Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Η "ξαφνική" κρίση στα Τουρκο-συριακά σύνορα και οι τουρκικές επιδιώξεις.

on Thursday, 04 October 2012. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

ΚΑΣΙΔΟΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Η

Η βολή ενός βλήματος όλμου από το συριακό έδαφος εναντίον της συνοριακής τουρκικής πόλης Akçakale, στάθηκε η αφορμή να φωτισθούν, σύμφωνα με την άποψη μου, οι τουρκικές επιδιώξεις και προθέσεις, που εδώ και καιρό άλλοτε θολά και άλλοτε πιο καθαρά εκφράζει η Τουρκία, σε ότι αφορά την συριακή εξέγερση εναντίον του τέως «φιλου» της Bashar al-Assad.
Δεν θα ασχοληθώ εδώ με την καταγραφή των εξελίξεων στα στενά πλαίσια του γεγονότος, που έγκριτοι και μη αναλυτές το χαρακτηρίζουν ως «σοβαρό που μπορεί να οδηγήσει σε τουρκο-συριακό πόλεμο», άλλωστε το περιστατικό φωτίζεται επαρκώς ειδησεογραφικά και η τουρκική πλευρά «σεβόμενη την δημοκρατία  και την ανάγκη για ενημέρωση» επιτρέπει την παρουσίαση σχετικών video’s.

Σκόπια: Συμφωνία για Κυβέρνηση VMRO-DPMNE και DUI.

on Sunday, 17 July 2011. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

ΚΑΣΙΔΟΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Σκόπια: Συμφωνία για Κυβέρνηση VMRO-DPMNE και DUI.

Την Παρασκευή 15 Ιουλίου 2011, το VMRO-DPMNE του Νίκολας Γκρουέφσκι και το αλβανικό DUI του Αλί Αχμέτι συμφώνησαν μετά από σχεδόν ένα μήνα διαπραγματεύσεων, προκειμένου να σχηματίσουν από κοινού κυβέρνηση. Αργά το βράδυ της ίδιας ημέρας υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο η σύνθεση της νέας κυβερνήσεως των Σκοπίων:

BESA- By Dr. James M. Dorsey: The Fragility of Middle East Alliances

on Tuesday, 13 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

EXECUTIVE SUMMARY: Competition among Middle Eastern rivals and ultimate power within the region’s various alliances is increasingly as much economic and commercial as it is military and geopolitical. Battles are fought as much on geopolitical fronts as they are on economic and cultural battlefields such as soccer.


Three recent developments lay bare the fragility of Middle Eastern alliances and a rebalancing of their priorities: the Russian-Turkish compromise on an assault on the rebel-held Syrian region of Idlib, the fate of troubled Abu Dhabi airline Ettihad, and battles over the reconstruction of Syria.

These developments highlight the fact that competition among Middle Eastern rivals and ultimate power within the region’s various alliances is increasingly as much economic and commercial as it is military and geopolitical. Battles are fought as much on geopolitical fronts as they are on economic and cultural battlefields such as soccer.

As a result, the fault lines of various alliances across the greater Middle East, a region that stretches from North Africa to northwestern China, are coming to the fore.

The cracks may be most apparent in the Russian-Turkish-Iranian alliance, but they also lurk in the background of Gulf cooperation with Israel in confronting Iran, as well as the unified front put forward by Saudi Arabia and the United Arab Emirates.

Russia prevented, at least for now, a rupture with Turkey by delaying an all-out attack on Idlib despite Iranian advocacy of an offensive. Turkey, already home to three million Syrians, feared that a Syrian-Russian assault would push hundreds of thousands, if not millions, more refugees across its border.

If Iran was the weakest link in the debate about Idlib, it stands stronger in its coming competition with Russia for the spoils of reconstruction of war-ravaged Syria.

Similarly, Russia appears to be ambivalent towards a continued Iranian military presence in post-war Syria, a potential flashpoint given Israel’s opposition and Israeli attacks that led recently to the downing of a Russian aircraft.

By the same token, Turkey, despite its backing of Qatar in its 15-month-old dispute with a Saudi-UAE-led alliance that is boycotting the Gulf state diplomatically and economically, poses perhaps the greatest challenge to Qatari efforts to project itself globally by operating one of the world’s best airlines and positioning itself as a sports hub.

Turkey, despite its failure to win the right to host Euro 2024 and its lack of the Gulf’s financial muscle, competes favorably on every other front with Qatar as well as the UAE, which is also seeking to project itself through soft as well as hard power. The UAE opposes Erdogan because of his Islamist leanings, ties to Iran, and support of Qatar. Turkey wins hands down against the small Gulf states when it comes to size, population, location, industrial base, military might, and sports performance.

That, coupled with a determination to undermine Qatar, was likely one reason why the UAE’s major carriers, Emirates and Etihad (which is troubled by a failed business model), have, despite official denials, been quietly discussing a potential merger that would create the world’s largest airline.

Countering competition from Turkish Airlines, which outflanks both UAE carriers with 309 passenger planes that service 302 destinations in 120 countries, may well have been another reason. Emirates, the larger of the two Emirati carriers, has a fleet of 256 aircraft flying to 150 destinations in 80 countries.

These recent developments suggest that alliances, particularly the one that groups Russia, Turkey and Iran, are brittle and transactional. They are geared towards capitalizing on immediate common interests rather than shared long-term goals, let alone values.

This is true even if Russia and Turkey increasingly find common ground in concepts of Eurasianism. It also applies to Turkey and Qatar, who both support Islamist groups, as well as to Saudi Arabia and the UAE, who closely coordinate policies but whose different goals are on display in Yemen.

The fragility of the alliances is further underscored by Turkish, Russian, and Iranian aspirations of resurrecting their respective empires in a 21st century mold and the Saudi quest for regional dominance.

Notions of empire have informed policies since long before the realignment across Eurasia as a result of the shift in the American focus from the Middle East to Asia, particularly the rise of China. Relations between the West and Russia have been increasingly strained, and Middle Eastern states like Saudi Arabia, the UAE, and Iran have been increasingly assertive.

Then-president of Turkey Suleyman Demirel told this writer as far back as the 1990s, in the wake of the demise of the Soviet Union and the emergence of independent, mostly ethnically Turkic Central Asian republics, that “Turkey’s world stretches from the Adriatic to the Great Wall of China.”

In a world in which globalization is shaped by geopolitical zones rather than individual countries, Russia’s imperative is to define itself as a Eurasian rather than a European power that would be on par with China, the EU, and a US zone of influence.

“Putin does not think along national lines. He thinks in terms of larger blocks, and ultimately in terms of the world order,” said former Portuguese minister for Europe Bruno Macaes in a recently published book, The Dawn of Eurasia.

In so doing, Russia is effectively turning its back on Europe as it reinvents itself as an Asian power on the basis of Eurasianism, a century-old ideology that defines Russia as a Eurasian rather than a European power.

The Eurasian Economic Union, which groups Russia, Kazakhstan. Kyrgyzstan, Belarus and Armenia, is a vehicle that allows Russia to establish itself as a bloc in the borderland between Europe and Asia.

Similarly, Eurasianism has gained currency in Turkey. President Recep Tayyip Erdoğan, who was enabled by the demise of the Soviet Union and the re-emergence of a Turkic world, projects his country as a crossroads between Europe, Africa, and Asia rather than as a European bridge to Asia.

In that vein, Turkish columnist Sinan Baykent projected the recent fence-mending visit to Germany by Erdoğan and his proposal for a summit on Syria involving Turkish, Russian, German, and French leaders as a Eurasian approach to problem-solving.

The meeting between Erdogan and German Chancellor Angela Merkel was meant “to pave the way for a Eurasian solution for the region… There is a new axis forming today between Berlin, Moscow, Ankara, Tehran and maybe Paris… All of these countries are fed up with American unilateralism and excessive policies displayed by the Trump administration,” Baykent said.

If Turkey’s and Russia’s vision of their place in the world is defined to a large extent by geography, Iran’s topology dictates a more inward-looking view despite accusations that it is seeking to establish itself as the Middle East’s hegemon.

Iran is a fortress. [It is] Surrounded on three sides by mountains and on the fourth by the ocean, with a wasteland at its center,” noted Stratfor, a geopolitical intelligence platform. Gulf fears are rooted not only in deep-seated distrust of Iran’s Islamic regime, but also in the fact that the foundation of past Persian empires relied on control of plains in present-day Iraq.

As a result, the maneuvering of Gulf states, in contrast to Turkey and Russia, is driven less by a conceptual framing of their place in the world and more by regional rivalry and regime survival. Countries like Qatar, Saudi Arabia, and the UAE walk a fine line focusing geopolitically on an increasingly unpredictable US and economically on China and the rest of Asia, including Russia, Korea, and Japan.

What the plight of Idlib, potential change in aviation, and competition for reconstruction contracts collectively highlight is the brittleness of Middle Eastern alliances that threatens to be reinforced by economics, rendering it an increasingly important factor alongside geopolitics.

“Stakes for all parties are starting to divert from each other in Syria and the prospects of cooperation with Russia and Iran are becoming more challenging,” said Turkish columnist Nuray Mert, commenting on the situation in Idlib. Her analysis is as valid for Idlib as it for the prospects of many of the Middle East alliances.

View PDF

A podcast version of this story is available on Soundcloud, Stitcher, TuneIn, and Tumblr.

Dr. James M. Dorsey, a non-resident Senior Associate at the BESA Center, is a senior fellow at the S. Rajaratnam School of International Studies at Singapore’s Nanyang Technological University and co-director of the University of Würzburg’s Institute for Fan Culture.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family

BESA: China’s Naval Success and Its Grand Strategy, By Emil Avdaliani September 28, 2018

on Saturday, 29 September 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

EXECUTIVE SUMMARY: US world power rests upon its ability to dominate the seas and the world’s commercial and military routes. Any power aspiring to a similar position goes against American geopolitical interests. China’s naval successes in the past decade or so therefore have far-reaching effects as the country is gradually becoming more experienced in military operations in far-flung regions across the globe.

A look at the map of China shows what the country’s geopolitical imperatives have been over the course of centuries.

Perhaps the first goal of all the successive Chinese dynasties was to gain and maintain control of the heartland – the Han core, which contains major Chinese rivers and is abundant with people and productive lands. The next logical goal was maintenance of influence over the buffer zones that surround the Han core. These consist of mountainous regions to the west, desert lands to the northwest, and impregnable forests to the south.

The third major imperative was historically to protect China’s coastline from foreign powers. However, because this threat was quite small in the ancient and medieval periods, the country did not see a need to develop powerful naval capabilities. In an age when there were no transcontinental trade routes and the only way to connect with the Middle East and Europe was the famous Silk Road, the geographical boundaries (mountains, jungles, deserts, and the sea) on all sides made China essentially a closed country with self-sufficient economic means. The Yangtze and Yellow rivers, with their surrounding fertile lands, produced enough to feed large populations in the Han core.

If China’s insularity was once a geopolitical advantage rather than a constraint, this has not been the case since the late 20th century. In the age of international trade routes and supply chains, China has to be open and in many cases must rely upon raw materials brought from abroad via sea routes. Thence comes China’s fourth geopolitical imperative: protection of international trade lines and resource hubs.

This will only be viable through two options: finding alternative land routes such as One Belt, One Road; or building a powerful military fleet capable of securing resources and global supply chains across the Asia-Pacific and elsewhere.

Building a powerful navy will mean collision with the US, whose global primacy rests upon its domination of sea lanes and relevant security alliances in Europe and the Asia-Pacific. Any diminution of US sea power will have a direct impact on the world order. This explains the importance Washington attaches to developments in foreign powers’ naval capabilities.

It is true that Chinese naval technology is still substantially behind current US capabilities. The US has 11 aircraft carriers and the Chinese only one, and that one still lacks an aircraft wing capable of operating off a carrier deck. However, what is important here is the trend: China has made significant progress over several decades and is rapidly developing new destroyers, amphibs, stealth fighters, and long-range weapons. This could expand its expeditionary military operations around the globe.

China continues to construct an array of offensive and defensive capabilities to enable the People’s Liberation Army (PLA) to gain maritime superiority within the first island chain in the Asia-Pacific. Those are the islands that run from the Kurils, through Taiwan, to Borneo, roughly encompassing the Yellow Sea, East China Sea, and South China Sea.

China’s broad range of anti-ship cruise missiles (ASCMs) and launch platforms, as well as submarine-launched torpedoes and naval mines, allow the People’s Liberation Army Navy (PLAN) to create an increasingly lethal, multi-access threat against an adversary approaching Chinese waters and operating areas.

The PLAN continues to develop into a global force. It is gradually extending its operational reach beyond East Asia and the Indo-Pacific into a sustained ability to operate at increasingly long ranges. The PLAN’s latest naval platforms enable combat operations beyond the reach of China’s land-based defenses.

Furthermore, the PLAN now has a sizable force of high-capability logistical replenishment ships to support long-distance, long-duration deployments, including two new ships being built specifically to support aircraft carrier operations. The expansion of naval operations beyond China’s immediate region will also facilitate non-war uses of military force.

The PLAN’s force structure continues to evolve, incorporating more platforms with the versatility for both offshore and long-distance power projection. China is engaged in series production of the LUYANG III-class DDG, the JIANGKAI II-class FFG, and the JIANGDAO-class FFL. China also launched its first RENHAI-class (Type 055) CG in 2017.

Even on the aircraft carrier level, despite its numerical inferiority, China continues to learn lessons from operating its lone carrier, the Liaoning, which is produced in the Ukraine. China’s first domestically produced aircraft carrier, launched in 2017, will be commissioned in 2019 (according to various sources, this will be a multi-carrier force). China’s next generation of carriers will probably have greater endurance and be capable of launching more varied types of fixed-wing aircraft than the Liaoning.

PLAN Aviation is also making progress on improving capabilities to conduct offensive and defensive offshore operations such as strike, air, and missile defense, strategic mobility, and early warning and reconnaissance missions.

For the moment, the PLAN’s ability to perform missions beyond the first island chain is modest. Its ability is constantly growing, however, as it gains more experience operating in distant waters and acquires larger and more advanced platforms. The US will remain a dominant force for the coming couple of decades, but Chinese successes should not be underestimated.

Chinese naval successes, as reflected in the recent Congressional report, add to growing American fears that China might become a global competitor in coming decades. From the US perspective, what the Chinese are doing in Eurasia through its pivotal One Belt, One Road initiative as well as various moves to influence Tajikistan, Afghanistan, and Pakistan is geopolitically significant. The Chinese are doing exactly what the Americans oppose – solidifying one-country rule in Eurasia.

View PDF

Emil Avdaliani teaches history and international relations at Tbilisi State University and Ilia State University. He has worked for various international consulting companies and currently publishes articles focused on military and political developments across the former Soviet space.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family 

 

BESA: Putin’s Turkish Gambit

on Saturday, 08 June 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

BESA Center Perspectives Paper No. 1,195, June 9, 2019

EXECUTIVE SUMMARY: The first-ever NATO member state to shoot down a Russian military jet has willingly fallen in line with Vladimir Putin’s “Turkish Gambit,” a strategy designed to drive a deep crack into the NATO alliance.


The Ottoman and Tsarist militaries fought several wars during their imperial histories, all of them ending in Russian victory – a pattern that created a persistent Russophobia among the modern-day rulers of Turkey.

A mutual antipathy is baked into both cultures. In Russian, the word “Turkey” is used to denote an uninvited guest, and the word “Turk” is used to mean “ignorant.” The Turkish right wing, which comprises about 65-70% of the population, uses the phrase “Moskof gavuru” to mean “Russian.” The phrase translates to “an infidel from Moscow.”

In the summer of 2015, Turkish president Recep Tayyip Erdoğan started to show public signs of frustration over Russia’s protection of his nemesis, Syrian president Bashar Assad. Vladimir Putin responded by setting in motion a clever and effective game of political chess. Here, in chronological order, are the events that made up Putin’s “Turkish Gambit:”

Late summer and into the fourth quarter of 2015: Russian military jets not only intensified their patrolling but deliberately violated Turkish airspace, provoking Ankara to retaliate militarily. Had Erdoğan declined to respond, he would have been embarrassed before a divided nation as it was heading into parliamentary elections for a second time in five months. In the June round, Erdoğan’s party lost its parliamentary majority for the first time since it came to power in 2002. In the face of Russian aggression, the always assertive and self-confident PM, Ahmet Davutoğlu, changed the military rules of engagement to permit the shooting down of any foreign aircraft violating Turkish airspace. In so doing, Davutoğlu thought he had cleared northern Syria of a hostile military presence and opened a path for Ankara-backed jihadists to march toward Damascus and defeat Assad. This was not his first major miscalculation.
November 2015: Putin deployed the ancient Russian military tactic of testing how far he could go, provided Russia’s loss would be minimal. He sent an Su-24 to fly a controversial route along the Turkish-Syrian border. As he expected, Turkey shot it down, becoming the first NATO country to do such a thing after WWII. Even before the cheers had faded away, Erdoğan and Davutoglu realized they were in trouble, and a price of some kind was going to have to be paid. Initial diplomatic efforts to mend ties failed. In a move designed to humiliate Ankara even further, Putin sent the more advanced Su-34 to the Turkish border for further airspace violations. Davutoğlu, who had pledged to shoot down more Russian planes if they came that way again, did nothing.
Early 2016: Russia unveiled a long list of economic and trade sanctions on Turkish companies and introduced a visa regime that was too difficult for ordinary Turks to bypass. Moscow banned Russian citizens from traveling to Turkish holiday resorts and threatened multi-billion dollar Turkish construction businesses in Russia. It threatened to expel thousands of Turkish workers from Russia, even mentioning the possibility of taking “military retaliatory action.” Before Russia played its strongest card – its position as Turkey’s biggest natural gas supplier – Erdoğan buckled. Poor economic management caused the Russian sanctions to have an impact on the Turkish economy estimated at around $15 billion.
June 2016: The usually confrontational Erdoğan showed himself to be a pragmatist when necessary and sent Putin a written apology for the Su-24. It was not sufficient. If Erdoğan was to avoid Russian hostilities, he was going to have to align Turkey’s Syria policy fully with Russia’s. Belatedly, Erdoğan realized that what he once imagined to be a neo-Ottoman Syrian territory friendly to Turkey and Turkish interests, along with Hamas and the Muslim Brotherhood, was now Russian-controlled territory, and Assad was regaining much of it despite the years of blood, tears, and expended resources.
About face: Erdoğan decided to make the best of this calamity by using Turkey’s newfound love affair with Moscow against the West. Should the West decline to believe in the Turkish-Russian reconciliation, Ankara always retained the “nuisance valve” option: the threat of opening the floodgates and sending millions of refugees to Europe.
December 2017: Turkish officials announced that Ankara would buy Russian-made surface-to-ground S-400 long-range air and anti-defense missiles (for an as-yet unofficial $2.5 billion). Turkey knows the Americans and their NATO allies are unlikely to believe that the S-400s will work entirely as a stand-alone system; will pose no threat to the F-35 or other NATO systems; will be controlled exclusively by Turkish soldiers and not Russian; and will be entirely free of Russian hacking into NATO systems. But Turkey has no desire to be sanctioned by Russia once again. In a sign of the effectiveness of Putin’s Turkish Gambit, there is now a wide crack in the NATO alliance as Ankara insists it will deploy both the S-400 and F-35 systems on its soil. The purchase of the S-400s is obviously Turkey’s sovereign decision, and its NATO allies cannot challenge it. But they can challenge Turkey’s participation in the F-35 program, and have the option of kicking Turkey out of the consortium that builds new-generation stealth aircraft.\
2019 or 2020: Turkey opens negotiations with Moscow for a stopgap fighter solution that will address Ankara’s interim requirements. After all, the Turks cannot afford to compromise their firepower and aerial deterrence. If realized, the fighter jet program would push Turkey even further into Russia’s defense and security orbit and would further widen the crack within NATO, likely prompting campaigns calling for Turkey’s expulsion.
2025: Whether or not Turkey is still part of the NATO alliance, it will have established irrevocable defense ties with Russia, with one foot in Brussels and two arms clinging to Moscow.
The Turkish Gambit may or may not end well for Erdoğan, but it’s certainly good for Putin.

View PDF

Burak Bekdil is an Ankara-based columnist. He regularly writes for the Gatestone Institute and Defense News and is a fellow at the Middle East Forum. He is also a founder of, and associate editor at, the Ankara-based think tank Sigma. 

BESA’s Top Ten of 2018

on Sunday, 06 January 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


  • What Might an Israel-Iran War Look Like? Prof. Hillel Frisch argues that in the not unlikely event of an Iranian-Israeli war triggered by Tehran’s military entrenchment in Syria, Israel has one advantage Iran doesn’t: a public that is firmly behind its democratically elected government.
  • How the IDF Is Preparing for Multi-Front War — While none of Israel’s enemies seems interested in a full-scale war in the near future, Yaakov Lappin believes Israel’s ability to operate effectively on multiple battle fronts simultaneously will be crucial for its military success, as unpredictable, explosive events can begin on one front but quickly spread to others.
  • Iran’s New Anti-Israel “Resistance Axis”Dr. Doron Itzchakov claims that the growing Iranian aggressiveness in Syria reflects a shift in Tehran’s strategic approach from covert intervention by proxy to direct pursuit of an anti-Israeli “resistance axis,” emanating from the theocratic regime’s growing confidence in its ability to export its Islamist revolution.
  • Palestinian Settler-ColonialismDr. Alex Joffe argues that the pejorative of “settler-colonialism” should be applied to the Palestinians rather than to Israelis. For while the millenarian Jewish connection to Palestine can be proven with ease, the Muslim conquest of Byzantine Palestine in the 7th century CE is a textbook example of settler-colonialism. So are subsequent Arab migration waves, particularly during the 19th and 20th centuries under the Ottoman and British Empires. The application of the concept to Jews and Zionism by Palestinians is both ironic and unhelpful.
  • The Farhoud RememberedDr. Edy Cohen laments the fact that seventy-seven years after the mass massacre of the Baghdad Jews, in which the then-leader of the Palestinian Arabs, Hajj Amin Husseini, was deeply involved, his heirs to the Palestinian leadership still sustain an anti-Israel and anti-Jewish campaign of racial and political incitement unparalleled in scope and intensity since Nazi Germany.
  • The Ebbing of Warfare in Syria Will Spell Catastrophe for EuropeDr. Mordechai Kedar warns that the Iranian regime is increasingly using Syria, over which it has come to exert massive control, as a new front in its struggle against the West by banishing additional millions of wretched Syrians to the lands of heresy, the nemeses of the ayatollahs.
  • Lockheed Martin’s Compact Fusion Reactor — Should the hopes pinned on Lockheed Martin’s new revolutionary design of a Compact Fusion Reactor (CFR) be realized, argues Dr. Raphael Ofek, the fear of global energy scarcity will become a thing of the past, and mankind will have the benefit of an environment unsullied by energy pollution.
  • Russia and the Israeli-Syrian-Iranian ConfrontationEmil Avdaliani argues that Moscow’s mild reaction to Israel’s February 28 multiple airstrikes on Syrian-Iranian targets, in response to the downing of an Israeli F-16, reflects its desire to maintain cooperation with both Tehran and Jerusalem.

View PDF 

IISS: The US–Turkey rift

on Tuesday, 04 September 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Capping an accumulation of mutual grievances, US sanctions on Turkey over its refusal to release an American evangelical pastor suspected of involvement in the July 2016 coup attempt are accelerating the deterioration of Turkey’s economy and threatening bilateral security cooperation and NATO cohesion.

Relations between Turkey and the United States – two NATO allies and security partners in Afghanistan, Iraq and now Syria – are going through a major crisis. Just days after US President Donald Trump and Turkish President Recep Tayyip Erdogan were seen at the NATO Summit in Brussels, Trump unexpectedly imposed sanctions on Turkey’s interior and justice ministers. He is demanding that Turkish authorities release Andrew Brunson, an American evangelical pastor who spent over two years in a Turkish jail and is now under house arrest. Brunson is accused of cooperating with what the Turkish government calls the ‘Gulenist Terror Organisation’, which is associated with exiled Muslim preacher Fethullah Gulen and which Turks widely believe to have been behind the failed military coup in July 2016.

Erdogan refused to bend to US pressure, prompting another wave of US economic sanctions. On 10 August, the US doubled the tariffs on aluminium and steel imports from Turkey, prompting Ankara to sharply hike tariffs on several US products. While the US continues to threaten new economic measures, Erdogan has intensified the anti-American campaign in Turkey, accusing the West of waging an ‘economic war’. Public anger has resulted in shooting outside the US embassy in Ankara. With both leaders digging in their heels and refusing to back down, this crisis is likely to impair transatlantic security and the United States’ conflict-management efforts in Syria and beyond.

Tenuous relations
While the speed with which relations have deteriorated into a full-blown political confrontation has been startling, the downward trajectory of US–Turkey relations began many years ago. Both countries harbour serious grievances that need to be addressed before warm bilateral relations can be restored. This strategic discord is in part the result of diverging domestic trends, as Turkey under Erdogan has moved towards more authoritarian and Islamist rule. Yet it is somewhat ironic that the crisis has reached a head during the administration of a US president who generally appears more accommodating to autocratic strongmen.

 

SLpress: Ο εμφύλιος στην Λιβύη και η σύγκρουση Ρώμης-Παρισιού

on Tuesday, 13 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ο εμφύλιος στην Λιβύη και η σύγκρουση Ρώμης-Παρισιού

Οι εντάσεις ανάμεσα στις αντίπαλες λιβυκές δυνάμεις εκδηλώθηκαν και στην Διάσκεψη του Παλέρμο για την Λιβύη, όπως συνέβη και με τις διαφορές Ρώμης-Παρισιού, που έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα στη βορειοαφρικανική χώρα. Ο ίδιος ο διοργανωτής άλλωστε, ο Ιταλός πρωθυπουργός Κόντε, δήλωσε, πριν την έναρξη των εργασιών, ότι στον δρόμο για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην Λιβύη «δεν προβλέπονται συντομεύσεις της διαδρομής ούτε θαυματουργές λύσεις».

Παρόλα αυτά, οι δύο κύριοι αντίπαλοι στην στρατιωτική κρίση της Λιβύης, ο πρωθυπουργός της αδύναμης, αλλά διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης, Φάγεζ αλ-Σάρατζ, και ο επικεφαλής του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού (ΛΕΣ), Χαλίφα Χάφταρ, συναντήθηκαν για πρώτη φορά από τον περασμένο Μάιο. Στο Παλέρμο από λιβυκής πλευράς βρίσκονται επίσης ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Αγκίλα Σάλεχ, ο πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους, το οποίο είναι ισοδύναμο με την Άνω Βουλή στην Τρίπολη, Χάλεντ αλ Μέσρι, καθώς και οι επικεφαλής κάποιων παραστρατιωτικών οργανώσεων. 

Η ΕΕ εκπροσωπείται σε κορυφαίο επίπεδο, από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ και την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι. Στην Διάσκεψη είχαν προσκληθεί επίσης οι ηγέτες τριάντα χωρών, αλλά μετείχαν δώδεκα αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων. Ανάμεσά τους της Αλγερίας, της Τυνησίας, της Αιγύπτου, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας, του Μαρόκου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας και της Ισπανίας. 

Κύριο θέμα της Διάσκεψης είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας στην Λιβύη, η οποία μετά την πτώση του Καντάφι, έχει περιέλθει σε έναν φαύλο κύκλο εμφύλιων συγκρούσεων, με τις δύο κυβερνήσεις, του Σάρατζ στην Δύση και του Χάφταρ στην Ανατολή, να διεκδικούν την επικυριαρχία στην χώρα. Την κατάσταση εκμεταλλεύτηκε και το Ισλαμικό Κράτος, το οποίο έστειλε δυνάμεις στην χώρα, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερες τριβές και ένοπλες αναμετρήσεις.

Οι ενστάσεις Χάφταρ

Ο Χάφταρ, έφτασε την τελευταία στιγμή στο Παλέρμο και έτυχε θερμής υποδοχής από τον Ιταλό πρωθυπουργό. Έκανε ωστόσο μεταβολή και αρνήθηκε να παραστεί στο δείπνο της Δευτέρας, παρά τις επισημάνσεις του οικοδεσπότη Τζιουζέπε Κόντε ότι η συμμετοχή του στην Διάσκεψη είναι «σημαντική». Από το δείπνο απείχε και ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φάταχ αλ-Σίσι, ο οποίος είναι ισχυρός υποστηρικτής του Χάφταρ.

Ο ηγέτης του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού (ΛΕΣ) αρνείται να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με κάποιους από τους υπόλοιπους Λίβυους προσκεκλημένους, τους οποίους, σύμφωνα με το περιβάλλον του, χαρακτηρίζει ως ισλαμιστές εξτρεμιστές και υποστηρικτές της Αλ Κάιντα. Η στάση αυτή του Χάφταρ έθεσε σε αβεβαιότητα και την συμμετοχή του στην Σύνοδο, η οποία διεξάγεται στην πολυτελή Βίλα Ιτζέα, στο Παλέρμο.

Τελικά, ο πρώην αξιωματικός στις ένοπλες δυνάμεις του Καντάφι, είχε αρκετές διμερείς επαφές, ενώ παρουσία του Ιταλού πρωθυπουργού Κόντε, συναντήθηκε και με τον κύριο αντίπαλό του, τον Σάρατζ. Συνέχισε ωστόσο να επικρίνει την Διάσκεψη, υποστηρίζοντας, σύμφωνα με τηλεοπτική συνέντευξή του την οποία είδε το Reuters, ότι δεν θα μετέχει σε αυτήν «ούτε σε 100 χρόνια».

Οι στόχοι του Κόντε

Η κυβέρνηση Κόντε εργαζόταν εδώ και καιρό για την Διάσκεψη του Παλέρμο, για την οποία ο Κόντε είχε πάρει και την «έκκριση» του Τραμπ κατά την συνάντησή τους στην Ουάσινγκτον. Στόχος της ήταν η σταθεροποίηση της κατάστασης στην Λιβύη με την εφαρμογή του λεγόμενου οδικού χάρτη του ΟΗΕ, τον οποίο παρουσίασε την περασμένη Πέμπτη στην Νέα Υόρκη ο ειδικός απεσταλμένος του Οργανισμού, Γασάν Σαλάμε. 

Η Ιταλία και η διεθνής κοινότητα υποστηρίζουν το έργο του ΟΗΕ και, όπως δήλωσε ο Κόντε στην La Stampa, η Διάσκεψη αποσκοπεί στο να ξεπεραστεί «το αδιέξοδο στο οποίο έχει παγιδευτεί η λιβυκή πολιτική διαδικασία εδώ και πολύ καιρό». Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ από την πλευρά του, σύμφωνα με δηλώσεις συνεργατών του, είναι ικανοποιημένος με τα μέτρα που προώθησε η κυβέρνηση Σάρατζ στα θέματα της ασφάλειας, μετά τις φονικές συγκρούσεις στα νότια προάστια της Τρίπολης, τον περασμένο Σεπτέμβριο. Εκτιμά ωστόσο ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη.

Ο ίδιος ο Σάρατζ, ως επικεφαλής της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, εξέφρασε την περασμένη εβδομάδα την επιθυμία του στην Διάσκεψη του Παλέρμου να διαμορφωθεί ένα «κοινό όραμα» για την Λιβύη. Εξέφρασε όμως παραλλήλως και την ελπίδα στην ίδια Διάσκεψη να «ενοποιηθούν» οι θέσεις του Παρισιού και της Ρώμης σε ότι αφορά την χώρα αυτή της Βόρειας Αφρικής.

Μεταξύ Παρισίων και Ρώμης

Η ιταλική κυβέρνηση επιδίωκε αυτήν την Διάσκεψη από την Σύνοδο του Παρισιού για τη Λιβύη, που έγινε τον περασμένο Μάιο. Τότε που ο Μακρόν είχε την «φαεινή» ιδέα να υποστηρίξει την διεξαγωγή εκλογών μέχρι τον Δεκέμβριο, σε μία χώρα, όπου ομάδες ενόπλων βάλουν η μία κατά της άλλης, χωρίς να ξέρουν ποιος είναι με ποιόν. Το Παρίσι υπερασπίστηκε πιεστικά το σχέδιό του προκαλώντας την αντίδραση της Ρώμης και τον σκεπτικισμό της Ουάσινγκτον. Όπως ήταν αναμενόμενο και λογικό, το σχέδιο εγκαταλείφτηκε και πλέον οι εκλογές στην Λιβύη εξετάζονται μόνον ως ενδεχόμενο για το 2019.

Η Λιβύη αποτελεί μεγάλο πεδίο ενδιαφέροντος για την Ρώμη, αλλά και την κύρια πύλη εισόδου παράτυπων μεταναστών στην Ιταλία, πριν ο Σαλβίνι αποφασίσει να κλείσει τα ιταλικά λιμάνια για τα πλοία των ΜΚΟ. Ο ίδιος επισκέφθηκε την Τρίπολη και με δικές του πρωτοβουλίες υπογράφτηκαν διμερείς συμφωνίες με την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και προωθήθηκαν μέτρα για την ενίσχυση, από την Ρώμη, της λιβυκής ακτοφυλακής.

Η Ιταλία, η οποία υπήρξε και επικυρίαρχη αποικιοκρατική δύναμη στη Λιβύη, έχει προχωρήσει όμως και σε τεράστιες επενδύσεις στον λιβυκό πετρελαϊκό τομέα. Η Ρώμη στηρίζει την κυβέρνηση Σάρατζ και συνεργάζεται μαζί της για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών. Την ίδια ώρα το Παρίσι δείχνει να κάνει προσπάθειες προσέγγισης του Χάφταρ και της κυβέρνησης της ανατολικής Λιβύης, την οποία εκτός από την Αίγυπτο στηρίζουν και τα Εμιράτα, καθώς την θεωρούν ως ανάχωμα ενάντια στην εξάπλωση του Ισλαμικού Κράτους.

Αυτό το διαιρεμένο πολιτικό τοπίο στην Λιβύη, σε συνδυασμό με την σύγκρουση συμφερόντων δύο γειτονικών χωρών, οι οποίες είναι παραλλήλως σημαντικές ευρωπαϊκές δυνάμεις, περιπλέκει την κατάσταση. Είναι επίσης ο κύριος λόγος, για τον οποίο οι αναλυτές εκτιμούν, ότι δεν αναμένονται στο Παλέρμο θεαματικά αποτελέσματα.

Κατερίνα Βαθρακογιάννη*: «Οι Σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας στη Μεταψυχροπολεμική Εποχή»

on Thursday, 09 May 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να εξετάσει τις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας στη μεταψυχροπολεμική περίοδο, όπως δηλαδή διαμορφώθηκαν στην περίοδο της διάλυσης της ΕΣΣΔ (1989) και της εκ νέου ανάδυσης της Ρωσίας ως διαδόχου της πρώτης.
Οι ευρωρωσικές σχέσεις έχουν ως υπόβαθρο μία υπερχιλιετή ιστορία ανταγωνισμού, στρατιωτικής σύγκρουσης και αμοιβαίας καχυποψίας, αλλά και δημιουργικής συνύπαρξης και συνεργασίας.

Από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, η Ρωσία διαδραματίζει έναν καθοριστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι άλλοτε ως «απελευθερωτής» και άλλοτε ως «ηγεμόνας» και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ως ιδεολογικο-πολιτικός και στρατηγικός αντίπαλος.


Η Ευρωπαϊκή 'Ένωση και η Ρωσία επιδόθηκαν μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ σε μία προσπάθεια οικοδόμησης στενότερων δεσμών, με προφανή σκοπό την ενίσχυση της αμοιβαίας σταθερότητας και ασφάλειας και της οικονομικής και ενεργειακής συνεργασίας στην γηραιά ήπειρο. Άλλωστε θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να διατηρήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ψυχροπολεμική ένταση, καθώς και οι δύο εταίροι συγκατοικούν στην ίδια ήπειρο και διαχειρίζονται εν πολλοίς τα ίδια, προβλήματα και τις ίδιες προκλήσεις, είτε στην Ευρώπη, είτε παγκοσμίως. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια, ότι δεν έχουν διαφορετική άποψη για τον τρόπο προσέγγισης και επίλυσης αυτών των προβλημάτων.

Εντούτοις, παρά την εντυπωσιακή ανάκαμψή της (οικονομική, ενεργειακή και πολιτικο-διπλωματική) στο διεθνές σύστημα, η Ρωσία συνεχίζει να πάσχει από μία κρίση ταυτότητας αφού ακόμα δεν έχει ξεκαθαριστεί (και ξεκαθαρίσει η ίδια) εάν είναι τμήμα του ευρωπαϊκού κόσμου, μία αναγεννημένη Μεγάλη Δύναμη που αρνείται ωστόσο, και λόγω του πρώην ένδοξου παρελθόντος της, να ενταχθεί στον ευρωπαϊκό (μικρό)κόσμο ή απλά συνιστά μία αχανή και συνάμα ισχυρή χερσαία γέφυρα ανάμεσα στην (Άπω) Ανατολή και τη Δύση.

Την ανασφάλεια της ρωσικής πλευράς επιτείνει η ευρωπαϊκή αμφισημία και αντιγνωμία και εν τέλει η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής αντιμετώπισης της Ρωσίας. Η πολιτική βούληση για συνεργασία με τη Μόσχα δεν είναι πάντα δεδομένη αφού συχνά εξαρτάται από τους ενδοευρωπαϊκούς συσχετισμούς ισχύος και συμφερόντων, καθώς και από τις συχνές, άκομψες και μη, παρεμβάσεις των ΗΠΑ στους ευρωπαϊκούς εταίρους της ΕΕ.

Η Ρωσία βλέπει την ΕΕ και κατ’ επέκταση μεγάλο μέρος της Δύσης ως ένα εν δυνάμει επιδρομέα-ανταγωνιστή απέναντι στον οποίο πρέπει να είναι προετοιμασμένη να αμυνθεί, ενδεχομένως και στρατιωτικά. Αυτή η αντίληψη έχει βαθύτερες ιστορικές ρίζες πίσω στην Ναπολεόντεια επίθεση το 1812 και εν τέλει την κατάκτηση της Μόσχας, τη Γερμανική Αυτοκρατορία και τις επιθέσεις των Ναζί την περίοδο 1941-44 και την απάνθρωπη αντιμετώπιση του Κόκκινου Στρατού και του Ρωσικού λαού από τους Ναζί, το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» και τις μάχες «αντιπροσώπων» του Ψυχρού Πολέμου.

Η δεκαετία του ’90 έφερε μια σύντομη ανάπαυλα στις ταραγμένες σχέσεις Ρωσίας–Δύσης ακριβώς επειδή η Ρωσία βγήκε «λαβωμένη» γεωπολιτικά, γεω-στρατηγικά και οικονομικά από τον Ψυχρό Πόλεμο, ωστόσο το γενικό θέμα παραμένει το ίδιο: η Ρωσία αισθάνεται να απειλείται και να περικυκλώνεται από τη Δύση και τους πολιτικο-στρατιωτικούς συνασπισμούς αυτής, δηλαδή την ΕΕ αλλά πρωτίστως το ΝΑΤΟ. Η συνεχιζόμενη ουκρανική κρίση αποτελεί την πιο πρόσφατη εκδήλωση αυτού του γεγονότος. Η προσπάθεια επέκτασης της ΕΕ στις όμορες με τη Ρωσία χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, αντιλαμβάνεται από τη Μόσχα ως προσπάθεια εγκλωβισμού της Μόσχας σε αντιρωσικές κινήσεις, διείσδυσης της Δύσης στο ζωτικό χώρο της Ρωσίας που μέχρι πρότινος ήταν τμήμα τη ΕΣΣΔ και ως το μακρύ χέρι του ΝΑΤΟ και κατ’ επέκταση των ΗΠΑ. Φυσικά, λοιπόν, η Ρωσία αισθάνεται φιλύποπτα.

Στο συμβατικό τομέα, η ΕΕ και η Ρωσία συνεργάζονται σε ένα ευρύτατο φάσμα τομέων στο πλαίσιο της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας, των τεσσάρων Κοινών Χώρων και της Εταιρικής Σχέσης για τον Εκσυγχρονισμό. Μάλιστα, το 1999 τα δύο μέρη διακήρυξαν μια «στρατηγική εταιρική σχέση», την οποία όμως αντιλαμβάνονταν διαφορετικά. Όσον αφορά στον οικονομικό τομέα, οι δύο εταίροι διατηρούν πολύ στενές σχέσεις. Η ΕΕ είναι για τη Ρωσία ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος και επενδυτής ενώ η Ρωσία αποτελεί ζωτικής σημασίας προμηθευτή ενέργειας (ιδίως φυσικού αερίου και δευτερευόντως πετρελαίου) για την ΕΕ.

Ωστόσο, οι σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας σε πολιτικά ζητήματα χαρακτηρίζονται από εντάσεις και διαφωνίες, οι σημαντικότερες από τις οποίες αφορούν στον ανταγωνισμό τους στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καύκασου και στην παραβίαση δικαιωμάτων και ελευθεριών από τη Ρωσία.

Η Ρωσία αποτελεί αναμφίβολα έναν από τους πιο σημαντικούς εταίρους της ΕΕ ήδη από την προψυχροπολεμική εποχή για ποικίλους λόγους.

Πρώτον, η χερσαία γεωγραφική εγγύτητα των δύο προσδίδει στις μεταξύ τους σχέσεις βαρύνουσα σημασία. Η Ρωσία είναι η μεγαλύτερη γειτονική χώρα της ΕΕ, η οποία συνορεύει με τη Ρωσία μέσω αρκετών κρατών-μελών της, όπως της Φινλανδίας, της Λετονίας, της Πολωνίας, της Λιθουανίας (θύλακας του Καλίνινγκραντ) και της Εσθονίας. Πέραν της άμεσης γειτνίασης, η Ανατολική Ευρώπη και ο Νότιος Καύκασος αποτελούν κοινή γειτονιά για τους δύο εταίρους και πεδίο αντιπαράθεσης, με την ΕΕ να προσπαθεί να προσεταιριστεί τις χώρες αυτές εγγύτερα στην κοινότητα.

Δεύτερον, η Ρωσία είναι εξαιρετικά σημαντικός εταίρος για την ΕΕ λόγω της περιφερειακής και παγκόσμιας δύναμής της. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία και ασκεί σημαντική επιρροή στις γειτονικές της χώρες, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρείται ως ανεξάρτητη μεγάλη δύναμη που χρησιμοποιεί το σημαντικό ενεργειακό της πλεονέκτημα προκειμένου να επηρεάσει (οικονομικώς και μη), τη διεθνή τάξη. Επιπλέον, η Ρωσία αποτελεί ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κάτι που δεν ισχύει για την ΕΕ συλλογικά παρά μόνον για δύο κράτη-μέλη της ατομικά, γεγονός το οποίο ενισχύει τη θέση της ως παγκόσμια δύναμη, με δυνατότητα αρνησικυρίας των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Τρίτον, όσον αφορά καθαρά στον οικονομικό και επιχειρηματικό τομέα, η Ρωσία δεν παύει να είναι μια τεράστια δυναμική αγορά για τα προϊόντα της ΕΕ καθώς και βασικός προμηθευτής ενεργειακών προϊόντων προς όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Τέταρτον, ακόμα και εάν βρίσκεται, συγκριτικά με την πρώην ΕΣΣΔ, σε δυσχερέστερη θέση αναφορικά με τον αριθμό των πρώην «δορυφόρων» της, συμμάχων και εταίρων της, διατηρεί παγκοσμίως, έναν σημαντικό αριθμό φιλικά διακείμενων προς αυτήν, κρατών, ακόμα και μέσα στην ΕΕ.

Η εξέχουσα, λοιπόν, σημασία της Ρωσίας ως ευρωπαϊκού εταίρου δικαιολογεί τις συνεχείς προσπάθειες της ΕΕ για οικοδόμηση, διατήρηση εμβάθυνση αλλά και διεύρυνση των ήδη στενών της σχέσεων με τη γειτονική χώρα. Η στενή τους συνεργασία προσμετρά ήδη δύο ολόκληρες δεκαετίες από την υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η προαγωγή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, το εμπόριο και οι επενδύσεις, η σταθερότητα και ασφάλεια τόσο στην κοινή τους γειτονιά όσο και διεθνώς, η ενέργεια και η πυρηνική ασφάλεια, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η συνεργασία σε πολιτιστικά θέματα, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, η προσφυγική κρίση και η λαθρομετανάστευση, η παγκόσμια περιβαλλοντική υποβάθμιση και άλλα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με το εκτεταμένο και αισιόδοξο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις διμερείς σχέσεις, στην πραγματικότητα παρατηρείται ότι η εν λόγω εταιρική σχέση κλονίζεται κάθε άλλο παρά σπάνια. Διεθνή συμβάντα, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη (και συνεχιζόμενη) κρίση στην Ουκρανία, η προσάρτηση ολόκληρης της Κριμαίας και οι επακόλουθες ευρωπαϊκές κυρώσεις, ο πόλεμος στη Γεωργία το 2008 και ως επακόλουθό του η προσάρτηση της Βόρειας Αμπχαζίας και Οσσετίας στη Ρωσία, η Ρωσική ανάμιξη στη Υπερδνειστερία και στη Μολδαβία, η συνεχής υποστήριξη της Ρωσίας στο καθεστώς Άσσαντ στη Συρία και στο Ιράν κ.α. φέρνουν στην επιφάνεια τις διαφορετικές αντιλήψεις και πρακτικές των δύο εταίρων και υπενθυμίζουν το τεράστιο χάσμα τους σχετικά με τις αξίες και τις αρχές που πρεσβεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση και προσπαθεί να μεταγγίσει, ενδεχομένως πολύ πιεστικά και στη Ρωσία.

Με όπλο την (πόσο κοινή άραγε;) εξωτερική της πολιτική, η ΕΕ προωθεί παγκοσμίως αξίες, όπως η εθνική κυριαρχία και η μη παρέμβαση στα εσωτερικά των κρατών και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, ενώ η Ρωσία θεωρεί τις αξίες αυτές δευτερογενούς σημασίας και διαμορφώνει την πολιτική της με βάση κυρίως τα στενά γεω-οικονομικά και εθνικά (γεωπολιτικά/γεωστρατηγικά) της συμφέροντα, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου αποτελούν τη στρατηγική «γειτονιά» και ουδέτερη ζώνη προστασίας της πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ και η Ρωσία απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη της όταν η ΕΕ προσπαθεί να προσεταιριστεί την εύνοια των κρατών αυτών.

Δεδομένου λοιπόν ότι η Ρωσία είναι πολύ μεγάλη για να την αγνοήσεις ποιά πρέπει να είναι η στάση της ΕΕ απέναντι σε έναν ατίθασο και αντιδραστικό εταίρο;

Μπορεί πράγματι η ΕΕ να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μία ουσιαστική εξωτερική πολιτική προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις, δικαιολογημένες και μη, φοβίες, αγωνίες και ανησυχίες της Ρωσίας;

Πρέπει η ΕΕ να το πράξει ή μήπως η επιδεικτική αγνόηση της Ρωσίας ενδεχομένως θα αυξήσει το βαθμό ανησυχίας της και θα οδηγήσει σε περαιτέρω όξυνση και καχυποψία τους δύο ευρωπαϊκούς συγκάτοικους;
Και εάν πρέπει η ΕΕ να λαμβάνει υπόψη της τις (δικαιολογημένες;) Ρωσικές ανησυχίες, μέχρι ποίου σημείου ώστε να μην καθίσταται η εξωτερική πολιτική της ΕΕ «όμηρος» της Ρωσίας;

Μπορεί να υπάρξει μία πραγματική Ανατολική Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, χωρίς τη Ρωσία και με δεδομένες τις τριβές μεταξύ της Ρωσίας και των υπολοίπων μερών που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας;
Ποιά είναι (και θα είναι) η τύχη των διάφορων, παράλληλων πολύπλευρων ευρωπαϊκών σχεδίων και σχεδιασμών (π.χ. TACIS, Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας) προς την Ανατολική Ευρώπη και τον Καύκασο, όταν προσκρούουν και θα προσκρούουν στην Ρωσική καχυποψία και επιφυλακτικότητα;

Μπορεί να υπάρξει ένας ειλικρινής (μόνιμος και διαρθρωμένος) διάλογος ΕΕ-Ρωσίας;
Ποιός ο μελλοντικός ρόλος του Οργανισμού Συνεργασίας Εύξεινου Πόντου με δεδομένη τη διαφορετικότητα στις θέσεις και στις απόψεις των μελών του;

Υπάρχει άραγε πεδίο ουσιαστικής πολιτικής συνεργασίας και σύμπραξης μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας πέραν της οικονομικής, επενδυτικής, επιχειρηματικής και ενεργειακής συνεργασίας ή οι δύο εταίροι απλώς θα συνεχίσουν να αλληλεπιδρούν, έστω στενά, μονάχα στο οικονομικό και στο ενεργειακό επίπεδο ως σαν μια γιγαντιαία ΕΖΕΣ η οποία θα όμως θα υπολείπεται σε ουσιαστική πολιτική συνεργασίας;

Και εν τέλει, που αρχίζει και που τελειώνει ο γεωγραφικός όρος «Ανατολική Ευρώπη»;

Νομίζω, εν τέλει, ότι οι σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας θα συνεχίσουν να δοκιμάζονται με σοβαρές και απρόβλεπτες διακυμάνσεις, λόγω ιστορικών καταβολών, αμοιβαίας καχυποψίας, εδραιωμένων στερεοτύπων και εσφαλμένων μικροαντιλήψεων, καθώς και αμοιβαίων χρόνιων προκαταλήψεων.

Σε αυτό συμβάλει, βέβαια και η διαφορετική προσέγγιση των κρατών-μελών της ΕΕ που άλλα επιθυμούν στενότερες σχέσεις με την Ρωσία, λόγω και της ενεργειακής τους εξάρτησης από αυτή, άλλα επηρεάζονται αρνητικά από τα χρόνια που ήταν υπό τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της για 50 χρόνια, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά ενδιαφέρονται να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με τη Ρωσία προσπαθώντας έτσι να εξισορροπήσουν την Αμερικανική πίεση και επιρροή σε αυτά και άλλα είναι αρνητικά διακείμενα προς την Ρωσία καθώς επηρεάζονται από το φιλοαντλαντισμό τους. Όσο η ΕΕ δεν μπορεί να «μιλήσει» με μία φωνή τόσο θα επικρατεί κακοφωνία στις σχέσεις της με άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ρωσία.

Τούτων λεχθέντων, η ΕΕ και η Ρωσία, παρά την ενδεχόμενη ιδεολογική τους αρχική θέση στην ιστορία, διαφορετική βάση εκκίνησης, τρόπο αντιμετώπισης προβλημάτων και αντίληψης του κόσμου με αντικρουόμενα γεω-πολιτικά, γεω-στρατηγικά και γεω-οικονομικά συμφέροντα, πρέπει να συνεργαστούν και σε πολλά θέματα έχουν αποκτήσει συναντίληψη και κοινό βηματισμό. Αναμφίβολα, τα προβλήματα και οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν και κατά καιρούς θα υπάρξουν οξύνσεις και έντονες αντιπαραθέσεις, αλλά η κοινή ιστορική και ευρωπαϊκή κληρονομιά και των δύο γειτόνων, πιστεύω ότι θα επικρατήσει, προς όφελος όλης της Ευρωπαϊκής ηπείρου.

* M.Phil «Νεοελληνική Λογοτεχνία» (Modern Greek Studies), Πανεπιστήμιο του Birmingham, Ηνωμένο Βασίλειο M.A. «Μεσογειακές Σπουδές», Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων 

Νατάσα Στασινού*: Η νέα... αταξία πραγμάτων. Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις

on Friday, 31 August 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις
Το γεωπολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα, με τις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν το όπλο των οικονομικών κυρώσεων και των εμπορικών εμποδίων κατά πάντων. Ιράν, Ρωσία, Κίνα προχωρούν σε αντίποινα. Η Τουρκία βυθίζεται σε οικονομική κρίση, που πυροδοτεί φόβους «διάχυσης» και προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές. Η προσφυγική κρίση και κρίση ταυτότητας στην Ευρώπη καλά κρατεί. Πολιτικές αναταράξεις από την Αφρική έως τη Λατινική Αμερική προκαλούν διεθνή ανησυχία και τα «εύθραυστα» κράτη, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ, πολλαπλασιάζονται. Καλώς ήρθατε στη νέα… αταξία πραγμάτων.

 

Ζούμε σε μία εποχή αναφλέξεων, με τις συγκρούσεις, πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές, σε έξαρση. Μία εποχή αντιπαράθεσης ανάμεσα στο κλειστό και το ανοιχτό, στο εθνικό και το πολυμερές, τις δυνάμεις που θέλουν διατήρηση του status quo και εκείνες που επιδιώκουν να το ανατρέψουν. Η νέα πραγματικότητα «συνοψίζεται» στα ακόλουθα πέντε στοιχεία:

 

 

1. Νέος ψυχρός πόλεμος
Αν στον Ψυχρό Πόλεμο, που διήρκεσε από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, είχαμε ένα ξεκάθαρο δίπολο, σήμερα οι μεγάλοι παίκτες και οι δυνητικές συμμαχίες έχουν αυξηθεί και οι κανόνες του παιχνιδιού είναι πολυσύνθετοι. Η 25ετής περίοδος αμερικανικής ηγεμονίας φτάνει στο τέλος της και χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και φυσικά και η Ε.Ε. -ακόμη και εν μέσω κρίσεων και αμφισβητήσεων- διεκδικούν τον δικό τους χώρο. Τα στρατόπεδα δεν είναι ξεκάθαρα χαραγμένα. Ενώ ΗΠΑ, Βρετανία και Ε.Ε. δημιουργούν ενιαίο μέτωπο κατά της Ρωσίας με αφορμή την υπόθεση Σκρίπαλ ή εξαιτίας των διαφορετικών στρατηγικών και επιδιώξεων στη Συρία, δίνουν μεταξύ τους μάχες για το εμπόριο, τον ρόλο διεθνών οργανισμών, τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ, τα ενεργειακά δίκτυα, τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Και ενώ όλοι στη Δύση ορθώνουν τείχη κατά της κινεζικής «επέλασης» σε υποδομές και τεχνολογικό κλάδο, κάποιοι σπεύδουν παράλληλα να δώσουν το «παρών» στο νέο Δρόμο του Μεταξιού, ενώνοντας δυνάμεις με τον «δράκο». Όλοι εναντίον όλων, αλλά και όλοι πιθανοί σύμμαχοι.

2. Άνοδος αυταρχικών ηγετών
Τα τελευταία χρόνια διαβάζουμε συνεχώς ότι η δημοκρατία απειλείται, ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία νέα παγκόσμια κρίση πολιτικής νομιμοποίησης, η οποία προσφέρει ευκαιρίες και χώρο σε αυταρχικούς ηγέτες, οπαδούς ανελεύθερων καθεστώτων. «Από τη Βραζιλία έως την Ισπανία και από την Γκάμπια έως την Ταϊλάνδη, η ίδια η φύση της διακυβέρνησης, δημοκρατική ή μη, αμφισβητείται εντόνως από τους πολίτες με διαδηλώσεις» γράφει ο ξένος Τύπος. Αναβιώνει το προφίλ του παντοδύναμου ηγέτη, που συγκεντρώνει στα χέρια του κάθε δυνατή εξουσία, χρίζει εαυτόν ισόβιο αυτοκράτορα, βγάζει από τη μέση κάθε είδους αντίπαλο με «εκστρατείες κατά της διαφθοράς», συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και πάντα με νοσταλγία για κάποιο «ένδοξο παρελθόν» και «όραμα» για το μέλλον.

3. Κρίση ταυτότητας
Ποιοι είμαστε και πού ανήκουμε; Τα ερωτήματα αυτά έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο. Κυριαρχούν στην αντιπαράθεση για την προσφυγική κρίση και το νέο χάσμα Ανατολής- Δύσης που έχει ανοίξει στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν καθοριστικό ρόλο σε όλες τις μεγάλες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, ακόμη και στο δημοψήφισμα για το Brexit. Με την παγκοσμιοποίηση, τα ανοιχτά σύνορα και το ελεύθερο εμπόριο, που έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια στις αναδυόμενες οικονομίες, αλλά άφησαν στην πλευρά των «ηττημένων» ή «ξεχασμένων» τους μικρομεσαίους των ανεπτυγμένων οικονομιών, να δέχονται πυρά και την πολυπολιτισμικότητα να αμφισβητείται, τα εθνικιστικά, αντιμεταναστευτικά αφηγήματα κερδίζουν έδαφος. Η ρητορική μίσους, διχασμού, η απόρριψη του Άλλου ανεβαίνουν επικίνδυνα. Και ας μη σκεφτεί κανείς ότι αυτά είναι «προνόμιο» της Ε.Ε. ή της Αμερικής του Τραμπ. Από τη Μιανμάρ και την κρίση των Ροχίνγκια έως το Νότιο Σουδάν, τα σημεία ανάφλεξης πολλά.

4. Εμπορικά τείχη
Τα παραπάνω συνοδεύονται και από μία στροφή στον οικονομικό εθνικισμό και τον εμπορικό προστατευτισμό. Οι κόντρες των ΗΠΑ με Ε.Ε., Κίνα, Καναδά και μικρότερους εμπορικούς εταίρους θα μπορούσαν να σημάνουν τον θάνατο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και του πολυμερούς συστήματος διαπραγματεύσεων. Ήδη, ακόμη και οι χώρες που επισήμως υπερασπίζονται την υφιστάμενη δομή του παγκόσμιου οικονομικού και εμπορικού συστήματος στρέφονται στη λύση των διμερών συμφωνιών και φροντίζουν να ορθώσουν εμπόδια σε δυνάμεις που θεωρούν ότι τους απειλούν.

5. Νομισματικά παιχνίδια
Η μάχη στο εμπορικό και γεωπολιτικό πεδίο συνοδεύεται αναπόφευκτα από έναν «πόλεμο» στην αγορά συναλλάγματος. Η Κίνα αφήνει το νόμισμά της να υποτιμηθεί, θέλοντας να αντισταθμίσει με αυτόν τον τρόπο τον αντίκτυπο των αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές της. Άλλες αναδυόμενες οικονομίες δεν έχουν επιλογή. Βλέπουν τα νομίσματά τους σε ελεύθερη πτώση και το αμερικανικό δολάριο να απογειώνεται εξαιτίας της πολιτικής των κυρώσεων, που ακολουθεί ο Τραμπ, αλλά και της στροφής της Fed σε περιοριστική νομισματική πολιτική. Το αμερικανικό νόμισμα, που καλύπτει περίπου το 60% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, το 80% των παγκόσμιων πληρωμών και σχεδόν το 100% των συναλλαγών πετρελαίου και ενέργειας, είναι μία πανίσχυρη δύναμη. Και η απότομη ανατίμησή του θα μπορούσε να αποδειχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πηγές αστάθειας.

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

*Νατάσα Στασινού:

Δημοσιογράφος στην εταιρεία Ναυτεμπορικη
Πρώην σύνταξη ειδήσεων στην εταιρεία ΕΡΤ Α.Ε.
Σπούδασε Διεθνείς και ευρωπαϊκές σπουδές στο Εθνικο & Καποδιστριακο Πανεπιστημιο Αθηνων
Σπούδασε Δημοσιογραφία στο Panteion University

Πολυκλέτα Αθανασιάδου: Γιατί Δημιουργήθηκε Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση;

on Friday, 09 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Η Συμφωνία για την ίδρυση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EOΕ) υπογράφηκε στις 29 Μαΐου του 2014 στην Αστανά του Καζαχστάν από τους προέδρους της Ρωσίας , της Λευκορωσίας και του Καζαχστάν. Τέθηκε σε ισχύ την 1 Ιανουαρίου του 2015. Αργότερα προστέθηκαν το Κιργιστάν και η Αρμενία.

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο πληθυσμός των χωρών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης ανέρχεται σε 182,7 εκατομμύρια (το 2,5% του παγκόσμιου πληθυσμού). Ενώ το ΑΕΠ στις χώρες της Ένωσης το 2014 ανήλθε σε 2,2 τρισεκατομμύρια δολάρια ( αποτέλεσε το 3,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ). Επίσης, , να σημειωθεί ότι ο όγκος της βιομηχανικής παραγωγής ανήλθε σε 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια (το 3,7% της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής).. Επιπρόσθετα , ο όγκος του εξωτερικού εμπορίου αγαθών με τρίτες χώρες ανήλθε σε 877,6 δισεκατομμύρια δολάρια του 2014( το 3,7% των παγκοσμίων εξαγωγών και το 2,3% των παγκοσμίων εισαγωγών).

Σύμφωνα με τη Συνθήκη για την ίδρυση της EOΕ , η Ένωση είναι ένας διεθνής οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης , ο οποίος έχει διεθνή νομική προσωπικότητα.

Στη Συνθήκη υπογραμμίζεται ότι τα συμβαλλόμενα μέρη καθορίζουν την Ένωση , εντός της οποίας εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων , των υπηρεσιών και της εργασίας . Επίσης, υλοποιείται από τα κράτη μέλη μια συνεκτική και ενιαία πολιτική στους τομείς που καθορίζονται στη Συνθήκη και στις διεθνείς συμφωνίες εντός της Ένωσης.

Ποιοι είναι όμως οι κύριοι λόγοι της δημιουργίας της Ευρασιατικης Οικονομικής Ένωσης;

Οι κύριοι στόχοι εξωτερικής πολιτικής περισσότερων κρατών επικεντρώνονται στη γεωγραφική περιοχή στην οποία βρίσκονται. Ως εκ τούτου , οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες είναι ζωτικής σημασίας και αποτελούν προτεραιότητα των διπλωματικών ανησυχιών. Για τη Ρωσία η προτεραιότητα είναι η δημιουργία μιας ένωσης από τα μετασοβιετικά κράτη , τα οποία θα παραμείνουν στο άμεσο μέλλον η ζώνη ζωτικών συμφερόντων της. Πρέπει να τονιστεί ότι οι προτεραιότητες της Ρωσίας στην περιοχή είναι μόνιμες , δε βασίζονται σε βραχυπρόθεσμα , εφαρμοσμένα ή υπηρεσιακά καθήκοντα. Μια από αυτές τις προτεραιότητες προβλέπει το σχηματισμό της περιφερειακής ολοκλήρωσης , ακόμη και της υποπεριφερειακής ολοκλήρωσης σε μετασοβιετικό χώρο, επίσης την ανάπτυξη διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας με τα κράτη μέλη της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών(ΚΑΚ). Έτσι, από την 1 Ιανουαρίου του 2012 , άρχισε να λειτουργεί ο Ενιαίος Οικονομικός Χώρος με τη συμμετοχή τριών κρατών : της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και του Καζαχστάν.

Γεωοικονομικοί λόγοι

Αναφέρεται ότι για τη δημιουργία της ΕΟΕ ως πρώτο κίνητρο ήταν γεωοικονομικό. Η Μόσχα θεωρεί την Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα ,και έπειτα την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση ως πυρήνα της οικονομικής ολοκλήρωσης , ένα εργαλείο για την υλοποίηση σημαντικών ενεργειακών υποδομών , βιομηχανικών και άλλων κοινών έργων. Η ΕΟΕ καλείται να μεγιστοποιήσει τη χρήση αμοιβαίων ωφέλιμων οικονομικών δεσμών στην περιοχή της ΚΑΚ.

Σύμφωνα με τους ειδικούς , με τη σταθεροποίηση του οικονομικού χώρου της ΚΑΚ, η Ρωσία σχεδιάζει να λύσει το πρόβλημα της εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης μακροπρόθεσμα. Για τη Ρωσία η υλοποίηση των διαδικασιών ολοκλήρωσης έχει θετικές επιπτώσεις.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στην πολιτική επιστήμη υπάρχουν δύο βασικές σχολές που εξηγούν το ενδιαφέρον του κράτους για τη διαμόρφωση των σχέσεων ολοκλήρωσης: ο λειτουργισμός και ο πολιτικός ρεαλισμός. Στο επίκεντρο της λειτουργικής προσέγγισης της παγκόσμιας πολιτικής , συμπεριλαμβανομένης και της ευρασιατικής ολοκλήρωσης , είναι η προτεραιότητα των ανθρώπινων αναγκών και του δημοσίου συμφέροντος.

Η λειτουργική ανάλυση βασίζεται στο γεγονός ότι τα κράτη δημιουργούν διαφορετικούς διεθνείς θεσμούς ( συμπεριλαμβανομένων και των περιφερειακών) για την επίλυση ορισμένων λειτουργικών προβλημάτων. Σύμφωνα με αυτή την άποψη , η ανάπτυξη των περιφερειακών εμπορικών και οικονομικών σχέσεων πιέζει το κράτος να δημιουργήσει θεσμούς που να προωθήσουν αυτές τις σχέσεις σε υψηλότερο επίπεδο και έτσι θα βελτιωθεί η ευημερία των κρατών μελών.

Η ολοκλήρωση πραγματοποιείται προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος και να μεγιστοποιηθούν τα κέρδη , να αυξηθεί το ΑΕΠ. Όσον αφορά τη δεύτερη σχολή – ρεαλισμό- η δημιουργία περιφερειακών ενώσεων θεωρείται ως μέρος της γενικής πολιτικής του κράτους να ενισχύσει την επιρροή του στο ανταγωνιστικό περιβάλλον των διεθνών σχέσεων.

Γεωπολιτικοί λόγοι

Πρέπει να αναφερθεί ότι η ελκυστικότητα της ευρασιατικής ολοκλήρωσης για τη Ρωσία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα οικονομικά οφέλη . Η ενοποίηση , η οποία ξεκίνησε με το έργο κοινού οικονομικού χώρου και την τελωνειακή ένωση , και στη συνέχεια την Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα , και τέλος την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, για την Μόσχα είναι ένα γεωπολιτικό έργο.

Η Ρωσία προσπαθεί να αποφύγει το σχηματισμό εχθρικών συμμαχιών έναντι της Ρωσίας στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες ή στις χώρες του «εγγύς εξωτερικού» . Συνεπώς η Μόσχα δημιουργεί ένα πολιτικοοικονομικό μπλοκ στο μετασοβιετικό χώρο για να ενισχύσει τις θέσεις της στη διεθνή σκηνή. Σημειώνεται ότι η Ρωσία βλέπει τον εαυτό της ως έναν «πόλο σε έναν πολυπολικό κόσμο». Ο γεωπολιτικός πόλος είναι ένα κράτος που έχει ικανότητα να ασκεί την επιρροή του στην παγκόσμια πολιτική και στις διεθνείς σχέσεις , και να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης. Οι γεωπολιτικοί πόλοι σχηματίζουν γύρω τους ενώσεις ένταξης οικονομικής , πολιτικής και στρατιωτικο-πολιτικής φύσης. Αποτελούν κέντρα έλξης για άλλες χώρες στις περιφέρειες τους . Αναφέρεται ότι η ανάπτυξη διαδικασιών ολοκλήρωσης γύρω από την περιφερειακή εξουσία δίνει την ευκαιρία σε ένα κράτος να ανέλθει σε υψηλότερο επίπεδο στην παγκόσμια ιεραρχία . Η δημιουργία τέτοιων ενώσεων στον μετασοβιετικό χώρο ακολουθείται από μια αντικειμενική διαδικασία η οποία εξαρτάται από γεωγραφικούς , οικονομικούς , ιστορικούς, πολιτικούς και άλλους παράγοντες.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τα μετασοβιετικά κράτη ενώνονται με κοινή ιστορία , επίσης στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης διατηρούνται διαφορετικοί πολιτισμικοί δεσμοί μεταξύ των λαών , χρησιμοποιούνται τα ρωσικά ως γλώσσα ενδοεθνικής επικοινωνίας.

Νοσταλγία

Ο σχηματισμός της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης δε βασίζεται μόνο στους γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς παράγοντες. Με τη δημιουργία της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης εκφράζεται η νοσταλγία των Ρώσων πολιτών για την «Μεγάλη Ρωσία», δίνοντας εντύπωση της «ενιαίας ρωσικής γης», αναβιώνοντας την «αυτοκρατορία» ή αντικαθιστώντας την ΕΣΣΔ. Συνεπώς , η Ρωσία , καταβάλλοντας τα τελευταία χρόνια σημαντικές προσπάθειες σε περιφερειακά προγράμματα και δημιουργώντας μια «ενιαία συλλογική ρωσική γη», θα επιδιώξει να ικανοποιήσει την ανάγκη των Ρώσων πολιτών για νοσταλγία.

Πηγή: https://presscode.gr/2018/10/giati-dimioyrgithike-i-eyrasiatiki-oikonomiki-enosi/?fbclid=IwAR2hckmSjFQOsWUUFvE244UrgTECJPXfrIHVmNaiKEbvCorGqrsqE6hDJUY  

Χρήστος Μουστάκης: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ: Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα, 16/6/2018 έως 15/9/2018

on Tuesday, 16 October 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


1. ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

α. Κυπριακό

(1) Συνομιλίες
Στις 23 Ιουλίου η ειδική απεσταλμένη του ΓΓΕ/ΟΗΕ στην Κύπρο κ. Λούτ συναντήθηκε διαδοχικά με τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί, έχοντας ζητήσει και συναντήσεις με τους ΥΠΕΞ της Ελλάδα κ. Κοτζιά και Τουρκίας κ. Τσαβούσογλου για το β΄δεκαήμερο Σεπτεμβρίου, πριν από τη ΓΣ/ΟΗΕ, στο πλαίσιο της οποίας ο ΓΓ/ΟΗΕ κ. Γκουτιέρες θα συναντηθεί μα τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί.

(2) Γεωτρήσεις
Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα προγραμματισμό των εταιριών, η αμερικανική ΕΧΟΝ MOBIL θα αρχίσει τον Οκτώβριο τις γεωτρήσεις στο οικόπεδο 10 και η γαλλική TOTALτον Φεβρουάριο 2019.
Η Τουρκία έχει εξαγγείλει επίσης γεωτρήσεις στην Αναατολική Μεσόγειο με το πλωτό γεωτρύπανο FATIH (ΠΟΡΘΗΤΗΣ) και άλλο ένα, που θα έχει αγοραστεί μέχρι τον Οκτώβριο, κατά δήλωση του κ. Ερντογάν.

Αν και δεν έχουν καθοριστεί συγκεκριμένες περιοχές εικάζεται ότι αυτές θα είναι ανάμεσα στην Τουρκία και τη Β.Κύπρο, χωρίς να αποκλείονται και οι περιοχές Πάφου και ανατολικά Καστελορίζου, που αν συμπεριληφθούν στις τουρκικές γεωτρήσεις θα φέρουν σε πολύ δύσκολη θέση την Ελλάδα και την Κύπρο γιατί θα πρέπει να αντιδράσουν.

Στις 8 Αυγούστου οι Πρέσβεις Αιγύπτου και Ισραήλ στη Λευκωσία δήλωσαν ότι οι χώρες τους θα συνδράμουν την Κύπρο στρατιωτικά αν απειληθεί από την Τουρκία και η αμερικανίδα πρέσβυς χαρακτήρισε τη συμπεριφορά της Τουρκία στον τομέα των ενεργειακών ερευνών ως απαράδεκτη.

Η Τουρκία, λόγω της θέσεως των ΗΠΑ, που έχουν εκφρασθεί υπέρ του δικαιώματος της Κύπρου για τις ενεργειακές έρευνες και της προστασίας της EXON MOBIL κατά τη φάση των εργασιών, αλλά και της υποστηρίξεως από τη Γαλλία, θα περιοριστεί μόνον σε έρευνες εκτός των επίμαχων τεμαχίων της κυπριακής ΑΟΖ και θα αποφύγει την περιοχή Καστελορίζου λόγω της στάσεως Ισραήλ και Αιγύπτου. Όσον αφορά δε στην επανέναρξη των ενδοκυπριακών συνομιλιών, αυτή θα εξαρτηθεί περισσότερο από τις εξελίξεις στον τομέα των γεωτρήσεων και λιγότερο από τη θέληση των δύο πλευρών.

β. Ε/Τ Σχέσεις

Στις 15 Αυγούστου η Τουρκία απελευθέρωσε τους δύο Έλληνες στρατιωτικούς ύστερα από παράνομη κράτηση στις φυλακές 167 ημερών.
Στις 17 Αυγούστου, η ελληνική κυβέρνηση συνταξιοδότησε τους δύο διορισμένους μουφτήδες Κομοτηνής και Ξάνθης και διόρισε δύο τοποτηρητές, σύμφωνα με νόμο που είχε ψηφιστεί από τη Βουλή λίγες ημέρες πριν.

Πολλοί Έλληνες αναλυτές θεωρούν ότι αυτό ήταν ένα από τα ανταλλάγματα για την απελευθέρωση των δύο στρατιωτικών και ότι θα ακολουθήσουν και άλλα στο μέλλον.

Την 1η Σεπτεμβρίου ο κ. Τσαβούσογλου με συνέντευξή του στα ΝΕΑ επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά την προκλητική πολιτική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδος και της Κύπρου.

Οι σχέσεις Ελλάδος-Τουρκίας επηρεάζονται και από τις κακές σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, αλλά και τους ενεργειακούς σχεδιασμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και τη συνεργασία με Ισραήλ και Αίγυπτο, που επηρεάζουν την ισορροπία ανάμεσά τους.

Στην 4η Σεπτεμβρίου, 36 Έλληνες αλιείς κατήγγειλαν με εξώδικη διαμαρτυρία προς την ελληνική κυβέρνηση ότι Τούρκοι αλιείς λυμαίνονται ανενόχλητοι τις ελληνικές θάλασσεςς, προσθέτοντας ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας τους έδωσε την απάντηση στις εκκλήσεις τους, πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα, λόγω του φόβου κλιμακώσεως των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

γ. Σκοπιανό

Στις 11 Ιουνίου οι πρωθυπουργοί της Ελλάδος και των Σκοπίων ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν σε λύση στο «μακεδονικό» με το όνομα North Macedonia (Βόρεια Μακεδονία), με ταυτότητα και γλώσσα «μακεδονική» για όλες τις χρήσεις (erga omnes). Επίσης ότι τα Σκόπια θα προβούν σε αναθεώρηση του Συντάγματος για την απάλειψη των αλυτρωτικών αναφορών.
Ως προς τις διαδικασίες εφαρμογής προβλέπονται κατά σειρά:
- Η κύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Σκοπίων.
- Η αποδοχή από την Ελλάδα της προσκλήσεως των Σκοπίων για ένταξη στο ΝΑΤΟ και της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Ε.Ε., υπό τον όρο ότι θα έχουν υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα.
- Η έναρξη των διαδικασιών της αναθεωρήσεως του Συντάγματος των Σκοπίων, που θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τέλος 2018.
- Η διεξαγωγή δημοψηφίσματος στα Σκόπια, αν το αποφασίσουν.
-Η κύρωση της Συμφωνίας από την ελληνική βουλή, μόλις τα Σκόπια γνωστοποιήσουν την ολοκλήρωση των συνταγματικών τροποποιήσεων.

Η συμφωνία είναι ασύμφορος για την Ελλάδα γιατί πέραν της παραχωρήσεως του ονόματος «Μακεδονία», που θα αποτελεί το όχημα της προωθήσεως του αλυτρωτισμού, παραχωρούνται και η μακεδονική ταυτότητα και η μακεδονική γλώσσα, που θα αποτελούν την αιχμή του δόρατός του. Επειδή το «μακεδονικό» είναι μείζον εθνικό θέμα, θα πρέπει ο πρωθυπουργός να ζητήσει την έγκριση της βουλής πριν υπογράψει τη Συμφωνία και σε κάθε περίπτωση να την θέση υπό την έγκριση του ελληνικού λαού με δημοψήφισμα.
Οι αντιδράσεις τόσο στην Ελλάδα, όαο και στα Σκόπια είναι τεράστιες, σε βαθμό που να καθιστούν το μέλλον της Συμφωνίας αβέβαιο.

δ. Σχέσεις με Ρωσία

Οι σχέσεις της Ελλάδος, με τη Ρωσία, έχουν ενταθεί, ύστερα από την απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών με την κατηγορία ότι προσπάθησαν να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις για το Σκοπιανό. Η Ρωσία απέρριψε τις κατηγορίες και απάντησε με την απέλαση δύο Ελλήνων διπλωματών, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Λάδι στη φωτιά έρριξαν και οι δηλώσεις του Έλληνα ΥΠΕΞ με τις οποίες κατηγόρησε τη Ρωσία ότι συντάσσεται με την Άγκυρα κατά της Ελλάδος.

Η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί στον κύκλο των κακών σχέσεων ΗΠΑ και Ρωσίας, από τον οποίον θα πρέπει να απεγκλωβιστεί το ταχύτερον, γιατί αυτό θα την ζημιώσει πολύ.

στ. Σχέσεις με ΗΠΑ

Στις 5 Σεπτεμβρίου ο αρχηγός των ΕΔ των ΗΠΑ δήλωσε μετά τη συνάντησή του με τον Έλληνα ΓΕΕΘΑ κ. Αποστολάκη ότι «οι σχέσεις των χωρών μας είναι πιο ισχυρές από ποτέ».

Η Ελλάδα για τις ΗΠΑ, λόγω των κακών σχέσεών της με την Τουρκία, έχει πολύ μεγάλη σημασία ως εναλλακτική επιλογή για την ανάσχεση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια και των στρατηγικών απειλών στη Μ. Ανατολή.
Το γεγονός αυτό θα πρέπει να το εκμεταλλευτεί η Ελλάδα προκειμένου να εξασφαλίσει την εγγύηση της ασφαλείας της από κάθε απειλή.


2. ΒΑΛΚΑΝΙΑ

α. Οικονομική Ζώνη Δ. Βαλκανίων

Στις 27 Αυγούστου συναντήθηκαν στα Τίρανα οι ηγέτες των χωρών των Δ. Βαλκανίων και συζήτησαν τη δημιουργία κοινής οικονομικής ζώνης, εν όψει της ένταξής της στην ΕΕ.

β. Σερβία - Κόσοβο

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες ο πρόεδρος της Σερβίας κ. Βούτσιτς και του Κοσόβου κ. Θάτσι συζητούν με τις ευλογίες των ΗΠΑ την ανταλλαγή εδαφών, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη στο εσωτερικό των χωρών τους. Την αντίθεσή τους όμως εκφράζουν και πολλές ευρωπαϊκές χώρες με επικεφαλής τη Γερμανία, οι οποίες εκτιμούν ότι μια τέτοια συμφωνία θα προκαλούσε ντόμινο παρομοίων διεκδικήσεων, όπως στην ΠΓΔΜ, τη Βοσνία και άλλες χώρες, αναζωπυρώνοντας τους βαλκανικούς εθνικισμούς.
Στις 7 Σεπτεμβρίου ο κ. Βουτσιτς ακύρωσε την προγραμματισμένη συνάντηση με τον κ. Θάτσι, που θα γινόταν στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τη διευθέτηση της κρίσης, κατηγορώντας τον κ. Θάτσι για υπαναχώρηση. Κατόπιν αυτού το Κόσοβο ακύρωσε την πρόσκληση που είχε απευθύνει στον κ. Βούτσιτς για να μιλήσει στην Πρίστινα.

 

3. ΤΟΥΡΚΙΑ

α. Εσωτερική Κατάσταση

Ο κ. Ερντογάν κέρδισε τις προεδρικές εκλογές της 24 Ιουνίου 2018 και εξασφάλισε αυτοδυναμία στη Βουλή μαζί με το εθνικιστικό κόμμα ΜΗΡ του κ. Μπαχτελή.
Στις 19 Ιουλίου, ήρθη, ύστερα από δύο χρόνια, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πλην όμως οι νέες εξουσίες του προέδρου και ο υπό ψήφιση νέος αντιτρομοκρατικός νόμος δίνουν τη δυνατότητα στον κ. Ερντογάν να συνεχίσει την πολιτική καταστολής με τους ίδιους, αν όχι εντατικότερους, ρυθμούς.
Η οικονομία της Τουρκίας βρίσκεται υπό κατάρρευση, λόγω της συνεχιζόμενης υποτίμησης της τουρκικής λίρας, του υψηλού κόστους δανεισμού και της αποχώρησης του ξένου κεφαλαίου, αλλά και τον διπλασιασμό του δασμού του χάλυβος και του αλουμινίου, που εξάγεται στις ΗΠΑ, από τον κ. Τραμπ.

β. Εξωτερικές Σχέσεις

Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, λόγω της συνεχιζόμενης κρατήσεως του πάστορος κ. Μπάνσον και της επιμονής της Τουρκίας για την αγορά των ρωσικών πυραύλων S-400, βρίσκονται στο Ναδίρ. Ο κ. Τραμπ επέβαλε κυρώσεις τους Υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών και ανέστειλε, κατόπιν ψηφίσματος της Γερουσίας, την πώληση των α/φ F-35, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση της Τουρκίας, που επέβαλε κυρώσεις στους αντίστοιχους Υπουργούς των ΗΠΑ.

Ο κ. Ερντογάν, για να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και να αποφύγει την προσφυγή στο ΔΝΤ εστράφη προς τη Ρωσία και ανέπτυξε σχέσεις με τον κ. Πούτιν, ο οποίος όμως δεν είναι σε θέση να του προσφέρει ουσιαστική οικονομική βοήθεια. Γι αυτό άρχισε να ρίχνει γέφυρες προς την ΕΕ, η οποία είναι ο υπ΄αριθμ. ένα οικονομικός της εταίρος, ζητώντας μάλιστα και την επανικίνηση των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων. Ο κ. Μακρόν υπεσχέθη ότι θα βοηθήσει την Τουρκία, αλλά η Γερμανία ανακοίνωσε ότι δεν αντιμετωπίζει αντικείμενο βοήθειας αυτή τη στιγμή.
Ο κ. Τραμπ επδιώκει με τον οικονομικό πόλεμο να κάμψει τον κ. Ερντογάν και αν δεν το καταφέρει να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος με κοινωνική εξέγερση. Στην προσπάθειά του αυτή είναι μόνος, γιατί με τις αλυσιδωτές κυρώσεις του πλήττονται αδιακρίτως εχθροί και φίλοι. Στην περίπτωση της Τουρκίας οι ευρωπαίοι είναι απέναντι, παρά τις διαφορές με τον κ. Ερντογάν, γιατί μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες είναι εκτεθειμένες στο τουρκικό χρέος και χιλιάδες ευρωπαϊκές εταιρίες έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις σ΄αυτή. Η Γερμανία όμως για να βοηθήσει απειτεί από τον κ. Ερντογάν να παύσει να χειραγωγεί την Τουρκική Κεντρική Τράπεζα και να εφαρμόσει πολιτική λιτότητος. Κατά πάσαν πιθανότητα ο κ. Ερντογάν θα υποκύψει προκειμένου να αποφύγει την ταπεινωτική προσφυγή στο ΔΝΤ.

Στο Συριακό συνεργάζεται με τη Ρωσία και το Ιράν επιδιώκοντας :
Πρώτον : Να διατηρήσει στο εσωτερικό της Συρίας ζώνη δικής της επιρροής στην οποία να συγκεντρωθούν όλοι οι αντικαθεστωτικοί, ώστε να μην καταφύγουν στην Τουρκία, όπως επιδιώκει ο κ. Άσαντ.
Δεύτερον : Να περιέλθουν όλα τα συριοκουρδικά καντόνια στον έλεγχο της Δαμασκού και να αποτρέψει μια πιθανή συμφωνία μεταξύ Κούρδων και Άσαντ για επιστροφή όλων των αραβικών εδαφών που έχουν κατακτήσει με αντάλλαγμα τη μεγαλύτερη αυτονομία τους και
Τρίτον : Να κερδίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο για τις τουρκικές κατασκευαστικές εταιρίες στην ανοικοδόμηση της Συρίας, παρόλο που ο κ. Άσαντ έχει δηλώσει ότι όσοι έλαβαν μέρος στην καταστροφή της χώρας, όπως η Τουρκία, δεν μπορεί να επωφεληθούν από την ανοικοδόμησή της.
Εξελίξεις στη Συρία όπως παρ. 7 κατωτέρω.

4. Ε.Ε.

α. Μεταναστευτικό

Η μεταναστευτική κρίση έχει χωρίσει την ΕΕ σε δύο στρατόπεδα με τους Μέρκελ-Μακρόν από τη μια και τους Σαλβίνι (Ιταλό Υπουργό Εσωτερικών) – Ορμπαν (πρωθυπουργό Ουγγαρίας) από την άλλη μεριά και έχει προκαλέσει προβήματα στο εσωτερικό αρκετών χωρών όπως στη Γερμανία, που ο ηγέτης των Βαυαρών και Υπουργός Εσωτερικών κ. Ζέεχοφ, απειλώντας με παραίτηση και πρόκληση κυβερνητικής κρίσης, ανάγκασε την κ. Μέρκελ, προκειμένου να εκτονωθεί η κρίση, να απευθυνθεί στην ΕΕ και να πετύχει την έγκριση, κάθε χώρα να έχει το δικαίωμα δημιουργίας στα σύνορά της κλειστών κέντρων τράνζιτ στα οποία οι δευτερογενείς μετανάστες, δηλαδή αυτοί που έχουν εισέλθει πρώτα σε άλλη χώρα, να παραμένουν 48 ώρες και στη συνέχεια να επιστρέφονται στις χώρες πρώτης εισόδου τους.
Η Ιταλία με απόφαση του κ. Σαλβίνι, έχει κλείσει τα λιμάνια της σε όσα πλοία μεταφέρουν διασωθέντες πρόσφυγες και μετανάστες, με αποτέλεσμα να έχει προκληθεί σοβαρότατο ανθρωπιστικό πρόβλημα, το οποίο καλούνται να επιλύσουν οι άλλες χώρες. Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει τις επικρίσεις του ΟΗΕ, την αντίδραση του προέδρου κ. Ματαρέλα και την σκληρή κριτική στελεχών του Κινήματος 5 Αστέρων, που μετέχει στην κυβέρνηση, αλλά αυτός παραμένει αμετακίνητος και συνεργάζεται με τον Ούγγρο πρωθυπουργό κ. Ορμπαν τον οποίο υποδέχθηκε στις 28 Αυγούστου στο Μιλάνο, όπου διεπίστωσαν πλήρη ταύτιση των απόψεών τους.
Στις 19 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε την παραπομπή της Ουγγαρίας στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ) επειδή η νομοθεσία της περί ασύλου και επιστροφής μεταναστών δεν συνάδει με το Δίκαο της ΕΕ. Για το λόγο αυτό ο κ. Ορμπάν επιτέθηκε στις 27 Ιουλίου στην Κομισιόν, αναφέροντας ότι η επόμενη Κομισιόν που θα προκύψει μετά τις εκλογές του Μαίου 2019, θα καταργήσει το υπάρχον νομικό πλαίσιο περί ασύλου.
Η Αυστρία στις 30 Αυγούστου, ζήτησε την αποστολή στρατού στα σύνορα για την αποτροπή των μεταναστών.

Δυστυχώς την πολιτική Σαλβίνι – Ορμπάν ασπάζονται όλα τα ξενοφοβικά και ρατσιστικά ευρωπαϊκά κόμματα, τα οποία έχουν αναγάγει το μεταναστευτικό σε επιτυχημένη εκλογική στρατηγική.

β. Γερμανία

Παρόλο που η κ. Μέρκελ πέτυχε συμφωνία με την ΕΕ για την επαναπροώθηση των δευτερογενών μεταναστών, όπως αναφέρεται ανωτέρω, ο κ. Ζεεχόφερ απειλεί να δώσει εντολή, ως αρμόδιος υπουργός, άμεσης επαναπροώθησης των δευτερογενών μεταναστών στις χώρες εισόδου τους. Σε αυτή την περίπτωση η κ. Μέρκελ θα υποχρεωθεί είτε να αποδεχθεί μία ταπεινωτική ήττα, που θα διαλύσει την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, είτε να αποπέμψει τον κ. Ζεεχόφ προκαλώντας κρίση, που πιθανόν να οδηγήσει και σε εκλογές.

Ο κ. Ζεεχόφ τηρεί αυτή τη στάση, προκειμένου να περιορίσει τις διαρροές των ψηφοφόρων του προς το ξενοφοβικό κόμμα Afd στις εκλογές του Νοεμβρίου στη Βαυαρία.

Με άρθρο του ο ΥΠ. ΟΙΚ. Κ. Μάας προβάλει την ανάγκη απογαλακτισμού της ΕΕ από το σύστημα δολαρίου με στόχο να προστατευθεί από την πολιτική των μονομερών κυρώσεων του κ. Τραμπ και τάσσεται υπέρ της δημιουργίας Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου και συστήματος διεθνών πληρωμών.

γ. Ιταλία

Στις 15 Ιουνίου η Ιταλία αρνήθηκε τον ελλιμενισμό του σκάφους της ανθρωπιστικής οργανώσεως SOS Mediterranee, το οποίο μετέφερε 629 διασωθέντες πρόσφυγες και μετανάστες και στις 17 Αυγούστου του σκάφους «Aquarious» που μετέφερε άλλους 141 διασωθέντες, που τελικά έγιναν δεκτοί από άλλες χώρες (λοιπά παράγραφος 5β ανωτέρω).
Αντιπαράθεση εντός της κυβερνήσεως έχει προκαλέσει η απόφαση του κ. Σαλβίνι για απογραφή των ρομά που ζουν στην Ιταλία και κυρίως η δήλωσή του ότι «δυστυχώς είναι Ιταλοί πολίτες και πρέπει να τους κρατήσουμε».

δ. Γαλλία

Στις 26 Αυγούστου ο κ. Μακρόν, σχολιάζοντας τις συναντήσεις Σαλβίνι-Ορμπάν, δήλωσε ότι φιλοδοξεί στις ευρωεκλογές να ηγηθεί ενός κεντρώου φιλοευρωπαϊκού συνασπισμού, που θα είναι ο κύριος αντίπαλος των δυνάμεων της εθνικιστικής δεξιάς και της ακροδεξιάς.
Στις 27 Αυγούστου σε ομιλία του στην ετήσια συνέλευση των Γάλλων Πρέσβεων ο κ. Μακρόν κάλεσε την Ευρώπη να αποκτήσει «στρατηγική αυτοδυναμία» έναντι των ΗΠΑ και πρότεινε μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική ομόκεντρων κύκλων. Στον πρώτο θα βρίσκεται η ΕΕ, στο δεύτερο η Βρετανία και στον τρίτο η Ρωσία και η Τουρκία. Προς τούτο ζήτησε την ακυρωση των διαπραγματεύσεων με τις χώρες των Δ. Βαλκανίων και την Τουρκία και την σύναψη μιας ειδικής συμφωνίας μαζί της. Επίσης την ένταξη της Ρωσίας σε μια «νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας» υπό την προϋπόθεση να υπάρξουν βήματα προόδου στο Ουκρανικό. Αυτό προκάλεσε θετικά σχόλια από τον κ. Πούτιν, ο οποίος σκοπεύει να επισκεφθεί το Παρίσι το Νοέμβριο.

ε. Βρετανία

Στις 9 Ιουλίου παραιτήθηκαν οι υπουργοί του σκληρού Brexit κ.κ. Τζόνσον και Ντέϊβις, με τον πρώτο να χαρακτηρίζει «καταστροφή» το σχέδιο που ακολουθεί η κ. Μέϊ και να δηλώνει ότι είναι έτοιμος να την διαδεχθεί.
Στις 5 Σεπτεμβρίου οι διωκτικές αρχές έδωσαν στη δημοσιότητα τις φωτογραφίες δύο Ρώσων πρακτόρων της μυστικής υπηρεσίας του ρωσικού στρατού κατηγορώντας τους για την απόπειρα δολοφονίας με τοξικό αέριο, τον περασμένο Μάρτιο, του Ρώσου πρώην πράκτορα Σκριπάλ και της κόρης του. Απαντώντας ο κ. Ουσάκωφ, σύμβουλος του κ. Πούτιν, δήλωσε ότι τα ονόματα και των δύο είναι άγνωστα στο Κρεμλίνο και ότι οι φωτογραφίες δεν του λένε τίποτε.
Η Γερμανία, η Γαλλία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς υιοθέτησαν τα συμπεράσματα της βρετανικής κυβέρνησης και ζήτησαν από τη Ρωσία να καταστρέψει το πρόγραμμά της που σχετίζετι με τη νευροτοξική ουσία Novichok.

5. ΗΠΑ

Η έρευνα για τη ρωσική ανάμειξη στις αμερικανικές εκλογές αναμένεται να πάρει άσχημη τροπή για τον κ. Τραμπ από την πιθανότητα συνεργασίας με τον ειδικό ανακριτή κ. Μιούλερ του δικηγόρου του κ. Κοέν και του επικεφαλής της προεκλογικής του εκστρατείας προκειμένου να επιτύχουν μείωση της ποινής τους για αδικήματα άσχετα προς την υπόθεση, που έχουν ομολογήσει.
Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ από 11-12 Ιουλίου στις Βρυξέλλες συγκρούστηκε με όλους τους ευρωπαίους συμμάχους κατηγορώντας τους για μειωμένη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες και ειδικότερα τη Γερμανία η οποία συνεισφέρι το 1,2% του ΑΕΠ της αντί του 2% που έχει συμφωνηθεί.
Στις 12 Ιουλίου σε συνέντευξή του στην εφημερίδα SUN κατηγόρησε την βρετανίδα πρωθυπουργό κ. Μέϊ για λάθος χειρισμούς στο Brexit και εξύμνησε τον παραιτηθέντα ΥΠΕΞ κ. Τζόνσον, οπαδό του σκληρού Brexit.
Στις 16 Ιουλίου συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν στο Ελσίνκι, χωρίς ατζέντα και χωρίς δημοσιοποίηση των θεμάτων που συζητήθηκαν και των όσων συμφωνήθηκαν. Το αμερικανικό κατεστημένο τον κατηγόρησε ότι τα έδωσε όλα χωρίς να πάρει τίποτα και κυρίως γιατί δήλωσε ότι εμπιστεύεται τον κ. Πούτιν περισσότερο από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ σε σχέση με την ρωσική ανάμειξη στις αμερικανικές εκλογές.

Μάλιστα αρθρογράφοι σοβαρών εφημερίδων τον παρουσίασαν ως ανδρείκελο του Πούτιν, ο οποίος τον κρατά όμηρο με κάποιο οικονομικό ή σεξουαλικό σκάνδαλο και ότι τον προετοίμαζε επί χρόνια για να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ και να διαλύσει τη Δύση.

Στις 17 Ιουλίου υπερασπίστηκε με δηλώσεις του, τη συνάντηση χαρακτηρίζοντάς την επιτυχή, κατηγόρησε τα ΜΜΕ για διασπορά ψευδών ειδήσεων, απεκάλυψε ότι προσκάλεσε τον κ. Πούτιν για επίσημη επίσκεψη στο Λευκό Οίκο και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, ανασκευάζοντας τις δηλώσεις του της προηγουμένης.
Στις 4 Σεπτεμβρίου η Ουάσιγκτον Ποστ δημοσίευσε ότι εντός του Σεπτεμβρίου θα κυκλοφορήσει βιβλίο του θρυλικού δημοσιογράφου κ. Μπομπ Γούντγουορντ, στο οποίο αποκαλύπτει ότι στελέχη του Λευκού Οίκου, όπως ο Υπουργός Άμυνας κ. Μάτις, αποκαλούν τον πρόεδρο «ηλίθιο», «άτομο με νοημοσύνη μικρού παιδιού», «άτομο με μηδενική αντίληψη της κρισιμότητος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην κορεατική χερσόνηση» και άλλα πολλά.
Στις 5 Σεπτεμβρίου η εφημερίδα New York Times δημοσίευσε άρθρο ανωνύμου «κορυφαίου αξιωματούχου» της κυβέρνησης Τραμπ, ο οποίος ισχυρίζεται ότι αναπτύσσεται ένα υπόγειο ρεύμα «αντίστασης» αρκετών κυβερνητικών στελεχών, ώστε «να τεθεί φραγμός στις χειρότερες παρορμήσεις του προέδρου», τον οποίον χαρακτηρίζει «ασταθή» και «επιβλαβή» για την υγεία της δημοκρατίας της χώρας. Αποκαλύπτει επίσης ότι πολλά κυβερνητικά στελέχη σκέφθηκαν να κινήσουν τη διαδικασία αποπομπής του αλλά το απέφυγαν γιατί θα βύθιζε τη χώρα σε συνταγματική κρίση και προτίμησαν την υπόγεια αντίδραση μέχρις ότου, με τον ένα ή άλλο τρόπο, τερματίσει τον βίο του στην προεδρία.
Την ίδια αντίληψη ως προς τον τρόπο αντιμετωπίσεως των ακροτήτων του κ. Τραμπ έχει και το Δημοκρατικό Κόμμα, όπως προκύπτει από τις αυστηρές έγγραφες οδηγίες που έστειλε η επικεφαλής του κόμματος στη Βουλή κ. Πελόζι, σε όλους τους βουλευτές, απαγορεύοντάς τους να αναφέρουν τη λέξη «καθαίρεση», όταν σχολιάζουν τα πεπραγμένα του.

Τα γεγονότα αυτά, έχουν προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στο Λευκό Οίκο που αναζητεί τον ανώνυμο αρθρογράφο, με τον κ. Τραμπ, σε μια πρωτοφανή κίνηση, να απαιτεί από τους Times να τον αποκαλύψουν αμέσως, για λόγους ασφάλειας, και να ζητά από τον Υπουργό Δικαιοσύνης να διατάξει έρευνα για τον εντοπισμό του .

6. ΡΩΣΙΑ


Στις 14 Ιουλίου ο εκπρόσωπος του κ. Πούτιν επέκρινε την πρόσκληση των Σκοπίων από το ΝΑΤΟ για ένταξη, κάνοντας λόγο για «απορρόφηση με το ζόρι».
Στις 19 Ιουλίου ο κ. Πούτιν, μιλώντας στην ετήσια συνάντηση των Ρώσων Πρέσβεων, χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον κ. Τραμπ ως επιτυχή, προσθέτοντας ότι υπάρχουν δυνάμεις στις ΗΠΑ, που αντιστρατεύονται τη βελτίωση των σχέσεών τους με τη Ρωσία, γιατί βάζουν το κομματικό τους συμφέρον σε πρώτη γραμμή.

Ρώσοι πολιτικοί και ρωσικά ΜΜΕ εκτιμούν ότι ο κ. Πούτιν πήρε την αναγνώριση της Ρωσίας ως παγκόσμιας υπερδύναμης ισότιμης με τις ΗΠΑ, χωρίς να δώσει τίποτα.

Στις 21 Αυγούστου η Ρωσία ανακοίνωσε ότι οι S-400 θα παραδοθούν στην Τουρκία το 2019, θα στοιχίσουν 2,5 δις δολάρια και η αποπληρωμή θα γίνει σε τουρκικές λίρες, προκειμένου να διευκολυνθεί η Τουρκία που αντιμετωπίζει τεράστια κρίση λόγω της υποτιμήσεως του νομίσματός της.
Στις 23 Αυγούστου συναντήθηκαν οι Σύμβουλοι Ασφαλείας των ΗΠΑ κ. Πομπέο και της Ρωσίας κ. Πατρουσώφ στη Γενεύη, χωρίς να εκδώσουν κοινό ανακοινωθέν, γιατί η Ρωσία ηρνείτο να συμπεριληφθεί σ΄αυτό και η προσάρτηση της Κριμαίας, την οποία θεωρεί οριστική και αδιαπραγμάτευτη.
Στις 29 Αυγούστου ο κ. Πούτιν επισκέφθηκε τη Γερμανία και συζήτησε για τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream, για την κατασκευή του οποίου επιμένει η κ. Μέρκελ παρά τις αντιρρήσεις των ΗΠΑ.

Η μονομερής πολιτική των κυρώσεων του κ. Τραμπ, ωθεί σε συνεννόηση Ρωσία και ΕΕ. Ήδη ο κ. Πούτιν έχει κάνει ανοίγματα προς Γερμανία, Γαλλία, Τσεχία, Αυστρία και Ουγγαρία και προγραμματίζει να τα συνεχίσει και με άλλες χώρες.

Στις 29 Αυγούστου η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει την άσκηση VOSTOK 2018 (ΑΝΑΤΟΛΗ) από τη Βαλτική μέχρι την Άπω Ανατολή στην οποία θα συμμετάσχουν 300.000 στρατιώτες, 36.000 ΤΘ οχήματα και πάνω από 1.000 Α/Φ. Θα συμμετάσχει επίσης η Κίνα με 3.200 στρατιώτες, 900 ΤΘ οχήματα και 30 Ε/Π. Η άσκηση αυτή αποτελεί επίδειξη δυνάμεως προς το ΝΑΤΟ για την επιχειρούμενη διεύρυνσή του προς Ανατολάς και προς τις ΗΠΑ που ανοίγονται προς την Άπω Ανατολή.

7. Μέση Ανατολή

α. Συρία

Ο στρατός του Άσαντ με την υποστήριξη της ρωσικής αεροπορίας ανεκατέλαβε το σύνολο των περιοχών που κατείχαν οι αντικαθεστωτικοί και οι τζιχαντιστές πλην της επαρχίας Ιντιλίμπ στην οποία έχουν συγκεντρωθεί τα υπολλείμματα των ισλαμιστών με τις οικογένειές τους, αλλά και τρομοκράτες της HTS (Χαγιάτ Ταχίρ αλ Σαμ), όπως έχει μετονομαστεί προσφάτως η αλ Νούρσα. Ήδη ο στρατός του Άσαντ είναι έτοιμος να αρχίσει την επίθεση με τις ευλογίες της Ρωσίας, η οποία απαντώντας στις εκκλήσεις των κ.κ. Τραμπ και Ερντογάν, για να παρεμποδίσει την ανθρωπιστική καταστροφή που θα προκαλέσει μια επίθεση, δήλωσε ότι το Ιντιλίμπ είναι «σφηκοφωλιά των τρομοκρατών που πρέπει να εκκαθαριστεί γιατί εμποδίζει την επίλυση του Συριακού και απειλεί άμεσα τη ρωσική Βάση στη Λατάκια.

Η Τουρκία αντιδρά όχι για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά γιατί φοβάται ότι το μεγαλύτερο μέρος των εγκλωβισμένων θα περάσει στο έδαφός της, πράγμα το οποίο επιδιώκει και ο Άσαντ, για να απαλλαγεί από τους αντιπάλους του.

Στις 28 Αυγούστου η Ρωσία ενίσχυσε τη ναυτική της παρουσία ανοικτά της Συρίας, επικαλουμένη το ενδεχόμενο πληγμάτων των Δυτικών κατά του Άσαντ, ύστερα από προβοκάτσια των Σύρων ανταρτών για δήθεν χρήση χημικών ουσιών.

Στις 7 Σεπτεμβρίου συναντήθηκαν στην Άγκυρα οι κ.κ. Πούτιν, Ερντοχάν και Ροχανί, όπου η πρόταση του κ. Ερντογάν για εκεχειρία στην Ιντιλίμπ απορρίφθηκε από τους άλλους δύο, με τον κ. Ερντογάν να δηλώνει ότι η Τουρκία δεν θα μείνει αδιάφορη αν πραγματοποιηθεί επιχείρηση κατά της Ιντιλίμπ. Κατά το αλ Τζατζίρα, ύστερα από αυτό, η πιο πιθανή περίπτωση είναι μια περιορισμνένη ρωσική επιχείρηση για την εξουδετέρωση της HTSκαι την απώθηση των ανταρτών προς βορρά, ώστε να εξασφαλιστεί η ρωσική Βάση στη Λατάκια. Επίσης αποκλείει την ολομέτωπη επίθεση, γιατί αυτό θα προκαλούσε τεράρτια ανθρωπιστική καταστροφή και νέο κύμα προσφύγων και θα έφερε τη Ρωσία αντιμέτωπη με την Τουρκία, αλλά και με την ΕΕ και τις ΗΠΑ.

Η ανάλυση του Αλ Τατζίρα είναι λογική και μάλλον θα επαληθευθεί.

β. Ισραήλ - Παλαιστίνη

Ο κ. Τραμπ κατήργησε την ετήσια συμβολή, ύψους 369 εκατ. δολαρίων που καταβάλλουν οι ΗΠΑ στην υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστινίους πρόσφυγες, γιατί, όπως δήλωσε η Πρέσβυς στον ΟΗΕ κ. Χέϊλ, οι ΗΠΑ, αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες μόνον όσους ζούσαν προ του 1948, οι οποίοι είναι ελάχιστοι και ως εκ τούτου δεν υπάρχει προσφυγικό ζήτημα. Αυτό, ύστερα από την αναγνώριση ως νομίμων των ισραηλινών εποικισμών και την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσαν του Ισραήλ, αποτελεί ένα ακόμη βήμα από τον κ. Τραμπ για την εγκατάλειψη της προοπτικής δημιουργίας ανεξαρτήτου παλεστινιακού κράτους.

Όπως αποκάλυψε ο πρόεδρος των Παλαιστινίων κ. Αμπάς, ο γαμπρός του κ. Τραμπ κ. Κουσνέρ του πρότεινε αντί για ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος, ένα είδος συνομοσπονδίας με την Ιορδανία δηλαδή επιστροφή στην προ του πολέμου 1967 κατάσταση, που η Δυτική Όχθη ήταν προτεκτοράτο της Ιορδανίας και η Γάζα της Αιγύπτου.

Με τις κινήσεις του αυτές ο κ. Τραμπ και με την πλήρη ταύτισή του με τον κ. Νετανιάχου θα προκαλέσει την οργή όλου του αραβικού κόσμου και θα αναγάγει το Ιράν ως τον ισχυρότερο υπερασπιστή των Παλαιστινίων.

Στις 19 Ιουλίου η Κνεσέτ ενέκρινε νόμο που ορίζει ότι μόνο οι Εβραίοι έχουν το δικαίωμα της αυτοδιαθέσεως στη χώρα και καταργεί την αναγνώριση της αραβικής γλώσσας, ως ισότιμης με την εβραϊκή. Η Επίτροπος της ΕΕ κ. Μογκερίνι εξέφρασε την ανησυχία της ΕΕ σχολιάζοντας ότι αυτό θα περιπλέξει τη λύση των δύο κρατών, ενώ ο Τούρκος πρόεδρος κ. Ερντογάν εξομοίωσε το Ισραήλ με την Γερμανία του Χίτλερ.
Στις 21 Ιουνίου ο κ. Νετανιάχου συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν στη Μόσχα με τον οποίο συμφώνησε, το μέν Ισραήλ να σταματήσει κάθε δράση κατά του Άσαντ, η δε Ρωσία να μη επιτρέψει στα ιρανικά στρατεύματα να προσεγγίσουν τα ισραηλινά σύνορα στην περιοχή των υψωμάτων Γκολάν, κατά την επιχείρηση ανακαταλήψεως της περιοχής από τα στρατεύματα του Άσαντ. Επίσης εξασφάλισε το δικαίωμα να παρεμποδίζει τις αποστολές όπλων του Ιράν στη Χεζμπολάχ, μέσω του συριακού εδάφους.


γ. Ιράν

Στις 6 Αυγούστου ο κ. Τραμπ επέβαλε νέες κυρώσεις κατά του Ιράν, τις οποίες δήλωσαν ότι δεν θα εφαρμόσουν η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία, η Ρωσία και η Κίνα, που διαβεβαίωσαν το Ιράν ότι θα τηρήσουν τη διεθνή συμφωνία και ότι θα το βοηθήσουν στην ελάφρυνση των επιπτώσεων από τις κυρώσεις, πλην όμως αυτό θα είναι δύσκολο, γιατί οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν εκδηλώσει την πρόθεση να αποχωρήσουν, φοβούμενες τις κυρώσεις.

8. ΑΣΙΑ

α. Κίνα

Τον Αύγουστο ο κ. Τραμπ επέβαλε διαδοχικά δασμούς 25% σε κινεζικά προϊόντα 50 δις δολαρίων και απειλεί να τα φτάσει σε 100 δις δολάρια, με την Κίνα να απαντά στο ίδιο νόμισμα.
Στις 10 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε διήμερη διάσκεψη του Οργανισμού της Σαγκάης στην Κίνα, στην οποία συμμετείχαν για πρώτη φορά η Ινδία και το Πακιστάν και επιβεβαιώθηκαν οι στενοί δεσμοί Κίνας και Ρωσίας.

β. Β. Κορέα

Στις 22 Αυγούστου η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΕΑΑ) ανακοίνωσε ότι δεν έχει καμιά ένδειξη ότι η Β.Κορέα έχει διακόψει τις πυρηνικές της δραστηριότητες, ενισχύοντας τις αμφιβολίες, ότι το καθεστώς δεν έχει πρόθεση να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Στις 30 Αυγούστου ο κ. Τραμπ επαίνεσε τον κ. Κιμ και ανέστειλε τις ασκήσεις με τη Ν.Κορέα τις οποίες είχε ανακοινώσει ο ΥΠΕΞ κ. Πομπέο στις 28 Αυγούστου ταυτόχρονα με την ακύρωση της επισκέψεώς του στην Πιον Γιανγκ εξ αιτίας της ελλείψεως προόδου στις συνομιλίες.
Στις 6 Σεπτεμβρίου ο κ. Τραμπ έγραψε στο twitter «ο κ. Κιμ δηλώνει αταλάντευτη πίστη στον πρόεδρο Τραμπ. Ευχαριστώ τον πρόεδρο Κιμ, Μαζί θα τα καταφέρουμε».
Αυτός είναι ο Τραμπ και σ΄όποιον αρέσει!!!!.

Χρήστος Μουστάκης: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ: Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα, 16/9/2018 έως 15/12/2018

on Wednesday, 19 December 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


1. ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

α. Κυπριακό

(1) Συνομιλίες
Ο κ. Τσαβούσογλου, κατά τη συνάντηση με τον κ. Αναστασιάδη στη Ν. Υόρκη τον περασμένο Σεπτέμβριου, πρότεινε προς διαβούλευση το σενάριο της «χαλαρής Ομοσπονδίας» και ο κ. Αναστασιάδης αντιπρότεινε τη λύση της «αποκεντρωμένης Ομοσπονδίας», δηλαδή της μεταφοράς αρμοδιοτήτων και εξουσιών στα συνιστώντα κράτη. Αυτό προκάλεσε τις κατηγορίες των κομμάτων της αντιπολιτεύσεως για υποχωρητικότητα του κ. Αναστασιάδη, ο οποίος διευκρίνισε ότι η όλη συζήτηση έγινε όχι ως αποδοχή της προτάσεως του κ. Τσαβούσογλου, αλλά ως κίνητρο για τη διατήρηση της πιθανότητας επανενάρξεως της διαπραγματεύσεως.
Στις 25 Νοεμβρίου ο κ. Τσαβούσογλου, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Πολίτης» της Λευκωσίας, δήλωσε ότι η Τουρκία επιδιώκει μία συνολική λύση, συμπεριλαμβανομένου και του ενεργειακού και ότι είναι ανοικτή σε όλες τις μορφές λύσεων, που τίθενται στο τραπέζι, από τη «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία» μέχρι και τη «Συνομοσπονδία δύο κρατών», επιμένοντας στη διατήρηση του συστήματος των εγγυήσεων και την παραμονή τουρκικών στρατευμάτων στη Νήσο.
Εντός του Δεκεμβρίου αναμένεται στην Κύπρο η εκπρόσωπος του ΓΓ/ΟΗΕ κ. Γκουτιέρες προκειμένου να ερευνήσει την πιθανότητα επανενάρξεως των διαπραγματεύσεων.

Η ένταση που έχει προκληθεί από το ενεργειακό πρόγραμμα της Κύπρου, η στάση της Τουρκίας, που όπως φαίνεται προκρίνει τη λύση της «Συνομοσπονδίας δύο κρατών» και η εμμονή της για τη διατήρηση του συστήματος των εγγυήσεων και την παραμονή τουρκικών στρατευμάτων στη Νήσο, που απορρίπτει η ελληνοκυπριακή πλευρά, δεν συνηγορούν για την επανέναρξη των συνομιλιών σύντομα.

(β) Ενεργειακό
Στις 15 Νοεμβρίου η ΕΧΟΝ MOBIL άρχισε τη γεώτρηση στο οικόπεδο 10 της Κυπριακής ΑΟΖ και στις 29 Νοεμβρίου επισκέφθηκαν το γεωτρύπανο οι Υπουργοί Εξωτερικών και Ενέργειας της Κύπρου μαζί με την Πρέσβυρα των ΗΠΑ στη Λευκωσία.
Στις 18 Νοεμβρίου ο κ. Ερντογάν εξαπέλυσε απειλές, τις οποίες επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία, εναντίον της Κύπρου, της Ελλάδας, αλλά και των εταιρειών. Τη ρητορική του κ. Ερντογάν μιμούνται τα στελέχη της κυβερνήσεως και της αντιπολιτεύσεως. Την ίδια ημέρα, συνήλθε και το Συμβούλιο Ασφαλείας, στο ανακοινωθέν του οποίου επαναλαμβάνονται οι απειλές του κ. Ερντογαν και γίνεται έμμεση αλλά και σαφής αναφορά στο casus belli.
Στις 20 Νοεμβρίου το τουρκικό σκάφος BARBAROS εισήλθε στο οικόπεδο 4 της Κυπριακής ΑΟΖ, το οποίο δεν έχει παραχωρηθεί σε εταιρεία και άρχισε έρευνες.
Στις 21 Νοεμβρίου ο εκπρόσωπος του State Department, σχολιάζοντας τις τουρκικές αντιδράσεις, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ αποθαρρύνουν κάθε ενέργεια ή ρητορική που αυξάνει την ένταση στην περιοχή και ότι εξακολουθούν να αναγνωρίζουν το δικαίωμα της Κύπρου για την αξιοποίηση των πόρων στην ΑΟΖ της.
Στις 15 Δεκεμβρίου ο Υφυπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ για τα ευρωπαϊκά θέματα δήλωσε σε συνέντευξή του στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ότι η άποψη της Τουρκίας για την ΑΟΖ της Κύπρου αποτελεί «μειοψηφία του ενός» καθώς το Διεθνές Δίκαιο καθορίζει ότι η Λευκωσία μπορεί να εκμεταλλευτεί τους πόρους της με τρόπο δίκαιο, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ ως φυσικούς συμμάχους τους και ότι η στρατηγική τους είναι η αύξηση της συμμεμτοχής τους στο σχήμα συνεργασίας Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ.

Η προστασία που παρέχουν οι ΗΠΑ στην ΕΧΟΝ MOBIL με την παρουσία αμερικανικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή και η εκπεφρασμένη απόφαση της Γαλλίας, με την παρουσία και δικού της πολεμικού, να πράξει το ίδιο για τις εταιρείες γαλλικών συμφερόντων, θα αποτρέψουν δυναμικές ενέργειες της Τουρκίας, η οποία θα περιοριστεί σε κινήσεις αντιπερισπασμού δια του BARBAROS, για να επισημαίνει τα συμφέροντά της στην περιοχή.

β. Ε/Τ Σχέσεις

Η συνέχιση του ενεργειακού προγράμματος της Κύπρου έχει προκαλέσει πρόσθετη ένταση στις σχέσεις Ελλάδος-Τουρκίας, η οποία στις 17 Οκτωβρίου εξέδωσε NAYTEX με την οποία δεσμεύει μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2019 τεράστια έκταση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας για ασκήσεις.
Στις 18 Οκτωβρίου το BARBAROS παραβίασε την ελληνική υφαλοκρηπίδα στο όριο με την κυπριακή και αποχώρησε από αυτή ύστερα από επανειλημμένες προειδοποιήσεις της φρεγάτας ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΦΩΚΑΣ, που το επιτηρούσε.
Ο Τούρκος ΥΕΘΑ κ. Ακάρ, με επανειλημμένες δηλώσεις του, απείλησε ότι η Τουρκία δεν θα δεχθεί τετελεσμένα στην Αν. Μεσόγειο και στις 12 Νοεμβρίου, κατά τη διάρκεια επισκέψεώς του στη Λιβύη, παρουσίασε χάρτες οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδας Τουρκίας-Λιβύης, στους οποίους αγνοείται η παρεμβολή των νησιών, ακόμη και των Κύπρου και Κρήτης. Παρόμοιους χάρτες έχει παρουσιάσει η Τουρκία στην Αίγυπτο και το Λίβανο, προκειμένου να τους πείσει ότι η Ελλάδα, με τις συμφωνίες που τους προτείνει, σφετερίζεται τις υφαλοκρηπίδες τους, οι οποίες με τη δική της πρόταση θα είναι πολύ μεγαλύτερες. Σύμφωνα με αυτούς τους χάρτες η Τουρκία είναι το κράτος με το οποίο θα γίνουν όλες οι οριοθετήσεις στην Αν. Μεσόγειο και καθορίζεται η μέση γραμμή ανάμεσα στις ηπειρωτικές ακτές της και τις ακτές των απέναντι κρατών, αγνοουμένων των νησιών, στα οποία αναγνωρίζονται μόνο χωρικά ύδατα.

Στο κακό κλίμα των σχέσεων των δύο χωρών οφείλεται και η αναβολή της επισκέψεως του Έλληνα πρωθυπουργού στην Τουρκία, που είχε προγραμματιστεί για το Δεκέμβριο.

γ. Σκοπιανό

Τα Σκόπια υλοποιούν με γρήγορους ρυθμούς τις προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών και εκτιμάται ότι θα έχει ψηφιστεί μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου 2019, οπότε η ευθύνη θα περιέλθει στην ελληνική πλευρά.
Η συμφωνία, έτσι όπως εξελίσσεται η διαδικασία, απεδείχθη ότι είναι λίαν επιβλαβής για την Ελλάδα, όπως προκύπτει από τα εξής :
- Τη διατήρηση του όρου «Μακεδόνες» στο άρθρο 36 του Συντάγματος των Σκοπίων, που τους δίνει τη δυνατότητα να αποκαλούν τη χώρα τους «Μακεδονία» και τους εαυτούς τους «Μακεδόνες».
- Τη δυνατότητα που τους δίνει να αναφέρονται σε «Μακεδονική» μειονότητα στη «Μακεδονία του Αιγαίου», η οποία θα πρέπει να διδάσκεται τη μακεδονική γλώσσα, όπως το έπραξε επανειλημμένα ο κ. Ζάεφ. Παρόλο που τα Σκόπια αναδιπλώθηκαν, λόγω των αντιδράσεων των Ελλήνων, δηλώνοντας ότι η γλωσσική πολιτική στην Ελλάδα είναι αρμοδιότητα της ελληνικής κυβερνήσεως, το πρόβλημα παραμένει, γιατί λόγω των ασαφειών της συμφωνίας, οι Σκοπιανοί θα μπορούν να την ερμηνεύουν κατά το δοκούν και να απαιτήσουν ακόμα και την αναγνώριση μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα.
- Την απαίτηση των Σκοπιανών, που συμμετέχουν στη μικτή επιτροπή για την απάλειψη των αλυτρωτικών στοιχείων από τα σχολικά βιβλία, να μην αναφέρεται στα ελληνικά, ότι ο Μέγας Αλέξανδρος και οι αρχαίοι Μακεδόνες ήταν Έλληνες.

Το όλο πρόβλημα έχει προκύψει όχι τόσο από την παραχώρηση του ονόματος, όσο από την αναγνώριση «μακεδονικής εθνότητας» και «μακεδονικής γλώσσας», που αποτελούν την αιχμή του δόρατος του αλυτρωτισμού. Γι΄αυτό άλλωστε αυτό ήταν η κόκκινη γραμμή για τους Σκοπιανούς από το 1991, που προέκυψε το πρόβλημα κι αν δεν τους εδίδοντο δεν θα αποδέχονταν τη συμφωνία. Κι αν όλα αυτά συμβαίνουν σήμερα, πριν εγκριθεί η Συμφωνία από την ελληνική Βουλή, μπορεί κανείς να υποθέσει τι θα συμβεί μετά την έγκρισή της.

δ. Τριμερείς Συνεργασίες Ελλάδος και Κύπρου με Αίγυπτο και Ισραήλ

Στις 10 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη η τριμερής συνάντηση Ελλάδος και Κύπρου με την Αίγυπτο, κατά την οποία συμφωνήθηκε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου.
Η επομένη τριμερής μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου με το Ισραήλ θα πραγματοποιηθεί στο Ισραήλ στις 20 Δεκεμβρίου, με τη συμμετοχή και του Αμερικανού Υφυπουργού για θέματα Ευρώπης κ. Μίτσελ, γεγονός που επισημαίνει την επιθυμία των ΗΠΑ για περαιτέρω ενίσχυση των συνεργασιών, αλλά και για συντονισμό μαζί τους.

Η Τουρκία αντιδρά στις τριμερείς συνεργασίες γιατί αισθάνεται να περικυκλώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και ότι κινδυνεύει να μείνει έξω από το ενεργειακό παιχνίδι. Οι κακές της όμως σχέσεις με την Αίγυπτο και το Ισραήλ και το ενδιαφέρον των ΗΠΑ θα αποτρέψουν οποιαδήποτε δυναμική παρέμβαση.

Στις 28 Νοεμβρίου ο ισραηλινός τύπος απεκάλυψε ότι Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ιταλία συμφώνησαν για την κατασκευή του αγωγού αερίου East Med που θα μεταφέρει αέριο από το Ισραήλ στις τρεις άλλες χώρες.

ε. Σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ

Στις 13 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον στρατηγικός διάλογος ΗΠΑ-Ελλάδος, στον οποίο ανεδείχθη η σημαντική πρόοδος στις σχέσεις των δύο χωρών. Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ κ. Πομπέο στις δηλώσεις του, μετά τη συνάντησή του με τον Έλληνα Αναπληρωτή ΥΠΕΞ, ανέφερε ότι οι διμερείς σχέσεις Ελλάδος-ΗΠΑ έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο κατά το τελευταίο έτος, εγκωμίασε την τριμερή συνεργασία Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ, στήριξε την συμφωνία των Πρεσπών καθώς και την επερχομένη ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ κάνοντας λόγο για ανάχωμα στις κακόβουλες επιδιώξεις της Ρωσίας στα Βαλκάνια.

στ. Σχέσεις με Αλβανία

Οι συνομιλίες για την επίλυση των ελληνο-αλβανικών διαφορών, που κατά τον κ. Κοτζιά θα είχαν ολοκληρωθεί μέχρι το φθινόπωρο, έχουν παγώσει με εντελών αβέβαιο το μέλλον τους.
Στις 15 Νοεμβρίου ο ΥΠΕΞ της Αλβανία κ. Μπουσάτι παρουσίασε σε τηλεοπτική εκπομπή με χάρτη, τη συμφωνία που έχει κάνει με τον κ. Κοτζιά, δια της οποίας καθορίζονται ως σημείο εκκίνησης της μέσης γραμμής οι Οθωνοί και όχι ο φάρος της νησίδας Μπακρέτα, όπως ήταν στη συμφωνία του 2009, που έδινε τα 3/4 του χώρου στην Ελλάδα.

Η συμφωνία δεν πρέπει να υλοποιηθεί γιατί, με αυτή παραχωρείται μεγάλο μέρος του ελληνικού χώρου στην Αλβανία και επιπλέον το σκεπτικό της προσομοιάζει με τη θεωρία των Τούρκων για το Αιγαίο, ότι δηλαδή τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και ως εκ τούτου θα αποτελέσει κακό προηγούμενο.

Η δολοφονία στις 28 Οκτωβρίου στους Βουλιαράτες του Βορειοηπειρώτη Κατσιφά για ασήμαντη αφορμή, προκάλεσε την αγανάκτηση του ελληνικού λαού τόσο για τον απαράδεκτο τρόπο με τον οποίο η αλβανική πλευρά χειρίστηκε το θέμα και την παράδοση της σωρού του, που καθυστέρησε 10 ημέρες, όσο και για τον ήπιο τρόπο που αντέδρασαν οι ελληνικές αρχές.

Το αποτρόπαιο αυτό γεγονός έδειξε τις προθέσεις των Αλβανών προς την μειονότητα και γι΄αυτό η Ελλάδα δεν πρέπει να προχωρήσει σε καμιά συμφωνία πριν η Αλβανική Βουλή ψηφίσει το νόμο για τα δικαιώματα της μειονότητας, που καταπατά.

ζ. Σχέσεις με Ρωσία

Οι ελληνορωσικές σχέσεις που είχαν διαταραχθεί, εξ αιτίας της απελάσεως Ρώσων διπλωματών, εισήλθαν σε τροχιά ομαλοποιήσεως με την επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού στη Μόσχα στις 7-8 Δεκεμβρίου, παρόλο που παραμένουν οι διαφορές που έχουν σχέση με τις ανησυχίες της Μόσχας για την παρουσία των ΗΠΑ στην Αν. Μεσόγειο λόγω των γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της Κύπρου και τη συμφωνία των Πρεσπών και την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, αλλά και τις ανησυχίες της Ελλάδος για την πώληση των πυραύλων S-400 στην Τουρκία, σε μια στιγμή, που απειλεί εκ νέου με πόλεμο την Ελλάδα.

2. ΒΑΛΚΑΝΙΑ

α. Σκόπια

Στις 12 Νοεμβρίου ο πρώην πρωθυπουργός κ. Γκρουέφσκι διέφυγε κρυφά στην Ουγγαρία, προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψή του για την έκτιση ποινής διετούς φυλακίσεως στην οποία είχε καταδικαστεί για διαφθορά, όπου ο κ. Ορμπάν του παρέσχε πολιτικό άσυλο.
Η κυβέρνηση για να εξασφαλίσει την ψήφιση των τροποποιήσεων στο Σύνταγμά της εκβιάζει τους ενεχομένους σε ποινικά αδικήματα βουλευτές του VMRO, απειλώντας με διώξεις και προφυλακίσεις όσους δεν υποκύπτουν στις πιέσεις για να ψηφίσουν τη συνταγματική μεταρρύθμιση.

β. Αλβανία

Στις 26 Νοεμβρίου ο κ. Ράμα, κατά την επίσκεψή του στο Κόσσοβο, προανήγγειλε το σχέδιο για «στρατηγική ένωση» των δύο χωρών, υπογραμμίζοντας ότι η επίμαχη «Αλβανική Ένωση» θα πρέπει να έχει γίνει μέχρι το 2025 και προσδιορίζοντας ως πρώτα βήματα, τη δημιουργία τελωνειακής ένωσης με μηδενικούς εμπορικούς δασμούς μέσα στο 2019 και την ενοποίηση κρατικών εγγράφων και των διπλωμάτων οδήγησης.
Στις 3 Δεκεμβρίου ο κ. Ράμα ανακοίνωσε ότι επίκειται συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό, προκειμένου να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες βρίσκονται σε πορεία επιτυχούς ολοκλήρωσης. Το ελληνικό ΥΠΕΞ όμως δήλωσε ότι θα ήταν πρόωρη μια τέτοια συνάντηση.

γ. Σερβία-Κόσοβο

Στις 21 Νοεμβρίου το Κόσοβο ανακοίνωσε την αύξηση κατά 100% των δασμών των εισαγομένων από τη Σερβία προϊόντων, με αποτέλεσμα να παγώσουν οι διαπραγματεύσεις. Οι μέχρι τώρα παρεμβάσεις της ΕΕ για την επίλυση της διαφοράς έμειναν ατελέσφορες.

3. ΤΟΥΡΚΙΑ

α. Εσωτερική Κατάσταση

Συνεχίζονται οι διώξεις αντιφρονούντων διανοουμένων, στρατιωτικών, αστυνομικών και επιχειρηματιών με την κατηγορία ότι είχαν σχέση με το δίκτυο Γκιουλέν. Εξ αιτίας αυτού πολλοί Τούρκοι καταφεύγουν σε άλλες χώρες και κυρίως στην Ελλάδα, στην οποία μέχρι τώρα έχουν ξεπεράσει τις 6.000 άτομα.

β. Σχέσεις με ΗΠΑ

Οι σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ συνεχίζουν να είναι κακές, παρά την απελευθέρωση του πάστορα κ. Μπράνσον και την άρση των εκατέρωθεν κυρώσεων, εξ αιτίας της μη εκδόσεως του Γκιουλέν, της συνεχιζόμενης υποστηρίξεως από τις ΗΠΑ της κουρδικής πολιτοφυλακής YPG στη Συρία, της αγοράς των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Τουρκία και της απειλής επιβολής από τις ΗΠΑ προστίμου αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων στην τουρκική Τράπεζα Halk Bank, που κατηγορείται για παραβίαση του εμπάργκο κατά του Ιράν.

γ. Σχέσεις με Ε.Ε.

Άσχημες εξακολουθούν να είναι και οι σχέσεις της με την ΕΕ, εξ αιτίας της αυστηρής κριτικής που της ασκείται για την μη εφαρμογή του κράτους δικαίου και τις συνεχιζόμενες διώξεις αντιφρονούντων.
Στις 20 Νοεμβρίου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ζήτησε την άμεση αποφυλάκιση του ηγέτη του φιλοκουρδικού κόμματος HDP κ. Ντερμιτάς, προκαλώντας την οργή του κ. Ερντογάν, που κατηγόρησε τους ευρωπαίους ότι υποστηρίζουν τους τρομοκράτες. Στο κενό έπεσε και η προσπάθεια του κ. Ερντογάν για αποκατάσταση των σχέσεών του με την Γερμανία, κατά την επίσκεψή του σ΄αυτή από 27-29 Σεπτεμβρίου.
Στις 26 Σεπτεμβρίου η ΕΕ ακύρωσε την παροχή 70 εκατομμυρίων ευρώ προς την Τουρκία, εξ αιτίας της μη βελτίωσης του κράτους δικαίου.

δ. Σχέσεις με Ρωσία

Οι σχέσεις της με τη Ρωσία έχουν αποκατασταθεί πλήρως. Στις 19 Νοεμβρίου οι κ.κ. Ερντογάν και Πούτιν εγκαινίασαν το υποθαλάσσιο τμήμα του αγωγού Turk-Stream, που περνά από το βυθό της Μαύρης Θάλασσας.

ε. Συριακό

Στις 27 Οκτωβρίου συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη ο κ. Ερντογάν, η κ. Μέρκελ και οι κ.κ. Πούτιν και Μακρόν, όπου συμφώνησαν για τη διατήρηση της εκεχειρίας στο θύλακα Ιντιλίμπ της Συρίας και τη συγκρότηση μιας ακόμη επιτροπής, που θα συντάξει το νέο Σύνταγμα της Συρίας, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για πολιτική λύση μέσω εκλογών.

στ. Δολοφονία Κασόγκι

Διεθνή σάλο έχει προκαλέσει η αποτρόπαια δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Κασόγκι στις 2 Οκτωβρίου στο Προξενείο της χώρας του στην Κωνσταντινούπολη από εγκαθέτους του πρίγκιπα διαδόχου κ. Σαλμαν. Η Σαουδική Αραβία στην αρχή δήλωνε αγνοια του γεγονότος, αλλά κατόπιν των αποκαλύψεων των τουρκικών αρχών, παραδέχθηκε το γεγονός, επιρρίπτοντας τις ευθύνες στους εκτελεστές. Ο κ. Σαλμάν αρνείται την κατηγορία έχοντας ως συνήγορο τον κ. Τραμπ, ο οποίος δήλωσε με θρασύτητα ότι δίνει προτεραιότητα στις καλές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και στη συνεργασία της για την αντιμετώπιση του Ιράν, προκαλώντας τις σφοδρές επικρίσεις της αμερικανικής Γερουσίας και της Διεθνούς Κοινότητος, με προεξάρχουσα την Τουρκία, η οποία απαιτεί την παράδοση των ενόχων για να δικαστούν σ΄αυτή. 


4. ΗΠΑ

Στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου ο κ. Τραμπ διατήρησε τον έλεγχο της Γερουσίας, αλλά έχασε την πλειοψηφία στη Βουλή, γεγονός που θα του δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στην άσκηση της εξουσίας. Η Βουλή θα έχει τη δυνατότητα ακόμη και να τον παραπέμψει στη Δικαιοσύνη για διάφορα αδικήματα στα οποία εμπλέκεται όπως π.χ. η δωροδοκία πορνοστάρς για να εξασφαλίσει τη σιωπή τους κατά την προεκλογική περίοδο κ.α.
Ο κ. Τραμπ ανάγκασε σε παραίτηση τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Σένσιον, γιατί ηρνείτο να παρέμβει στο έργο του ανεξάρτητου ανακριτή κ. Μιούλερ που ερευνά την υπόθεση αναμείξεως της Ρωσίας στις προεδρικές εκλογές και τον αντικατέστησε με τον κ. Γουϊτάκερ, ο οποίος είχε ταχθεί δημοσίως υπέρ της παρεμποδίσεως του έργου του κ. Μιούλερ. Εξ αιτίας αυτού τρεις δημοκρατικοί γερουσιαστές κατέθεσαν στις 19 Νοεμβρίου μήνυση εναντίον του, κατηγορώντας τον για παραβίαση του Συντάγματος.
Ο κ. Τραμπ, που με την περιαυτολογία του κατά την έναρξη της ομιλίας του στην 73η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 25 Σεπτεμβρίου προκάλεσε ειρωνικά γέλια, κατηγόρησε για δεύτερη χρονιά την παγκοσμιοποίηση, επετέθη εναντίον του Ιράν και επαίνεσε τον Βορειοκορεάτη ηγέτη κ. Κιμ. Απαντώντας του, σε έντονο ύφος, ο κ. Μακρόν τον κατηγόρησε για την πολιτική του απομονωτισμού που ακολουθεί και τη στάση που τηρεί σε όλα τα διεθνή προβλήματα (πρόγραμμα Ιράν, Παλαιστινιακό, κλιματική αλλαγή κ.λ.π.).
Σε προεκλογική συγκέντρωση υποψηφίου Ρεπουμπλικάνου στη Νεβάδα ο κ. Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από τη συμφωνία που υπέγραψαν το 1987 οι κ.κ. Ρέιγκαν και Γκορμπατσώφ για την απαγόρευση συμβατικών και πυρηνικών όπλων μέσου βεληνεκούς, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι δεν την εφαρμόζει και την Κίνα ότι αρνείται να την υπογράψει, προσθέτοντας ότι θα επιδιώξει νέα συμφωνία με τη συμμετοχή και της Κίνας. Η εξαγγελία αυτή προκάλεσε τις αντιδράσεις της Ρωσίας, της Κίνας και των Ευρωπαίων πλην Βρετανίας.
Ο κ. Τραμπ δήλωσε ευτυχής για τον εκλογικό θρίαμβο του ακροδεξιού κ. Μπολσονάρο στις προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας, που έχει πολιτογραφηθεί από το διεθνή τύπο ως ο «Βραζιλιάνος κ. Τραμπ» και τον κάλεσε να επισκεφθεί επισήμως τις ΗΠΑ.

5. Ε.Ε.

α. Γερμανία

Στις τοπικές εκλογές της Βαυαρίας στις 14 Οκτωβρίου και της Έσσης στις 28 Οκτωβρίου, οι Χριστιανοδημοκράτες και οι Σοσιαλιστές υπέστησαν σοβαρές απώλειες. Κερδισμένοι ήταν οι πράσινοι του AfD (εναλλακτική για τη Γερμανία).
Στις 3 Νοεμβρίου η κ. Μέρκελ ανακοίνωσε ότι δεν θα διεκδικήσει την ηγεσία του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος τον Δεκέμβριο, ούτε την Καγκελαρία το 2021. Κατόπιν αυτού εξελέγη ως Πρόεδρος του SDU η εκλεκτή της κ. Μέρκελ κ. Καρενμπάουερ.
Στις 9 Νοεμβρίου ο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) επέλεξε τον Βαυαρό κ. Βέμπερ, εκλεκτό της κ. Μέρκελ, ως υποψήφιο για την προεδρία της Κομισιόν στις ευρωεκλογές.


β. Γαλλία

Από 17 Νοεμβρίου εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλοι, φορώντας κίτρινα γιλέκα, κατέβηκαν κατ΄επανάληψη στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση της φορολογίας στο πετρέλαιο και την εφαρμοζόμενη λιτότητα. Ο κ. Μακρόν, ενώ δήλωνε ότι δεν θα υποχωρήσει, αναγκάστηκε, ύστερα από τη βιαιότητα των κινητοποιήσεων με μια νεκρή, εκατοντάδες τραυματίες και τεράστιες καταστροφές ακόμη και στο Μουσείο του Άϊφελ, να συμβιβαστεί με τους διαδηλωτές, ανακοινώνοντας στις 4 Δεκεμβρίου την αναστολή του μέτρου και στις 4 Δεκεμβρίου την αύξηση του κατώτατου μισθού και την μείωση των φόρων, αλλά οι διαδηλωτές δεν ικανοποιήθηκαν και συνεχίζουν τις ανά Σάββατο κινητοποιήσεις τους.
Στις δημοσκοπήσεις για τις ευρωεκλογές το κόμμα της ακροδεξιάς κ. Λεπέν ισοβαθμεί με το LREM του κ. Μακρόν και σε κάποιες το ξεπερνά.

γ. Ιταλία

Στις 8 Οκτωβρίου συναντήθηκε ο κ. Σαλβίνι με την κ. Λεπέν και αποφάσισαν την κοινή κάθοδο στις ευρωεκλογές, σχηματίζοντας το νέο κόμμα «Μέτωπο Ελευθερίας».
Στις 4 Δεκεμβρίου ο Ιταλός Τζουζέπε Κόντε ανακοίνωσε ότι η κυβέρνησή του θα καταθέσει αναθεωρημένο προϋπολογισμό με μειωμένο δημόσιο χρέος ύστερα από την απόρριψη του προσχεδίου του από την Κομισιόν, που είχε προκαλέσει κρίση στις σχέσεις Ιταλίας-ΕΕ.

Η Ιταλία παρά τις απειλές ότι δεν θα υποχωρήσει, αναγκάστηκε να συμβιβαστεί, προ της άκαμπτης στάσεως της Κομισιόν, αλλά και των συνεπειών της ρήξης με την ΕΕ.

Η Βουλή ψήφισε νέο νόμο για τους μετανάστες με τον οποίο προβλέπεται η κατάργηση των μέτρων προστασίας των μεταναστών, η επίσπευση της διαδικασίας απέλασης και η ποινικοποίηση της διασώσεως.
Στις 28 Νοεμβρίου ο Ιταλός πρωθυπουργός κ. Κόντε δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα πάρει μέρος στη διάσκεψη στο Μαρακές του Μαρόκου, όπου οι συμμετέχουσες χώρες θα προσυπογράψουν το «Διεθνές Σύμφωνο Μετανάστευσης» του ΟΗΕ. Την μη υπογραφή του Συμφώνου έχουν δηλώσει επίσης η Πολωνία, η Δανία, η Ουγγαρία και η Αυστρία, ενώ οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από το 2017.

δ. Βρετανία

Στις 4 Δεκεμβρίου άρχισε στη Βουλή η συζήτηση για το Brexit αλλά η ψηφοφορία που επρόκειτο να γίνει στις 11 Δεκεμβρίου ανεβλήθη επ αόριστον, προ του φόβου της καταψήφισής της και στις 12 Δεκεμβρίου απερρίφθη από το κόμμα των Συντηρητικών πρόταση μομφής που είχαν υποβάλει βουλευτές του κατά της κ. Μέϊ.
Πριν την έναρξη της συζητήσεως στη Βουλή στις 4 Δεκεμβρίου ενεκρίθη τροπολογία συντηρητικών βουλευτών, η οποία δίνει τη δυνατότητα στο Σώμα να ψηφίσει εναλλακτικό σχέδιο Β΄σε περίπτωση που η Συμφωνία καταψηφιστεί. Με αυτό αποδυναμώνεται το δίλημμα που έθετε η κ. Μέϊ, πως αν δεν ψηφιστεί η Συμφωνία θα ακολουθήσει άτακτη έξοδος. Την άποψη αυτή ενίσχυσε και η γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ότι η Βρετανία μπορεί μονομερώς να ακυρώσει την αίτηση, χωρίς να χρειαστεί η έγκριση των Κοινοβουλίων των 27 χωρών-μελών της ΕΕ.
Σε περίπτωση μη εγκρίσεως της συμφωνίας τα πιθανά σενάρια είναι :
Πρώτο : Έξοδος χωρίς συμφωνία, με την Τράπεζα της Αγγλίας να προειδοποιεί ότι αυτό θα προκαλέσει απώλεια του ΑΕΠ κατά 7,7 μονάδες, πληθωρισμό 5%, πτώση της αξίας των ακινήτων κατά 30% και της στερλίνας κατά 25%.
Δεύτερο : Επανάληψη συζητήσεων με ΕΕ, αν το αποδεχθούν οι ευρωπαίοι, οι οποίοι επί του παρόντος είναι αρνητικοί.
Τρίτο : Εκλογές με πρωτοβουλία της κ. Μέϊ.
Τέταρτο : Νέο δημοψήφισμα με το ερώτημα έξοδος χωρίς συμφωνία ή ακύρωση του αιτήματος.

Η τροπολογία του Κοινοβουλίου και η γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχει ενθαρρύνει τους αντιδρώντες στην έξοδο, που έχουν συγκεντρώσει 1,5 εκατ. Υπογραφές, να πιστεύουν ότι το Κοινοβούλιο σε περίπτωση μη εγκρίσεως της Συμφωνίας, που είναι και το πιο πιθανό, θα αποφασίσει είτε ακύρωση του αιτήματος είτε νέο δημοψήφισμα.

6. ΝΑΤΟ

Από 25 Οκτωβρίου έως 7 Νοεμβρίου το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε στη Νορβηγία τη μεγαλύτερη άσκηση από το τέλος του ψυχρού πολέμου στην οποία συμμετείχαν 44.000 στρατιώτες, 120 πολεμικά Α/Φ, εκ των οποίων 3 ελληνικά F16, 70 πλοία και περίπου 10.000 οχήματα. Συμμετείχαν επίσης και δυνάμεις από τη Φιλανδία και τη Σουηδία, οι οποίες αν και δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ εντάσσονται όλο και περισσότερο στην τροχιά του.
Την άσκηση παρακολούθησαν και Ρώσοι κατόπιν προσκλήσεως του ΝΑΤΟ.
Η εκπρόσωπος του Κρεμλίνου κ. Ζαχάροβα δήλωσε ότι η άσκηση συμβάλλει στην αποσταθεροποίηση της περιοχής και ο Ρώσος Υπουργός Άμυνας εξέφρασε τη δυσφορία του για το λόγο ότι η δραστηριότητα του ΝΑΤΟ στην περιοχή έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο προκλητικότητος.

7. ΡΩΣΙΑ - ΟΥΚΡΑΝΙΑ



Στις 15 Νοεμβρίου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη Ρωσία για τις επανειλημμένες συλλήψεις του Αλεξέϊ Ναβάλνι, υπ΄αρ. 1 αντιπάλου του κ. Πούτιν.
Στις 18 Σεπτεμβρίου οι πρόεδροι της Ρωσίας κ. Πούτιν και Ουγγαρίας κ. Ορμπάν συναντήθηκαν στο Κρεμλίνο και συμφώνησαν για την κατασκευή δύο αντιδραστήρων στο ουγγρικό πυρηνικό εργοστάσιο Πακς, ενώ την ίδια ώρα βρισκόταν στο Βουκουρέστι ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ και ζητούσε την απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα.

Η ενέργεια αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια του κ. Πούτιν να προσεγγίσει τους ευρωπαίους, ύστερα από τη διαφωνία τους στη μονομερή επιβολή κυρώσεων από τον κ. Τραμπ.

Στις 22 Οκτωβρίου ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, σχολιάζοντας την απόφαση του κ. Τραμπ για απόσυρση από τη συμφωνία INF για περιορισμό των πυρηνικών όπλων μέσου βεληνεκούς, δήλωσε ότι η Ρωσία υποχρεούται να λάβει μέτρα για τη θωράκισή της και να απαντήσει ανάλογα.
Στις 26 Νοεμβρίου η Ρωσία κατέλαβε, με χρήση πυρών, τρία σκάφη του ουκρανικού ναυτικού που προσπάθησαν να περάσουν τον πορθμό του Κερτς, που είναι η μόνη δίοδος ανάμεσα στη Μαύρη Θάλασσα και στην Αζοφική. Αυτό προκάλεσε μεγάλη ένταση στην περιοχή με τον πρόεδρο της Ουκρανίας κ. Ποροσένκο να κηρύσσει το στρατιωτικό νόμο για ένα μήνα και να καλεί το ΝΑΤΟ να στείλει πολεμικά πλοία στην Αζοφική και τον κ. Πούτιν να εγκαθιστά και άλλους πυραύλους στην Κριμαία.
Η Ουκρανία κατηγορεί τη Ρωσία για παραβίαση της συμφωνίας του 2003 που κατοχύρωνε καθεστώς συγκυριαρχίας Ρωσίας και Ουκρανίας στην Αξοφική με ελεύθερο διάπλου από τον πορθμό Κερτς και το Κρεμλίνο να απαντά ότι μετά την επιστροφή της Κριμαίας στη μητέρα Ρωσία η συμφωνία ακυρώθηκε, υπενθυμίζοντας ότι αυτό το έχει αποδεχθεί και η ίδια η Ουκρανία, αφού το Σεπτέμβριο ζήτησε άδεια για παρόμοια ενέργεια.
Οι δυτικοί αρκέστηκαν σε ρητορικές δηλώσεις αλληλεγγύης. Η ΕΕ απέρριψε τις αξιώσεις των Βαλτικών χωρών και της Πολωνίας για πρόσθετες κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, το ΝΑΤΟ αρνήθηκε την αποστολή πολεμικών πλοίων στην Αζοφική, υπενθυμίζοντας τη ναυτική του παρουσία σ΄αυτή, με πολεμικά πλοία της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας.
Ο κ. Τραμπ ακύρωσε την επίσημη συνάντηση με τον κ. Πούτιν που είχε προγραμματιστεί στο περιθώριο της Συνόδου G20 και περιορίστηκε σε μια άτυπη ολιγόλεπτη συνομιλία μαζί του και ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η συνάντηση αυτή θα πραγματοποιηθεί μόνο αν απελευθερωθούν τα ουκρανικά πλοία.
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι ο κ. Ποροσένγκο προκάλεσε την κρίση για να την εκμεταλλευτεί εκλογικά και να ανατρέψει το εις βάρος του κλίμα εν όψει των προεδρικών εκλογών και για να αποτρέψει το φιλορωσικό κλίμα που δημιουργείται από πολλούς ευρωπαίους και να τους παρασύρει σε σύγκρουση με τη Ρωσία.
Την 1 Δεκεμβρίου η κ. Μέρκελ και ο κ. Πούτιν συναντήθηκαν, στο περιθώριο της Συνόδου G20 και συνεφώνησαν για συνομιλίες με τη συμμετοχή Ουκρανίας και Γαλλίας.

Κατόπιν όλων αυτών η κρίση θα εκτονωθεί σύντομα, χωρίς να αποκλείεται η δημιουργία κάποιου άλλου επεισοδίου από τον κ. Ποροσένκο στην Ανατολική Ουκρανία.

8 ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

α. Συρία

Η επίθεση του στρατού του Άσαντ κατά του Ιντιλίμπ απεφεύχθη κατόπιν της συμφωνίας της 17 Σεπτεμβρίου μεταξύ των κ.κ. Πούτιν και Ερντογάν για δημιουργία αποστρατικοποιημένης ζώνης 15-20 χιλιομέτρων από την οποία θα απεμακρύνοντο, με ευθύνη της Τουρκίας, όλες οι τρομοκρατικές ομάδες και τα βαρέα όπλα.
Στις 29 Οκτωβρίου ο Σύρος Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τουρκία δεν εφαρμόζει τη συμφωνία, αλλά ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, σχολιάζοντας τη δήλωση του Σύρου ΥΠΕΞ, ανέφερε ότι η Τουρκία κάνει ότι μπορεί για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της και παρ΄ότι δεν πηγαίνουν όλα όπως έχουν σχεδιαστεί, η συμφωνία θα υλοποιηθεί.

Η δήλωση αυτή αποδεικνύει τις στενές σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας. Ο κ. Πούτιν πλέον στηρίζει φανερά περισσότερο τον κ. Ερντογάν έναντι του κ. Άσαντ, ενώ λίγο ενωρίτερα συνέβαινε το αντίθετο.

Στις 27 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη συνάντηση του κ. Ερντογάν με την κ. Μέρκελ και του κ.κ. Μακρόν και Πούτιν για το Συριακό, κατά την οποία συμφώνησαν για τη συγκρότηση επιτροπής, η οποία θα συντάξει το νέο Σύνταγμα της Συρίας προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για πολιτική λύση, μέσω εκλογών.
Στις 27-28 Οκτωβρίου το τουρκικό πυροβολικό προσέβαλε την κουρδική πόλη Κομπάνι ανατολικά του Ευφράτη ποταμού, με αποτέλεσμα οι Κούρδοι να διακόψουν τις επιχειρήσεις κατά των τζιχαντιστών.
Στις 30 Οκτωβρίου ο κ. Ερντογάν δήλωσε πως αυτό ήταν η αρχή μιας επιχειρήσεως για την καταστροφή της τρομοκρατικής δομής ανατολικά του Ευφράτη.
Τα πιο πάνω ανησύχησαν τις ΗΠΑ, οι οποίες, εκτός από τις τηλεφωνικές συστάσεις του κ. Τραμπ προς τον κ. Ερντογάν, προέβησαν στην εγκατάσταση παρατηρητηρίων κατά μήκος της συνοριογραμμής για να αποτρέπουν τις ενέργειες των Τούρκων και προειδοποίησαν με δήλωση του Πενταγώνου ότι δεν είναι επιτρεπτή καμία μονομερής στρατιωτική ενέργεια στη Β.Α.Συρία.

Ο κ. Ερντογάν, με τη βοήθεια του κ. Πούτιν, έχει εξελιχθεί σε σοβαρό παράγοντα για την επίλυση του συριακού εξυπηρετώντας τα συμφέροντα της Τουρκίας. Στόχος του είναι η αποτροπή της δημιουργίας ανεξαρτήτου Κουρδιστάν δια εκδιώξεως των Κούρδων ανατολικά του Ευφράτη, αλλά και της δημιουργίας ζώνης ασφαλείας, εντός του συριακού εδάφους, κατά μήκος των τουρκοσυριακών συνόρων ανατολικά του Ευφράτη. Αυτό βέβαια θα εξαρτηθεί από τη στάση των Αμερικανών, οι οποίοι επί του παρόντος είναι αρνητικοί, αλλά με τον κ. ΤΡαμπ δεν μπορεί να είναι κανένας σίγουρος.

β. Ισραήλ - Παλαιστίνη

Στις 27 Νοεμβρίου ο Πρέσβης του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επεξεργάζονται ειρηνευτικό σχέδιο για το Παλαιστινιακό, το οποίο θα παρουσιάσουν στις αρχές του 2019, χωρίς να έχουν κοινοποιήσει λεπτομέρειες μέχρι τώρα.
Στις 23 Νοεμβρίου επετεύχθη εκεχειρία στη Γάζα, με τη μεσολάβηση της Αιγύπτου και τερματίστηκαν οι συγκρούσεις που άρχισαν το Μάρτιο και είχαν εξελιχθεί στις σφοδρότερες από το 2014.
Στην επομένη παρητήθη ο ΥΕΘΑ κ. Λίμπερμαν διαφωνώντας με την εκεχειρία και κατηγορώντας τον κ. Νετανιάχου ως πολύ ήπιο.

γ. Ιράν

Στις 5 Νοεμβρίου ο κ. Τραμπ επανέφερε τις κυρώσεις κατά του Ιράν, που είχαν αρθεί από τον κ. Ομπάμα μετά τη Διεθνή Συμφωνία του 2015, τις οποίες δεν θα εφαρμόσουν, όπως είχαν προαναγγείλει, η ΕΕ, η Ρωσία και η Κίνα, προκειμένου να κρατηθεί το Ιράν εντός της Συμφωνίας και να μην αποχωρήσει, όπως ζητούν οι σκληροπυρηνικοί από τον κ. Ροχανί, ο οποίος ανθίσταται επί του παρόντος έχοντας και τη στήριξη του κ. Χαμανεί.

Ο κ. Τραμπ επιδιώκει με τις κυρώσεις, αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, αλλά οι αντιδράσεις που προκαλεί ο τρόπος ενέργειάς του, ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε φιλοαμερικανική κυβέρνηση, αλλά σε ένα αντιαμερικανικό καθεστώς τύπου Αχμαντιζενάντ, οπότε η κατάσταση θα γίνει χειρότερη.

δ. Σαουδική Αραβία

Στις 25 Οκτωβρίου ο Γενικός Εισαγγελέας ανακοίνωσε ότι η δολοφονία του Κασόγκι ήταν προμελετημένη και ότι οι ένοχοι θα τιμωρηθούν, ενώ μέχρι τότε το καθεστώς δήλωνε ότι αγνοεί τη δολοφονία.
Παρόλο που όλοι είναι πεπεισμένοι ότι για τη δολοφονία ευθύνεται ο πρίγκιπας Σαλμάν, υποκρίνονται ότι δεν έχουν αδιάσειστα στοιχεία, προκειμένου να μη διαταράξουν, για λόγους συμφέροντος, τις σχέσεις τους με το Ριάντ.
Στις 30 Νοεμβρίου ο κ. Τραμπ, παρά τις αντιδράσεις ακόμη και της Γερουσίας, συμφώνησε για την πώληση όπλων στο Ριάντ αξίας 15 δις δολαρίων.

9. ΑΣΙΑ

α. Κίνα

Την 1η Δεκεμβρίου συναντήθηκαν στο πλαίσιο της Συνόδου της G20 στο Μπουένος Άϊρες οι κ.κ. Τραμπ και Σι, όπου ο κ. Τραμπ δεσμεύτηκε να αναβάλει για 90 ημέρες την έναρξη επιβολής των κυρώσεων, εντός των οποίων θα πρέπει να έχει επιτευχθεί συμφωνία για τις εμπορικές τους σχέσεις και ο κ. Σι ότι η Κίνα θα αγοράσει μια ποσότητα αμερικανικών προϊόντων των τομέων γεωργίας, ενέργειας και βιομηχανίας. Εάν στο διάστημα αυτό αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, οι ΗΠΑ θα επιβάλουν δασμό 25% σε κινεζικά προϊόντα 200 δις δολαρίων και η Κίνα θα απαντήσει ανάλογα.

β. Κορέα

Στις 3 Νοεμβρίου το ΥΠΕΞ της Β. Κορέας ανακοίνωσε ότι, αν οι ΗΠΑ δεν άρουν σύντομα τις οικονομικές κυρώσεις, η χώρα του θα συνεχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Στις 13 Νοεμβρίου οι New York Times αποκάλυψαν, με δημοσίευμά τους, ότι η Β. Κορέα αναπτύσσει βαλλιστικούς πυραύλους σε 16 νέες Βάσεις τις οποίες γνωρίζουν οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, αλλά ο κ. Τραμπ υποκρίνεται ότι όλα βαίνουν καλώς, προκειμένου να παρουσιάζει τη συμφωνία ως διπλωματική του επιτυχία.

<<  12 13 14 15 16 [17