Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Ιπποκράτης Δασκαλάκης*: Η Τουρκία, η Λιβύη και ο Θουκυδίδης Λιβύη και Κύπρος: Βίοι παράλληλοι

on Friday, 03 January 2020. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Η επαπειλούμενη τουρκική στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη, κατόπιν και της επίσημης πρόσκλησης της αναγνωριζόμενης -με πολλές επιφυλάξεις και αστερίσκους- ως νόμιμης κυβέρνησης του Sarraj, κυριαρχεί στην χριστουγεννιάτικη ειδησιογραφία. Ενδεχόμενα να είχε δοθεί πολύ λιγότερη προσοχή στις προθέσεις και διακηρύξεις της Άγκυρας, εάν δεν είχε μεσολαβήσει η υπογραφή του μνημονίου συναντίληψης Τουρκίας –Λιβύης για την οριοθέτηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο.


Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι λίγο-πολύ γνωστά ενώ η τελευταία εξέλιξη είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών της τυπικής έγκρισης της τουρκικής εθνοσυνέλευσης για διάθεση στρατευμάτων στη Λιβύη. Η αρχική ημερομηνία εισαγωγής και ψήφισης του θέματος στην εθνοσυνέλευση στις 7 Ιανουαρίου -ημερομηνία μη συνάδουσα με την στρατιωτική πίεση που δέχεται η κυβέρνηση της Τρίπολης- μετατέθηκε για μια περίπου βδομάδα νωρίτερα. Πιθανόν αρχικά να πρυτάνευσε η γνώμη ότι το μέγεθος του εγχειρήματος μιας υπερπόντιας -για τα τουρκικά δεδομένα- εκστρατείας, να απαιτούσε ικανό χρονικό διάστημα για στρατιωτικές προετοιμασίες.

Το ερώτημα που εμφανίζεται σήμερα είναι εάν η Άγκυρα αποτολμήσει την εμπλοκή τουρκικών στρατευμάτων στη Λιβύη. Ως γνωστόν, από μηνών η Τουρκία έχει ήδη εμπλακεί στην εμφύλια διαμάχη της Λιβύης με διάθεση εξοπλισμού, πολυεπίπεδης υποστήριξης, μισθοφορικών δυνάμεων και μάλλον περιορισμένου αριθμού συμβούλων. Γεγονός είναι ότι και άλλες χώρες παρέχουν ανάλογη υποστήριξη προς τις αντίπαλες δυνάμεις που εντείνουν αυτές τις ημέρες την στρατιωτική πίεση στην περικυκλωμένη Τρίπολη. Οι επίσημες όμως τουρκικές δηλώσεις των τελευταίων ημερών κάνουν πλέον λόγο για αποστολή τουρκικών στρατευμάτων για ενίσχυση της νόμιμης κυβέρνησης της Λιβύης. Παράλληλα πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι είναι ήδη σε εξέλιξη νέα επιχείρηση μεταφοράς μισθοφόρων του Free Syrian Army (FSA) με πτήσεις charter από την Τουρκία στην Τρίπολη. Οι ενισχύσεις αυτές φημολογείται ότι είναι η αιτία της ανακοπής της προέλασης των δυνάμεων του Haftar, για δεύτερη φορά το 2019, έξω από τις πύλες της Τρίπολης.

Ας επανέλθουμε όμως στο ερώτημα της ενδεχόμενης τουρκικής στρατιωτικής εμπλοκής στη Λιβύη. Οι πρόσφατες τουρκικές ενέργειες στη Συρία, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, φαίνεται ότι δείχνουν μια συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων, γεγονός που εκμεταλλεύεται στο τομέα των ψυχολογικών επιχειρήσεων η Άγκυρα. Μια όμως προσεκτική εξέταση των γεγονότων καταδεικνύει ότι η υλοποίηση των διακηρύξεων πραγματοποιείται όταν έχουν -σε μεγάλο βαθμό- εξασφαλιστεί ορισμένες προϋποθέσεις αναφορικά με τη στάση (αντίδραση) του διεθνούς παράγοντα και την επιτυχία της επιχείρησης.

Ποιοι όμως είναι οι λόγοι της τουρκικής επαπειλούμενης επέμβασης που ορισμένοι αναλυτές έσπευσαν να την χαρακτηρίσουν -εάν υλοποιηθεί- ως την «σικελική εκστρατεία» του Erdogan; Αναμφίβολα η διεκδίκηση περιφερειακού ρόλου στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω εξασφάλισης ερεισμάτων σε διάφορες περιοχές και η «αναγκαστική» συμπερίληψη της στα κυοφορούμενα ενεργειακά προγράμματα της περιοχής. Ρόλος περιφερειακής δύναμης, από χώρα ενεργειακά εξαρτώμενη, δεν συνάδει και αυτό το αντιλαμβάνεται η Άγκυρα. Επιπρόσθετα, δημιουργεί προσκόμματα στις αντίστοιχες επιδιώξεις της Αιγύπτου ενώ εγγράφει νέες διεκδικήσεις σε βάρος του Ελληνισμού (ανεξάρτητα της έκβασης της εκστρατείας και της τύχης του καθεστώτος Sarraj). Το μεγαλύτερο ρίσκο που αναλαμβάνει η Τουρκία είναι η περαιτέρω σύσφιξη των αντισυσπειρώσεων που ήδη έχουν προκαλέσει οι ενέργειες της στην περιοχή. Αναμφισβήτητα, μια τουρκική στρατιωτική επέμβαση θα προκαλέσει αντίστοιχη αιγυπτιακή περαιτέρω ενεργό εμπλοκή (με την υποστήριξη ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας) με το πλεονέκτημα που της εξασφαλίζει η εδαφική της γειτνίαση. Οι εξελίξεις αυτές αναμφίβολα θα κλιμακώσουν την εμφύλια σύγκρουση στη Λιβύη με όλες τις συνέπειες. Επιπρόσθετα η Άγκυρα κινδυνεύει να έρθει σε μια επιπλέον αντίθεση με την Μόσχα καθώς ήδη στα θέματα της Συρίας υφίσταται μια δύσκολη ισορροπία ως απόρροια των μεσοπρόθεσμων αντικρουόμενων στοχεύσεων τους.

Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι αρκετά ριψοκίνδυνη μια τουρκική στρατιωτική επέμβαση αλλά ακόμη δυσμενέστερη, για την αξιοπιστία του τουρκικού καθεστώτος, θα είναι η μη τήρηση των εξαγγελιών του. Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι η Άγκυρα θα επιλέξει και εδώ την προσεκτική και κατά περίπτωση διάθεση περιορισμένου αριθμού στρατιωτικών συμβούλων και ειδικών δυνάμεων που θα πλαισιώνουν δυνάμεις τουρκόφιλων μισθοφόρων εξοπλισμένων με τουρκικό πολεμικό υλικό. Με τον τρόπο αυτό και ανάλογα των ακροατηρίων, θα διατυμπανίζεται η τουρκική στρατιωτική εμπλοκή και συνέπεια λόγων και πράξεων, ενώ παράλληλα θα προβάλλεται η αυτοσυγκράτηση και η χαμηλής στάθμης εμπλοκή, ανάλογη και των λοιπών χωρών, σε αυτόν τον πόλεμο «δια αντιπροσώπων». Ακόμη δε και σε περίπτωση τουρκικής αποτυχίας, η Άγκυρα δεν θα διακινδυνέψει τη μείωση του γοήτρου των ενόπλων δυνάμεων της. Δηλαδή, για μη ακόμη φορά το μέγεθος της τουρκικής εμπλοκής θα είναι ανάλογο και σε απόλυτη συνάρτηση, των αποτελεσμάτων στα πολεμικά μέτωπα αλλά και των αντιδράσεων των λοιπών ενδιαφερομένων.


Καίριο δίλημμα της τουρκικής επέμβασης θα είναι η επιλογή του τρόπου προώθησης των δυνάμεων και εφοδίων και της εν συνεχεία υποστήριξης. Η εναέρια μεταφορά -καίτοι άμεση για προώθηση μισθοφορικών τμημάτων- δεν εξασφαλίζει την προώθηση βαρέως εξοπλισμού ενώ απαιτεί την χρήση εναερίου χώρου (FIR) άλλων κρατών. Η θαλάσσια μετακίνηση φαίνεται προτιμότερη καθώς καθιστά εντονότερη την προβολή «σημαίας» και αποφασιστικότητας ενώ δύσκολα, λοιπές γειτονικές δυνάμεις θα προχωρήσουν σε ένα συντονισμένο ναυτικό αποκλεισμό της Λιβύης και ειδικά άνευ σχετικής απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας και συμμετοχής «Μεγάλων Δυνάμεων».

Βέβαια η βέλτιστη για εμάς λύση θα ήταν η άμεση κατάρρευση του καθεστώτος Sarraj και η κατάληψη της Τρίπολης από τις δυνάμεις του Haftar, γεγονός που φαίνεται μάλλον δύσκολο στις επόμενες ημέρες. Ως εκ τούτου να μην εκπλαγούμε αν σύντομα δούμε στρατεύματα αποτελούμενα από μαχητές του FSA (η σταδιακή εμφάνιση τουρκικών σημαιών και στολών θα εξαρτηθεί από τις επιτυχίες αυτών των δυνάμεων στα πεδία των μαχών) πέριξ της Τρίπολης να εμπλέκονται σε έναν χαμηλής έντασης και άνευ θεαματικών αποτελεσμάτων, αγώνα εναντίον των αντίστοιχων μισθοφορικών τμημάτων του Haftar. Ενώ όλα αυτά θα λαμβάνουν χώρα, είναι πιθανή η έξωθεν επιβολή μιας νέας εκεχειρίας, ίσως και μιας νέας «κυβέρνησης ενότητας» των αντιμαχόμενων πλευρών. Διάφορες διαμεσολαβητικές προσπάθειες προγραμματίζονται για το τέλος του πρώτου δεκαημέρου του Ιανουαρίου για αυτό ίσως και η τουρκική επιτάχυνση των διαδικασιών επέμβασης. Η Άγκυρα προφανώς γνωρίζει ότι δεν έχει τις δυνατότητες να επιβάλει καθεστώς της αρεσκείας της στην Τρίπολη αλλά ευελπιστεί στην αναχαίτιση της προέλασης των δυνάμεων του Haftar προσδοκώντας οποιαδήποτε ειρηνευτική προσπάθεια να την βρει εγκατεστημένη στα εδάφη της Λιβύης, άρα ισότιμο συνομιλητή με τις λοιπές μεγάλες και γειτονικές δυνάμεις και βασικό υποστηρικτή της φιλοϊσλαμιστικής (προσκείμενης προς τους «Αδελφούς Μουσουλμάνους») παράταξης. Είναι γεγονός ότι η Άγκυρα εκμεταλλεύεται επιδέξια το timing πραγματοποίησης στρατιωτικών επεμβάσεων σε συνδυασμό με εξωτερικές διαμεσολαβητικές προσπάθειες, για την επίτευξη των στόχων της (βλέπε Κύπρος, Ίμια, Συρία)

Δεν πρέπει όμως να διαφεύγει της προσοχής μας ότι η πρωταρχική επιδίωξη της Άγκυρας παραμένει τη στιγμή αυτή στην Ανατολική Μεσόγειο και στην αδρανοποίηση των ενεργειακών σχεδίων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αρνητικές εξελίξεις στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Λευκωσίας-για οποιονδήποτε λόγο- θα την καθιστούσαν περισσότερο ευάλωτη στις τουρκικές πιέσεις επίλυσης του «κυπριακού» με στόχο την υιοθέτηση λύσεων που θα εξυπηρετούν τις πάγιες τουρκικές γεωστρατηγικές επιδιώξεις. Στο μέτωπο αυτό επικεντρώνονται οι σχεδιασμοί της Άγκυρας (φυσικά και στην εξουδετέρωση του κουρδικού κινδύνου εντός και εκτός της τουρκικής επικράτειας) ενώ τα λοιπά μέτωπα, όπως αυτό της Λιβύης -αλλά ακόμα και του Αιγαίου (επί του παρόντος)- αποτελούν δευτερεύουσες προσπάθειες που συμβάλουν όμως στην κεντρική στόχευση. Ως εκ τούτου, τυχόν ανάσχεση της Άγκυρας στα δευτερεύοντα μέτωπα μάλλον απαιτεί μικρότερη προσπάθεια και ενδεχομένως να δημιουργήσει δυσανάλογα κέρδη.

Η ανάσχεση αυτή μπορεί να επιτευχθεί με έγκαιρη κινητοποίηση της ελληνικής διπλωματίας προς όλες τις κατευθύνσεις και το στενό συντονισμό και συνεργασία με τις λοιπές, πραγματικά ενδιαφερόμενες για την περιοχή, χώρες. Η ανταλλαγή πληροφοριών, η έγκαιρη προειδοποίηση, η προετοιμασία εναλλακτικών σχεδίων αντίδρασης με αυτές τις χώρες είναι επιτακτική ανάγκη χωρίς να αποκλείεται και η ετοιμότητα προσφυγής σε συνδυασμένη χρήση των ενόπλων δυνάμεων για αντιμετώπιση τουρκικών προκλήσεων που εμδεχομένως θα αποτολμηθούν για εξακρίβωση των δυνατοτήτων και της αποφασιστικότητα (όλων) μας. Εκτιμάται ότι η επιβολή, κατόπιν αποφάσεως του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενός πλήρους αεροπορικού-ναυτικού αποκλεισμού της Λιβύης θα ευνοούσε τις δυνάμεις του Haftar ενώ θα απομόνωνε ακόμη περισσότερο την Άγκυρα. Άρα και προς αυτήν την κατεύθυνση, μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να κινηθεί η Αθήνα, το δυνατόν ταχύτερα.

Η δυσκολία του ελληνικού εγχειρήματος της ελληνικής αντίδρασης έγκειται στην έμμεση υποστήριξη των επιδιώξεων των δυνάμεων του Haftar, με αποφυγή εμπλοκής μας στην «καρδιά» της λιβυκής κρίσης παράλληλα με την άδραξη της ευκαιρίας ενδυνάμωσης -των υπέρ ημών- συνεργασιών και τουρκικών αντισυσπειρώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και πέριξ της Κύπρου όπου εστιάζεται η κύρια προσπάθεια του αντιπάλου.

*Ιπποκράτης Δασκαλάκης - Αντιστράτηγος (εα)

Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
Τηλ: 0030-210-6543131, 0030-6983457318
E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 

Ανδρέας Ματζάκος*: Η Τουρκία, η Λιβύη και ο Θουκυδίδης

on Friday, 03 January 2020. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Εισαγωγή

Στις 27 Νοεμβρίου, η Τουρκία δια του προέδρου της Ερντογάν υπέγραψε με τον επί κεφαλής της Λιβυκής Κυβερνήσεως Εθνικής Συμφωνίας [Libya’s Government of National Accord - (GNA)], Fayez al-Sarraj, μια Συμφωνία για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών, καθώς και μια άλλη για την παροχή στρατιωτικής βοηθείας. Η συμφωνία για τις ΑΟΖ προξένησε κατάπληξη σε πολλούς στην Ελλάδα καθ’ όσον δι’ αυτής, δεν λαμβάνονται υπ’ όψιν τα δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες μεγάλων νησιών μας όπως η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κρήτη. Η Συμφωνία αυτή στην ουσία, βάζει την Τουρκία στην υπόθεση της εκμεταλλεύσεως των υδρογονανθράκων της ΝΑ Μεσογείου, στην οποία δεν συμμετείχε μετά την υπογραφή της δημιουργίας ενός διεθνούς οργανισμού του Eastern Mediterranean Gas Forum (EMGF), μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου, Ιταλίας, Ισραήλ, Παλαιστίνης και Ιορδανίας, τον Ιανουάριο του 2019. (Βλέπε Χάρτη 1- Τουρκική/Λιβυκή ΑΟΖ- Χάρτης του τουρκικού ΥΠΕΞ)

 

Ήταν όμως έκπληξη μια τέτοια συμφωνία; Είναι δυνατόν η Τουρκία να θεωρεί ότι μεγάλα κατοικημένα νησιά μας δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου; Γιατί η Τουρκία προσέφυγε σε μια τέτοια συμφωνία και πως αυτή, ενώ φαίνεται παράλογη, γίνεται αποδεκτή από την επίσημη κυβέρνηση μιας άλλης χώρας, έστω και αν αυτή η κυβέρνηση δεν εκπροσωπεί το σύνολο της Λιβύης;

Στα ερωτήματα αυτά θα γίνει προσπάθεια να δοθεί απάντηση με το παρόν άρθρο, με βάση την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη. Στην πρώτη παράγραφο θα δούμε αν μια τέτοια συμφωνία μπορεί να θεωρηθεί παράλογη, στην συνέχεια θα εξετάσουμε τους λόγους για τους οποίους η Τουρκία υπέγραψε μια τέτοια συμφωνία, την χρονική συγκυρία υπογραφής της και το άρθρο θα κλείσει με επίλογο.

Η «παράλογη» συμφωνία και ο Θουκυδίδης

Η θέση του άρθρου είναι ότι η Συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης, δεν είναι παράλογη. Στο πρόβλημα για το τι μπορεί να θεωρηθεί παράλογο στις Διεθνείς Σχέσεις, έχει δώσει απάντηση ο Θουκυδίδης από το 430 π.Χ. Γράφει στην Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, περιγράφοντας τα γεγονότα από το 415 μέχρι το 414 (Αγόρευση του πρέσβη των Αθηναίων Ευφήμου) : ‘’Για έναν τύραννο, ή για μια πόλη που ασκεί ηγεμονία, τίποτα δεν είναι παράλογο αν είναι συμφέρον. Την ηγεμονία μας (οι Αθηναίοι) την ασκούμε καταπώς είναι ο χρήσιμος ο καθένας από τους συμμάχους μας’’ (Θουκυδίδης ΣΤ, 85).

Η Τουρκία λοιπόν που έχει αλλάξει επίπεδο στον παγκόσμιο συσχετισμό ισχύος και έχει μετατραπεί σε περιφερειακή δύναμη, ασκεί ηγεμονία στην περιοχή της Βαλκανικής, της Μέσης Ανατολής και της ΝΑ Μεσογείου. Για να χαρακτηριστεί ένας κράτος ως περιφερειακή δύναμη θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να έχει λόγο στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής. Και η Τουρκία επηρεάζει αποφάσεις που λαμβάνονται σε Τίρανα, Σκόπια, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, έχει λόγο στις εξελίξεις στην Συρία, στο Ιράκ, κατέχει το 37% του εδάφους της Κύπρου ενώ απαγορεύει στην Ελλάδα να εξασκήσει νόμιμα δικαιώματα της στο Αιγαίο.

Το ότι αρκετοί στην Ελλάδα δεν είχαν υπολογίσει ότι μπορεί η Τουρκία να συνάψει μια τέτοια συμφωνία με κράτος του οποίου οι ακτές δεν είναι αντικείμενες με τις δικές της, δεν σημαίνει ότι η Συμφωνία, αν και παράνομη, είναι παράλογη. Ποίοι λόγοι όμως ώθησαν την Τουρκία στην σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας;

Λόγοι που ώθησαν την Τουρκία να υπογράψει τη Συμφωνία

Σταθερός σκοπός της τουρκικής στρατηγικής ασφαλείας από την λήξη του Ψυχρού Πολέμου και μετά, είναι η Τουρκία να κυριαρχήσει στην περιφέρεια της. Για να γίνει αυτό εφικτό, όπως γράφει ο θεωρητικός της Στρατηγικής Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου στο βιβλίο του ‘’Το Στρατηγικό Βάθος’’, η Τουρκία πρέπει να κυριαρχεί στις θάλασσες που την περιβάλλουν. Γράφει:

‘’…ΒΒΒ η υποχώρηση του Οθωμανικού κράτους ξεκίνησε πρωτίστως με την απώλεια της επιρροής του πάνω στις περιφερειακές θάλασσες…. Η Τουρκία για να γίνει μια πραγματική περιφερειακή δύναμη, είναι υποχρεωμένη να αυξήσει την πολιτική και οικονομική επιρροή της στις θαλάσσιες αρτηρίες που εκτείνονται από το Αιγαίο έως την Αδριατική και από το Σουέζ έως την Ερυθρά Θάλασσα’’.

Ο πρώτος λόγος λοιπόν είναι η αύξηση της πολιτικής και οικονομικής της επιρροής με την κατοχύρωση δια μέσου διεθνούς συμφωνίας κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ΝΑ Μεσόγειο. Ένας δεύτερος λόγος είναι ο αποκλεισμός που αισθάνεται από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της ΝΑ Μεσογείου, μετά την υπογραφή του Eastern Mediterranean Gas Forum (EMGF), μεταξύ των κρατών που προαναφέρθηκαν, για την βέλτιστη συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου, τον Ιανουάριο του 2019. Μάλιστα κατόπιν πρωτοβουλίας του Ισραήλ υπεγράφη χθες η συμφωνίας για την κατασκευή του αγωγού East Med, μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ και αναμένεται η υπογραφή της από την Ιταλία σε μεταγενέστερο. Ο αγωγός αυτός θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Ισραήλ κατά βάση, αλλά και την Κύπρο στην Ευρώπη, δίνοντας την ευκαιρία στην Ευρώπη να απεξαρτηθεί σε κάποιο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο. (Βλέπε Χάρτη 2– Διαδρομή Αγωγού East Med)

 

Ένας τρίτος λόγος είναι δημιουργία αισθήματος ανασφαλείας στους επενδυτές του έργου, εκτός και αν η Τουρκία συμμετέχει σ’ αυτό. Η κατασκευή κάθε αγωγού προϋποθέτει σοβαρές επενδύσεις. Οι δε επενδυτές εξετάζουν πρώτα από όλα το ζήτημα της φυσικής ασφαλείας μιας τέτοιας επενδύσεως. Και όπως φαίνεται στους Χάρτες 1 και 2, η διαδρομή του East Med διέρχεται από την περιοχή στην οποία η Τουρκία θεωρεί ότι έχει κυριαρχικά δικαιώματα, κάτι που δεν μπορεί να δεχθεί η Ελλάδα. Το κλίμα αυτό δημιουργεί δεύτερες σκέψεις για οποιεσδήποτε επενδύσεις, πόσον μάλλον για μια επένδυση ύψους 6-8 δις $ και για ένα έργο που θα είναι σε εξέλιξη μέχρι το 2025.

Χρονική συγκυρία υπογραφής της Συμφωνία

Πολλά γεγονότα συνέβαλαν στην επιλογή του χρόνου υπογραφής. Για την οικονομία του χώρου θα αναφερθούν τα τρία κυριότερα για το άρθρο:

- Ανατρέχοντας και πάλι στο απόσπασμα από τον Θουκυδίδη, η Λιβύη είναι χωρισμένη στα δυο. Το ένα τμήμα GNA, υπό τον al-Sarraj με έδρα την Τρίπολη, έχει ανάγκη στρατιωτικής βοηθείας, αφού ο στρατάρχης Hiftar που ηγείται του άλλου μισού, έχει εξαπολύσει την τελική επίθεση για κατάληψη της Τριπόλεως. Άρα ο al-Sarraj μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σύμμαχος από την Τουρκία για την επιτυχία των σκοπών της.

- Ο έλεγχος μιας θαλάσσιας περιοχής μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, απαιτεί την ύπαρξη ισχυρής και επαρκούς ναυτικής ισχύος. Με την ναυτική ισχύ μπορεί να επιβληθεί η συμφωνία και σε μέρη που διαφωνούν με τις προβλέψεις της. Και η Τουρκία, με την μεθοδευμένη ανάπτυξη της πολεμικής της βιομηχανίας, έφτασε στο σημείο να διεξάγει τις πρόσφατες επιχειρήσεις στην Συρία με μέσα και υλικά, σε ποσοστό 65% κατασκευασμένα από εγχώριες εταιρείες. Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα κατασκευής εθνικού πλοίου (MILGEM) που ξεκίνησε το 1990, έχει παράξει αποτελέσματα. Φρεγάτες και κορβέτες έχουν ενταχθεί στο τουρκικό ΠΝ, ενώ το πρόγραμμα συνεχίζεται ομαλά. Μάλιστα εντός του 2020, αναμένεται το υπό ναυπήγηση αμφίβιο πλοίο επιθέσεωνΒΒ πολλαπλούΒΒ ρόλου LHD «TCG Anadolu» να ενταχθεί στο ΠΝ, ενώ 6 σύγχρονα υποβρύχια θα είναι έτοιμα στο διάστημα από το 2022 μέχρι το 2026.

- Η επιτυχής δοκιμή των διοικήσεων, επιτελείων και πληρωμάτων σκαφών όλων των ναυτικών δυνάμεων του τουρκικού ΠΝ σε μικτές επιχειρήσεις, με την άσκηση ‘’Γαλάζια Πατρίδα’’ που διεξήχθη από 27 Φεβρουαρίου έως 8 Μαρτίου 2019. Σκοπός της ασκήσεως ήταν η προβολή ναυτικής ισχύος σε τρεις θάλασσες, Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο και, η επίδειξη της αποφασιστικότητας της Τουρκίας σε πολιτικό επίπεδο, να χρησιμοποιήσει ισχύ ώστε να μην είναι απούσα από τον διαμοιρασμό των φυσικών πόρων της ΝΑ Μεσογείου.

Επίλογος

Ο Ερντογάν με τηΒΒ Συμφωνία οριοθετήσεως της ΑΟΖ με την Λιβύη, χρησιμοποιεί την GNA και τον al-Sarraj, την στιγμή που έχουν ανάγκη στηρίξεως για να κρατηθούν στην εξουσία. Κατά πάσα πιθανότητα θα αναγκαστεί να στείλει εκτός από στρατιωτικό υλικό που έχει ήδη στείλει από τον Μάιο του 2019 και στρατεύματα στην Λιβύη. Και αυτό θα προκαλέσει εντονότερη αντίδραση από:

- Αραβικές χώρες όπως η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που δεν βλέπουν με καλό μάτι την ανάμειξη της Τουρκίας στον αραβικό κόσμο. Μάλιστα ο Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει τον πρόεδρο της Αιγύπτου φασίστα, επειδή ανέτρεψε την εκλεγμένη από τον λαό κυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας πριν πάρει την εξουσία.

- Την Ρωσία, η οποία επιθυμεί συμφιλίωση των δυο παρατάξεων και εξεύρεση πολιτικής λύσεως στην διαμάχη. Με τον τρόπο αυτό, θέλει να δείξει στην διεθνή κοινότητα, ότι μπορεί να παίξει ρόλο ειρηνοποιού στην Λιβύη σε αντίθεση με τον ρόλο που έπαιξε η δυτική συμμαχία στην ανατροπή του Καντάφι. Πλέον αυτού, η ρωσική εταιρεία Tatneft έχει υπογράψει συμφωνία με την κρατική εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης από το 2005, για να πάρει το 10,5% της παραγωγής πετρελαίου από την νότιο Λιβύη, συμφωνία που δεν προχώρησε όταν η Tatneft αποχώρησε από την χώρα λόγω της αναταραχής που επεκράτησε με την ανατροπή του Καντάφι.

Ο Ερντογάν δεν πρέπει να συγχέει την Συρία, με την Λιβύη. Για την επέμβαση στην Συρία συμφωνούσαν κυβέρνηση και αντιπολίτευση, αφού για την αντιμετώπιση των Κούρδων υπάρχει ομοφωνία. Για την Λιβύη όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά και έχουν ήδη εκφραστεί αντιρρήσεις από τον επικεφαλής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Κεμάλ Κιλιντσάρογλου. Πλεόν αυτού, για την επέμβαση στην Συρία, αρκούσε απλό πέρασμα χερσαίων συνόρων. Για την Λιβύη όμως απαιτείται εκστρατεία. Και για τέτοιες μορφής εκστρατείες λέει και πάλι ο Θουκυδίδης δια της αγορεύσεως του Νικία, στρατηγού των Αθηναίων που θα ηγείτο της εκστρατείας στην Σικελία: ‘’Είναι ανόητο να εκστρατεύει κανείς εναντίον αντιπάλου τον οποίον, αν νικήσει δεν θα μπορέσει να κρατήσει στην εξουσία, ενώ αν νικηθεί, δεν θα βρεθεί στην κατάσταση που ήταν πριν κάνει την εκστρατεία’’. (ΣΤ,11)

* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξ/κος του ΣΞ και κατέχει MΑ στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών. 

Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*: Η νέα επιχείρηση των ΗΠΑ στην Συρία: «Κλέψτε» το Πετρέλαιο.

on Thursday, 21 November 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Είναι γνωστό ότι οι αποφάσεις του προέδρου των ΗΠΑ τις περισσότερες φορές προκαλούν διπλωματικό σεισμό και πονοκέφαλο σε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της Ουάσιγκτον. Είναι ξαφνικές, είναι απρόβλεπτες, είναι πολιτικά ανορθόδοξες, δημιουργούν προβληματισμό και μερικές φορές ανακαλούνται. Έτσι η τελευταία απόφαση του προέδρου Τrump, για οριστική αποχώρηση των 1.000 Αμερικανών κομάντος από την Συρία, ήταν το «κλείσιμο ματιού» στον πρόεδρο της Τουρκίας για μια νέα, την τρίτη κατά σειρά εισβολή εναντίον της ίδιας χώρας, της Συρίας.


Η απόφαση επικρίθηκε διεθνώς για τον αμοραλισμό της και την αχαριστία της παγκόσμιας υπερδύναμης προς τους φίλους και συμμάχους της, τους Κούρδους της Συρίας (YPG), οι οποίοι πολέμησαν και μάτωσαν πολύ (11.000 νεκροί). Ιδιαίτερα για το θέμα της στρατιωτικής παρουσίας των Αμερικανών στην Συρία , ισχύει το «φεύγω, αλλά ξανάρχομαι», γιατί ξέχασα το πετρέλαιο που θέλω. Και τελικά οι Αμερικανοί που έφυγαν άρον – άρον από την Συρία, εγκαταλείποντας την ηθική, την υποχρέωση και τους συμμάχους που μάτωσαν για τα συμφέροντά τους, ξανάρχονται και πάλι άρον – άρον για τα συμφέροντά τους που είχαν ξεχάσει.

Οι Αμερικανοί φεύγουν για να επιστρέψουν
Ας δούμε λοιπόν τι έγινε. Μετά την αιφνιδιαστική και αμοραλιστική απόφαση Τραμπ για αποχώρηση των Αμερικανών κομάντος από την Συρία, την επιχείρηση εισβολή «Πηγή Ειρήνης» των Τούρκων στην ΒΑ Συρία, την επιτευχθείσα εκεχειρία από την Ρωσία, είχαμε για πρώτη φορά την προβολή ισχύος Ρωσίας και Ιράν στην Ανατολική Συρία για πρώτη φορά. Είχαμε και την επανένωση των Συριακών εδαφών, Ανατολικά και Δυτικά του Ευφράτη και την τελική επικράτηση του προέδρου Άσαντ, ο οποίος αντιστάθηκε στον διαμελισμό της χώρας του και τελικά στέφθηκε νικητής και ο μεγάλος κερδισμένος από τους σχεδιασμούς για την χώρα του. Και ξαφνικά οι ΗΠΑ μας πληροφορούν ότι τα Αμερικανικά στρατεύματα μπορεί να έφυγαν από την Συρία, αλλά θα πρέπει να επιστρέψουν ξανά για να «προστατεύσουν» τις πετρελαιοπηγές της Συρίας, προς χάριν των Αμερικανικών συμφερόντων. Και όχι μόνο να επιστρέψουν, αλλά ενισχυμένα αυτή την φορά με τεθωρακισμένα οχήματα και με βαρύ οπλισμό. Και εδώ διερωτόμαστε τι συμβαίνει και γιατί; Το τι συνέβη μας ενημερώνει η εφημερίδα “The New York Times”, σε άρθρο της (1), όπου αναφέρεται στην ενημέρωση που έγινε στον πρόεδρο από την Αμερικανική στρατιωτική ηγεσία και ιδιαίτερα από το Αρχηγό του Μικτού Επιτελείου του Στρατού των ΗΠΑ, τον στρατηγό Mark A. Milley,ο οποίος είδε έναν τρόπο να μετατρέψει την αποχώρηση των Αμερικανών σε μια επιστροφή με κέρδος, τα πετρέλαια της Συρίας. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι ο αμερικανικός στρατός ήταν πίσω από την ιδέα, να κλέψουν το πετρέλαιο της Συρίας.
Ο επιχειρηματίας-πρόεδρος κ. Trump είχε επικεντρωθεί στα πετρελαϊκά πεδία της Συρίας που, αν αφεθούν απροστάτευτα, θα μπορούσαν να πέσουν στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους - ή της Ρωσίας ή του Ιράν. Τότε, ο στρατηγός Milley πρότεινε σε ένα επιχειρηματικά δεκτικό κ. Trump την ιδέα, ότι οι Αμερικανοί κομάντος, μαζί με συμμάχους Κούρδους μαχητές, θα φρουρούν το πετρέλαιο. Έτσι σήμερα ήλθαν και παραμένουν στη Συρία 800 Αμερικανοί κομάντος, αντί των 1000 που είχαν αρχικά αποσυρθεί.
Αποστολή: Διατηρήστε το Πετρέλαιο
"Διατηρούμε το πετρέλαιο", δήλωσε ο κ. Trump σε δημοσιογράφους την πριν από τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας. "Αφήσαμε τα στρατεύματα πίσω, μόνο για το πετρέλαιο." Έτσι αφού ο κ. Trump είπε στον στρατηγό Milley ότι ήθελε να κρατήσει τα πετρελαιοφόρα πεδία, το Πεντάγωνο γρήγορα επεξεργάστηκε ένα νέο σχέδιο με την συμμετοχή και συνεργασία Αμερικανικών δυνάμεων και των δυνάμεων του YPG, δηλαδή των προδομένων Κούρδων μαχητών, για την προστασία του πετρελαίου!! Η νέα αποστολή των Αμερικανών στην Συρία είναι: Φυλάξτε το Πετρέλαιο. Αποκαλύπτεται τώρα ότι ο απόστρατος στρατηγός Jack Keane, ένας αναλυτής της Fox News, ενημέρωσε αρχικά τον πρόεδρο μέσω χάρτη που απεικονίζει τη Συρία, την Τουρκία και το Ιράκ στις 8 Οκτωβρίου (πριν την έναρξη της τουρκικής επιχείρησης της 9/10/16), επισημαίνοντας του τις τοποθεσίες των πετρελαϊκών πεδίων στη βόρεια Συρία που ελέγχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Κούρδους συμμάχους των. το πετρέλαιο, όπως είπε ο Keane, θα πέσει στα χέρια του Ιράν εάν το Trump αποσύρει όλα τα στρατεύματα των ΗΠΑ από τη χώρα. Το ίδιο επανέλαβε ο στρατηγός Keane, στον Αμερικανό πρόεδρο την 14η Οκτ. συνεπικουρούμενος αυτή την φορά από τον γερουσιαστή Lindsey Graham, οπότε ο Αμερικανός πρόεδρος πείστηκε για την επιστροφή των Αμερικανών κομάντος, πιο βαριά οπλισμένους αυτή την φορά και με ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα. Όμως αυτή την φορά η Αμερικανική δύναμη θα έχει περισσότερες απαιτήσεις, σε Διοικητική Υποστήριξη (συντήρηση, εφοδιασμός , καύσιμα κλπ). Και επί πλέον θα υπόκεινται πλέον και στον μεγάλο κίνδυνο της απώλειας ζωών Αμερικανών στρατιωτών, ένα εφιάλτη για τις ΗΠΑ.
Μέχρι τώρα οι Αμερικανικές Ειδικές Δυνάμεις είχαν την συνδρομή Γαλλικών και Βρετανικών κομάντος. Τώρα όμως Γαλλία και Βρετανία αρνούνται να συμμετάσχουν σε αυτή την αποστολή . Έτσι το Πεντάγωνο αρχίζει να βολιδοσκοπεί 35 συμμαχικά κράτη των ΗΠΑ, να αποστείλουν δυνάμεις στην Συρία, για να εξαφανίσουν τις εξτρεμιστικές ισλαμιστικές οργανώσεις, που έχουν απομείνει ακόμη στην Συρία, που μάλλον δεν θα αποδώσει τίποτα, καθόσον όπως αναφέρουν διπλωμάτες και αναλυτές, διαπιστώνουν ότι οι ΗΠΑ έχουν απωλέσει κάθε σοβαρή και καθαρή στρατηγική στην Συρία και ότι όλα γίνονται για την νέα αμερικανική πολιτική στην Συρία «Διατηρήστε και πάρτε το Πετρέλαιο». Και σύμφωνα με άλλους αναλυτές , το νέο σχέδιο των Neo-Cons για την περιοχή είναι το παλιό, «χρησιμοποίηση τρομοκρατών για την επίτευξη του στόχου», κάτι που έχει αποτύχει και θα αποτύχει ξανά.
Άσαντ: Η πολιτική των ΗΠΑ είναι όμοια με τους Ναζί.
Θα πρέπει να αναφερθεί, ότι τα πετρελαϊκά πεδία ανήκουν στους Σύριους (Άραβες, Κούρδοι κλπ) και δεν θα τους αρέσει η αρπαγή των από άλλους. Οπότε εδώ ελλοχεύει ο κίνδυνος για αμερικανικά φέρετρα που θα επιστρέφουν στην προεκλογική Αμερική, κάτι που κανείς Αμερικανός πρόεδρος δεν θα ήθελε να του συμβεί. Σε πρόσφατη συνέντευξη του (14/11/19) στο Συριακό Πρακτορείο SANA, ο πρόεδρος της Συρίας Άσαντ είπε πολλά και σημαντικά(2). Μεταξύ άλλων ο πρόεδρος Άσαντ είπε:
…. «Η αμερικανική παρουσία στη Συρία θα δημιουργήσει μια στρατιωτική αντίσταση που θα προκαλέσει απώλειες μεταξύ των Αμερικανών και, συνεπώς, θα τους αναγκάσει να φύγουν………
Η Αμερική δεν μπορεί να πιστεύει ότι θα ζει άνετα σε οποιαδήποτε περιοχή καταλαμβάνει. Τους υπενθυμίζουμε το Ιράκ και το Αφγανιστάν και η Συρία δεν θα αποτελέσει εξαίρεση.»
Ερωτώμενος για την κυνική απόφαση των ΗΠΑ, ότι επανέρχονται για να προστατεύσουν τα πετρελαϊκά πεδία της Συρίας ο πρόεδρος Άσαντ απάντησε:
« Κλέβουν το πετρέλαιο, επειδή η Αμερική είναι δομημένη ως ένα πολιτικό σύστημα συμμοριών. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αντιπροσωπεύει κράτος - είναι ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας και πίσω από αυτόν τον Διευθύνοντα Σύμβουλο υπάρχει ένα διοικητικό συμβούλιο που εκπροσωπεί τις μεγάλες εταιρείες στην Αμερική - τους πραγματικούς ιδιοκτήτες του κράτους - εταιρείες πετρελαίου και όπλων, τράπεζες και άλλα λόμπι . Έτσι, όσον αφορά το πετρέλαιο της Συρίας, αυτό είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα του αμερικανικού καθεστώτος, το οποίο καθοδηγείται από εταιρείες που ενεργούν για τα δικά τους συμφέροντα.»
Μάλιστα ο πρόεδρος Άσαντ σύγκρινε τις ΗΠΑ με τους Ναζί λέγοντας: «Σήμερα η αμερικανική πολιτική ομοιάζει με την ναζιστική πολιτική: εισβολή, υπονόμευση των συμφερόντων άλλων εθνών, καταπάτηση του διεθνούς δίκαιου, των ανθρωπίνων αρχών, όλες για χάρη του πετρελαίου. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αυτής της πολιτικής και της ναζιστικής πολιτικής; Μπορεί κάποιος από το αμερικανικό καθεστώς να μας δώσει μια απάντηση σε αυτή την ερώτηση; Δεν το νομίζω».
Ακόμη ο ΥΠΕΞ της Ρωσίας Sergey Lavrov σε συνέντευξή του υποστήριξε (3): «Η τουρκική επιχείρηση Πηγή Ειρήνης δεν εγκρίθηκε από τη Ρωσία. Υποστηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, για να είμαστε ακριβείς με τα γεγονότα». Υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ ακόμη στηρίζουν την τζιχαντιστική ισλαμιστική οργάνωση Al Nusra , εκπρόσωπο της Αλ Κάιντα στην περιοχή λέγοντας: «Έχω λόγους να πιστεύω, βάσει πραγματικών παραδειγμάτων των προηγούμενων ετών, ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να υποστηρίζουν την al-Nusra…… Θεωρούν την al-Nusra ως αντιστάθμισμα κατά της συριακής κυβέρνησης. Είναι άλλο ένα λάθος, αφού στήριξαν τους μουτζαχεντίν , οι οποίοι οργάνωσαν την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου..»
Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του, ο πρόεδρος της Ρωσίας Πουτιν, ανέφερε (4), ότι η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Συρία είναι παράνομη, όπως και άλλων κρατών, καθόσον δεν προσκλήθηκα από την νόμιμη κυβέρνηση της Συρίας. Βέβαια ο πρόεδρος Πούτιν ξέχασε να αναφερθεί στις τρεις τουρκικές επιχειρήσεις – εισβολές της συμμάχου του Τουρκίας στην Συρία, όπου διαπράχθηκαν εγκλήματα πολέμου, όπως εκτελέσεις πολιτών, εθνοκάθαρση περιοχών και πολλών άλλων, με την ανοχή για να μην πούμε την στήριξη της Ρωσίας.
Επίμετρον
Σύμφωνα με πολλούς αμερικανούς αναλυτές, αλλά και τον αμερικανικό τύπο , η αποστολή αυτή είναι παράνομη σύμφωνα με το διεθνές και το αμερικανικό δίκαιο (5). Θεωρείται βέβαιο ότι η επιχείρηση θα αποτύχει. Και την άποψη αυτή την εξέφρασε δημοσίως και ο στρατηγός (ε.α.) Jeak Keane, ο οποίος πρωτοστάτησε να πείσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ να μην αποσύρει τις Αμερικανικές δυνάμεις από την Συρία, δείχνοντάς του τις πετρελαιοπηγές της Συρίας, που ευρίσκονταν σε ποσοστό 80% στην Ανατολικά του Ευφράτη περιοχή της Συρίας, που ελεγχόταν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους των. Οι Μονάδες που στάλθηκαν στην Συρία, δυνάμεως 800 ανδρών, διαθέτουν αναγκαστικά βαρύ οπλισμό, σε σχέση με τις προηγούμενες Μονάδες, οι οποίες είχαν ελαφρύ οπλισμό, καθόσον δεν ήταν απαραίτητο να μάχονται τους τζιχαντιστές, την δουλειά αυτή την έκαναν οι σύμμαχοί των, οι Μονάδες Προστασίας του Λαού ( YPG), οι Κούρδοι της Συρίας και οι Άραβες σύμμαχοί των. Τώρα οι Αμερικανοί θα πρέπει να έχουν περισσότερες αποστολές, όπως απαιτήσεις Διοικητικής Μέριμνας, συντήρησης υλικού, αυτοπροστασίας και φύλαξης των πετρελαϊκών πεδίων. Δεν έχουν σταθερούς συμμάχους, παρά μόνο τους ήδη προδομένους Κούρδους του YPG. Η νέα αποστολή δεν είναι πλέον εύκολη για τις ΗΠΑ. Σύντομα, σύμφωνα με πολλές εκτιμήσεις από την Μέση Ανατολή θα υπάρξουν θύματα μεταξύ των Αμερικανικών στρατευμάτων στην Συρία και όταν τα φέρετρα θα αρχίσουν να καταφθάνουν στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ (ο νυν, ή και ο επόμενος) θα έχει μία και μοναδική απόφαση να λάβει. Να αποσύρει τους Αμερικανούς στρατιώτες, για άλλη μια φορά και να τους φέρει τελικά πίσω στην πατρίδα.
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος (ε.α.), πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).
Πηγές:
(1) https://www.nytimes.com/2019/11/14/us/politics/trump-military.html
(2) https://sana.sy/en/?p=178449
(3)https://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/3896584
(4)https://tass.com/politics/1089121
(5) https://slpress.gr/anadimosieuseis/flertaroyn-me-egklimata-polemoy-oi-ipa-ti-kanoyn-me-to-xeno-petrelaio-sti-syria/

Πρώτη δημοσίευση: https://slpress.gr/diethni/oi-amerikanoi-egkateleipsan-toys-koyrdoys-alla-to-petrelaio-pote/ 

Κωνσταντίνος Λουκόπουλος*:Τι συμβαίνει στα αλήθεια στη Συρία; Πολλά, πικρά διδάγματα!

on Thursday, 17 October 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

 Τα όσα συμβαίνουν στην ΒΑ Συρία με την τρίτη εισβολή της Τουρκίας στην «Ροτζάβα» (Συριακό Κουρδιστάν), με την «αιφνίδια αποχώρηση» των ΗΠΑ από εκεί και το άδειασμα των Κούρδων, αλλά και το ότι έχει ακολουθήσει με την εμπλοκή της Ρωσίας μέσω του… Συριακού Στρατού του Άσαντ έχουν αναντίρρητα σχέση με τη μελλοντική Συρία. Ακόμα και σήμερα, στο τέλος του 8ετούς εμφυλίου πολέμου, η Συρία παραμένει ένα χώρος συγκρούσεων όπου όλοι είναι εναντίον… όλων, όλοι συνδιαλέγονται στο παρασκήνιο με όλους και κάποιοι δίνουν τα χέρια κάτω από το τραπέζι. Το τι θα ακολουθήσει αδιαμφισβήτητα θα επηρεάσει και θα διαμορφώσει όχι μόνο την αυριανή Συρία αλλά και την συνολική δυναμική στην ευρύτερη Μέση Ανατολή!

Μιας και εδώ και 10 ημέρες δημοσιεύονται αναλύσεις επί αναλύσεων δεν θα αναφερθώ στους λόγους που οδήγησαν τον Τούρκο Πρόεδρο στη νέα αυτή επιχείρηση στην ΒΑ Συρία. Θα επισημάνω όμως εμφατικά ότι ο κ. Ερντογάν διακρίνεται για «συνέπεια λόγων και πράξεων». Ότι λέει το κάνει ή αν θέλετε ότι κάνει το έχει ήδη .. πει και για αυτό ας ξυπνήσουμε στην Ελλάδα και στην Κύπρο! Ούτε θα αναφερθώ στους λόγους που ο Πρόεδρος Τραμπ έδωσε ουσιαστικά το «πράσινο φως» στην Άγκυρα να εισβάλει έστω «δια των αντιπροσώπων» της, Σουνιτών Αράβων (οι περισσότεροι ακραίοι Σαλαφιστές) και Τουρκμένων Ανταρτών του επονομαζόμενου Συριακού Εθνικού (sic) Στρατού (SNA, πρώην FSA) και το πρωτοφανές άδειασμα που έκανε στους Κούρδους «Συμμάχους» του των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF). Και φυσικά ούτε στις συνεχείς μεταστροφές του.

Παρά την πολυπλοκότητα της κατάστασης ίσως τα πράγματα να γίνονται απλούστερα απ’ όσο φαίνονται. Δεν έχει μεγάλη σημασία αν οι παραστρατιωτικοί φίλοι του Ερντογάν κρατήσουν τις δύο κωμοπόλεις που κατέλαβαν (Ταλ Αμπιγιάντ και Ρας αλ Αίν) όπως και κανένα δυο άλλα παραμεθόρια χωριά, ούτε αν ελέγχουν πλήρως ή μερικώς τον περίφημο αυτοκινητόδρομο Μ4 που μάθαμε όλοι στην Ελλάδα και μιλάμε για αυτόν λες και τον πάμε κάθε Σαββατοκύριακο. Σημασία έχει ότι ακόμα και λιγότερο από το 30-40% της περίφημης «Ζώνης Ασφαλείας» να ελέγξει, έχει πετύχει τους Στρατηγικούς Αντικειμενικούς Σκοπούς για τους οποίους κάνει αυτήν την επιχείρηση με την σιωπηλή συναίνεση ΗΠΑ και Ρωσίας.

Η Τουρκία επιβεβαιώνεται ως ισχυρός περιφερειακός «παίκτης» και καθιστά πλέον στην πράξη σαφές ότι χωρίς αυτή δεν πρόκειται να γίνει κανένας πολιτικός διακανονισμός για το μέλλον της Συρίας. Απομακρύνει τους Κούρδους της Συρίας από τα σύνορα της διακόπτοντας κάθε επικοινωνία με τους «δικούς της» …Κούρδους. Και το πλέον ουσιαστικό, μηδενίζει τις πιθανότητες δημιουργίας μίας έστω εδαφικά ενιαίας αυτόνομης Κουρδικής Οντότητας (προσωπικά ποτέ δεν «είδα» ανεξάρτητο Κουρδιστάν) ακριβώς στο… «μαλακό υπογάστριο» της.

Με την είσοδο του Στρατού του Άσαντ στην περιοχή του Κομπανί (Ανατολικά του Ευφράτη) το οποίο αποτελεί το διοικητικό κέντρο της Ροτζάβα αλλά και στην πόλη Μανμπίτζ (Δυτικά του Ευφράτη) αρχίζουν όλοι στην Συρία να είναι ικανοποιημένοι. Οι Τούρκοι δεν θα βλέπουν εκεί πλέον τους Κούρδους που ήταν κυρίαρχοι μετά την αποχώρηση των Κυβερνητικών Δυνάμεων και Υπηρεσιών του Καθεστώτος της Δαμασκού το 2012. Και φυσικά «απαλλάσσονται» από την υποχρέωση (σύμφωνα με τους χάρτες που έδειχναν δεξιά και αριστερά ) να προσπαθήσουν να τις καταλάβουν (η εκτίμηση μου ήταν εξ αρχής ότι θα το τολμούσαν ποτέ). Οι Κούρδοι ήταν «το πρόβλημα τους» και όχι οι δυνάμεις του Άσαντ.

Μετά τον Ερντογάν πώς να μην είναι ευχαριστημένο και το καθεστώς Άσαντ που συνεχίζει να επανακτά σταδιακά το μεγάλο μέρος της Συριακής Επικράτειας τον έλεγχο της οποίας είχε χάσει με τον πόλεμο μέχρι και τον Οκτώβριο του 2015, όταν επενέβησαν οι Ρώσοι περιοριζόταν στο 22%, και έτσι παραμένει σταθερός στην επόμενη ημέρα. Ας μην «πανηγυρίζουν» κάποιοι αφελώς στην Ελλάδα. Ούτε ο Άσαντ (βλέπετε …Ρώσοι) ούτε ο Ερντογάν έχουν κάποια πρόθεση να αναμετρηθούν στρατιωτικά, ούτε κάποιος …ανταρτοπόλεμος εναντίον των Τούρκων μπορεί να αποδώσει για πολλούς λόγους.

Ο μεγάλος όμως κερδισμένος θα είναι οι Ρώσοι οι οποίοι μετά την απομάκρυνση των ΗΠΑ αναδεικνύονται ως η μόνη κυρίαρχη δύναμη στην Συρία. Δεν είναι μόνο ότι το «Στρατό» του Άσαντ το απαρτίζουν κυρίως Ρώσοι μισθοφόροι μαζί με Ιρανούς και άλλους Σιίτες παραστρατιωτικούς. Τα επίσημα στρατεύματα της μπαίνουν στην περιοχή, περιπολούν και συνδιαλέγονται σε τακτικό-τεχνικό επίπεδο με του Τούρκους προετοιμάζοντας την τελική συμφωνία που θα έχει ό Πούτιν με τον Ερντογάν τον οποίον προσκάλεσε στην Μόσχα τις επόμενες ημέρες. Κάτι που αναγνώρισε έμμεσα με δήλωση του ο Τραμπ. Κερδισμένος είναι και το Ιράν. Όσο ενισχύεται η θέση του Άσαντ, τόσο ενισχύεται και η επιρροή του Ιράν στην περιοχή. Η Τεχεράνης είναι ευτυχής γιατί δεν κατέβαλε και καμία ιδιαίτερη προσπάθεια να διευρύνει τον διάδρομο τους προς τον Λίβανο και την Μεσόγειο.

Φυσικά «happy» θα είναι και ο Πρόεδρος Τραμπ. Οι μέχρι πριν από 10 ημέρες Σύμμαχοι των ΗΠΑ δεν θα έχουν πάθει μεγάλες… ζημιές, επιβιώνουν, άλλωστε τους είχε συμβουλέψει να φύγουν στα νότια κοινώς «να την κάνουν» και συμπαθάτε με για την έκφραση. Με τις «διευθετήσεις» των Ρώσων βρήκε την ευκαιρία εκ του ασφαλούς να απειλήσει την Τουρκία για να μην επιτεθεί στο Κομπανί και στην Μανμπίτζ. Για να μην δείξει βέβαια ότι παραμένει μακριά στέλνει σήμερα στην Άγκυρα τον Αντιπρόεδρό του, Μάικ Πενς μαζί με τον Υπουργό Εξωτερικών Πομπέο, για να ζητήσει «κατάπαυση του πυρός» ενώ ετοιμάζεται να συναντήσει τον Τούρκο Πρόεδρο στην Αμερικανική Πρωτεύουσα την 13 Νοεμβρίου μάλλον για τις τελικές …διευθετήσεις. Αυτοί οι δύο ξέρουν ποιες θα είναι αυτές. Σε καμία περίπτωση οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να απομακρυνθεί ή Τουρκία και άλλο από την Δύση.

Για εμάς τους Έλληνες που ζούμε με ευφραντικές ψευδαισθήσεις, υπάρχουν πολλά πικρά αλλά χρήσιμα διδάγματα από όσα προηγήθηκαν και όσα συμβαίνουν αυτές τις ημέρες στη Συρία και για την …Συρία. Τέθηκε πλέον σε αμφιβολία η αξιοπιστία του μεγάλου μας Συμμάχου, των ΗΠΑ. Κάποιου είδους «εγγυήσεις ασφαλείας» θα είχαν δώσει σίγουρα στους Κούρδους που κατανίκησαν στο έδαφος τους Τζιχαντιστές του ISIS. Εκτός και αν το φιλικό «κτύπημα στην πλάτη» εκλήφθηκε λανθασμένα ως… εγγυήσεις. Ακούστηκε πολλές φορές η λέξη αυτοσυγκράτηση, αφού βέβαια οι Κούρδοι είχαν αφεθεί βορά στις ορέξεις των Τούρκων και των… «Φίλων» τους. Καταρρακώθηκε και πάλι κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου και Διεθνούς Τάξεως όχι μόνον απ’ αυτήν καθαυτήν την τουρκική εισβολή αλλά και όταν οι ΗΠΑ και η Ρωσία μπλοκάρισαν Ψήφισμα 5 Ευρωπαϊκών Χωρών (εκ των οποίων 2 Μόνιμα Μέλη) στο ΣΑ/ΟΗΕ που θα καταδίκαζε την Τουρκική εισβολή. Η διεθνής υποκρισία έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Επιβλήθηκαν όχι ουσιαστικές οικονομικές «κυρώσεις» που θα έπλητταν καίρια την Τουρκική Οικονομία αλλά διακηρύχθηκε διακοπή …ροής ανταλλακτικών στρατιωτικού υλικού που για αυτό πρόκειται.

Θα ήταν πολύ πρόωρο και φυσικά παράτολμο να χαρακτηρίσουμε ότι αυτά που συμβαίνουν το τελευταίο χρονικό διάστημα στην ΒΑ Συρία, συνιστούν ένα… προσυμφωνημένο γενικό σχέδιο. Με την κατάσταση όμως που τείνει να διαμορφωθεί φαίνεται ότι όλοι θα είναι ευχαριστημένοι εκτός από τους Κούρδους που και αυτοί δεν θα είναι … «πολύ δυσαρεστημένοι» όπως δείχνουν και τα λόγια του Στρατιωτική Ηγέτη των SDF Μασλούμ Αμπντι «Αν έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα σε έναν συμβιβασμό και μια γενοκτονία, θα διαλέξουμε με βεβαιότητα τη ζωή για τον λαό μας».

* Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι επικεφαλής στο «Παρατηρητήριο Liberal»

Ευάγγελος Βενέτης*: Η κρίση με το ιρανικό τάνκερ και η Ελλάδα

on Monday, 09 September 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

   

Μέρα με τη μέρα η αμερικανο-ιρανική αντιπαράθεση για την υπόθεση με το ιρανικό τάνκερ Adrian Darya 1 (πρώην Grace 1) στην Μεσόγειο εξελίσσεται σε γεωπολιτική κρίση η οποία απλώνεται σε μεγαλύτερα γεωγραφικά μήκη και πλάτη ακολουθώντας την κίνηση του προς την Αν. Μεσόγειο και εμπλέκοντας την ΕΕ και την Ρωσία. Η κρίση είναι αποτέλεσμα της πολιτικής των ΗΠΑ να επιβάλουν ολικό εμπάργκο στις πωλήσεις και μεταφορά ιρανικού πετρελαίου ανά τον κόσμο μετά τη μονομερή αποχώρησή τους από την συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η εξωτερική πολιτική των Συντηρητικών του Τραμπ στην Μέση Ανατολή σε σχέση με το Παλαιστινιακό, το Ιράν, την Συρία κλπ. υπολείπεται σε ρεαλισμό εκείνης των Δημοκρατικών του Ομπάμα, καθώς με τρόπο μονομερή δεν βλέπει όλους τους παράγοντες ισχύος στην Μ. Ανατολή και δεν διαβλέπει τις επερχόμενες εξελίξεις. 


Χωρίς αρκετά καύσιμα και προμήθειες το ρωσικής ιδιοκτησίας και ιρανικής χρήσης τάνκερ φορτωμένο με δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ο καπετάνιος του τάνκερ επιδιώκει να μεταφορτώσει μέρος του φορτίου σε άλλα μικρότερα πλοία χωρίς ακόμη να έχει γίνει γνωστός ο προορισμός του. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το πετρέλαιο προορίζεται για την κυβέρνηση Άσσαντ αλλά το Ιράν έχει διαψεύσει αυτόν τον προορισμό χωρίς να διασαφηνίζει περεταίρω.

Το αδιέξοδο στο οποίο δείχνει να οδεύει η πορεία του ιρανικού τάνκερ είναι ορατό: η ελληνική κυβέρνηση δείχνει μέσω δηλώσεων αξιωματούχων της ότι δεν προτίθεται να παράσχει οιαδήποτε συνδρομή στο τάνκερ, υπό το βάρος των αμερικανικών απειλών κατά πάντων για το ενδεχόμενο υποδοχής του τάνκερ από κάποια από τις μεσογειακές χώρες. Ωστόσο πέραν της Ρωσίας, αποδέκτης αυτών των απειλών δεν είναι η Αθήνα αλλά η Τουρκία, η Συρία και ο Λίβανος, χώρες οι οποίες είναι σε θέση να αψηφήσουν τις αμερικανικές απειλές και να παράσχει κάθε είδους βοήθεια στο τάνκερ εφόσον αυτό κατορθώσει να φθάσει στις ακτές τους. Η Τουρκία αναμένεται να εμπλακεί νωρίτερα λόγω γεωγραφικής θέσης και των αγαστών σχέσεων της Άγκυρας με την Μόσχα και την Τεχεράνη αλλά και των ανοικτών λογαριασμών της Τουρκίας με τις ΗΠΑ στο κουρδικό και τα ενεργειακά της Κύπρου. Προς αυτή την κατεύθυνση ερμηνεύεται και η αλλαγή ρότας του τάνκερ από την Καλαμάτα στην Μερσίνα της Τουρκίας.

Η κρίση του τάνκερ εμπλέκει ουσιαστικά τις ΗΠΑ και την Ρωσία σε ένα ακόμη ασύμμετρο μέτωπο με έμφαση το Ιράν. Η Ρωσία έχει καταστήσει σαφές στις ΗΠΑ ότι δεν θα ανεχθεί να συλλάβουν το τάνκερ ξανά. Στόχος του καπετάνιου του τάνκερ είναι να φθάσει στα ανατολικά νερά της Μεσογείου όπου υπάρχουν χώρες που είναι σε θέση να το συνδράμουν. Κυρίως όμως εκεί υπάρχουν οι ρωσικές ναυτικές βάσεις στην Συρία. Το ερώτημα είναι πόσα καύσιμα διαθέτει το τάνκερ το οποίο κινείται με την ελάχιστη δυνατή ταχύτητα για να εξοικονομήσει ενέργεια και να δώσει χρόνο στις κυβερνήσεις της Τεχεράνης και της Μόσχας να βρουν λύση για την τροφοδότησή του με καύσιμα και την μεταφόρτωσή του φορτίου του. Επίσης κομβικό ρόλο στην υπόθεση δύναται να διαδραματίσει η ακτή της Λιβύης η οποία, λόγω του γενικότερου χάους που επικρατεί, προσφέρεται για καταδρομικές υποστηρικτικές επιχειρήσεις σε σχέση με την διασφάλιση του πλου του πλοίου ανατολικότερα.

Το κύριο μέλημα όλων των κυβερνήσεων σε αυτή την κρίση είναι η διαχείρισή της επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου και της περιβαλλοντολογικής ασφάλειας της Μεσογείου. Οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές κυρώσεις στις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου δεν βασίζονται σε ψηφίσματα του ΟΗΕ αλλά σε μονομερείς αποφάσεις επί τη βάση του δικαίου της όποιας ισχύος. Για την αποφυγή των χειρότερων σε σχέση με το φορτίο του τάνκερ, λ.χ. του σεναρίου να ξεμείνει το τάνκερ από καύσιμα με ορατό τότε το ενδεχόμενο της ασφάλειας του πληρώματος του πλοίου, ακόμη και της περιβαλλοντολογικής μόλυνσης από πιθανή διαρροή ως αποτέλεσμα ατυχήματος θα πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την άμεση επίλυση της κρίσης.

Σε αυτή την διαδικασία χώρες, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, είναι σε θέση να διαδραματίσουν εποικοδομητικό και σταθεροποιητικό ρόλο λόγω των θετικών σχέσεων που χαίρουν και με τις δύο πλευρές της κρίσης, και κυρίως λόγω της δυσαναπλήρωτης σημασίας τους στις ελληνο-ισραηλινές σχέσεις. Ιδιαίτερα η Αθήνα έχει περιθώρια διπλωματικών πρωτοβουλιών και ελιγμών στην διαχείριση της κρίσης του τάνκερ με προφανή τα οφέλη που δύναται να έχει αναφορικά με την αύξηση της γεωπολιτικής επιρροής στην περιοχή ως νατοϊκή χώρα αλλά και ως χώρα που έχει παραδοσιακά φιλικές σχέσεις με την Ρωσία και το Ιράν. Εξάλλου επί δεκαετίες το Ιράν πωλούσε το πετρέλαιό του στην Ελλάδα με εξαιρετικά επωφελείς όρους αποπληρωμής για την Αθήνα. Η εποικοδομητική στάση της Αθήνας στην εν λόγω κρίση θα πρέπει να βασίζεται στην ενεργητική ρεαλιστική και ζυγισμένη εμπλοκή και όχι την παθητική άρνηση εμπλοκής. Μία τέτοια ενεργητική στάση προϋποθέτει πλεόνασμα ηγεσίας.

Πηγή https://www.cnn.gr/focus/apopseis/story/188494/h-krisi-me-to-iraniko-tanker-kai-i-ellada 

*Ο Δρ. Ευάγγελος Βενέτης είναι ειδικός σε θέματα Ισλάμ και Μέσης Ανατολής, Μέλλος ΕΛΙΣΜΕ

Γιώργος Γκορέζης*: Η κλιμάκωση της έντασης στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και ο κίνδυνος θερμού επεισοδίου

on Tuesday, 18 June 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Η συνεχιζόμενή κρίση στη Κύπρο θα χειροτερεύει με τη πάροδο του χρόνου, αφότου η Τουρκία στέλνει και δεύτερο πλοίο γεωτρύπανο , το Yavuz (το Fatih είναι ήδη επιτόπου) στη Κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).

Ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan δεν δίστασε να δώσει έμφαση στη συνοδεία του γεωτρύπανου με φρεγάτες για την προστασία του από κάθε πιθανή εχθρική ενέργεια Η συμφωνία παραγωγής και διανομής για τα ενεργειακά αποθέματα της Αφροδίτης αξίας 9 δις δολαρίων για 18 έτη με την Noble Energy και ο αποκλεισμός των Τουρκοκυπρίων από κάθε κέρδος εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ραγδαία κλιμάκωση της έντασης.


Η κατάσταση στη Κύπρο έφθασε στο ύψιστο κρίσιμο σημείο αφότου συγκρούονται τα συμφέροντα Κύπρου και Τουρκίας ( μέσω της Τουρκοκυπριακής κοινότητας ). Η Τουρκία δεν θα επιτρέψει την αποκλειστική εκμετάλλευση των ενεργειακών αποθεμάτων και εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την παρουσία της στη Κυπριακή ΑΟΖ. Θερμό επεισόδιο δεν είναι δυνατό να αποκλεισθεί. Η ενέργεια της για ευθεία παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου, που αποβλέπει σε τετελεσμένα σε θαλάσσια περιοχή, με τον ισχυρισμό ότι διατηρεί δικαιώματα εκμετάλλευσης , είναι μια σοβαρή κατάσταση κρίσης υπό πίεση, που χρήζει αντιμετώπισης.
Φαίνεται ότι η Κύπρος (και η Ελλάς) δεν είχαν έτοιμο σχέδιο για τέτοια περίπτωση , παρά το γεγονός ότι αυτό ήταν μια αναμενόμενη και προαναγγελθείσα αντίδραση από τη Τουρκία. Η διπλωματική υποστήριξη από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση με δηλώσεις δεν ήταν αρκετή να αποτρέψει τα τουρκικά σχέδια. Η Κύπρος θα έπρεπε να πιέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση για μέτρα εναντίον της Τουρκίας . Αυτό που πραγματικά χρειάζεται την παρούσα φάση η Κύπρος είναι η παρουσία αεροναυτικών δυνάμεων για να προστατεύσει τα συμφέροντα της, και αυτό το έλλειμμα είναι που εμποδίζει την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Παρά την υφισταμένη κατάσταση η Κύπρος εργάζεται συστηματικά να γίνει μέρος του ενεργειακού club της ΝΑ Μεσογείου. Και είναι ευνοημένη όχι μόνο από τα φυσικά της αποθέματα αλλά και από τη στρατηγική θέση της στο μέσο της ΝΑ Μεσογείου, και φυσικά από το γεγονός ότι είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η στρατηγική της πολλαπλής συνεργασίας φαίνεται ότι αποδίδει καρπούς. Μέχρι στιγμής η Κύπρος είναι εμπεπλεγμένη σε τρείς διαφορετικούς σχηματισμούς στρατηγικής συνεργασίας: Κύπρος-Αίγυπτος-Ελλάδα, Κύπρος-Ισραήλ-Ελλάδα και Κύπρος-Ιορδανία Ελλάδα. Οι δύο τελευταίοι ισχυροποιούνται με την εμπλοκή των ΗΠΑ. Και τώρα η Κύπρος απεργάζεται ένα τέταρτο μοντέλο συνεργασίας, αυτό της Κύπρου-Ελλάδος-Λιβάνου. Με άλλα λόγια η Κύπρος γίνεται ο συνδετικός κρίκος μεταξύ Μέσης Ανατολής και του Αραβικού κόσμου από τη μια μεριά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την άλλη. Η Κύπρος αναλαμβάνει διαπραγματεύσεις και καταλήγει σε συμφωνίες με τις γειτονικές της χώρες σχετικά με την ΑΟΖ, επεκτείνοντας τες σε κοινές αεροναυτικές επιχειρήσεις ασφαλείας των ενεργειακών αποθεμάτων.
Η Τουρκία φαίνεται να έχει απομονωθεί από το ενεργειακό παιχνίδι και η επιθετική της συμπεριφορά οφείλεται στο γεγονός αυτό. Είναι βέβαιο ότι η Τουρκία δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα γεγονότα σε μια περιοχή στρατηγικών της συμφερόντων. Η Κύπρος βελτίωσε τις διμερείς της με τις ΗΠΑ, ενδυνάμωσε την αμυντική της συνεργασία με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και τελευταία αναπτύσσει αμυντικές σχέσεις συνεργασίας και ασφάλειας με τη Γερμανία. Μπορεί να λεχθεί ότι η Κύπρος ενδυναμώνει την αμυντική της θωράκιση με την συνεργασία βασικών χωρών του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ προχωρούν στην κατάργηση του εμπάργκο όπλων και βοηθούν την Κύπρο να βελτιώσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Η διεξαγωγή αεροναυτικών ασκήσεων από κοινού με άλλες χώρες (Ισραήλ, Αίγυπτο κ.λπ..) στέλνει μηνύματα αμυντικής ικανότητας, ετοιμότητας και αποφασιστικότητας. Ενώ ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών εμφανίζεται αισιόδοξος για ένα νέο γύρο συνομιλιών μεταξύ των δύο κοινοτήτων ,επιβεβαιώνεται ότι συνομιλίες δεν πρόκειται να επαναληφθούν με πλοία να παραβιάζουν την κυριαρχία της Κύπρου.
Ο πρόεδρος Αναστασιάδης προωθεί το σενάριο μιας διζωνικής, δικοινοτικής και αποκεντρωμένης μορφής συνομοσπονδίας , μια ιδέα που κατ’ αρχήν είναι αποδεκτή από την τουρκοκυπριακή κοινότητα και χαίρει αποδοχής από τις ΗΠΑ. Βέβαια υπάρχουν αμφιλεγόμενα σημεία στα οποία τα δύο μέρη θα πρέπει να συμβιβασθούν, με σημαντικότερο αυτό της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων. Αλλά όσο χρόνο μέρος της Κύπρου διατελεί υπό τουρκική κατοχή και τουρκικά στρατεύματα με βαρύ οπλισμό παραμένουν στο νησί, η Κύπρος αντιμετωπίζει άμεση απειλή εναντίον της εθνικής της ασφαλείας και κυριαρχίας.
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις χειροτερεύουν τελευταία λόγω της τουρκικής απόφασης να παραβιάσει την κυπριακή ΑΟΖ, αλλά και από τη ρητορική της Τουρκίας εναντίον της Ελλάδος σχετικά με τα χωρικά της ύδατα και τα στρατιωτικοποιημένα νησιά στο Αιγαίο. Τα τουρκικά αεροσκάφη ενέτειναν τις παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου και τουρκικές NAVTEX διεξάγονται στο Αιγαίο εντός της ελληνικής ΑΟΖ. Η Ελλάδα αναλαμβάνει να εκσυγχρονίσει τις ένοπλες της δυνάμεις με την βοήθεια των ΗΠΑ, στο βαθμό που αυτές έχουν επηρεασθεί από τη μακρά οικονομική κρίση, πράγμα που απειλεί την ισορροπία δυνάμεων με τη Τουρκία
Οι Αμερικανοτουρκικές σχέσεις είναι κακές, ειδικά μετά την επιστολή του Αμερικανού υπουργού εξωτερικών Patrick Shanahan στο τούρκο ομόλογο του για την διακοπή της εκπαίδευσης των τούρκων πιλότων F-35 και τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τη συμπαραγωγή των αεροπλάνων F-35. Η απάντηση ήλθε μετά μόλις μία ημέρα από τον τούρκο πρόεδρο που επέμεινε στην αγορά των πυραύλων S-400 από τη Ρωσία. Μετά από αυτό αναμένονται κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας, αλλά είναι δύσκολο να εκτιμήσουμε ένα βαθύ ρήγμα της Αμερικής με τον Νατοϊκό σύμμαχο της, χάριν της γεωπολιτικής αξίας της Τουρκίας και του γεγονότος ότι διατηρεί τις δεύτερες σε μέγεθος δυνάμεις εντός του ΝΑΤΟ. Η Αμερική χρειάζεται την Τουρκία και το αντίστροφο.
H οικονομία, την οποία ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Moody υποβάθμισε πρόσφατα με αρνητικές προοπτικές, είναι το κύριο τουρκικό πρόβλημα και μπορεί να αποβεί η αχίλλειος πτέρνα για τον Erdogan. Οι προγραμματισμένες για τις 23 Ιουνίου δημοτικές εκλογές στην Κωνσταντινούπολη θα αποτελέσουν το “stress test” για τις τουρκικές αρχές και αξίες, και η απώλεια της Πόλης θα αποτελέσει πικρή ήττα για τον Erdogan. Επιπλέον η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς στην ελευθερία έκφρασης και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάγωσε την διαδικασία εισδοχής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις δηλώνουν ότι είναι έτοιμες να επέμβουν στρατιωτικά στη Συρία, αλλά οι ΗΠΑ δεν δίνουν το πράσινο φως, για να προστατεύσουν τους Σύριους Κούρδους. Οι τούρκοι αναμένουν επίσης πράσινο φως για να εγκαταστήσουν ζώνη ασφαλείας εντός του Συριακού εδάφους, αλλά είναι αμφίβολο ότι θα τους δοθεί. Το Κουρδικό είναι η μεγάλη απειλή ασφαλείας για την Τουρκία, και απειλεί τη σταθερότητα, την ειρήνη , ακόμα και την ακεραιότητα της χώρας αυτής.
Στην Ανατολική Μεσόγειο η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση στέλνοντας δύο πλοία γεωτρύπανα και φρεγάτες και είναι αποφασισμένη να αντιδράσει βίαια για την υπεράσπιση των συμφερόντων της, ενώ η διεθνής αντίδραση (ΗΠΑ,ΕΕ κ.λπ.)περιορίσθηκε σε λόγια συμπάθειας για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Εκτιμάται ότι η Τουρκία είναι αποφασισμένη να κλιμακώσει την ένταση στη περιοχή, περιλαμβανομένης της ένοπλης βίας αν χρειασθεί, για να προστατεύσει τα συμφέροντα της. Λαμβάνοντας δε υπ’ όψη ότι Κύπρος και Ελλάδα ενεργούν σε συντονισμό και ότι η τελευταία εγγυάται την άμυνα και την ασφάλεια της Κύπρου, δεν πρέπει να αποκλεισθεί ένα τυχαίο ή προσχεδιασμένο θερμό επεισόδιο στη Κύπρο ή το Αιγαίο Πέλαγος.

*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι ε.α. Υποστράτηγος, αρθρογράφος, συγγραφέας. 

Γεώργιος Λυκοκάπης*: Είναι πρόθυμες οι ΗΠΑ "να χάσουν" την Τουρκία

on Saturday, 01 June 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Οι επικείμενες εκλογές θα απασχολήσουν, αναπόφευκτα, τα επιτελεία των κομμάτων και θα μονοπωλήσουν την επικαιρότητα. Όμως, η προοπτική σχηματισμού μίας σταθερής κυβέρνησης, δεν αφορά μόνο τα κομματικά επιτελεία. Πρωτίστως αφορά την ίδια χώρα. Μην ξεχνάμε πως η απειλή της Τουρκίας, μίας χώρας που ομνύει στον αναθεωρητισμό, παραμένει.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας προειδοποίησε πως η Άγκυρα "δεν θα επιτρέψει τετελεσμένα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο". Ο Χουλουσί Ακάρ ζήτησε να κατανεμηθούν τα κέρδη από τις γεωτρήσεις που πραγματοποιεί η Κυπριακή Δημοκρατία και στην "Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου". Η Άγκυρα, όλο και περισσότερο, προχωρά σε ανατριχιαστικούς παραλληλισμούς, με την εισβολή στην Κύπρο το 1974.

Παγίως η Τουρκία εκμεταλλεύεται την πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα, προκειμένου να επιβάλει τις μονομερείς διεκδικήσεις της, όπως στα Ίμια το 1996. Είχε προηγηθεί η παραίτηση, για λόγους υγείας, του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου και η εκλογή του Κώστα Σημίτη, εν μέσω σφοδρών εσωκομματικών αντιδράσεων. Ακολούθησε η πιο σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση στην νεότερη ιστορία, που έφερε τις δύο χώρες ένα βήμα πριν τον πόλεμο.

Ας εξετάσουμε τώρα ένα υπαρκτό σενάριο, το οποίο μας αφορά. Στις επερχόμενες εκλογές, κανένα κόμμα δεν καταφέρνει να κερδίσει αυτοδυναμία. Επικρατεί πολιτική πόλωση, η οποία αποτρέπει τον σχηματισμό μίας κυβέρνησης συνεργασίας. Ακολουθούν νέες εκλογές, αυτή την φορά με το σύστημα της απλής αναλογικής. Για να σχηματιστεί κυβέρνηση με το συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα, προϋποθέτει την υπέρβαση των κομματικών εγωισμών. Εάν αυτοί κυριαρχήσουν, δεν αποκλείεται να πάμε και σε τρίτες εκλογές!

Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος ενός θερμός επεισοδίου δεν πρέπει να αποκλειστεί. Με μία πρώτη ανάγνωση, τα γεωπολιτικά δεδομένα έχουν πλέον αλλάξει. Η Τουρκία δεν θα τολμήσει να αναλάβει το ρίσκο μιας νέας κρίσης, την στιγμή που βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με την Δύση, ειδικότερα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επομένως, η σημερινή Τουρκία είναι παντελώς απομονωμένη, σε αντίθεση με την Τουρκία της δεκαετίας του '90.

Για συμφωνία “win-win”, μιλά ο Αμερικανός πρέσβης
Όμως η γεωπολιτική πραγματικότητα είναι περισσότερο πολύπλοκη. Συγκεκριμένα, θα εστιάσουμε σε μία δήλωση του Αμερικανού πρέσβη, κατά την διάρκεια του Συνέδριου Αεροπορικής ισχύος της Πολεμικής Αεροπορίας. Ο Τζέφρι Πάϊατ απάντησε σε ερώτηση του πτέραρχου ε.α. Αναστάσιου Μπασαρά, αντιπροέδρου του ΕΛΙΣΜΕ και τέως ανώτερου αξιωματούχου του ΝΑΤΟ. Ο κύριος Μπασαράς ζήτησε ένα σχόλιο του Αμερικανού διπλωμάτη, για τις παράνομες γεωτρήσεις της Τουρκίας εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

    

Οι γεωτρήσεις αυτές παραβιάζουν την κυριαρχία ενός διεθνώς αναγνωρισμένου ανεξάρτητου κράτους, το οποίο αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνοδεύονται από την αποστολή πολεμικών πλοίων και τις συνεχιζόμενες πολεμικές απειλές ανώτατων Τούρκων αξιωματούχων, όπως του ίδιου του Τούρκου προέδρου. Ο κύριος Μπασαράς επεσήμανε πως οι προκλήσεις της Τουρκίας, προκαλούν “ανησυχίες” σε Ελλάδα και Κύπρο. Ο Αμερικανός πρέσβης, στην απάντηση του, κράτησε ισορροπίες.

Δήλωσε πως η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει την τριμερή συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και δεν επιθυμεί ενέργειες “πρόκλησης και κλιμάκωσης” στην περιοχή. Όμως επεσήμανε πως, μακροπρόθεσμα, η Ουάσιγκτον βλέπει τα ενεργειακά ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου ως “οδηγό συνεργασίας” και “αμοιβαίας νίκης” (win-win). Η συγκεκριμένη δήλωση δεν απέχει από την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Ενέργειας στις 8 Μαίου, που ζητούσε συμφωνία “win-win” στα ενεργειακά ζητήματα της Μεσογείου.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος υπενθύμισε πως ο ίδιος ο Κύπριος πρόεδρος έχει προτείνει την δημιουργία ενός “δεσμευμένου λογαριασμού”, ο οποίος θα διαμοιράσει τα κέρδη στην ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Όμως, σε αντίθεση με τον πρόεδρο Αναστασιάδη, ο πρεσβευτής δεν ανέφερε ως προϋπόθεση την επίλυση του κυπριακού ζητήματος. Μοιάζει παράδοξο η Κυπριακή Δημοκρατία να διαπραγματευτεί μία συμφωνία "win-win" με την Τουρκία, την στιγμή που αποτελεί δύναμη κατοχής στην Μεγαλόνησο.

Ο Αμερικανός πρεσβευτής διευκρίνισε πως η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες της Αθήνας για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Συγκεκριμένα αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού σε Άγκυρα και Κωνσταντινούπολη, όπως και στις πρωτοβουλίες του υπουργού Άμυνας Ευάγγελου Αποστολάκη για την οικοδόμηση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (Μ.Ο.Ε.) με την γείτονα χώρα.

Τακτική "μαστίγιου και καρότου"
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτηση του ο Τζέφρι Πάϊατ έκανε μία πολύ ενδιαφέρουσα επισήμανση. Χαρακτήρισε την Τουρκία "σύμμαχο" στο ΝΑΤΟ. Δήλωσε πως η προσδοκία "όλων" είναι να παραμείνει η Τουρκία "ευθυγραμμισμένη" με τους ευρωατλαντικούς θεσμούς και, γενικότερα, την Δύση. Δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στις σοβαρές διαφωνίες Ουάσιγκτον-Άγκυρας για επιμέρους ζητήματα, όπως στα σχέδια της τουρκικής κυβέρνησης για την προμήθεια ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.

Οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί το τελευταίο διάστημα. Ο Τούρκος πρόεδρος βλέπει με οργή την αμερικανική υποστήριξη στους Κούρδους της οργάνωσης YPG στην Συρία, την οποία η Άγκυρα θεωρεί "τρομοκρατική οργάνωση". Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι πεπεισμένος πως οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υποκίνησαν την απόπειρα πραξικόπηματος του 2016. Είναι ο βασικός λόγος που έχει προσεγγίσει την Ρωσία, προκαλώντας μεγάλες αντιδράσεις στις ΗΠΑ.
Όμως, ταυτόχρονα, οι δύο πλευρές αποφεύγουν μία ολοκληρωτική ρήξη. Μοιάζει περισσότερο να ακολουθούν την διαπραγματευτική τακτική του "καρότου και του μαστιγίου". Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει να αποσπάσει την Τουρκία από την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας. Η Τουρκία, από την πλευρά της, εμφανίζεται να επιδιώκει την εξασφάλιση ανταλλαγμάτων από τους Αμερικανούς. Τα ανταλλάγματα μπορεί να είναι στην Συρία, στο Αιγαίο ή στην Μεσόγειο.
Ειδικότερα, όσον αφορά τους S400, βλέπουμε πως ο Τούρκος υπουργό Άμυνας αναφέρεται σε "αναβολή" στην επικείμενη παράδοση τους στην Τουρκία. Όμως λίγες ώρες μετά, διαψεύδεται από την ίδια την κυβέρνηση του! Αυτή η αλληλουχία των αντιφατικών δηλώσεων, ουσιαστικά εντάσσεται στην διαπραγματευτική τακτική που προαναφέραμε.

Παραμένει σημαντική για τις ΗΠΑ
Βλέπουμε πως ο Αμερικανός πρεσβευτής υπενθύμισε την σπουδαιότητα της Τουρκίας για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Είναι πολύ σημαντική η γεωπολιτική αξία της, (έχει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ), για την απωλέσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση μοιάζει να είναι περισσότερο ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, όχι η Τουρκία. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως το ίδιο ισχύει και για το Ισραήλ.

Μία από τις προτεραιότητες της αμερικανικής κυβέρνησης είναι να περιοριστεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από την Μόσχα. Είναι ο βασικός λόγος για την υποστήριξη της στην τριμερή συμμαχία Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου (ουσιαστικά τετραμερή, με την "άτυπη" συμμετοχή της Αιγύπτου). Η Τουρκία θεωρεί πως η συγκεκριμένη συμμαχία την "αποκλείει" από την Μεσόγειο. Έχοντας κάκιστες σχέσεις με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, η Τουρκία καταφεύγει στις πολεμικές απειλές προς επιβολή τετελεσμένων.

Ο Αμερικανός πρεσβευτής (ουσιαστικά η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση) κατανοεί τους ισχυρισμούς της Τουρκίας. Μπορεί μην εγκρίνει τις μεθόδους της, αλλά δικαιώνει την πάγια θέση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Το "win-win" του Αμερικανού πρεσβευτή θυμίζει το περίφημο "καζάν-καζάν" του Τούρκου προέδρου Ερντογάν. Δηλαδή οι ελληνοτουρκικές διαφορές στην Μεσόγειο (πιθανών αργότερα και στο Αιγαίο) να επιλυθούν μέσω "αμοιβαίων υποχωρήσεων". Προφανώς εις βάρος του διεθνούς δικαίου και των ελληνικών συμφερόντων.

Όπως έδειξε η δήλωση του Τζέφρι Πάϊατ, η Ουάσιγκτον επιθυμεί την παραμονή της Τουρκίας στην Δύση. Προφανώς περιμένει ένα "σημάδι" από την Τουρκία. Θα μπορούσε να είναι μία υπαναχώρηση στην παραλαβή των S-400? Είναι δύσκολο να προβλέψουμε την τελική στάση της Τουρκίας, με δεδομένη την εκρηκτική ιδιοσυγκρασία του Τούρκου προέδρου. Σίγουρα ο Ταγίπ Ερντογάν θα αξιοποιήσει στο έπακρο την γεωπολιτική θέση της Τουρκίας, μέχρι την τελική του απόφαση.

Τα προηγούμενα χρόνια, η Ελλάδα είχε επαναπαυτεί στην επικείμενη ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. Θεωρούσε πως προοπτική ένταξη της θα "κατεύναζε" τις αναθεωρητικές βλέψεις της Άγκυρας. Όπως είδαμε, η εκτίμηση αυτή δεν επιβεβαιώθηκε. Τώρα το ελληνικό πολιτικό σύστημα κινδυνεύει να προσανατολιστεί στην πόλωση των επικείμενων εκλογών και να αγνοήσει την τουρκική απειλή. Δεν πρέπει να κάνει το λάθος να επαναπαυτεί στις καλές προθέσεις των συμμάχων μας. Οφείλει να θυμάται πως αυτές δεν θα είναι δεδομένες για πάντα.

*Διεθνολόγος 

Ιωάννης Μπαλτζώης*: Η «Συμφωνία του αιώνα»: Το «σχέδιο Τραμπ» , για την τελική λύση του Παλαιστινιακού.

on Saturday, 18 May 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

 
 
Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*
          Και ξαφνικά το Παλαιστινιακό ζήτημα και η επίλυσή του ήλθε ξανά στην επικαιρότητα, μαζί με τις ρουκέτες της Χαμάς στην παραλιακή πόλη της Ασκελόν και την αναμενόμενη αντίδραση με αντίποινα του Ισραήλ, με νεκρούς και τραυματίες εκατέρωθεν. Τι συνέβη και το κύριο θέμα στην Μέση Ανατολή είναι το Παλαιστινιακό, μαζί με την προοπτική επίθεσης των ΗΠΑ (μαζί με τους συμμάχους του) κατά του Ιράν. Ας αναφερθούμε στο Παλαιστινιακό, το οποίο αν αποδειχθεί ότι οι πληροφορίες είναι αληθινές και αξιόπιστες, τότε θα έχουμε την Συμφωνία του Αιώνα και την επιτέλους λύση του πιο δύσκολου και ακανθώδους προβλήματος της Μέσης Ανατολής.

          Πριν λίγες ημέρες (7/5/19) στον ιστότοπο της εφημερίδας Israel Hayom δημοσιεύτηκε άρθρο του δημοσιογράφου  Αριέλ Καχάνα (Ariel Kahana) με τίτλο «Το διαδίκτυο φλέγεται: Μήπως αυτή είναι η συμφωνία του αιώνα;» και υπότιτλο «Το ανώνυμο έγγραφο που κυκλοφόρησε χθες το βράδυ μεταξύ αξιωματούχων του Ισραηλινού Υπουργείου Εξωτερικών,(ως σχέδιο Τραμπ για την επίλυση του Παλαιστινιακού),   αλλά κανείς δεν γνωρίζει την πηγή και την αξιοπιστία του. Ορισμένα άρθρα του σχεδίου] είναι σύμφωνα με τις αμερικανικές δηλώσεις». Η δημοσίευση αυτή πυροδότησε πλήθος αντιδράσεων, θετικών και αρνητικών, αφού πολλοί στο Ισραήλ θεωρούν ότι μάλλον πρόκειται για fake news, ενώ άλλοι το θεωρούν αληθινό, αφού πολλά σημεία του συμφωνούν με δηλώσεις αξιωματούχων κατά καιρούς  και αποκαλύψεις για τις διεργασίες που εξελίσσονται για το μεγάλο αυτό ζήτημα. Οπότε το ερώτημα που τίθεται είναι, αν αυτές είναι πράγματι οι λεπτομέρειες του ειρηνευτικού σχεδίου της κυβέρνησης  Τραμπ;  Η είδηση ξεκίνησε από μια  ανώνυμη ανακοίνωση που ξεκινά με τις λέξεις «Παρακάτω είναι τα βασικά σημεία της συμφωνίας που προτάθηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπως έπεσαν στην αντίληψή μου», κυκλοφόρησε (στις 6/5) μεταξύ αξιωματούχων του Υπουργείου Εξωτερικών, αλλά κανείς δεν ξέρει ποια είναι η πηγή της και πόσο αξιόπιστη είναι. 
 Τραμπ-Κουσνέρ
Όμως ορισμένα από τα τμήματα της ανακοίνωσης είναι σε πλήρη ταύτιση,  με τις δημόσιες δηλώσεις των Τζάρεντ Κούσνερ (Jared Kushner), του γαμπρού του Τραμπ και του Τζέισον Γκρίνμπλατ (Jason Greenblatt), των διαπραγματευτών του προέδρου Τραμπ για το Παλαιστινιακό . Άλλες λεπτομέρειες, όμως, έρχονται σε αντίθεση με διαρροές που υπήρξαν τις τελευταίες εβδομάδες σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας.  Ο προβληματισμός όμως όλων των αξιωματούχων είναι ότι πρόκειται για λεπτομερές έγγραφο, που εκπέμπει αξιοπιστία, αλλά δεν αναφέρεται στον συντάκτη του και πιθανώς να είναι κατασκευασμένο έγγραφο, προφανώς για να διαπιστώσει τις αντιδράσεις των ενδιαφερομένων  ηγετών,  κρατών και των οργανώσεων της περιοχής. Επισήμως καμιά πλευρά, ή κρατική οντότητα δεν έχει αντιδράσει για το εν λόγω θέμα. Μόνο ένα   Ανώτερο στέλεχος του Λευκού Οίκου απάντησε δηλώνοντας τα εξής: «Δεν πρόκειται να απαντήσουμε σε άλλο ένα υποθετικό δημοσίευμα που είναι ανακριβές και δεν ωφελεί σε τίποτα». Πάντως ανεξάρτητα αν είναι γνήσιο ή όχι, το έγγραφο αυτό πυροδότησε εξελίξεις, αντιδράσεις και αναζωπύρωσε το Παλαιστινιακό ζήτημα και κρίνεται πολύ ενδιαφέρον και σκόπιμο να παρουσιαστεί, όπως το παρουσίασε ο Ισραηλινός δημοσιογράφος: Ιδού το επίμαχο έγγραφο μεταφρασμένο:
1. Συμφωνία
Μια τριμερής συμφωνία θα υπογραφεί μεταξύ του Ισραήλ, της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) και της Χαμάς και θα δημιουργηθεί ένα παλαιστινιακό κράτος, το οποίο θα ονομαστεί «Νέα Παλαιστίνη» και θα εκτείνεται στην Ιουδαία, τη Σαμάρεια και την Γάζα, με εξαίρεση τους εποικισμούς, όπως θα διασαφηνιστεί παρακάτω. 
 2. Εκκένωση περιοχών
 Τα συγκροτήματα των εποικισμών, όπως είναι σήμερα, θα παραμείνουν στα χέρια του Ισραήλ και θα ενσωματωθούν σ' αυτούς οι μεμονωμένοι εποικισμοί. Οι περιοχές των συγκροτημάτων θα επεκταθούν ανάλογα με την έκταση των μεμονωμένων εποικισμών που θα προστεθούν σε αυτούς.  
3. Ιερουσαλήμ 
Δεν πρόκειται να χωριστεί και θα μοιραστεί μεταξύ του Ισραήλ και της Νέας Παλαιστίνης και θα είναι η πρωτεύουσα του Ισραήλ και της νέας Παλαιστίνης, οι Άραβες κάτοικοι θα είναι πολίτες της Νέας Παλαιστίνης. Ο Δήμος της Ιερουσαλήμ θα είναι υπεύθυνος για όλες τις περιοχές της Ιερουσαλήμ εκτός από την εκπαίδευση που θα την χειρίζεται η νέα παλαιστινιακή κυβέρνηση και αυτή, η νέα Παλαιστινιακή Αρχή θα πληρώνει τους δημοτικούς φόρους και το νερό στο Δήμο της Ιερουσαλήμ. Δεν θα επιτρέπεται στους Εβραίους να αγοράζουν αραβικά σπίτια και δεν θα επιτρέπεται στους Άραβες να αγοράζουν εβραϊκές κατοικίες. Δεν θα προστεθούν επιπλέον περιοχές στην Ιερουσαλήμ. Οι Άγιοι Τόποι θα παραμείνουν ως έχουν. 
 4. Γάζα 
 
Η Αίγυπτος θα μισθώσει εδάφη στην Παλαιστίνη με σκοπό τη δημιουργία ενός αεροδρομίου, για την εγκατάσταση εργοστασίων, για το εμπόριο και για τη γεωργία, αλλά όχι για κατοικίες. Το μέγεθος των εδαφών και η τιμή θα καθοριστούν μεταξύ των μερών με την μεσολάβηση των εγγυητριών χωρών (βλ. παρακάτω επεξηγήσεις για τις εγγυήτριες χώρες). Θα κατασκευαστεί αυτοκινητόδρομος μεταξύ Γάζας και Ιουδαίας και Σαμάρειας και θα επιτραπεί η κατασκευή αγωγού (υπογείου) για τη μεταφορά αφαλατωμένου νερού από την Γάζα προς την Ιουδαία και τη Σαμάρεια. 
 5. Οι εγγυήτριες χώρες
Οι χώρες που θα υποστηρίξουν οικονομικά την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας είναι: οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου. Οι χώρες αυτές θα παράσχουν προϋπολογισμό 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για πέντε χρόνια για εθνικά έργα για τη Νέα Παλαιστίνη. (Το Ισραήλ θα αναλάβει κόστος της εκκένωσης των απομονωμένων εποικισμών και της εγκατάστασης των πληθυσμών τους στα συγκροτήματα εποικισμών).
 6. Ο καταμερισμός μεταξύ των εγγυητριών χωρών:
 Α. ΗΠΑ 20% Β. ΕΕ 10% Γ. Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου - 70% - ο καταμερισμός θα γίνει ανάλογα με την παραγωγή πετρελαίου της κάθε χώρας. Δ. Το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης βαρύνει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες επειδή αυτές θα είναι οι κύριοι δικαιούχοι αυτής της συμφωνίας.
 7. Στρατός 
Δεν θα επιτραπεί στη Νέα Παλαιστίνη να διατηρεί στρατό. Το μόνο όπλο που θα έχουν θα είναι τα ελαφρά όπλα που θα χειρίζεται η Αστυνομία.  Θα υπογραφεί αμυντική συμφωνία μεταξύ του Ισραήλ και της Νέας Παλαιστίνης, στην οποία το Ισραήλ θα προστατεύει τη Νέα Παλαιστίνη από κάθε εξωτερική επιθετική ενέργεια και η Νέα Παλαιστίνη θα πληρώνει το Ισραήλ για την προστασία αυτή. Το αντίτιμο θα συμφωνηθεί στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των μερών, με τη μεσολάβηση των εγγυητριών χωρών.
 8. Χρονοδιαγράμματα και στάδια εκτέλεσης
 Με την υπογραφή της συμφωνίας:
Α. Η Χαμάς θα παραδώσει όλα τα όπλα της, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικών όπλων στους Αιγυπτίους. Β. Τα μέλη της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένων των ηγετών, θα συνεχίσουν να λαμβάνουν αμοιβές από τις εγγυήτριες χώρες μέχρι την ίδρυση της κυβέρνησης.
Γ. Όλα τα σύνορα της Λωρίδας της Γάζας θα είναι ανοιχτά για τη διέλευση αγαθών και εργαζομένων στο Ισραήλ και την Αίγυπτο, όπως γίνεται σήμερα με την Ιουδαία και τη Σαμάρεια, καθώς και μέσω θαλάσσης.
 Δ. Μέσα σε έναν χρόνο, θα διεξαχθούν δημοκρατικές εκλογές και μια νέα κυβέρνηση θα εκλεγεί στη Νέα Παλαιστίνη. Κάθε παλαιστίνιος πολίτης θα έχει το δικαίωμα του εκλέγεσθαι.
  Ε. Οι κρατούμενοι - Έναν χρόνο μετά τις εκλογές και την ίδρυση της κυβέρνησης, οι φυλακισμένοι θα απελευθερώνονται σταδιακά μέσα σε διάστημα τριών ετών. 
Στ. Μέσα σε πέντε χρόνια θα ανεγερθούν στη Νέα Παλαιστίνη ένα λιμάνι και ένα αεροδρόμιο και μέχρι τότε θα χρησιμοποιούνται οι αερολιμένες και οι θαλάσσιοι λιμένες του Ισραήλ.
 Ζ. Τα σύνορα μεταξύ της Νέας Παλαιστίνης και του Ισραήλ θα είναι ανοικτά για τη διέλευση των πολιτών και των αγαθών, όπως συμβαίνει μεταξύ φιλικών κρατών.  Η. Θα κατασκευαστεί ένας αυτοκινητόδρομος-γέφυρα  σε ύψος περίπου 30μ. από το έδαφος μεταξύ Γάζας, Ιουδαίας και Σαμάρειας. Τον αυτοκινητόδρομο-γέφυρα θα κατασκευάσει μια κινεζική  εταιρεία και η χρηματοδότησή του θα προέλθει από: Κίνα κατά 50%, Ιαπωνία 10%, Νότια Κορέα 10%, Αυστραλία 10%, Καναδά 10%, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση 10%. 
9. Η κοιλάδα του Ιορδάνη
 Α. Η κοιλάδα του Ιορδάνη θα παραμείνει στα χέρια του Ισραήλ όπως είναι σήμερα.
 Β. Ο δρόμος 90 θα μετατραπεί σε δρόμο με διόδια τεσσάρων λωρίδων.
Γ. Το Ισραήλ θα κηρύξει διαγωνισμό για την κατασκευή του δρόμου.
 Δ. Θα δοθούν δύο διαβάσεις από τη Νέα Παλαιστίνη στην Ιορδανία και αυτές οι διαβάσεις θα βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Νέας Παλαιστίνης.
 10. Ευθύνη
Α. Αν η Χαμάς και η ΟΑΠ αντιταχθούν στη συμφωνία αυτή, οι ΗΠΑ θα ακυρώσουν κάθε οικονομική υποστήριξη που παρέχουν στους Παλαιστινίους και θα φροντίσουν ώστε καμία χώρα στον κόσμο να μη μεταφέρει χρήματα σ' αυτούς.
 Β. Εάν η ΟΑΠ συμφωνήσει με τους όρους της παρούσας συμφωνίας και η Χαμάς ή η Ισλαμική Τζιχάντ δεν συμφωνήσουν, η ευθύνη βαρύνει τους ηγέτες της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ και στην επόμενη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν το Ισραήλ να επιτεθεί προσωπικά στους ηγέτες της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ (γιατί είναι αδιανόητο μια ομάδα μερικών δεκάδων ανθρώπων να ορίζει τη ζωή εκατομμυρίων άλλων ανθρώπων).
 Γ. Εάν το Ισραήλ αντιταχθεί στη συμφωνία αυτή, θα σταματήσει η οικονομική στήριξη προς το Ισραήλ.
          Διαβάζοντας την ανώνυμη ανακοίνωση που αποκάλυψε ο δημοσιογράφος Αριέλ Καχάνα διαπιστώνουμε κάποια πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία:
          Α. Είναι πολύ λεπτομερής, σε θέματα, καταστάσεις και προβλήματα που είχαν εντοπιστεί και συζητηθεί σε προηγούμενες συνδιασκέψεις και συνομιλίες των δύο πλευρών, Ισραηλινών και Παλαιστινίων.
          Β. Δίδει λύσεις σε αυτά τα θέματα, που είναι αληθοφανή, έχουν αναφερθεί παλαιότερα και γενικά ήταν  αντικείμενα διαπραγματεύσεων.
          Γ. Έχει πολλές ομοιότητες με το σχέδιο Κλίντον και Εχούντ Μπαράκ, κατά την διάρκεια των συνομιλιών Κλίντον, Μπαράκ και Αραφάτ, στο Καμπ Ντέιβιντ, τον Αύγουστο του 2000, που τελικά ο Αραφάτ απέρριψε.
          Δ. Πολλές προτάσεις είναι περίπου ή ακριβώς ίδιες με τις προτάσεις Μπαράκ, προς τον Αραφάτ, όπως η πρωτεύουσα των δύο κρατών, να είναι η ίδια η Ιερουσαλήμ για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους, με την Ανατολική Ιερουσαλήμ να είναι η πρωτεύουσα του Παλαιστινιακού κράτους, με την ονομασία Αλ Κουντς. Ακόμη, την δημιουργία υπερυψωμένου αυτοκινητόδρομου που θα συνδέει την Γάζα με την Ιουδαία και Σαμάρεια,  δηλαδή την Δυτική Όχθη του Ιορδάνη, όπου είναι σήμερα η Παλαιστινιακή Αρχή. Και πολλά άλλα ακόμη, όπως για νερό, ελεύθερη διακίνηση, Ισραηλινός στρατός στα σύνορα με Ιορδανία, μόνο Παλαιστινιακή αστυνομία στην αρχή και όχι στρατός και πολλά άλλα. 
 

 Όρος του Ναού, ή Χαράμ Αλ Σαρίφ
Επίλογος
          Ο γράφων ήταν ΑΚΑΜ Τελ Αβίβ από τον Ιούλιο 2000, έως τον Σεπτέμβριο 2003 και βίωσε όλα  τα γεγονότα τότε, από τις συνομιλίες του Καμπ Ντέιβιντ, μέχρι τα τρία κύρια πρώτα χρόνια της αιματηρής Ιντιφάντα του Αλ Ακτσά. Έτσι έχοντας διαβάσει αναλυτικά τα σχέδια Κλίντον και Εχούντ Μπαράκ, διαπιστώνω ότι το σχέδιο αυτό, ότι και αν είναι, αληθινό ή ψεύτικο, στηρίζεται εν πολλοίς στα προαναφερόμενα αμερικανικά και  ισραηλινά σχέδια του Καμπ Ντέηβιντ. Και το νυν «σχέδιο Τραμπ» έχει στοιχεία, που ικανοποιούν και δυσαρεστούν και τις δύο πλευρές. Ένα μόνο στοιχείο να αναφέρω: Το θέμα της Ιερουσαλήμ είναι πολύ σημαντικό για τους Εβραίους. Θεωρούν ότι είναι επιβεβλημένο και αναφέρεται στις προφητείες των Ιερών Βιβλίων του Ιουδαϊσμού, ότι η Ιερουσαλήμ πρέπει να πρωτεύουσα του Εβραϊκού κράτους, να παραμένει ενιαία και αδιαίρετη και υπό Εβραϊκή πάντα κατοχή. Έτσι η λύση που περιγράφεται στο «σχέδιο», σαφώς θα προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από την πλευρά των Ισραηλινών και εθνικιστικών του κύκλων.  Το μόνο που με προβληματίζει είναι η (σκόπιμη ή όχι) απουσία αναφοράς στα Ιερά Προσκυνήματα και των δύο λαών, δηλαδή στο ιερότερο Εβραϊκό μέρος , το Όρος του Ναού, με το Τείχος των Δακρύων, ή για τους Άραβες το Χαράμ Αλ Σαρίφ, με το Τέμενος του Αλ Ακτσά και το  Τέμενος του Βράχου, όπου στην πρόταση Μπαράκ το 2000, αναφερόταν με λεπτομέρειες το καθεστώς του και η απρόσκοπτη λειτουργία του, ως Ιερός Χώρος Προσκυνήματος και των δύο Θρησκειών, Ιουδαϊκής και Μουσουλμανικής. Σε ότι αφορά την αντίδραση Χαμάς με την ρίψη εκατοντάδων ρουκετών από την Γάζα κατά της πόλης Ασκελόν, ήταν το μήνυμα που εξέπεμψε προς Αμερικανούς, Ισραηλινούς και την Παλαιστινιακή Αρχή: Είμαστε και εμείς εδώ, μην μας ξεχάσετε!! Πάντως ας κάνουμε λίγο υπομονή, γιατί όπως έχει αναφερθεί αρκετές φορές από αξιόπιστες πηγές της Μέσης Ανατολής, σε ένα περίπου μήνα θα ανακοινωθεί επισήμως η αμερικανική πρωτοβουλία με σαφείς και συγκεκριμένες προτάσεις για το Παλαιστινιακό ζήτημα, όποτε θα αποδειχθεί η αξιοπιστία της ανακοίνωσης – εγγράφου, που ήλθε με περίεργο τρόπο στην δημοσιότητα. Ίδωμεν! 
 * Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ). 

Γράφει o Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*: Οι Περίεργες Εκλογές στο Ισραήλ: Οι Στρατηγοί θα Νικήσουν, ο Νετανιάχου θα Κυβερνήσει.

on Tuesday, 09 April 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

   
          Οι βουλευτικές εκλογές της 9ης Απριλίου στο Ισραήλ, αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθόσον για πρώτη φορά στα τελευταία εννέα  χρόνια της πρωθυπουργίας του, αμφισβητείται έντονα η κυριαρχία του  Νετανιάχου, από έναν στρατηγό, τον πρώην Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Μπένυ Γκατζ.
 
Το συντηρητικό κόμμα του Νετανιάχου Λικούντ (Likud)  καλείται  να αντιμετωπίσει τον προοδευτικό  συνασπισμό κομμάτων της Γαλανόλευκης (Kahol Lavan) και του κεντροαριστερού κόμματος «Υπάρχει Μέλλον» του Λαπίντ, όπως θα δούμε παρακάτω. Έτσι τις τελευταίες ημέρες οι Ισραηλινές εφημερίδες  φιλοξενούν άρθρα των πολιτικών αρχηγών των πολλών κομμάτων που συμμετέχουν, αναλύσεις της πολιτικής που θα εφαρμόσουν και τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, αφού τέσσερις ημέρες πριν τις εκλογές απαγορεύονται κοινοποιήσεις δημοσκοπήσεων
          Το Ισραήλ είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με νομοθετικούς, εκτελεστικούς και δικαστικούς κλάδους. Ο αρχηγός του κράτους είναι ο Πρόεδρος, του οποίου οι αρμοδιότητες είναι κυρίως εθιμοτυπικές.  Η Κνέσετ, η νομοθετική αρχή του Ισραήλ, είναι το κοινοβούλιο 120 εδρών που λειτουργεί με συνεδριάσεις της ολομέλειας και με 12 διακομματικές επιτροπές. Τα μέλη της εκλέγονται κάθε 4 χρόνια με εθνικές εκλογές, στις οποίες  συμμετέχουν και οι Ισραηλινοί του εξωτερικού. Το κυριότερο όμως είναι ότι οι εκλογές στο Ισραήλ διεξάγονται με το σύστημα της απλής αναλογικής εκπροσώπησης. Σήμερα το εκλογικό όριο για την είσοδο ενός κόμματος στην Κνεσέτ είναι το 3,25%. Έτσι λόγω της απλής αναλογικής, κανένα κόμμα δεν μπορεί να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία, με αποτέλεσμα οι εκάστοτε κυβερνήσεις του Ισραήλ, να είναι πάντα κυβερνήσεις συνεργασίας. Ιδιαίτερη αξία έχει, η αναφορά στο αντίπαλο δέος του Νετανιάχου, την προοδευτική συμμαχία και τους ηγέτες αυτής. Ο πρώην Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου  στρατηγός Μπένυ Γκάτζ, συσπείρωσε γύρω του, τους   άλλους δύο προκατόχους του, τους στρατηγούς  Μοσέ Γιαλόν και  Γκάμπι Ασκενάζι. Οι  τρεις στρατηγοί αποφάσισαν να κατέλθουν στις εκλογές με την δημιουργία νέου  πολιτικού  σχηματισμού με την ονομασία Kahol Lavan, δηλαδή   «Γαλανόλευκη». Αποφάσισαν ακόμη να ενώσουν τις  δυνάμεις τους με το κεντροαριστερό κόμμα «Υπάρχει Μέλλον», του  Γιαΐρ Λαπίντ. Ο Λαπίντ, είναι ο  άνθρωπος των ΜΜΕ επί σειρά ετών και  είναι γνωστός για τις απόψεις του κατά του Ραββινικού Ισραηλινού κατεστημένου, και ένθερμος υποστηρικτής του χωρισμού Θρησκείας-Κράτους.  Οι υποστηρικτές του είναι άτομα μέσης και ανώτερης   εισοδηματικής επιφάνειας, με  μεγάλη δύναμη στην ευρύτερη και ευπορότερη  περιοχή του Τελ Αβίβ. Ο  στρατηγός Γκαντζ τέθηκε επικεφαλής της «Γαλανόλευκης» με την  προϋπόθεση ότι σε περίπτωση νίκης το κόμμα του θα αποτελέσει τον κύριο κορμό της επόμενης κυβέρνησης συνασπισμού, με τον ίδιο πρωθυπουργό και στην διετία θα παραδώσει τα καθήκοντά του στον κομματικό του εταίρο, τον Γιαΐρ Λαπίντ.
Οι τρεις Στρατηγοί και ο Λαπίντ της «Γαλανόλευκης»
 
          Η τελευταία δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή 5/4 στην ε/φ Yedioth Ahronoth, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, καθόσον αποκαλύπτει την γενικότερη αντίληψη των Ισραηλινών. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, μολονότι εκτιμάται ότι το κόμμα της Γαλανόλευκης (Kahol Lavan) προηγείται του Likud έως και κατά τέσσερις έδρες, ο Πρόεδρός του, Μπένυ Γκαντζ, φαίνεται πως θα δυσκολευτεί να σχηματίσει κυβέρνηση και τελικά ο Νετανιάχου θα σχηματίσει κυβέρνηση. Δείτε τις απαντήσεις που δόθηκαν στις ακόλουθες ερωτήσεις:
 
 Εάν γίνονταν σήμερα εκλογές, ποιο κόμμα θα ψηφίζατε; (εμφανίζεται σε παρένθεση ο αριθμός εδρών που είχε προκύψει από την προηγούμενη δημοσκόπηση)
 Συνασπισμός κομμάτων της Γαλανόλευκης [Kahol Lavan]: 30 (31)
Likud: 26 (27)
Κόμμα των Εργατικών (HaAvoda): 11 (9)
Συνασπισμός κομμάτων Hadash και Taal: 7 (7)
Συνασπισμός κομμάτων υπερορθόδοξων Εβραίων United Torah Judaism: 7 (7)
Το κόμμα της Νέας Δεξιάς (New Right): 6 (6)
Κόμμα υπερορθόδοξων Εβραίων Shas: 5 (5)
Συνασπισμός κομμάτων της Ενωμένης Δεξιάς (Union of Right Wing): 5 (5)
Meretz: 5 (5)
Kulanu: 5 (5)
Zehut: 5 (5)
Συνασπισμός αραβικών κομμάτων Raam και Balad: 4 (4)
Yisrael Beiteinu: 4 (4)
 Κατανομή παρατάξεων:
Δεξιά πτέρυγα: 51 έδρες
Κεντροαριστερά πτέρυγα: 46 έδρες
Κόμματα υπερορθόδοξων Εβραίων: 12 έδρες
Άραβες: 11 έδρες
 
Ποιος είναι καταλληλότερος για Πρωθυπουργός;
Binyamin Netanyahu: 41%
Benny Gantz: 32%
 
Ποιος θέλετε να είναι Πρωθυπουργός μετά τις εκλογές;
Binyamin Netanyahu: 36%
Benny Gantz: 35%
 
Ανεξάρτητα από τις απόψεις σας, ποιος νομίζετε ότι θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση μετά τις εκλογές;
Binyamin Netanyahu: 58%
Benny Gantz: 21%
 
Απ’ ό,τι φαίνεται, ο Νετανιάχου, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει με σκάνδαλα διαφθοράς, με κατηγορίες εναντίον του και της οικογένειάς του εξακολουθεί να έχει τις καλύτερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά θα είναι πολύ δύσκολο και για αυτόν. Τελευταία έλαβε τεράστια υποστήριξη τόσο από τις ΗΠΑ, όσο και από την Ρωσία. Οι ΗΠΑ τον στήριξαν πολύ ισχυρά πριν λίγες ημέρες,  αφενός με το διάταγμα Τραμπ για Ισραηλινή κυριαρχία των υψωμάτων Γκολάν (που ανήκουν στην Συρία και κατελήφθησαν από το Ισραήλ στον πόλεμο του 1967) και αφετέρου με την Τριμερή Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ που έγινε στην Ιερουσαλήμ, αντί της Κρήτης και την συμμετοχή σε αυτή του ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο. 
 
Η δε Ρωσία πριν μια εβδομάδα προ των εκλογών  προσέφερε στον Netanyahu μια «οκτωβριανή έκπληξη», όπως ονομάστηκε,  που τελικά θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το πραξικόπημα που σκότωσε τις ελπίδες νίκης της Κεντροαριστεράς, του κόμματος της Γαλανόλευκης. Η απροσδόκητη επιστροφή της σορού του ισραηλινού στρατιώτη Ζαχαρία Μπάουμελ, που σκοτώθηκε πριν από 37 χρόνια στον πρώτο πόλεμο του Λιβάνου, με την αποφασιστική βοήθεια των ρωσικών στρατευμάτων που βρίσκονται στη Συρία, όχι μόνο άγγιξε μία από τις πιο ευαίσθητες χορδές του ισραηλινού κοινού, αλλά υπήρξε και κυρίαρχο θέμα της επικαιρότητας, υποβαθμίζοντας τις προσπάθειες των αντιπάλων του Νετανιάχου  να επαναφέρουν στην επιφάνεια το σκάνδαλο με τα υποβρύχια, το οποίο απειλεί τον Πρωθυπουργό.  
 
 
Έτσι θα λέγαμε ότι αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις, αλλά  <span ">και σύμφωνα με όλες τις αναλύσεις που κατά την άποψή μου είναι καλύτερες από αυτές, ο στρατηγός Γκαντζ θα κερδίσει τις εκλογές με το κόμμα της Γαλανόλυκης,  αλλά τελικά ο χαλκέντερος  καταδρομέας Μπέντζαμιν Νετανιάχου (επιχείρηση Έντεμπε)  και με μεγάλη ικανότητα στους πολιτικούς ελιγμούς θα είναι αυτός που θα σχηματίσει την νέα Ισραηλινή κυβέρνηση, νικώντας στην τελική ευθεία τους τρεις στρατηγούς της Γαλανόλευκης. Εκτιμάται ότι τελικά μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, με οριακή πλειοψηφία 63 εδρών, με όχι λιγότερα από επτά μικρά κόμματα, καθένα από τα οποία θα μπορούσε να δυναμιτίσει την ασφάλεια του κυβερνητικού συνασπισμού.
 
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).
 Πηγές: Ισραηλινές  Εφημερίδες

Γράφει ο Ιωάννης Μπαλτζώης*: Γκολάν, η Συνθήκη που θα έσωζε την Συρία

on Wednesday, 03 April 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Τα Υψώματα ή Υψίπεδα του Γκολάν (Γαυλανίτις στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο) είναι το νέο μέτωπο αντιπαράθεσης στην Μέση Ανατολή. Η απόφαση του προέδρου Τραμπ να υπογράψει το σχετικό διάταγμα, όπου οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν πλέον την Ισραηλινή κυριαρχία στο Γκολάν, πυροδότησε τις αναμενόμενες θα λέγαμε νέες εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Ήδη Ιράν, Ρωσία και Τουρκία, ως άμεσα εμπλεκόμενες στον πόλεμο της Συρίας, όπως και ορισμένες Αραβικές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία εξέφρασαν ήδη την αντίδρασή τους στην απόφαση αυτή του προέδρου των ΗΠΑ. Μέχρι τώρα η ΕΕ, αρνείται να ακολουθήσει τις ΗΠA στην αλλαγή του καθεστώτος των υψωμάτων Γκολάν.


Μια περιοχή που κατέλαβε το Ισραήλ από το 1967 με τον αστραπιαίο πόλεμο των έξι ημερών και τελικά την προσάρτησε το 1981, γεγονός που δεν έτυχε της αποδοχής της διεθνούς κοινότητας. Γιατί όμως αυτά τα υψώματα έχουν τόση ιστορική και πολιτική σημασία;
Μερικές φορές η ιστορία παίζει παράξενα παιχνίδια και οι τελικές αποφάσεις των ηγετών καθορίζουν και τον ρου της ιστορίας για τα έθνη, τις χώρες, τις περιοχές αντιπαράθεσης. Τα υψίπεδα του Γκολάν είναι μια περιοχή, ένα πλατό, ένα οροπέδιο 1800 τ.χλμ. ΚΜ, βορείως της λίμνης της Γαλιλαίας, εκ των οποίων η Συρία κατέχει τα 600 τ.χλμ και το Ισραήλ τα 1200 τ.χλμ. Το Ισραήλ κατέλαβε και κατέχει από το 1967 την περιοχή αυτή, που από άγονη περιοχή την μετέτρεψε σε θερμοκήπιο παραγωγής όλων των γεωργικών προϊόντων.



Τα Υψίπεδα του Γκολάν, έχουν στρατηγική σημασία, όχι μόνο διότι εκεί πηγάζει ο Ιορδάνης ποταμός, βασική πηγή νερού στο Ισραήλ, αλλά και γιατί η περιοχή των Υψιπέδων δεσπόζει στην κοιλάδα που οδηγεί στη Δαμασκό. Από το όρος Χερμόν που κατέχει στα Βόρεια του Γκολάν κατοπτεύει και απειλεί την Δαμασκό που απέχει 40 χλμ. Αποτελούν δε τα Γκολάν τον φυσικό προμαχώνα, το αμυντικό οχυρό του Ισραήλ στα βόρεια σύνορά του και θεωρείται δύσκολο να αποχωρήσουν και να παραχωρήσουν πλήρως τα υψώματα στην Συρία, αν και ιστορικά της ανήκουν.
Και όμως πριν από εννέα χρόνια, το 2010, πριν ακόμη αρχίσει η λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» και ο τρομακτικός πόλεμος στην Συρία, το Ισραήλ είχε αποφασίσει να παραχωρήσει το μεγαλύτερο μέρος του Γκολάν, διατηρώντας κάποια εδάφη, στη νότια πλευρά των υψωμάτων, για λόγους ασφαλείας, καθώς και τον πλήρη έλεγχο του ποταμού Ιορδάνη, δυτικά των υψωμάτων, για τον έλεγχο των υδάτινων πόρων, στοιχείο απαραίτητο για το Ισραήλ.

Το σχέδιο του Ισραήλ
Έτσι το Ισραήλ προτείνει στη Συρία το 2010 την αποχώρηση των Ισραηλινών δυνάμεων, μέχρι τη λεγόμενη γραμμή Ridge (Ridge Line), παραχωρώντας στην Συρία, σχεδόν όλο το Γκολάν, μαζί με όλες τις υφιστάμενες κατοικημένες περιοχές. Οι προτάσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου, δηλαδή για αποχώρηση μέχρι την γραμμή Ridge, όπως βλέπουμε και στον χάρτη, περιλαμβάνει και την ανατολική όχθη του Ιορδάνη ποταμού και μάλιστα σε απόσταση 2,5 χλμ. από αυτή στα τελευταία Υψώματα του Γκολάν πριν την κοιλάδα του Ιορδάνη ποταμού, την κοιλάδα Χούλα και τη Θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας.

 

Προτάσεις Ισραήλ για αποχώρηση από τα Υψίπεδα του Γκολάν το 2010.
Παρατηρώντας τη γραμμή Ridge διαπιστώνουμε ότι παρέχει τουλάχιστον δύο στρατηγικά πλεονεκτήματα για το Ισραήλ, συγκρίνοντας την με την ολική αποχώρηση από το Γκολάν μέχρι τον Ιορδάνη ποταμό, που ήταν τα σύνορα το 1967:

Το Ισραήλ διατηρώντας τον έλεγχο της δυτικής και ανατολικής όχθης του Ιορδάνη ποταμού, διατηρεί τον έλεγχο των υδατίνων πόρων του ποταμού, που είναι η κύρια υδάτινη πηγή τροφοδοσίας για το Ισραήλ. Ακόμη, η στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ και στις δύο όχθες του παρέχει την δυνατότητα να μεταφέρει την στρατιωτική του ισχύ εύκολα και γρήγορα ξανά πίσω στο υψίπεδο του Γκολάν, σε περίπτωση πολέμου.
Η γραμμή Ridge αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο για την είσοδο και έξοδο από το Γκολάν. Παρέχει δε στις κατοικημένες περιοχές των κοιλάδων Χούλα και Γαλιλαίας, κάτω από το Γκολάν ένα στρατιωτικό «τοίχο ασφαλείας» (military firewall), από στρατιωτικές ενέργειες, όπως συνέβαινε πριν από το 1967 και ακόμη αποτελεί ένα ουσιαστικό εμπόδιο σε ενδεχόμενη προέλαση των Συριακών αρμάτων μάχης, σε περίπτωση επιχειρήσεων, στην κατεύθυνση από το Γκολάν προς τις χαμηλότερες βορειοανατολικές περιοχές του Ισραήλ.

Παρέμβαση ΗΠΑ
Έτσι τον Σεπτέμβριο 2009 ο διαπραγματευτής για την Μέση Ανατολή Τζόρτζ Μίτσελ πραγματοποίησε μια αιφνίδια επίσκεψη στην Δαμασκό για την επίτευξη μιας σημαντικής διπλωματικής επιτυχίας: Την έναρξη των Σύρο–Ισραηλινών συνομιλιών ειρήνης. Μαζί του μετέφερε έναν λεπτομερή χάρτη, με τις επίσημες ισραηλινές προτάσεις απόσυρσης από τα Υψώματα του Γκολάν, το οποίο ενεχείρησε στον Σύρο Πρόεδρο Μπασάρ Άσσαντ.
Η Δαμασκός όμως είχε και έχει ιδιαίτερες σχέσεις φιλίας και στρατιωτικούς–στρατηγικούς δεσμούς με το Ιράν και ακόμη φιλοξενούσε στο έδαφός της ηγετικές τους ομάδες ή πυρήνες εξτρεμιστικών ισλαμιστικών οργανώσεων όπως οι Χεζμπολάχ, η Χαμάς, ο Ισλαμικός Τζιχάντ και μερικές άλλες λιγότερο γνωστές οργανώσεις, που θεωρούνταν από ΗΠΑ, Ισραήλ και Δύση ως τρομοκρατικές.
Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχε και η Γαλλία, με τον τότε πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί ο οποίος όρισε τον διπλωμάτη Ζαν Κλώντ Κουσεράν ως ειδικό διαπραγματευτή για την προώθηση των Σύρο-Ισραηλινών συνομιλιών ειρήνης. Ο Κουσεράν ανάλαβε δουλειά και μετέβη στη Δαμασκό τον Σεπτέμβριο 2010 και είχε μυστικές και πολύ προσωπικές συνομιλίες με τον πρόεδρο Άσσαντ.
Μετά από αυτές τις συνομιλίες ο πρόεδρος Σαρκοζί ενημέρωσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ και την υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ότι η πόρτα ήταν πλέον ανοικτή για τον διαπραγματευτή Τζόρτζ Μίτσελ, να παρουσιάσει στον Σύρο πρόεδρο τον χάρτη και τις προτάσεις του Ισραήλ, όπερ και εγένετο. Oι διαπραγματεύσεις, δυστυχώς τελικά δεν ευοδώθηκαν και κατά πολλούς αναλυτές αν είχε επιτευχθεί συμφωνία και είχε υπογραφεί συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ, το μέλλον της Συρίας θα ήταν σήμερα διαφορετικό.

Σχέδιο Φρέντερικ Χοφ
Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου θεωρούσε ότι οι προτάσεις του, ήταν παρεμφερείς με το σχέδιο του Φρέντερικ Χόφ, του ειδικού σε θέματα Συρίας, μέλους της ομάδας του Μίτσελ, ο οποίος πρότεινε την αποχώρηση των Ισραηλινών σε δύο στάδια και μέχρι την γραμμή Ridge. Έτσι κατά το πρώτο στάδιο ο Χοφ είχε προτείνει την απόσυρση των Ισραηλινών μέχρι το κεντρικό Γκολάν, ενώ το Ισραήλ θα διατηρούσε σταθμούς εγκαίρου προειδοποίησης και προχωρημένα φυλάκια επί του όρους Χερμόν στα Βόρεια του Γκολάν, 40 χλμ. από τη Δαμασκό. Ακόμη δε το Ισραήλ θα κατέχει και τις δύο όχθες του Ιορδάνη ποταμού.
Κατά το δεύτερο στάδιο το Ισραήλ θα κατείχε τις νότιες και νοτιοδυτικές υπώρειες του Γκολάν μέχρι τους ποταμούς Ιορδάνη και Γιαρμούκ, που είναι αδιάβατες σε άρματα και τεθωρακισμένα, αποτελώντας ακόμη ένα φυσικό εμπόδιο και παράλληλα μια φυσική προστασία από στρατιωτικές ενέργειες της άλλης πλευράς. Το Ισραήλ θα μπορούσε να αποσυρθεί δυτικά του Ιορδάνη ποταμού μετά από χρόνια, όταν η ειρήνη θα έχει εμπεδωθεί και οι σχέσεις εμπιστοσύνης με την Συρία θα έχουν αποκατασταθεί πλήρως.
Όπως βλέπουμε τα δύο σχέδια ήταν παρεμφερή και ο Νετανιάχου ήταν έτοιμος να πραγματοποιήσει τροποποιήσεις στο σχέδιό του, υιοθετώντας διάφορες προτάσεις από το σχέδιο Χοφ. Φυσικά ο Χοφ είχε ενημερώσει τον πρόεδρο Άσσαντ της Συρίας, ότι για την έναρξη και την πρόοδο των διεργασιών θα πρέπει να λάβει αποστάσεις από Οργανώσεις που οι Αμερικανοί (και οι Ισραηλινοί και η Δύση) θεωρούν τρομοκρατικές, όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, Ισλαμικός Τζιχάντ κλπ.
Δυστυχώς όλες οι προσπάθειες των ΗΠΑ και Γαλλίας για την επίτευξη μιας συμφωνίας και την υπογραφή συνθήκης ειρήνης μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, στα πρότυπα των συμφωνιών με Αίγυπτο και Ιορδανία, τελικά ναυάγησαν και οι σχέσεις των δύο κρατών παρέμειναν όπως ήταν, δηλαδή εχθρικές και σε κατάσταση πολέμου, κάτι που τελικά απεδείχθη καταστροφικό για τη Συρία, με τα γεγονότα που ακολούθησαν την επόμενη χρονιά. Και ο λόγος;
Το Ιράν του ακραίου προέδρου Μαχμούτ Αχμεντινετζάντ τότε, που στην κυριολεξία απαγόρευσε κάθε διαπραγματευτική επαφή με τον μεγάλο εχθρό των, το σιωνιστικό μόρφωμα, όπως ονόμαζαν το Ισραήλ. Και η μεγάλη ευκαιρία για ένα μεγάλο βήμα για την ειρήνευση στην περιοχή, αλλά και για ένα διαφορετικό μέλλον της Συρίας δυστυχώς χάθηκε οριστικά. Το τι ακολούθησε την επόμενη χρονιά με τον πόλεμο στην Συρία και την καταστροφή μιας πολύ ωραίας χώρας είναι γνωστό σε όλους μας.

Γιατί ναυάγησε το σχέδιο Χοφ
Οι Ισραηλινοί ήθελαν όντως σοβαρά να επιλύσουν αυτό το θέμα, παραχωρώντας το Γκολάν, εξασφαλίζοντας όμως θέματα εθνικής ασφαλείας και αποτροπής εχθρικών ενεργειών. Ακόμη το Ισραήλ ήθελε να διατηρήσει τον έλεγχο των υδάτινων πόρων του Ιορδάνη ποταμού, καθόσον το νερό είναι το υπό έλλειψη πρώτιστο αγαθό του Ισραήλ. Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί το Ισραήλ να παραχωρήσει μια περιοχή, που από άγονο υψίπεδο, το έχει μετατρέψει σε γη της επαγγελίας στην κυριολεξία, ένα κήπο της Εδέμ, με εξαίρετα προϊόντα όπως τα περίφημα κρασιά του;
Σύμφωνα με όλους τους αναλυτές με την παραχώρηση αυτή επέλυε τα περισσότερα προβλήματά του. Παραχωρώντας το Γκολάν εξασφάλιζε τα βόρεια σύνορα του και ταυτόχρονα αποδυνάμωνε και αποστερούσε από τους κυρίους εχθρούς και αντιπάλους του (Ιράν, Χεζμπολάχ, Χαμάς, Ισλαμικός Τζιχάντ κλπ) από φιλία, υποστήριξη, πόρους, φιλοξενία ηγετικών ομάδων και πολλών άλλων πλεονεκτημάτων.
Από την άλλη πλευρά, η Συρία του προέδρου Άσσαντ ήταν εγκλωβισμένη στην επιθυμία της να ανακτήσει χωρίς πόλεμο τα εδάφη της που είχε απολέσει με πόλεμο υπογράφοντας συνθήκη ειρήνης με έναν άσπονδο εχθρό και από την άλλη να συμμορφωθεί στην πολιτική και τις εντολές του κυριότερου συμμάχου της, του Ιράν, που θεωρεί ότι το Ισραήλ αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό του, όπως και ολοκλήρου του Αραβικού κόσμου. Τελικά υιοθέτησε την «εντολή» του Ιράν. Τα υπόλοιπα είναι πλέον ιστορία.

Τα πάντα θα ήταν διαφορετικά
Εδώ όμως αναφύεται ένα ερώτημα. Αν η Συρία είχε αποδεχθεί τις κυοφορούμενες το 2010 εξελίξεις, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και είχε δεχθεί την συμφωνία ειρήνης με το Ισραήλ, θα είχαμε τις εξελίξεις με την Αραβική άνοιξη; Σύμφωνα με πολλούς και έγκυρους αναλυτές της Μέσης Ανατολής, τις οποίες προσωπικά αποδέχομαι και συνηγορώ, η Συρία δεν θα βρισκόταν στην σημερινή κατάσταση.
Η συμφωνία με το Ισραήλ, υπό την έγκριση των ΗΠΑ, το τονίζουμε, γιατί γνωρίζουμε σήμερα ποιοι ήταν οι εμπνευστές και «χορηγοί» της χειρότερης μορφής πολιτικής των ΗΠΑ στην περιοχή, της Αραβικής Άνοιξης και της δημιουργίας και γιγάντωσης του μεγαλύτερου σήμερα εφιάλτη, του Τζιχαντισμού, θα αποτελούσε ένα πλέγμα ασφαλείας για την πολύπαθη αυτή χώρα. Μια αραβική χώρα, μοναδική, πανέμορφη, πολυπολιτισμική, πολυθρησκευτική, με ελευθερία λόγου, πίστης και έργων πρωτοπόρου για αραβική χώρα συγκρινόμενη με τις λοιπές Αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής.
Δυστυχώς για τον συριακό λαό, η απόφαση της ηγεσίας του ήταν καταστροφική για το μέλλον της χώρας, αλλά ποιος γνώριζε τότε τι θα επακολουθούσε σε μερικού μήνες; Έτσι διαπιστώνουμε ότι από τύχη, ή μια λανθασμένη εκτίμηση της πολιτικής ηγεσίας μιας χώρας, μπορεί να προκύψουν κολοσσιαία θέματα, που μπορούν να φθάσουν μέχρι την καταστροφή της.
Τέλος, θα λέγαμε ότι η αμερικανική ενέργεια έχει εξαιρετική σημασία και για τη διεθνή πολιτική, καθόσον έρχεται μετά από μια σειρά μονομερών πολιτικών κινήσεων, όπου οι μεγάλες δυνάμεις δια της βίας και της στρατιωτικής ισχύος επιβάλλουν ντε φάκτο αλλαγές συνόρων. Πρόσφατα παραδείγματα ο τρόπος που οι ΗΠΑ επέβαλλαν την «ανεξαρτοποίηση» του Κοσόβου, καταστώντας το προτεκτοράτο. Από την άλλη πλευρά είδαμε πως η Ρωσία με παρεμφερή τρόπο παρενέβη στο Ντονμπάς της Ουκρανίας και διέσπασε την περιοχή αυτή και ακόμη πιο εμφανές, ο τρόπος που απέσπασε και προσάρτησε την Κριμαία, περιοχές που ανήκουν στην Ουκρανία. Είναι χαρακτηριστικά δείγματα του πώς οι μεγάλες δυνάμεις αδιαφορούν και καταπατούν το Διεθνές Δίκαιο και τη βασική αρχή του απαραβίαστου των συνόρων των κρατών. Και μας αφορά, λόγω Κύπρου και της συμπεριφοράς της Τουρκίας επί αυτού.

* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ). 

Άριστος Αριστοτέλους: Η τουρκική άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα»: Στόχοι- μηνύματα - στρατηγικές προεκτάσεις 

on Tuesday, 26 February 2019. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Οι στόχοι της τουρκικής άσκησης «Γαλάζια Πατρίδα» που μόλις ξεκίνησε είναι πολλαπλοί. Εκτός από επιχειρησιακοί, εκπέμπουν επιλεκτικά μηνύματα κατά της Κύπρου και της Ελλάδας - στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο - προβάλλοντας την Τουρκία ως Μπαμπούλας της περιοχής, με στρατηγικές φιλοδοξίες πέραν από αυτή.
Βέβαια θα ήταν γελοιότητα η Άγκυρα με τη χρησιμοποίηση τέτοιου όγκου αεροναυτικών και άλλων στρατιωτικών δυνάμεων στην άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα» - όπως φημολογείται - να επιδιώκει μόνο να τρομάξει τη μικρή Κυπριακή Δημοκρατία και τους προγραμματισμούς της στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη (ΑΟΖ). Οι αναλογίες και τα μεγέθη, ιδίως στον αέρα και τη θάλασσα είναι γνωστές όπως και η τουρκική στρατιωτική υπεροχή.


Από την άλλη, το πραγματικά ευαίσθητο σημείο της Ελλάδας απέναντι στην Τουρκία είναι η Κύπρος, ένεκα γεωγραφικών δεδομένων. Παρά ταύτα και παρόλο που τέτοιες τουρκικές ενέργειες θέτουν σε εγρήγορση τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, δεν κατατρομοκρατούν την Αθήνα ούτε στο Αιγαίο ούτε στον ευρύτερο ελληνοτουρκικό χώρο. Η σύγκριση εδώ δεν είναι τόσο καλή για την Τουρκία, ενώ σε κάποιους τομείς στο Ναυτικό και την Αεροπορία μειονεκτεί έναντι της Ελλάδας. Γνωρίζει δε πως το αποτέλεσμα μιας σύγκρουσης είναι απρόβλεπτο και το τίμημα τεράστιο.
Πέραν τούτων, η άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα» περιλαμβάνει τη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Όμως η Άγκυρα επιμελώς αποφεύγει αναφορές που θα θεωρούνταν άμεση πρόκληση ή απειλή από άλλες χώρες της περιοχής. Και τούτο παρά το γεγονός ότι - άσχετα με τις πρόσφατες σχετικά καλές σχέσεις τους - πάγιος γεωπολιτικός αντίπαλος της Τουρκίας στην περιοχή είναι η ισχυρή Ρωσία, της οποίας την απειλητική ανάσα στη Μαύρη Θάλασσα, την αισθάνεται πιο κοντά μετά την ρωσική κατάληψη της Κριμαίας και την ενίσχυση του στόλου της εκεί.
Επίσης στην Ανατολική Μεσόγειο εκτός από τους παλληκαρισμούς της απέναντι στην Κύπρο, η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει το ίδιο με άλλες τοπικές δυνάμεις όπως η Αίγυπτο και το Ισραήλ. Παρά την αντιπάθεια του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν προς τις δύο χώρες, η Άγκυρα δεν έχει τόσο ζωτικές εθνικές διαφορές με αυτές - εκτός από έμμεσες τριβές στα θέματα ΑΟΖ - αλλά ούτε και διαθέτει τις στρατιωτικές ικανότητες που θα καθιστούσαν τυχόν απειλές εναντίον τους αξιόπιστες και σοβαρές.
Ασφαλώς ο κύριος σκοπός της άσκησης είναι η εκγύμναση των Τριών Όπλων, σε συνδυασμένες επιχειρήσεις. Είναι η δοκιμασία των συστημάτων Διοίκηση και Ελέγχου, η εκπαίδευση και ο συντονισμός των δυνάμεων αυτών, που μετά τις εκκαθαρίσεις στελεχών από τον Ερντογάν το 2016, σημειώθηκαν σοβαρά οργανωτικά και επιχειρησιακά κενά.
Ταυτόχρονα δεν πρέπει να υποτιμάται το τουρκικό ενδιαφέρον στην Ανατολική Μεσογείου όπου αναμένεται να γίνεται ολοένα και πιο διεκδικητική επί των θαλάσσιων πόρων και ειδικά της κυπριακής ΑΟΖ. Ούτε και το ότι έχει βλέψεις να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στην περιοχή αλλά και να ασκεί επιρροής πέραν από αυτή. Η βάση στο Κατάρ και στη Σομαλία είναι ενδεικτικά των προθέσεων και φιλοδοξιών της Τουρκίας.
Με το «κόνσεπτ» περί «γαλάζιας πατρίδας» η Τουρκία διαμηνύει τη σπουδαιότητα που αποδίδει στη θάλασσα ως αναπόσπαστο μέρος της επικράτειας της και των συμφερόντων της. Αυτό υπογραμμίζεται και με την άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα» αλλά και με το στρατιωτικό σχεδιασμό, τα εξοπλιστικά προγράμματα, τη πολεμική βιομηχανία και τα ναυπηγία που έχουν αναπτυχθεί με κρατική αρωγή για να καταστήσουν σύμφωνα με το Τούρκο Πρόεδρο τη χώρα του πολύ πιο ισχυρή και αυτάρκη αμυντικά .
Ιδιαίτερα στο Ναυτικό η Τουρκία έχει επιδοθεί στην παραγωγή, κορβέτων, υποβρυχίων και τον Απρίλιο του 2021 αναμένεται να ναυπηγήσει το πρώτο της ελαφρύ αεροπλανοφόρο, δημιουργώντας προϋποθέσεις όχι απλώς για περαιτέρω ενίσχυση της ναυτικής υπεροχής της, αλλά και των διεκδικήσεων της και της ικανότητας της για προβολή ισχύος πέραν από την περιοχή.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παραμείνει θεατής των εξελίξεων αυτών ούτε και να επιτρέψει να ανατραπούν οι ισορροπίες ιδιαίτερα στον ελληνοτουρκικό χώρο, γιατί θα κινδυνεύει να εξαναγκαστεί σε εθνικές εκπτώσεις και συμβιβασμούς. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δώσει η Αθήνα όχι τόσο στην ποσοτική ενίσχυσή όσο στην τεχνολογική αναβάθμιση των δυνάμεων της αποκτώντας συγκριτικό πλεονέκτημα σε αυτό τον καθοριστικό τομέα έναντι της άλλης πλευράς.
Η δε Κύπρος κακώς άφησε τον αμυντικό τομέα να φθίνει σε απαράδεκτα επίπεδα. Όπως επανειλημμένα έχουμε τονίσει, πέραν των προσπαθειών εξασφάλισης διεθνούς υποστήριξης και αναζήτησης λύσης του Κυπριακού, μια ισχυρή άμυνα έστω και μικρή αλλά αποτελεσματική, σε συνδυασμό με μια πολύ πιο ισχυρή Ελλάδα στρατιωτικά, αποτελούν σοβαρά υπολογίσιμο αποτρεπτικό παράγοντα προστασίας της Δημοκρατίας και ενισχυτικό των προοπτικών επιβίωσης της.
25/2/2019

*Άριστος Αριστοτέλους, Δρ, Πρώην Βουλευτής, Ειδικός σε Θέματα Άμυνας και Στρατηγικής

Άριστος Αριστοτέλους*: Η Κύπρος και η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ στην περιοχή

on Tuesday, 20 November 2018. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

 

Η Κύπρος και η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ στην περιοχή, Άριστος Αριστοτέλους
 
Η πρόσφατη υπογραφή «Δήλωσης Προθέσεων» μεταξύ του Κύπριου υπουργού Εξωτερικών κ. Νίκου Χριστοδουλίδη και του Αμερικανού υφυπουργού Εξωτερικών κ. Γουές Μίτσελ στην Ουάσιγκτον, με κύριο αντικείμενο την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων στην προώθηση της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, προφανώς και θα θεωρείται από την κυβέρνηση της Κύπρου ως επιτυχημένο γεγονός. Βέβαια όπως διαμορφώνεται το στρατηγικό τοπίο ενόψει του δόγματος που αναπτύσσουν οι ΗΠΑ κατά της «ρωσικής επιθετικότητας» και άλλων προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, η κίνηση αυτή δύναται να εκληφθεί και ως στρατηγική απομάκρυνση της Λευκωσίας από την παραδοσιακά πιο ουδέτερη στάση που τηρεί στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή και ταύτιση με την αμερικανική πολιτική.

Εάν όμως δεν έχουν εκτιμηθεί σωστά τα υπέρ και τα κατά της ενέργειας αυτής θα μπορούσε να αποδειχθεί παρακινδυνευμένη και χωρίς ουσιαστικό όφελος ακροβασία της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής. Τη θέση αυτή αναπτύσσει η ανάλυση που ακολουθεί αποσκοπώντας να αποτελέσει τροφή για σκέψη και για εποικοδομητικό προβληματισμό γύρω από το θέμα αυτό. 

Είναι πρόδηλο ότι με βάση τη νέα Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (ΕΣΑ) των ΗΠΑ, οι Αμερικανοί αναζωογονούν το ενδιαφέρον τους στην Ανατολική Μεσόγειο και γενικά την περιοχή. Για την εξυπηρέτηση των σκοπών της στρατηγικής αυτής, προωθούν επαφές και συνεργασίες με συμμάχους και εταίρους, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος. Αυτό είναι πρόδηλο και από το περιεχόμενο των συναντήσεων, των συμφωνιών που επετεύχθησαν και ιδίως των δηλώσεων που συνόδευσαν τον κ. Χριστοδουλίδη κατά την επίσκεψη στις ΗΠΑ.

«Η υπογραφή της Δήλωσης Προθέσεων για ενίσχυση και ανάπτυξη της διμερούς σχέσης ασφάλειας», ανακοίνωσε το Γραφείο της Εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις 7/11/2018, «θα προωθήσει τα κοινά συμφέροντα στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ενίσχυση της θαλάσσιας και συνοριακής ασφάλειας και προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας». Ο δε κ. Χριστοδουλίδης εξέφρασε ικανοποίηση γιατί όπως είπε η υπογραφή της Δήλωσης Προθέσεων «για πρώτη φορά, θεσμοθετεί, θέτει ένα πλαίσιο και την πορεία δράσης που θα ακολουθηθεί σε σχέση με τις διμερείς μας σχέσεις, στον τομέα της Ασφάλειας» (ΚΥΠΕ, 7/11/2018).

Κύπρος – ΗΠΑ και «ρωσική απειλή»

Την ίδια ώρα, ανησυχώντας για τυχόν αρνητικά μηνύματα που πιθανόν να εκπέμπει η ταύτιση με την αμερικανική στρατηγική στα μάτια επηρεαζόμενων κυβερνήσεων όπως της Ρωσίας, ο Κύπριος υπουργός διαβεβαίωνε ότι «η περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής μας συνεργασίας με τις ΗΠΑ δεν στρέφεται ενάντια σε οποιανδήποτε τρίτη χώρα» (ΚΥΠΕ, 7/11/2018). 

Τα πραγματικά γεγονότα όμως δεν βοηθούν τη θέση αυτή. Κατ’ αρχήν η πιο σημαντική πτυχή της νέας αμερικανικής στρατηγικής στα πλαίσια της οποίας, από σκοπιάς ΗΠΑ, εντάσσεται η εξέλιξη αυτή, είναι ότι για πρώτη φορά μετά από χρόνια προσδιορίζει τόσο ρητά και επαναλαμβανόμενα πως οι κυριότερες δυνάμεις – «ανταγωνιστές» – που απειλούν τα συμφέροντά τους στον πλανήτη, είναι η Ρωσία (και η Κίνα) και το Ιράν (στη Μέση Ανατολή). Πιο εξειδικευμένα, ο κ. Μίτσελ στην ομιλία του στο Heritage Foundation στις 2/6/2018 υπογράμμισε τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για τις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την ως «αναδυόμενο θαλάσσιο σύνορο» αντιπαλότητας δυτικών συμφερόντων με άλλες δυνάμεις, όπου «αντιμετωπίζουμε πλήρη ανταγωνισμό από τους Ρώσους».

Η Αμερικανίδα πρέσβειρα κ. Κάθλιν Ντόχερντι μιλώντας σε πρόσφατο συνέδριο του Economistστη Λευκωσία υπέδειξε ότι: «Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου προβάλλει ιδιαίτερες προκλήσεις» από τις οποίες «πιο πιεστικές» είναι «η τρομοκρατία, η ρωσική επιθετικότητα, οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις, τα άνευ προηγουμένου κύματα μεταναστών, οι απειλές από το Ιράν».

Η Κυπριακή Δημοκρατία, είπε, «μπορεί να παίξει σπουδαίο μέρος στις κοινές προσπάθειες για να αντιμετωπίσουμε τις υπερατλαντικές απειλές». (USAEmbassyCyprus, 2/11/2018). Είναι σαφές λοιπόν προς ποιες κατευθύνσεις στρέφονται οι διαγραφόμενες στρατηγικές συνεργασίες της Ουάσιγκτον στην περιοχή, που ξεπερνούν τα όρια προηγούμενων συμφωνιών με την Κύπρο, οι οποίες αφορούσαν συνήθως τη διεθνή τρομοκρατία και την ανάληψη ανθρωπιστικών αποστολών, και θα ήταν δύσκολο για τον Κύπριο Υπουργό να πείσει για το αντίθετο.

Ρωσική απάντηση

Το Κρεμλίνο έχει ήδη σαφή άποψη για τη νέα αμερικανική στρατηγική ασφάλειας, καθώς και για τα ανοίγματα που επιχειρούν οι ΗΠΑ στην περιοχή και βέβαια στην Κύπρο. Ο Γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Ρωσίας κ. Νικολάι Πατρούσεφ επεσήμανε από την πρώτη στιγμή που ανακοινώθηκε η αμερικανική ΕΣΑ το Δεκέμβριο του 2017 ότι πράγματι η χώρα του «κατονομάζεται σαν η κύρια απειλή κατά της ασφάλειας των ΗΠΑ». Προειδοποίησε ότι η προώθηση των στόχων και των σκοπών της δυνατό να απειλήσει την παγκόσμια και περιφερική ασφάλεια και ότι η Μόσχα αναπόφευκτα θα απαντήσει διαμορφώνοντας ανάλογα τη δική της εθνική στρατηγική (TASS, 20/12/2017).

Όσον αφορά την Κύπρο, η Πρεσβεία της Ρωσίας στη Λευκωσία με αφορμή κάποιες δηλώσεις του Προέδρου του ΔΗΣΥ για τη ρωσική πολιτική στο Κυπριακό και έχοντας υπόψη το διαμορφούμενο ανταγωνισμό και τα σχέδια των ΗΠΑ για το νησί, σε ανακοίνωση της στις 10/09/2018 υποδεικνύει ότι «κάποιοι εταίροι της Κυπριακής Δημοκρατίας θα ήθελαν να διασπάσουν τη σχέση μεταξύ Ρωσίας και Κύπρου ώστε να αποτραπεί η εμπλοκή της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο»

Σχέσεις Κύπρου – Ρωσίας

Η Κυπριακή Δημοκρατία σαν κράτος αλλά και σαν μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) μπορεί σε κάποιο βαθμό να συμμερίζεται ορισμένες από τις προαναφερθείσες προκλήσεις κατά των ΗΠΑ, οι οποίες αόριστα καθορίζονται και στην Παγκόσμια Στρατηγική της Ε.Ε. του 2016 ( π.χ. αστάθεια Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, μεταναστευτικό, τρομοκρατία). Όμως οι σε βάρος της Κύπρου άμεσοι κίνδυνοι και απειλές προέρχονται από την Τουρκία και όχι τόσο από τις κατευθύνσεις που η Ουάσιγκτον ιεραρχεί ως προτεραιότητα της δικής της στρατηγικής στην περιοχή ή από τη Ρωσία. 

Σχετικά με τη Μόσχα, ασφαλώς και εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα της και έχει τη δική της στρατηγική ασφάλειας – ανησυχώντας κυρίως για τη δράση του ΝΑΤΟ στον περίγυρό της ή και αλλού – αλλά, όσον αφορά την Κύπρο, σύμφωνα με τον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο και νυν υπουργό Εξωτερικών κ. Χριστοδουλίδη, η Ρωσία « παραδοσιακά στηρίζει τις θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας» (ΚΥΠΕ 24/2/2015). Επίσης η χώρα αυτή εκτός του ότι αποτελεί σημαντικό εμπορικό εταίρο, από το 1964 υπήρξε εκ των κυριοτέρων προμηθευτών οπλισμού για την άμυνα του νησιού, όταν άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ δεν επέτρεπαν ή και ματαίωναν την πώληση στρατιωτικού υλικού στην Κύπρο.

Εξάλλου, Μόσχα και Λευκωσία έχουν υπογράψει συμφωνίες στρατιωτικού χαρακτήρα που επικαιροποιήθηκαν το Φεβρουάριο του 2015 κατά την επίσκεψη του Προέδρου κ. Νίκου Αναστασιάδη, ο οποίος για να καθησυχάσει αυτή τη φορά τους δυτικούς και δη τους Αμερικανούς, διαβεβαίωνε ότι από ρωσικής πλευράς «τίποτε δεν μας ζητήθηκε που θα μπορούσε να μας φέρει σε δύσκολη θέση είτε με τους εταίρους μας είτε με τους τρανσατλαντικούς συμμάχους μας» ( ΚΥΠΕ, 26/2/2015).

Τουρκική απειλή

Όσον αφορά την Τουρκία, η χώρα αυτή με τις χιλιάδες των στρατιωτών της εισέβαλε και συνεχίζει να κατέχει από το 1974 το βόρειο τμήμα της Κύπρου, προβάλλοντας συνεχή απειλή άμεσης ή έμμεσης χρήσης της στρατιωτικής της ισχύος σε βάρος της κυριαρχίας της Δημοκρατίας αλλά και των δικαιωμάτων της στην κυπριακή ΑΟΖ. Η Άγκυρα διατυπώνει διεκδικήσεις επί των θαλασσίων πόρων του νησιού για την ίδια και για τους Τουρκοκυπρίους, προσπαθώντας να επιβάλει νέα τετελεσμένα στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου.

«Δεν θα επιτρέψουμε ενέργειες για την εξόρυξη φυσικών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο, από τις οποίες θα έχει αποκλειστεί η Τουρκία και η “Βόρεια Κύπρος”. Τα πλοία μας δείχνουν την ισχύ μας» προειδοποιεί με λόγια και με πράξεις ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, δημιουργώντας συνθήκες σύγκρουσης και έντασης στη θαλάσσια αυτή περιοχή (can.gr., 4/11/2018). Συνεπώς για τη Λευκωσία κύρια απειλή και συντελεστής ανασφάλειας και αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι πρωτίστως η Τουρκία και η επιθετική στάση που ακολουθεί, η οποία ωστόσο δεν κατονομάζεται από την αμερικανική ΕΣΑ ως μία από τις προκλήσεις στην περιοχή.

ΗΠΑ, Τουρκία και Κυπριακή ΑΟΖ

Ασφαλώς η αμερικανική στάση στο θέμα της κυπριακής ΑΟΖ είναι πολύ σημαντική. Είναι καλοδεχούμενη και θετική για τη Λευκωσία. Έχει όμως και τα όρια της. Η υποστήριξη από τις ΗΠΑ του δικαιώματος της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκμεταλλευτεί τους φυσικούς της πόρους «οι οποίοι θα πρέπει να διαμοιραστούν δίκαια μεταξύ των δύο κοινοτήτων στα πλαίσια μιας λύσης, όπως και η υπόδειξη ότι στρατιωτικές απαντήσεις σε εμπορικές διαφορές είναι ανάρμοστες» ( δηλώσεις Πρέσβειρας ΗΠΑ, ο.π.) αποτελούν αποθαρρυντικό στοιχείο στις στοχεύσεις και στρατιωτικούς εκβιασμούς της τουρκικής πλευράς.

Δεν σημαίνει όμως ότι είναι ικανές να την αποτρέψουν τελικά να επιμένει να διεκδικεί και να απειλεί. Η άποψη των ΗΠΑ για την Τουρκία και το ρόλο της στη νέα στρατηγική στην περιοχή είναι ότι : Από τη μια, αναγνωρίζουν τις διαφορές που έχουν προκύψει μεταξύ τους (ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες , συριακό και Κούρδοι της Συρίας, σχέσεις της Άγκυρας με Ιράν και Μόσχα όπως και το θέμα των S-400) και ότι δεν μπορούν να παραμείνουν σιωπηλοί.

Από την άλλη, συνεχίζουν να την θεωρούν εξαιρετικά σημαντικό νατοϊκό σύμμαχο στην μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του ρωσικού ανταγωνισμού και ως το ισχυρότερο αντίβαρο για την ανακοπή της εξάπλωσης της ιρανικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Μέσα στα πλαίσια της νέας Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας, λοιπόν, ο κ. Μίτσελ τόνισε στην προαναφερθείσα ομιλία του ότι «δουλεύουμε αποφασιστικά να σταθεροποιήσουμε τη σχέση με την Τουρκία και να τη διατηρήσουμε σε στρατηγική πορεία της Δύσης.

Μία μόνιμη παραβίαση αυτής της σχέσης θα προκαλούσε ζημίες πολλών γενεών στην εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ». Αυτή η στάση στρατηγικής θα καθορίζει, ανάλογα με τις εξελίξεις, τα μέσα και την έκταση της αμερικανικής αντίδρασης απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις και προκλήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ – όπου ούτε η μια ούτε η άλλη πλευρά θα ήθελαν να συγκρουστούν μετωπικά. Όμως δεν θα είναι τέτοιου βαθμού αποφασιστικότητας οι αμερικανικές ενέργειες που να αποτρέπουν ουσιαστικά την Τουρκία από το να προκαλεί, να παρενοχλεί και να διεκδικεί.

Συνειδητή επιλογή στρατηγικής

Επανερχόμενοι στο θέμα, η ταύτιση της Λευκωσίας με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, που δυνατό να εκληφθεί ως επιλογή στρατοπέδου στον ανταγωνισμό τους με άλλες δυνάμεις στην περιοχή, θα ήταν δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι λήφθηκε χωρίς να είχε προηγουμένως δεόντως μελετηθεί. Εξάλλου η στενότερη στρατηγική συνεργασία με την Ουάσιγκτον ή και με το ΝΑΤΟ εκκολαπτόταν από την παρούσα κυβέρνηση πριν και από την επίσκεψη του τέως Αμερικανού Αντιπροέδρου Τζο Μπάιντεν στην Κύπρο τον Αύγουστο του 2014 ( Sigmalive, 21/08/2014), με τον καθοριστικό ρόλο της εδώ Πρεσβείας. Αλλά τότε, σε αντίθεση με σήμερα, θα μπορούσε να λεχθεί ότι δεν στοχοποιούσαν τη Ρωσία ως κύρια απειλή κατά των ΗΠΑ στην περιοχή.

Θα ήταν όντως εκπληκτικό αν ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών καλωσορίζοντας την επιστροφή των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως εγκύρως μεταδόθηκε από την Ουάσιγκτον (ΚΥΠΕ, 7/11/2018) και υπογράφοντας τη Δήλωση Προθέσεων, δεν γνώριζε το γενικότερο περιεχόμενο αλλά και τις ιδιαίτερες στοχεύσεις της νέας αμερικανικής στρατηγικής κατά της λεγόμενης ρωσικής απειλής στην περιοχή. Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην είχαν προσμετρηθεί οι επιδράσεις της εξέλιξης αυτής στις διεθνείς σχέσεις της Κύπρου και στο Κυπριακό.

Έχοντας υπόψη το φιλοσοφικό υπόβαθρο της κυβέρνησης στην οποία υπηρετεί ο κ. υπουργός, όπως και παλιότερες ανεπιτυχείς προσπάθειες της να ενταχθεί στο Νατοϊκό πρόγραμμα για το Συνεταιρισμό για την Ειρήνη ή ακόμη και την επιθυμία της – εάν ήταν δυνατό – για ένταξη στο ΝΑΤΟ, θα ήταν δύσκολο να πεισθεί κανείς ότι η πρόθεση για ενεργό συστράτευση με τις ΗΠΑ στην υλοποίηση της αμερικανικής στρατηγικής δεν ήταν συνειδητή επιλογή στρατηγικής.

Το κρίσιμο ερώτημα βέβαια είναι πόσο καλά έχει μελετηθεί και εκτιμηθεί η μετακίνηση αυτή από την παραδοσιακά πιο ουδέτερη στάση που τηρούσε η Κύπρος ακόμη και ως μέλος της Ε.Ε. στον ανταγωνισμό μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, έχοντας ανάγκη τη συνεργασία τους και αρκετές φορές τη στήριξη τους σε διάφορα διεθνή φόρουμ και στο Συμβούλιο Ασφαλείας;

Συμπέρασμα

Πεποίθηση της Λευκωσίας προφανώς είναι ότι ταυτιζόμενη με τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα θα εξυπηρετούνταν καλύτερα οι εθνικοί της στόχοι. Με αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ήθελε να διαταραχθούν οι σχέσεις της με τη Μόσχα ή να λειτουργεί σε βάρος της Ρωσίας, αλλά δεν μπορεί να επιτευχθούν και τα δύο. Δηλαδή, από τη μια να συστρατεύεται με τους μεν εναντίον τους δε και από την άλλη να αναμένει να τα έχει καλά και με τους δύο.

Επίσης όπως φάνηκε πιο πάνω οι Αμερικανοί ιεραρχούν πολύ ψηλά τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για τη χώρα τους και για το ΝΑΤΟ και θέλουν να τη διατηρήσουν στο δυτικό στρατόπεδο παρά τις διαφορές τους – χωρίς ταυτόχρονα να πάψουν να αποδοκιμάζουν ορισμένες πολιτικές της. Από την άλλη, αν και καλοδεχούμενη και ενισχυτική η στήριξη των Αμερικανών προς την Κυπριακή Δημοκρατία και την ΑΟΖ – που υπήρχε βέβαια και πριν την υπογραφή της Δήλωσης Προθέσεων – ωστόσο σε τελική ανάλυση δεν απομακρύνει ή αποτρέπει αποφασιστικά τις τουρκικές προκλήσεις και απειλές σε βάρος της Κύπρου. Την ίδια ώρα θα ήταν απίθανο οι στρατηγικές επιλογές της κυβέρνησης της Κύπρου να αφήσουν ανενόχλητη τη Ρωσία και εντελώς ανεπηρέαστες τις σχέσεις των δύο χωρών, αλλά και ασυγκίνητους άλλους δρώντες στην περιοχή.

Όλα αυτά αν δεν έχουν μελετηθεί προσεκτικά και αν δεν έχουν εκτιμηθεί σωστά, τότε η κίνηση της Λευκωσίας να ταχθεί έμπρακτα υπέρ των συμφερόντων της μιας δυνάμεως στο εν εξελίξει γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην περιοχή, ενδεχομένως να αποδειχθεί επιζήμιος ακροβασία της εξωτερικής πολιτικής, χωρίς να δώσει λύσεις σε καίρια προβλήματα που ταλανίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία και το Κυπριακό. Αυτά κατατίθενται ως τροφή για σκέψη, για σφαιρικότερη μελέτη του θέματος και μεγαλύτερο προβληματισμό, τονίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη διαφανέστερου διάλογο με τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου για την καλύτερη προώθηση του εθνικού συμφέροντος της Κύπρου.

*Ο Άριστος Αριστοτέλους είναι πρώην Βουλευτής, Ειδικός σε Θέματα Άμυνας και Στρατηγικής

 

 

Ανδρέας Ματζάκος*: Τι έχει πετύχει μέχρι σήμερα η Ρωσία με την εμπλοκή της στη Συρία;

on Tuesday, 13 November 2018. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2015, ολιγάριθμες ρωσικές δυνάμεις και μικρός αριθμός μαχητικών αεροσκαφών, ανεπτύχθησαν στην Συρία μετά από επίσημη πρόσκληση της κυβερνήσεως του Άσαντ, όταν η συριακή κυβέρνηση είδε ότι είχε χάσει τον έλεγχο σε μεγάλο τμήμα του εδάφους από τις δυνάμεις της αντιπολιτεύσεως. Η επέμβαση της Ρωσίας υπέρ των κυβερνητικών δυνάμεων άλλαξε την ροή των γεγονότων στον πόλεμο της Συρίας και σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους της Συρίας ελέγχεται από τις κυβερνητικές δυνάμεις.


Τι πέτυχε όμως η Ρωσία με την εμπλοκή στη Συρία; Γιατί ενεπλάκη σ’ έναν πόλεμο στον οποίο πολλοί θεωρούσαν ότι θα βαλτώσει;

Η θέση του άρθρου είναι ότι η εμπλοκή της Ρωσίας στην Συρία, επανέφερε την Ρωσία ως βασικό παίκτη στην περιφέρεια της Μέσης Ανατολής, αναγκάζοντας τις ΗΠΑ να λαμβάνουν υπόψιν τα ρωσικά συμφέροντα στους σχεδιασμούς που κάνουν για την περιοχή.

Στην αρχή του άρθρου θα αναφερθεί ο πολιτικός σκοπός της εμπλοκής της Ρωσίας στην Συρία, στη συνέχεια θα αναλυθούν οι επιτυχίες της Ρωσίας με την συμμετοχή της στον πόλεμο, η επιρροή που έχει επιτύχει να έχει μέχρι σήμερα στους κυρίους συμμετέχοντες στην διαμάχη, τα μέσα που χρησιμοποίησε για να επιτύχει τον σκοπό της, τα οφέλη που η ίδια απεκόμισε σε στρατιωτικό επίπεδο και το άρθρο θα κλείσει με επίλογο.

Πολιτικός σκοπός της εμπλοκής της Ρωσίας

Η Ρωσία με την επέμβαση της στη Συρία, ήθελε σε διεθνές επίπεδο, να επανακάμψει στο διεθνές σύστημα ως μια μεγάλη δύναμη, χωρίς την παρουσία της οποίας δεν μπορεί να δίδεται λύση σε διεθνή προβλήματα. Η ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων στην Συρία, ήταν η πρώτη εκτός Ρωσίας μετά την ανάπτυξη των πυραύλων στην κρίση της Κούβας το 1962, την εποχή της ΕΣΣΔ. Η αποκατάσταση του κύρους της Ρωσίας στο διεθνές περιβάλλον λοιπόν, ήταν ο πρώτος στόχος του Πούτιν από το 2000 που ανέλαβε την εξουσία, όπως διατυπώθηκε και στην Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας της Ρωσίας στις 10 Ιανουαρίου του 2000.

Σε περιφερειακό επίπεδο, ήθελε να δείξει στα κράτη της Μέσης Ανατολής και όχι μόνον, ότι η Ρωσία δεν επεμβαίνει απρόσκλητη για την αλλαγή κυβερνήσεων όπως έγινε από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους των στο Ιράκ, στην Λιβύη και σε άλλες αραβικές χώρες με εργαλείο την αραβική άνοιξη. Άρα δεν ενεργεί μονομερώς και συνεπώς δεν αποτελεί κίνδυνο για την διεθνή ειρήνη.

Τίθεται όμως το ερώτημα, πέτυχε τον σκοπό της η Ρωσία; Εάν ναι, πως αποδεικνύεται αυτό;

Επιτυχίες της Ρωσίας στη Συρία

Η Ρωσία πέτυχε τον πολιτικό σκοπό της αφού:

- Αμέσως μετά την εμπλοκή της στην νοτιοδυτική πλευρά της Συρίας, οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να αποκαταστήσουν δίαυλο επικοινωνίας μαζί της, προκειμένου να αποφύγουν εμπλοκή των δυνάμεων τους κατά την διάρκεια επιχειρήσεων. Σε όλη την διάρκεια του πολέμου λειτουργεί κόκκινη γραμμή μεταξύ των δυο δυνάμεων, με άκρα την αεροπορική βάση Khmeimim για την Ρωσία και την βάση Al Udeid στο Κατάρ για τις ΗΠΑ.

- Με την ανάπτυξη των ρωσικών αεροπορικών δυνάμεων στο Khmeimim και την ανάπτυξη πυραύλων S-400 για την προστασία της ναυτικής βάσεως στην Ταρσό, το Ισραήλ αποκατέστησε και αυτό κόκκινη γραμμή με τις ρωσικές δυνάμεις προκειμένου να συντονίζει τις αεροπορικές του επιθέσεις στο έδαφος της Συρίας κατά δυνάμεων του Ιράν και της Χεζμπολά.

- Η Τουρκία αναγκάστηκε να συνάψει γάμο συμφέροντος μαζί της προκειμένου να έχει την έγκριση για τις επιχειρήσεις της κατά των Κούρδων της Συρίας. Το γεγονός αυτό, συνέβαλε στην συμφωνία των δυο χωρών για την κατασκευή του Turkish Stream και στην πιθανή αγορά του συστήματος S-400. Οι δυο αυτές επιλογές της Τουρκίας, δημιούργησαν αναστάτωση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, αλλά και στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ.

- Η Συρία χωρίστηκε σε δυο βασικές ζώνες επιρροής: στην δυτική όπου δρουν ρωσικές και ιρανικές δυνάμεις και στην ανατολική, όπου δρουν αμερικανικές δυνάμεις. Φυσικό όριο των δυο ζωνών, ο Ευφράτης ποταμός (Χάρτης 1).

Επιρροή Ρωσίας σε Ισραήλ - Ιράν - Κούρδους Συρίας

Το Ισραήλ είδε με ανησυχία το Ιράν να αυξάνει την παρουσία του στον πόλεμο της Συρίας μέσω διαφόρων Σιιτικών ομάδων και να αποκτά άμεσο σύνδεσμο με την Χεζμπολά στον Λίβανο. Το γεγονός αυτό το ανάγκασε να εκτελεί προληπτικά χτυπήματα από αέρος προκειμένου να προσβάλλει τις μεταφορές όπλων από το Ιράν στη Χεζμπολά, που θα μπορούσαν να αλλάξουν την ισορροπία στην περιοχή σε βάρος του. Για το Ισραήλ, οι προσβολές αυτές είναι μείζον ζήτημα ασφαλείας και βεβαίως δεν θα ήταν δυνατόν να γίνονται, χωρίς την άδεια αυτού που ελέγχει τον εναέριο χώρο στην περιοχή. Από το 2012 μέχρι το 2017 το Ισραήλ πραγματοποίησε 100 επιθέσεις, ενώ τους τελευταίους 18 μήνες που το Ιράν εδραίωσε την θέση του στην Συρία, οι προσβολές έφτασαν τις 200. Πλέον αυτού, η Ρωσία ήταν ο βασικός μεσολαβητής προκειμένου το Ιράν να συμφωνήσει τον περασμένο Αύγουστο να αποσύρει σε απόσταση 85 Χλμ μακριά από τα υψώματα του Γκολάν, υποστηριζόμενες από αυτό δυνάμεις με βαρέα όπλα προκειμένου να μην ανησυχεί το Ισραήλ. (Χάρτης 2).

Το PYD, πολιτικό κόμμα που εκπροσωπεί ένα μεγάλο μέρος των Κούρδων της Συρίας και έχει υπό τον έλεγχο του το YPG που είναι το στρατιωτικό του σκέλος, άνοιξε γραφείο στην Μόσχα τον Φεβρουάριο του 2016. Από τότε η Ρωσία είναι σε συνεννόηση με τους Κούρδους της Συρίας εξασφαλίζοντας την παρουσία τους στους γύρους συνομιλιών που γίνονται υπό την αιγίδα της στη Αστάνα του Καζακστάν, καίτοι το YPG αποτελεί σύμμαχο των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά του ISIS. Οι σχέσεις Ρωσίας-Κούρδων δεν διαταράχθηκαν, ακόμα και όταν η Τουρκία εξαπέλυσε την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» για την κατάληψη του δυτικού τους καντονιού στο Afrin, δείγμα του ότι οι Κούρδοι αντιλαμβάνονται ότι στις τελικές συνομιλίες για το καθεστώς της Συρίας, όπου στην ουσία θα καθοριστεί η σχέση τους με την κυβέρνηση της Συρίας, η Ρωσία θα έχει βαρύνοντα λόγο.

Τέλος το Ιράν, εκτός του ότι έχει αναπτύξει πάνω από 80.000 παραστρατιωτικούς Σιιτες στο έδαφος της Συρίας με την έγκριση της Ρωσίας και ότι απέσυρε μέρος των δυνάμεων του από την περιοχή των υψωμάτων του Γκολάν καθ’ υπόδειξη της Ρωσίας, ελπίζει ότι στο μελλοντικό σύνταγμα της Συρίας μετά τον πόλεμο, θα εξασφαλίσει με κάποιο τρόπο, νόμιμη παρουσία στην Συρία.

Η Ρωσία για να επιτύχει τους σκοπούς της χρησιμοποίησε ένα συνδυασμό των συντελεστών ισχύος της όπως θα φανεί στην επομένη παράγραφο.

Μέσα που χρησιμοποίησε η Ρωσία για να πετύχει τον πολιτικό της σκοπό

Η Ρωσία φρόντισε να προστατεύσει τον Άσαντ, πρώτα από όλα σε πολιτικό επίπεδο. Από το 2011 που άρχισε ο εμφύλιος στην Συρία, έχει ασκήσει βέτο 12 φορές σε ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΣΑ) του ΟΗΕ που είτε καταδίκαζαν το καθεστώς, είτε είχαν σκοπό την επιβολή κυρώσεων. Χρησιμοποιώντας αυτήν της την δυνατότητα ως μονίμου μέλους του ΣΑ, η Ρωσία κατέστησε σαφές στην διεθνή κοινότητα ότι πολιτική λύση στο πρόβλημα της Συρίας εντός του ΟΗΕ χωρίς την σύμφωνη γνώμη της, δεν μπορεί να υπάρξει.

Εκτός της διπλωματικής της ισχύος, η Ρωσία χρησιμοποίησε την στρατιωτική ισχύ αναπτύσσοντας ναυτικές, αεροπορικές και μικρές χερσαίες δυνάμεις προκειμένου να παράσχει εκπαίδευση, στρατιωτικούς συμβούλους, υποστήριξη στην σχεδίαση και εκτέλεση επιχειρήσεων και εγγύς αεροπορική υποστήριξη στις κυβερνητικές δυνάμεις. Όλες οι επιτυχίες των κυβερνητικών δυνάμεων στο έδαφος, οφείλονται στην αεροπορική κυριαρχία της Ρωσίας στον αέρα. Οι ναυτικές της δυνάμεις ναυλοχούν στην ναυτική βάση της Ταρσούς (Βλέπε Χάρτη 1- Ξένες Βάσεις στην Συρία), η οποία από μια εγκαταλελειμμένη βάση διοικητικής μερίμνης μέχρι το 2009, άρχισε να εκμοντερνίζεται για την υποστήριξη συγχρόνων πολεμικών μονάδων από τον στόλο της Μαύρης Θάλασσας. Μέχρι το 2009 η βάση είχε 50 άτομα δύναμη και σήμερα έχει φτάσει τα 1.700.

Η προεργασία για την επάνοδο της Ρωσίας στην Μέση Ανατολή βέβαια, είχε αρχίσει στον οικονομικό τομέα από το 2005, όταν σε επίσκεψη του Άσαντ στην Μόσχα, ο Πούτιν είχε συμφωνήσει στην διαγραφή του 73% ενός χρέους ύψους 13,4 δις δολαρίων της Συρίας, από την εποχή της ΕΣΣΔ.

Οφέλη Ρωσίας σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο

Τον Ιανουάριο του 2017, η Μόσχα επεξέτεινε την μίσθωση της ναυτικής βάσεως στην Ταρσό για 49 χρόνια, χωρίς κόστος. Έτσι η Ρωσία, έχοντας ως βάση την Συρία, έχει την δυνατότητα να προβάλει στρατιωτική ισχύ και να είναι παρούσα σε όλες τις εξελίξεις και τις συμφωνίες που θα γίνουν για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στην ΝΑ Μεσόγειο.

Συνολικά για τις ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας, με την περιοδική ανάπτυξη στρατιωτικών μονάδων στο έδαφος της Συρίας ανά τρίμηνο, περισσότεροι από 63.000 Ρώσοι στρατιωτικοί απέκτησαν πολεμική εμπειρία, ενώ δοκιμάστηκαν πάνω από 200 νέα οπλικά συστήματα, όπως είπε ο βουλευτής Vladimir Shamanov στην Δούμα τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους. Αυτό ενισχύει αφ’ ενός την εμπιστοσύνη των Ρώσων στα οπλικά τους συστήματα, αφ’ ετέρου δημιουργεί πελάτες για την πολεμική τους βιομηχανία.

Επίλογος

Μετά από τρία χρόνια παρουσίας στην Συρία, η Ρωσία έδειξε ότι αποτελεί μια αξιόπιστη λύση τόσο σε πολιτικό, όσο και στρατιωτικό επίπεδο, τουλάχιστον για τις χώρες εκείνες που δεν έχουν αγαστές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Η επιρροή που ασκεί στο σιιτικό τόξο, Ιράν-Συρία-Χεζμπολά, την φέρνει σε θέση ισότιμου συνομιλητή με τις ΗΠΑ, τουλάχιστον για τα θέματα της Μέσης Ανατολής, αλλά και της δίνουν την δυνατότητα να διαπραγματεύεται ανταλλάγματα σε άλλες περιοχές ενδιαφέροντος της. Ο γάμος συμφέροντος με την Τουρκία λόγω ακριβώς της παρουσίας της στη Συρία, δημιούργησε προβλήματα στην συνοχή του ΝΑΤΟ, ενώ η αναγκαστική συνεργασία του Ισραήλ και του Ιράν με την Ρωσία, έδειξαν στο διεθνές περιβάλλον ότι η Αμερική έπαψε να έχει το μονοπώλιο της διπλωματικής ισχύος στην Μέση Ανατολή.

Τέλος, ουδείς σώφρον δρων στο διεθνές σύστημα μπορεί να διανοηθεί λύση στο συριακό πρόβλημα, που δεν θα τυγχάνει της εγκρίσεως της Ρωσίας.

* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MSc στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών.

Ευάγγελος Βενέτης *: Η Ελλάδα και οι σχέσεις Ευρώπης και Αραβικού Κόσμου

on Monday, 29 October 2018. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Η παρατεταμένη παγκόσμια οικονομική κρίση αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τη διεθνή γεωπολιτική σταθερότητα και ειρήνη. Από το 2007 οι παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές έχουν πληγεί από την ύφεση, μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν καταρρεύσει και οι κυβερνήσεις συντηρούν το τραπεζικό σύστημα. Προφανώς η παγκόσμια οικονομική ύφεση επηρεάζει την ζωή όλων. Σε μια περίοδο δραματικών γεωπολιτικών και οικονομικών αλλαγών σε όλο τον κόσμο, οι περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκονται στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος. Οι σχέσεις της Ευρώπης με τον αραβικό κόσμο αποκτούν νέα διάσταση και οι εξελίξεις απαιτούν επιτακτικά την ενίσχυση των ευρω-αραβικών δεσμών σε όλα τα επίπεδα: οικονομικό, πολιτικό και ασφάλειας.


Στο εν λόγω πλαίσιο, ο ρόλος της Ελλάδας και της Κύπρου καλείται να είναι γεφυρωτικός, καθώς είναι γνωστές οι μακραίωνες ιστορικές σχέσεις του ελληνικού και αραβικού κόσμου. Ιδιαίτερα η οικονομική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και των αραβικών κρατών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεδομένης της γεωγραφικής εγγύτητας των Ελλήνων και Αράβων, οι δύο κόσμοι χαίρουν πολιτιστικής εξοικείωσης. Στο παρελθόν, αυτή η πολιτισμική εξοικείωση μετατράπηκε σε οικονομική συνεργασία. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και σήμερα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Αν. Μεσόγειο να επιτάσσουν την περαιτέρω ενίσχυση των ελληνο-αραβικών σχέσεων.

Στις μέρες μας το επίπεδο οικονομικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των προαναφερθέντων πλευρών είναι καλό, αλλά πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες οικονομικές προκλήσεις και ανάγκες. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να υπάρχουν αραβικές επενδύσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο και αντίστοιχα να ενισχυθεί η ελληνική οικονομική παρουσία σε διάφορες αραβικές χώρες.

Παράλληλα οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Μεσόγειο με έμφαση στο μεταναστευτικό, το Παλαιστινιακό και το Κυπριακό καθιστούν τις ευρω-αραβικές σχέσεις αναπόσπαστο μέρος της γεωπολιτικής ασφάλειας της Ευρασίας και της Β. Αφρικής. Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος των ελληνο-αραβικών σχέσεων είναι κομβικός. Ιδιαίτερα στο Παλαιστινιακό η Ελλάδα και η Κύπρος καλούνται να ενεργοποιηθούν και να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο προς την κατεύθυνση ίδρυσης ανεξάρτητου Παλαιστινιακού Κράτους στη βάση της Λύσης των Δύο Κρατών, όπως προβλέπουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Έχοντας τα ανωτέρω υπόψη γίνεται αμέσως κατανοητή η σημασία της επικείμενης διοργάνωσης της Γ’ Ευρω-Αραβικής Συνόδου με τίτλο «Κοινοί Ορίζοντες» στην Αθήνα (Μέγαρο Μουσικής, 29-30 Οκτωβρίου, 2018). Στην εκδήλωση θα συμμετάσχουν, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας, της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ, της Σερβίας Άννα Μπρνάμπιτς, της Ρουμανίας Βιόρικα Ντανσίλα,του Λιβάνου Σαΐντ Χαρίρι, του Ιράκ Αντέλ Αμπντούλ Μάχντι, του Κράτους της Παλαιστίνης, Δρ. Ραμί αλ-Χαμντάλλα, του Σουδάν Μοτάζζ Μούσσα, του Τζιμπουτί Αμπντουλκάντερ Καμίλ Μοχάμεντ, και ο επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης Φαγιέζ αλ-Σάρρατζ. Στη διήμερη Σύνοδο ομιλίες θα απευθύνουν ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Δημήτρης Αβραμόπουλος, ο Εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, ο υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας της Αιγύπτου Αμρ Νάσσαρ, ο υπουργός Εξωτερικών και Προώθησης Εμπορίου της Μάλτας Καρμέντο Αμπέλα και ο Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης.

Τα θέματα προς συζήτηση θα είναι η στρατηγική προσέγγιση για περαιτέρω συνεργασία Ε.Ε.-Αραβικού κόσμου, η πρόσκληση για δράση, και η ενίσχυση των μεταξύ τους δεσμών. Η σύνοδος έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει καθοριστικό βήμα για την αύξηση και υλοποίηση των προσδοκιών καθώς και την επιτάχυνση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, οι οποίες θα επιβεβαιώσουν τη δέσμευση του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για διαπεριφερειακή πρόοδο. Η ενδυνάμωση αυτών των δεσμών αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της σταθερότητας και της ειρήνης στην περιοχή.

*Ο Δρ. Ευάγγελος Βενέτης είναι Ειδικός σε θέματα Ισλάμ και Μέσης Ανατολής, ΕΛΙΑΜΕΠ 

ΠΗΓΗ: https://www.tovima.gr/2018/10/17/opinions/i-ellada-kai-oi-sxeseis-eyropis-kai-aravikou-kosmou/  

Κωνσταντίνος Λουκόπουλος*: Κλιμάκωση με τουρκικές ψυχολογικές επιχειρήσεις για το Barbaros;

on Friday, 19 October 2018. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Με την ελληνική κοινή γνώμη να έχει επικεντρώσει το ενδιαφέρον της στη σύγκρουση Καμμένου - Κοτζιά και στην αναγκαστική παραίτηση του τελευταίου, με την ταυτόχρονη ανάληψη του ΥΠΕΞ από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, διέφυγε της προσοχής των περισσοτέρων μας η σοβαρότητα της τελευταίας τουρκικής πρόκλησης.


Κλιμάκωση με τουρκικές ψυχολογικές επιχειρήσεις για το Barbaros;Όπως ανέφερε την Τρίτη το liberal.gr, η Τουρκία με την NAVTEX 1032/18 που εξέδωσε παράνομα ο αναρμόδιος Σταθμός της Αττάλειας, δεσμεύει μεγάλη περιοχή, η οποία επικαλύπτει το Οικόπεδο 4 της Κυπριακής ΑΟΖ και μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, για πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών από το R/V BARBAROS HAYREDDİN PAŞA, και τα βοηθητικάσκάφη M/V TANUX-1 AND R/V APOLLO MOON.

Πρόκειται για μία σοβαρότατη ενέργεια αμφισβήτησης καθόσον στην περιοχή που η Άγκυρα στέλνει το Barbaros συναντώνται η ελληνική, η αιγυπτιακή και η κυπριακή υφαλοκρηπίδα. Να επισημανθεί ότι η Τουρκία είτε κεμαλική είτε νέο-οθωμανική - «ερντογανική» υποστηρίζει ότι η Ελλάδα και η Κύπρος δεν έχουν κοινά θαλάσσια, με μηδενική επήρεια του συμπλέγματος του Καστελόριζου. Επιπροσθέτως, θεωρώ σκόπιμο ότι αγνόησε παντελώς και τις πρόσφατες αμερικανικές παραινέσεις για αποφυγή ενεργειών που μπορεί να προκαλέσουν εντάσεις στην περιοχή

Φαίνεται όμως ότι οι Τούρκοι διαλύοντας τις όποιες ευφραντικές ψευδαισθήσεις περί αλλαγής στάσεως στις Ε/Τ σχέσεις, όπως προσπαθούσε «φιλότιμα» να μας πείσει ο απελθών ΥΠΕΞ κ. Νίκος Κοτζιάς, το πάνε ακόμα παραπέρα σε μία προσπάθεια άσκησης «ψυχολογικών επιχειρήσεων» και υπονοούν πιθανότητα θερμής εμπλοκής.

Όπως δήλωσε στο Liberal, ο ταξίαρχος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής, κ. Χρήστος Μηνάγιας η Άγκυρα σήμερα απήντησε έμμεσα στα διθυραμβικά δημοσιεύματα μέρος των ελληνικών ΜΜΕ για αποστολή Φρεγάτας και Υποβρυχίου στην περιοχή που έχουν παρανόμως δηλώσει οι Τούρκοι ότι θα πραγματοποιήσουν έρευνες. Και αναντίρρητα ορθώς πράξαμε! Η τουρκική εφημερίδα Yeni Safak (ελεγχόμενη από το περιβάλλον του Τούρκου προέδρου) δημοσίευσε πριν από λίγες ώρες άρθρο στο οποίο αναγράφονται αυτολεξεί τα παρακάτω: «Η Ελλάδα έδωσε αποστολή στη Φρεγάτα Νικηφόρος Φωκάς να παρακολουθεί το πλοίο σεισμολογικών ερευνών Barbaros. H Τουρκία ετοιμάζεται να απαντήσει διότι εκλαμβάνει την εν λόγω εξόρμηση (ακριβής μετάφραση) της Ελλάδος ως μια ανοικτή αιτία πολέμου(!). Το Barbaros συνοδεύεται από τουρκικά πλοία, πυραυλακάτους και υποβρύχια. Επίσης μια ελληνική ιστοσελίδα παρουσίασε φωτογραφίες από ραντάρ στις οποίες φαίνεται το πλοίο Barbaros δυτικά της Κύπρου».

Δεν μπορεί να γνωρίζουμε ποιες είναι οι εκτιμήσεις της ελληνικής κυβέρνησης και αν αυτή είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει μία πιθανή σοβαρή κλιμάκωση που θα οδηγήσει σε νέες εντάσεις με το δίδυμο Τσίπρα – Καμμένου σε κρίσιμα υπουργεία αλλά και στην… «συνπρωθυπουργία»! Και για τον λόγο αυτό ευλόγως ανησυχούμε.

* Υποστράτηγος ε.α., Αρθρογράφος και Αναλυτής του Liberal, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ.

 

Source: https://www.liberal.gr/arthro/224630/amyna--diplomatia/2018/klimakosi-me-tourkikes-psuchologikes-epicheiriseis-gia-to-Barbaros.html 

 

[12 3 4 5  >>