Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Η "ξαφνική" κρίση στα Τουρκο-συριακά σύνορα και οι τουρκικές επιδιώξεις.

on Thursday, 04 October 2012. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

ΚΑΣΙΔΟΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Η

Η βολή ενός βλήματος όλμου από το συριακό έδαφος εναντίον της συνοριακής τουρκικής πόλης Akçakale, στάθηκε η αφορμή να φωτισθούν, σύμφωνα με την άποψη μου, οι τουρκικές επιδιώξεις και προθέσεις, που εδώ και καιρό άλλοτε θολά και άλλοτε πιο καθαρά εκφράζει η Τουρκία, σε ότι αφορά την συριακή εξέγερση εναντίον του τέως «φιλου» της Bashar al-Assad.
Δεν θα ασχοληθώ εδώ με την καταγραφή των εξελίξεων στα στενά πλαίσια του γεγονότος, που έγκριτοι και μη αναλυτές το χαρακτηρίζουν ως «σοβαρό που μπορεί να οδηγήσει σε τουρκο-συριακό πόλεμο», άλλωστε το περιστατικό φωτίζεται επαρκώς ειδησεογραφικά και η τουρκική πλευρά «σεβόμενη την δημοκρατία  και την ανάγκη για ενημέρωση» επιτρέπει την παρουσίαση σχετικών video’s.

Σκόπια: Συμφωνία για Κυβέρνηση VMRO-DPMNE και DUI.

on Sunday, 17 July 2011. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

ΚΑΣΙΔΟΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Σκόπια: Συμφωνία για Κυβέρνηση VMRO-DPMNE και DUI.

Την Παρασκευή 15 Ιουλίου 2011, το VMRO-DPMNE του Νίκολας Γκρουέφσκι και το αλβανικό DUI του Αλί Αχμέτι συμφώνησαν μετά από σχεδόν ένα μήνα διαπραγματεύσεων, προκειμένου να σχηματίσουν από κοινού κυβέρνηση. Αργά το βράδυ της ίδιας ημέρας υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο η σύνθεση της νέας κυβερνήσεως των Σκοπίων:

BESA- By Dr. James M. Dorsey: The Fragility of Middle East Alliances

on Tuesday, 13 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

EXECUTIVE SUMMARY: Competition among Middle Eastern rivals and ultimate power within the region’s various alliances is increasingly as much economic and commercial as it is military and geopolitical. Battles are fought as much on geopolitical fronts as they are on economic and cultural battlefields such as soccer.


Three recent developments lay bare the fragility of Middle Eastern alliances and a rebalancing of their priorities: the Russian-Turkish compromise on an assault on the rebel-held Syrian region of Idlib, the fate of troubled Abu Dhabi airline Ettihad, and battles over the reconstruction of Syria.

These developments highlight the fact that competition among Middle Eastern rivals and ultimate power within the region’s various alliances is increasingly as much economic and commercial as it is military and geopolitical. Battles are fought as much on geopolitical fronts as they are on economic and cultural battlefields such as soccer.

As a result, the fault lines of various alliances across the greater Middle East, a region that stretches from North Africa to northwestern China, are coming to the fore.

The cracks may be most apparent in the Russian-Turkish-Iranian alliance, but they also lurk in the background of Gulf cooperation with Israel in confronting Iran, as well as the unified front put forward by Saudi Arabia and the United Arab Emirates.

Russia prevented, at least for now, a rupture with Turkey by delaying an all-out attack on Idlib despite Iranian advocacy of an offensive. Turkey, already home to three million Syrians, feared that a Syrian-Russian assault would push hundreds of thousands, if not millions, more refugees across its border.

If Iran was the weakest link in the debate about Idlib, it stands stronger in its coming competition with Russia for the spoils of reconstruction of war-ravaged Syria.

Similarly, Russia appears to be ambivalent towards a continued Iranian military presence in post-war Syria, a potential flashpoint given Israel’s opposition and Israeli attacks that led recently to the downing of a Russian aircraft.

By the same token, Turkey, despite its backing of Qatar in its 15-month-old dispute with a Saudi-UAE-led alliance that is boycotting the Gulf state diplomatically and economically, poses perhaps the greatest challenge to Qatari efforts to project itself globally by operating one of the world’s best airlines and positioning itself as a sports hub.

Turkey, despite its failure to win the right to host Euro 2024 and its lack of the Gulf’s financial muscle, competes favorably on every other front with Qatar as well as the UAE, which is also seeking to project itself through soft as well as hard power. The UAE opposes Erdogan because of his Islamist leanings, ties to Iran, and support of Qatar. Turkey wins hands down against the small Gulf states when it comes to size, population, location, industrial base, military might, and sports performance.

That, coupled with a determination to undermine Qatar, was likely one reason why the UAE’s major carriers, Emirates and Etihad (which is troubled by a failed business model), have, despite official denials, been quietly discussing a potential merger that would create the world’s largest airline.

Countering competition from Turkish Airlines, which outflanks both UAE carriers with 309 passenger planes that service 302 destinations in 120 countries, may well have been another reason. Emirates, the larger of the two Emirati carriers, has a fleet of 256 aircraft flying to 150 destinations in 80 countries.

These recent developments suggest that alliances, particularly the one that groups Russia, Turkey and Iran, are brittle and transactional. They are geared towards capitalizing on immediate common interests rather than shared long-term goals, let alone values.

This is true even if Russia and Turkey increasingly find common ground in concepts of Eurasianism. It also applies to Turkey and Qatar, who both support Islamist groups, as well as to Saudi Arabia and the UAE, who closely coordinate policies but whose different goals are on display in Yemen.

The fragility of the alliances is further underscored by Turkish, Russian, and Iranian aspirations of resurrecting their respective empires in a 21st century mold and the Saudi quest for regional dominance.

Notions of empire have informed policies since long before the realignment across Eurasia as a result of the shift in the American focus from the Middle East to Asia, particularly the rise of China. Relations between the West and Russia have been increasingly strained, and Middle Eastern states like Saudi Arabia, the UAE, and Iran have been increasingly assertive.

Then-president of Turkey Suleyman Demirel told this writer as far back as the 1990s, in the wake of the demise of the Soviet Union and the emergence of independent, mostly ethnically Turkic Central Asian republics, that “Turkey’s world stretches from the Adriatic to the Great Wall of China.”

In a world in which globalization is shaped by geopolitical zones rather than individual countries, Russia’s imperative is to define itself as a Eurasian rather than a European power that would be on par with China, the EU, and a US zone of influence.

“Putin does not think along national lines. He thinks in terms of larger blocks, and ultimately in terms of the world order,” said former Portuguese minister for Europe Bruno Macaes in a recently published book, The Dawn of Eurasia.

In so doing, Russia is effectively turning its back on Europe as it reinvents itself as an Asian power on the basis of Eurasianism, a century-old ideology that defines Russia as a Eurasian rather than a European power.

The Eurasian Economic Union, which groups Russia, Kazakhstan. Kyrgyzstan, Belarus and Armenia, is a vehicle that allows Russia to establish itself as a bloc in the borderland between Europe and Asia.

Similarly, Eurasianism has gained currency in Turkey. President Recep Tayyip Erdoğan, who was enabled by the demise of the Soviet Union and the re-emergence of a Turkic world, projects his country as a crossroads between Europe, Africa, and Asia rather than as a European bridge to Asia.

In that vein, Turkish columnist Sinan Baykent projected the recent fence-mending visit to Germany by Erdoğan and his proposal for a summit on Syria involving Turkish, Russian, German, and French leaders as a Eurasian approach to problem-solving.

The meeting between Erdogan and German Chancellor Angela Merkel was meant “to pave the way for a Eurasian solution for the region… There is a new axis forming today between Berlin, Moscow, Ankara, Tehran and maybe Paris… All of these countries are fed up with American unilateralism and excessive policies displayed by the Trump administration,” Baykent said.

If Turkey’s and Russia’s vision of their place in the world is defined to a large extent by geography, Iran’s topology dictates a more inward-looking view despite accusations that it is seeking to establish itself as the Middle East’s hegemon.

Iran is a fortress. [It is] Surrounded on three sides by mountains and on the fourth by the ocean, with a wasteland at its center,” noted Stratfor, a geopolitical intelligence platform. Gulf fears are rooted not only in deep-seated distrust of Iran’s Islamic regime, but also in the fact that the foundation of past Persian empires relied on control of plains in present-day Iraq.

As a result, the maneuvering of Gulf states, in contrast to Turkey and Russia, is driven less by a conceptual framing of their place in the world and more by regional rivalry and regime survival. Countries like Qatar, Saudi Arabia, and the UAE walk a fine line focusing geopolitically on an increasingly unpredictable US and economically on China and the rest of Asia, including Russia, Korea, and Japan.

What the plight of Idlib, potential change in aviation, and competition for reconstruction contracts collectively highlight is the brittleness of Middle Eastern alliances that threatens to be reinforced by economics, rendering it an increasingly important factor alongside geopolitics.

“Stakes for all parties are starting to divert from each other in Syria and the prospects of cooperation with Russia and Iran are becoming more challenging,” said Turkish columnist Nuray Mert, commenting on the situation in Idlib. Her analysis is as valid for Idlib as it for the prospects of many of the Middle East alliances.

View PDF

A podcast version of this story is available on Soundcloud, Stitcher, TuneIn, and Tumblr.

Dr. James M. Dorsey, a non-resident Senior Associate at the BESA Center, is a senior fellow at the S. Rajaratnam School of International Studies at Singapore’s Nanyang Technological University and co-director of the University of Würzburg’s Institute for Fan Culture.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family

BESA: China’s Naval Success and Its Grand Strategy, By Emil Avdaliani September 28, 2018

on Saturday, 29 September 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

EXECUTIVE SUMMARY: US world power rests upon its ability to dominate the seas and the world’s commercial and military routes. Any power aspiring to a similar position goes against American geopolitical interests. China’s naval successes in the past decade or so therefore have far-reaching effects as the country is gradually becoming more experienced in military operations in far-flung regions across the globe.

A look at the map of China shows what the country’s geopolitical imperatives have been over the course of centuries.

Perhaps the first goal of all the successive Chinese dynasties was to gain and maintain control of the heartland – the Han core, which contains major Chinese rivers and is abundant with people and productive lands. The next logical goal was maintenance of influence over the buffer zones that surround the Han core. These consist of mountainous regions to the west, desert lands to the northwest, and impregnable forests to the south.

The third major imperative was historically to protect China’s coastline from foreign powers. However, because this threat was quite small in the ancient and medieval periods, the country did not see a need to develop powerful naval capabilities. In an age when there were no transcontinental trade routes and the only way to connect with the Middle East and Europe was the famous Silk Road, the geographical boundaries (mountains, jungles, deserts, and the sea) on all sides made China essentially a closed country with self-sufficient economic means. The Yangtze and Yellow rivers, with their surrounding fertile lands, produced enough to feed large populations in the Han core.

If China’s insularity was once a geopolitical advantage rather than a constraint, this has not been the case since the late 20th century. In the age of international trade routes and supply chains, China has to be open and in many cases must rely upon raw materials brought from abroad via sea routes. Thence comes China’s fourth geopolitical imperative: protection of international trade lines and resource hubs.

This will only be viable through two options: finding alternative land routes such as One Belt, One Road; or building a powerful military fleet capable of securing resources and global supply chains across the Asia-Pacific and elsewhere.

Building a powerful navy will mean collision with the US, whose global primacy rests upon its domination of sea lanes and relevant security alliances in Europe and the Asia-Pacific. Any diminution of US sea power will have a direct impact on the world order. This explains the importance Washington attaches to developments in foreign powers’ naval capabilities.

It is true that Chinese naval technology is still substantially behind current US capabilities. The US has 11 aircraft carriers and the Chinese only one, and that one still lacks an aircraft wing capable of operating off a carrier deck. However, what is important here is the trend: China has made significant progress over several decades and is rapidly developing new destroyers, amphibs, stealth fighters, and long-range weapons. This could expand its expeditionary military operations around the globe.

China continues to construct an array of offensive and defensive capabilities to enable the People’s Liberation Army (PLA) to gain maritime superiority within the first island chain in the Asia-Pacific. Those are the islands that run from the Kurils, through Taiwan, to Borneo, roughly encompassing the Yellow Sea, East China Sea, and South China Sea.

China’s broad range of anti-ship cruise missiles (ASCMs) and launch platforms, as well as submarine-launched torpedoes and naval mines, allow the People’s Liberation Army Navy (PLAN) to create an increasingly lethal, multi-access threat against an adversary approaching Chinese waters and operating areas.

The PLAN continues to develop into a global force. It is gradually extending its operational reach beyond East Asia and the Indo-Pacific into a sustained ability to operate at increasingly long ranges. The PLAN’s latest naval platforms enable combat operations beyond the reach of China’s land-based defenses.

Furthermore, the PLAN now has a sizable force of high-capability logistical replenishment ships to support long-distance, long-duration deployments, including two new ships being built specifically to support aircraft carrier operations. The expansion of naval operations beyond China’s immediate region will also facilitate non-war uses of military force.

The PLAN’s force structure continues to evolve, incorporating more platforms with the versatility for both offshore and long-distance power projection. China is engaged in series production of the LUYANG III-class DDG, the JIANGKAI II-class FFG, and the JIANGDAO-class FFL. China also launched its first RENHAI-class (Type 055) CG in 2017.

Even on the aircraft carrier level, despite its numerical inferiority, China continues to learn lessons from operating its lone carrier, the Liaoning, which is produced in the Ukraine. China’s first domestically produced aircraft carrier, launched in 2017, will be commissioned in 2019 (according to various sources, this will be a multi-carrier force). China’s next generation of carriers will probably have greater endurance and be capable of launching more varied types of fixed-wing aircraft than the Liaoning.

PLAN Aviation is also making progress on improving capabilities to conduct offensive and defensive offshore operations such as strike, air, and missile defense, strategic mobility, and early warning and reconnaissance missions.

For the moment, the PLAN’s ability to perform missions beyond the first island chain is modest. Its ability is constantly growing, however, as it gains more experience operating in distant waters and acquires larger and more advanced platforms. The US will remain a dominant force for the coming couple of decades, but Chinese successes should not be underestimated.

Chinese naval successes, as reflected in the recent Congressional report, add to growing American fears that China might become a global competitor in coming decades. From the US perspective, what the Chinese are doing in Eurasia through its pivotal One Belt, One Road initiative as well as various moves to influence Tajikistan, Afghanistan, and Pakistan is geopolitically significant. The Chinese are doing exactly what the Americans oppose – solidifying one-country rule in Eurasia.

View PDF

Emil Avdaliani teaches history and international relations at Tbilisi State University and Ilia State University. He has worked for various international consulting companies and currently publishes articles focused on military and political developments across the former Soviet space.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family 

 

BESA: Putin’s Turkish Gambit

on Saturday, 08 June 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

BESA Center Perspectives Paper No. 1,195, June 9, 2019

EXECUTIVE SUMMARY: The first-ever NATO member state to shoot down a Russian military jet has willingly fallen in line with Vladimir Putin’s “Turkish Gambit,” a strategy designed to drive a deep crack into the NATO alliance.


The Ottoman and Tsarist militaries fought several wars during their imperial histories, all of them ending in Russian victory – a pattern that created a persistent Russophobia among the modern-day rulers of Turkey.

A mutual antipathy is baked into both cultures. In Russian, the word “Turkey” is used to denote an uninvited guest, and the word “Turk” is used to mean “ignorant.” The Turkish right wing, which comprises about 65-70% of the population, uses the phrase “Moskof gavuru” to mean “Russian.” The phrase translates to “an infidel from Moscow.”

In the summer of 2015, Turkish president Recep Tayyip Erdoğan started to show public signs of frustration over Russia’s protection of his nemesis, Syrian president Bashar Assad. Vladimir Putin responded by setting in motion a clever and effective game of political chess. Here, in chronological order, are the events that made up Putin’s “Turkish Gambit:”

Late summer and into the fourth quarter of 2015: Russian military jets not only intensified their patrolling but deliberately violated Turkish airspace, provoking Ankara to retaliate militarily. Had Erdoğan declined to respond, he would have been embarrassed before a divided nation as it was heading into parliamentary elections for a second time in five months. In the June round, Erdoğan’s party lost its parliamentary majority for the first time since it came to power in 2002. In the face of Russian aggression, the always assertive and self-confident PM, Ahmet Davutoğlu, changed the military rules of engagement to permit the shooting down of any foreign aircraft violating Turkish airspace. In so doing, Davutoğlu thought he had cleared northern Syria of a hostile military presence and opened a path for Ankara-backed jihadists to march toward Damascus and defeat Assad. This was not his first major miscalculation.
November 2015: Putin deployed the ancient Russian military tactic of testing how far he could go, provided Russia’s loss would be minimal. He sent an Su-24 to fly a controversial route along the Turkish-Syrian border. As he expected, Turkey shot it down, becoming the first NATO country to do such a thing after WWII. Even before the cheers had faded away, Erdoğan and Davutoglu realized they were in trouble, and a price of some kind was going to have to be paid. Initial diplomatic efforts to mend ties failed. In a move designed to humiliate Ankara even further, Putin sent the more advanced Su-34 to the Turkish border for further airspace violations. Davutoğlu, who had pledged to shoot down more Russian planes if they came that way again, did nothing.
Early 2016: Russia unveiled a long list of economic and trade sanctions on Turkish companies and introduced a visa regime that was too difficult for ordinary Turks to bypass. Moscow banned Russian citizens from traveling to Turkish holiday resorts and threatened multi-billion dollar Turkish construction businesses in Russia. It threatened to expel thousands of Turkish workers from Russia, even mentioning the possibility of taking “military retaliatory action.” Before Russia played its strongest card – its position as Turkey’s biggest natural gas supplier – Erdoğan buckled. Poor economic management caused the Russian sanctions to have an impact on the Turkish economy estimated at around $15 billion.
June 2016: The usually confrontational Erdoğan showed himself to be a pragmatist when necessary and sent Putin a written apology for the Su-24. It was not sufficient. If Erdoğan was to avoid Russian hostilities, he was going to have to align Turkey’s Syria policy fully with Russia’s. Belatedly, Erdoğan realized that what he once imagined to be a neo-Ottoman Syrian territory friendly to Turkey and Turkish interests, along with Hamas and the Muslim Brotherhood, was now Russian-controlled territory, and Assad was regaining much of it despite the years of blood, tears, and expended resources.
About face: Erdoğan decided to make the best of this calamity by using Turkey’s newfound love affair with Moscow against the West. Should the West decline to believe in the Turkish-Russian reconciliation, Ankara always retained the “nuisance valve” option: the threat of opening the floodgates and sending millions of refugees to Europe.
December 2017: Turkish officials announced that Ankara would buy Russian-made surface-to-ground S-400 long-range air and anti-defense missiles (for an as-yet unofficial $2.5 billion). Turkey knows the Americans and their NATO allies are unlikely to believe that the S-400s will work entirely as a stand-alone system; will pose no threat to the F-35 or other NATO systems; will be controlled exclusively by Turkish soldiers and not Russian; and will be entirely free of Russian hacking into NATO systems. But Turkey has no desire to be sanctioned by Russia once again. In a sign of the effectiveness of Putin’s Turkish Gambit, there is now a wide crack in the NATO alliance as Ankara insists it will deploy both the S-400 and F-35 systems on its soil. The purchase of the S-400s is obviously Turkey’s sovereign decision, and its NATO allies cannot challenge it. But they can challenge Turkey’s participation in the F-35 program, and have the option of kicking Turkey out of the consortium that builds new-generation stealth aircraft.\
2019 or 2020: Turkey opens negotiations with Moscow for a stopgap fighter solution that will address Ankara’s interim requirements. After all, the Turks cannot afford to compromise their firepower and aerial deterrence. If realized, the fighter jet program would push Turkey even further into Russia’s defense and security orbit and would further widen the crack within NATO, likely prompting campaigns calling for Turkey’s expulsion.
2025: Whether or not Turkey is still part of the NATO alliance, it will have established irrevocable defense ties with Russia, with one foot in Brussels and two arms clinging to Moscow.
The Turkish Gambit may or may not end well for Erdoğan, but it’s certainly good for Putin.

View PDF

Burak Bekdil is an Ankara-based columnist. He regularly writes for the Gatestone Institute and Defense News and is a fellow at the Middle East Forum. He is also a founder of, and associate editor at, the Ankara-based think tank Sigma. 

BESA’s Top Ten of 2018

on Sunday, 06 January 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


  • What Might an Israel-Iran War Look Like? Prof. Hillel Frisch argues that in the not unlikely event of an Iranian-Israeli war triggered by Tehran’s military entrenchment in Syria, Israel has one advantage Iran doesn’t: a public that is firmly behind its democratically elected government.
  • How the IDF Is Preparing for Multi-Front War — While none of Israel’s enemies seems interested in a full-scale war in the near future, Yaakov Lappin believes Israel’s ability to operate effectively on multiple battle fronts simultaneously will be crucial for its military success, as unpredictable, explosive events can begin on one front but quickly spread to others.
  • Iran’s New Anti-Israel “Resistance Axis”Dr. Doron Itzchakov claims that the growing Iranian aggressiveness in Syria reflects a shift in Tehran’s strategic approach from covert intervention by proxy to direct pursuit of an anti-Israeli “resistance axis,” emanating from the theocratic regime’s growing confidence in its ability to export its Islamist revolution.
  • Palestinian Settler-ColonialismDr. Alex Joffe argues that the pejorative of “settler-colonialism” should be applied to the Palestinians rather than to Israelis. For while the millenarian Jewish connection to Palestine can be proven with ease, the Muslim conquest of Byzantine Palestine in the 7th century CE is a textbook example of settler-colonialism. So are subsequent Arab migration waves, particularly during the 19th and 20th centuries under the Ottoman and British Empires. The application of the concept to Jews and Zionism by Palestinians is both ironic and unhelpful.
  • The Farhoud RememberedDr. Edy Cohen laments the fact that seventy-seven years after the mass massacre of the Baghdad Jews, in which the then-leader of the Palestinian Arabs, Hajj Amin Husseini, was deeply involved, his heirs to the Palestinian leadership still sustain an anti-Israel and anti-Jewish campaign of racial and political incitement unparalleled in scope and intensity since Nazi Germany.
  • The Ebbing of Warfare in Syria Will Spell Catastrophe for EuropeDr. Mordechai Kedar warns that the Iranian regime is increasingly using Syria, over which it has come to exert massive control, as a new front in its struggle against the West by banishing additional millions of wretched Syrians to the lands of heresy, the nemeses of the ayatollahs.
  • Lockheed Martin’s Compact Fusion Reactor — Should the hopes pinned on Lockheed Martin’s new revolutionary design of a Compact Fusion Reactor (CFR) be realized, argues Dr. Raphael Ofek, the fear of global energy scarcity will become a thing of the past, and mankind will have the benefit of an environment unsullied by energy pollution.
  • Russia and the Israeli-Syrian-Iranian ConfrontationEmil Avdaliani argues that Moscow’s mild reaction to Israel’s February 28 multiple airstrikes on Syrian-Iranian targets, in response to the downing of an Israeli F-16, reflects its desire to maintain cooperation with both Tehran and Jerusalem.

View PDF 

IISS: The US–Turkey rift

on Tuesday, 04 September 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Capping an accumulation of mutual grievances, US sanctions on Turkey over its refusal to release an American evangelical pastor suspected of involvement in the July 2016 coup attempt are accelerating the deterioration of Turkey’s economy and threatening bilateral security cooperation and NATO cohesion.

Relations between Turkey and the United States – two NATO allies and security partners in Afghanistan, Iraq and now Syria – are going through a major crisis. Just days after US President Donald Trump and Turkish President Recep Tayyip Erdogan were seen at the NATO Summit in Brussels, Trump unexpectedly imposed sanctions on Turkey’s interior and justice ministers. He is demanding that Turkish authorities release Andrew Brunson, an American evangelical pastor who spent over two years in a Turkish jail and is now under house arrest. Brunson is accused of cooperating with what the Turkish government calls the ‘Gulenist Terror Organisation’, which is associated with exiled Muslim preacher Fethullah Gulen and which Turks widely believe to have been behind the failed military coup in July 2016.

Erdogan refused to bend to US pressure, prompting another wave of US economic sanctions. On 10 August, the US doubled the tariffs on aluminium and steel imports from Turkey, prompting Ankara to sharply hike tariffs on several US products. While the US continues to threaten new economic measures, Erdogan has intensified the anti-American campaign in Turkey, accusing the West of waging an ‘economic war’. Public anger has resulted in shooting outside the US embassy in Ankara. With both leaders digging in their heels and refusing to back down, this crisis is likely to impair transatlantic security and the United States’ conflict-management efforts in Syria and beyond.

Tenuous relations
While the speed with which relations have deteriorated into a full-blown political confrontation has been startling, the downward trajectory of US–Turkey relations began many years ago. Both countries harbour serious grievances that need to be addressed before warm bilateral relations can be restored. This strategic discord is in part the result of diverging domestic trends, as Turkey under Erdogan has moved towards more authoritarian and Islamist rule. Yet it is somewhat ironic that the crisis has reached a head during the administration of a US president who generally appears more accommodating to autocratic strongmen.

 

SLpress: Ο εμφύλιος στην Λιβύη και η σύγκρουση Ρώμης-Παρισιού

on Tuesday, 13 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ο εμφύλιος στην Λιβύη και η σύγκρουση Ρώμης-Παρισιού

Οι εντάσεις ανάμεσα στις αντίπαλες λιβυκές δυνάμεις εκδηλώθηκαν και στην Διάσκεψη του Παλέρμο για την Λιβύη, όπως συνέβη και με τις διαφορές Ρώμης-Παρισιού, που έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα στη βορειοαφρικανική χώρα. Ο ίδιος ο διοργανωτής άλλωστε, ο Ιταλός πρωθυπουργός Κόντε, δήλωσε, πριν την έναρξη των εργασιών, ότι στον δρόμο για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην Λιβύη «δεν προβλέπονται συντομεύσεις της διαδρομής ούτε θαυματουργές λύσεις».

Παρόλα αυτά, οι δύο κύριοι αντίπαλοι στην στρατιωτική κρίση της Λιβύης, ο πρωθυπουργός της αδύναμης, αλλά διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης, Φάγεζ αλ-Σάρατζ, και ο επικεφαλής του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού (ΛΕΣ), Χαλίφα Χάφταρ, συναντήθηκαν για πρώτη φορά από τον περασμένο Μάιο. Στο Παλέρμο από λιβυκής πλευράς βρίσκονται επίσης ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Αγκίλα Σάλεχ, ο πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους, το οποίο είναι ισοδύναμο με την Άνω Βουλή στην Τρίπολη, Χάλεντ αλ Μέσρι, καθώς και οι επικεφαλής κάποιων παραστρατιωτικών οργανώσεων. 

Η ΕΕ εκπροσωπείται σε κορυφαίο επίπεδο, από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ και την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι. Στην Διάσκεψη είχαν προσκληθεί επίσης οι ηγέτες τριάντα χωρών, αλλά μετείχαν δώδεκα αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων. Ανάμεσά τους της Αλγερίας, της Τυνησίας, της Αιγύπτου, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας, του Μαρόκου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας και της Ισπανίας. 

Κύριο θέμα της Διάσκεψης είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας στην Λιβύη, η οποία μετά την πτώση του Καντάφι, έχει περιέλθει σε έναν φαύλο κύκλο εμφύλιων συγκρούσεων, με τις δύο κυβερνήσεις, του Σάρατζ στην Δύση και του Χάφταρ στην Ανατολή, να διεκδικούν την επικυριαρχία στην χώρα. Την κατάσταση εκμεταλλεύτηκε και το Ισλαμικό Κράτος, το οποίο έστειλε δυνάμεις στην χώρα, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερες τριβές και ένοπλες αναμετρήσεις.

Οι ενστάσεις Χάφταρ

Ο Χάφταρ, έφτασε την τελευταία στιγμή στο Παλέρμο και έτυχε θερμής υποδοχής από τον Ιταλό πρωθυπουργό. Έκανε ωστόσο μεταβολή και αρνήθηκε να παραστεί στο δείπνο της Δευτέρας, παρά τις επισημάνσεις του οικοδεσπότη Τζιουζέπε Κόντε ότι η συμμετοχή του στην Διάσκεψη είναι «σημαντική». Από το δείπνο απείχε και ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φάταχ αλ-Σίσι, ο οποίος είναι ισχυρός υποστηρικτής του Χάφταρ.

Ο ηγέτης του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού (ΛΕΣ) αρνείται να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με κάποιους από τους υπόλοιπους Λίβυους προσκεκλημένους, τους οποίους, σύμφωνα με το περιβάλλον του, χαρακτηρίζει ως ισλαμιστές εξτρεμιστές και υποστηρικτές της Αλ Κάιντα. Η στάση αυτή του Χάφταρ έθεσε σε αβεβαιότητα και την συμμετοχή του στην Σύνοδο, η οποία διεξάγεται στην πολυτελή Βίλα Ιτζέα, στο Παλέρμο.

Τελικά, ο πρώην αξιωματικός στις ένοπλες δυνάμεις του Καντάφι, είχε αρκετές διμερείς επαφές, ενώ παρουσία του Ιταλού πρωθυπουργού Κόντε, συναντήθηκε και με τον κύριο αντίπαλό του, τον Σάρατζ. Συνέχισε ωστόσο να επικρίνει την Διάσκεψη, υποστηρίζοντας, σύμφωνα με τηλεοπτική συνέντευξή του την οποία είδε το Reuters, ότι δεν θα μετέχει σε αυτήν «ούτε σε 100 χρόνια».

Οι στόχοι του Κόντε

Η κυβέρνηση Κόντε εργαζόταν εδώ και καιρό για την Διάσκεψη του Παλέρμο, για την οποία ο Κόντε είχε πάρει και την «έκκριση» του Τραμπ κατά την συνάντησή τους στην Ουάσινγκτον. Στόχος της ήταν η σταθεροποίηση της κατάστασης στην Λιβύη με την εφαρμογή του λεγόμενου οδικού χάρτη του ΟΗΕ, τον οποίο παρουσίασε την περασμένη Πέμπτη στην Νέα Υόρκη ο ειδικός απεσταλμένος του Οργανισμού, Γασάν Σαλάμε. 

Η Ιταλία και η διεθνής κοινότητα υποστηρίζουν το έργο του ΟΗΕ και, όπως δήλωσε ο Κόντε στην La Stampa, η Διάσκεψη αποσκοπεί στο να ξεπεραστεί «το αδιέξοδο στο οποίο έχει παγιδευτεί η λιβυκή πολιτική διαδικασία εδώ και πολύ καιρό». Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ από την πλευρά του, σύμφωνα με δηλώσεις συνεργατών του, είναι ικανοποιημένος με τα μέτρα που προώθησε η κυβέρνηση Σάρατζ στα θέματα της ασφάλειας, μετά τις φονικές συγκρούσεις στα νότια προάστια της Τρίπολης, τον περασμένο Σεπτέμβριο. Εκτιμά ωστόσο ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη.

Ο ίδιος ο Σάρατζ, ως επικεφαλής της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, εξέφρασε την περασμένη εβδομάδα την επιθυμία του στην Διάσκεψη του Παλέρμου να διαμορφωθεί ένα «κοινό όραμα» για την Λιβύη. Εξέφρασε όμως παραλλήλως και την ελπίδα στην ίδια Διάσκεψη να «ενοποιηθούν» οι θέσεις του Παρισιού και της Ρώμης σε ότι αφορά την χώρα αυτή της Βόρειας Αφρικής.

Μεταξύ Παρισίων και Ρώμης

Η ιταλική κυβέρνηση επιδίωκε αυτήν την Διάσκεψη από την Σύνοδο του Παρισιού για τη Λιβύη, που έγινε τον περασμένο Μάιο. Τότε που ο Μακρόν είχε την «φαεινή» ιδέα να υποστηρίξει την διεξαγωγή εκλογών μέχρι τον Δεκέμβριο, σε μία χώρα, όπου ομάδες ενόπλων βάλουν η μία κατά της άλλης, χωρίς να ξέρουν ποιος είναι με ποιόν. Το Παρίσι υπερασπίστηκε πιεστικά το σχέδιό του προκαλώντας την αντίδραση της Ρώμης και τον σκεπτικισμό της Ουάσινγκτον. Όπως ήταν αναμενόμενο και λογικό, το σχέδιο εγκαταλείφτηκε και πλέον οι εκλογές στην Λιβύη εξετάζονται μόνον ως ενδεχόμενο για το 2019.

Η Λιβύη αποτελεί μεγάλο πεδίο ενδιαφέροντος για την Ρώμη, αλλά και την κύρια πύλη εισόδου παράτυπων μεταναστών στην Ιταλία, πριν ο Σαλβίνι αποφασίσει να κλείσει τα ιταλικά λιμάνια για τα πλοία των ΜΚΟ. Ο ίδιος επισκέφθηκε την Τρίπολη και με δικές του πρωτοβουλίες υπογράφτηκαν διμερείς συμφωνίες με την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και προωθήθηκαν μέτρα για την ενίσχυση, από την Ρώμη, της λιβυκής ακτοφυλακής.

Η Ιταλία, η οποία υπήρξε και επικυρίαρχη αποικιοκρατική δύναμη στη Λιβύη, έχει προχωρήσει όμως και σε τεράστιες επενδύσεις στον λιβυκό πετρελαϊκό τομέα. Η Ρώμη στηρίζει την κυβέρνηση Σάρατζ και συνεργάζεται μαζί της για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών. Την ίδια ώρα το Παρίσι δείχνει να κάνει προσπάθειες προσέγγισης του Χάφταρ και της κυβέρνησης της ανατολικής Λιβύης, την οποία εκτός από την Αίγυπτο στηρίζουν και τα Εμιράτα, καθώς την θεωρούν ως ανάχωμα ενάντια στην εξάπλωση του Ισλαμικού Κράτους.

Αυτό το διαιρεμένο πολιτικό τοπίο στην Λιβύη, σε συνδυασμό με την σύγκρουση συμφερόντων δύο γειτονικών χωρών, οι οποίες είναι παραλλήλως σημαντικές ευρωπαϊκές δυνάμεις, περιπλέκει την κατάσταση. Είναι επίσης ο κύριος λόγος, για τον οποίο οι αναλυτές εκτιμούν, ότι δεν αναμένονται στο Παλέρμο θεαματικά αποτελέσματα.

Ανδρέας Ματζάκος*: Συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν: Συμπεράσματα για την Ελλάδα

on Thursday, 04 July 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Στις 28-29 Ιουνίου συναντήθηκαν οι ηγέτες των κρατών των 20 μεγαλυτέρων οικονομιών του πλανήτη στην Οσάκα της Ιαπωνίας. Για την χώρα μας είχε μεγάλο ενδιαφέρον το αποτέλεσμα των συνομιλιών μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Τραμπ και του προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν, καθώς πολλοί ανέμεναν να ακούσουν για οικονομικές κυρώσεις που ο Τραμπ θα επέβαλε στην Τουρκία, λόγω της επιμονής της για παραλαβή τoυ Αντιαεροπορικού Συστήματος (Α/Α) S-400 από την Ρωσία.

Αντ’ αυτού, ο Τραμπ δικαιολόγησε πλήρως την απόφαση του Ερντογάν να προσφύγει στην Ρωσία για αγορά των S-400, κατηγορώντας μάλιστα την κυβέρνηση Ομπάμα, ότι δεν φέρθηκε στην Τουρκία με δίκαιο τρόπο, αρνούμενη την πώληση του αντίστοιχου αμερικανικού Α/Α συστήματος Patriot.

Γιατί όμως ο Τραμπ δεν επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία στην παρούσα φάση; Δεν συνεχίζει η αγορά του συγκεκριμένου Α/Α ρωσικού οπλικού συστήματος καθώς και η πιθανή λειτουργία του μαζί με τα αμερικανικά μαχητικά F-35, να αποτελεί ευκαιρία για την αποκάλυψη της τεχνολογίας που καθιστά τα μαχητικά αόρατα, όπως διατεινόταν η αμερικανική πλευρά; Τι συμπεράσματα μπορεί η Ελλάδα να αντλήσει από αυτήν την συνάντηση της οποίας τα αποτελέσματα δεν ήταν αυτά που περίμενε τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης;

Η θέση που υποστηρίζεται στο άρθρο είναι ότι η επιβολή οικονομικών κυρώσεων στην Τουρκία από τις ΗΠΑ, θα κατέτασσε αυτομάτως την Τουρκία, χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, στους εχθρούς της Αμερικής. Μια τέτοια ενέργεια θα διαμόρφωνε ένα πολύ κακό κλίμα εντός του ΝΑΤΟ για την Τουρκία και θα δυσκόλευε την καθημερινή λειτουργία της συμμαχίας.
Στην πρώτη παράγραφο του άρθρου θα αναλυθεί η αλληλεπίδραση F-35 και S-400, στην δεύτερη παράγραφο θα εξηγηθεί γιατί ο Τραμπ δεν επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην Τουρκία, στη συνέχεια θα δούμε ποια τα συμπεράσματα για την χώρα μας και το άρθρο θα κλείσει με επίλογο.

Αλληλεπίδραση F-35 ΚΑΙ S-400

Καθώς πλησιάζει το διάστημα για την μεταφορά των S-400 από την Ρωσία στην Τουρκία, οι ΗΠΑ, με επιστολή την 6η Ιουνίου, του πρώην ασκούντος καθήκοντα Υπουργού Εθνικής Αμύνης Patrick Sanahan προς τον Τούρκο ομόλογο του Ακάρ, είχαν διαμηνύσει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο στην Τουρκία, ότι:

- Θα σταματούσε η συμμετοχή της στο πρόγραμμα παραγωγής των F-35, την 31 Ιουλίου 2019.

- Θα σταματούσε η εκπαίδευση των Τούρκων πιλότων στις ΗΠΑ, καθ’ όσον η δεύτερη σειρά, έχει προγραμματισμένη εκπαίδευση στο διάστημα Ιουνίου-Νοεμβρίου 2019.

- Το Κογκρέσο θα εξέταζε την επιβολή οικονομικών κυρώσεων μέσω του νομοσχεδίου Countering America’s Adversaries Through Sanctions (CAATSA). Το νομοσχέδιο αυτό είχε υπογραφεί την 2α Αυγούστου 2017, για να αντιμετωπιστούν οι εχθρικές προς τα αμερικανικά συμφέροντα ενέργειες της Ρωσίας, του Ιράν και της Βορείου Κορέας.

Η επιστολή αυτή, όχι μόνο για το ύφος της, αλλά και διότι έθετε συγκεκριμένο χρονικό όριο για την μη παραλαβή των S-400, χαρακτηρίστηκε από τον Ακάρ ως εκτός συμμαχικού πνεύματος, ενώ προκάλεσε σοβαρό προβληματισμό στην Τουρκία. Προβληματισμό γιατί μια τόσο σοβαρή επιστολή, εστάλη πριν τις επαναληπτικές εκλογές για την δημαρχία της Κων/πολεως την 23η Ιουνίου, ενώ θα μπορούσε να είχε σταλεί κάλλιστα μετά.

Με την επιστολή Sanahan, φάνηκε η Αμερική να δίνει ένα τέλος στην πιθανότητα συνυπάρξεως F-35 και S-400. Παρά ταύτα ο Τραμπ στην κρίσιμη αυτή συνάντηση, δεν επέβαλε τις κυρώσεις που αρκετοί ανέμεναν. Γιατί;

Γιατί τελικώς ο Τραμπ δεν επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην παρούσα φάσης;

Οι λόγοι είναι πολλοί, για την οικονομία του χώρου θα αναφερθούν οι τέσσερις κυριότεροι:

- Οικονομικές κυρώσεις θα επιβάρυναν την ήδη βεβαρημένη τουρκική οικονομία δυσκολεύοντας την ζωή του Ερντογάν, μετά και την ήττα του υποψηφίου του ΑΚΡ στις επαναληπτικές δημοτικές εκλογές στην Κων/πολη, από τον Ιμάμογλου. Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε αναταραχή στο εσωτερικό της Τουρκίας.

- Η Τουρκία συνεχίζει να αποτελεί ανάχωμα σε πιθανή κάθοδο της Ρωσίας στην Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή. Και ο έλεγχος των στενών των Δαρδανελίων και το έδαφος της, συνεχίζουν να έχουν βαρύνουσα σημασία για την Δύση.
- Οι ΗΠΑ χωρίς να επιβάλλουν τις κυρώσεις, τουλάχιστον στην παρούσα φάση και πριν την παραλαβή από την Τουρκία των S-400, όχι μόνο δίνουν ευκαιρία στον Ερντογάν να επανεκτιμήσει την κατάσταση των σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ, αλλά και διατηρούν το δικαίωμα να μην παραδώσουν τα F-35 στην Τουρκία.

- Τέλος, στην Μέση Ανατολή είναι ήδη τεταμένη η κατάσταση με το Ιράν, μετά τις πρόσφατες δολιοφθορές σε τάνκερ στον περσικό κόλπο, για τις οποίες ΗΠΑ και Ισραήλ θεωρούν υπεύθυνο το Ιράν. Δεν θα ήταν σώφρον για τις ΗΠΑ να ανοίξουν και νέο μέτωπο και με την Τουρκία. Αν τελικώς το ανοίξουν, θα έχουν καταφέρει να έχουν ένα μεγάλο σιιτικό και ένα μεγάλο σουνιτικό κράτος απέναντι τους. Και αυτό θα ήταν μια αιτία για γενικότερη ανάφλεξη στην Μέση Ανατολή.
Όμως τι συμπεράσματα μπορεί να αντλήσει η χώρα μας από τον τρόπο που εξελίχθηκε η συνάντηση των G-20;

Συμπεράσματα για την Ελλάδα

Πολλοί εντός Ελλάδος, μετά την συνεχή τουρκική δραστηριότητα εντός της κυπριακής ΑΟΖ για την ανακάλυψη υδρογονανθράκων, με τις απειλές για γεώτρηση και εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην περιοχή του Καστελόριζου, είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους στις ενέργειες του Αμερικανού προέδρου, στην συγκεκριμένη συνάντηση των G-20, προκειμένου η Τουρκία να αισθανθεί επιτέλους διπλωματική πίεση. Φαντάζονταν ότι οι ΗΠΑ θα σχημάτιζαν μια ομπρέλα προστασίας των ελληνικών συμφερόντων στην ΝΑ Μεσόγειο.

Είχαν δημιουργηθεί δηλαδή προσδοκίες πέραν κάθε λογικής, μια πολιτική οντότητα, η Ελλάδα, να εξαρτά την στρατηγική της για την προώθηση ζωτικών συμφερόντων της, από τις ενέργειες τρίτης χώρας. Χωρίς η Ελλάδα να έχει πρόθεση και σχέδιο να χρησιμοποιήσει τους συντελεστές ισχύος της για την υποστήριξη των δικών της συμφερόντων. Και αυτό κατά παράβαση μιας από τις βασικές αρχές της ρεαλιστικής σχολής των διεθνών σχέσεων, της αυτοβοηθείας (selfhelp), που λέει ότι, αν δεν έχεις την δυνατότητα ως κράτος στο άναρχο διεθνές σύστημα να υπερασπίσεις τα ζωτικά σου συμφέροντα, ουδείς άλλος θα το κάνει για σένα. Ότι όρους και να έθεσε η αμερικανική διοίκηση σχετικώς με το θέμα των S-400 στην Τουρκία, το έκανε για την προάσπιση των δικών της συμφερόντων. Ουδόλως σκέφτηκε τα ελληνικά συμφέροντα, όπως είναι απολύτως λογικό, πριν θέσει περιορισμούς στην Τουρκία.

Επίλογος

Το αμερικανικό νομοσχέδιο CAATSA, συντάχθηκε για να αντιμετωπίσει τις εχθρικές ενέργειες κατά αμερικανικών συμφερόντων, δηλαδή της Ρωσίας στην Ευρώπη και την Ευρασία, των ενεργειών του Ιράν για αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Κορέας στην κορεατική χερσόνησο. Εάν οι ΗΠΑ ενέτασσαν τόσο εύκολα και την Τουρκία στις προβλέψεις του ιδίου νομοσχεδίου, τότε θα έριχναν νερό στον μύλο της Ρωσίας, η οποία θα είχε επιτύχει πράγματι ρήξη στην νοτιανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Θα είχε επιτύχει η Ρωσία μια άνευ προηγουμένου αναστάτωση στο ΝΑΤΟ, με μια χώρα μέλος του να αντιμετωπίζεται ως εχθρική χώρα από την ίδια την συμμαχία. Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία έχει λευκή κάρτα να ενεργεί κατά των συμφερόντων της Αμερικής ή του ΝΑΤΟ, ή ότι δεν μπορεί να τις επιβληθούν κυρώσεις σε μεταγενέστερο στάδιο.

Σε ότι αφορά την χώρα μας, η Ελλάδα πρέπει να συντάξει το γρηγορότερο δυνατόν Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας, προκειμένου να αντιμετωπίσει απειλές κατά των συμφερόντων της και μάλιστα των ζωτικών και, να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες για την προώθηση τους. Χωρίς ένα τέτοιο σχέδιο, κάθε γεγονός που θα συμβαίνει ειδικώς με την Τουρκία, θα εξελίσσεται σε κρίση. Κάθε νέο γεγονός θα μας αιφνιδιάζει. Και όταν αιφνιδιάζεσαι, ενεργείς σπασμωδικά, χωρίς λογική αλληλουχία αντιδράσεων, χωρίς να γνωρίζεις τι περιμένεις να επιτύχεις σε κάθε πιθανή ενέργεια της Τουρκίας και όχι μόνο. Και ας σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν είναι καθόλου απρόβλεπτη. Πριν ενεργήσει, αναγγέλλει τι θα κάνει και στη συνέχεια το κάνει.


* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MSc στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών. 

Ιωάννης Μπαλτζώης*: Μελετώντας τον εχθρό του Ελληνισμού: Οι "ιερές αγελάδες" της τουρκικής επεκτατικής γεωστρατηγικής! Και, Αναλύοντας την Επιθετική-Αναθεωρητική Τουρκία – Η Αντιμετώπιση.

on Wednesday, 03 July 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ο μεγάλος Κινέζος φιλόσοφος και στρατηγός Σουν Τσου, στην γνωστή πραγματεία του "Η Τέχνη του Πολέμου", που γράφτηκε πριν 2.500 χρόνια, αναφέρεται στον σχεδιασμό και την διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων υπό την μορφή δεκάδων αποφθεγμάτων και με περιεκτικό τρόπο.

Σε πολλά από τα αποφθέγματά του, ο Σουν Τσου παροτρύνει τον ηγέτη να μάθει καλά τον εχθρό του, καθώς και τα σχέδιά του για να μπορεί να τον αντιμετωπίσει επιτυχώς.


Σε ένα από αυτά λέει: «Ανακαλύψτε τα σχέδια του εχθρού και θα ξέρετε ποια στρατηγική θα είναι επιτυχής και ποια όχι». Έτσι καθίσταται αναγκαίο να γνωρίζουμε τον εχθρό και τα σχέδιά του, ώστε να μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε επιτυχώς. Και ας το πούμε προκαταβολικά. Η Τουρκία δεν είναι απρόβλεπτη, αλλά θα λέγαμε απολύτως αποκαλυπτική των γεωστρατηγικών της επιδιώξεων, όπως θα δούμε.


Τις τελευταίες δεκαετίες και συγκεκριμένα μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, είναι σαφές ότι η κυρία απειλή για την Ελλάδα και τα κυριαρχικά της δικαιώματά έχει καταστεί η Τουρκία, η οποία συστηματικά και συνεχώς έχει μεταβληθεί σε παγκόσμιο ταραξία, σε πηγή κινδύνων για τα γειτονικά της κράτη, δηλαδή μια νέα αναθεωρητική και επιθετική δύναμη. Η αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, οι συνεχείς απειλές και προσβολές και η αμφισβήτηση νησίδων και βραχονησίδων στο Ανατολικό Αιγαίο, η ναυτική εισβολή με γεωτρύπανο και ερευνητικό σκάφος στην κυπριακή ΑΟΖ κλπ. συνεχώς αυξάνεται επικίνδυνα.
Η Τουρκία, αντιλαμβανόμενη τις νέες ενεργειακές εξελίξεις και σχεδιασμούς που δημιουργούνται στην περιοχή, χωρίς αυτή να συμπεριλαμβάνεται, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες συμμαχίες (οι δύο Τριμερείς με Ελλάδα-Κύπρο-Αίγυπτο και Ισραήλ), καθώς και με την εκτόξευση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στο καλύτερο επίπεδο τις τελευταίες δεκαετίες, της προκαλεί μεγάλη νευρικότητα. Βλέπει να μένει έξω από αυτές τις εξελίξεις και να αποτυγχάνουν οι γεωστρατηγικοί της σχεδιασμοί, για ηγεμονική θέση στον σουνιτικό κόσμο και ως κέντρο διερχομένων αγωγών υδρογονανθράκων προς την Ευρώπη.

Η τουρκική γεωστρατηγική αντίληψη
Αναλύοντας την τουρκική στάση, διαπιστώνουμε ότι η Τουρκία κλιμακώνει την επιθετικότητά της σε τρία μέτωπα σήμερα. Στην Συρία, εισβάλλοντας στο έδαφος ξένης χώρας στην περιοχή του κουρδικού καντονίου του Αφρίν και της Γιαραμπλούς, στην κυπριακή ΑΟΖ, με την πειρατική ενέργεια έρευνας και γεώτρησης στην ΑΟΖ άλλου κράτους και μέλους της ΕΕ και φυσικά εδώ και δεκαετίες στο Αιγαίο. Πρόκειται δηλαδή για μοναδική περίπτωση χώρας που έχει εισβάλει σε τρία κράτη σήμερα (Κύπρος, Ιράκ και Συρία) ενώ απειλεί και τέταρτο (Ελλάδα).
Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας βασίζεται στη γεωπολιτική αντίληψη του 19ου αιώνα περί ζωτικού χώρου (Lebesraum), που υιοθέτησαν οι Ναζί και παρακάτω θα δούμε την ιδιαίτερη ιδεολογική σχέση των Ναζί (Χίτλερ) και του Μουσταφά Κεμάλ. Δηλαδή μια μεγάλη δύναμη χρειάζεται ζωτικό χώρο για να αναπνεύσει. Και ποιοι εμποδίζουν την υλοποίηση του εν λόγω τουρκικού σχεδιασμού; Μα δύο λαοί, οι Έλληνες και οι Κούρδοι. Συνδυαζόμενη η θεωρία του lebersraum, με την μεγαλοϊδεατική νεο-οθωμανική αντίληψη της αναδυόμενης αυτοκρατορίας, από την εποχή του ιδρυτού της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας του Μουσταφά Κεμάλ, μέχρι σήμερα.
H ιδεολογική σχέση Νεοτούρκων και Μουσταφά Κεμάλ με τη ναζιστική ιδεολογία και τον θαυμασμό του ιδίου του Αδόλφου Χίτλερ αποκαλύπτεται λεπτομερώς στο βιβλίο του Βρετανού καθηγητή Δρ. Στέφεν Άιριγκ με τίτλο: «Ατατούρκ και Ναζί. Δάσκαλος και μαθητής στην εφαρμογή του ολοκληρωτισμού».
Οι βασικές αρχές της τουρκικής γεωστρατηγικής, εδράζονται σε δύο θεωρίες, μία εθνικιστική–αλυτρωτική και μία πολιτικο-θρησκευτική, όπου εκεί επάνω εδράζονται όλες οι γεωστρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας. Αυτό συμβαίνει εδώ και δεκαετίες, άλλοτε κεκαλυμμένα και άλλοτε --όπως την παρούσα περίοδο-- έντονα, προκλητικά και επιθετικά. Επιπρόσθετα, στη διαμόρφωση της τουρκικής γεωστρατηγικής ήρθαν να συμβάλλουν καταλυτικά δύο πιο πρόσφατες θεωρίες: Μια νεόκοπη, προκλητική θεωρία που περιφρονεί ξεδιάντροπα έννοιες του διεθνούς δικαίου και μια που προτάσσει δυναμικά το νεο-οθωμανικό μεγαλείο. Παρακάτω ακολουθούν οι τέσσερις αυτές θεωρίες που όλες τους όμως απείλησαν και απειλούν τον ελληνισμό.

1920, ο 'Εθνικός Όρκος' του Κεμάλ
Ο 'Εθνικός Όρκος'(MISAAK-I MILLI ή Ahd-i Milli) αφορά την παρακαταθήκη του Μουσταφά Κεμάλ, που ψηφίστηκε το 1920 στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση στο Ερζερούμ. Τότε, και ενώ ο Ελληνικός Στρατός είχε απελευθερώσει την Σμύρνη και μια σειρά από άλλες πόλεις και περιοχές της δυτικής Μικράς Ασίας, ο Μουσταφά Κεμάλ συγκάλεσε τους πολιτικούς ηγέτες της Ανατολίας και διοργάνωσε το Συνέδριο του Ερζερούμ και το Συνέδριο της Σεβάστειας.
Στα συνέδρια εκείνα, αφού εξασφάλισε και την υποστήριξη των ηγετών των φατριών των Κούρδων, αποφασίστηκαν οι βασικοί άξονες του 'Εθνικού Όρκου', που οριστικοποιήθηκε και δόθηκε από τους βουλευτές της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, σε μια συνεδρίαση που έγινε κεκλεισμένων των θυρών, τις 28 Ιανουαρίου 1920.
Ο 'Εθνικός Όρκος', που αποτελείται από έξι άρθρα, ανακοινώθηκε στην κοινή γνώμη στις 17 Φεβρουαρίου και περιελάμβανε τους όρους της ειρηνευτικής συμφωνίας που ήταν διατεθειμένη να υπογράψει η Τουρκία. Μάλιστα, για να γίνει αντιληπτό από όλους και να αποτελέσει την παρακαταθήκη του Μουσταφά Κεμάλ και τον οδηγό για τους μελλοντικούς κυβερνήτες της Τουρκίας ήταν συνημμένα του Εθνικού Όρκου ο Χάρτης με τις μελλοντικές διεκδικήσεις τις Τουρκίας. Σε αυτόν αναγράφονταν και αναφέρονταν όλες οι περιοχές που θα διεκδικούσε η Τουρκία. Δηλαδή, όπου υπάρχουν σήμερα τουρκικές διεκδικήσεις, στην Μοσούλη, στο Χαλέπι, στην Κύπρο, στα Δωδεκάνησα, στην Δυτική Θράκη κλπ.


Ο Χάρτης του Εθνικού Όρκου με τις εδαφικές διεκδικήσεις

Ο Χάρτης του Εθνικού Όρκου με τις εδαφικές διεκδικήσεις.
Για να μην υπάρχουν αμφιβολίες για το ποιες είναι αυτές οι περιοχές που διεκδικεί το τουρκικό έθνος, «τα σύνορα της καρδιάς του», ο Ερντογάν πρόσφατα μίλησε για το Χαλέπι της Συρίας, τη Μοσούλη, το Κιρκούκ και το Αρμπίλ του Ιράκ, το Καραμπάχ της Αρμενίας, το Μπατούμ της Γεωργίας, τη ρωσική Κριμαία, τη Βάρνα της Βουλγαρίας, τη μουσουλμανική Βοσνία, τα Σκόπια και βεβαίως για την ελληνική Δυτική Θράκη, τη Θεσσαλονίκη (γενέτειρα του Μουσταφά Κεμάλ) και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Στην ουσία όμως πρόκειται για τις περιοχές που αναφέρονται ακριβώς στον 'Εθνικό Όρκο'.
Δήλωσε επίσης ότι «η Τουρκία δεν είναι μόνο τα 82 εκατομμύρια των πολιτών της αλλά και τα εκατομμύρια αδέλφια μας στη γύρω γεωγραφική περιοχή». Πρόσθεσε ότι είναι καθήκον, αλλά και δικαίωμα της Τουρκίας να ενδιαφέρεται γι’ αυτές τις περιοχές και κατέληξε: «Η στιγμή που θα παραιτηθούμε από αυτό, θα είναι η στιγμή που θα χάσουμε την ανεξαρτησία μας και το μέλλον μας».

1975, η 'Εθνική Θέαση' του Ερμπακάν
Η δεύτερη είναι η 'Εθνική Θέαση' (MILI GORUS), του μέντορα του Ερντογάν, του Νετσμενττίν Ερμπακάν. Το 1975, ο Ερμπακάν παρουσίασε το πλαίσιο ιδεών του για μια ισχυρή Τουρκία, το πρόγραμμα – κίνημα Εθνική Θέαση. Με αυτό το πρόγραμμα-κίνημα της 'Εθνικής Θέασης', ο Ερμπακάν επεδίωξε να εισαγάγει μια ιδεολογική πλατφόρμα. Πρόκειται για ένα πλαίσιο ιδεών, αρχών και στόχων για την ευημερία και την ανάπτυξη της Τουρκίας και την ανέλιξή της σε σημαντική χώρα του παγκόσμιου συστήματος, όπως ήταν ακριβώς κάποτε η Οθωμανική αυτοκρατορία.
Σημαντικό στοιχείο στην 'Εθνική Θέαση' κατέχει το Ισλάμ καθώς τότε ξεπήδησε το λεγόμενο πολιτικό Ισλάμ στην Τουρκία. Έτσι, στην ουσία η 'Εθνική Θέαση' ήταν η πολιτικοποίηση του Ισλάμ και η αναρρίχηση ενός Ισλαμικού κόμματος στην εξουσία. Ο στόχος αυτός επετεύχθη ήδη στην Τουρκία και ο αγαπημένος «πρίγκηπας της Κωνσταντινούπολης» του Ερμπακάν, ο νυν πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον κατέκτησε με τον πιο εμφατικό τρόπο.

2018, η 'Γαλάζια Πατρίδα' του Γιαϊτζί
Μέχρι πριν λίγα χρόνια οι επιδιώξεις της Τουρκίας ήταν εμφανείς και αποσκοπούσαν αφενός στην γκριζοποίηση νησίδων και βραχονησίδων, που δεν αναφέρονταν ονομαστικά στη συνθήκη της Λωζάνης και στη διχοτόμηση του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό. Όμως πρόσφατα προέκυψε και ένας νέος όρος, με περισσότερες εδαφικές διεκδικήσεις.


Τα πάντα στα μισά διεκδικεί ουσιαστικά η Τουρκία.
Είναι η «Γαλάζια Πατρίδα», που ακούμε συνεχώς τελευταία από την γείτονα χώρα. Η παράνομη και εξωφρενική για το Διεθνές Δίκαιο θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» δημιουργός της οποίας είναι ο ναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί. Την εν λόγω θεωρία προτάσσει τώρα η Άγκυρα προκειμένου να αμφισβητήσει τα δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Αναφερόμαστε σε μια θαλάσσια έκταση περίπου 465.000 τετραγωνικών ΚΜ, όπου η Τουρκία, αδιαφορώντας για το Διεθνές Δίκαιο και τη Συνθήκη UNCLOS του 1982 (Θαλάσσιο Δίκαιο), στηρίζει τις διεκδικήσεις της σε μια παγκόσμια νομική αυθαιρεσία. Θεωρεί ότι τα νησιά του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ούτε ΑΟΖ.
Έτσι η Τουρκία καλεί τα χερσαία κράτη, που είναι απέναντί της, την Αίγυπτο και την Λιβύη και κατ’ επέκταση και την Ελλάδα, να χωρίσουν στη μέση τον θαλάσσιο χώρο που τους χωρίζει. Στην ουσία έχουμε μια γεωπολιτική επιχωμάτωση της Τουρκίας στο μισό της θαλάσσιας έκτασης της Ανατολική Μεσογείου και του Αιγαίου. Θέλει δηλαδή, στη μέση το Αιγαίο (25ος μεσημβρινός) και στη μέση και την Ανατολική Μεσόγειος.
Φυσικά, όλα τα κράτη απέρριψαν την νεόκοπη και παράνομη θεωρία της Τουρκίας, καθόσον δεν υπάρχει περίπτωση αυτό να γίνει αποδεκτό από την διεθνή κοινότητα και φυσικά από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Δηλαδή η Αγγλία, η Σαρδηνία, η Κορσική και τόσα νησιά και θαλάσσια κράτη δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ;
Παράλογες θεωρίες για την παγκόσμια κοινότητα και το Διεθνές Δίκαιο, που όμως η Τουρκία θέτει στο τραπέζι των διεκδικήσεων, προσπαθώντας συσσωρεύσει διεκδικήσεις, ώστε να υποχωρήσει μερικώς σε κάποιες διεκδικήσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όταν συρθούμε αναγκαστικά μετά από κάποιες εξελίξεις.

2001, τo 'Στρατηγικό Βάθος' του Νταβούτογλου
Η ολοκληρωμένη γεωστρατηγική αντίληψη της νεοοθωμανικής Τουρκίας αποκαλύπτεται εντυπωσιακά, διαβάζοντας το βιβλίο του καθηγητή και πρώην πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου. Εκεί, αναλύεται η γεωπολιτική κατάσταση στο σύμπλοκο Βαλκάνια-Αιγαίο-Ανατολική Μεσόγειος, που αφορά ουσιαστικά τα δύο ελληνικά κράτη (Ελλάδα και Κύπρος) και τον σημαντικό ρόλο που πρέπει η Τουρκία να αναλάβει. Διαβάζουμε: «Μέσα σε αυτόν τον σχεδιασμό, το ζήτημα της Κύπρου, θα έλθει στο προσκήνιο με πιο ενεργό τρόπο».
Ξεκαθαρίζει την τουρκική πολιτική απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, τονίζοντας ότι «η Κύπρος πρέπει να βγει από την τουρκο-ελληνική εξίσωση». Και παρακάτω: «Η Κύπρος γίνεται με αυξανόμενη ταχύτητα ένα ζήτημα Ευρασίας και Μέσης Ανατολής–Βαλκανίων (Δυτικής Ασίας-Αν. Ευρώπης». Και ακόμη δεν είχαν ανακοινωθεί τα ενεργειακά αποθέματα νοτίως της Κύπρου, οι ενεργειακές συμμαχίες και άξονες, που αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα του προαναφερθέντος συμπλόκου.
Σε ότι αφορά την ισλαμοτουρκική πολιτική με τα βαλκανικά κράτη αναφέρει χαρακτηριστικά: «…Μια αδυναμία της Τουρκίας που θα φανερωθεί στο θέμα της ασφάλειας και της προστασίας της τουρκικής κοινότητας στην Κύπρο, μπορεί να εξαπλωθεί σαν κύμα στην Δυτική Θράκη και την Βουλγαρία και ακόμη στο Αζερμπαϊτζάν και την Βοσνία». Μόνο από τα μικρά αυτά αποσπάσματα του περίφημου βιβλίου του μέντορα του Ερντογάν για την Νέο-οθωμανική πολιτική του Τούρκου προέδρου.
Η Ελλάδα, με την πολιτική του κατευνασμού (Appeasment) τις τελευταίες δεκαετίες, θεωρεί ότι θα κατευνάσει το αδηφάγο θηρίο «χαϊδεύοντας το κατά την φορά του πέλους», οδηγώντας όμως σταδιακά την πατρίδα στην 'φινλανδοποίηση', παραχωρώντας εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα χωρίς πόλεμο. Διατρέχουμε κίνδυνο αφανισμού ως έθνος αν συνδυαστεί η επιθετική αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας με την ελληνική πολιτική κατευνασμού, καθώς και με άλλους εθνοκτόνους παράγοντες.
Αναφερόμαστε φυσικά στην υπογεννητικότητα, τη μετανάστευση των καλυτέρων και πολύ καλά εκπαιδευμένων νέων μας, όπως ήδη συμβαίνει σήμερα. Μόνη ελπίδα μας η διαμόρφωση νέας εθνικής στρατηγικής με κυρίαρχη την πολιτική αποτροπής (Containment), μαζί με ισχυρές συμμαχίες. Και για να είμαστε σαφείς, αποτροπή σημαίνει ισχύς, με δεδομένη την πολιτική εφαρμογή της, αν απαιτηθεί, για την προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων.

Παραπάνω, αναφερθήκαμε στις θεωρίες, που εδράζεται ολόκληρη η Τουρκική Γεωστρατηγική Αντίληψη, η οποία έχει τις ρίζες της από τον Εθνικό Όρκο, την παρακαταθήκη του Μουσταφά Κεμάλ μέχρι σήμερα και η οποία έχει εμπλουτιστεί με νέες πολιτικές θεωρίες και πρακτικές. Από την Ισλαμική Εθνική Θέαση, στην γεωπολιτική θεώρηση του Νέο-οθωμανισμού του Νταβούτογλου, ως την πρόσφατη ακραία, απαράδεκτη και αναθεωρητική θεωρία της Γαλάζιας πατρίδας του Ναυάρχου Γιαϊτζί. Στη συνέχεια θα επιδιώξουμε να αναλύσουμε τις σημερινές γεωστρατηγικές επιδιώξεις και πως πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Τουρκική Σκέψη.
Ο τρόπος σκέψης της Τουρκικής εθνικής πολιτικής εστιάζεται σε τρεις παράγοντες:
• Στην θρησκεία (Ισλάμ),
• στον εθνικισμό και
• στην Ιστορία.
Οι παράγοντες αυτοί έχουν ως κοινή συνισταμένη τη γεωγραφία και το νέο όραμα Ερντογάν που εστιάζεται σε πέντε «Κ».
• ΚΟRΕ (Κορέα),
• ΚΕSMIR (Κασμίρ),
• ΚURTLER (Κούρδοι).
• KIBRIS (Κύπρος) και
• KUDUS (Ιεροσόλυμα).
Τα πέντε Κ, έγιναν γνωστά από το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας, για διάφορες περιοχές και λαούς, με παρεμβάσεις, δηλώσεις ενδιαφέροντος και προστασίας των μουσουλμάνων διαφόρων περιοχών (Κασμίρ και Παλαιστινιακό), ιδιαίτερες σχέσεις (Κορέα) κλπ.
Τουρκική Μεθοδολογία.
Οι αρχές της τουρκικής μεθοδολογίας περιλαμβάνουν προληπτικές και αποτρεπτικές ενέργειες, με μεταφορά στρατιωτικών επιχειρήσεων της Τουρκίας πέραν των συνόρων της και δη σε εδάφη άλλων κρατών. Αναφέρομαι σε μια στρατηγική της Τουρκίας , βάση της οποίας η υιοθέτηση της αντίληψης περί άμυνας επί των συνόρων της, θεωρείται ολέθρια. Κάθε χώρα, κατά την Τουρκία, που δεν αποκόπτει τις απειλές της πέραν των συνόρων της και δεν δημιουργεί αμυντικά προπύργια στο εξωτερικό θα αντιμετωπίσει τον διαμελισμό της στο μέλλον.
Μια άλλη αρχή της Τουρκίας είναι, η πολιτική του ήσσονος κινδύνου και η μη ανάληψη επιχειρησιακών (και πολιτικών) ρίσκων. Αν δεν είναι εφικτό σήμερα, περιμένει για αύριο. Η Τουρκία ποτέ δεν θα προβεί σε στρατιωτική επιχείρηση μεγάλου ρίσκου και πάντα, αν δεν έχει εξασφαλίσει εκ των προτέρων την στήριξη, ή έστω την ανοχή των μεγάλων δυνάμεων. Ενδεικτικά, στην Κύπρο το 1974 είχε εξασφαλίσει την στήριξη των ΗΠΑ και την ανοχή των Ρώσων. Το ίδιο στις πρόσφατες επιχειρήσεις- εισβολές στην Συρία, στην περιοχή Γιαραμπλούς και στο καντόνι του Αφρίν. Στήριξη και ανοχή Ρωσίας και ΗΠΑ, αντίστοιχα.
Η μεθοδολογία της Τουρκίας είναι γνωστή και εφαρμόζεται επί δεκαετίες. Πολιτική εκφοβισμού, απειλών χρήσης στρατιωτικής ισχύος, χρήση στρατιωτικών μέσων, αμφισβητήσεις κυριαρχικών βερμπαλισμοί και απειλές, εκφοβισμοί, αμφισβητήσεις εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων άλλων χωρών, διάφορες μορφές υβριδικού πολέμου, απίστευτη περιφρόνηση και καταπάτηση του Διεθνούς Δικαίου, απίστευτες θεωρίες με σκοπό την διεκδίκηση χερσαίου και θαλάσσιου χώρου, γκριζοποίηση περιοχών χωρίς καμιά νομική ισχύ, χρήση στρατιωτικών μέσων διαδοχικά και συνεχώς κατά κρατών-στόχων, συνεχείς στρατιωτικές ασκήσεις με σκοπό την παρενόχληση και την επίδειξη ισχύος την συστηματική και συνεχή παραβίαση εθνικού εναερίου χώρου γειτονικών χωρών και γενικά μια συμπεριφορά που επιδεικνύει ιδιαίτερα προς την Ελλάδα και τελευταία προς την Κύπρο και αποδεικνύει τις παράνομες επιδιώξεις της. Μια συμπεριφορά πειρατική, κράτους ταραξία, κράτους εισβολέα σε τρεις ανεξάρτητες χώρες και που επιδίδεται συνεχώς χωρίς τιμωρία, σε αυτό το θέατρο του παραλόγου και επικινδυνότητας, σε όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο πρόεδρος Ερντογάν ωθείται σε αυτή την επικίνδυνη πολιτική του σήμερα, από τους εξής παράγοντες:
ü Οι ενεργειακές εξελίξεις στην ΑΟΖ της Κύπρου, όπου νέα κοιτάσματα ανακαλύπτονται και μεγάλες ξένες εταιρείες συμμετέχουν στο παιχνίδι της ανεύρεσης και εξόρυξης Υ/Δ.
ü Οι διαμορφούμενες ενεργειακές συμμαχίες, οι δύο τριμερείς Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος και Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ (η ονομαζόμενη και 3+1 αφού «συμμετέχουν» και οι ΗΠΑ και η υπό εκκόλαψη νέα Ελλάδα-Κύπρος-Ιορδανία, οι οποίες κατά πολλούς αναλυτές αποκτούν και στρατηγικής σημασίας συμμαχίες.
ü Οι κακές έως κατεστραμμένες σχέσεις Τουρκίας με το Ισραήλ, καθώς και οι κατεστραμμένες ήδη σχέσεις Τουρκίας Αιγύπτου.
ü Η αποτυχία της Τουρκίας να γίνει η ηγέτιδα δύναμη του Ισλαμικού κόσμου και των Αραβικών χωρών, αγνοώντας το γεγονός της ιστορικής μνήμης των Αράβων, από την εποχή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τις συνθήκες υποδούλωσης των Αράβων, που ακόμη είναι έντονες.
ü Οι νέες συμμαχίες στην Μέση Ανατολή, που διαμορφώνουν ένα νέο συγκρουσιακό περιβάλλον, δηλαδή Ρωσία-Τουρκία-Ιράν και από την άλλη Αίγυπτος-Ισραήλ-Σ. Αραβία-ΗΑΕ, όπου οι νέοι σύμμαχοι της Τουρκίας (Ρωσία και Ιράν) είναι διακηρυγμένοι εχθροί των ΗΠΑ και των συμμάχων της.
ü Η δυσχερής θέση της Τουρκίας στην Β. Συρία, τα προβλήματά της στην περιοχή Ιντλίμπ, η στήριξη τελικά των ΗΠΑ στους Κούρδους της Συρίας (YPG), με αποτέλεσμα να εξαρτάται από τις διαθέσεις του μεγάλου τακτικιστή Βλαντιμίρ Πούτιν.
ü Τέλος και πολύ σημαντικό η διαμάχη Τουρκίας και ΗΠΑ και το δίπολο S-400 F-35, που παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες, που τελικά θα κρίνουν και τις οικονομικές εξελίξεις (καταστροφικές αν δεν τα βρουν) της χώρας και ίσως και το μέλλον του πανίσχυρου σήμερα Ερντογάν.
Το Όραμα Ερντογάν μέχρι το 2023.
Το νέο-οθωμανικό όραμα του προέδρου Ερντογάν μέχρι το 20123, 100 χρόνια μετά την συνθήκη της Λωζάνης , είναι να καταστήσει την Τουρκία:
• Μέλος των G10, δηλαδή των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη
• Μεγάλη στρατιωτική και διπλωματική δύναμη ώστε να στηρίζει τις γεωπολιτικές της επιδιώξεις
• Περιφερειακό πόλο ισχύος, του οποίου ο λόγος θα βρίσκει μεγάλη απήχηση σε μουσουλμανικούς και αραβικούς πληθυσμούς.
• Εξουδετέρωση πλήρως του παράγοντα Κούρδοι και αποτροπή δημιουργίας αυτόνομου ή ανεξάρτητου Κουρδικού κράτους, εκτός Τουρκίας και δη στην Συρία, καθόσον αυτό θα αποτελέσει την Λυδία Λίθο για τον διαμελισμό της Τουρκίας.
• Πυρηνική δύναμη
• Κόμβος διάθεσης υδρογονανθράκων από τη νότια ανατολική ζώνη Κασπίας και Μέσης Ανατολής.
• Υπολογίσιμο παίκτη με κατασταλαγμένο τον ζωτικό του χώρο (ώστε να αναπνέει γεωπολιτικά), με έμμεση αναγνώριση του δικαιώματος να κινείται με ευχέρεια κινήσεων εντός αυτού.Ο Ερντογάν έχει αναφέρει χαρακτηριστικά στο υπουργικό συμβούλιο πως «όταν τελειώσει αυτή η ιστορία, η Τουρκία ή θα έχει μεγαλώσει ή θα έχει μικρύνει. Και εγώ θα κάνω τα πάντα να την μεγαλώσω».
• Ανακήρυξη το 2013 της Ισλαμικής Τουρκικής Δημοκρατίας, τέλος της Τουρκικής Δημοκρατίας και ανακήρυξη του Ερντογάν ως τον νέο μεγάλο Ατατούρκ, υποβαθμίζοντας σημαντικά τον πρώτο Ατατούρκ (Μουσταφά Κεμάλ).
· Μεταφορά της πρωτεύουσας από την Άγκυρα στην Κωνσταντινούπολη, για ιστορικούς λόγους.

Αντιμετώπιση
Θα πρέπει να ευχαριστούμε τον πρόεδρο Ερντογάν, καθόσον κάνει ότι είναι δυνατόν ο άνθρωπος να μας δείχνει τις προθέσεις του, την πολιτική του και την εθνική στρατηγική του, που είναι επιθετική, αναθεωρητική και έχει εδαφικές διεκδικήσεις κατά της Ελλάδος. Επίσης η κρίση αυτή μας απέδειξε την ουτοπική αντίληψη που καλλιεργήθηκε επί δεκαετίες στην εφησυχασμένη Ελληνική κοινωνία, ότι η Ελλάδα ως μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν κινδυνεύει από κανέναν, ιδιαίτερα από ένα σύμμαχο-μέλος του ΝΑΤΟ και ότι τα σύνορα της Ελλάδος είναι Ευρωπαϊκά σύνορα, άρα η ασφάλειά των είναι και υποχρέωση όλων των Ευρωπαϊκών κρατών και όχι και τόσο των Ελλήνων!!
Η δημιουργία στην σημερινή Τουρκία, ενός προεδρικού συστήματος χωρίς στοιχειώδη διάκριση των εξουσιών και θεσμικά αντίβαρα, με ποδηγέτηση του κοινοβουλίου και μόνη δημοκρατική επίφαση τις εκλογές, επισφραγίζει την παντοδυναμία του Ερντογάν. Ο Ερντογάν, όπως προαναφέραμε, έχει θέσει σε λειτουργία μια μακρόπνοη , μεγαλοπρεπή και φιλόδοξη πολιτική επιδίωξη, στο να καταστήσει την Τουρκία, αρχικά μεγάλη περιφερειακή δύναμη στην Ανατ. Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή, ηγέτιδα δύναμη του Ισλαμικού κόσμου και σε δεύτερη φάση σε ένα παγκόσμιο πόλο-κρατικό δρώντα, σχεδόν εφάμιλλο των ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Ε.Ε. στο νέο παγκόσμιο πολυπολικό σύστημα που ήδη διαμορφώνεται. Πολύ φιλόδοξο πρόγραμμα και συνάμα πολύ επικίνδυνο και για τον ίδιο και για την Τουρκία, αν αποτύχει. Αν ο Σουλτάνος όμως το επιτύχει τότε θα εκπληρώσει το όνειρό του, να γίνει ο νέος Ατατούρκ (πατέρας των Τούρκων), ξεπερνώντας τον παλαιό Μουσταφά Κεμάλ, ιδρυτή της νέας Τουρκίας, εμείς δε, είναι βέβαιο ότι θα γίνουμε τουρκικό προτεκτοράτο, ευνουχισμένο εθνικά και ακρωτηριασμένο εδαφικά.
Η πατρίδα θα πρέπει να αντιμετωπίσει άμεσα (χθες και όχι σήμερα) την γεωπολιτική μεταβολή και μετάλλαξη της Ισλαμικής Ερντογανικής και ανεξέλεγκτα επιθετικής Τουρκίας . Θα πρέπει με κάθε κόστος να εφαρμόσουμε μια νέα υψηλή Εθνική Στρατηγική, με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα, ιδιαιτέρως με εθνική ομοψυχία, που σε ότι αφορά το πολιτικό προσωπικό σήμερα δεν υφίσταται δυστυχώς, που η Εθνική αυτή Στρατηγική να εδράζεται σε ισχυρή αποτρεπτική στρατηγική έναντι της Άγκυρας.
Ας κοιτάξουμε κατάματα την Τουρκία, χωρίς φοβικά σύνδρομα, χωρίς την ολέθρια πολιτική κατευνασμού του παρελθόντος. Η Τουρκία δεν είναι ούτε αήττητη, ούτε τόσο φοβερή. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, παρά τις τεράστιες μνημονιακές περικοπές, παραμένουν ακόμη σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας και επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Η τουρκική στρατιωτική ισχύς είναι υπερεκτιμημένη, έχει δομικές αδυναμίες, αντιφάσεις, ελλείψεις σε ανώτατα έμπειρα στελέχη, προβλήματα ηθικού, ομογένειας, συναδελφικότητας, ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα του Ιουλίου 2016. Οι δε φαραωνικές φιλοδοξίες και επιδιώξεις του Σουλτάνου Ερντογάν, δημιουργούν αντιπαλότητες, ανταγωνισμούς, μισαλλοδοξίες και ξυπνούν δυσάρεστες μνήμες οθωμανικής αυτοκρατορίας, που ενυπάρχουν στο DNA όλων των λαών της Μέσης Ανατολής και της Βαλκανικής.
Η στρατηγικής συμμαχία της Ελλάδος με Ισραήλ και Αίγυπτο και στην συνέχεια με Ιορδανία και οι διαμορφούμενοι γεωπολιτικοί και γεωενεργειακοί άξονες Αθήνας-Λευκωσίας-Τελ Αβίβ και Αθήνας-Κύπρου-Καϊρου, κρίνονται ως θετική εξέλιξη για την Ελλάδα και θα επηρεάσει σημαντικά τις γεωπολιτικές εξελίξεις στα εθνικά μας θέματα. Ιδιαίτερα η στρατηγικής σημασίας επιλογή των ΗΠΑ να συμπεριλάβουν την Ελλάδα ως βασική χώρα στους γεωστρατηγικούς της σχεδιασμούς με την χρησιμοποίηση στρατιωτικών βάσεων τόσο στον νησιωτικό, όσο και στον χερσαίο χώρο της Ελλάδος και στην εφαρμοζόμενη νέα εξωτερική της πολιτική, αφού φαίνεται να απομακρύνονται από την Τουρκία, θεωρείται υψίστης σημασίας και ασπίδα προστασίας στις τουρκικές επιδιώξεις. Διατρέχουμε κίνδυνο αφανισμού ως έθνος αν συνδυαστεί η επιθετική αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, με την Ελληνική πολιτική κατευνασμού και με άλλους εθνοκτόνους παράγοντες, όπως η υπογεννητικότητα, η μετανάστευση των καλυτέρων και πολύ καλά εκπαιδευμένων νέων μας, όπως ήδη συμβαίνει σήμερα. Η μόνη πολιτική που πρέπει να εφαρμόζεται είναι η πολιτική της Αποτροπής (Containment), όπως διδάσκουν όλοι οι μεγάλοι γεωπολιτικοί και εφαρμόζουν τα σοβαρά κράτη.
Σε πρόσφατη ανάλυσή της, μετά την νέα ήττα του Ερντογάν στην Κωνσταντνούπολη η εφημερίδα Bild κάνει λόγο για την «αρχή του τέλους της εποχής Ερντογάν» και επισημαίνει ότι η τελευταία απόπειρα του τούρκου Προέδρου εναντίον της δημοκρατίας, με την ακύρωση των εκλογών του Μαρτίου, εξελίχθηκε σε αυτογκόλ. Στο άρθρο περιγράφεται η πορεία του Ερντογάν των τελευταίων ετών, οι διώξεις σε βάρος ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, δημοσίων υπαλλήλων, δικαστικών κ.λπ., ενώ τονίζεται ότι όσο ισχυρότερος γινόταν ο ίδιος, τόσο πιο αδύναμη γινόταν η Τουρκία. «Η οικονομία είναι κατεστραμμένη: οι ξένοι επενδυτές δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη και ο πληθωρισμός αδειάζει το πορτοφόλι των Τούρκων. Στην εξωτερική πολιτική η Τουρκία είναι πιο απομονωμένη από ποτέ, επιδεινούμενες διενέξεις με γειτονικές χώρες προκαλούν προβλήματα, ενώ οι σχέσεις με την ΕΕ και τις ΗΠΑ βρίσκονται στο ναδίρ. Ο Ερντογάν είναι για τον διεθνή διπλωματικό χώρο ανεπιθύμητος επισκέπτης Για αυτό και ισχύει ότι αυτές οι εκλογές ήταν η αρχή του τέλους της εποχής Ερντογάν», καταλήγει το άρθρο της Bild.
Καταλήγοντας θα λέγαμε εμφατικά ότι τα φοβικά σύνδρομα της πατρίδος δεν έχουν θέση σε καμιά περίπτωση στα εθνικά μας θέματα, γιατί αργά ή γρήγορα μας οδηγούν με βεβαιότητα στην «Φιλανδοποίηση» (παραχώρηση) των εθνικών κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, χωρίς πόλεμο, ιδιαίτερα την παρούσα περίοδο με τον Ερντογάν στρυμωγμένο στην κυριολεξία στην γωνία. Και ας αφήσουν ορισμένοι τις πομφόλυγες περί διεθνούς έννομης τάξης, ότι είμαστε μέλος διεθνών αμυντικών συμμαχιών, οικονομικών και πολιτικών ενώσεων, άρα ασφαλείς και ότι έχουμε δίκαιο και δεν διεκδικούμε τίποτα από κανέναν, ασχέτως αν όλοι οι άλλοι διεκδικούν πολλά από μας, γιατί η ιστορία γράφεται με άλλους τρόπους. Τέλος, εκτιμώ ότι πρέπει να υπάρξει εθνική ομοψυχία, να δημιουργηθεί επιτέλους το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, για ενιαία εθνική γραμμή και να ενημερωθεί ο Ελληνικός λαός για την πραγματική κατάσταση, τις ενδεχόμενες εξελίξεις, ώστε να προετοιμαστεί για το χειρότερο.
« Έθνος που ηττάται, επανέρχεται. Έθνος που παραδίδεται αμαχητί, είναι τελειωμένο», Ουίνστον Τσώρτσιλ.

* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)

Κατερίνα Βαθρακογιάννη*: «Οι Σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας στη Μεταψυχροπολεμική Εποχή»

on Thursday, 09 May 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να εξετάσει τις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας στη μεταψυχροπολεμική περίοδο, όπως δηλαδή διαμορφώθηκαν στην περίοδο της διάλυσης της ΕΣΣΔ (1989) και της εκ νέου ανάδυσης της Ρωσίας ως διαδόχου της πρώτης.
Οι ευρωρωσικές σχέσεις έχουν ως υπόβαθρο μία υπερχιλιετή ιστορία ανταγωνισμού, στρατιωτικής σύγκρουσης και αμοιβαίας καχυποψίας, αλλά και δημιουργικής συνύπαρξης και συνεργασίας.

Από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, η Ρωσία διαδραματίζει έναν καθοριστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι άλλοτε ως «απελευθερωτής» και άλλοτε ως «ηγεμόνας» και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ως ιδεολογικο-πολιτικός και στρατηγικός αντίπαλος.


Η Ευρωπαϊκή 'Ένωση και η Ρωσία επιδόθηκαν μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ σε μία προσπάθεια οικοδόμησης στενότερων δεσμών, με προφανή σκοπό την ενίσχυση της αμοιβαίας σταθερότητας και ασφάλειας και της οικονομικής και ενεργειακής συνεργασίας στην γηραιά ήπειρο. Άλλωστε θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να διατηρήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ψυχροπολεμική ένταση, καθώς και οι δύο εταίροι συγκατοικούν στην ίδια ήπειρο και διαχειρίζονται εν πολλοίς τα ίδια, προβλήματα και τις ίδιες προκλήσεις, είτε στην Ευρώπη, είτε παγκοσμίως. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια, ότι δεν έχουν διαφορετική άποψη για τον τρόπο προσέγγισης και επίλυσης αυτών των προβλημάτων.

Εντούτοις, παρά την εντυπωσιακή ανάκαμψή της (οικονομική, ενεργειακή και πολιτικο-διπλωματική) στο διεθνές σύστημα, η Ρωσία συνεχίζει να πάσχει από μία κρίση ταυτότητας αφού ακόμα δεν έχει ξεκαθαριστεί (και ξεκαθαρίσει η ίδια) εάν είναι τμήμα του ευρωπαϊκού κόσμου, μία αναγεννημένη Μεγάλη Δύναμη που αρνείται ωστόσο, και λόγω του πρώην ένδοξου παρελθόντος της, να ενταχθεί στον ευρωπαϊκό (μικρό)κόσμο ή απλά συνιστά μία αχανή και συνάμα ισχυρή χερσαία γέφυρα ανάμεσα στην (Άπω) Ανατολή και τη Δύση.

Την ανασφάλεια της ρωσικής πλευράς επιτείνει η ευρωπαϊκή αμφισημία και αντιγνωμία και εν τέλει η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής αντιμετώπισης της Ρωσίας. Η πολιτική βούληση για συνεργασία με τη Μόσχα δεν είναι πάντα δεδομένη αφού συχνά εξαρτάται από τους ενδοευρωπαϊκούς συσχετισμούς ισχύος και συμφερόντων, καθώς και από τις συχνές, άκομψες και μη, παρεμβάσεις των ΗΠΑ στους ευρωπαϊκούς εταίρους της ΕΕ.

Η Ρωσία βλέπει την ΕΕ και κατ’ επέκταση μεγάλο μέρος της Δύσης ως ένα εν δυνάμει επιδρομέα-ανταγωνιστή απέναντι στον οποίο πρέπει να είναι προετοιμασμένη να αμυνθεί, ενδεχομένως και στρατιωτικά. Αυτή η αντίληψη έχει βαθύτερες ιστορικές ρίζες πίσω στην Ναπολεόντεια επίθεση το 1812 και εν τέλει την κατάκτηση της Μόσχας, τη Γερμανική Αυτοκρατορία και τις επιθέσεις των Ναζί την περίοδο 1941-44 και την απάνθρωπη αντιμετώπιση του Κόκκινου Στρατού και του Ρωσικού λαού από τους Ναζί, το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» και τις μάχες «αντιπροσώπων» του Ψυχρού Πολέμου.

Η δεκαετία του ’90 έφερε μια σύντομη ανάπαυλα στις ταραγμένες σχέσεις Ρωσίας–Δύσης ακριβώς επειδή η Ρωσία βγήκε «λαβωμένη» γεωπολιτικά, γεω-στρατηγικά και οικονομικά από τον Ψυχρό Πόλεμο, ωστόσο το γενικό θέμα παραμένει το ίδιο: η Ρωσία αισθάνεται να απειλείται και να περικυκλώνεται από τη Δύση και τους πολιτικο-στρατιωτικούς συνασπισμούς αυτής, δηλαδή την ΕΕ αλλά πρωτίστως το ΝΑΤΟ. Η συνεχιζόμενη ουκρανική κρίση αποτελεί την πιο πρόσφατη εκδήλωση αυτού του γεγονότος. Η προσπάθεια επέκτασης της ΕΕ στις όμορες με τη Ρωσία χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, αντιλαμβάνεται από τη Μόσχα ως προσπάθεια εγκλωβισμού της Μόσχας σε αντιρωσικές κινήσεις, διείσδυσης της Δύσης στο ζωτικό χώρο της Ρωσίας που μέχρι πρότινος ήταν τμήμα τη ΕΣΣΔ και ως το μακρύ χέρι του ΝΑΤΟ και κατ’ επέκταση των ΗΠΑ. Φυσικά, λοιπόν, η Ρωσία αισθάνεται φιλύποπτα.

Στο συμβατικό τομέα, η ΕΕ και η Ρωσία συνεργάζονται σε ένα ευρύτατο φάσμα τομέων στο πλαίσιο της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας, των τεσσάρων Κοινών Χώρων και της Εταιρικής Σχέσης για τον Εκσυγχρονισμό. Μάλιστα, το 1999 τα δύο μέρη διακήρυξαν μια «στρατηγική εταιρική σχέση», την οποία όμως αντιλαμβάνονταν διαφορετικά. Όσον αφορά στον οικονομικό τομέα, οι δύο εταίροι διατηρούν πολύ στενές σχέσεις. Η ΕΕ είναι για τη Ρωσία ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος και επενδυτής ενώ η Ρωσία αποτελεί ζωτικής σημασίας προμηθευτή ενέργειας (ιδίως φυσικού αερίου και δευτερευόντως πετρελαίου) για την ΕΕ.

Ωστόσο, οι σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας σε πολιτικά ζητήματα χαρακτηρίζονται από εντάσεις και διαφωνίες, οι σημαντικότερες από τις οποίες αφορούν στον ανταγωνισμό τους στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καύκασου και στην παραβίαση δικαιωμάτων και ελευθεριών από τη Ρωσία.

Η Ρωσία αποτελεί αναμφίβολα έναν από τους πιο σημαντικούς εταίρους της ΕΕ ήδη από την προψυχροπολεμική εποχή για ποικίλους λόγους.

Πρώτον, η χερσαία γεωγραφική εγγύτητα των δύο προσδίδει στις μεταξύ τους σχέσεις βαρύνουσα σημασία. Η Ρωσία είναι η μεγαλύτερη γειτονική χώρα της ΕΕ, η οποία συνορεύει με τη Ρωσία μέσω αρκετών κρατών-μελών της, όπως της Φινλανδίας, της Λετονίας, της Πολωνίας, της Λιθουανίας (θύλακας του Καλίνινγκραντ) και της Εσθονίας. Πέραν της άμεσης γειτνίασης, η Ανατολική Ευρώπη και ο Νότιος Καύκασος αποτελούν κοινή γειτονιά για τους δύο εταίρους και πεδίο αντιπαράθεσης, με την ΕΕ να προσπαθεί να προσεταιριστεί τις χώρες αυτές εγγύτερα στην κοινότητα.

Δεύτερον, η Ρωσία είναι εξαιρετικά σημαντικός εταίρος για την ΕΕ λόγω της περιφερειακής και παγκόσμιας δύναμής της. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία και ασκεί σημαντική επιρροή στις γειτονικές της χώρες, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρείται ως ανεξάρτητη μεγάλη δύναμη που χρησιμοποιεί το σημαντικό ενεργειακό της πλεονέκτημα προκειμένου να επηρεάσει (οικονομικώς και μη), τη διεθνή τάξη. Επιπλέον, η Ρωσία αποτελεί ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κάτι που δεν ισχύει για την ΕΕ συλλογικά παρά μόνον για δύο κράτη-μέλη της ατομικά, γεγονός το οποίο ενισχύει τη θέση της ως παγκόσμια δύναμη, με δυνατότητα αρνησικυρίας των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Τρίτον, όσον αφορά καθαρά στον οικονομικό και επιχειρηματικό τομέα, η Ρωσία δεν παύει να είναι μια τεράστια δυναμική αγορά για τα προϊόντα της ΕΕ καθώς και βασικός προμηθευτής ενεργειακών προϊόντων προς όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Τέταρτον, ακόμα και εάν βρίσκεται, συγκριτικά με την πρώην ΕΣΣΔ, σε δυσχερέστερη θέση αναφορικά με τον αριθμό των πρώην «δορυφόρων» της, συμμάχων και εταίρων της, διατηρεί παγκοσμίως, έναν σημαντικό αριθμό φιλικά διακείμενων προς αυτήν, κρατών, ακόμα και μέσα στην ΕΕ.

Η εξέχουσα, λοιπόν, σημασία της Ρωσίας ως ευρωπαϊκού εταίρου δικαιολογεί τις συνεχείς προσπάθειες της ΕΕ για οικοδόμηση, διατήρηση εμβάθυνση αλλά και διεύρυνση των ήδη στενών της σχέσεων με τη γειτονική χώρα. Η στενή τους συνεργασία προσμετρά ήδη δύο ολόκληρες δεκαετίες από την υπογραφή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η προαγωγή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, το εμπόριο και οι επενδύσεις, η σταθερότητα και ασφάλεια τόσο στην κοινή τους γειτονιά όσο και διεθνώς, η ενέργεια και η πυρηνική ασφάλεια, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η συνεργασία σε πολιτιστικά θέματα, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, η προσφυγική κρίση και η λαθρομετανάστευση, η παγκόσμια περιβαλλοντική υποβάθμιση και άλλα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με το εκτεταμένο και αισιόδοξο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις διμερείς σχέσεις, στην πραγματικότητα παρατηρείται ότι η εν λόγω εταιρική σχέση κλονίζεται κάθε άλλο παρά σπάνια. Διεθνή συμβάντα, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη (και συνεχιζόμενη) κρίση στην Ουκρανία, η προσάρτηση ολόκληρης της Κριμαίας και οι επακόλουθες ευρωπαϊκές κυρώσεις, ο πόλεμος στη Γεωργία το 2008 και ως επακόλουθό του η προσάρτηση της Βόρειας Αμπχαζίας και Οσσετίας στη Ρωσία, η Ρωσική ανάμιξη στη Υπερδνειστερία και στη Μολδαβία, η συνεχής υποστήριξη της Ρωσίας στο καθεστώς Άσσαντ στη Συρία και στο Ιράν κ.α. φέρνουν στην επιφάνεια τις διαφορετικές αντιλήψεις και πρακτικές των δύο εταίρων και υπενθυμίζουν το τεράστιο χάσμα τους σχετικά με τις αξίες και τις αρχές που πρεσβεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση και προσπαθεί να μεταγγίσει, ενδεχομένως πολύ πιεστικά και στη Ρωσία.

Με όπλο την (πόσο κοινή άραγε;) εξωτερική της πολιτική, η ΕΕ προωθεί παγκοσμίως αξίες, όπως η εθνική κυριαρχία και η μη παρέμβαση στα εσωτερικά των κρατών και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, ενώ η Ρωσία θεωρεί τις αξίες αυτές δευτερογενούς σημασίας και διαμορφώνει την πολιτική της με βάση κυρίως τα στενά γεω-οικονομικά και εθνικά (γεωπολιτικά/γεωστρατηγικά) της συμφέροντα, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου αποτελούν τη στρατηγική «γειτονιά» και ουδέτερη ζώνη προστασίας της πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ και η Ρωσία απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη της όταν η ΕΕ προσπαθεί να προσεταιριστεί την εύνοια των κρατών αυτών.

Δεδομένου λοιπόν ότι η Ρωσία είναι πολύ μεγάλη για να την αγνοήσεις ποιά πρέπει να είναι η στάση της ΕΕ απέναντι σε έναν ατίθασο και αντιδραστικό εταίρο;

Μπορεί πράγματι η ΕΕ να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μία ουσιαστική εξωτερική πολιτική προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις, δικαιολογημένες και μη, φοβίες, αγωνίες και ανησυχίες της Ρωσίας;

Πρέπει η ΕΕ να το πράξει ή μήπως η επιδεικτική αγνόηση της Ρωσίας ενδεχομένως θα αυξήσει το βαθμό ανησυχίας της και θα οδηγήσει σε περαιτέρω όξυνση και καχυποψία τους δύο ευρωπαϊκούς συγκάτοικους;
Και εάν πρέπει η ΕΕ να λαμβάνει υπόψη της τις (δικαιολογημένες;) Ρωσικές ανησυχίες, μέχρι ποίου σημείου ώστε να μην καθίσταται η εξωτερική πολιτική της ΕΕ «όμηρος» της Ρωσίας;

Μπορεί να υπάρξει μία πραγματική Ανατολική Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, χωρίς τη Ρωσία και με δεδομένες τις τριβές μεταξύ της Ρωσίας και των υπολοίπων μερών που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας;
Ποιά είναι (και θα είναι) η τύχη των διάφορων, παράλληλων πολύπλευρων ευρωπαϊκών σχεδίων και σχεδιασμών (π.χ. TACIS, Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας) προς την Ανατολική Ευρώπη και τον Καύκασο, όταν προσκρούουν και θα προσκρούουν στην Ρωσική καχυποψία και επιφυλακτικότητα;

Μπορεί να υπάρξει ένας ειλικρινής (μόνιμος και διαρθρωμένος) διάλογος ΕΕ-Ρωσίας;
Ποιός ο μελλοντικός ρόλος του Οργανισμού Συνεργασίας Εύξεινου Πόντου με δεδομένη τη διαφορετικότητα στις θέσεις και στις απόψεις των μελών του;

Υπάρχει άραγε πεδίο ουσιαστικής πολιτικής συνεργασίας και σύμπραξης μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας πέραν της οικονομικής, επενδυτικής, επιχειρηματικής και ενεργειακής συνεργασίας ή οι δύο εταίροι απλώς θα συνεχίσουν να αλληλεπιδρούν, έστω στενά, μονάχα στο οικονομικό και στο ενεργειακό επίπεδο ως σαν μια γιγαντιαία ΕΖΕΣ η οποία θα όμως θα υπολείπεται σε ουσιαστική πολιτική συνεργασίας;

Και εν τέλει, που αρχίζει και που τελειώνει ο γεωγραφικός όρος «Ανατολική Ευρώπη»;

Νομίζω, εν τέλει, ότι οι σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας θα συνεχίσουν να δοκιμάζονται με σοβαρές και απρόβλεπτες διακυμάνσεις, λόγω ιστορικών καταβολών, αμοιβαίας καχυποψίας, εδραιωμένων στερεοτύπων και εσφαλμένων μικροαντιλήψεων, καθώς και αμοιβαίων χρόνιων προκαταλήψεων.

Σε αυτό συμβάλει, βέβαια και η διαφορετική προσέγγιση των κρατών-μελών της ΕΕ που άλλα επιθυμούν στενότερες σχέσεις με την Ρωσία, λόγω και της ενεργειακής τους εξάρτησης από αυτή, άλλα επηρεάζονται αρνητικά από τα χρόνια που ήταν υπό τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της για 50 χρόνια, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά ενδιαφέρονται να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με τη Ρωσία προσπαθώντας έτσι να εξισορροπήσουν την Αμερικανική πίεση και επιρροή σε αυτά και άλλα είναι αρνητικά διακείμενα προς την Ρωσία καθώς επηρεάζονται από το φιλοαντλαντισμό τους. Όσο η ΕΕ δεν μπορεί να «μιλήσει» με μία φωνή τόσο θα επικρατεί κακοφωνία στις σχέσεις της με άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ρωσία.

Τούτων λεχθέντων, η ΕΕ και η Ρωσία, παρά την ενδεχόμενη ιδεολογική τους αρχική θέση στην ιστορία, διαφορετική βάση εκκίνησης, τρόπο αντιμετώπισης προβλημάτων και αντίληψης του κόσμου με αντικρουόμενα γεω-πολιτικά, γεω-στρατηγικά και γεω-οικονομικά συμφέροντα, πρέπει να συνεργαστούν και σε πολλά θέματα έχουν αποκτήσει συναντίληψη και κοινό βηματισμό. Αναμφίβολα, τα προβλήματα και οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν και κατά καιρούς θα υπάρξουν οξύνσεις και έντονες αντιπαραθέσεις, αλλά η κοινή ιστορική και ευρωπαϊκή κληρονομιά και των δύο γειτόνων, πιστεύω ότι θα επικρατήσει, προς όφελος όλης της Ευρωπαϊκής ηπείρου.

* M.Phil «Νεοελληνική Λογοτεχνία» (Modern Greek Studies), Πανεπιστήμιο του Birmingham, Ηνωμένο Βασίλειο M.A. «Μεσογειακές Σπουδές», Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων 

Νατάσα Στασινού*: Η νέα... αταξία πραγμάτων. Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις

on Friday, 31 August 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις
Το γεωπολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα, με τις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν το όπλο των οικονομικών κυρώσεων και των εμπορικών εμποδίων κατά πάντων. Ιράν, Ρωσία, Κίνα προχωρούν σε αντίποινα. Η Τουρκία βυθίζεται σε οικονομική κρίση, που πυροδοτεί φόβους «διάχυσης» και προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές. Η προσφυγική κρίση και κρίση ταυτότητας στην Ευρώπη καλά κρατεί. Πολιτικές αναταράξεις από την Αφρική έως τη Λατινική Αμερική προκαλούν διεθνή ανησυχία και τα «εύθραυστα» κράτη, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ, πολλαπλασιάζονται. Καλώς ήρθατε στη νέα… αταξία πραγμάτων.

 

Ζούμε σε μία εποχή αναφλέξεων, με τις συγκρούσεις, πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές, σε έξαρση. Μία εποχή αντιπαράθεσης ανάμεσα στο κλειστό και το ανοιχτό, στο εθνικό και το πολυμερές, τις δυνάμεις που θέλουν διατήρηση του status quo και εκείνες που επιδιώκουν να το ανατρέψουν. Η νέα πραγματικότητα «συνοψίζεται» στα ακόλουθα πέντε στοιχεία:

 

 

1. Νέος ψυχρός πόλεμος
Αν στον Ψυχρό Πόλεμο, που διήρκεσε από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, είχαμε ένα ξεκάθαρο δίπολο, σήμερα οι μεγάλοι παίκτες και οι δυνητικές συμμαχίες έχουν αυξηθεί και οι κανόνες του παιχνιδιού είναι πολυσύνθετοι. Η 25ετής περίοδος αμερικανικής ηγεμονίας φτάνει στο τέλος της και χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και φυσικά και η Ε.Ε. -ακόμη και εν μέσω κρίσεων και αμφισβητήσεων- διεκδικούν τον δικό τους χώρο. Τα στρατόπεδα δεν είναι ξεκάθαρα χαραγμένα. Ενώ ΗΠΑ, Βρετανία και Ε.Ε. δημιουργούν ενιαίο μέτωπο κατά της Ρωσίας με αφορμή την υπόθεση Σκρίπαλ ή εξαιτίας των διαφορετικών στρατηγικών και επιδιώξεων στη Συρία, δίνουν μεταξύ τους μάχες για το εμπόριο, τον ρόλο διεθνών οργανισμών, τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ, τα ενεργειακά δίκτυα, τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Και ενώ όλοι στη Δύση ορθώνουν τείχη κατά της κινεζικής «επέλασης» σε υποδομές και τεχνολογικό κλάδο, κάποιοι σπεύδουν παράλληλα να δώσουν το «παρών» στο νέο Δρόμο του Μεταξιού, ενώνοντας δυνάμεις με τον «δράκο». Όλοι εναντίον όλων, αλλά και όλοι πιθανοί σύμμαχοι.

2. Άνοδος αυταρχικών ηγετών
Τα τελευταία χρόνια διαβάζουμε συνεχώς ότι η δημοκρατία απειλείται, ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία νέα παγκόσμια κρίση πολιτικής νομιμοποίησης, η οποία προσφέρει ευκαιρίες και χώρο σε αυταρχικούς ηγέτες, οπαδούς ανελεύθερων καθεστώτων. «Από τη Βραζιλία έως την Ισπανία και από την Γκάμπια έως την Ταϊλάνδη, η ίδια η φύση της διακυβέρνησης, δημοκρατική ή μη, αμφισβητείται εντόνως από τους πολίτες με διαδηλώσεις» γράφει ο ξένος Τύπος. Αναβιώνει το προφίλ του παντοδύναμου ηγέτη, που συγκεντρώνει στα χέρια του κάθε δυνατή εξουσία, χρίζει εαυτόν ισόβιο αυτοκράτορα, βγάζει από τη μέση κάθε είδους αντίπαλο με «εκστρατείες κατά της διαφθοράς», συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και πάντα με νοσταλγία για κάποιο «ένδοξο παρελθόν» και «όραμα» για το μέλλον.

3. Κρίση ταυτότητας
Ποιοι είμαστε και πού ανήκουμε; Τα ερωτήματα αυτά έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο. Κυριαρχούν στην αντιπαράθεση για την προσφυγική κρίση και το νέο χάσμα Ανατολής- Δύσης που έχει ανοίξει στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν καθοριστικό ρόλο σε όλες τις μεγάλες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, ακόμη και στο δημοψήφισμα για το Brexit. Με την παγκοσμιοποίηση, τα ανοιχτά σύνορα και το ελεύθερο εμπόριο, που έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια στις αναδυόμενες οικονομίες, αλλά άφησαν στην πλευρά των «ηττημένων» ή «ξεχασμένων» τους μικρομεσαίους των ανεπτυγμένων οικονομιών, να δέχονται πυρά και την πολυπολιτισμικότητα να αμφισβητείται, τα εθνικιστικά, αντιμεταναστευτικά αφηγήματα κερδίζουν έδαφος. Η ρητορική μίσους, διχασμού, η απόρριψη του Άλλου ανεβαίνουν επικίνδυνα. Και ας μη σκεφτεί κανείς ότι αυτά είναι «προνόμιο» της Ε.Ε. ή της Αμερικής του Τραμπ. Από τη Μιανμάρ και την κρίση των Ροχίνγκια έως το Νότιο Σουδάν, τα σημεία ανάφλεξης πολλά.

4. Εμπορικά τείχη
Τα παραπάνω συνοδεύονται και από μία στροφή στον οικονομικό εθνικισμό και τον εμπορικό προστατευτισμό. Οι κόντρες των ΗΠΑ με Ε.Ε., Κίνα, Καναδά και μικρότερους εμπορικούς εταίρους θα μπορούσαν να σημάνουν τον θάνατο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και του πολυμερούς συστήματος διαπραγματεύσεων. Ήδη, ακόμη και οι χώρες που επισήμως υπερασπίζονται την υφιστάμενη δομή του παγκόσμιου οικονομικού και εμπορικού συστήματος στρέφονται στη λύση των διμερών συμφωνιών και φροντίζουν να ορθώσουν εμπόδια σε δυνάμεις που θεωρούν ότι τους απειλούν.

5. Νομισματικά παιχνίδια
Η μάχη στο εμπορικό και γεωπολιτικό πεδίο συνοδεύεται αναπόφευκτα από έναν «πόλεμο» στην αγορά συναλλάγματος. Η Κίνα αφήνει το νόμισμά της να υποτιμηθεί, θέλοντας να αντισταθμίσει με αυτόν τον τρόπο τον αντίκτυπο των αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές της. Άλλες αναδυόμενες οικονομίες δεν έχουν επιλογή. Βλέπουν τα νομίσματά τους σε ελεύθερη πτώση και το αμερικανικό δολάριο να απογειώνεται εξαιτίας της πολιτικής των κυρώσεων, που ακολουθεί ο Τραμπ, αλλά και της στροφής της Fed σε περιοριστική νομισματική πολιτική. Το αμερικανικό νόμισμα, που καλύπτει περίπου το 60% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, το 80% των παγκόσμιων πληρωμών και σχεδόν το 100% των συναλλαγών πετρελαίου και ενέργειας, είναι μία πανίσχυρη δύναμη. Και η απότομη ανατίμησή του θα μπορούσε να αποδειχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πηγές αστάθειας.

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

*Νατάσα Στασινού:

Δημοσιογράφος στην εταιρεία Ναυτεμπορικη
Πρώην σύνταξη ειδήσεων στην εταιρεία ΕΡΤ Α.Ε.
Σπούδασε Διεθνείς και ευρωπαϊκές σπουδές στο Εθνικο & Καποδιστριακο Πανεπιστημιο Αθηνων
Σπούδασε Δημοσιογραφία στο Panteion University

Πολυκλέτα Αθανασιάδου: Γιατί Δημιουργήθηκε Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση;

on Friday, 09 November 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Η Συμφωνία για την ίδρυση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EOΕ) υπογράφηκε στις 29 Μαΐου του 2014 στην Αστανά του Καζαχστάν από τους προέδρους της Ρωσίας , της Λευκορωσίας και του Καζαχστάν. Τέθηκε σε ισχύ την 1 Ιανουαρίου του 2015. Αργότερα προστέθηκαν το Κιργιστάν και η Αρμενία.

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο πληθυσμός των χωρών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης ανέρχεται σε 182,7 εκατομμύρια (το 2,5% του παγκόσμιου πληθυσμού). Ενώ το ΑΕΠ στις χώρες της Ένωσης το 2014 ανήλθε σε 2,2 τρισεκατομμύρια δολάρια ( αποτέλεσε το 3,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ). Επίσης, , να σημειωθεί ότι ο όγκος της βιομηχανικής παραγωγής ανήλθε σε 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια (το 3,7% της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής).. Επιπρόσθετα , ο όγκος του εξωτερικού εμπορίου αγαθών με τρίτες χώρες ανήλθε σε 877,6 δισεκατομμύρια δολάρια του 2014( το 3,7% των παγκοσμίων εξαγωγών και το 2,3% των παγκοσμίων εισαγωγών).

Σύμφωνα με τη Συνθήκη για την ίδρυση της EOΕ , η Ένωση είναι ένας διεθνής οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης , ο οποίος έχει διεθνή νομική προσωπικότητα.

Στη Συνθήκη υπογραμμίζεται ότι τα συμβαλλόμενα μέρη καθορίζουν την Ένωση , εντός της οποίας εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων , των υπηρεσιών και της εργασίας . Επίσης, υλοποιείται από τα κράτη μέλη μια συνεκτική και ενιαία πολιτική στους τομείς που καθορίζονται στη Συνθήκη και στις διεθνείς συμφωνίες εντός της Ένωσης.

Ποιοι είναι όμως οι κύριοι λόγοι της δημιουργίας της Ευρασιατικης Οικονομικής Ένωσης;

Οι κύριοι στόχοι εξωτερικής πολιτικής περισσότερων κρατών επικεντρώνονται στη γεωγραφική περιοχή στην οποία βρίσκονται. Ως εκ τούτου , οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες είναι ζωτικής σημασίας και αποτελούν προτεραιότητα των διπλωματικών ανησυχιών. Για τη Ρωσία η προτεραιότητα είναι η δημιουργία μιας ένωσης από τα μετασοβιετικά κράτη , τα οποία θα παραμείνουν στο άμεσο μέλλον η ζώνη ζωτικών συμφερόντων της. Πρέπει να τονιστεί ότι οι προτεραιότητες της Ρωσίας στην περιοχή είναι μόνιμες , δε βασίζονται σε βραχυπρόθεσμα , εφαρμοσμένα ή υπηρεσιακά καθήκοντα. Μια από αυτές τις προτεραιότητες προβλέπει το σχηματισμό της περιφερειακής ολοκλήρωσης , ακόμη και της υποπεριφερειακής ολοκλήρωσης σε μετασοβιετικό χώρο, επίσης την ανάπτυξη διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας με τα κράτη μέλη της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών(ΚΑΚ). Έτσι, από την 1 Ιανουαρίου του 2012 , άρχισε να λειτουργεί ο Ενιαίος Οικονομικός Χώρος με τη συμμετοχή τριών κρατών : της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και του Καζαχστάν.

Γεωοικονομικοί λόγοι

Αναφέρεται ότι για τη δημιουργία της ΕΟΕ ως πρώτο κίνητρο ήταν γεωοικονομικό. Η Μόσχα θεωρεί την Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα ,και έπειτα την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση ως πυρήνα της οικονομικής ολοκλήρωσης , ένα εργαλείο για την υλοποίηση σημαντικών ενεργειακών υποδομών , βιομηχανικών και άλλων κοινών έργων. Η ΕΟΕ καλείται να μεγιστοποιήσει τη χρήση αμοιβαίων ωφέλιμων οικονομικών δεσμών στην περιοχή της ΚΑΚ.

Σύμφωνα με τους ειδικούς , με τη σταθεροποίηση του οικονομικού χώρου της ΚΑΚ, η Ρωσία σχεδιάζει να λύσει το πρόβλημα της εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης μακροπρόθεσμα. Για τη Ρωσία η υλοποίηση των διαδικασιών ολοκλήρωσης έχει θετικές επιπτώσεις.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στην πολιτική επιστήμη υπάρχουν δύο βασικές σχολές που εξηγούν το ενδιαφέρον του κράτους για τη διαμόρφωση των σχέσεων ολοκλήρωσης: ο λειτουργισμός και ο πολιτικός ρεαλισμός. Στο επίκεντρο της λειτουργικής προσέγγισης της παγκόσμιας πολιτικής , συμπεριλαμβανομένης και της ευρασιατικής ολοκλήρωσης , είναι η προτεραιότητα των ανθρώπινων αναγκών και του δημοσίου συμφέροντος.

Η λειτουργική ανάλυση βασίζεται στο γεγονός ότι τα κράτη δημιουργούν διαφορετικούς διεθνείς θεσμούς ( συμπεριλαμβανομένων και των περιφερειακών) για την επίλυση ορισμένων λειτουργικών προβλημάτων. Σύμφωνα με αυτή την άποψη , η ανάπτυξη των περιφερειακών εμπορικών και οικονομικών σχέσεων πιέζει το κράτος να δημιουργήσει θεσμούς που να προωθήσουν αυτές τις σχέσεις σε υψηλότερο επίπεδο και έτσι θα βελτιωθεί η ευημερία των κρατών μελών.

Η ολοκλήρωση πραγματοποιείται προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το κόστος και να μεγιστοποιηθούν τα κέρδη , να αυξηθεί το ΑΕΠ. Όσον αφορά τη δεύτερη σχολή – ρεαλισμό- η δημιουργία περιφερειακών ενώσεων θεωρείται ως μέρος της γενικής πολιτικής του κράτους να ενισχύσει την επιρροή του στο ανταγωνιστικό περιβάλλον των διεθνών σχέσεων.

Γεωπολιτικοί λόγοι

Πρέπει να αναφερθεί ότι η ελκυστικότητα της ευρασιατικής ολοκλήρωσης για τη Ρωσία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα οικονομικά οφέλη . Η ενοποίηση , η οποία ξεκίνησε με το έργο κοινού οικονομικού χώρου και την τελωνειακή ένωση , και στη συνέχεια την Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα , και τέλος την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, για την Μόσχα είναι ένα γεωπολιτικό έργο.

Η Ρωσία προσπαθεί να αποφύγει το σχηματισμό εχθρικών συμμαχιών έναντι της Ρωσίας στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες ή στις χώρες του «εγγύς εξωτερικού» . Συνεπώς η Μόσχα δημιουργεί ένα πολιτικοοικονομικό μπλοκ στο μετασοβιετικό χώρο για να ενισχύσει τις θέσεις της στη διεθνή σκηνή. Σημειώνεται ότι η Ρωσία βλέπει τον εαυτό της ως έναν «πόλο σε έναν πολυπολικό κόσμο». Ο γεωπολιτικός πόλος είναι ένα κράτος που έχει ικανότητα να ασκεί την επιρροή του στην παγκόσμια πολιτική και στις διεθνείς σχέσεις , και να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης. Οι γεωπολιτικοί πόλοι σχηματίζουν γύρω τους ενώσεις ένταξης οικονομικής , πολιτικής και στρατιωτικο-πολιτικής φύσης. Αποτελούν κέντρα έλξης για άλλες χώρες στις περιφέρειες τους . Αναφέρεται ότι η ανάπτυξη διαδικασιών ολοκλήρωσης γύρω από την περιφερειακή εξουσία δίνει την ευκαιρία σε ένα κράτος να ανέλθει σε υψηλότερο επίπεδο στην παγκόσμια ιεραρχία . Η δημιουργία τέτοιων ενώσεων στον μετασοβιετικό χώρο ακολουθείται από μια αντικειμενική διαδικασία η οποία εξαρτάται από γεωγραφικούς , οικονομικούς , ιστορικούς, πολιτικούς και άλλους παράγοντες.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τα μετασοβιετικά κράτη ενώνονται με κοινή ιστορία , επίσης στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης διατηρούνται διαφορετικοί πολιτισμικοί δεσμοί μεταξύ των λαών , χρησιμοποιούνται τα ρωσικά ως γλώσσα ενδοεθνικής επικοινωνίας.

Νοσταλγία

Ο σχηματισμός της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης δε βασίζεται μόνο στους γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς παράγοντες. Με τη δημιουργία της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης εκφράζεται η νοσταλγία των Ρώσων πολιτών για την «Μεγάλη Ρωσία», δίνοντας εντύπωση της «ενιαίας ρωσικής γης», αναβιώνοντας την «αυτοκρατορία» ή αντικαθιστώντας την ΕΣΣΔ. Συνεπώς , η Ρωσία , καταβάλλοντας τα τελευταία χρόνια σημαντικές προσπάθειες σε περιφερειακά προγράμματα και δημιουργώντας μια «ενιαία συλλογική ρωσική γη», θα επιδιώξει να ικανοποιήσει την ανάγκη των Ρώσων πολιτών για νοσταλγία.

Πηγή: https://presscode.gr/2018/10/giati-dimioyrgithike-i-eyrasiatiki-oikonomiki-enosi/?fbclid=IwAR2hckmSjFQOsWUUFvE244UrgTECJPXfrIHVmNaiKEbvCorGqrsqE6hDJUY  

Χρήστος Ζιώγας*: Στρατηγικές ευκαιρίες και εμμονές

on Saturday, 03 August 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Η αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα  παραγωγής των αεροσκαφών F35, επήλθε λόγω της προμήθειας από την Άγκυρα των ρωσσικών αντιαεροπορικών πυραύλωνS400. Το τουρκικό υπουργείο εξωτερικών αντέτεινε ότι: «Αυτό το μονομερές μέτρο αντίκειται προς το πνεύμα της συμμαχίας και δεν βασίζεται σε θεμιτούς λόγους (...). Ο αποκλεισμός της Τουρκίας, ενός από τους εταίρους του προγράμματος F-35, είναι άδικος». Ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump, επίσης  αναφέρθηκε στο άδικο της απόφασης και για τα δύο μέρη. Η αναγκαιότητα του συμφέροντος φαίνεται ότι επικράτησε του αμοιβαίου αισθήματος αδικίας, για τον ένοικο του Λευκού Οίκου.

Anadolu Agency via Getty Images

Σταδιακά,  αντιλαμβάνεται ο εν λόγω πολιτικός ότι η διατήρηση της αμερικανικής ηγεμονίας είναι αρκετά πιο σύνθετη υπόθεση από την, πιο οικεία για αυτόν, επιχειρησιακή διοίκηση.  

Η αντιπαράθεση Τουρκίας – Ηνωμένων Πολιτειών προκύπτει από την  φιλοδοξία της Άγκυρας να γνωστοποιήσει προς την διεθνή κοινότητα την αξίωση προβιβασμού της στον περιφερειακό καταμερισμό ισχύος. Βέβαια, τέτοιου είδους επιδιώξεις έχουν και ανάλογο αντίτιμο, πόσο μάλλον όταν αμφισβητεί τις επιλογές και στοχεύσεις του, κυρίαρχου στην περιοχή, δυτικού συνασπισμού. 

Ο δυτικός ηγεμόνας άρχισε ήδη να προσδιορίζει το κόστος της τουρκικής προσπάθειας για χειραφέτηση, μέσω στρατηγικών αποτροπής. Επιθυμεί η Ουάσινγκτον να καταδείξει στην Άγκυρα ότι το κόστος της στρατηγικής απεξάρτησής της θα είναι μεγαλύτερο από το πιθανό όφελος. Ο σωφρονισμός της Τουρκίας συντελείται ήδη και σκοπό έχει την διατήρησή της στο συμμαχικό πλέγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο συνιστά αναπόσπαστο τμήμα της αμερικανικής ηγεμονίας. 

Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διάγουν την καλύτερη περίοδο της μεταπολεμικής τους πορείας, όμως ακόμη απέχουν ώστε να προσδιορίζονται ως ανεξάρτητες των αμερικανοτουρκικών. 

Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, μετά την κρίση των Ιμίων (1996) δρομολογήθηκε η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, ως μία νέα στρατηγική αλλά και ως ένδειξη εγχώριας αυτοπεποίθησης για την εξομάλυνσή τους. Είναι γνωστό, πως για την εν λόγω απόφαση πρωτοστάτησε η Ουάσινγκτον, όπως επίσης ποια ήταν η τροπή των γεγονότων την εικοσαετία που μεσολάβησε. Η πρόγνωση, ότι ο εξευρωπαϊσμός της γείτονος και η «ισχύς» των νομικών μας ερεισμάτων θα επιφέρει την επίλυση των διμερών ζητημάτων, αφίσταται της διάγνωσης. Αναμφίβολα, συνιστά θετική εξέλιξη για την Ελλάδα και την Κύπρο, η επιδείνωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων κατά την τελευταία δεκαετία. 

Ταυτόχρονα, εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες, η τουρκική διπλωματία πορεύεται θεωρώντας -όχι άδικα- πως  η Αθήνα έχει απολέσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, ικανοποιημένη απλώς με την αποφυγή κάποιας νέας κρίσης και έναν πιθανό επιζήμιο συμβιβασμό. Βέβαια, με την συγκεκριμένη πρακτική η Ελλάδα απέτυχε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της, προσδιορίζοντάς τα ως αναφαίρετα δικαιώματα που θα τα ασκήσει συν τω χρόνω. 

Οι ορθολογικές διπλωματικές πρωτοβουλίες και συνεργασίες με το Τελ Αβίβ και το Κάιρο -με την συμμέτοχη και της Λευκωσίας-, είναι προς την σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν πρέπει να αυτοϋπονομεύονται από εμπεδωμένες πρακτικές. Η εκκωφαντική απουσία της Αθήνας από την κυπριακή ΑΟΖ, δεν συνάδει με το πνεύμα των δομών ασφαλείας που σ&upsilupsilon;γκροτήσαμε. Θα είναι εξόχως επιζήμιο, ως και καταστροφικό, αν τα Ισραήλ και η Αίγυπτος θεωρήσουν ότι βλέπουμε τις συγκεκριμένες στρατηγικές συμπράξεις ως μέσο «μεταφοράς βαρών» (ορολογία του John Mearsheimer ) δηλαδή να επωμιστούν κυρίως τα δύο κράτη το βάρος του τουρκικού αναθεωρητισμού. 

Τα επιμύθια της προηγούμενης περιόδου, σχετικά με την ερμηνεία της τουρκικής εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, όχι μόνο δεν εξυπηρέτησαν τα συμφέροντα της ελληνικής και κυπριακής κοινωνίας, αλλά θέτουν σε κίνδυνο την σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο. 

Οι εταίροι και σύμμαχοί μας πιθανόν «να μακαρίζουν την αθωότητά μας» σίγουρα όμως  «δε ζηλεύουν την αφροσύνη μας», σύμφωνα με την γνωστή φράση των Αθηναίων προς τους Μηλίους στον γνωστό και ιστορικά επαναλαμβανόμενο μεταξύ τους διάλογο. (Θουκυδίδου, Ιστορία, Βιβλίο Ε΄,105

Η νεοεκλεγείσα ελληνική κυβέρνηση, για να μπορέσει να εφαρμόσει της διατάξεις του δικαίου της θάλασσα ώστε να εξυπηρετήσει τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα, οφείλει να τα εντάξει σ’ ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο, στο οποίο θα εξυπηρετούνται συμφέροντα και άλλων κρατών, όχι όμως μόνο από άλλα κράτη. Η ευρύτερη αμερικανική στρατηγική στην ανατολική Μεσόγειο, προκρίνει περισσότερο την διατήρηση του υπάρχοντος status quo, το οποίο προφανώς εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντά της. Η ελληνική εξωτερική πολιτική θα ήταν επωφελέστερο να εκμεταλλευτεί την επιδείνωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, παρά να επιζητά ή να εύχεται την βελτίωσή τους. Επίσης, εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου ας αντλούμε τα οφέλη τα οποία αντικειμενικά δύναται να μας παρέχει, και να μην έχουμε αβάσιμες προσδοκίες.  

Οι ελληνικές και κυπριακές ζώνες κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων, εκτός από διατάξεις του διεθνούς δικαίου, δύνανται να λειτουργήσουν ως μέσο παρακώλυσης ρωσικών και άλλων αναθεωρητισμών, ποσό μάλλον αν εντός τους υπάρχουν σημαντικοί ενεργειακοί πόροι. 

Ας αδράξουμε την ευκαιρία, διότι αν αναταχθούν οι σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας θα διαφοροποιηθούν και τα υπόλοιπα πλαίσια άσκησης της ελληνικής και κυπριακής εξωτερικής πολιτικής. Εκτός κι αν θεωρούμε ότι αν αποκατασταθούν οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Τουρκίας θα μείνουν ανεπηρέαστες οι δομές ασφάλειας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, καθώς επίσης και η όψιμη προθυμία των εταίρων μας στην ΕΕ να επιβάλουν κυρώσεις στην Άγκυρα. Τότε πάλι, θα «δείχνουν ολοφάνερα ότι θεωρούν τα ευχάριστα έντιμα και τα συμφέροντα δίκαια».(Κατηγορία των Αθηναίων για τους Σπαρτιάτες, προσπαθώντας να πείσουν τους Μηλίους να αποδεχθούν την ηγεμονία των πρώτων, Θουκυδίδου, Ιστορία, Βιβλίο Ε΄,105) και μέρος της ελληνικής κοινωνίας θα μυκτηρίζει τον αμερικανικό παράγοντα, την ευρωπαϊκή απροθυμία και τους επιτήδειους συμμάχους.

Πηγή 

*Ο Χρήστος Ζιώγας ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, του τμήματος Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, το 2013. Έκτοτε διδάσκει στο οικείο τμήμα σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, έχοντας παράλληλα ξεκινήσει μεταδιδακτορική έρευνα με θέμα: Ανθρωπολογικές τάσεις στο μετα-μεταψυχροπολεμικό διεθνές σύστημα. Την τελευταία τριετία διατελεί εντεταλμένος διδασκαλίας στη βαθμίδα του Λέκτορα στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, διδάσκοντας Διεθνείς Σχέσεις. Επίσης, το περσινό και το τρέχον ακαδημαϊκά έτη διδάσκει στο τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου: Θεωρία και Μεθοδολογία Διεθνών Σχέσεων, Ελληνοτουρκικές Σχέσεις και Ζητήματα Διεθνούς Ασφάλειας.

Χρήστος Μουστάκης: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ: Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα, 16/6/2018 έως 15/9/2018

on Tuesday, 16 October 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


1. ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

α. Κυπριακό

(1) Συνομιλίες
Στις 23 Ιουλίου η ειδική απεσταλμένη του ΓΓΕ/ΟΗΕ στην Κύπρο κ. Λούτ συναντήθηκε διαδοχικά με τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί, έχοντας ζητήσει και συναντήσεις με τους ΥΠΕΞ της Ελλάδα κ. Κοτζιά και Τουρκίας κ. Τσαβούσογλου για το β΄δεκαήμερο Σεπτεμβρίου, πριν από τη ΓΣ/ΟΗΕ, στο πλαίσιο της οποίας ο ΓΓ/ΟΗΕ κ. Γκουτιέρες θα συναντηθεί μα τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί.

(2) Γεωτρήσεις
Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα προγραμματισμό των εταιριών, η αμερικανική ΕΧΟΝ MOBIL θα αρχίσει τον Οκτώβριο τις γεωτρήσεις στο οικόπεδο 10 και η γαλλική TOTALτον Φεβρουάριο 2019.
Η Τουρκία έχει εξαγγείλει επίσης γεωτρήσεις στην Αναατολική Μεσόγειο με το πλωτό γεωτρύπανο FATIH (ΠΟΡΘΗΤΗΣ) και άλλο ένα, που θα έχει αγοραστεί μέχρι τον Οκτώβριο, κατά δήλωση του κ. Ερντογάν.

Αν και δεν έχουν καθοριστεί συγκεκριμένες περιοχές εικάζεται ότι αυτές θα είναι ανάμεσα στην Τουρκία και τη Β.Κύπρο, χωρίς να αποκλείονται και οι περιοχές Πάφου και ανατολικά Καστελορίζου, που αν συμπεριληφθούν στις τουρκικές γεωτρήσεις θα φέρουν σε πολύ δύσκολη θέση την Ελλάδα και την Κύπρο γιατί θα πρέπει να αντιδράσουν.

Στις 8 Αυγούστου οι Πρέσβεις Αιγύπτου και Ισραήλ στη Λευκωσία δήλωσαν ότι οι χώρες τους θα συνδράμουν την Κύπρο στρατιωτικά αν απειληθεί από την Τουρκία και η αμερικανίδα πρέσβυς χαρακτήρισε τη συμπεριφορά της Τουρκία στον τομέα των ενεργειακών ερευνών ως απαράδεκτη.

Η Τουρκία, λόγω της θέσεως των ΗΠΑ, που έχουν εκφρασθεί υπέρ του δικαιώματος της Κύπρου για τις ενεργειακές έρευνες και της προστασίας της EXON MOBIL κατά τη φάση των εργασιών, αλλά και της υποστηρίξεως από τη Γαλλία, θα περιοριστεί μόνον σε έρευνες εκτός των επίμαχων τεμαχίων της κυπριακής ΑΟΖ και θα αποφύγει την περιοχή Καστελορίζου λόγω της στάσεως Ισραήλ και Αιγύπτου. Όσον αφορά δε στην επανέναρξη των ενδοκυπριακών συνομιλιών, αυτή θα εξαρτηθεί περισσότερο από τις εξελίξεις στον τομέα των γεωτρήσεων και λιγότερο από τη θέληση των δύο πλευρών.

β. Ε/Τ Σχέσεις

Στις 15 Αυγούστου η Τουρκία απελευθέρωσε τους δύο Έλληνες στρατιωτικούς ύστερα από παράνομη κράτηση στις φυλακές 167 ημερών.
Στις 17 Αυγούστου, η ελληνική κυβέρνηση συνταξιοδότησε τους δύο διορισμένους μουφτήδες Κομοτηνής και Ξάνθης και διόρισε δύο τοποτηρητές, σύμφωνα με νόμο που είχε ψηφιστεί από τη Βουλή λίγες ημέρες πριν.

Πολλοί Έλληνες αναλυτές θεωρούν ότι αυτό ήταν ένα από τα ανταλλάγματα για την απελευθέρωση των δύο στρατιωτικών και ότι θα ακολουθήσουν και άλλα στο μέλλον.

Την 1η Σεπτεμβρίου ο κ. Τσαβούσογλου με συνέντευξή του στα ΝΕΑ επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά την προκλητική πολιτική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδος και της Κύπρου.

Οι σχέσεις Ελλάδος-Τουρκίας επηρεάζονται και από τις κακές σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, αλλά και τους ενεργειακούς σχεδιασμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και τη συνεργασία με Ισραήλ και Αίγυπτο, που επηρεάζουν την ισορροπία ανάμεσά τους.

Στην 4η Σεπτεμβρίου, 36 Έλληνες αλιείς κατήγγειλαν με εξώδικη διαμαρτυρία προς την ελληνική κυβέρνηση ότι Τούρκοι αλιείς λυμαίνονται ανενόχλητοι τις ελληνικές θάλασσεςς, προσθέτοντας ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας τους έδωσε την απάντηση στις εκκλήσεις τους, πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα, λόγω του φόβου κλιμακώσεως των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

γ. Σκοπιανό

Στις 11 Ιουνίου οι πρωθυπουργοί της Ελλάδος και των Σκοπίων ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν σε λύση στο «μακεδονικό» με το όνομα North Macedonia (Βόρεια Μακεδονία), με ταυτότητα και γλώσσα «μακεδονική» για όλες τις χρήσεις (erga omnes). Επίσης ότι τα Σκόπια θα προβούν σε αναθεώρηση του Συντάγματος για την απάλειψη των αλυτρωτικών αναφορών.
Ως προς τις διαδικασίες εφαρμογής προβλέπονται κατά σειρά:
- Η κύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Σκοπίων.
- Η αποδοχή από την Ελλάδα της προσκλήσεως των Σκοπίων για ένταξη στο ΝΑΤΟ και της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Ε.Ε., υπό τον όρο ότι θα έχουν υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα.
- Η έναρξη των διαδικασιών της αναθεωρήσεως του Συντάγματος των Σκοπίων, που θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τέλος 2018.
- Η διεξαγωγή δημοψηφίσματος στα Σκόπια, αν το αποφασίσουν.
-Η κύρωση της Συμφωνίας από την ελληνική βουλή, μόλις τα Σκόπια γνωστοποιήσουν την ολοκλήρωση των συνταγματικών τροποποιήσεων.

Η συμφωνία είναι ασύμφορος για την Ελλάδα γιατί πέραν της παραχωρήσεως του ονόματος «Μακεδονία», που θα αποτελεί το όχημα της προωθήσεως του αλυτρωτισμού, παραχωρούνται και η μακεδονική ταυτότητα και η μακεδονική γλώσσα, που θα αποτελούν την αιχμή του δόρατός του. Επειδή το «μακεδονικό» είναι μείζον εθνικό θέμα, θα πρέπει ο πρωθυπουργός να ζητήσει την έγκριση της βουλής πριν υπογράψει τη Συμφωνία και σε κάθε περίπτωση να την θέση υπό την έγκριση του ελληνικού λαού με δημοψήφισμα.
Οι αντιδράσεις τόσο στην Ελλάδα, όαο και στα Σκόπια είναι τεράστιες, σε βαθμό που να καθιστούν το μέλλον της Συμφωνίας αβέβαιο.

δ. Σχέσεις με Ρωσία

Οι σχέσεις της Ελλάδος, με τη Ρωσία, έχουν ενταθεί, ύστερα από την απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών με την κατηγορία ότι προσπάθησαν να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις για το Σκοπιανό. Η Ρωσία απέρριψε τις κατηγορίες και απάντησε με την απέλαση δύο Ελλήνων διπλωματών, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Λάδι στη φωτιά έρριξαν και οι δηλώσεις του Έλληνα ΥΠΕΞ με τις οποίες κατηγόρησε τη Ρωσία ότι συντάσσεται με την Άγκυρα κατά της Ελλάδος.

Η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί στον κύκλο των κακών σχέσεων ΗΠΑ και Ρωσίας, από τον οποίον θα πρέπει να απεγκλωβιστεί το ταχύτερον, γιατί αυτό θα την ζημιώσει πολύ.

στ. Σχέσεις με ΗΠΑ

Στις 5 Σεπτεμβρίου ο αρχηγός των ΕΔ των ΗΠΑ δήλωσε μετά τη συνάντησή του με τον Έλληνα ΓΕΕΘΑ κ. Αποστολάκη ότι «οι σχέσεις των χωρών μας είναι πιο ισχυρές από ποτέ».

Η Ελλάδα για τις ΗΠΑ, λόγω των κακών σχέσεών της με την Τουρκία, έχει πολύ μεγάλη σημασία ως εναλλακτική επιλογή για την ανάσχεση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια και των στρατηγικών απειλών στη Μ. Ανατολή.
Το γεγονός αυτό θα πρέπει να το εκμεταλλευτεί η Ελλάδα προκειμένου να εξασφαλίσει την εγγύηση της ασφαλείας της από κάθε απειλή.


2. ΒΑΛΚΑΝΙΑ

α. Οικονομική Ζώνη Δ. Βαλκανίων

Στις 27 Αυγούστου συναντήθηκαν στα Τίρανα οι ηγέτες των χωρών των Δ. Βαλκανίων και συζήτησαν τη δημιουργία κοινής οικονομικής ζώνης, εν όψει της ένταξής της στην ΕΕ.

β. Σερβία - Κόσοβο

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες ο πρόεδρος της Σερβίας κ. Βούτσιτς και του Κοσόβου κ. Θάτσι συζητούν με τις ευλογίες των ΗΠΑ την ανταλλαγή εδαφών, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη στο εσωτερικό των χωρών τους. Την αντίθεσή τους όμως εκφράζουν και πολλές ευρωπαϊκές χώρες με επικεφαλής τη Γερμανία, οι οποίες εκτιμούν ότι μια τέτοια συμφωνία θα προκαλούσε ντόμινο παρομοίων διεκδικήσεων, όπως στην ΠΓΔΜ, τη Βοσνία και άλλες χώρες, αναζωπυρώνοντας τους βαλκανικούς εθνικισμούς.
Στις 7 Σεπτεμβρίου ο κ. Βουτσιτς ακύρωσε την προγραμματισμένη συνάντηση με τον κ. Θάτσι, που θα γινόταν στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τη διευθέτηση της κρίσης, κατηγορώντας τον κ. Θάτσι για υπαναχώρηση. Κατόπιν αυτού το Κόσοβο ακύρωσε την πρόσκληση που είχε απευθύνει στον κ. Βούτσιτς για να μιλήσει στην Πρίστινα.

 

3. ΤΟΥΡΚΙΑ

α. Εσωτερική Κατάσταση

Ο κ. Ερντογάν κέρδισε τις προεδρικές εκλογές της 24 Ιουνίου 2018 και εξασφάλισε αυτοδυναμία στη Βουλή μαζί με το εθνικιστικό κόμμα ΜΗΡ του κ. Μπαχτελή.
Στις 19 Ιουλίου, ήρθη, ύστερα από δύο χρόνια, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πλην όμως οι νέες εξουσίες του προέδρου και ο υπό ψήφιση νέος αντιτρομοκρατικός νόμος δίνουν τη δυνατότητα στον κ. Ερντογάν να συνεχίσει την πολιτική καταστολής με τους ίδιους, αν όχι εντατικότερους, ρυθμούς.
Η οικονομία της Τουρκίας βρίσκεται υπό κατάρρευση, λόγω της συνεχιζόμενης υποτίμησης της τουρκικής λίρας, του υψηλού κόστους δανεισμού και της αποχώρησης του ξένου κεφαλαίου, αλλά και τον διπλασιασμό του δασμού του χάλυβος και του αλουμινίου, που εξάγεται στις ΗΠΑ, από τον κ. Τραμπ.

β. Εξωτερικές Σχέσεις

Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, λόγω της συνεχιζόμενης κρατήσεως του πάστορος κ. Μπάνσον και της επιμονής της Τουρκίας για την αγορά των ρωσικών πυραύλων S-400, βρίσκονται στο Ναδίρ. Ο κ. Τραμπ επέβαλε κυρώσεις τους Υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών και ανέστειλε, κατόπιν ψηφίσματος της Γερουσίας, την πώληση των α/φ F-35, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση της Τουρκίας, που επέβαλε κυρώσεις στους αντίστοιχους Υπουργούς των ΗΠΑ.

Ο κ. Ερντογάν, για να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και να αποφύγει την προσφυγή στο ΔΝΤ εστράφη προς τη Ρωσία και ανέπτυξε σχέσεις με τον κ. Πούτιν, ο οποίος όμως δεν είναι σε θέση να του προσφέρει ουσιαστική οικονομική βοήθεια. Γι αυτό άρχισε να ρίχνει γέφυρες προς την ΕΕ, η οποία είναι ο υπ΄αριθμ. ένα οικονομικός της εταίρος, ζητώντας μάλιστα και την επανικίνηση των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων. Ο κ. Μακρόν υπεσχέθη ότι θα βοηθήσει την Τουρκία, αλλά η Γερμανία ανακοίνωσε ότι δεν αντιμετωπίζει αντικείμενο βοήθειας αυτή τη στιγμή.
Ο κ. Τραμπ επδιώκει με τον οικονομικό πόλεμο να κάμψει τον κ. Ερντογάν και αν δεν το καταφέρει να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος με κοινωνική εξέγερση. Στην προσπάθειά του αυτή είναι μόνος, γιατί με τις αλυσιδωτές κυρώσεις του πλήττονται αδιακρίτως εχθροί και φίλοι. Στην περίπτωση της Τουρκίας οι ευρωπαίοι είναι απέναντι, παρά τις διαφορές με τον κ. Ερντογάν, γιατί μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες είναι εκτεθειμένες στο τουρκικό χρέος και χιλιάδες ευρωπαϊκές εταιρίες έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις σ΄αυτή. Η Γερμανία όμως για να βοηθήσει απειτεί από τον κ. Ερντογάν να παύσει να χειραγωγεί την Τουρκική Κεντρική Τράπεζα και να εφαρμόσει πολιτική λιτότητος. Κατά πάσαν πιθανότητα ο κ. Ερντογάν θα υποκύψει προκειμένου να αποφύγει την ταπεινωτική προσφυγή στο ΔΝΤ.

Στο Συριακό συνεργάζεται με τη Ρωσία και το Ιράν επιδιώκοντας :
Πρώτον : Να διατηρήσει στο εσωτερικό της Συρίας ζώνη δικής της επιρροής στην οποία να συγκεντρωθούν όλοι οι αντικαθεστωτικοί, ώστε να μην καταφύγουν στην Τουρκία, όπως επιδιώκει ο κ. Άσαντ.
Δεύτερον : Να περιέλθουν όλα τα συριοκουρδικά καντόνια στον έλεγχο της Δαμασκού και να αποτρέψει μια πιθανή συμφωνία μεταξύ Κούρδων και Άσαντ για επιστροφή όλων των αραβικών εδαφών που έχουν κατακτήσει με αντάλλαγμα τη μεγαλύτερη αυτονομία τους και
Τρίτον : Να κερδίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο για τις τουρκικές κατασκευαστικές εταιρίες στην ανοικοδόμηση της Συρίας, παρόλο που ο κ. Άσαντ έχει δηλώσει ότι όσοι έλαβαν μέρος στην καταστροφή της χώρας, όπως η Τουρκία, δεν μπορεί να επωφεληθούν από την ανοικοδόμησή της.
Εξελίξεις στη Συρία όπως παρ. 7 κατωτέρω.

4. Ε.Ε.

α. Μεταναστευτικό

Η μεταναστευτική κρίση έχει χωρίσει την ΕΕ σε δύο στρατόπεδα με τους Μέρκελ-Μακρόν από τη μια και τους Σαλβίνι (Ιταλό Υπουργό Εσωτερικών) – Ορμπαν (πρωθυπουργό Ουγγαρίας) από την άλλη μεριά και έχει προκαλέσει προβήματα στο εσωτερικό αρκετών χωρών όπως στη Γερμανία, που ο ηγέτης των Βαυαρών και Υπουργός Εσωτερικών κ. Ζέεχοφ, απειλώντας με παραίτηση και πρόκληση κυβερνητικής κρίσης, ανάγκασε την κ. Μέρκελ, προκειμένου να εκτονωθεί η κρίση, να απευθυνθεί στην ΕΕ και να πετύχει την έγκριση, κάθε χώρα να έχει το δικαίωμα δημιουργίας στα σύνορά της κλειστών κέντρων τράνζιτ στα οποία οι δευτερογενείς μετανάστες, δηλαδή αυτοί που έχουν εισέλθει πρώτα σε άλλη χώρα, να παραμένουν 48 ώρες και στη συνέχεια να επιστρέφονται στις χώρες πρώτης εισόδου τους.
Η Ιταλία με απόφαση του κ. Σαλβίνι, έχει κλείσει τα λιμάνια της σε όσα πλοία μεταφέρουν διασωθέντες πρόσφυγες και μετανάστες, με αποτέλεσμα να έχει προκληθεί σοβαρότατο ανθρωπιστικό πρόβλημα, το οποίο καλούνται να επιλύσουν οι άλλες χώρες. Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει τις επικρίσεις του ΟΗΕ, την αντίδραση του προέδρου κ. Ματαρέλα και την σκληρή κριτική στελεχών του Κινήματος 5 Αστέρων, που μετέχει στην κυβέρνηση, αλλά αυτός παραμένει αμετακίνητος και συνεργάζεται με τον Ούγγρο πρωθυπουργό κ. Ορμπαν τον οποίο υποδέχθηκε στις 28 Αυγούστου στο Μιλάνο, όπου διεπίστωσαν πλήρη ταύτιση των απόψεών τους.
Στις 19 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε την παραπομπή της Ουγγαρίας στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ) επειδή η νομοθεσία της περί ασύλου και επιστροφής μεταναστών δεν συνάδει με το Δίκαο της ΕΕ. Για το λόγο αυτό ο κ. Ορμπάν επιτέθηκε στις 27 Ιουλίου στην Κομισιόν, αναφέροντας ότι η επόμενη Κομισιόν που θα προκύψει μετά τις εκλογές του Μαίου 2019, θα καταργήσει το υπάρχον νομικό πλαίσιο περί ασύλου.
Η Αυστρία στις 30 Αυγούστου, ζήτησε την αποστολή στρατού στα σύνορα για την αποτροπή των μεταναστών.

Δυστυχώς την πολιτική Σαλβίνι – Ορμπάν ασπάζονται όλα τα ξενοφοβικά και ρατσιστικά ευρωπαϊκά κόμματα, τα οποία έχουν αναγάγει το μεταναστευτικό σε επιτυχημένη εκλογική στρατηγική.

β. Γερμανία

Παρόλο που η κ. Μέρκελ πέτυχε συμφωνία με την ΕΕ για την επαναπροώθηση των δευτερογενών μεταναστών, όπως αναφέρεται ανωτέρω, ο κ. Ζεεχόφερ απειλεί να δώσει εντολή, ως αρμόδιος υπουργός, άμεσης επαναπροώθησης των δευτερογενών μεταναστών στις χώρες εισόδου τους. Σε αυτή την περίπτωση η κ. Μέρκελ θα υποχρεωθεί είτε να αποδεχθεί μία ταπεινωτική ήττα, που θα διαλύσει την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, είτε να αποπέμψει τον κ. Ζεεχόφ προκαλώντας κρίση, που πιθανόν να οδηγήσει και σε εκλογές.

Ο κ. Ζεεχόφ τηρεί αυτή τη στάση, προκειμένου να περιορίσει τις διαρροές των ψηφοφόρων του προς το ξενοφοβικό κόμμα Afd στις εκλογές του Νοεμβρίου στη Βαυαρία.

Με άρθρο του ο ΥΠ. ΟΙΚ. Κ. Μάας προβάλει την ανάγκη απογαλακτισμού της ΕΕ από το σύστημα δολαρίου με στόχο να προστατευθεί από την πολιτική των μονομερών κυρώσεων του κ. Τραμπ και τάσσεται υπέρ της δημιουργίας Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου και συστήματος διεθνών πληρωμών.

γ. Ιταλία

Στις 15 Ιουνίου η Ιταλία αρνήθηκε τον ελλιμενισμό του σκάφους της ανθρωπιστικής οργανώσεως SOS Mediterranee, το οποίο μετέφερε 629 διασωθέντες πρόσφυγες και μετανάστες και στις 17 Αυγούστου του σκάφους «Aquarious» που μετέφερε άλλους 141 διασωθέντες, που τελικά έγιναν δεκτοί από άλλες χώρες (λοιπά παράγραφος 5β ανωτέρω).
Αντιπαράθεση εντός της κυβερνήσεως έχει προκαλέσει η απόφαση του κ. Σαλβίνι για απογραφή των ρομά που ζουν στην Ιταλία και κυρίως η δήλωσή του ότι «δυστυχώς είναι Ιταλοί πολίτες και πρέπει να τους κρατήσουμε».

δ. Γαλλία

Στις 26 Αυγούστου ο κ. Μακρόν, σχολιάζοντας τις συναντήσεις Σαλβίνι-Ορμπάν, δήλωσε ότι φιλοδοξεί στις ευρωεκλογές να ηγηθεί ενός κεντρώου φιλοευρωπαϊκού συνασπισμού, που θα είναι ο κύριος αντίπαλος των δυνάμεων της εθνικιστικής δεξιάς και της ακροδεξιάς.
Στις 27 Αυγούστου σε ομιλία του στην ετήσια συνέλευση των Γάλλων Πρέσβεων ο κ. Μακρόν κάλεσε την Ευρώπη να αποκτήσει «στρατηγική αυτοδυναμία» έναντι των ΗΠΑ και πρότεινε μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική ομόκεντρων κύκλων. Στον πρώτο θα βρίσκεται η ΕΕ, στο δεύτερο η Βρετανία και στον τρίτο η Ρωσία και η Τουρκία. Προς τούτο ζήτησε την ακυρωση των διαπραγματεύσεων με τις χώρες των Δ. Βαλκανίων και την Τουρκία και την σύναψη μιας ειδικής συμφωνίας μαζί της. Επίσης την ένταξη της Ρωσίας σε μια «νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας» υπό την προϋπόθεση να υπάρξουν βήματα προόδου στο Ουκρανικό. Αυτό προκάλεσε θετικά σχόλια από τον κ. Πούτιν, ο οποίος σκοπεύει να επισκεφθεί το Παρίσι το Νοέμβριο.

ε. Βρετανία

Στις 9 Ιουλίου παραιτήθηκαν οι υπουργοί του σκληρού Brexit κ.κ. Τζόνσον και Ντέϊβις, με τον πρώτο να χαρακτηρίζει «καταστροφή» το σχέδιο που ακολουθεί η κ. Μέϊ και να δηλώνει ότι είναι έτοιμος να την διαδεχθεί.
Στις 5 Σεπτεμβρίου οι διωκτικές αρχές έδωσαν στη δημοσιότητα τις φωτογραφίες δύο Ρώσων πρακτόρων της μυστικής υπηρεσίας του ρωσικού στρατού κατηγορώντας τους για την απόπειρα δολοφονίας με τοξικό αέριο, τον περασμένο Μάρτιο, του Ρώσου πρώην πράκτορα Σκριπάλ και της κόρης του. Απαντώντας ο κ. Ουσάκωφ, σύμβουλος του κ. Πούτιν, δήλωσε ότι τα ονόματα και των δύο είναι άγνωστα στο Κρεμλίνο και ότι οι φωτογραφίες δεν του λένε τίποτε.
Η Γερμανία, η Γαλλία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς υιοθέτησαν τα συμπεράσματα της βρετανικής κυβέρνησης και ζήτησαν από τη Ρωσία να καταστρέψει το πρόγραμμά της που σχετίζετι με τη νευροτοξική ουσία Novichok.

5. ΗΠΑ

Η έρευνα για τη ρωσική ανάμειξη στις αμερικανικές εκλογές αναμένεται να πάρει άσχημη τροπή για τον κ. Τραμπ από την πιθανότητα συνεργασίας με τον ειδικό ανακριτή κ. Μιούλερ του δικηγόρου του κ. Κοέν και του επικεφαλής της προεκλογικής του εκστρατείας προκειμένου να επιτύχουν μείωση της ποινής τους για αδικήματα άσχετα προς την υπόθεση, που έχουν ομολογήσει.
Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ από 11-12 Ιουλίου στις Βρυξέλλες συγκρούστηκε με όλους τους ευρωπαίους συμμάχους κατηγορώντας τους για μειωμένη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες και ειδικότερα τη Γερμανία η οποία συνεισφέρι το 1,2% του ΑΕΠ της αντί του 2% που έχει συμφωνηθεί.
Στις 12 Ιουλίου σε συνέντευξή του στην εφημερίδα SUN κατηγόρησε την βρετανίδα πρωθυπουργό κ. Μέϊ για λάθος χειρισμούς στο Brexit και εξύμνησε τον παραιτηθέντα ΥΠΕΞ κ. Τζόνσον, οπαδό του σκληρού Brexit.
Στις 16 Ιουλίου συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν στο Ελσίνκι, χωρίς ατζέντα και χωρίς δημοσιοποίηση των θεμάτων που συζητήθηκαν και των όσων συμφωνήθηκαν. Το αμερικανικό κατεστημένο τον κατηγόρησε ότι τα έδωσε όλα χωρίς να πάρει τίποτα και κυρίως γιατί δήλωσε ότι εμπιστεύεται τον κ. Πούτιν περισσότερο από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ σε σχέση με την ρωσική ανάμειξη στις αμερικανικές εκλογές.

Μάλιστα αρθρογράφοι σοβαρών εφημερίδων τον παρουσίασαν ως ανδρείκελο του Πούτιν, ο οποίος τον κρατά όμηρο με κάποιο οικονομικό ή σεξουαλικό σκάνδαλο και ότι τον προετοίμαζε επί χρόνια για να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ και να διαλύσει τη Δύση.

Στις 17 Ιουλίου υπερασπίστηκε με δηλώσεις του, τη συνάντηση χαρακτηρίζοντάς την επιτυχή, κατηγόρησε τα ΜΜΕ για διασπορά ψευδών ειδήσεων, απεκάλυψε ότι προσκάλεσε τον κ. Πούτιν για επίσημη επίσκεψη στο Λευκό Οίκο και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, ανασκευάζοντας τις δηλώσεις του της προηγουμένης.
Στις 4 Σεπτεμβρίου η Ουάσιγκτον Ποστ δημοσίευσε ότι εντός του Σεπτεμβρίου θα κυκλοφορήσει βιβλίο του θρυλικού δημοσιογράφου κ. Μπομπ Γούντγουορντ, στο οποίο αποκαλύπτει ότι στελέχη του Λευκού Οίκου, όπως ο Υπουργός Άμυνας κ. Μάτις, αποκαλούν τον πρόεδρο «ηλίθιο», «άτομο με νοημοσύνη μικρού παιδιού», «άτομο με μηδενική αντίληψη της κρισιμότητος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην κορεατική χερσόνηση» και άλλα πολλά.
Στις 5 Σεπτεμβρίου η εφημερίδα New York Times δημοσίευσε άρθρο ανωνύμου «κορυφαίου αξιωματούχου» της κυβέρνησης Τραμπ, ο οποίος ισχυρίζεται ότι αναπτύσσεται ένα υπόγειο ρεύμα «αντίστασης» αρκετών κυβερνητικών στελεχών, ώστε «να τεθεί φραγμός στις χειρότερες παρορμήσεις του προέδρου», τον οποίον χαρακτηρίζει «ασταθή» και «επιβλαβή» για την υγεία της δημοκρατίας της χώρας. Αποκαλύπτει επίσης ότι πολλά κυβερνητικά στελέχη σκέφθηκαν να κινήσουν τη διαδικασία αποπομπής του αλλά το απέφυγαν γιατί θα βύθιζε τη χώρα σε συνταγματική κρίση και προτίμησαν την υπόγεια αντίδραση μέχρις ότου, με τον ένα ή άλλο τρόπο, τερματίσει τον βίο του στην προεδρία.
Την ίδια αντίληψη ως προς τον τρόπο αντιμετωπίσεως των ακροτήτων του κ. Τραμπ έχει και το Δημοκρατικό Κόμμα, όπως προκύπτει από τις αυστηρές έγγραφες οδηγίες που έστειλε η επικεφαλής του κόμματος στη Βουλή κ. Πελόζι, σε όλους τους βουλευτές, απαγορεύοντάς τους να αναφέρουν τη λέξη «καθαίρεση», όταν σχολιάζουν τα πεπραγμένα του.

Τα γεγονότα αυτά, έχουν προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στο Λευκό Οίκο που αναζητεί τον ανώνυμο αρθρογράφο, με τον κ. Τραμπ, σε μια πρωτοφανή κίνηση, να απαιτεί από τους Times να τον αποκαλύψουν αμέσως, για λόγους ασφάλειας, και να ζητά από τον Υπουργό Δικαιοσύνης να διατάξει έρευνα για τον εντοπισμό του .

6. ΡΩΣΙΑ


Στις 14 Ιουλίου ο εκπρόσωπος του κ. Πούτιν επέκρινε την πρόσκληση των Σκοπίων από το ΝΑΤΟ για ένταξη, κάνοντας λόγο για «απορρόφηση με το ζόρι».
Στις 19 Ιουλίου ο κ. Πούτιν, μιλώντας στην ετήσια συνάντηση των Ρώσων Πρέσβεων, χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον κ. Τραμπ ως επιτυχή, προσθέτοντας ότι υπάρχουν δυνάμεις στις ΗΠΑ, που αντιστρατεύονται τη βελτίωση των σχέσεών τους με τη Ρωσία, γιατί βάζουν το κομματικό τους συμφέρον σε πρώτη γραμμή.

Ρώσοι πολιτικοί και ρωσικά ΜΜΕ εκτιμούν ότι ο κ. Πούτιν πήρε την αναγνώριση της Ρωσίας ως παγκόσμιας υπερδύναμης ισότιμης με τις ΗΠΑ, χωρίς να δώσει τίποτα.

Στις 21 Αυγούστου η Ρωσία ανακοίνωσε ότι οι S-400 θα παραδοθούν στην Τουρκία το 2019, θα στοιχίσουν 2,5 δις δολάρια και η αποπληρωμή θα γίνει σε τουρκικές λίρες, προκειμένου να διευκολυνθεί η Τουρκία που αντιμετωπίζει τεράστια κρίση λόγω της υποτιμήσεως του νομίσματός της.
Στις 23 Αυγούστου συναντήθηκαν οι Σύμβουλοι Ασφαλείας των ΗΠΑ κ. Πομπέο και της Ρωσίας κ. Πατρουσώφ στη Γενεύη, χωρίς να εκδώσουν κοινό ανακοινωθέν, γιατί η Ρωσία ηρνείτο να συμπεριληφθεί σ΄αυτό και η προσάρτηση της Κριμαίας, την οποία θεωρεί οριστική και αδιαπραγμάτευτη.
Στις 29 Αυγούστου ο κ. Πούτιν επισκέφθηκε τη Γερμανία και συζήτησε για τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream, για την κατασκευή του οποίου επιμένει η κ. Μέρκελ παρά τις αντιρρήσεις των ΗΠΑ.

Η μονομερής πολιτική των κυρώσεων του κ. Τραμπ, ωθεί σε συνεννόηση Ρωσία και ΕΕ. Ήδη ο κ. Πούτιν έχει κάνει ανοίγματα προς Γερμανία, Γαλλία, Τσεχία, Αυστρία και Ουγγαρία και προγραμματίζει να τα συνεχίσει και με άλλες χώρες.

Στις 29 Αυγούστου η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει την άσκηση VOSTOK 2018 (ΑΝΑΤΟΛΗ) από τη Βαλτική μέχρι την Άπω Ανατολή στην οποία θα συμμετάσχουν 300.000 στρατιώτες, 36.000 ΤΘ οχήματα και πάνω από 1.000 Α/Φ. Θα συμμετάσχει επίσης η Κίνα με 3.200 στρατιώτες, 900 ΤΘ οχήματα και 30 Ε/Π. Η άσκηση αυτή αποτελεί επίδειξη δυνάμεως προς το ΝΑΤΟ για την επιχειρούμενη διεύρυνσή του προς Ανατολάς και προς τις ΗΠΑ που ανοίγονται προς την Άπω Ανατολή.

7. Μέση Ανατολή

α. Συρία

Ο στρατός του Άσαντ με την υποστήριξη της ρωσικής αεροπορίας ανεκατέλαβε το σύνολο των περιοχών που κατείχαν οι αντικαθεστωτικοί και οι τζιχαντιστές πλην της επαρχίας Ιντιλίμπ στην οποία έχουν συγκεντρωθεί τα υπολλείμματα των ισλαμιστών με τις οικογένειές τους, αλλά και τρομοκράτες της HTS (Χαγιάτ Ταχίρ αλ Σαμ), όπως έχει μετονομαστεί προσφάτως η αλ Νούρσα. Ήδη ο στρατός του Άσαντ είναι έτοιμος να αρχίσει την επίθεση με τις ευλογίες της Ρωσίας, η οποία απαντώντας στις εκκλήσεις των κ.κ. Τραμπ και Ερντογάν, για να παρεμποδίσει την ανθρωπιστική καταστροφή που θα προκαλέσει μια επίθεση, δήλωσε ότι το Ιντιλίμπ είναι «σφηκοφωλιά των τρομοκρατών που πρέπει να εκκαθαριστεί γιατί εμποδίζει την επίλυση του Συριακού και απειλεί άμεσα τη ρωσική Βάση στη Λατάκια.

Η Τουρκία αντιδρά όχι για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά γιατί φοβάται ότι το μεγαλύτερο μέρος των εγκλωβισμένων θα περάσει στο έδαφός της, πράγμα το οποίο επιδιώκει και ο Άσαντ, για να απαλλαγεί από τους αντιπάλους του.

Στις 28 Αυγούστου η Ρωσία ενίσχυσε τη ναυτική της παρουσία ανοικτά της Συρίας, επικαλουμένη το ενδεχόμενο πληγμάτων των Δυτικών κατά του Άσαντ, ύστερα από προβοκάτσια των Σύρων ανταρτών για δήθεν χρήση χημικών ουσιών.

Στις 7 Σεπτεμβρίου συναντήθηκαν στην Άγκυρα οι κ.κ. Πούτιν, Ερντοχάν και Ροχανί, όπου η πρόταση του κ. Ερντογάν για εκεχειρία στην Ιντιλίμπ απορρίφθηκε από τους άλλους δύο, με τον κ. Ερντογάν να δηλώνει ότι η Τουρκία δεν θα μείνει αδιάφορη αν πραγματοποιηθεί επιχείρηση κατά της Ιντιλίμπ. Κατά το αλ Τζατζίρα, ύστερα από αυτό, η πιο πιθανή περίπτωση είναι μια περιορισμνένη ρωσική επιχείρηση για την εξουδετέρωση της HTSκαι την απώθηση των ανταρτών προς βορρά, ώστε να εξασφαλιστεί η ρωσική Βάση στη Λατάκια. Επίσης αποκλείει την ολομέτωπη επίθεση, γιατί αυτό θα προκαλούσε τεράρτια ανθρωπιστική καταστροφή και νέο κύμα προσφύγων και θα έφερε τη Ρωσία αντιμέτωπη με την Τουρκία, αλλά και με την ΕΕ και τις ΗΠΑ.

Η ανάλυση του Αλ Τατζίρα είναι λογική και μάλλον θα επαληθευθεί.

β. Ισραήλ - Παλαιστίνη

Ο κ. Τραμπ κατήργησε την ετήσια συμβολή, ύψους 369 εκατ. δολαρίων που καταβάλλουν οι ΗΠΑ στην υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστινίους πρόσφυγες, γιατί, όπως δήλωσε η Πρέσβυς στον ΟΗΕ κ. Χέϊλ, οι ΗΠΑ, αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες μόνον όσους ζούσαν προ του 1948, οι οποίοι είναι ελάχιστοι και ως εκ τούτου δεν υπάρχει προσφυγικό ζήτημα. Αυτό, ύστερα από την αναγνώριση ως νομίμων των ισραηλινών εποικισμών και την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσαν του Ισραήλ, αποτελεί ένα ακόμη βήμα από τον κ. Τραμπ για την εγκατάλειψη της προοπτικής δημιουργίας ανεξαρτήτου παλεστινιακού κράτους.

Όπως αποκάλυψε ο πρόεδρος των Παλαιστινίων κ. Αμπάς, ο γαμπρός του κ. Τραμπ κ. Κουσνέρ του πρότεινε αντί για ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος, ένα είδος συνομοσπονδίας με την Ιορδανία δηλαδή επιστροφή στην προ του πολέμου 1967 κατάσταση, που η Δυτική Όχθη ήταν προτεκτοράτο της Ιορδανίας και η Γάζα της Αιγύπτου.

Με τις κινήσεις του αυτές ο κ. Τραμπ και με την πλήρη ταύτισή του με τον κ. Νετανιάχου θα προκαλέσει την οργή όλου του αραβικού κόσμου και θα αναγάγει το Ιράν ως τον ισχυρότερο υπερασπιστή των Παλαιστινίων.

Στις 19 Ιουλίου η Κνεσέτ ενέκρινε νόμο που ορίζει ότι μόνο οι Εβραίοι έχουν το δικαίωμα της αυτοδιαθέσεως στη χώρα και καταργεί την αναγνώριση της αραβικής γλώσσας, ως ισότιμης με την εβραϊκή. Η Επίτροπος της ΕΕ κ. Μογκερίνι εξέφρασε την ανησυχία της ΕΕ σχολιάζοντας ότι αυτό θα περιπλέξει τη λύση των δύο κρατών, ενώ ο Τούρκος πρόεδρος κ. Ερντογάν εξομοίωσε το Ισραήλ με την Γερμανία του Χίτλερ.
Στις 21 Ιουνίου ο κ. Νετανιάχου συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν στη Μόσχα με τον οποίο συμφώνησε, το μέν Ισραήλ να σταματήσει κάθε δράση κατά του Άσαντ, η δε Ρωσία να μη επιτρέψει στα ιρανικά στρατεύματα να προσεγγίσουν τα ισραηλινά σύνορα στην περιοχή των υψωμάτων Γκολάν, κατά την επιχείρηση ανακαταλήψεως της περιοχής από τα στρατεύματα του Άσαντ. Επίσης εξασφάλισε το δικαίωμα να παρεμποδίζει τις αποστολές όπλων του Ιράν στη Χεζμπολάχ, μέσω του συριακού εδάφους.


γ. Ιράν

Στις 6 Αυγούστου ο κ. Τραμπ επέβαλε νέες κυρώσεις κατά του Ιράν, τις οποίες δήλωσαν ότι δεν θα εφαρμόσουν η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία, η Ρωσία και η Κίνα, που διαβεβαίωσαν το Ιράν ότι θα τηρήσουν τη διεθνή συμφωνία και ότι θα το βοηθήσουν στην ελάφρυνση των επιπτώσεων από τις κυρώσεις, πλην όμως αυτό θα είναι δύσκολο, γιατί οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν εκδηλώσει την πρόθεση να αποχωρήσουν, φοβούμενες τις κυρώσεις.

8. ΑΣΙΑ

α. Κίνα

Τον Αύγουστο ο κ. Τραμπ επέβαλε διαδοχικά δασμούς 25% σε κινεζικά προϊόντα 50 δις δολαρίων και απειλεί να τα φτάσει σε 100 δις δολάρια, με την Κίνα να απαντά στο ίδιο νόμισμα.
Στις 10 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε διήμερη διάσκεψη του Οργανισμού της Σαγκάης στην Κίνα, στην οποία συμμετείχαν για πρώτη φορά η Ινδία και το Πακιστάν και επιβεβαιώθηκαν οι στενοί δεσμοί Κίνας και Ρωσίας.

β. Β. Κορέα

Στις 22 Αυγούστου η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΕΑΑ) ανακοίνωσε ότι δεν έχει καμιά ένδειξη ότι η Β.Κορέα έχει διακόψει τις πυρηνικές της δραστηριότητες, ενισχύοντας τις αμφιβολίες, ότι το καθεστώς δεν έχει πρόθεση να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Στις 30 Αυγούστου ο κ. Τραμπ επαίνεσε τον κ. Κιμ και ανέστειλε τις ασκήσεις με τη Ν.Κορέα τις οποίες είχε ανακοινώσει ο ΥΠΕΞ κ. Πομπέο στις 28 Αυγούστου ταυτόχρονα με την ακύρωση της επισκέψεώς του στην Πιον Γιανγκ εξ αιτίας της ελλείψεως προόδου στις συνομιλίες.
Στις 6 Σεπτεμβρίου ο κ. Τραμπ έγραψε στο twitter «ο κ. Κιμ δηλώνει αταλάντευτη πίστη στον πρόεδρο Τραμπ. Ευχαριστώ τον πρόεδρο Κιμ, Μαζί θα τα καταφέρουμε».
Αυτός είναι ο Τραμπ και σ΄όποιον αρέσει!!!!.

<<  12 13 14 15 16 [1718  >>