Μελέτες

Γράφουν οι Αθανασιάδου Πολυκλέτα και Γιαλή Όλγα. «ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΙΣΟΡΡΟ«ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΣΠΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ TCP»

on Saturday, 16 November 2019. Posted in Μελέτες

Στις 31/10 πραγματοποιήθηκε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών ομιλία με θέμα «Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία (Trans Caspian Pipeline).  Ομιλήτριες ήταν οι ερευνήτριες του θέματος κ. Αθανασιάδου Πολυκλέτα και κ. Γιαλή Όλγα.

Αναλυτικά, παρουσίασαν την κατάσταση στη Κασπία σε σχέση με τα ενεργειακά αποθέματα που διαθέτει ενώ εξέτασαν και το ενδιαφέρον ερώτημα των διαφορετικών αριθμητικών και ποσοτικών προσεγγίσεων στις διάφορες  που συνάντησαν κατά τη διάρκεια της έρευνας τους (ρωσικές, δυτικές και χωρών της Κασπίας). Αναφέρθηκαν, στη συνέχεια, στο ιστορικό θεσμικό αλλά και νομικό πλαίσιο σχετικά με το καθεστώς της, όπως και στις σχέσεις μεταξύ των χωρών που βρέχονται από την Κασπία Θάλασσα.

Πιο συγκεκριμένα, εστιάζοντας στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής μεταξύ των χωρών επικεντρώθηκαν στην κατασκευή του TCP (αγωγός φυσικού αερίου από Τουρκμενιστάν προς  Ευρώπη), ο οποίος έχει σκοπό να παραμερίσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από την Ρωσία, και στους προβληματισμούς που προκύπτουν σχετικά με την κατασκευή του. Εξετάζοντας, λοιπόν, τα γεγονότα (όπως τη πρόσφατη Συμφωνία Ρωσίας – Τουρκμενιστάν) κατέληξαν στην εκτίμηση ότι οι πιθανότητες κατασκευής του αγωγού είναι ελάχιστες, αν όχι, μηδαμινές, αφού πλέον φαίνεται να έχει χάσει την αρχική σκοπιμότητα του.

 Κατεβάστε την παρουσίαση ΡΡΤ  ΕΔΩ!     και το κείμενο της μελέτης  ΕΔΩ!

ΕIV Χατζηάστρου Μιχαήλ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

on Monday, 11 November 2019. Posted in Μελέτες

Οι τεχνολογίες αύξησης της ενεργειακής απόδοσης των στρατιωτικών εγκαταστάσεων μπορεί να περιλαμβάνουν μια σειρά από επεμβάσεις σε επίπεδο οικοδομικής, ηλεκρο/μηχανολογικών εφαρμογών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυτοματισμού και εφαρμογών βιοκλιματικού σχεδιασμού όπως:
▪ Θερμομόνωση των αδιαφανών δομικών στοιχείων του κτιριακού κελύφους.

▪ Εφαρμογή ενεργειακών διαφανών δομικών στοιχείων (κουφώματα).

▪ Εφαρμογή συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργεια (συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης, ψύξης, παραγωγής ζεστού νερού χρήσης).

▪ Εφαρμογή συστημάτων οικονομικού φωτισμού.

▪ Εφαρμογή έξυπνων συστημάτων αυτοματισμού και διαχείρισης της ενέργειας.

▪ Εφαρμογή μεθόδων παθητικού δροσισμού (σκίαση).

Ειδικότερα, αναλύοντας και λαμβάνοντας υπόψη:
▪ την περιβαλλοντική πολιτική του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ),

▪ το εθνικό και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο τεχνολογιών αύξησης της ενεργειακής απόδοσης, και

▪ τις απαιτήσεις σε επίπεδο σχεδιασμού που πρέπει να τηρούνται για την ειδική κατηγορία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, πραγματοποιούνται στοχευμένες τεχνολογικές προτάσεις ενεργειακής αναβάθμισης και περιγράφονται οι μεθοδολογίες επεμβάσεων που εξασφαλίζουν παράλληλα με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, ένα ευρύτερο σύνολο λειτουργικών χαρακτηριστικών, κρίσιμων για την ειδική κατηγορία στην οποία ανήκουν οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, όπως:
▪ η ενεργειακή αυτονομία και ασφάλεια

▪ η βέλτιστη θερμική άνεση

▪ η μείωση του κόστους χρήσης

▪ η υψηλή πυροπροστασία,

▪ η βέλτιστη ηχομόνωση,

▪ η χαμηλή ανίχνευση στο υπέρυθρο φάσμα,

▪ η βέλτιστη ανθεκτικότητα,

▪ η μείωση του κόστους συντήρησης,

▪ η καλύτερη διαχείριση και φύλαξη.

Στόχος της διπλωματικής εργασίας, είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου οδηγού ορθών πρακτικών για την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών ενεργειακής αναβάθμισης των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, με σκοπό την πρακτική εφαρμογή στο Όπλο του Μηχανικού (ΜΧ) και στο πλαίσιο του ρόλου του - της γενικής και αειφόρου υποστήριξης των υποδομών του Ελληνικού Στρατού.

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ PDF

Αντισυνταγματάρχης (ΤΘ) ΡΑΓΚΟΣ Γεώργιος - Επιμέλεια: Φίλιππος Κοντιζάς: ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗ: Ιστορική Αναδρομη - Νομικό Πλαίσιο - Προτάσεις

on Sunday, 01 September 2019. Posted in Μελέτες

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΓΕΝΙΚΑ

Η Εθνοφυλακή (militia) ή Εθνοφρουρά (National Guard) είναι ένας θεσμός ο οποίος έχει μεγάλη διάδοση τόσο σε επίπεδο κρατών, όσο και σε διαχρονική διάρκεια. Πάντοτε, όλα τα κράτη επιδίωκαν την αύξηση αριθμητικά των Ενόπλων τους Δυνάμεων μέσω της στρατολογίας/κινητοποίησης ελαφρά εξοπλισμένων τμημάτων, αποτελούμενων από κατοίκους των πόλεων ή της υπαίθρου. Τα σώματα αυτά διακρίνονταν για τον πληρέστερο ή μη στρατιωτικό χαρακτήρα της οργάνωσής τους. Η πρώτη τους εμφάνιση, ως οργανωμένων στρατιωτικά τμημάτων και σε βαθμό που να παραπέμπει στην σημερινή στρατιωτική μορφή και οργάνωση των αντίστοιχων τμημάτων, μπορεί να θεωρηθεί ότι παρατηρήθηκε κατά την ύστερη Βυζαντινή εποχή. Πράγματι, τόσο λόγω της στρατιωτικής/διοικητικής οργάνωσης της Αυτοκρατορίας σε “Θέματα” (δηλ σε μεγάλες αυτοτελείς περιφέρειες), όσο και στο κοινοτικό αυτοδιοικητικό σύστημα των επιμέρους κοινοτήτων, στην διάταξη μάχης του βυζαντινού στρατού συμπεριλαμβάνονταν “τοπικά” στρατεύματα, ιδίως σε συνοριακές περιοχές, όπως η Καππαδοκία (η αμέσως προς Βορράν της οροσειράς του Ταύρου, περιοχή, που συνόρευε με το Χαλιφάτο της Δαμασκού).

Πράγματι, οι Καππαδόκες γεωργοί ήταν οργανωμένοι σε Τάγματα, αποτελούσαν δε το μείζον τμήμα του κορμού του Πεζικού κατά τις εκστρατείες των αυτοκρατόρων στις συνοριακές περιοχές, αφού οι κεντρική αυτοκρατορική διοίκηση συνεισέφερε συνήθως τις δυνάμεις του βαριά εξοπλισμένου ιππικού. Το ηθικό και η εκπαίδευσή αυτών των τοπικά διαμενόντων και επιστρατευομένων τμημάτων ήταν σε πολύ υψηλό επίπεδο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η εξαίρετη στάση που τήρησαν κατά την μάχη του Μαντζικέρτ, όπου διατήρησαν τις θέσεις τους επί αναπεπταμένου πεδίου, μη παρέχοντος ουδεμία κάλυψη, κατόρθωσαν δε να συμπτυχθούν πλήρως συντεταγμένα, ακόμα και μετά την αιχμαλωσία του Ρωμανού του Δ’, αλλά και την εγκατάλειψή τους από το Αυτοκρατορικό Ιππικό που βρισκόταν σε εφεδρεία.

Στην νεότερη ευρωπαϊκή ιστορία μπορούν να επισημανθούν σπουδαία και σημαντικά παραδείγματα “Εθνοφρουρών/Εθνοφυλακών” , οι οποίες επέδειξαν αξιόλογη πολεμική δράση, επιτυγχάνοντας σημαντικές νίκες οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις ανέτρεψαν την ροή της Ιστορίας. Το χαρακτηριστικότερο τέτοιο παράδειγμα, ήταν οι Ελβετοί χωρικοί, οι οποίοι για πρώτη φορά οργανώθηκαν εκ των ενόντων σε στρατιωτικά τμήματα, προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουν τις εισβολές επίδοξων κατακτητών της ορεινής χώρας τους, και συγκεκριμένα των Αψβούργων της Βιέννης (οι οποίοι ετύγχαναν και επικυρίαρχοί τους, κατά τα τότε φεουδαρχικά ειωθότα της Δ Ευρώπης), αλλά και των Δουκών της Βουργουνδίας, οι οποίοι επίσης εποφθαλμιούσαν τα εδάφη των ελβετικών καντονιών. Και ενώ η ήττα των Αψβούργων ήταν μεν αρκούντως σημαντική, και οδήγησε στην αποτίναξη του ελέγχου τους επί των Καντονιών, η αντίστοιχη ήττα των Βουργουνδών ήταν τόσο συντριπτική ώστε οδήγησε στην ίδια την κατάλυση του Δουκάτου της Βουργουνδίας, αφού ο ίδιος ο Βουργουνδός Δούκας σκοτώθηκε επί του πεδίου της Μάχης, όντας δε άτεκνος, το Δουκάτο του απορροφήθηκε από το Βασίλειο της Γαλλίας.

Φυσικά, το διαχρονικά σημαντικότερο παράδειγμα Εθνοφυλακής/Εθνοφρουράς είναι αυτό της Αμερικανικής Εθνοφρουράς, ο θεσμός της οποίας είναι βαθύτατα συνυφασμένος με την ιστορική συνείδηση των αμερικανών πολιτών, αλλά και την καθημερινή κοινωνική πραγματικότητά τους. Η Εθνοφρουρά, είναι από τους παλαιότερους θεσμούς του αμερικανικού κράτους, αφού η πρώτη ίδρυση της ανάγεται στο έτος 16074, οπότε και οι τότε άποικοι οδηγήθηκαν στον σχηματισμό της, προκειμένου να εξασφαλίσουν την αυτοπροστασία τους είτε από τους ιθαγενείς, είτε από πειρατές, είτε από εχθρικές προς την Βρετανία (της οποίας αποτελούσαν πολίτες) δυνάμεις, και ιδίως τους Γάλλους του τότε γαλλικού Καναδά αλλά και τους Ισπανούς. Αυτές οι πολλαπλές απειλές, οι οποίες συνεχίστηκαν και μετά την ίδρυση του αμερικανικού κράτους, οδήγησαν συν τω χρόνω στον μετασχηματισμό της Εθνοφυλακής σε έναν αξιόμαχο καθαρά στρατιωτικό οργανισμό, ο οποίος απετέλεσε ουσιαστικά και τον πυρήνα σχηματισμού του αμερικανικού στρατού, αφού όταν εν τέλει οι άποικοι εξεγέρθηκαν κατά των Βρετανών το 1776, οι πρώτες διαθέσιμες δυνάμεις ήταν αυτές των Εθνοφυλάκων, των επονομαζόμενων “minutemen”, δηλαδή ανθρώπων “του λεπτού”, οι οποίοι ονομάστηκαν έτσι, ακριβώς λόγω της άμεσης ετοιμότητας συγκέντρωσης και ανάληψης δράσης προς αντιμετώπιση κάθε απειλής. Ένα χαρακτηριστικό, που είχε προκύψει κυρίως από τις πολεμικές μεθόδους των ιθαγενών της Αμερικής, οι οποίοι εξαπέλυαν αιφνιδιαστικές προσβολές στους αγροτικούς/ημιαστικούς οικισμούς των αποίκων, γεγονός το οποίο επέβαλε την άμεση ετοιμότητα των κατοίκων. Άλλωστε, ένας από τους λόγους σχηματισμού της Εθνοφυλακής, ήταν και το γεγονός ότι οι Βρετανοί, όντες κυρίως ναυτική πολεμική δύναμη, δεν διατηρούσαν μεγάλες χερσαίες στρατιωτικές δυνάμεις, επικεντρωνόμενοι, ειδικά στις υπερπόντιες κτήσεις τους, στην συγκρότηση ισχυρών ναυτικών μοιρών, με αποσπάσματα πεζοναυτών, προκειμένου να πλήττουν τους εχθρούς τους σε νευραλγικά σημεία (όπως πχ οι πλούσιες ισπανικές κτήσεις της Καραϊβικής).

Η επιλογή αυτή άφηνε τους αποίκους εκτεθειμένους στις εχθρικές επιθέσεις, αλλά από την άλλη μεριά τους επέτρεπε να οργανώσουν τα δικά τους στρατιωτικά τμήματα. Η Εθνοφρουρά σήμερα, έχει εξελιχθεί σε έναν παράλληλο στρατιωτικό μηχανισμό, ικανό να χρησιμοποιηθεί σε πληθώρα αποστολών, ακόμη και εκτός αμερικανικού εδάφους. Διαθέτει δύο κλάδους, χερσαίο και αεροπορικό, έχει δε συμβάλει τα μέγιστα στην λειτουργία του αμερικανικού κράτους, αφού πέραν των όποιων πολεμικών αποστολών, έχει συνδράμει πλείστες φορές στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών (δασικές πυρκαϊές, πλημμύρες, καταστροφές από ανεμοστροβίλους). Ακόμη μια συνεισφορά της, είναι αυτή σε περιπτώσεις έκρυθμων εσωτερικών καταστάσεων, από πλευράς αντιμετώπισης οχλοκρατικών εκδηλώσεων, και τήρησης της δημίσιας τάξης. Ουσιαστικά, αποτελεί τον ένοπλο βραχίονα της κάθε Πολιτείας, ευρισκόμενη υπό τις διαταγές του Κυβερνήτη, ο οποίος δύναται να την ενεργοποιεί όταν παραστεί η όποια ανάγκη. Χαρακτηριστικό αυτού, είναι η μόλις προ ημερών αποστολή Εθνοφρουρών για επιτήρηση των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού, και περιορισμό της λαθρομετανάστευσης. Η ενέργεια αυτή έλαβε χώρα κατόπιν προφορικής επιθυμίας του Αμερικανού Προέδρου κ Τράμπ, για ανάπτυξη μέχρι και 4000 Εθνοφρουρών στα σύνορα. Οι πρώτες Πολιτείες που ανταποκρίθηκαν ήταν η Καλιφόρνια, η οποία συμφώνησε να αναπτύξει 400 Εθνοφρουρούς, η Αριζόνα 225 και το Τέξας άλλους χίλιους και πλέον.

Η Εθνοφρουρά, αν και ως θεσμός υπάγεται κατ’ αρχήν στους Κυβερνήτες των Πολιτειών, σε ομοσπονδιακό επίπεδο εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Άμυνας, όπου λειτουργεί και αρμόδια Διεύθυνση, η οποία επιβλέπει και συντονίζει το έργο των επιμέρους πολιτειακών Εθνοφυλακών. Χαρακτηριστικό της σημασίας που αποδίδει το Πολιτειακό και Στρατιωτικό Σύστημα των ΗΠΑ, είναι το γεγονός ότι ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Εθνοφρουράς του Αμερικανικού ΥΠΕΘΑ είναι αντιστράτηγος (“four star general”), ο οποίος μάλιστα μετέχει του αμερικανικού ΣΑΓΕ (Joint Chiefs of Staff). Τέλος, αξίζει ν’ αναφερθεί ότι οι αμερικανικές ΕΔ, επιθυμώντας να τιμήσουν την ιστορική μνήμη των προγόνων τους, ονόμασαν ήδη από δεκαετίες, τους βαλλιστικούς πυραύλους που αποτελούν το κύριο όπλο πυρηνικής αποτροπής, με την ονομασία “Minutemen”, θέλοντας να τιμήσουν την ετοιμότητα των αντίστοιχων Εθνοφρουρών της περιόδου της αμερικανικής επανάστασης, αλλά και να υποδηλώσουν την υψηλή ετοιμότητα ανταπόκρισης προς υπεράσπιση της Πατρίδος. 

PDF

ΚΑΤΣΟΥΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ: - Sea Power

on Wednesday, 28 August 2019. Posted in Μελέτες

Στην παρούσα διατριβή παρουσιάζεται η «Ναυτική Ισχύς» ώστε να καταδειχθεί η ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει καθώς και η διαφορετικότητα της επίδρασής της σε σχέση με τις υπόλοιπες ΕΔ. Απώτερος στόχος είναι να αναδειχθεί η δυνατότητα χρήσης της από ένα κράτος είτε είναι «ισχυρό» είτε όχι, προκειμένου να ισχυροποιήσει διπλωματικά τις θέσεις του. Προς υποβοήθηση, παρατίθενται τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα στα οποία καταδεικνύονται τα συστατικά, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει αλλά και οι συνέπειες από την εφαρμογή της ή μη.

The article presents the “Sea Power” in order to illustrate the particularity it presents as well as the difference of its influence with respect to the other types of armed forces. The ultimate goal is to show whether a state is able to use this power type, independently it is "strong" or not, in order to diplomatically strengthen its positions. The second part presents three typical examples that illustrate the ingredients, the benefits it offers, and the consequences of applying it or not.

PDF

 

Ιωάννης Μπαλτζώης*: Υβριδικοί Πόλεμοι

on Friday, 02 August 2019. Posted in Μελέτες

 


 Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*
Η παρούσα ανάλυση αποτελεί προδημοσίευση μέρους  του βιβλίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), με τίτλο «Υβριδικοί Πόλεμοι», που πρόκειται να εκδοθεί στο άμεσο μέλλον.
Είναι μια συλλογική συγγραφική προσπάθεια, που θα αναφέρεται στην ιστορία και σε διάφορες μορφές και εφαρμογές του Υβριδικού Πολέμου σε  περιοχές στην Ευρώπη και στην Μέση Ανατολή. Το παρόν απόσπασμα, αφορά μέρος του κεφαλαίου για τον Υβριδικό Πόλεμο του Ισλαμικού Κράτους, με πολλά άγνωστα μέχρι σήμερα στοιχεία.
Εισαγωγή.
Ο Υβριδικός Πόλεμος (ΥΠ) , Hybrid Warfare (HW) έχει γίνει ο πλέον δημοφιλής όρος στους ακαδημαϊκούς, στρατιωτικούς και πολιτικούς κύκλους. Αλλά τι σημαίνουν όντως ο όρος και πώς εφαρμόζεται αυτή η προσέγγιση του πολέμου από τους κρατικούς και μη κρατικούς φορείς στην πράξη; Ο όρος υβρίδιο σημαίνει κάτι ετερογενές, πολυμορφικό ή πολλαπλά ποικίλο.  Όμως, όσον αφορά τον πόλεμο, τι σημαίνει αυτό; Ο όρος χρησιμοποιήθηκε ευρέως και διεθνώς μετά την αριστοτεχνική και πρωτοποριακή στην μεθοδολογία επιχείρηση  κατάληψης της Κριμαίας από τους Ρώσους το 2014. Έτσι θα λέγαμε ότι ο  ορισμός για τον Υβριδικό Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τις αλλαγές στον χαρακτήρα του πολέμου από το 2005. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τη στρατηγική της Χεζμπολά στον πόλεμο του Λιβάνου το 2006. Ωστόσο, ορισμένοι παρατηρητές και στρατηγικοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η σύγχρονη προέλευσή της βρίσκεται στον βαλκανικό πόλεμο και στην κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας. Άλλοι ισχυρίστηκαν ότι στοιχεία υβριδισμού έχουν συμβεί σε πολλούς πολέμους μετά την άνοδο του «πολιτισμένου» πολέμου.  Συμβαίνει όταν ένας δρώντας (κρατικός ή μη κρατικός)   που το ασκεί εναντίον ενός αντιπάλου εισάγει ένα «κοκτέιλ» συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων, πολιτικού πολέμου, τρομοκρατίας, ανατροπής, αντάρτικου πολέμου, οργανωμένου εγκλήματος και, στη σύγχρονη εποχή, κυβερνο-πολέμου. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει παραβιάσεις των διεθνών νόμων του πολέμου από τον χρήστη του υβριδικού πολέμου. Όταν ο όρος εμφανίστηκε για πρώτη φορά να περιγράφει αυτό που ορισμένοι αναλυτές όπως ο Frank Hoffman[1] είδαν ως αναδυόμενες τάσεις, κάποιοι αναρωτήθηκαν  αν ο όρος πρόσθεσε κάτι νέο για να περιγράψει πολέμους διαφορετικούς από τους καθαρά συμβατικούς ή συμμετρική δύναμη στις συγκρούσεις δύναμης μεταξύ παρόμοιων στρατών. Άλλοι αναρωτιόντουσαν αν ο όρος πρόσθεσε κάτι στην υπάρχουσα πληθώρα όρων που περιγράφουν πολέμους διαφορετικούς από καθαρά συμβατικούς, όπως ακανόνιστοι, ανταρτοπόλεμοι, χαμηλής έντασης, τέταρτης γενιάς, ασυμμετρικοί, νέοι πόλεμοι, πόλεμος για πάντα, κλπ. Τελικά,  ο Υ.Π.   είναι ένας χρήσιμος όρος επειδή αναδεικνύει - επισημαίνει ορισμένα χαρακτηριστικά του σύγχρονου πολέμου από τα κράτη και τους μη κρατικούς φορείς που τον διεξαγάγουν[2]
 
 ISIS. Περίπτωση Μελέτης. 
 
Μία  από τις  πιο γνωστές  και σύγχρονες  περιπτώσεις ασύμμετρης  υβριδικής απειλής, η ακόμη καλύτερα Υβριδικού Πολέμου, που θα εξετάσουμε, είναι το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος  (I.K.) ή  ISIS.  Είναι γνωστόν σήμερα ότι το Ι.Κ. έχει περίπου  εξαφανιστεί από τα εδάφη της Συρίας και του Ιράκ, εκτός από κάποιες απομονωμένες ολιγομελείς ομάδες του στην έρημο της Συρίας. Φυσικά υπάρχουν πολλοί μαχητές του ISIS, καθώς και άλλες ακραίες Ισλαμιστικές Οργανώσεις, παρόμοιας ιδεολογίας στον θύλακα του Ιντλίμπ, μια επαρχία στα ΒΔ της Συρίας, όπου εκεί έχουν μεταφερθεί  σκόπιμα και με την έγκριση του ΟΗΕ δεκάδες χιλιάδες τζιχαντιστών μαχητών με τις οικογένειές των.  Το ISIS είχε χαρακτηριστεί ως υβριδική απειλή λόγω της αποτελεσματικής ικανότητά του  να αναπτύσσει, μια σειρά από συμβατικές και τρομοκρατικές τακτικές ταυτόχρονα.  Επιπλέον το  ISIS είχε  τη δυνατότητα να λειτουργεί  παγκόσμια δίκτυα προσηλυτισμού και στρατολόγησης  προκειμένου να συσπειρώσει χιλιάδες μαχητές στη θρησκευτική ιδεολογία του.  Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Barak Obama, υπογράμμισε αυτή την ιδέα όταν είπε ότι το ISIS αντιπροσώπευε, «ένα είδος ενός υβριδικού δικτύου και όχι μόνο ένα  τρομοκρατικό τοιούτο, αλλά ένα δίκτυο  με εδαφικές φιλοδοξίες, αλλά και με ένα  πρόσωπο  στρατηγικής και  τακτικής ενός συμβατικού  στρατού.» Το  ISIS είχε  τη δυνατότητα για  σχηματισμό, να  αναπτύσσεται, καθώς και να διατηρεί συμβατικές δυνάμεις, και ταυτόχρονα να μεγιστοποιεί  τη χρήση των παράνομων τακτικών του, προσαρμόζοντας το συνδυασμό του  για να εκμεταλλευτεί την αδυναμία των  αντιπάλου του[3] . To ISIS , αν και μη κρατικός φορέας, παρουσίασε  μια σχεδόν απαράμιλλη ικανότητα για χρήση και λήψη  πληροφοριών και αποτελεσματικού  ψυχολογικού πολέμου. Το ISIS ήταν  ιδιαίτερα έμπειρο στη χρήση των δικτύων  των «social media»  και ιδιαίτερα το «YouTube», το «Twitter» και το «blog posts»,  για το σχεδιασμό, την πρόσληψη, την συγκέντρωση χρημάτων, το μάρκετινγκ, και επωφελείται από την αποκεντρωμένη φύση των δικτύων και την ικανότητα των υποστηρικτών του, να δημιουργήσει και να λειτουργήσει το δικό του τμήμα δημοσίων σχέσεων για τη στήριξη  της οργάνωσης. Ο  πρωτοφανής αριθμός των ξένων μαχητών που είχαν επανδρώσει  την οργάνωση, αποδεικνύει την επιτυχία της πολιτικής του και της εκστρατείας του.
 
 
ΕΜΝΙ. Η Τρομερή Υπηρεσία Πληροφοριών του ΙΚ.
Μια εξαιρετική και αποκαλυπτική μελέτη δημοσιεύτηκε στην πρώτη  έκδοση του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού «Perspectives on Terrorism»  (Απόψεις Τρομοκρατίας) για το έτος 2017[4]. Αναφέρεται  στην άγνωστη μέχρι τότε υπηρεσία πληροφοριών του ΙΚ, γνωστή  στα αραβικά ως ΕΜΝΙ , όπου  εκτός από εκπληκτικές πληροφορίες για την υπηρεσία αυτή μας παρέχει  τα πάντα για την εσωτερική λειτουργία του ΙΚ από τη γέννηση του μέχρι και σήμερα και πως η ΕΜΝΙ[5] είχε βοηθήσει  σε αυτό. Δηλαδή όσα μάθαμε για τον υβριδικό πόλεμο του Ι.Κ. είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό από αυτή την αποκάλυψη. Φυσικά μετά από αυτά πλείστες άλλες πληροφορίες είδαν το φως της δημοσιότητας, ώστε σήμερα να γνωρίζουμε πως λειτούργησε όλο το σύστημα πληροφοριών, προπαγάνδας και μεταβίβασης εντολών του Ι.Κ.  Η μελέτη αυτή  έγινε από την Anne Speckhard [6] και τον Ahmet S. Yayla[7]  και βασίζεται σε συνεντεύξεις από  42 πρώην μέλη- αποστάτες  της τρομοκρατικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος αλλά και προηγούμενες επιστημονικές μελέτες, όπως το δημοσιογραφικό ερευνητικό έργο του Christoph Reuter της Der Spiegel, ο οποίος πρώτος δημοσίευσε την ανακάλυψη των αρχείων του Haji Bakr, που ήταν ο δημιουργός της ΕΜΝΙ, όπως θα δούμε παρακάτω. Τα χαρακτηριστικά και η μεθοδολογία των συνεντεύξεων επεξηγούνται από τους ερευνητές και είναι πρωτοπόρα και ενδιαφέροντα[8] .
Η προέλευση της ΕΜΝΙ αποκαλύφθηκε από σύμπτωση με την ανεύρεση  το 2014 εγγράφων, που ανήκαν στον Haji Bakr  (Χάτζι Μπακρ),  (δηλαδή του Σαμίρ Αμπντ Μωχάμεντ αλ-Καχλιφάουι), ενός πρώην σμηνάρχου της υπηρεσίας πληροφοριών του Santam Hussein, ο οποίος  ήταν  ο αρχιτέκτονας και δημιουργός της ΕΜΝΙ. Είχε προηγουμένως φυλακιστεί στις φυλακές Abu Ghraib  και στη Βάση Buka, μαζί με τον ηγέτη του ΙΚ Abu Bakr al Baghdadi, όπου εκεί γνωρίστηκαν. Μαζί του και άλλοι πικραμένοι πρώην εθνικιστές αξιωματικοί πληροφοριών του Ιράκ. 
 
 
 
Ο Haji Bakr  εστάλη από την οργάνωση   στη Συρία, τα τέλη του 2012, ως μέλος ενός μικροσκοπικού πυρήνα, με αποστολή να βοηθήσει στο σχεδιασμό των βημάτων για το μελλοντικό «Ισλαμικό Κράτος», ώστε  να κατακτήσει όσο περισσότερο έδαφος γίνεται στη Συρία και το Ιράκ.. Τα έγγραφα με τις σημειώσεις του, που  βρέθηκαν μετά το θάνατο του (2014), αποτελούνταν  από 31 σελίδες χειρόγραφων σημειώσεων,  οργανογραμμάτων, λιστών, και προγραμμάτων και  περιγράφουν βήμα-βήμα πώς να υποτάσεις ένα έθνος. . Ο Christoph Reuter[9],  ο οποίος πρώτος ανέλυσε τα έγγραφα, έγραψε: «Αποκαλύπτουν μία πολυεπίπεδη σύνθεση και οδηγίες δράσης, μερικά ήδη δοκιμασμένα και άλλα καινούργια για κατάσταση αναρχίας στις περιοχές που κρατούν οι αντάρτες στη Συρία. Κατά ένα τρόπο, τα έγγραφα είναι ο πηγαίος κώδικας για το πιο επιτυχημένο τρομοκρατικό στρατό στη πρόσφατη ιστορία». Επιπρόσθετα, ήταν ο κώδικας για μία ομάδα αποφασισμένων τρομοκρατών να ενωθούν όχι μόνο για ανούσιες βάρβαρες τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά επίσης για ένα απολυταρχικό κράτος, ικανό να κυριαρχεί αδίστακτα στους πολίτες και τη περιοχή του.
 
 
Το οργανόγραμμα του Χάτζι Μπακρ 
 
Μεθοδολογία του Ι.Κ. 
 
Συνοπτικά να αναφέρουμε μερικές μεθόδους που εφάρμοσε το ΙΚ: Νέα έγγραφα  που βρέθηκαν  στο Χαλέπι επιβεβαιώνουν το εσωτερικό σύστημα παρακολουθήσεων στο ΙΚ όπως επίσης και ένα υψηλής πολυπλοκότητας σύστημα διείσδυσης και παρακολούθησης σε όλες τις οργανώσεις που τους εναντιώνονταν. Στα κατασχεθέντα αρχεία του ΙΚ από το Χαλέπι υπήρχαν μεγάλες λίστες με πληροφοριοδότες εγκατεστημένους σε κάθε επαναστατική ομάδα και ακόμη και στον κυβερνητικό στρατό. Οι λίστες επίσης επιβεβαιώνουν σαφείς  οδηγίες προς τα στελέχη του ΙΚ να παντρεύονται γυναίκες από ισχυρές οικογένειες πριν τη κατάληψη των χωριών, ώστε να κερδίζουν πίστη και συμμαχία από τις ισχυρές οικογένειες του χωριού,  προτού το ΙΚ πάρει τον πλήρη έλεγχο[10] .
Το χειρόγραφο οργανόγραμμα[11]  του Haji Bakr   δείχνει το όραμα του για την ΕΜΝΙ, καθώς σχεδίασε την αλυσίδα συλλογής, ταξινόμησης, αξιολόγησης, και εκμετάλλευσης των πληροφοριών, καθώς και την διοίκηση  που περιλαμβάνει έναν εμίρη, ή διοικητή, να είναι υπεύθυνος για δολοφονίες, απαγωγές, ελεύθερους σκοπευτές, επικοινωνίες, και κρυπτογράφηση, όπως επίσης και έναν εμίρη να επιβλέπει τους άλλους εμίρηδες «για τη περίπτωση που δε κάνουν καλά τη δουλειά τους» . Δηλαδή ένα ολοκληρωτικό σύστημα παρακολούθησης όλων, που ομοιάζει πολύ με το σοβιετικό σύστημα παρακολούθησης των πάντων, από τα πιο χαμηλά, μέχρι τα πιο υψηλά επίπεδα της δημόσιας και κομματικής ιεραρχίας.
Τα κεντρικά της ΕΜΝΙ βρίσκονταν  στη Συριακή πόλη Αλ-Μπαμπ. Ο τελευταίος γνωστός αρχηγός ήταν ο 39χρονος εκπρόσωπος τύπου του ΙΚ, ο Σύριος Abu Mohamed al Adnani, που  σκοτώθηκε τον Αύγουστο του 2016 από βομβαρδισμό των ΗΠΑ στη πόλη αλ-Μπαμπ. Στην μελέτη αναφέρεται ότι στην ΕΜΝΙ εργαζόταν πολύ μεγάλος αριθμός Μπααθιστών Αξκων, που υπηρετούσαν στις υπηρεσίες πληροφοριών του Sadam Hussein (Σαντάμ Χουσείν), καθώς και την μεθοδολογία που εφάρμοζαν για συλλογή  και αξιολόγηση των πληροφοριών κάθε μορφής, για ανακρίσεις, βασανιστήρια, για εξόντωση αντιπάλων και διαφωνούντων, για οργάνωση διαφόρων μορφών επιχειρήσεων για την επίτευξη ενός ΑΝΣΚ, σε μεγάλο βαθμό παρεμφερή  με την μεθοδολογία που εφαρμοζόταν  στο Ιράκ επί Σαντάμ Χουσείν. Τα στελέχη της ΕΜΝΙ θεωρούνταν η «αφρόκρεμα» της οργάνωσης και επιλέγονται ανάλογα, βάση της πίστης και των ικανοτήτων τους[12].
 
Η Παρακολούθηση και η Χρήση του Διαδικτύου
 
Ας δούμε τώρα πως λειτουργούσε όλο το σύστημα πληροφοριών, ενημέρωσης και έκδοσης διαταγών για τρομοκρατικές ενέργειες ή άλλης μορφής δράσεις. Πρόσβαση στο διαδίκτυο παρείχετο σε μαχητές του ΙΚ και πολίτες, σε καφετέριες που το ΙΚ αποκαλούσε «ταχυδρομεία». Το ΙΚ δεν βασίζετο  σε οποιαδήποτε υψηλού επιπέδου τεχνική παρακολούθησης της  χρήσης του διαδικτύου, αλλά αντίθετα τοποθετούσε στελέχη του ΙΚ στα «ταχυδρομεία» για να ακούνε και να βλέπουν τι επικοινωνίες γίνονται. Δηλαδή εδώ γίνεται ευρεία και αριστοτεχνική χρήση της αρχαιότερης μεθόδου συλλογής πληροφοριών, του ανθρώπινου παράγοντα, της γνωστής μεθόδου HUMINT (Human Intelligence).   Από τεχνικής πλευράς, οι υπολογιστές παρακολουθούνται με χαμηλού επιπέδου τεχνικές για το ιστορικό επισκέψεων,  ενώ ευρέως διαδεδομένα δωρεάν προγράμματα παρακολουθούν εάν γίνεται πρόσβαση σε ιστοσελίδες που απαγορεύουν. Πρόσβαση στο διαδίκτυο δίχως παρακολούθηση είναι εφικτή μέσω κινητών τηλεφώνων σε συγκεκριμένες περιοχές του εδάφους του ΙΚ αλλά όποιος το κάνει κινδυνεύει να ανακαλυφθεί τι έκανε εάν εντοπιστεί και κάνουν έρευνα στη συσκευή του.  Η Xισμπάχ, ή αστυνομία του ΙΚ, συχνά σταματoύσε όσους είναι στις περιοχές του ΙΚ και έκανε  σποραδικούς ελέγχους στις συσκευές κινητής τηλεφωνίας των πολιτών και των ίδιων των μαχητών τους.
Για τις προσωπικές τους επικοινωνίες, τα μέλη της ΕΜΝΙ έμαθαν από τις προκάτοχες τρομοκρατικές οργανώσεις, να μη χρησιμοποιούν e-mail ή τηλέφωνα που μπορούν να εντοπιστούν από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών. Προτιμούσαν  την επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο. Αυτό ήταν  δύσκολο, ωστόσο, ειδικά στις περιπτώσεις όπου η ΕΜΝΙ  χρειάζονταν  να επικοινωνήσει με ξένους μαχητές που είχαν στρατολογηθεί και επιχειρούσαν εκτός Συρίας και Ιράκ. Για αυτές τις περιπτώσεις υπήρχαν ειδικές διαδικασίες. Αν και τα απλά μέλη του ΙΚ συχνά χρησιμοποιούν τηλεφωνικές επικοινωνίες μέσω κρυπτογραφημένων εφαρμογών μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπως το Telegram και το Whats App, η ΕΜΝΙ αποφεύγει τη χρήση τους. Αντίθετα, για την αποφυγή εντοπισμού και μέτρων ασφαλείας, τα στελέχη της ΕΜΝΙ βασίζονται σε προκαθορισμένες επικοινωνίες μέσω βιντεοπαιχνιδιών, κάνοντας χρήση βιντεοκλήσεων ή λειτουργίες συνομιλιών μέσα στο παιχνίδι. Η επικοινωνία μέσα από πλατφόρμες παιχνιδιών είναι εφευρετική, καθώς κρύβονται και αναμιγνύονται ανάμεσα από εκατοντάδες ανθρώπους που παίζουν, συζητούν, και επικοινωνούν κάθε στιγμή στο παιχνίδι. Επιπρόσθετα, χρησιμοποιούν VPN (Εικονικά Ιδιωτικά Δίκτυα: μία τεχνολογία που εγκαθιστά μία κρυπτογραφημένη σύνδεση επάνω από ένα λιγότερο ασφαλή δίκτυο για απόκρυψη της ταυτότητας, των πακέτων δεδομένων και της επικοινωνίας) για να κρύψουν της διευθύνσεις IP από όπου συνδέονται. Οι αποστάτες επίσης ανάφεραν ότι η ΕΜΝΙ έδινε στους νέους που στρατολογούσε στην Ευρώπη, λογισμικό όπως το «CCleaner», ένα πρόγραμμα που διαγράφει το ιστορικό επισκέψεων του χρήστη. Επίσης τους ζητούνταν να χρησιμοποιούν διάφορα προγράμματα κρυπτογράφησης και καθοδηγούνταν να ανεβάζουν κρυπτογραφημένα μηνύματα σε ανενεργούς λογαριασμούς email σε ένα τουρκικό εξυπηρετητή για αποφυγή εντοπισμού. Αντίστοιχα, η ΕΜΝΙ επίσης χρησιμοποιούσε νέους μυστικούς πράκτορες της στην Ευρώπη για υπηρεσίες όπως πρόσωπο-με-πρόσωπο επαφή και μεταφορά μηνυμάτων  και σε άλλα επιχειρησιακά στελέχη. Σύμφωνα με αναφορές ανακρίσεων από συλληφθέντα μέλη του ΙΚ στην Ευρώπη και Αυστραλία, η EMNI έχει στείλει επιχειρησιακά στελέχη σε Αυστρία, Γερμανία, Ισπανία, Λίβανο, Τυνησία, Μπαγκλαντές, Ινδονησία και Μαλαισία. Εσωτερικές αναφορές από πληροφοριοδότες του ΙΚ αποκάλυψαν ότι η EMNI έχει τοποθετήσει εκατοντάδες στελέχη της σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με εκατοντάδες ακόμα στη Τουρκία. Σήμερα είναι γνωστό ότι η EMNI εκπαίδευσε τους δράστες όλων των  επιθέσεων στην Ευρώπη,  πριν διαταχθούν να εκτελέσουν την τρομοκρατική ενέργεια!!  . Στελέχη της ΕΜΝΙ έχουν επίσης εμπλακεί στο σχεδιασμό και εκτέλεση πολύ περισσότερων επιθέσεων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων πολλών επιθέσεων σε Τουρκία, Τυνησία, και Μπαγκλαντές. Μία μελέτη των καταγεγραμμένων ανακρίσεων που παρείχαν οι Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στο New York Times αποκάλυψε ότι τα στελέχη της ΕΜΝΙ επιλέγονταν βάση εθνικότητας και ομαδοποιούνται  με βάση γλώσσας (ιδιαίτερα της μητρικής των, για την καλύτερη επικοινωνία, αλλά και εμπιστοσύνη μεταξύ των) σε μικρές, διακριτικές ομάδες για την εκτέλεση των επιχειρήσεων[13].  
 
 
Οι χώρες με τις τρομοκρατικές οργανώσεις ISIS και Al Qaida, ως το 2018.
 
Τόσο το Ι.Κ. με την ΕΜΝΙ, όσο και οι άλλες εξτρεμιστικές Ισλαμιστικές οργανώσεις αναπτύσσουν υβριδικές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η μίμηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, Αυτές επιτρέπουν σε τρομοκρατικές οργανώσεις να μεταδίδουν τα μηνύματά τους με σκοπό την στρατολόγηση νέων μελών, καθώς και την δημιουργία ιστότοπων, ή e-mails με δυνατότητα το hacking εχθρικού ιστοτόπου. Η υβριδική τεχνολογία επιτρέπει επίσης σε τζιχαντιστές να αμυνθούν από επιθέσεις που δέχονται από τις υπηρεσίες ασφαλείας, ή από αντιπάλους τους. Επίσης αναπτύσσουν κρυπτογραφικές επικοινωνίες. Η κρυπτογραφία είναι η τέχνη να στέλνεις και να λαμβάνεις μηνύματα με κωδικούς. Πολλές τρομοκρατικές οργανώσεις δημιουργούν τις δικές τους πλατφόρμες για να προωθήσουν τα σχέδιά τους, κάνοντας δύσκολη κάθε προσπάθεια των υπηρεσιών ασφαλείας να σπάσουν τους κωδικούς, όπως είδαμε πιο πάνω με το Ισλαμικό Κράτος[14].
 
Τρόποι Χρήσης των ΜΚΔ από το Ισλαμικό Κράτος. 
 
Ζούμε σήμερα στην εποχή της «δικτατορίας» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα λεγόμενα NEW MEDIA, που είναι πανίσχυρα όπλα επιρροής, προπαγάνδας, επικοινωνίας, παραπλάνησης κλπ. Πρόκειται για το «Facebook, το  Twitter, το Flickr, το ΥΟUTUΒΕ, το Istangram» κ.α, τα οποία έχουν ξεπεράσει τα μέχρι τώρα παντοδύναμα ΜΜΕ.  Είναι  σημαντικότατα «εργαλεία» στην διάθεση των πάντων  με πολλαπλασιαστικό δίκτυο επικοινωνίας και που χρησιμοποιούνται από οργανώσεις, κρατικές οντότητες, υπηρεσίες, εταιρίες , οργανισμούς  και άτομα για διάχυση μηνυμάτων, προώθηση πληροφοριών, απόκτηση δυνατοτήτων μεγαλύτερου ακροατηρίου ενώ παράλληλα μέσω της επικοινωνίας ανταλλάσσονται πολύ γρήγορα σκέψεις, ενημέρωση,  πληροφορίες και ενέργειες κάθε φύσης και περιεχομένου. Μέσω  αυτών μπορείς επίσης να ενημερώσεις, να αποκαλύψεις, να παραπλανήσεις, να αποκρύψεις, να κατευθύνεις να προωθήσεις  ιδέες, πράγματα και καταστάσεις  και να κινηθείς σε εντελώς διαφορετικά πλαίσια από τα μέχρι τώρα δεδομένα.
Για να καταλάβουμε καλύτερα πως γίνεται η χρήση του διαδικτύου θα αναφερθούμε  στην δομή του. To διαδίκτυο , World Wide Web (WWW) χωρίζεται  σε τρία μέρη. Το πρώτο είναι το «επιφανειακό διαδίκτυο,  αυτό που χρησιμοποιούμε στις καθημερινές μας επαφές, με εφαρμογές   όπως, Google, Twitter, Facebook, Yahoo, In, Gmail, YouTube κλπ, το οποίο είναι το 10% του χρησιμοποιούμενου διδικτύου. Το επόμενο είναι το Deep Web, το οποίο αποτελεί το 90% του διαδικτύου. Και τέλος είναι το Dark Web, για το οποίο  δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία και απαιτούνται ειδικά προγράμματα και εφαρμογές, όπως το TOR, καθώς και ειδικές τεχνικές και γνώσεις για να κάνεις χρήση.   
 
 
Γραφική παράσταση του διαδικτύου.
 
Το Ισλαμικό Κράτος,  χρησιμοποιούσε τα ανωτέρω ΜΚΔ ως πλατφόρμες προπαγάνδας, προώθησης ιδεολογικών θέσεων και τάσεων, ενημέρωσης των ομοϊδεατών για τακτικές ενέργειες της οργάνωσης σε διάφορα επίπεδα, για παρατεταμένες ψυχολογικές επιχειρήσεις, με πραγματικά εντυπωσιακούς ρυθμούς, κάτι που απαιτεί τεράστια προσπάθεια και ενισχυμένη φαντασία από πλευράς κρατών και αντιτρομοκρατικών οργανώσεων για να το αντιμετωπίσεις. Το κυβερνο-τζιχάντ (Cyber-jihad)  έχει πραγματοποιήσει εκπληκτική πρόοδο στην χρήση του κυβερνοχώρου, που εκ των πραγμάτων προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες προς κάθε κατεύθυνση. Μέσα από τον κυβερνοχώρο προωθείται η ενημέρωση και η ριζοσπαστικοποίηση στελεχών, η προβολή και προπαγάνδα και η στρατολόγηση νέων μελών, ο εκφοβισμός και ο έλεγχος των μαζών διεθνώς, με άμεσες και πολύ δυνατές επιπτώσεις για την διεθνή ασφάλεια και όχι μόνο . Σήμερα, όποιος έχει ένα Smart Phone μπορεί να προωθήσει πολύ άνετα ριζοσπαστικά μηνύματα. Βρισκόμαστε σε εποχή μετασύγχρονων πολέμων. Το Ισλαμικό Κράτος χρησιμοποιεί   «ελεύθερους συνεργάτες» μέσω των οποίων επιδιώκει τη δημιουργία επαφών και σχέσεων με Δυτικούς υποστηρικτές. Οι συνομιλίες γίνονται μέσω ειδικής πλατφόρμας όπως το «Telegram» και το «Surespot. Οι γνωστές εφαρμογές στο twitter είναι η «Αυγή» και ο «Ισλαμικός Κόμβος»: H Αυγή είναι προσβάσιμη μέσω του “google play store”, της πλατφόρμας δηλαδή του Google για ινητά που χρησιμοποιούν αυτό το λογισμικό, ενώ ο Ισλαμικός Κόμβος είναι διαθέσιμος για τους χρήστες του Iphone. Έχουμε μπροστά μας μια νέα γενιά κυβερνοτρομοκρατών. Έχουμε μπροστά μας ένα νέο «ALUMNI», πτυχιούχων από τα μέτωπα του Ιράκ της Συρίας και της Λιβύης. Το «cyber jihad»  είναι πλέον η πραγματικότητα που συνεχώς εξελίσσεται.[15].
 
 
 
 
Είναι πλέον γνωστό , ότι το Ισλαμικό Κράτος, όπως  και άλλες εξτρεμιστικές οργανώσεις σήμερα,   ήταν η οργάνωση με την πιο επιτυχημένη διαδικτυακή προπαγάνδα. Έτσι τίθεται το ερώτημα πως οι τρομοκράτες έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και με ποιο τρόπο το χρησιμοποιούν. Σύμφωνα με άρθρο του Spiegel, που αναδημοσιεύτηκε  στο CNN Greece   πίσω από την παροχή δικτύου βρίσκεται η  Ευρώπη, τη στιγμή που υποτίθεται η Ε.Ε. και όλες οι χώρες του Δυτικού κόσμου, συμμετέχουν στη συμμαχία κατά των τζιχαντιστών. Όπως αποκαλύπτεται στο ρεπορτάζ, ευρωπαϊκές εταιρίες δίνουν τη δυνατότητα σε πολλές  ακραίες οργανώσεις ακόμη και σήμερα, να έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες για να συνεχίζουν την προπαγάνδα τους και η απορία είναι γιατί δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί. Αυτό που δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα, είναι εάν οι συγκεκριμένες εταιρίες, που παρέχουν διαδικτυακές υπηρεσίες  γνωρίζουν, αν  ανάμεσα στους «πελάτες» τους βρίσκονται και οι τζιχαντιστές. Όμως το Spiegel υποστηρίζει ότι έχει στην κατοχή του έγγραφα που αποδεικνύουν ότι η παροχή Ιντερνετ ενδέχεται να γίνεται εν γνώσει αυτών των εταιριών. Τούτο σημαίνει πως θα μπορούσαν να προχωρήσουν στην παύση παροχής διαδικτύου στον ISIS. Όπως αποκαλύπτει το γερμανικό περιοδικό, η τεχνολογία που χρειάζεται για να έχει κανείς διαδικτυακή πρόσβαση σε Ιράκ ή Συρία, πρέπει να αγοραστεί στην επαρχία Χατάι, στην Τουρκία κοντά στα συριακά σύνορα. Ο συνολικός εξοπλισμός φτάνει  περίπου 500 δολάρια στη Συρία, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται στην τιμή οι χρεώσεις από τον εκάστοτε πάροχο. Και ιδού μια άλλη απόδειξη για τον ύποπτο και επικίνδυνο ρόλο της Τουρκίας, εκτός των άλλων, για την δημιουργία και γιγάντωση των τζιχαντιστικών οργανώσεων που δρούσαν και δρουν ακόμη  στην Συρία και δη στον θύλακα του Ιντλίμπ. Άλλωστε υπάρχουν χιλιάδες δορυφορικά πιάτα που επιτρέπουν στους χρήστες την πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω δορυφόρου. Σύμφωνα πάντα με το Spiegel, τα δορυφορικά πιάτα φτάνουν στη Μέση Ανατολή μέσω Ρότερνταμ, μέσα  σε κοντέινερ και να αποστέλλονται από το λιμάνι κάθε χρόνο σε προορισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ από τις εταιρίες που παρέχουν δορυφορική κάλυψη συγκαταλέγεται και μία γαλλική. Πρόκειται για τον γαλλικό όμιλο Eutelsat, ο οποίος βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των εταιριών που προσφέρουν στους τζιχαντιστές τη δυνατότητα να συνεχίζουν την προπαγάνδα του τρόμου. Το περιοδικό επικοινώνησε με την εταιρία, η οποία όμως  υποστήριξε ότι δε μπορεί να ελέγξει πώς χρησιμοποιούνται τα τερματικά της και ότι δεν έχει επαφή με τους πελάτες. Και  το  Spiegel εξηγεί, ότι αυτός  ο ισχυρισμός δεν ευσταθεί, καθώς οι χρήστες για να έχουν ολοκληρωμένη πρόσβαση στο Διαδίκτυο πρέπει μέσω GPS να δώσουν την ακριβή τοποθεσία τους. Την ίδια ώρα, πέρα από τη γαλλική εταιρία, η βρετανική Avanti Communications και η λουξεμβουργιανή SES, εικάζεται ότι «συνεργάζονται» με τις περιοχές που έχουν περάσει στα χέρια των τζιχαντιστών.
«Τα στοιχεία GPS που έχει στην κατοχή του το Spiegel από το 2014 έως και το 2015, ξεκάθαρα αποδεικνύουν ότι τα δορυφορικά πιάτα εντοπίζονται με ακρίβεια σε σημεία που τελούσαν υπό τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους», αναφέρει το δημοσίευμα. Οι δε σύγχρονοι Αμερικανικοί, Ρωσικοί, Ισραηλινοί και λοιποί δορυφόροι έχουν ακρίβεια  και ευκρίνεια  εκατοστών στην λήψη εικόνων .
 
Τρόποι  Αντιμετώπισης. Η Κυβερνοεπίθεση στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου. Το εγχειρίδιο του Ταλλίν. 
 
Σύμφωνα με την τελευταία παρουσίαση που έκανε ο Διευθυντής της Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, (DNI) Dan Coats, «Ο ISIS έχει ακόμα στην υπηρεσία του χιλιάδες μαχητές στη Συρία, στο Ιράκ και παγκοσμίως. Διατηρεί την παρουσία του σε οκτώ χώρες και έχει υποστηρικτές στο Διαδίκτυο. Η ηγεσία της Αλ Κάιντα ενδυναμώνει τη δομή της οργάνωσης διεθνώς και συνεχίζει να υποστηρίζει τις επιθέσεις της κατά της Δύσης και των ΗΠΑ»[16].
Πριν αναφερθούμε σε τρόπους και μεθόδους αντιμετώπισης ας εξετάσουμε τον κυβερνοπόλεμο από άποψη διεθνούς δικαίου. Το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ [17], ορίζει πως «Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα εμποδίσει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως την στιγμή, που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πάρει τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσει την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Δηλαδή καθορίζεται σαφώς το δικαίωμα κάθε κρατικής οντότητας για νόμιμη άμυνα, έναντι ενόπλου όμως επιθέσεως. Έτσι μέχρι σήμερα δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια η έννοια της κυβερνοεπίθεσης, ούτε έχει επέλθει πλήρης διακρατική συμφωνία για το αν τελικά αυτή μπορεί να θεωρηθεί ή να εξομοιωθεί ως ένοπλη επίθεση, σύμφωνα με το δίκαιο του πολέμου (Jus ad bellum), όπως αυτό καθορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και στο «Δίκαιο των Ενόπλων Συγκρούσεων» και αφετέρου τα κράτη είναι υποχρεωμένα να εφαρμόσουν και να σεβαστούν τους κανόνες του ¨Jus in bello¨[18] .
Για τον λόγο αυτό, το ΝΑΤΟ πριν λίγα χρόνια δημιούργησε μια ομάδα εργασίας, ανεξάρτητων νομικών και τεχνικών εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να συντάξουν μια μελέτη για το πώς οι διεθνείς κανόνες δικαίου μπορούν να έχουν  εφαρμογή στον κυβερνοπόλεμο. Έτσι δημιούργησαν το λεγόμενο «Εγχειρίδιο του Τάλλιν» (The Tallin Manual), όπου  συμφώνησαν (εκτός των άλλων) ομόφωνα, πως οι υφιστάμενες κανόνες δικαίου , οι οποίοι ρυθμίζουν το “Jus ad Bellum” ( το δίκαιο που εφαρμόζεται προ της έναρξης των εχθροπραξιών) , αλλά και το   “Jus in Bello” (το δίκαιο που εφαρμόζεται αμέσως μετά την έναρξη των εχθροπραξιών) ισχύουν και για τις επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο[19]. 
Τα μέτωπα πλέον των πολέμων δεν είναι γραμμικά ούτε ευκρινή. Είναι παράλληλα και σε άλλους χώρους όπου διεξάγονται δαιδαλώδεις ψυχολογικές, πληροφορικές και επιχειρήσεις επιρροής με βασικό χώρο το διαδίκτυο. Σε αυτό τον χώρο οι τρομοκράτες έχουνε προνομιακή θέση και προπαγανδίζουν, εκφοβίζουν, στρατολογούν στελέχη και προετοιμάζουν τις επόμενες πολύνεκρες τρομοκρατικές τους επιθέσεις. Και αυτός ο πόλεμος είναι επίσης πολύ δύσκολος και θα απαιτηθεί χρόνος από την Δύση να επικρατήσει. Κάποιοι μιλάνε για πόλεμο που μπορεί να κρατήσει 20-30 χρόνια.
Έτσι είναι όσο ποτέ άλλοτε απαραίτητη μια Στρατηγική Επικοινωνίας σε μεσαίο επίπεδο για να αντιληφθεί ο μέσος πολίτης της κάθε χώρας την φύση και το μέγεθος των κυβερνοαπειλών. Κάθε χώρα θα πρέπει να έχει μια κρυστάλλινη Εθνική Στρατηγική για τον Κυβερνοχώρο με  δεδομένη ανεξάρτητη Αρχή, υπεύθυνη για τα θέματα της ασφάλειας στο διαδίκτυο και η οποία θα έχει ευρύτερη συνεργασία με τις μυστικές υπηρεσίες και τις υπεύθυνες αρχές για την ασφάλεια στο διαδίκτυο. Θα πρέπει να αναγνωριστεί επίσημα και υπεύθυνα από όλα τα κράτη ότι οι κυβερνοαπειλές αποτελούν ξεκάθαρη μορφή απειλών για την εθνική, συμμαχική, περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Είναι απαραίτητο οι διάφορες Κοινωνίες της Πληροφορίας και άλλοι μη-κυβερνητικοί  οργανισμοί να υποστηρίξουν πρωτοβουλίες που να έχουν ως στόχο την σωστή λειτουργία του διαδικτύου.
Ιδιαίτερη σημασία για την καταπολέμηση της ισλαμικής τρομοκρατίας έχει ο αποτελεσματικός έλεγχος των μαχητών του ISIS και της Αλ Κάιντα, που έχουν ευρωπαϊκά διαβατήρια και έχουν επιστρέψει στην Ευρώπη. Ειδικότερα θεωρείται πως αποτελούν μεγάλο κίνδυνο οι Βαλκάνιοι ισλαμιστές που προέρχονται από το Κόσοβο, την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και εδώ θα πρέπει να στραφεί η προσοχή των Εθνικών Υπηρεσιών Ασφαλείας των κρατών της Ε.Ε. και ιδιαίτερα των Βαλκανικών κρατών, που μας αφορά άμεσα.
 
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).

Πρώτη δημοσίευση στο 1ο τεύχος του νέου  ηλεκτρονικού  περιοδικού  Militaire Magazine (κάντε κλικ να το ξεφυλίσσετε)


[1] O Dr. Hoffman, πρώην Αξκος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ήταν αναλυτής και  ήταν καθηγητής στο  the National Defense University, καθώς και στο Institute for National Strategic Studies. Περισσότερα στο  https://www.fpri.org/contributor/frank-hoffman/
[3] Βλ. Tim Cross, «Syria air strikes: Can the West win this new kind of hybrid war against Isis?»,Independent, 26/9/14, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://goo.gl/mMFP8h  (πρόσβαση 15/5/19)
[4] Β λ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, Feb 2017. P2-14, επίσης:
Anne Speckhard, Ahmet S. Yayla , «The ISIS Emni: The Origins and Inner Workings of ISIS's Intelligence Apparatus»,  Perspectives on Terrorism, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/7QV5qk  (πρόσβαση 31-7-18)
 
[5] Το όνομα ΕΜΝΙ είναι παράγωγο της αραβικής ρίζας «amn», το οποίο στα αραβικά σημαίνει «εμπιστοσύνη», «ασφάλεια», και «προστασία και στα τούρκικα, η λέξη «emniyet» σημαίνει «ασφάλεια» και πάλι από την ίδια αραβική ρίζα. ο.π.
 
[6] Anne Speckhard, Ph.D. is Adjunct Associate Professor of Psychiatry at Georgetown University in the School of Medicine and Director of the International Center for the Study of Violent Extremism (ICSVE). Ο.π.
 
[7] Ahmet S. Yayla, Ph.D. is Adjunct Professor of Criminology, Law and Society at George Mason University. Ο.π.
[8] Σύμφωνα με την μελέτη  οι  συνεντεύξεις ελήφθησαν από 32 Σύριους στη Τουρκία, 5 πολίτες των Βαλκανίων, 3 Δυτικούς Ευρωπαίους, και 2  Ασιάτες κατά τη περίοδο από τον Οκτώβριο του 2015 έως το Φεβρουάριο του 2017. Τα άτομα είχαν ηλικίες από 15 έως 52 ετών και αποτελούνταν από 6 γυναίκες και 36 άντρες. Οι ρόλοι τους στο ΙΚ διέφεραν από μαχητές, διοικητές, προσωπικό υλικοτεχνικής υποστήριξης, φύλακες, αστυνομικοί – συμπεριλαμβανομένης και γυναικείας αστυνομίας, και σύζυγοι μαχητών. Κάθε συνέντευξη είχε διάρκεια από μία έως πέντε ώρες η  τεχνική συνεντεύξεως ήταν ημι-δομημένη, πρώτα επιτρέποντας στο άτομο να πει την ιστορία του ή της και έπειτα γίνονταν μία σειρά από 45 ερωτήσεις εμβαθύνοντας στο τομέα όπου το άτομο είχε προσωπικές εμπειρίες. Οι αποστάτες κρίθηκαν αυθεντικοί με βάση το ότι έχουν καταδικαστεί για κατηγορίες τρομοκρατίας σε 10 υποθέσεις, ή μέσω πληροφοριών και επιβεβαίωσης από γνωστούς αποστάτες ή διακινητές σε 32 ακόμα υποθέσεις. Επιπρόσθετα αξιολογήθηκαν ως πραγματικοί αποστάτες του ΙΚ βάση συσχέτισης των ιστοριών τους με γνωστά στοιχεία για το ΙΚ και με ανάλυση των μετατραυματικών απαντήσεων τους ενώ μιλούσαν για τη βαρβαρότητα της οργάνωσης . Bλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, p2-14
 
[9] Βλ. Βιογραφικό Christoph Reuter στο Spiegel on line, διαθέσιμο στο  https://goo.gl/iQ3yjd   (πρόσβαση 12/4/19)
[10] Βλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, ο.π, σ 2-14
[11] Βλ. C. Reuter , «Secret Files Reveal the Structure of Islamic State», Spiegel, 18/4/15, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/Jakffz  (πρόσβαση 3/5/19)
[12] Βλ. PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, p2-14, ο.π. https://goo.gl/7QV5qk
[13] Βλ.PERSPECTIVES ON TERRORISM Volume 11, Issue 1, ο.π
[14] Βλ. Σπύρου Μπαμιατζή  «Οι νέες επιχειρησιακές τακτικές του ISIS και της Αλ Κάιντα», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://slpress.gr/diethni/oi-nees-epicheirisiakes-taktikes-toy-isis-kai-tis-al-kainta (πρόσβαση 11/7/19)
[15] Βλ. Philip Seib & Dana M. Janbek, Global Terrorism and New Media, Routledge, New York 2011, p58-62
 
[16] Βλ. Σπύρου Μπαμιατζή  «Οι νέες επιχειρησιακές τακτικές του ISIS και της Αλ Κάιντα», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα  https://slpress.gr/diethni/oi-nees-epicheirisiakes-taktikes-toy-isis-kai-tis-al-kainta (πρόσβαση 11/7/19)
[17] Βλ. «Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://goo.gl/bTnG5H  (πρόσβαση 12/6/19)
[18] Βλ. Διακλαδική Επιθεώρηση ΑΔΙΣΠΟ, Ανχη (ΝΟΜΙΚΟΥ) Θωμά Σκότη, τεύχος 360, σ 38
[19] Βλ.  περισσότερα στο: Schmitt, Michael, Tallinn Manual on the International Law Applicable to Cyber War. N.Y, Cambridge University Press, 2013

DefenceReview: Γράφει ο Β.Κ. από το Αmyna.GR: Άποψη: Οι πραγματικές δυνατότητες των Τουρκικών S-400 στο Ελληνοτουρκικό πεδίο επιχειρήσεων.

on Saturday, 06 July 2019. Posted in Μελέτες

Ο σκοπός αυτού του άρθρου εντάσσεται στα πλαίσια της γνώσης και ανάλυσης των τουρκικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων στον τομέα των Ειδικών Δυνάμεων και του Ανορθόδοξου Πολέμου. Έχει ως στόχο σε πρώτη φάση να καταγράψει τη σύνθεση και τη συγκρότηση της εχθρικής απειλής με στοιχεία και πληροφορίες που θα δώσουν μια ακριβή και αντικειμενική εικόνα για τη τουρκική απειλή που πρεσβεύουν οι Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις. Πάγια θέση και άποψη των συντελεστών της παρούσας ιστοσελίδας είναι πως την απειλή δεν πρέπει να την υπερεκτιμούμε αλλά ούτε και να την υποτιμούμε.


Πολλάκις έχουμε τονίσει πως τα σκάφη που διαθέτει η ΑΣΔΕΝ είναι παντελώς ακατάλληλα. Είναι απαράδεκτο να μην μπορεί να βρεθεί ένα κονδύλι 50 εκατ ευρώ να αγοραστούν σύγχρονα σκάφη.
Σε αυτό το άρθρο, θα αναλύσουμε τις Τουρκικές Δυνάμεις Καταδρομών, που είναι ένα τμήμα μόνο των Τουρκικών Ειδικών Δυνάμεων. Σε επόμενο άρθρο θα αναλύσουμε και τις υπόλοιπες Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις, όπως τις Ειδικές Δυνάμεις του Τουρκικού ΓΕΕΘΑ (Bordo Bereli), την Ταξιαρχία Πεζοναυτών και τα τμήματα Υποβρύχιων Καταστροφέων SAS και SAT.

Εισαγωγή – Ορισμοί

Οι Δυνάμεις Καταδρομών, ως Ειδικές Δυνάμεις, είναι κατεξοχήν κατάλληλες λόγω δομής, εκπαίδευσης και υλικού, για την εκτέλεση Καταδρομικών Επιχειρήσεων, Επιχειρήσεων Σταθεροποιήσεως (Αγώνα εναντίον ανταρτών) και Ανορθόδοξου Πολέμου, είτε ανεξάρτητες, είτε σε συνεργασία µε άλλες Μονάδες των Όπλων και των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Μπορούν να εκτελέσουν τις επιχειρήσεις τους είτε από φίλια βάση είτε από βάση στα µετόπισθεν του εχθρού. Με την κατάλληλη ενίσχυση κυρίως σε όπλα καμπύλης τροχιάς και Α-Τ, μπορούν να εκτελέσουν και Τακτικές επιχειρήσεις, σε περιορισμένη όμως κλίμακα.


Εκτός από την έλλειψη ταχυπλόων σκαφών, σοβαρό ζήτημα υπάρχει και στα ενάερια μέσα αφού η απαξίωση των ΝΗ90 οδηγεί στην χρήση των UH-1H με πολλαπλούς περιορισμούς (πτήση νύχτα, πάνω από θάλασσα κτλ). Η έλευση των Chinook από τις ΗΠΑ λύνει εν μέρει το πρόβλημα υπό τη προϋπόθεση πως οι ελληνικές δυνάμεις θα αναπτυχθούν προ κρίσης/ έντασης.
Οι χαρακτηριστικές ιδιότητες των ∆υνάµεων Κ/∆ είναι οι παρακάτω :

α. Είναι δυνάµεις επιθετικές οι οποίες σπάνια αναλαµβάνουν αµυντικές αποστολές.

β. Είναι Ειδικές Μονάδες (διαφέρουν από το Πεζικό ως προς τον τρόπο ενεργείας).

γ. Η δράση τους στηρίζεται κυρίως στην ταχύτητα ενεργείας και στον αιφνιδιασµό, κι όχι τόσο στο πυρ και τον ελιγμό όπως οι δυνάμεις συμβατικού Πεζικού.

δ. ∆ιαθέτουν µεγάλη ισχύ πυρός, ελαφρών κυρίως όπλων, για µικρή όµως χρονική διάρκεια.

ε. Απαιτούν υψηλό βαθµό εκπαίδευσης, άριστο ηθικό και άριστα υλικά.

στ. ∆ιακρίνονται για το αναπτυγµένο πνεύµα Μονάδας.

ζ. ∆ιαθέτουν εύκαµπτη και ευέλικτη οργάνωση.

η. Προσαρµόζονται εύκολα στον ΑΝΣΚ (Αντικειμενικό Σκοπό).

θ. Η συνηθέστερη τακτική τους είναι η εφαρµογή της µεθόδου «ταχεία κρούση και αποµάκρυνση».


Στη Περιοχή Ευθύνης της ΑΣΔΕΝ τα κύρια νησιά συγκροτούν τη Δύναμη Αμέσου Επεμβάσεως.Πρόκειται για Αμφίβιους Καταδρομείς με Πεζικό σε αποστολές προκατάληψης ή ανακατάληψης μικρονησίδων ή βραχονησίδων. Εδώ εγείρεται ζήτημα αλληλοϋποστήριξης των νήσων.

Δομή Ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων

Κυριότερη εξέλιξη που έλαβε χώρα ήταν η συγκρότηση της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων υπό το ΓΕΕΘΑ που ανέλαβε τις μονάδες ειδικών επιχειρήσεων: ΔΥΚ, ΕΤΑ, Ζ ΜΑΚ, 31 ΜΕΕΔ, ΜΥΑ. Πρόσφατως αποφασίστηκε η ίδρυση της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικού Πολέμου που περιλαμβάνει όλες τις μονάδες και σχηματισμούς εκτός των παραπάνω μονάδων.

Οι ελληνικές ειδικές δυνάμεις είναι αναλόγως του κλάδου των Ενόπλων Δυνάμεων και χωρίζονται ως εξής:

Η Π.Α διαθέτει την 31η Μοίρα Επιχειρήσεων Έρευνας Διάσωσης που υπάγεται στην Διοίκηση Αεροπορικής Υποστήριξης.
Το Π.Ν διαθέτει την Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών που υπάγεται στο Αρχηγείο Στόλου.
Ο Ε.Σ έχει στην δύναμη του τις ακόλουθες μονάδες:
Την 1η Ταξιαρχία Καταδρομών Αλεξιπτωτιστών με έδρα την Ρεντίνα που περιλαμβάνει:
Μοίρες Καταδρομών στην Βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα τις Β’ ΜΚ στην Νάουσα, την Δ’ στην Ρεντίνα και την Ε’ στην Δράμα, καθώς και αριθμό εφεδρικών Μοιρών Κ/Δ.
Μοίρες Αλεξιπτωτιστών σε Κρήτη (Μάλεμε) και Αττική (Ασπρόπυργος) αντίστοιχα που περιλαμβάνει την 1η ΜΑΛ και την 2η. Τόσο οι Μοίρες Καταδρομών όσο και οι Μοίρες των Αλεξιπτωτιστών είναι μεγέθους Τάγματος.
Την 32α Ταξιαρχία Πεζοναυτών με έδρα τον Βόλο που περιλαμβάνει: το 505 και 521 Τάγματα στον Βόλο και το 575 στην Αυλώνα, το 32ο Τάγμα Υποστηρίξεως, την 32η Ίλη Μέσων Αρμάτων, την 32α Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού, τον 32ο Λόχο Διαβιβάσεων και τον 32ο Λόχο Μηχανικού.
Την 13η Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων που περιλαμβάνει:
Το Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών.
Την Ζ’ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών.
Πέντε Αμφίβιες Μοίρες Καταδρομών ή Ειδικά Τάγματα Εθνοφυλακής.
Την 71η Α/Μ Ταξιαρχία Πεζικού. Έχει δύναμη 3 Ταγμάτων Α/Μ ΠΖ, Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού, Πυροβολαρχία Α/Α Πυροβολικού και τα απαραίτητα τμήματα υποστήριξης.
5η Α/Μ Ταξιαρχία.
Να σημειώσουμε εδώ, ότι περιλαμβάνονται μόνο οι ενεργές Μονάδες ΕΔ κι όχι οι δεκάδες εφεδρικοί Λόχοι Καταδρομών (ΛΟΚ). Για τις Ελληνικές ΕΔ θα ακολουθήσει εκτενές άρθρο στο βραχυπρόθεσμο μέλλον.


Τα σκάφη της ελληνικής εταιρείας MOTOMARINE τύπου Magna 960 RIB. Χρησιμοποιούνται από τις Μοίρες Αμφίβιων Καταδρομών ή ΕΤΕΘ. Δεν προσφέρουν καμία προστασία από τα στοιχεία της φύσης και το εχθρικό πυρ.

Η Τουρκική Απειλή

Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει επιδείξει ιδιαίτερο ζήλο για τις Ειδικές Δυνάμεις της, τόσο σε οργανωτικό επίπεδο, όσο και στον εξοπλισμό τους. Ο λόγος που γινεται αυτό είναι οι συνεχείς επιχειρήσεις εναντίον του PKK, καθώς και οι επιχειρήσεις στο Ιράκ και τη Συρία. Σε όλα τα προαναφερθέντα μέτωπα επιχειρήσεων που έχει ανοιξει, οι απειλές που αντιμετωπίζει είναι ασύμμετρες, συνεπώς απαιτούνται ειδικές δυνάμεις επιθετικού χαρακτήρα και υψηλού επιπέδου, οι οποίες θα μπορούν να πετυχαίνουν τους εκάστοτε αντικειμενικούς σκοπούς (ΑΝΣΚ).

ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ

Δυνάμεις Καταδρομών διαθέτουν ο Τουρκικός Στρατός και η Τουρκική
Στρατοχωροφυλακη.

Τουρκικός Στρατός

Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, οι Δυνάμεις Κ/Δ του Τουρκικού Στρατού συγκροτούνται σε επτά (7) Ταξιαρχίες (των 4-5 Ταγμάτων), δυο Συντάγματα (των 3 Ταγματων), κι ένα Τάγμα ορεινών Κ/Δ. Συνολικά δηλαδή εκτιμάται οτι ο Τουρκικός Στρατός διαθέτει 35-40 Τάγματα Κ/Δ.

Οι σχηματισμοί έχουν ως εξής:

Κέντρο Εκπαιδεύσης ορεινών Κ/Δ, με έδρα το Egirdir. Είναι σχηματισμός επιπέδου Συντάγματος.
1η Ταξιαρχία Κ/Δ (4ο ΣΣ), με έδρα την Καισάρεια. Σην 1η Ταξ. Κ/Δ ανήκει και το Τουρκικό Τάγμα Αλεξιπτωτιστών.
2η Ταξιαρχία Κ/Δ (4ο ΣΣ), με έδρα το Bolu.
3η Ταξιαρχία Κ/Δ (2η Στρατιά), με έδρα την Siirt.
4η Ταξιαρχία Κ/Δ (1η Στρατιά), με έδρα τη Βιζύη. Αν κι έχει μετασταθμεύσει από το 1996 στο Τουντσελι της ΝΑ Τουρίας, εκτιμάται ότι αναμένεται να δράσει υπέρ της 1ης Στρατιάς σε περίπτωση Ελληνοτουρκικής αναμέτρησης
Ταξιαρχία Ορεινών Κ/Δ (2η Στρατιά), με έδρα το Ηakari.
10η Ταξιαρχία Κ/Δ (3η Στρατιά), με έδρα το Tatvan. Πρόκειται για αναδιοργάνωση της πρώην 10ης Μ/Π Ταξιαρχιας ΠΖ.
49η Ταξιαρχία Κ/Δ (3η Στρατιά), με έδρα το Bingol. Πρόκειται για αναδιοργάνωση της πρώην 49ης Μ/Π Ταξιαρχιας ΠΖ.
5o Σύνταγμα Κ/Δ (1η Στρατιά), με έδρα την Ίμβρο.
57ο Τάγμα Βουνών και χιονιών (3η Στρατιά). με έδρα το Sarikamis.
Η διάταξή τους φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.


Διάταξη Τουρκικών Δυνάμεων Καταδρομών του Τουρκικού Στρατού.
Τουρκική Στρατοχωροφυλακη

Οι Δυνάμεις Κ/Δ της Στρατοχωροφυλακης συγκροτούνται σε μία Ταξιαρχία (των 4 Ταγμάτων) και σε 9 Συντάγματα (των 2-3 Ταγμάτων). Συνολικά η Τουρκική Στρατοχωροφυλακή διαθέτει 25-30 Τάγματα Κ/Δ, τα οποία σε περίοδο επιχειρήσεων συμμετέχουν κανονικά στα σχέδια του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου.

Οι Σχηματισμοί έχουν όπως παρακάτω:

1η Ταξιαρχία Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Τσακιρσογκούτ.
Κέντρο Ελέγχου & Ασκήσεων (επίπεδο Συντάγματος), με έδρα την Βιζύη. (1η Στρατιά).
1ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Λίτσε. (2η Στρατιά).
2ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Bingol. (3η Στρατιά).
3ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Πάτνος. (3η Στρατιά)
4ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Σιλβάν. (2η Στρατιά).
6ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Μανίσα. (4η Στρατιά).
7ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Φώκαια. (4η Στρατιά).
8ο Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα το Μπευντουσεμπάπ. (2η Στρατιά)
Τακτικό Σύνταγμα Κ/Δ Σ-Χ, με έδρα την Κωνσταντινούπολη. (1η Στρατιά).

Διάταξη των Τουρκικών Δυνάμεων Καταδρομών της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής.
Οργάνωση

Τάγμα: Ενα Τουρκικό Τάγμα Κ/Δ (ΤΚ/Δ) διαθέτει έναν Λόχο Υποστήριξης Επιτελείου και 3 Λόχους ΚΔ.


Δομή Τουρκικού Τάγματος Καταδρομών.
Λόχος: Ο Τουρκικός Λόχος Κ/Δ διαθέτει την Διμοιρία Διοικήσεως, τέσσερίς (4) Διμοιρίες Κρούσης, μια Ομάδα όλμων 81χιλ. κι ένα τμήμα παρατηρητών.

Δομή Τουρκικού Λόχου Καταδρομών.
Οπλισμός

Ο οπλισμός, όσον αφορά τα βαρέα όπλα, των Τουρκικών Μονάδων Κ/Δ είναι αρκετά βαρύς σε διαμέτρημα, αλλά ελαφρύς όσον αφορά την κινητικότητα. Συγκεκριμένα, οι Ταξιαρχίες Κ/Δ διαθέτουν τμήματα Πυροβολικού, τα οποία είναι εφοδιασμένα με 12 ρυμουλκούμενα πυροβόλα Μ101 και 8 ρυμουλκούμενα ΠΕΠ ΤR-107. Επίσης, υπάρχουν και όλμοι 120/105 και 81 χιλιοστών, οι οποίοι είναι ενταγμένοι στα Τάγματα και στους Λόχους αντίστοιχα. Όλα τα παραπάνω υποδηλώνουν πως οι Τουρκικές Κ/Δ μοιάζουν κι ενεργούν πιο πολύ σαν επίλεκτα αεροκίνητα τμήματα συμβατικού ΠΖ, όπως η Ελληνική 71η Α/Μ Ταξιαρχία, παρά σαν τμήματα ειδικών δυνάμεων, όπως η Ελληνική Ταξιαρχία Κ/Δ-Α/Λ.

Συμπέρασμα

Είναι σαφές πως οι σχετικά «βαριές» Μονάδες Κ/Δ σε συνδυασμό με την υψηλή επάνδρωση, την υψηλή «επαγγελματοποίηση» και την ύπαρξη πολλών εναέριων μέσων, επιτρέπουν στην Τουρκία να τις μετακινεί σε διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων κατά το δοκούν, με αποτέλεσμα να «ανακατεύει» την τράπουλα, και να επιτυγχάνει απόλυτο στρατηγικό κι επιχειρησιακό αιφνιδιασμό. Η Γεωγραφία της Τουρκικής επικράτειας εξάλλου, δεν της επιτρέπει να μετακινεί τις συμβατικές της Μονάδες (ΠΖ-ΤΘ) με ταχύτητα. Συνεπώς αντιλήφθηκαν σχετικά γρήγορα την ανάγκη για την δημιουργία ταχύκινητων Μονάδων Κ/Δ οι οποίες θα μπορούν να δρουν
μετά από μικρή και γρήγορη προετοιμασία και σε αντιαντάρτικες επιχειρήσεις στα Ανατολικά, και σε συμβατικές Επιχειρήσεις στα Δυτικά.


Σε περίπτωση κατάληψης ελληνικής βραχονησίδας εάν δεν υπάρξει άμεση ανταπόκριση απαιτείται σε δεύτερο χρόνο τοπική αεροπορική και ναυτική υπεροχή.

Τα νησιά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά σημεία άμυνας αλλά ως ενιαίο δίκτυο που θα υποστηρίζονται και θα καλύπτονται το ένα με το άλλο. Αυτό προϋποθέτει δυνάμεις εύκαμπτες και με τακτική ευελιξία και ευκινησία με τα κατάλληλα μέσα φυσικά.


Δράση των Τουρκικών Δυνάμεων Κ/Δ στο Ελληνοτουρκικό Θέατρο Επιχειρήσεων.

Στη Περιοχή Ευθύνης του Δ Σώματος Στρατού τα Τουρκικά Τάγματα Καταδρομών αναμένεται να δράσουν στα μετόπισθεν των νομών Έβρου, Ροδόπης και Ξάνθης με στόχο τη συνεργασία με ακραία στοιχεία της μειονότητας και παραστρατιωτικές ομάδες. Παράλληλα, να προβούν σε επιχειρήσεις εναντίον στρατηγικών στόχων όπως τακτικά στρατηγεία, σταθμούς διοικήσεως και λοιπά έργα υποδομών με στόχο αφενός τη δέσμευση ελληνικών δυνάμεων για τη φύλαξη των παραπάνω στόχων και αφετέρου για την προσβολή ευπαθών στόχων που χαρακτηρίζονται ως κέντρα βάρους με προφανή επιχειρησιακή αξία για τον Ε.Σ.

Είναι γεγονός και κοινώς παραδεκτό πως τα Τάγματα Καταδρομών της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής θα επικεντρωθούν στην ασφάλεια της τουρκικής ενδοχώρας και των στόχων ελληνικού ενδιαφέροντος και δεν θα δράσουν εναντίον της ελληνικής επικράτειας χωρίς ωστόσο αυτό να μπορεί να αποκλειστεί. Παράλληλα, θα αναλάβουν την ασφάλεια των τουρκικών μετόπισθεν διασφαλίζοντας την ασφάλεια της ηπειρωτικής χώρας απέναντι από το Κουρδικό στοιχείο που ενδεχομένως να εκμεταλλευτεί τη κρίση μεταξύ Ελλάδας Τουρκίας και να δράσει ευκαιριακά δημιουργώντας συνθήκες αποσταθεροποίησης. Συνεπώς, είναι δεδομένη και αυτονόητη η δέσμευση Ταγμάτων της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής για επιχειρήσεις Εσωτερικής Ασφάλειας. Αντιστοίχως εάν υπήρχε ελληνική Χωροφυλακή θα μπορούσε να αναλάβει αυτού του τύπου τις αποστολές απαλλάσσοντας τις Ε.Δ.


Η ύπαρξη εκατοντάδων μικρών νησιών και βραχονησίδων αποτελεί ιδανικό πεδίο διεξαγωγής αμφίβιων επιχειρήσεων.
Στη Περιοχή Ευθύνης της ΑΣΔΕΝ τα Τάγματα Καταδρομών του Τουρκικού Στρατού θα αναλάβουν να εκμεταλλευτούν το νησιωτικό πεδίο των εκατοντάδων νησίδων, βραχονησίδων και ενδιάμεσων νήσων δημιουργώντας σύγχυση στα ελληνικά επιτελεία. Άλλωστε η γεωγραφία ευνοεί τη τουρκική δραστηριότητα. Το παραπάνω δύναται να λάβει χώρα είτε με αεροκίνητες και αεροποβατικές ενέργειες είτε με αμφίβιες. Επιπροσθέτως, στόχοι στρατηγικής αξίας όπως η Σκύρος ή οι παράκτιες συστοιχίες των Exocet του ΠΝ θα αποτελέσουν στόχους για τις Τουρκικές Ειδικές Δυνάμεις.


Hummer με ραντάρ επιτήρησης εδάφους BOR-A-550 της Γαλλικής εταιρίας Thales. Οι πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας και αξίας.


Hummer με θερμική κάμερα νυχτερινής επιτήρησης Margot XXXL της Γαλλικής εταιρίας Thales (πρώην Thomson-CSF).
Πρέπει να τονιστεί το γεγονός πως σε ενδεχόμενη αναμέτρηση Ελλάδας-Τουρκίας, είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθεί το σύνολο των Τουρκικών Δυνάμεων Κ/Δ, παρά την όποια ευκολία μετακίνησης τους. Τούτο συμβαίνει επειδή στην ΝΑ Τουρκία οι Μονάδες Κ/Δ είναι οι μόνες που μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το PKK. Συνεπώς, μόνο ένα μέρος τους εκτιμάται ότι θα εμπλακεί έναντι της Ελλάδας. Σε συμμετρικές επιχειρήσεις, όπως σε μια Ελληνοτουρική αναμέτρηση, οι Μονάδες Κ/Δ μπορούν να αναλάβουν τις εξής αποστολές:

Ταχεία κρούση και δολιοφθορές σε εφεδρείες και θέσεις ΔΜ.
Εκτέλεση περιπόλων αναγνωρίσεων.
Κατάδειξη στόχων για το Τουρκικό Πυραυλικό Πυροβολικό.
Πιο εκτεταμένη αναμένεται να είναι η χρήση Τουρκικών Μονάδων Καταδρομών στο θέατρο επιχειρήσεων του Αιγαίου, όπου πέραν των πιο πάνω αποστολών, μπορούν να εκτελέσουν και τις κάτωθι:

Προκατάληψη αφύλαχτης βραχονησίδας.
Κατάληψη βραχονησίδας.
Δημιουργία προγεφυρώματος σε μεσαίες και μεγάλες νήσους.
Δολιοφθορές σε προκεχωρημένες θέσεις ρανταρ, σε Σταθμούς Διοικήσεως και σε προκεχωρημένα αεροδρόμια.
Αεροπρογεφυρώματα

Οι πτήσεις ελικοπτέρων είναι πολύ δύσκολο να λάβουν χώρα και από τις δύο πλευρές δεδομένης της έγκαιρης προειδοποίησης από τα ΣΑΕ των δύο χωρών. Η Τουρκία βέβαια έχοντας εγγύτητα και κάνοντας χρήση του ανάγλυφου μπορεί να μεταφέρει αιφνιδιαστικά δυνάμεις στα μικρονήσια και βραχονησίδες της ΑΣΔΕΝ ενώ ο ΕΣ πρέπει να διασχίσει το Αιγαίο.

Επίλογος

Η Τουρκία συνολικά διαθέτει 65-75 Τάτματα Κ/Δ, με εκτιμώμενη δύναμη τουλάχιστον 40.000 ανδρών, και με υψηλά ποσοστά επάνδρωσης κι επαγγελματοποίησης. Σε συνδυασμό με την ύπαρξη εκατοντάδων ελικοπτέρων και μεταγωγικών αεροσκαφών, δημιουργείται ένα εκρηκτικό μείγμα για την Ελληνική άμυνα, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Κατά την άποψη του γράφοντος, οι μόνες λύσεις σε αυτή την απειλή είναι οι κάτωθι:

Πιο αποτελεσματική και πιο ποιοτική εκπαίδευση.
Άμεση αναδιοργάνωση, με ριζική αναδιάταξη δυνάμεων και εκτενή μείωση του «γεωγραφικού» αποτυπώματος, ειδικά του Ελληνικού Στρατού.
Προσλήψεις επαγγελματιών οπλιτών με σχέδιο και αντικειμενικά κριτήρια.
Άμεση αύξηση της θητείας, για να βελτιωθούν τα ποσοστά επάνδρωσης των Μονάδων.
Υλικοτεχνική υποδομή
Είναι υποχρέωση και καθήκον όλων των Ελλήνων να καταλάβουμε, πως με την κάθετη μείωση των αμυντικών κονδυλίων και τον εκκούσιο παραγκωνισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, η χώρα χάνει ένα σημαντικό μέρος της ισχύος της, με αποτέλεσμα να υποχωρεί συνεχώς στις όποιες απαιτήσεις της Τουρκίας. Με λίγα λόγια, χρειαζόμαστε ένα άμεσο «λίφτιγκ» για να μπορέσει η χώρα να σταθεί με αξιώσεις απέναντι στις όποιες προκλήσεις.


Αρκεί οποιοσδήποτε να δει τον χάρτη για να αντιληφθεί τη μεγάλη πρόκληση που καλείται να διαχειριστεί η ΑΣΔΕΝ.

Τα Δωδεκάνησα αποτελούν χώρο ύπαρξης πάρα πολλών δυνητικού ενδιαφέροντος περιοχές για τη Τουρκία.

 

Aσφαλώς και η έλευση των Kiowa συμβάλει τα μέγιστα σε αποστολές συλλογής πληροφοριών, άμεσης αντίδρασης και στοχοποίησης.

Ακολουθεί το επόμενο Σκ το δεύτερο μέρος του αφιερώματος. 

Αθανασιάδου Πολυκλέτα - Όλγα Γιαλή*: "Οι ενεργειακές ισορροπίες στην Κασπία και πιθανότητες κατασκευής του TCP"

on Wednesday, 12 June 2019. Posted in Μελέτες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η ευρύτερη περιοχή της Κασπίας αποτελεί από αιώνες το σημείο της εκρηκτικής συνάντησης ισχυρών εθνοτικών ομάδων (Περσική, Τουρκική, Ρωσική) με βαθύτατες πολιτιστικές διαφορές και μακροχρόνια ιστορία αντιπαλότητας σε κάθε επίπεδο. Στις ημέρες μας, συχνές είναι οι αναφορές στα αποθέματα υδρογονανθράκων που διαθέτει η περιοχή στα εδάφη της και στο βυθό της τεράστιας υδάτινης λεκάνης της Κασπίας. Συγχρόνως όμως παρουσιάζεται και ως ένας «διάδρομος» μεταφοράς ενέργειας πολλαπλών πιθανών κατευθύνσεων.


Η ενεργειακά «διψασμένη» Δύση επιθυμώντας διακαώς και δικαίως την ενεργειακή της μερική απεξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες της Ρωσίας, συμπεριλαμβάνει την περιοχή της Κασπίας στους ενεργειακούς στρατηγικούς σχεδιασμούς της. Σημαντικά ενεργειακά προγράμματα έχουν ήδη ολοκληρωθεί, άλλα ευρίσκονται σε εξέλιξη και άλλα στο στάδιο του αρχικού ή τελικού σχεδιασμού. Να επισημάνουμε όμως ότι αρκετά φιλόδοξα προγράμματα είναι για χρόνια στάσιμα ή κρίθηκαν οικονομικά μη βιώσιμα και απερρίφθησαν. Παράλληλα τα αντικρουόμενα κρατικά συμφέροντα και οι εύθραυστες ισορροπίες συχνά αποτελούν τροχοπέδη στην εξέλιξη αυτών των ενεργειακών σχεδιασμών.
Όλα αυτά τα ζητήματα προσπαθούν να εξετάσουν δύο νεαρές ερευνήτριες του ΕΛΙΣΜΕ, η Πολυκλέτα Αθανασιάδου και η Όλγα Γιαλή. Ερέθισμα για την ερευνητική προσπάθεια η πρόσφατη Σύμβαση των πέντε κρατών που βρέχονται από την Κασπία (2018) που φιλοδοξεί να επιλύσει τα μακροχρόνια προβλήματα της προστασίας αλλά και αξιοποίησης της τεράστιας αυτής λίμνης με τα χαρακτηριστικά της θάλασσας. Αναπόφευκτα το ερώτημα που εξετάζεται είναι το μέλλον του συζητούμενου εδώ και δεκαετίες αγωγού φυσικού αερίου Trans-Caspian Gas Pipeline (TCP), από την ανατολική όχθη της Κασπίας (Τουρκμενιστάν) στη δυτική (Αζερμπαϊτζάν). Ένας αγωγός καίριος για την μερική ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του πολυσυζητημένου Νότιου Ενεργειακού Διαδρόμου ή ένα πανάκριβο project αμφιλεγόμενης σκοπιμότητας; Ποιες σκοπιμότητες συγκρούονται και τι αποκαλύπτουν τα αντικρουόμενα συχνά στοιχεία για τα ενεργειακά αποθέματα; Ποιες οι πραγματικές διαθέσεις της Μόσχας αλλά και η σημασία της σταδιακής διείσδυσης της Κίνας και οι κινήσεις του συνήθως νευρικού Ιράν; Ποιοι οι σχεδιασμοί και εξαρτήσεις των υπολοίπων χωρών που βρέχονται από την Κασπία;
Οι δύο ερευνήτριες προσπάθησαν να προσεγγίσουν δυτικές και ανατολικές πηγές δίδοντας μάλλον έμφαση στις τελευταίες λόγω και της γνώσεως της ρωσικής γλώσσας που διευκόλυνε την πρωτογενή έρευνα. Εξετάζοντας ισορροπημένα τα παραπάνω δεδομένα και ερωτήματα, καταλήγουν σε μια ενδιαφέρουσα αξιολόγηση του ενεργειακού project του Trans Caucasian Pipeline που αξίζει να διαβαστεί.
Ιπποκράτης Δασκαλάκης
Υποστράτηγος εα
Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΣΠΙΑΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ- ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ TCP(TRANS CASPIAN PIPELINE)
Σκοπός της παρούσας ανάλυσης είναι η παρουσίαση των ενεργειακών ζητημάτων σχετικά και γύρω από την περιοχή της Κασπίας και συγκεκριμένα για την κατασκευή του προτεινόμενου αγωγού TCP (Trans Caspian Pipeline).Ο TCP είναι μακροχρόνια σχεδιασμένος υποθαλάσσιος αγωγός που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Τουρκμενμπασί του Τουρκμενιστάν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν όπου θα συνδεθεί με το υπάρχον δίκτυο των αγωγών Trans Anatolian Natural Gas Pipeline και Trans Adriatic Pipeline.
ΓΙΑΤΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ;
Η περιοχή της Κασπίας παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα ορυκτών πηγών ενέργειας αλλά και λόγω της γεω-στρατηγικής της θέσης , αφού μπορεί να αποτελέσει δίοδο μεταφοράς ενέργειας από την Κεντρική Ασία στην Ανατολική Ευρώπη , και υπό προϋποθέσεις και προς νότια-νοτιοανατολικά. Υπολογίζεται ότι η Κασπία περιέχει περίπου 48 δις βαρέλια πετρελαίου και 292 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου σε αποδεδειγμένα και πιθανά αποθέματα της. Η U.S.Energy Information Administration (ΕΙΑ) εκτιμά ότι η λεκάνη της Κασπίας παρήγαγε το 2012 περίπου 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ακατέργαστου πετρελαίου την μέρα που αντιστοιχεί σε 3,4% της παγκόσμιας παραγωγής. Από την ποσότητα αυτή, το 1/3 προέρχεται από τα παράκτια στην Κασπία θάλασσα εδάφη (U.S.Energy Information Administration , 2013). Για τους λόγους αυτούς , η λεκάνη της Κασπίας θεωρείται μια σημαντική πηγή ενέργειας για τις παγκόσμιες αγορές.


ΓΙΑΤΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ Η ΡΩΣΙΑ , ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ;
Πρέπει να σημειωθεί ότι η στρατηγική σημασία της περιοχή της Κασπίας δεν προέρχεται από τον όγκο των κοιτασμάτων των υδρογονανθράκων, όσο από τη θέση στην οποία αυτά βρίσκονται .Η Κασπία και κατά συνέπεια και τα ενεργειακά της αποθέματα τοποθετούνται μεταξύ των κύριων σημερινών και των μελλοντικών αγορών αργού πετρελαίου ( δηλαδή μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας), όπως επίσης μεταξύ των προμηθευτών υγρών καυσίμων ( Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική και Ρωσία).
Σύμφωνα με διάφορες δυτικές πηγές, αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου της περιοχής είναι περίπου 2-4 δις τόνοι . Πρέπει να αναφερθεί ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί διαφορετική μεθοδολογία για να αξιολογήσει τα ενεργειακά αποθέματα με συνέπεια να εμφανίζονται ενίοτε διαφορετικοί αριθμοί .
Με οποιαδήποτε μεθοδολογία, οι ενεργειακοί πόροι της Κασπίας δεν είναι υψηλοί , αν ληφθεί υπόψη ότι περισσότερα από το 2/3 των παγκοσμίως αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου βρίσκονται στα κράτη της Εγγύς και Μέσης Ανατολής . Συνεπώς, η περιοχή της Κασπίας θάλασσας δεν μπορεί να γίνει ο «δεύτερος Περσικός κόλπος» . Ωστόσο, ο ρόλος της στον ενεργειακό εφοδιασμό της Δυτικής Ευρώπης θα μπορούσε να είναι σημαντικός. Τονίζεται ότι από τα σοβιετικά χρόνια τα ύδατα και η ευρύτερη περιοχή της Κασπίας θάλασσας έχουν επιστάμενα μελετηθεί για ύπαρξη των υδρογονανθράκων, παρά το γεγονός ότι η εξόρυξη τους πραγματοποιήθηκε σε περιορισμένες ποσότητες στη μεταπολεμική περίοδο. Επισημαίνεται ότι οι νέες γεωλογικές εκτιμήσεις σχετικά με τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κασπίας θάλασσας έδειξαν ότι μπορούν να ανέλθουν σε περίπου 20 δις τόνους ισοδύναμου καυσίμου.
Αξιολογώντας τις μακροχρόνιες έρευνες των Σοβιετικών γεωλόγων στην Κασπία , τα αποτελέσματα των οποίων θεωρούνται αρκετά αξιόπιστα, αναμένεται αύξηση του ποσοστού συμμετοχής της περιοχής επί των παγκοσμίων αποθεμάτων υδρογονανθράκων . Πρέπει να αναφερθεί, επίσης, ότι τα ποσοστά των αποθεμάτων του πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι υπερτιμημένα από τις ίδιες τις χώρες της Κασπίας για να προσελκύσουν πιθανούς επενδυτές, από διάφορες πλευρές (πάγια τακτική όλων των χωρών) . Επιπλέον από γεωπολιτικής πλευράς, η υπερεκτίμηση της δηλωμένης αξίας των αποθεμάτων της Κασπίας είναι επίσης επωφελής για τις δυτικές χώρες και τις πολιτικές τους στοχεύσεις .Με τον τρόπο αυτό, τα κράτη της περιοχής της Κασπίας, διαμορφώνοντας μια υπεραισιόδοξη άποψη των ικανοτήτων και της σημασίας τους, ενδεχομένως ωθούνται στη χάραξη μιας περισσότερο ανεξάρτητης οικονομικής πολιτικής. Τονίζεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των αποδεδειγμένων αποθεμάτων, όσο και των πιθανών , συγκεντρώνονται στα ηπειρωτικά εδάφη (μακράν της Κασπίας) δυο χωρών- του Αζερμπαϊτζάν και του Καζαχστάν. Να επαναλάβουμε ότι οι εκτιμήσεις των πιθανών ποσοτήτων υδρογονανθράκων στις Αμερικανικές πηγές υπερβαίνουν σημαντικά τις παρόμοιες εκτιμήσεις που λαμβάνονται από τους Ρώσους ειδικούς .
Επισημαίνεται ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για τα πιθανά αποθέματα φυσικού αερίου της Ρωσίας και οι εκτιμώμενες ποσότητες πετρελαίου της ίδιας στην περιοχή υπολογίζεται σε 750 εκατομμύρια τόνους .
ΝΟΜΙΚΟ-ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης υπήρχαν περαιτέρω δυσκολίες στην επίλυση του νομικού πλαισίου της Κασπίας θάλασσας, άρα και στη μελλοντική αξιοποίηση της περιοχής. Η πρώτη προσπάθεια, η πρώτη Σύνοδος Κορυφής των πέντε κρατών (Ρωσία, Καζαχστάν, Αζερμπαϊτζάν, Ιράν και Τουρκμενιστάν), έγινε στις 23-24 Απριλίου του 2002 στο Ashgabat.Τα μέρη δεν κατόρθωσαν να προχωρήσουν στην επίλυση του νομικού πλαισίου της Κασπίας θάλασσας . Σημειώνεται ότι σε προφορική του δήλωση, κατά διάρκεια της Συνόδου Κορυφής ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν τόνισε ότι οι πέντε ηγέτες των χωρών της Κασπίας ήταν έτοιμοι να συναντηθούν περαιτέρω προκειμένου να αντιμετωπίσουν ένα φάσμα περιφερειακών ζητημάτων. Επιπλέον επισημαίνεται, ότι παρά το γεγονός ότι οι πέντε χώρες δεν υπέγραψαν ένα κοινό έγγραφο για την επίλυση των ζητημάτων , η υλοποίηση της συνόδου κορυφής είχε μεγάλη πολιτική σημασία . Τα πέντε κράτη είχαν δημιουργήσει έναν νέο πολυμερή διαπραγματευτικό μηχανισμό.
Ένα χρόνο μετά, τα κράτη της Κασπίας κατέληξαν να επιλύσουν τα περιβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής. Επίσης, υπογράφηκε η ενδιάμεση σύμβαση για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Κασπίας θάλασσας, η οποία αποτελεί πολυμερές έγγραφο που εγκρίθηκε στο πλαίσιο των συναντήσεων των πέντε κρατών.
Στα τέλη Αυγούστου του 2014 πραγματοποιήθηκε στο Άστραχαν της Ρωσίας η τέταρτη Σύνοδος Κορυφής των αρχηγών των χωρών της Κασπίας. Οι ηγέτες των πέντε χωρών υπέγραψαν πολιτική δήλωση, στην οποία εξέφρασαν τις βασικές αρχές της πολυμερούς συνεργασίας στην Κασπία. Επισημαίνεται ότι στη δήλωση καταγράφηκαν για πρώτη φορά η χρήση εθνικών χωρικών υδάτων εύρους 15 ναυτικών μιλίων ενώ αναφέρθηκαν και οι βασικοί παράμετροι του μελλοντικού διαχωρισμού των υδάτων της Κασπίας. Κατά συνέπεια, τα κράτη συμφωνούσαν για να έχουν πλήρη κυριαρχία σε απόσταση 15 ναυτικών μιλίων από τις ακτές και επιπλέον παρακείμενα 10 ναυτικά μίλια για αλιευτική δράση. Η υπόλοιπη επιφάνεια της λίμνης παρέμεινε σε χρήση από κοινού από τα πέντε κράτη της Κασπίας. Επίσης , οι ηγέτες των πέντε κρατών επιβεβαίωσαν και πάλι ότι οι ένοπλες δυνάμεις τρίτων χωρών δεν θα επιτρέπονταν να αναπτυχθούν στην περιοχή της Κασπίας. Παρά τη σημαντική σύγκλιση των θέσεων ,τα επόμενα χρόνια, οι χώρες δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν στο τελικό κείμενο της Σύμβασης. Ως αποτέλεσμα, των διαφορετικών αντιλήψεων, στην έκτη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Κασπίας, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2017 στην Αστανά, αποφασίστηκε η αναβολή της συναντήσεως κορυφής και η εντατικοποίηση των συζητήσεων για προσέγγιση των πλευρών. Το κύριο πρόβλημα που αφορούσε τη διανομή του βυθού και του υπεδάφους της Κασπίας θάλασσας δεν είχε λυθεί, ενώ το Ιράν απαιτούσε το 20% της υδάτινης έκτασης ολόκληρης της Κασπίας. Το Δεκέμβριο του 2017, κατά τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Κασπίας δηλώθηκε ότι οι διαφορές μεταξύ των χωρών της Κασπίας είχαν εξαλειφθεί. Συμφώνησαν μάλιστα να πραγματοποιηθεί η επόμενη Σύνοδος Κορυφής το 2018.
Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων επισφραγίστηκε στην τελευταία Σύνοδος Κορυφής στις 12 Αυγούστου του 2018 στο Καζαχστάν όπου και υπογράφηκε και η τελική Σύμβαση. Σύμφωνα με τη Σύμβαση οι πέντε χώρες θα εκμεταλλεύονται από κοινού τα ύδατα της Κασπίας, ενώ τονίζεται ότι ο βυθός και το υπέδαφος της Κασπίας θάλασσας χωρίζονται σε εθνικούς τομείς. Κατά συνέπεια , η ναυτιλία , η αλιεία, η έρευνα και η εγκατάσταση των αγωγών θα πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που αποδέχθηκαν τα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη υποχρεωτικά και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες στην εφαρμογή των υπεράκτιων έργων μεγάλης κλίμακας . Επισημαίνεται ότι η Σύμβαση θέτει την Κασπία, ως θάλασσα σε ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο αυτή καθίσταται τόπος συγκέντρωσης και αποθήκευσης νερού, πέραν των προβλέψεων της Συμφωνίας για το Δίκαιο της θάλασσας-UNCLOS 1982. Ωστόσο, λόγω του μεγέθους , της σύνθεσης και των χαρακτηριστικών των υδάτων της Κασπίας θάλασσας, αυτή δεν μπορεί να θεωρείται ως λίμνη. Σύμφωνα με τη Σύμβαση , οι χώρες έχουν δικαίωμα να καθορίσουν τα χωρικά ύδατα τους, το πλάτος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 15 ναυτικά μίλια , τα οποία θα μετριούνται από τις γραμμές βάσης. Η μέθοδος καθορισμού των βασικών γραμμών για τον ορισμό των ζωνών, θα εγκριθεί με ειδική συμφωνία. Επιπλέον, οι χώρες θα έχουν το δικαίωμα να δημιουργήσουν μια αλιευτική ζώνη πλάτους των 10 ναυτικών μιλίων, δίπλα στα χωρικά ύδατα. Σύμφωνα με τη Σύμβαση, όλα τα θέματα που αφορούν την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και του υπεδάφους θα πρέπει να επιλύονται σε διμερή βάση μεταξύ των γειτονικών κρατών, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές και τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Τονίζεται, επίσης στο έγγραφο, ότι στην Κασπία θάλασσα δεν θα αναπτύσσονται στρατεύματα χωρών εκτός της περιοχής της Κασπίας . Επιπρόσθετα, στη Σύνοδο Κορυφής ανανεώθηκαν και τα προηγούμενα διακυβερνητικά έγγραφα μεταξύ των κρατών, όπως επίσης προσδιορίστηκαν οι τρέχουσες τάσεις στην ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Ο Πρόεδρος Πούτιν σημείωσε στην ομιλία του ότι η Σύνοδος Κορυφής είχε μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη των σχέσεων των κρατών της Κασπίας . Επιπλέον, τόνισε ότι η Σύμβαση καταρτίστηκε με βάση τη συναίνεση και «καθορίζει το αποκλειστικό δικαίωμα και την ευθύνη των χωρών για την τύχη της Κασπίας θάλασσας» . Συμπλήρωσε ότι η Σύμβαση θέτει τους σαφείς κανόνες στη συλλογική χρήση της Κασπίας θάλασσας. Επιπρόσθετα, ο Πούτιν ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός οικονομικού Φόρουμ των κρατών της Κασπίας, την ανάπτυξη των κοινών μεταφορών και των Logistics, των βιομηχανικών σχεδίων για την υλοποίηση των εμπορικών και οικονομικών συνεργασιών μεταξύ των χωρών της Κασπίας.


TRANS CASPIAN PIPELINE
Η πρόταση για την κατασκευή του συγκεκριμένου αγωγού παρουσιάστηκε πριν από 23 χρόνια. Επισημαίνεται ότι το σχέδιο για την κατασκευή του ξεκίνησε το 1987. Πρόκειται για ένα σύστημα αγωγού 300 χλμ. που ξεκινάει από το Shatigk και το Dowletabad, εδάφη του Τουρκμενιστάν στην ανατολική όχθη της Κασπίας και διασχίζοντας την καταλήγει στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν και εν συνέχεια μέσω της Γεωργίας στο Erzurum της Τουρκίας. Η κατασκευή του TCP έχει ανατεθεί στην εταιρεία “W-Stream Caspian Pipeline Company Ltd” η οποία είναι η μόνη αρμόδια για τη εξεύρεση πηγών χρηματοδότησης ώστε να αναπτυχθεί και να υλοποιηθεί το σχέδιο. Πρέπει να σημειωθεί ότι το 50% του συνολικού κόστους κατασκευής αναμένεται να χορηγηθεί από την ΕΕ. Το κόστος κατασκευής το τμήματος από το Shatigk – Dowletabad έως το Μπακού υπολογίστηκε περίπου σε 2,3 δις δολάρια και ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της κατασκευής 3 χρόνια. Υπολογίζεται ότι η αρχική του δυνατότητα αναμένεται να είναι 8 δις. κυβικά μέτρα το χρόνο, ενώ σχεδιάζεται να φτάσει έως 32 δις. το χρόνο. Από το Μπακού το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται στον υπάρχοντα αγωγό του Νότιου Καυκάσου, Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) και τον Trans-Adriatic Pipeline(TAP). Το κόστος του ολοκληρωμένου έργου, σύνδεση ανατολικής όχθης Κασπίας με Ευρώπη, αναμένεται να ανέλθει τα 5 δις δολάρια (Socor,2006). Παρά το κόστος, η συγκεκριμένη διαδρομή (TCP) θεωρείται η βέλτιστη λύση για την εξαγωγή των ενεργειακών αποθεμάτων του Τουρκμενιστάν προς την Ευρώπη. Σε τελευταία ανάλυση ο TCP θα αποτελεί τμήμα του Νότιου διαδρόμου του φυσικού αερίου (South Corridor Pipeline -SCP), που σχεδιάζεται να μεταφέρει φυσικό αέριο από την περιοχή της Κασπίας στην Ευρώπη μέσω των κοινών συστημάτων του αγωγού του Νότιου Καυκάσου (SCP), του Trans Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) και του Trans Adriatic Pipeline (TAP) παρακάμπτοντας τη Ρωσία ( Karayanni, 2017) και μειώνοντας την ενεργειακή εξάρτηση της Ένωσης από τη Μόσχα. Για το λόγο αυτό θεωρείται πιθανή και η συγχρηματοδότηση του από την ΕΕ.


ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ TANAP ΚΑΙ TAP
Πρέπει να αναφερθεί ότι η κατασκευή του αγωγού TCP θα αποτελέσει μέρος του Νότιου Διαδρόμου του Φυσικού Αερίου ( South Gas Corridor-SGC) και θα μπορέσει να συνδεθεί στη συνέχεια με τον TANAP ο οποίος έχει ενωθεί με τον TAP. Ο αγωγός ΤΑΝΑΡ ξεκινάει από τον Shad Deniz τομέα φυσικού αερίου στο Αζερμπαϊτζάν και φτάνει στην Τουρκία. Έχει μήκος 1.850 χλμ. και το κόστος κατασκευής του έφτασε στα 8,5 δις δολάρια . Η δυνατότητα της μεταφοράς του είναι 16 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο, θα αυξηθεί σε 24 δις , ενώ ο στόχος είναι να φτάσει στα 32 δις . Στη συνέχεια ο ΤΑΝΑΡ συνδέεται με τον αγωγό ΤΑΡ ο οποίος ξεκινάει από τους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα και κατευθυνόμενος δυτικά περνάει από την πόλη Fier της Αλβανίας. Από εκεί το υποθαλάσσιο μέρος του διασχίζει την Αδριατική θάλασσα και συνδέεται με το ιταλικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου. Ο αγωγός ΤΑΡ διαθέτει το συνολικό μήκος 878 χλμ. και το κόστος του αναμένεται να φτάσει στα 4,5 δις δολάρια. Η αρχική δυνατότητα μεταφοράς του αγωγού είναι 10 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο, ενώ στο μέλλον μπορεί να φτάσει τα 20 δις κυβικά μέτρα με την προσθήκη δύο επιπλέον σταθμών συμπίεσης. Σημειώνεται ότι το έργο είναι κατά 85,2% ολοκληρωμένο, ενώ η πλήρης ολοκλήρωση του εκτιμάται μέσα του 2020.


ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ
ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Συχνός είναι ο προβληματισμός των αναλυτών, ειδικά στη Δύση, για τις πιθανότητες κατασκευής του αγωγού TCP. Ερωτηματικά για την ευόδωση του σχεδίου προκαλεί το κόστος κατασκευής, η βιωσιμότητα του project, αλλά και η υποχρεωτική συγκατάθεση (κατόπιν και της πρόσφατης Σύμβασης) των πέντε κρατών της Κασπίας. Επιπλεόν, αρκετοί οικονομολόγοι και αναλυτές στην ΕΕ έχουν αρχίσει να προβληματίζονται για τα πλεονεκτήματα που προσφέρει ένας τέτοιος αγωγός από το Τουρκμενιστάν και το Αζερμπαϊτζάν προς τις χώρες της ΕΕ.
Αναδύεται το ερώτημα εάν αυτός ο αγωγός μπορεί πράγματι να ικανοποιήσει τις ενεργειακές ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών ή βασικός του στόχος είναι η μερική ευρωπαϊκή απεξάρτηση από τη Ρωσία σε παροχή φυσικού αερίου. Μια άλλη σημαντική ερώτηση που προκύπτει είναι αν η Ρωσία θα θέσει αντιρρήσεις της στην κατασκευή του αγωγού TCP, εκμεταλλευόμενη τα αποτελέσματα της τελευταίας Σύμβασης και συνδέοντάς τα με τα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Πρέπει να αναφερθεί ότι με την υπογραφή της Σύμβασης του Αυγούστου του 2018 η Ρωσία και το Ιράν (όπως και άλλες συμβαλλόμενες χώρες) έχουν πλέον κάθε δικαίωμα να απαιτήσουν μια ανεξάρτητη περιβαλλοντολογική έρευνα σε περίπτωση που μια ή περισσότερες χώρες της Κασπίας επιθυμούν την κατασκευή ενός αγωγού που θα διασχίζει την Κασπία. Να σημειωθεί ότι αν δεν υπήρχε η πρόσφατη Σύμβαση (θεωρητικά), το Τουρκμενιστάν θα μπορούσε να συμφωνήσει με το Αζερμπαϊτζάν για την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού. Βέβαια ,δεν μπορεί να αποκλειστεί μια συναπόφαση συνεργασίας όλων των χωρών της περιοχής για την υλοποίηση ενός ανάλογου προγράμματος. Σε τελευταία ανάλυση ακόμη και μια αξιόπιστη εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού θα μπορούσε επιφέρει θετικά αποτελέσματα στην προστασία της «κοινής περιουσίας» των παράκτιων χωρών. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Τουρκμενιστάν μέσω του TCP σκοπεύει να προμηθεύει την ευρωπαϊκή αγορά με φυσικό αέριο 30 δις κυβικά μέτρα ετησίως, για τουλάχιστον 30 χρόνια. Να σημειωθεί ότι η Ρωσία έχει κατασκευάσει προς την ΕΕ (Γερμανία) τον αγωγό φυσικού αερίου Nordstream-1, ενώ ο Nordstream-2 είναι υπό κατασκευή. Η συνολική χωρητικότητα αμφοτέρων είναι 110 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Είναι φανερό ότι η ποσότητα φυσικού αερίου την οποία παρέχει η Ρωσία στην ΕΕ θα υπερβαίνει σχεδόν 4 φορές εκείνη του πιθανού αγωγού TCP. Κατά συνέπεια και παρά την ενδεχόμενη κατασκευή του TCP, το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή κατανάλωση θα παραμείνει αμετάβλητο και μακροχρόνια περίπου στο 30%.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο υπό σχεδίαση αγωγός TCP θα συνδέεται με τον ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ που θα καταλήγουν στη Νότια Ευρώπη αλλά θα πρέπει να υπογραμμιστεί όμως ότι οι αγωγοί ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ δεν επαρκούν λόγω των τεχνικών προδιαγραφών να μεταφέρουν επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου προς την ΕΕ. Ο αγωγός ΤΑΝΑΡ στην καλύτερη περίπτωση θα μεταφέρει (σήμερα) 15-16 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από το Αζερμπαϊτζάν με δυνατότητα μελλοντικής αύξησης σε 24 δις κυβικά μέτρα ,ενώ ο ΤΑΡ θα έχει χωρητικότητα μόνον 10 δις αρχικά με μελλοντική επέκταση στο 20 δις. Κατά συνέπεια η μεταφερόμενη ποσότητα δεν δύναται να υπερβαίνει τη μέγιστη χωρητικότητα του ΤΑΡ που μετά από μια ενδεχόμενη αναβάθμιση του θα φτάσει τα 20 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Ερωτήματα προκύπτουν επίσης και για την ικανότητα του Αζερμπαϊτζάν να παρέξει σε βάθος χρόνου τις απαιτούμενες ποσότητες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ. Όπως αναφέρουν ορισμένοι εμπειρογνώμονες του κλάδου, το Αζερμπαϊτζάν δεν διαθέτει αρκετές ποσότητες φυσικού αερίου ακόμη για τις εσωτερικές του ανάγκες. Συνεπώς, θα χρειαστεί ρωσικό και /ή τουρκμένικο φυσικό αέριο (μέσω του αγωγού TCP ή ακόμη και της χρήσεως του ρωσικού δικτύου) για να εξασφαλιστεί η εκμετάλλευση της μεγίστης χωρητικότητας των δυο αγωγών ΤΑΝΑΡ και ΤΑΡ . Επομένως, αν αληθεύουν οι προβλέψεις για χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν, ενδέχεται η κοστοβάρα και φιλόδοξη προσπάθεια ενεργειακής απεξάρτησης από τη Μόσχα να καταστεί άσκοπη.
Σύμφωνα με Ρώσους αναλυτές, οι προοπτικές για την υλοποίηση του αγωγού TCP είναι απίθανες και οι προϋποθέσεις για την υλοποίηση του έργου εξαφανίστηκαν ήδη πριν από 8 χρόνια, όταν ξέσπασε η κρίση στη συνεργασία μεταξύ του Τουρκμενιστάν και της Gazprom . Την εποχή εκείνη άρχισε και η δραστηριοποίηση της Κίνας στην Κεντρική Ασία.
Τέλος, να σημειωθεί ότι το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν δεν είναι σε θέση να κατασκευάσουν μόνες τους τον αγωγό, αν δε βρεθούν οι επενδυτές να τον χρηματοδοτήσουν. Οι επενδυτές αυτοί, παρά μια ενδεχόμενη συγχρηματοδότηση της ΕΕ δεν θα προχωρήσουν στην ανάληψη του project, αν δεν εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του.
Πρόσφατα η Ρωσική Gazprom πρότεινε στο Τουρκμενιστάν να ανανεώσει την πώληση φυσικού αερίου προς τη Ρωσία. Σύμφωνα με τους Ρώσους αναλυτές, εκτιμάται ότι το Τουρκμενιστάν θα αποδεχθεί την πρόταση της Ρωσικής εταιρείας Gazprom. Με βάση αυτή την πρόταση η Gazprom θα αγοράζει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν για να τροφοδοτεί τους αγωγούς Turkishstream -1 και 2.
Σε περίπτωση που το Τουρκμενιστάν τελικά αποδεχθεί την πρόταση της Gazprom εκτιμάται ότι δε θα έχει ενδιαφέρον για την υλοποίηση του TCP, αλλά ούτε και τις δυνατότητες παροχής των απαιτούμενων ποσοτήτων (καθώς ήδη παρέχει ποσότητες στην Κίνα) ώστε να καταστεί ο αγωγός οικονομικά βιώσιμος σε βάθος χρόνου. Στην ανάλυση δεν θα μπορούσε να μη ληφθεί υπόψιν και ο Κινέζικος παράγοντας. Αξίζει να αναφερθεί ότι η Κίνα εισάγει ετησίως 35 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν. Το τελευταίο δύσκολο θα επιθυμούσε να θέσει σε κίνδυνο αυτή την εμπορική συμφωνία, γνωρίζοντας ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να απευθυνθεί στη Μόσχα για την προμήθεια ποσοτήτων φυσικού αερίου. Πρέπει να τονισθεί ότι οι ενεργειακές σχέσεις Ρωσίας- Κίνας τα τελευταία χρόνια είναι πολύ στενές.
Έχοντας αναλύσει όλα τα παραπάνω στοιχεία εκτιμάται ότι ανεξαρτήτως των εξελίξεων –ακόμη και στην μάλλον απίθανη περίπτωση υλοποίησης του TCP- η Ρωσία θα παραμένει ο βασικός προμηθευτής φυσικού αερίου στην ΕΕ και πιθανόν η αμοιβαία αυτή εξάρτηση θα διαρκέσει για πολλά χρόνια ακόμη.
*Αθανασιάδου Πολυκλέτα
Master's Degree European Integration and Governance

Όλγα Γιαλή
Προπτυχιακή Φοιτήτρια τμήματος
Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών


ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1.Blank, S. (2018, Αύγουστος). A Step Forward: The New Caspian Sea Convention. Retrieved from Τhe Maritime Executive -Intelectual Capital for Executives: https://www.maritime-executive.com/editorials/a-step-forward-the-new-caspian-sea-convention
2.Blank, S. (2018, Ιανουάριος). The Central - Asian Caucasus Analyst. Retrieved from Is there an Agreement on Caspian Sea Delimitation?: https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/13494-is-there-an-agreement-on-caspian-sea-delimitation?.html
3.European Commission. (2015). Retrieved from Ashgabat Declaration: https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/sefcovic/announcements/ashgabat-declaration_en
4.Gurbanov, I. (2018, Σεπτέμβριος). Caspian Convention Signing and the Implications for the Trans-Caspian Gas Pipeline. Retrieved from The Jamestown Foundation, Global Research and Analysis: https://jamestown.org/program/caspian-convention-signing-and-the-implications-for-the-trans-caspian-gas-pipeline/
5.Kucera, J. (2014, Οκτώβριος). The Diplomat. Retrieved from https://thediplomat.com/2014/10/after-summit-caspian-sea-questions-linger/
6.Kusznir, J. (2014). Academia.edu. Retrieved from Outcomes and strategies in the ‘New Great Game’: China and the Caspian states emerge as winners: https://www.academia.edu/11826397/Outcomes_and_strategies_in_the_New_Great_Game_China_and_the_Caspian_states_emerge_as_winners
7.Leonard, P. (2018, Aug 8). Eurasianet. Retrieved from Caspian agreement may trigger cascade of energy projects: https://eurasianet.org/caspian-agreement-may-trigger-cascade-of-energy-projects
8.Nakhle, C. (2017, JUNE). Crystol Energy. Retrieved from Caspian oil and gas in a world of plenty: https://www.crystolenergy.com/caspian-oil-gas-world-plenty/
9.News Central Asia. (2014, September). Retrieved from Caspian Summit at Astrakhan – The Outcome: http://www.newscentralasia.net/2014/09/30/caspian-summit-at-astrakhan-the-outcome/
10.Socor, V. (2006 ). The Jamestown Foundation. Retrieved from AZERBAIJAN SPEARHEADING INITIATIVE ON TRANS-CASPIAN GAS PIPELINE: https://jamestown.org/program/azerbaijan-spearheading-initiative-on-trans-caspian-gas-pipeline/
11.Stratfor Worldview . (2018, Αύγουστος ). Retrieved from What Does the New Caspian Sea Agreement Mean For the Energy Market?: https://worldview.stratfor.com/article/what-does-new-caspian-sea-agreement-mean-energy-market
12.U.S. Energy Information Administration. ( 2013). Retrieved from Overview of oil and natural gas in the Caspian Sea region: https://www.eia.gov/beta/international/regions-topics.php?RegionTopicID=CSR
13.Χουλιάρα, Γ. (n.d.). ActiveNews.gr. Retrieved from ΚΑΣΠΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΞΙΑ: https://activenews.gr/%CE%BA%CE%B1%CF%83%CF%80%CE%B9%CE%B1-%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%B1/
14.OIL&GAS COMPLEX. (2018, Ιούνιος). Ecologists approved the Trans-Caspian gas pipeline. Ανάκτηση από :http://www.oilgas.gov.tm/en/blog/1969/ecologists-approved-the-transcaspian-gas-pipeline
15.Blank, S. (2018, Αύγουστος). A Step Forward: The New Caspian Sea Convention. Ανάκτηση από Τhe Maritime Executive -Intellectual Capital for Executives: https://www.maritime-executive.com/editorials/a-step-forward-the-new-caspian-sea-convention
16.Brzozowski, A. (2018, Αύγουστος). Caspian Five settle row over sea’s legal status, demarcation pending. Ανάκτηση από Euractiv: https://www.euractiv.com/section/central-asia/news/caspian-five-settle-row-over-seas-legal-status-demarcation-pending/
17.European Commission. (2015). Retrieved from Ashgabat Declaration: https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/sefcovic/announcements/ashgabat-declaration_en
18.Gurbanov, I. (2018, Σεπτέμβριος). Caspian Convention Signing and the Implications for the Trans-Caspian Gas Pipeline. Ανάκτηση από The Jamestown Foundation, Global Research and Analysis: https://jamestown.org/program/caspian-convention-signing-and-the-implications-for-the-trans-caspian-gas-pipeline/
19.Kabouche, L. (2018, Σεπτέμβρης). The Energy Briefing: Despite Caspian Sea agreement, obstacles to Trans-Caspian pipeline remain. Ανάκτηση από Global Risk Insights: https://globalriskinsights.com/2018/09/despite-caspian-sea-agreement-obstacles-trans-caspian-pipeline-remain/
20.Karayianni, M. (2017, Σεπτέμβριος). Trans-Caspian Gas Pipeline: Is There A Future After All? Ανάκτηση από Institute for Energy for South-East Europe: https://www.iene.eu/trans-caspian-gas-pipeline-is-there-a-future-after-all-p3694.html
22.Karle, P. (2018, Οκτώβριος). Caspian agreement: Many issues still to be settled. Ανάκτηση από Observation Research Foundation: https://www.orfonline.org/expert-speak/caspian-agreement-many-issues-still-to-be-settled-44871/
23.Kramer, A. E. (2018, Αύγουστος). Russia and 4 Other Nations Settle Decades-long Dispute Over Caspian Sea. Ανάκτηση από The New York Times: https://www.nytimes.com/2018/08/12/world/europe/caspian-sea-russia-iran.html
24.Macaes, B. (2016, Οκτώβριος). Crossing the Caspian Letter from Turkmenbashi. Ανάκτηση από Foreign Affairs: https://www.foreignaffairs.com/articles/central-asia/2016-10-19/crossing-caspian
25.Pritchin, S. (2018, Δεκέμβριος). What Comes After the Caspian Sea Deal? Ανάκτηση από The Diplomat: https://thediplomat.com/2018/12/what-comes-after-the-caspian-sea-deal/
26.News Central Asia. (2014, September). Retrieved from Caspian Summit at Astrakhan – The Outcome: http://www.newscentralasia.net/2014/09/30/caspian-summit-at-astrakhan-the-outcome/
27.The National World. (2018, Αύγουστος). Ανάκτηση από Beyond the Headlines podcast: How does the Caspian Sea demarcation affect Iran?: https://www.thenational.ae/world/beyond-the-headlines-podcast-how-does-the-caspian-sea-demarcation-affect-iran-1.764699
28.Socor, V. (2006 ). The Jamestown Foundation. Ανακτήθηκε από: AZERBAIJAN SPEARHEADING INITIATIVE ON TRANS-CASPIAN GAS PIPELINE: https://jamestown.org/program/azerbaijanspearheading-initiative-on-trans-caspian-gas-pipeline/
29.U.S. Energy Information Administration. (2013). Ανακτήθηκε από: Overview of oil and natural gas in the Caspian Sea region:https://www.eia.gov/beta/international/regions-topics.php?RegionTopicID=CSR
30.Vatanka, A. (2016, Αύγουστος). Baku's Choice - How Iran and Russia are Wooing Azerbaijan. Ανάκτηση από Foreign Affairs.
31.(n.d.). Ανάκτηση από https://www.tanap.com/: https://www.tanap.com/
32.(n.d.). Ανάκτηση από https://www.tap-ag.com/: https://www.tap-ag.com/
33.Dissertation_Seferov_AK-SEFEROV AKIM KERIMOVICH –PERSPEKTIVI ENERGETICHESKOGO SOTRUDNICHESTVA PRIKASPIJSKIH GOSUDARSTV V KONTEKSTE RAZVIRIJA MIROVOJ ENERGETIKI-ΔΙΑΤΡΙΒΗ, ΜΟΣΧΑ ,2018
34.Konvencija o pravovom st;atuse Kaspijskogo morja (Aktaou, 12.08.2019)
35.Pjatij Kaspijskij Sammit. Vladimir Putin prinjal uchastie v Pjatom Kaspijskom Sammite, sostojavsheemsja v Respublike Kazahstan
http://www.kremlin.ru/events/president/news/58296(13.08.2019)
36.https://www.konoplyanik.ru/ru/publication/b3412-04.htm
37. Άρθρα από διάφορες ρώσικες εφημερίδες
38. BP Statistical Review of World Energy 2018. URL: https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html (11.07.2018). 

IISS: Defending Europe: scenario-based capability requirements for NATO’s European members

on Saturday, 11 May 2019. Posted in Μελέτες


The IISS has conducted an independent open-source high-level assessment of how the defence of Europe, and of European interests, would look if the United States had left NATO and did not contribute militarily.
The study applies scenario analysis – with scenarios set in the early 2020s – to generate force requirements, and assesses the ability of NATO’s European member states to meet these requirements based on data from the IISS Military Balance Plus online database. The cost of closing the identified capability shortfalls through equipment acquisition has been estimated.


The objective of the study is to enable informed policy dialogue both in Europe and in a transatlantic setting. The study explicitly does not intend to predict future conflicts nor the intentions of any of the actors involved. Neither does it wish to prescribe a certain path of action to be pursued by European NATO governments.

The first scenario examined deals with the protection of the global sea lines of communication (SLOCs). In this scenario, the United States has withdrawn from NATO and has also abandoned its role of providing global maritime presence and protection, not just for its own national interest but also as an international public good. It thus falls to European countries to achieve and sustain a stable maritime-security environment in European waters and beyond, to enable the free flow of international maritime trade, and to protect global maritime infrastructure. The IISS assesses that European NATO members would have to invest between US$94 billion and US$110bn to fill the capability gaps generated by this scenario.

The second scenario deals with the defence of European NATO territory against a state-level military attack. In this scenario, tensions between Russia and NATO members Lithuania and Poland escalate into war after the US has left NATO. This war results in the Russian occupation of Lithuania and some Polish territory seized by Russia. Invoking Article V, the European members of NATO direct the Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) to plan Operation Eastern Shield to reassure Estonia, Latvia and Poland, and other front-line NATO member states, by deterring further Russian aggression. European NATO also prepares and assembles forces for Operation Eastern Storm, a military operation to restore Polish and Lithuanian government control over their territories.


Example map from the second scenario outlining the force requirements that describe a limited war in Europe, led by a state-level adversary. Report Part 3. Baltic flashpoint: a state-level attack

The IISS assesses that European NATO members would have to invest between between US$288bn and US$357bn to fill the capability gaps generated by this scenario. These investments would establish a NATO Europe force level that would likely allow it to prevail in a limited regional war in Europe against a peer adversary. The assessment does not cover a full-scale continental war in Europe.

Beyond identifying capability shortfalls, the study underlines the centrality of the NATO Command Structure. Without it, it does not seem feasible at this point for Europeans to attempt to run demanding operations of the kind considered in this paper. Another implication of this research is the enduring importance of the US in military terms for the defence of Europe. This study provides a reality check for the ongoing debate on European strategic autonomy. Its findings underline that it would be helpful for this debate to focus on the capabilities to tackle threats to European security, rather than on institutional engineering. If the funding to meet shortfalls were available, the IISS assesses that the recapitalisation across the military domains would take up to 20 years, with some significant progress around the ten- and 15-year marks. The reasons for this are limited production capacity; the time it takes to decide on and then produce equipment and weapons; recruitment and training demands; and the time it takes for new units to reach an operational capability.

Download the Full Report
As a NATO member, the US provides a significant reservoir of capabilities on which US and NATO commanders can and would draw in a crisis. Some of the capabilities provided by US forces, such as logistics and sustainment for land forces, may be relatively straightforward if not cheap to replace.

However others are almost unique to the US, and it would be difficult to substitute European capabilities.

Part 5. Implications for Europe’s defence debate 09 May 2019
Authors

Ben Barry, Senior Fellow for Land Warfare

Douglas Barrie, Senior Fellow for Military Aerospace

Lucie Béraud-Sudreau, Research Fellow for Defence Economics and Procurement

Henry Boyd, Research Fellow for Defence and Military Analysis

Nick Childs, Senior Fellow for Naval Forces and Maritime Security

Bastian Giegerich, Director of Defence and Military Analysis

Source: https://www.iiss.org/blogs/research-paper/2019/05/defending-europe  

ΚΕΔΙΣΑ – KEDISA: Γράφει η Βασιλική Καντιώτη, Δόκιμη Αναλύτρια ΚΕΔΙΣΑ: Νότιος Ενεργειακός Διάδρομος

on Tuesday, 09 April 2019. Posted in Μελέτες

Εισαγωγή

Ο ρόλος της ενέργειας από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης μέχρι σήμερα, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον τομέα των διεθνών σχέσεων. Η στρατηγική που ακολουθεί κάθε κράτος , καθώς και οι εμπορικές και διπλωματικές του σχέσεις γύρω από τον ενεργειακό τομέα είναι μείζονος σημασίας, εφόσον έχουν αντίκτυπο στην οικονομική και τεχνολογική του ανάπτυξη, αλλά και στην ασφάλεια και ανεξαρτησία του.

*Η παρούσα ερευνητική εργασία της Βασιλικής Καντιώτη εκπονήθηκε μέσα στα πλαίσια της τρίμηνης πρακτικής της άσκησης στο ΚΕΔΙΣΑ την περίοδο 1 Μαρτίου – 31 Μαΐου 2018

PDF

Χριστίνα Μπαρμπαρούση: Τοπική Ανάπτυξη με Αυτοδιαχείριση : το μοντέλο της Mondragon Corporation

on Monday, 11 March 2019. Posted in Μελέτες

 Όταν οι τοπικές και περιφερειακές οικονομίες αποφασίζουν να κάνουν χρήση της δυνατότητάς τους να διαχειρίζονται μόνες τους την ανάπτυξή τους, τότε ανάμεσα στην Αγορά και το Κράτος αναπτύσσεται ένας τρίτος εταίρος, ο τομέας της Κοινωνικής Οικονομίας· είναι γνωστός και ως «Τρίτος Τομέας της Οικονομίας» ή «Τρίτο Σύστημα» ή «Μη Κερδοσκοπικός Τομέας της Οικονομίας» ή «Τομέας της Αλληλέγγυας Οικονομίας».
Σε αυτόν αποδίδονται οι προσδιορισμοί της εναλλακτικής, της δίκαιης, της θεμιτής, της ηθικής, της ανταλλακτικής και της λαϊκής οικονομίας της αυτοδιαχείρισης.

Φιλοσοφία της εταιρίας

Ένας τέτοιος εκπρόσωπος ως κοινωνικός επιχειρηματίας μεταξύ του κεφαλαίου και του χώρου είναι η Mondragon Corporation στην περιοχή των Βάσκων στη βορειανατολική Ισπανία. Κεντρική φιλοσοφία της Mondragon είναι πως ό,τι δεν αναδιαρθρώνεται, ανατρέπεται. Οι Βάσκοι συνεταιριστές δημιούργησαν ένα σύστημα άμεσης δημοκρατίας και αυτοδιαχειριζόμενης τοπικής οικονομίας, όπου δεν υπάρχουν εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι, προνομιούχοι και μη προνομιούχοι. Αξιοποίησαν το εδαφικό κεφάλαιο της περιοχής τους (φυσικούς πόρους, εργατικό δυναμικό, παραγωγικούς συντελεστές), τις δεξιότητές τους (μηχανισμός ευαισθητοποίησης και έξυπνης εξειδίκευσης) και ανέπτυξαν σε υψηλό επίπεδο την κοινωνία τους, όπου μέχρι πρόσφατα βρισκόταν σε υστέρηση.

Θέση της εταιρίας

Ειδικότερα, κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο συνεταιρισμός του Μοντραγκόν βρίσκεται σταθερά μέσα στις δέκα ισπανικές εταιρείες με το μεγαλύτερο κύκλο εργασιών και αποτελεί τον μεγαλύτερο επιχειρηματικό όμιλο της Χώρας των Βάσκων, παράγει το 3–4% του ΑΕΠ και το 7–8% του βιομηχανικού ΑΕΠ αυτής, ενώ εμπορεύεται σε τέσσερις τομείς δραστηριότητας : τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τη βιομηχανία, το λιανικό εμπόριο και την έρευνα και καινοτομία(Πηγή : Mondragon Corporation, 2019)

Αυτή τη στιγμή η Mondragon απασχολεί 81.000 υπαλλήλους σε 98 συνεταιρισμούς, διαθέτει 143 θυγατρικές εταιρείες και εξάγει σε 150 χώρες. Σε πολλές από τις συμμετέχουσες εταιρείες οι εργάτες είναι παράλληλα μέτοχοι και μέλη με δικαίωμα ψήφου στις γενικές συνελεύσεις (Πηγή : Mondragon Corporation, 2019)

Το κρυμμένο μυστικό

Σύμφωνα με τις καταστατικές αρχές της, κάθε συνεταιρισμός εισφέρει στα αποθεματικά του βιομηχανικού κλάδου που ανήκει (industrial group εντός του Ομίλου), σε ταμεία ή/και κεφάλαια του Ομίλου Mondragon που προορίζονται για επενδύσεις σε νέα προϊόντα – υπηρεσίες και νέους συνεταιρισμούς καθώς και στο Πανεπιστήμιο του Μοντραγκόν. Οι εισφορές αυτές ανέρχονται στο 35% επί των αποτελεσμάτων (ο δόκιμος όρος για τα κέρδη στους συνεταιρισμούς είναι «αποτελέσματα») και συνιστούν μια μορφή εσωτερικής φορολογίας. Ο συντελεστής φορολογίας για τα αποτελέσματα βρίσκεται κατ’ εξαίρεση στο 10%, υπό την προϋπόθεση όμως να διατίθεται μέρος των μετά φόρων στο Ταμείο Κοινωνικής Πρόνοιας και Εκπαίδευσης καθώς και στο αποθεματικό του συνεταιρισμού.

«Στο Μοντραγκόν δεν είδα σημάδια φτώχειας. Δεν είδα σημάδια ακραίου πλούτου.

Είδα ανθρώπους να φροντίζουν ο ένας τον άλλον»

(Barbara Peters, Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας | 2000)

Αλληλεγγύη στην κρίση

Η αλληλεγγύη ωστόσο δεν εξαντλείται εκεί. Οι συνεταιρισμοί έχουν προγραμματιστεί να αλληλοϋποστηρίζονται και στις περιόδους κρίσης και οικονομικής διαταραχής. Από την παραπάνω αλληλέγγυα υποχρέωση προκύπτει, ότι ο κάθε ένας από τους 11 κλάδους του Ομίλου μπορεί να διαθέτει ικανά αποθεματικά για να καλύψει μέχρι και σε ποσοστό 50% έκτακτες ζημίες των συνεταιρισμών – μελών του. Ο Όμιλος υποστηρίζει περαιτέρω αυτή τη διαδικασία κάλυψης ζημιών με το ταμείο ειδικού σκοπού, που έχει ιδρύσει σχετικά. Έτσι, ένας συνεταιρισμός του μπορεί να αντέξει τις επιπτώσεις της οικονομικής κυκλικότητας ή μιας αναδιάρθρωσης μέχρι και για τρία χρόνια, χωρίς σημαντικές απώλειες στους λογαριασμούς των μελών του, οι οποίοι έχουν και ως επιπλέον μαξιλάρι ασφαλείας τα αποθεματικά του ίδιου του συνεταιρισμού, στον οποίο ανήκουν.

Ανάπτυξη και στην κρίση

Ως εκ τούτου, χαρακτηριστικά είναι τα τρέχοντα στοιχεία για το μέγεθος της ανάπτυξης που παράγει σε περιβάλλον κρίσης. Για το έτος 2017, στο οικονομικό και χρηματοοικονομικό σκέλος, η Mondragon παρουσίασε €5,5 εκατ. συνολικά έσοδα από πωλήσεις, δημιούργησε 2.691 νέες θέσεις εργασίας, ενώ διατηρεί 1,2 εκατ. πελάτες παγκοσμίως. Κατάφερε να αυξήσει το μετοχικό της κεφάλαιο κατά 3% καθώς και να επανεπενδύσει €334 εκατ. από τα αποτελέσματά της (κέρδη) για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των νέων παραγωγών. Επιπλέον, έχει στην κατοχή της 489 πατέντες ευρεσιτεχνίας και στο δυναμικό της 1.928 επιστήμονες ερευνητές. Χάρη στα ως άνω, η Mondragon διαχειρίζεται μία από τις μεγαλύτερες αλυσίδες σουπερμάρκετ και μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ισπανίας.

Σχήμα 1. Το σύστημα διοίκησης, διάρθρωσης και αναδιανομής πόρων της Mondragon

Η εσωτερική ανάπτυξη του συνεταιρισμού δεν περιορίζεται εντός του, αλλά διαχέεται και στο εξωτερικό περιβάλλον. Το Μοντραγκόν, ως κοινωνικός επιχειρηματικός κολοσσός, αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα συνεταιριστικής οικονομίας και συμμετοχικής διαχείρισης στον κόσμο, με ορθολογική διάρθρωση πόρων και πολιτικών, το οποίο συνυπάρχει και συνεργάζεται αρμονικά με το ευρύ δίκτυο μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν και τη βάση της βασκικής περιφερειακής οικονομίας.

Οι εξαιρετικές επιδόσεις του Συνεταιριστικού Ομίλου του Μοντραγκόν οφείλονται στους πέντε (5) άξονες, όπου βασίζει τη διαχείρισή του και αποτελούν ένα μηχανισμό παραγωγής σταθερά επαναλαμβανόμενων αποτελεσμάτων (οικονομική βιωσιμότητα). Αυτοί είναι : η δημοκρατική διοίκηση (ένα μέλος : μία ψήφος), η αναλογία ανώτατων / κατώτατων μισθών με δικαιοσύνη και στο επίπεδο των κλαδικών και περιφερειακών αμοιβών, το δίκαιο σχέδιο συνταξιοδότησης, η συμμετοχή των μελών στη δομή του επενδυτικού αυτού φορέα και η διασύνδεσή του με την εκπαίδευση (τα Ερευνητικά Κέντρα και το τοπικό Πανεπιστήμιο).

Αυτός ο μηχανισμός με την καλλιέργεια της παραγόμενης υπεραξίας (γνώση, κατανομή δεξιοτήτων, καινοτομικότητα και δικτύωση) εντός του έχει επιτρέψει στο Μοντραγκόν να γεννά κατά μέσο όρο τέσσερις νέους συνεταιρισμούς ανά έτος, σχεδόν όλοι από τους οποίους έχουν διάρκεια ζωής άνω των πέντε ετών. Είναι χαρακτηριστικό, ότι κατά το έτος 2011 και στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης έκλεισαν δύο συνεταιρισμοί δυναμικότητας 75 εργαζομένων, αλλά με την εσωτερική κινητικότητα δεν σημειώθηκε καμία απόλυση (ανθεκτική γεωγραφική περιφέρεια, με υψηλή ταχύτητα απορρόφησης των κραδασμών και επαναφοράς στα επίπεδα προ διαταραχής).

Σχήμα 2. Η απασχόληση στη Mondragon αυξάνεται διαχρονικά, τετραπλασιάστηκε σε 20 χρόνια

Γιατί η αυτοδιαχείριση είναι σημαντική

Ανάμεσα, λοιπόν, στην ιδιωτική εμπορευματική οικονομία των επιχειρήσεων (πρώτος τομέας, κέρδος) και στο ρυθμιστικό / αναδιανεμητικό χαρακτήρα των αγαθών και υπηρεσιών του δημόσιου τομέα (δεύτερος τομέας, κοινή ωφέλεια) παρεμβάλλει ο ενδογενής μηχανισμός της οικονομικής ανάπτυξης υπό τη μορφή κοινωνικής επιδιαιτησίας. Αυτή η παρεμβολή ενέχει και θέση οικονομικής δικαιοσύνης, γιατί στο δίλημμα ισότητα ή αποτελεσματικότητα κατανομής του πλούτου (παρεμβατική λειτουργία, αναδιάρθρωση) απαντούμε, ότι η ισότητα μπορεί να υπάρξει μαζί με την αποτελεσματικότητα (ενδογενής λειτουργία, συνάρθρωση).

Κατ’ αυτό τον τρόπο, διαμορφώνεται ένα νέο αναπτυξιακό παίγνιο εντός του υπάρχοντος συστήματος αγοράς (παγκοσμιοποίηση), όπου από τη μία πλευρά βρίσκεται το οικονομικό κεφάλαιο (μεγέθυνση, θέλει τις οικονομίες να συγκλίνουν μεταξύ τους και προς τα άνω), το οποίο αλληλεπιδρά από την άλλη με το κοινωνικό κεφάλαιο (αναδιάρθρωση, οι οικονομίες δεν μπορούν τελικά να συγκλίνουν μεταξύ τους και συμπιέζονται προς τα κάτω) ενώ στο μέσο έχουμε εξισορρόπηση των παραπάνω δυνάμεων πόρων και πολιτικών με το εδαφικό κεφάλαιο (ενδογενής ανάπτυξη, οι οικονομίες αναπτύσσονται στρατηγικά και με συνοχή όπου και όπως χρειάζεται).

Παρ’ όλο που η κοινωνική οικονομία της αγοράς είναι άριστα διατυπωμένη στη θεωρία, αλλά συναντά δυσκολίες στην πράξη επειδή είναι εκτεθειμένη στο διεθνή ανταγωνισμό, έχει παρατηρηθεί, ότι τα επιτυχημένα παραδείγματα συνεταιρισμών ανά τον κόσμο, που όχι μόνο έχουν επιβιώσει, αλλά έχουν βελτιώσει και την ανταγωνιστικότητά τους κατά τη διάρκεια της κρίσης, ανήκουν στον Τρίτο Κοινωνικό Τομέα.

Επίλογος

Σήμερα, τα μεγαλύτερα από τα εκτελούμενα έργα στην Αφρική και την Ασία πραγματοποιούνται από τους συνεταιρισμούς του Mondragon. Και αυτό συμβαίνει, όταν οι φτωχές χώρες σταματούν να επιδοτούν τις πλούσιες…

  

Νίκος Δενιόζος*: Πώς η Ελλάδα θα κερδίσει έναν νέο πόλεμο με την Τουρκία –

on Sunday, 10 March 2019. Posted in Μελέτες

 

O Παναγιώτης Κονδύλης στο μνημειώδες έργο του «Θεωρία Του Πολέμου» και ειδικότερα στο κεφάλαιο περί Ελληνοτουρκικού Πολέμου, εισάγει την έννοια του γεωπολιτικού δυναμικού και αναφέρεται περαιτέρω σε τρία επίπεδα ανάλυσής του ορίζοντάς τα, ως ακολούθως.

Οι τρείς γεωπολιτικές διαστάσεις

Πρώτον: « Ως την ιστορικοκοινωνική παρουσία ενός συλλογικού υποκειμένου που με την πολιτική και λοιπή δυναμική του γεμίζει ορισμένο γεωγραφικό χώρο…», Δεύτερον: « Ως ευρύτερους χώρους μέσα στους οποίους εκδιπλώνει ένα έθνος την πρωτογενή του ενέργεια με ποικίλους, οικονομικούς , πολιτισμικούς, στρατιωτικούς κ.τ.λ. τρόπους, αλλά πάντα σε συνάφεια με υπέρτερους πολιτικούς σκοπούς…» και Τρίτον: « Ως άμεσα συνδεδεμένο με γεωγραφικά δεδομένα και πρέπει να αναλύεται συγκριτικά, γιατί η γεωγραφία δίνει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε σχέση μονάχα με κάποιον άλλον…».


Ασφαλώς και τα τρία προαναφερόμενα επίπεδα ανάλυσης του γεωπολιτικού δυναμικού του Κονδύλη , τέμνονται μεταξύ τους και η τομή αυτή μας δημιουργεί το ευρύτερο πεδίο προβληματισμού και το έναυσμα για υιοθέτηση και εφαρμογή πολιτικών –σε άκρως ρεαλιστικό επίπεδο- προς την ανάδειξη γεωπολιτικής ισχύος της χώρας υπό όρους βιωσιμότητας και διάρκειας. .. Ωστόσο δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι στον όρο γεωπολιτική –στον σύνθετο αυτόν όρο-, όπως σημειώνει ο Κονδύλης , «… η πολιτική δεν μπορεί παρά να αναπτύσσεται σε στενή συνάφεια μ’ έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό όρο, και στην ιστορία εναπόκειται να αποφασίσει με ποια έννοια και με ποιάν απόκλιση θα καταστεί αμφίδρομη η σχέση αυτή».

Το ζητούμενο: Βιώσιμη Γεωπολιτική

Αλλά ας επανέλθουμε στο ζέον ζήτημα της γεωπολιτικής ισχύος, αφού η μήτρα της –το γεωπολιτικό δυναμικό κατά Κονδύλη- αποτελεί την ικανή και αναγκαία συνθήκη για την γέννησή της και την ύπαρξή της. Προσεγγίζοντας λοιπόν το ζητούμενο της βιώσιμης γεωπολιτικής ισχύος μέσα από την πολιτική και λοιπή δυναμική του συλλογικού υποκειμένου ( ουδόλως τυχαία ο Π. Κονδύλης χρησιμοποιεί τον όρο «υποκείμενο», αφού έτσι μια οντότητα αυτενεργεί με κριτήριο το συμφέρον της, ενώ το «αντικείμενο» υπόκειται σε διαδικασίες εκμετάλλευσης, υποχωρητικότητας και κατευνασμού στο συγκρουσιακό και συνεχώς μεταβαλλόμενο πεδίο των διεθνών σχέσεων), όχι μόνον της ελληνικής κρατικής οντότητας αλλά και του ελληνικού έθνους (ένα πρώτο επίπεδο ανάλυσης), την πρωτογενή του ενέργεια ( ένα δεύτερο επίπεδο ανάλυσης) και φυσικά το γεωγραφικό του χώρο ( ένα τρίτο επίπεδο ανάλυσης ) .

Η μυστική συνάρτηση

Αν αποπειραθούμε βέβαια αυτά να τα εκφράσουμε σύμφωνα με την μαθηματική ανάλυση, έτσι ώστε στη συνέχεια να μας δοθεί η δυνατότητα για εξαγωγή συμπερασμάτων που να εδράζονται σε επιστημονική μεθοδολογία, τότε η γεωπολιτική ισχύς θα είναι μια συνάρτηση των τριών προαναφερθέντων ομάδων μεταβλητών δηλαδή της πολιτικής και των στοιχείων δυναμικής, της πρωτογενής του ενέργειας και του γεωγραφικού του χώρου του ελληνικού έθνους. Στη συνέχεια, ως πρώτο βήμα προσδιορίζονται σαφώς είτε με ποσοτικά είτε με ποιοτικά στοιχεία τις «τιμές» των παραπάνω μεταβλητών. (Η διαδικασία κανονικοποίησης των ποιοτικών μεταβλητών θα μας «απαλλάξει» από μη ποσοτικοποιημένα χαρακτηριστικά).

Ωστόσο χρησιμοποιώντας την αφαιρετική σκέψη, θεωρώ ότι η ύπαρξη βιώσιμης γεωπολιτικής ισχύος συναρτάται άμεσα από την υλοποίηση εθνικής στρατηγικής. Και πιο συγκεκριμένα η τελευταία με τη σειρά της συναρτάται άμεσα από:

• Επίπεδο ανάπτυξης της βιομηχανίας
Άμυνα και ασφάλεια
Συμμαχίες
Διπλωματία
• Εθνική συνείδηση
• Ύπαρξη πλουτοπαραγωγικών πόρων
• Σταθερότητα πολιτικού συστήματος
• Ικανότητα άσκησης προπαγάνδας και επηρεασμού της διεθνούς κοινής γνώμης.


Η χρυσή τομή

Κατά συνέπεια αναδεικνύεται το γεγονός σύνθεσης των δύο συναρτήσεων γεωπολιτικής ισχύος και εθνικής στρατηγικής , αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε την ακρίβεια της μαθηματικής σκέψης και τάξης. Βεβαίως και σ ’αυτήν την περίπτωση της σύνθεσης, για να είμαστε ακριβείς είναι αναγκαίο να ορίσουμε τα πεδία ορισμού αυτών των συναρτήσεων. Με άλλα λόγια ορίζοντάς τα , έχουμε πλήρη εικόνα των περιορισμών που αντικειμενικά υφίστανται τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, έτσι ώστε στην τελική σύνθεση, να υπάρξει σαφής εικόνα για τη λήψη ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων πολιτικών.

Περαιτέρω αν αποκαλέσουμε την εθνική στρατηγική ως συνάρτηση χρησιμότητας της κρατικής οντότητας, που συνοψίζεται στον ωφελισμό (utilitarianism) που θέτει ως πρωταρχικό στόχο την ικανοποίηση των αναγκών της και της διαφύλαξης της εθνικής συλλογικότητας των μελών της, τότε αναμφισβήτητα και υπό όρους εφαρμογής ορθολογικών κριτηρίων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, τότε μπορούμε να αποπειραθούμε να εφαρμόσουμε τη διαδικασία βελτιστοποίησης ( η μεγιστοποίηση θα είναι το ιδανικό) αυτής της συνάρτησης χρησιμότητας της εθνικής στρατηγικής, αλλά υπό περιορισμό. Ποιος μπορεί να είναι αυτός ο περιορισμός; Ένας τέτοιος δύναται να τεθεί –και ασφαλώς ισχύει- ο δημογραφικός παράγοντας εκφραζόμενος π.χ. από τις τιμές του καθαρού δείκτη αναπαραγωγής του πληθυσμού ( δυσμενής για τη χώρα μας). Έτσι στη συνέχεια της διαδικασίας με χρήση κατάλληλων αλγεβρικών χειρισμών καθώς και εφαρμογής μεθόδου διαφορικού λογισμού πρώτων και δευτέρων παραγώγων , αφενός μεν εξάγονται τιμές σύμφωνα με τις οποίες μεγιστοποιείται η υπό εξέταση συνάρτηση χρησιμότητας της εθνικής στρατηγικής υπό τον περιορισμό που έχει ήδη τεθεί ικανοποιώντας έτσι την ικανή και αναγκαία συνθήκη, ώστε να πληρούνται οι προϋποθέσεις της επιστημονικής μεθοδολογίας που υιοθετήθηκε.
Η μεθοδολογία που περιγραφικά αναπτύχθηκε παραπάνω, αποπειράται να προσεγγίσει ολιστικά το εν λόγω ζήτημα διερεύνησης των συνθηκών και προϋποθέσεων ανάδειξης της γεωπολιτικής ισχύος της χώρας, λαμβάνοντας πάντα υπόψη ότι η στρατιωτική και οικονομική ισχύς είναι άνισα κατανεμημένη μεταξύ των δρώντων που συνθέτουν το διεθνές γεωπολιτικό παίγνιο.

Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, η μεγιστοποίηση της εξετασθείσας συνάρτησης της εθνικής στρατηγικής, που θα διαχύσει τα αποτελέσματά της στη γεωπολτική ισχύ, συναρτάται και αυτή με τη σειρά της από την άμβλυνση της ανισότητας στο τεχνολογικό επίπεδο, από την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων ( ας εξετάσουμε σοβαρά στο σημείο αυτό τη δημιουργία οικονομιών συσσώρευσης) και την βελτίωση της πολιτικής πρακτικής και οικονομικής οργάνωσης του γεωγραφικού χώρου. Άλλωστε ο Παν. Κονδύλης μας έχει δείξει το δρόμο πολλαπλώς. Στο χέρι μας, στο πνεύμα μας και στη βούληση μας έγκειται να προχωρήσουμε αποτελεσματικά και γόνιμα.

*Δρ Νίκος Δενιόζος.

Τιτλοι-υπότιτλοι: new-economy.gr Αυθεντικός τιτλος όπως εστάλη από τον συγγραφέα: ‘Το ζητούμενο είναι η Γεωπολιτική Ισχύς της Ελλάδος. Ναι, αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις ώστε να είναι βιώσιμη;’

Χριστίνα Μπαρμπαρούση*: Η Ανθεκτικότητα των Περιφερειών πριν και μετά την Οικονομική Διαταραχή

on Friday, 11 January 2019. Posted in Μελέτες

ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Αναστάσιος Νικόλαος - ΠΕΝΟΥ Ελένη: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ “ΕΠΙΛΥΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΙΡΑΝ

on Wednesday, 19 December 2018. Posted in Μελέτες

Εισαγωγή

Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του μαθήματος «Παίγνια Επιχειρηματικής Στρατηγικής» - μάθημα του χειμερινού εξαμήνου του τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων, της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σκοπός της αποτελεί η διερεύνηση, η καταγραφή, η ανάλυση και η παρουσίαση ενός παιγνίου διεθνών σχέσεων και συγκεκριμένα του ζητήματος εφαρμογής του Πυρηνικού Προγράμματος του Ιράν και τις διαδοχικές κινήσεις – αντιδράσεις που αυτό θα προκαλέσει στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Μολονότι πρωταρχικός στόχος της παρούσας είναι ο ορισμός και η ταξινόμηση του παιγνίου, καθώς και η ανάλυση των στρατηγικών επιλογών και αποδόσεων κάθε παίκτη αυτού, κρίνεται ιδιαιτέρως χρήσιμη αλλά και αναγκαία η λεπτομερείς αναφορά διαφόρων εισαγωγικών πληροφοριών και ιστορικών στοιχείων, που επιτελούν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του αποτελέσματος, ήτοι στην ισορροπία του παιγνίου.

Πιο αναλυτικά, το Ιράν και το εν λόγω πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται πολύ συχνά στο προσκήνιο, είτε ως πρωτοσέλιδο στον τύπο, είτε ως καυτό θέμα πολιτικών-οικονομικών-περιβαλλοντικών συζητήσεων και αντιπαραθέσεων, αλλά και σφοδρών αντιδράσεων. Από την μία πλευρά, υποστηρίζεται ότι, η λειτουργία του πυρηνικού προγράμματος συμβάλλει στην ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, ενώ από την άλλη ότι θέτει σε κίνδυνο, όχι μόνο την ζωή εκατομμυρίων πολιτών, αλλά και του ίδιου του πλανήτη, σε περίπτωση ατυχήματος ή παραγωγής πυρηνικών όπλων και προϊόντων. Στο πρώτο κεφάλαιο, επισημαίνονται ορισμένα βασικά στοιχεία για το ιρανικό κράτος, όσον αφορά την γεωπολιτική του σημασία και λοιπα χαρακτηριστικά, όπως η οικονομία, το κλίμα και η επικρατούσα πολιτική κατάσταση, παρατίθεται συνοπτική ιστορική αναδρομή των σχετικών με το πρόγραμμα γεγονότων και εξελιξεων, καθώς και αναφέρονται οι χρήσεις – εφαρμογές του πυρηνικού προγράμματος στην καθημερινότητα αλλά και ο διεθνής αντίκτυπος (αντιδράσεις).

Τέλος, γίνεται μία προσπάθεια καταγραφής των σχέσεων του Ιράν με τις δυτικές και ανατολικές χώρες, με την χώρα μας, αλλά και με την μεγάλη υπερδύναμη, τις ΗΠΑ. Οι σχέσεις αυτές που εντοπίζονται είναι είτε σε συνεργατικό επίπεδο, είτε σε επίπεδο διαφωνίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί το κύριο μέρος της εργασίας, παρουσιάζεται το μοντέλο του παιγνίου, αναλύονται όλοι οι παίκτες (Ιράν, ΗΠΑ, Ρωσία) και οι στρατηγικές επιλογές τους σε κάθε κίνηση, γίνεται μία αριθμητική σύγκριση των στρατιωτικών δυνάμεων της κάθε πλευράς και αναλύεται η έκβαση κάθε υπο-παιγνίου, με σκοπό να βρεθεί η τελική επιλογή, η οποία θα επιφέρει την ισορροπία. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας, εξάγονται συμπεράσματα για τις βέλτιστες στρατηγικές επιλογές των τριών παικτών και τις ανάλογες αποδόσεις-απολαβές κάθε παίκτη. 

PDF!

Υπεύθυνος Ερευνητής: Κύργος Ζήσης- Εξέταση απαιτήσεως συνδρομής των Ε.Δ. στην Εσωτερική Ασφάλεια της Χώρας - Εφαρμογή Θεωρίας Πολέμου - Αθήνα 2018

on Monday, 17 December 2018. Posted in Μελέτες

Πρόλογος
Η Θεωρία Πολέμου αποτελεί ένα μεγάλο κομμάτι των στρατιωτικών επιστημών το οποίο προσπαθεί να ερμηνεύσει τη χρήση της στρατιωτικής ισχύος. Γι αυτό το λόγο, είναι στενά συνδεδεμένη με την επιστήμη των διεθνών σχέσεων.
Το παρόν πόνημα αποτελεί μία προσπάθεια να εξεταστεί κατά πόσο ορισμένες αρχές της θεωρίας πολέμου και των διεθνών σχέσεων μπορούν να έχουν εφαρμογή στον τρόπο με τον οποίο εμπλέκονται οι Ένοπλες Δυνάμεις στην αντιμετώπιση των διάφορων εσωτερικών απειλών, κυρίως από πλευράς πολιτικών και στρατηγικής, με την έννοια δηλαδή των χρησιμοποιούμενων πρακτικών και μέσων, καθώς και την δικαιολόγηση της επέμβασης αυτής με την χρήση της θεωρίας του δίκαιου πολέμου.
Η εργασία αυτή πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών.

PDF 

RAND- China's Long-Range Bomber Flights Drivers and Implications by Derek Grossman, Nathan Beauchamp-Mustafaga, Logan Ma, Michael S. Chase

on Sunday, 18 November 2018. Posted in Μελέτες

Research Questions

  1. Where are these over water flights occurring? What data is available from public sources?
  2. What are the key issues driving top Chinese leaders to move in the direction of conducting overwater bomber flights in the Asia-Pacific region?
  3. Is China using these flights for deterrence signaling? If so, what deterrence signaling does China wish to convey, and what channels is China using to send these signals?
  4. What are the likely implications of China's next-generation H-20 bomber?
  5. How are regional countries reacting to the flights? What can the United States do to reassure affected allies and partners?

This report examines the key drivers behind China's strategic bomber flights throughout the Asia-Pacific region, assessing Chinese commentary on flights and leveraging a number of sources, including interviews in Taipei and Tokyo, to better understand and gauge regional reactions. The report recommends specific responses for consideration by the U.S. Air Force and U.S. policymakers, as well as allies and partners, offering an in-depth analysis of the key issues driving top Chinese leaders to move in the direction of conducting these overwater bomber flights.

Since March 2015, the Chinese People's Liberation Army Air Force (PLAAF) has sent its strategic bomber on long-range overwater flights on at least 38 separate occasions to important areas throughout the Asia-Pacific region. Chinese leaders seek to achieve at least four key objectives with PLAAF bomber flights throughout the region: First, bombers enable Beijing to send a deterrence message or to signal resolve in the conventional military domain to defend its maritime territorial claims. Second, overwater flights significantly enhance realistic training for PLAAF operators. Third, successful bomber flights offer Chinese leaders the opportunity to play up their achievements for domestic consumption, highlighting progress toward the building of "world-class" military forces. And fourth, the increased operational tempo of PLAAF bomber flights around Taiwan appear to be designed, at least in part, to ratchet up pressure against Taiwanese president Tsai Ing-wen, as she has refused to acknowledge the 1992 Consensus, also known as the One China Consensus, since taking office in May 2016.

Key Findings

Implications for the United States

  • Given the multiple benefits derived from long-range strategic bomber flights over the Asia-Pacific region, whether in the area of conventional strategic signaling, realistic training opportunities, coercion of Taiwan, or propaganda for domestic consumption, the United States should expect that Beijing will continue to pursue — and even ramp up — these activities for the foreseeable future.
  • Chinese president Xi Jinping's intent is to modernize and professionalize the People's Liberation Army into a "world-class" force that aligns with his vision of a stronger, "rejuvenated" China, and this virtually guarantees that the PLAAF will enjoy generous top leadership support in the coming years.
  • The U.S. Air Force and other decisionmakers tasked with handling the U.S. response to the bomber flights should not expect to be able to dissuade Chinese leaders from continuing down this path.
  • China's next-generation long-range strategic bomber, dubbed the H-20, is expected to enter service in the 2020s and will likely have the range to reliably threaten U.S. targets beyond the Second Island Chain, including Guam and Hawaii. Its likely nuclear capability could have implications for U.S. extended deterrence and for assurance of U.S. allies and partners in the region.
  • Going forward, the key objective for the United States and its allies and partners should be to determine how to mitigate any negative effects of Chinese bomber flights, which appear set to become an increasingly regular occurrence in the region.

Recommendations

  • The United States could work with allies and partners to devise a strategy for dealing with these flights. One effective means of discouraging increasingly provocative flights could be to conduct joint intercepts with Japan. Another would be to conduct and publicize joint air defense exercises with affected countries to reinforce extended deterrence and signal China that the United States and its allies will not be intimidated. Further improving the air defenses and training of U.S. bases in Asia — especially in Guam — might also be considered. The United States should also work with partners to plan ahead for potentially more provocative flights in the future.
  • Washington could consider increasing U.S. Air Force bomber flights in the region to respond to or even match People's Liberation Army Air Force flights. Such flights would demonstrate U.S. commitment to allies and partners.
  • There should be increased awareness of PLAAF activities through greater foreign and U.S. government transparency.
  • The U.S. government can disclose more information on the strategic and political intentions of Chinese bomber flights over disputed territories and the consequences of such provocative actions, especially noting that military and political coercion of rival claimants violates international norms for resolving territorial disputes. Similarly, increasing U.S. information sharing with allies and partners in the region, publicly or privately, about Chinese bomber flights would serve to reassure allies and likely bolster support for the U.S. presence in the region.

Table of Contents

  • Chapter One

    Introduction

  • Chapter Two

    Cataloging PLAAF Bomber Flights in the Asia-Pacific

  • Chapter Three

    Drivers of Chinese Bomber Flights

  • Chapter Four

    Regional Reactions to Chinese Bombers

  • Chapter Five

    China Developing a Next-Generation Bomber

  • Chapter Six

    Implications and Recommendations for the United States

  • Appendix A

    A Full List of PLA H-6 Long-Range Bomber Flights over Water

Research conducted by

The research reported here was commissioned by the United States Air Force and conducted by the Strategy and Doctrine Program within RAND Project AIR FORCE.

This report is part of the RAND Corporation research report series. RAND reports present research findings and objective analysis that address the challenges facing the public and private sectors. All RAND reports undergo rigorous peer review to ensure high standards for research quality and objectivity.

Permission is given to duplicate this electronic document for personal use only, as long as it is unaltered and complete. Copies may not be duplicated for commercial purposes. Unauthorized posting of RAND PDFs to a non-RAND Web site is prohibited. RAND PDFs are protected under copyright law. For information on reprint and linking permissions, please visit the RAND Permissions page.

The RAND Corporation is a nonprofit institution that helps improve policy and decisionmaking through research and analysis. RAND's publications do not necessarily reflect the opinions of its research clients and sponsors. 

DOWNLOAD EBOOK FOR FREE

PDF file 3.5 MB
[12 3 4 5  >>