Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Α/ΓΕΕΘΑ: Σημειακή κρίση, αξιοσημείωτο μήνυμα

on Wednesday, 24 June 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του Ανδρέα Ματζάκου, Απόστρατου Αξκου του ΣΞ και μέλος ΕΛΙΣΜΕ

Α/ΓΕΕΘΑ: Σημειακή κρίση, αξιοσημείωτο μήνυμα

                               Ανδρέας Ματζάκος

  

Την Παρασκευή 19 Ιουνίου, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (Α/ΓΕΕΘΑ) Κων/νος Φλώρος, απαντώντας σε ερωτήσεις που του υπέβαλαν διαπιστευμένοι δημοσιογράφοι, ανέφερε ότι ‘’δεν υπάρχει σημειακή κρίση, τέτοια έννοια δεν υφίσταται’’, εννοώντας ότι οπουδήποτε και να παραβιαστούν κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο, η Ελλάδα θα απαντήσει. Επίσης τόνισε ότι ‘’δεν μπορεί να γίνει κάτι στο Καστελλόριζο και να μην εξαπλωθεί παντού’’.

Αφορμή για το παρόν άρθρο αποτελεί αυτή ακριβώς η δήλωση, προκειμένου να αναλυθεί τι ακριβώς σημαίνει για το στρατιωτικό δόγμα της Αποτροπής που έχει υιοθετήσει η χώρα μας έναντι της Τουρκίας. Η θέση του άρθρου είναι ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική δήλωση στο πνεύμα άλλων δηλώσεων και της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Στην πρώτη παράγραφο θα δούμε ένα σύντομο θεωρητικό πλαίσιο για την Αποτροπή, ενώ στην δεύτερη παράγραφο θα αναλυθεί η έννοια της σημειακής κρίσεως. Στην συνέχεια θα δούμε γιατί έχει ιδιαίτερο βάρος η εν λόγω δήλωση και το άρθρο θα κλείσει με επίλογο. 

Τι είναι αποτροπή

Σε θεωρητικό επίπεδο, μια από τις στρατηγικές που έχουν στην διάθεση τους τα κράτη για να διαφυλάξουν την ασφάλεια τους, δηλαδή την επιβίωση τους, είναι και αυτή της Αποτροπής. Η Αποτροπή στοχεύει στο να προλάβει να μην ενεργήσει ο αντίπαλος με συγκεκριμένο τρόπο, υπό τον φόβο των συνεπειών που θα υποστεί, εάν παρά την προειδοποίηση/απειλή, αυτός αναλάβει την ενέργεια που έχει κατά νουν. Η Αποτροπή όπως και κάθε στρατηγική, εξελίσσεται στον γεωγραφικό χώρο ενός κράτους, ο οποίος στην συγκεκριμένη περίπτωση, είναι το Αιγαίο.

Συνήθως στις γεωπολιτικές αναλύσεις που κάνουν οι λήπτες αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής, η γεωγραφία ξεφεύγει από τις εκτιμήσεις και δεν της δίδεται η βαρύτητα που απαιτείται. Συνήθως υπερτονίζεται η υπεροχή στην στρατιωτική ή την οικονομική ισχύ. Και αυτή η παράλειψη, είχε σοβαρές συνέπειες στην ιστορία για κράτη που αγνόησαν ότι η Στρατηγική τους εξελίσσεται σε γεωγραφικό χώρο και συνεπώς πρέπει να είναι προσαρμοσμένη σε συγκεκριμένες απαιτήσεις.

Σημειακή κρίση έννοια

Ο όρος σημειακή κρίση, δεν υφίσταται στην διεθνή βιβλιογραφία που πραγματεύεται τον χειρισμό κρίσεων. Μετά την κρίση των Ιμίων το 1996, το ελληνικό σύστημα ασφαλείας, αφού δεν κατάφερε να αποτρέψει κατάληψη ελληνικού εδάφους από Τούρκους στρατιώτες στις βραχονησίδες Ίμια, εφηύρε τον όρο ‘’σημειακή κρίση’’. Ο όρος αυτός χρειαζόταν προκειμένου να περιγράψει μια πιθανή κρίση σε κάποια άλλη νήσο του Αιγαίου, κατοικημένη ή ακατοίκητη, ώστε να αποφευχθεί κλιμάκωση και γενικευμένη σύρραξη όπως το ίδιο το πολιτικό σύστημα θεωρούσε. (Ομιλία του τότε Υπουργού Εθνικής Αμύνης κ. Βενιζέλου κατά την διάρκεια της συνεδριάσεως της διακομματικής Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής, τον Νοέμβριο του 2009). Οπότε ο γενικευμένος πόλεμος ήταν έξω από τις επιλογές του ελληνικού συστήματος ασφαλείας, στο ίδιο μήκος κύματος και με την γνωστή δήλωση Έλληνα πρωθυπουργού μετά την κρίση των Ιμίων: ‘’Και τι θέλατε, να κάνουμε πόλεμο’’;

Μια τέτοια θεώρηση έθετε βεβαίως το ερώτημα, πόσο μεγάλο μπορεί να είναι αυτό το σημείο; Σημείο θεωρήθηκαν τα Ιμια, σημείο μπορεί να είναι και το Αγαθονήσι; Σημείο και το Καστελλόριζο; Σημείο και οι Οινούσες; Και τι μήνυμα περνούσε στην απέναντι πλευρά μια τέτοια θεωρία; Σε αυτά τα ερωτήματα έρχεται να δώσει απάντηση η δήλωση του Α/ΓΕΕΘΑ, γι’ αυτό και για το άρθρο χαρακτηρίζεται ως πολύ σημαντική για την αποτρεπτική μας στρατηγική, όπως θα δούμε στην παράγραφο που ακολουθεί.

Αξία δηλώσεως

Η δήλωση του Α/ΓΕΕΘΑ είναι πολύ σημαντική γιατί στέλνει ουσιαστικό μήνυμα αποτροπής, καθόσον:

- Ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει σημείο στο Αιγαίο, αλλά ελληνικά εδάφη, ανεξαρτήτως εκτάσεως, στα οποία η χώρα μας ασκεί κυριαρχία και τα οποία θα υπερασπιστεί με χρήση στρατιωτικής ισχύος σε περίπτωση επιθετικής ενεργείας.

- Δεν αφήνει αμφιβολία ότι η κρίση δεν θα μείνει σε τοπικό επίπεδο, αλλά θα επεκταθεί. Κατά συνέπεια η Τουρκία θα πρέπει να είναι έτοιμη να πληρώσει κόστος για πιθανή επιθετική της ενέργεια, σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή, κατά την κρίση της Ελλάδας.

- Δεν αποκλείεται πλέον ο γενικευμένος πόλεμος εξ αιτίας μιας απερίσκεπτης ενέργειας, γεγονός που αναγκάζει την Τουρκία να είναι πολύ πιο προσεκτική, από ότι ήταν μέχρι σήμερα. Δηλαδή αν η αποτροπή αποτύχει, ακολουθεί σύρραξη, δεν σταματούν οι ενέργειες όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.

Στο άναρχο διεθνές περιβάλλον, τα επιθετικά κράτη προσπαθούν να επιτύχουν οφέλη, με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Κόστος σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και σε οπλικά συστήματα και υλικά. Μια τέτοια επιδίωξη της Τουρκίας, έρχεται να ανατρέψει αυτή η δήλωση, καθιστώντας σαφές ότι,  η περιορισμένη σε τόπο και χρόνο κρίση που προφανώς εξυπηρετεί την Τουρκία, αφού ότι και να κερδίσει δεν της ανήκει, δεν είναι μπορεί πλέον στις επιλογές της. Η δήλωση δείχνει ότι η Αποτρεπτική Στρατηγική μας λαμβάνει υπ’ όψιν της την ιδιαιτερότητα της γεωγραφίας εντός της οποίας θα εξελιχθεί μια ελληνοτουρκική διένεξη. Ότι για την Ελλάδα είναι σημαντική η διατήρηση της κυριαρχίας στο Αιγαίο, στο πλαίσιο βεβαίως των προβλέψεων των διεθνών συνθηκών που καθόρισαν τα σύνορα μας με την Τουρκία και του διεθνούς δικαίου. Χάνοντας νήσο μικρή ή μεγάλη στο Αιγαίο, υποσκάπτονται τα κυριαρχικά μας δικαιώματα εν συνόλω σε όλο τον αιγιακό χώρο. Με την κατοχή των νησιών του Αιγαίου δε, επιτυγχάνεται ο έλεγχος των θαλασσίων οδών συγκοινωνιών από την Μαύρη Θάλασσα στο Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και των θαλασσίων ζωνών που δικαιούται η χώρα.

Επίλογος

Μετά την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974, η Ελλάδα βιώνει την επεκτατική πολιτική της Τουρκίας, σε αέρα, θάλασσα και ξηρά, η οποία εκδηλώνεται σε καθημερινή βάση, με αιχμή του δόρατος την στρατιωτική της ισχύ. Και όπως όλοι γνωρίζουμε, οι διπλωματικές προσπάθειες της Ελλάδος δεν κατάφεραν μέχρι σήμερα να σταματήσουν αυτήν την αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας για την ανατροπή του status quo στο Αιγαίο. Αντιθέτως, η Τουρκία, με την απειλή χρήσεως βίας, μας απαγορεύει με επιτυχία να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στα 12νμ, να κάνουμε έρευνες για υδρογονάνθρακες στο Αιγαίο πέραν των 6νμ, προσπαθεί να πάρει τον έλεγχο του μισού Αιγαίου με το σχέδιο ‘’Γαλάζια Πατρίδα’’, εξαφανίζει το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου από τον χάρτη, ενώ υπέγραψε με την Λιβύη το παράνομο μνημόνιο συνεργασίας που περιορίζει την ΑΟΖ μεγάλων ελληνικών νησιών στα 6νμ.

Έρχεται λοιπόν ο Α/ΓΕΕΘΑ και λέει δεν παραχωρούμε ούτε σπιθαμή νησιωτικού εδάφους, υπό τον φόβο της απειλής χρήσεως βίας. Μην υπολογίζεις σε κάτι τέτοιο. Αν επιμένεις να πάρεις κάτι, θα πληρώσεις τίμημα από τις Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ) της χώρας. Και αυτή ακριβώς η δυνατότητα των ΕΔ να προκαλούν απώλειες και καταστροφή στον αντίπαλο, ανοίγει τον δρόμο στην διπλωματία για διάλογο και συνεννόηση, επί ίσοις όροις. Εκτός και αν ο αντίπαλος δεν είναι ορθολογικός δρων, δηλαδή δεν υπολογίζει για διαφόρους λόγους, την σχέση κόστους-οφέλους πριν ενεργήσει, κάτι που κατά την άποψη του άρθρου δεν ισχύει για την Τουρκία για τρεις κυρίως λόγους:

- Το κουρδικό ζήτημα, είναι εστία που σιγοβράζει από τότε που ανέκυψε και που μπορεί να φέρει ανατροπές στην εσωτερική πολιτική κατάσταση, ανά πάσα στιγμή.

- Η διαμάχη μεταξύ Γκιουλενιστών-Ισλαμιστών, την οποία το ίδιο το κόμμα του Ερντογκάν δημιούργησε, στην κατάλληλη στιγμή, κατά πάσα πιθανότητα θα βγει στην επιφάνεια.

- Η δεινή κατάσταση στην οποία ευρίσκεται στην παρούσα φάση η οικονομία της Τουρκίας, σε πιθανή κρίση, ενδεχομένως να πυροδοτήσει λαϊκές αντιδράσεις. Τον Ερντογκάν υποστηρίζει το 50% του εκλογικού σώματος. Υπάρχει ένα άλλο 50% που δεν το θέλει.

Βεβαίως το μήνυμα αυτό πρέπει να περάσει στον αντίπαλο, ώστε να το συνυπολογίζει στις ενέργειες του. Πως θα περάσει; Με τις απαραίτητες προετοιμασίες από ελληνικής πλευράς όπως, κατάλληλος σχεδιασμός, εκτέλεση ασκήσεων, συντήρηση υπαρχόντων οπλικών συστημάτων, αύξηση θητείας, αύξηση του προϋπολογισμού για αμυντικές δαπάνες και, με πράξεις όταν το απαιτήσουν οι περιστάσεις. 

Γιατί οι δηλώσεις μόνον, δεν παράγουν ασφάλεια για τα κράτη. Στις διεθνείς σχέσεις δεν έχει σημασία τι λες, αλλά τι πράττεις την δύσκολη ώρα.

* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MΑ στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών.

Liberal.gr

Ανατολικώς της Ιταλίας ο κίνδυνος… Είμαστε προ των πυλών αλλαγής του status του Αιγαίου

on Wednesday, 24 June 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Από τον Μανώλη Κοττάκη, «δημοκρατία»

Ανατολικώς της Ιταλίας ο κίνδυνος… Είμαστε προ των πυλών αλλαγής του status του Αιγαίου

  

 

Δεν χρειάζεται πολλή σκέψη, ούτε καν ρεπορτάζ. Τα μοτίβα επαναλαμβάνονται.

Από τον Μανώλη Κοττάκη, «δημοκρατία»

Στοιχειώδης διαγώνιος ανάγνωσις του νέου εξαιρετικού βιβλίου των διακεκριμένων συναδέλφων μας Μιχάλη Ιγνατίου και Νίκου Μελέτη «Η συμφωνία που γκρίζαρε το Αιγαίο, από τα Ίμια στη Μαδρίτη» (εκδόσεις Πεδίο), σε συνδυασμό με απλή μελέτη των δηλώσεων όλων των πρωταγωνιστών της περιοχής, κατατείνει σε ένα απλό συμπέρασμα: Οι Τούρκοι κινούνται βάσει οργανωμένου σχεδίου. Τα περί εξαγωγής της οικονομικής κρίσης τους στο Αιγαίο αποτελούν ανέκδοτο. Η ιστορία και τα γεγονότα δείχνουν ότι οι γείτονες δεν κινούνται ποτέ τυχοδιωκτικώς.

Πρώτα εξασφαλίζουν τα νώτα τους και έπειτα κινούνται. Εν προκειμένω, τι διαπιστώνουμε;

Πρώτον, ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι το πολιτικό τέκνο της προδοτικής συμφωνίας της Μαδρίτης την οποία έγραψε με τα χεράκια της η υπουργός Εξωτερικών των φίλων μας των «Δημοκρατικών» Μαντλίν Ολμπράιτ αντιγράφοντας λέξη προς λέξη το σχέδιο που είχε ετοιμάσει ο πρώην Τούρκος πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ.

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας από τον Κώστα Σημίτη και την εκ μέρους αναγνώριση της Ελλάδος νόμιμων και ζωτικών συμφερόντων της Τουρκίας στο Αιγαίο η Ελλάς καταδικάστηκε να απεμπολήσει διά παντός το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων της από τα 6 στα 12 μίλια. Μόνο μία κυβέρνηση επιχείρησε να παραβιάσει τη Μαδρίτη εργαζόμενη συστηματικά για ανακήρυξη ΑΟΖ με τις χώρες της περιοχής (Αλβανία, Λιβύη, Αίγυπτο), η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή το 2009, και η κυβέρνηση αυτή συμπτωματικώς… έπεσε.

Αν σήμερα μπορεί ο Ερντογάν και δημοσιεύει χάρτες πραγματοποίησης ερευνών πέριξ της Ρόδου, της Κάσου και της Καρπάθου, λίγο έξω από τα δικά μας 6 μίλια, στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεώς του, σε αυτή την προδοτική συμφωνία το οφείλει. Η Μαδρίτη γέννησε τη Λιβύη! Διά της αποχής της άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων μας έως τα 12 μίλια η Τουρκία επιχειρεί να καταλάβει ζωτικό χώρο της επικράτειάς μας διά χρησικτησίας.

Δυστυχώς για εμάς, πέραν των γραπτών υπάρχουν και ηχογραφημένα ντοκουμέντα από τη βραδιά των Ιμίων (φυλάσσονται στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ), στα οποία ακούγεται ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών να δεσμεύεται ότι δεν θα επεκτείνουμε ποτέ τα χωρικά μας ύδατα στα 12 μίλια.

Δεύτερον, όπως προκύπτει από τη διαγώνια ανάγνωση του βιβλίου Ιγνατίου – Μελέτη, απώτερος στόχος των Τούρκων αλλά και των Αμερικανών από το 1996, χρονιά που αμφισβητήθηκε για πρώτη φορά από την Τανσού Τσιλέρ η Συνθήκη της Λωζάννης -εκτός από τη θαλάσσια κυριαρχία μας στην περιοχή-, είναι ο αφοπλισμός των νήσων του Αιγαίου. Η αποχώρηση των ελληνικών Στρατευμάτων από τα Δωδεκάνησσα.

Το γράφει ο τότε πρεσβευτής των ΗΠΑ Τόμας Νάιλς σε τηλεγράφημά του της 27ης Μαρτίου 1996 προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ: «Πρέπει να πιέσουμε για την αμοιβαία αποχώρηση δυνάμεων στη δυτική Ανατολία και στο ανατολικό Αιγαίο». Και για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια ταπεινωμένη Ελλάς στο τραπέζι του διαλόγου. Είτε έπειτα από επεισόδιο είτε άνευ αυτού. Η σκηνοθεσία είναι γνωστή από το 1996. Για να τηρηθούν τα προσχήματα πρέπει όταν έρθει η ώρα του διαλόγου να έχουμε θέσει και εμείς ως Ελλάδα κάποια θέματα προς την Τουρκία για να είναι επικοινωνιακά διαχειρίσιμη η συμφωνία.

Οι ΗΠΑ το μεθοδεύουν από το 1996. Γράφει ο υπουργός Εξωτερικών Γουόρεν Κρίστοφερ -καθόλου βλαξ- σε τηλεγράφημα της 17ης Απριλίου 1996 προς την αμερικανική πρεσβεία των Αθηνών: «Υπάρχει και το θέμα της ισορροπίας. Χρειάζεται να υπάρχουν πολλά θέματα ώστε να μπορεί να γίνει παζάρι. Έτσι και οι δύο πλευρές θα μπορούν να είναι νικητές». Αν κρίνω από το γεγονός ότι η Ελλάδα έβαλε εσχάτως στο τραπέζι ζήτημα για το Ακουγιου, την Αγία Σοφία, την κυριαρχία των Μοσχονησίων, τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία, τότε μάλλον το manual έχει τεθεί σε εφαρμογή. Θα καθίσουμε στο τραπέζι για όλα.

Τρίτον, η τουρκική χορογραφία -και με το πρόσφατο επεισόδιο με τη φορτηγίδα «Cirkin» (που στη γλώσσα τους σημαίνει «Το άσχημο», «Το κακό») και με τη διέλευση του «Ορούτς Ρέιτς» από την ελληνική υφαλοκρηπίδα- δείχνει ότι οι γείτονες δεν θα προκαλέσουν επεισόδιο. Θα μας προκαλέσουν να το κάνουμε εμείς.

Εκείνοι αναμένουν την καταχώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου στα αποθετήρια του ΟΗΕ. Έπειτα θα κάνουν την εμφάνισή τους στην περιοχή επικαλούμενοι και την απουσία ελληνικών συντεταγμένων για να ισχυριστούν ότι βρίσκονται, βάσει αναγνωρισμένης διεθνούς συμφωνίας από τον ΟΗΕ, σε δική τους επικράτεια! Και ότι εμείς τους παρενοχλούμε!

Τέταρτον, οι διεθνείς συμμαχίες μας -αυτό προκύπτει από τη μελέτη των δηλώσεων αξιωματούχων- δεν είναι και τόσο σταθερές. Δεν πατάμε γερά. Οι Γάλλοι έκαναν ότι δεν είδαν την τουρκική φορτηγίδα και αποχώρησαν με ελαφρά πηδηματάκια από την επιχείρηση «Irini» μόλις πληροφορήθηκαν ότι δεν είναι και βέβαιον πως θα αγοράσουμε τις φρεγάτες τους.

Οι Ιταλοί υπέγραψαν τη συμφωνία μαζί μας, αλλά οι τόνοι τους ήταν εξαιρετικά χαμηλοί. Ο Ντι Μάιο επρόκειτο να μεταβεί προχθές ικέτης στην Κωνσταντινούπολη, αλλά του το ανέβαλε ο Τσαβούσογλου («γυμνάσιο, γυμνάσιο, γυμνάσιο»). Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Νετανιάχου δεν είπε ούτε μία φορά τη λέξη «Τουρκία» στις κοινές του δηλώσεις με τον ημέτερο Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ απέφυγε να δεσμευτεί για την ενεργοποίηση του EastMed που θα ήτο η έμπρακτος αμφισβήτησις του τουρκολιβυκού μνημονίου. Όσο για τον φίλο μας, τον Χαφτάρ, στον οποίο επενδύσαμε ανοήτως, ετοιμάζεται να διαφύγει ηττηθείς στο Λάγκλεϊ αφού έφερε εις πέρας τον ρόλο του.

Πέμπτον και σημαντικότερον: Τι προκύπτει γεωπολιτικά από την ανάλυση των δεδομένων;

Αυτό που είπε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής σε έναν βουλευτή που τον επισκέφθηκε προσφάτως και συζήτησαν τα ελληνοτουρκικά. «Η Τουρκία επιχειρεί να ελέγξει όλη τη χερσαία και θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται ανατολικώς της Ιταλίας». Ήτοι, Αλβανία, Λιβύη, Κύπρο, νησιά Αιγαίου, ανατολική Μεσόγειο, ελληνική Θράκη, Βουλγαρία και Σκόπια (παρά τις Πρέσπες). Κι αν κρίνουμε από τα τελευταία δεδομένα (επικοινωνία Τραμπ – Ερντογάν, αναβολή επίσκεψης Λαβρόφ στην Άγκυρα) δεν απέχει από την πραγματικότητα η εκτίμηση ότι μάλλον αλλάζει στρατόπεδο. Επιχειρεί να ελέγξει την περιοχή στο σύνολό της ως τοποτηρητής της Δύσης απέναντι στη Ρωσία. Με ό,τι αυτό σημαίνει για εμάς. Η ιστορική μεταβολή είναι τεράστια.

Είμαστε προ των πυλών αλλαγής του status του Αιγαίου. Ξέρετε γιατί οι πρωθυπουργοί μας μπορούσαν και χτυπούσαν το χέρι στο τραπέζι στους ξένους σε άλλους καιρούς; Γιατί ελέγχοντας το Αιγαίο η Ελλάδα ήταν ο ρυθμιστής της κυκλοφορίας πολεμικών και εμπορικών πλοίων στο τρίστρατο «Δαρδανέλια – Σουέζ – Γιβραλτάρ».

Ιδιωτικοποιώντας το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης χωρίς ανταλλάγματα (με τα κυάλια θα παρακολουθήσουν οι ΗΠΑ το επεισόδιο με τους Τούρκους, όπως έκαναν και οι Άγλλοι στην προκυμαία της Σμύρνης το 1922) και χάνοντας ο μη γένοιτο κυριαρχία σε Αιγαίο και Μεσόγειο νοτίως της Κρήτης, πάει το status μας.

Πάει «Μεγάλο Περίπατο». Και ξέρετε ποιο είναι το χειρότερο; Δύσκολα καταλαβαίνει ο εξαθλιωμένος-εξοντωμένος από τα Μνημόνια και τον κορονοϊό Ελληνας τι απαρχή δεινών θα είναι η τυχόν απώλεια της κυριαρχίας αυτής και τυχόν αλλαγή του status. Κοιτά τον χάρτη ο Ελληνας και οι περιοχές νοτίως της Κρήτης, κάτω στο Λιβυκό, του φαίνονται μακριά. Νιώθει ασφαλής και δεν καταλαβαίνει ποιο είναι το νόημα μιας σύρραξης για κάτι που συμβαίνει τόσο μακριά. Στη δε ανέχεια που βρίσκεται… πού όρεξη για πολέμους! Το 56% υπέρ που έδωσε μια πρόσφατη δημοσκόπηση ήταν ελάχιστο σε σύγκριση με το διακύβευμα.

ΥΓ.: Ευχαριστώ τον Μιχάλη Ιγνατίου για τη δημοσίευση της ιστορικής συνέντευξης που μου έδωσε για τους S-300 ο αείμνηστος Πρόεδρος Γλαύκος Κληρίδης τον Μάιο του 2007 για την ΕΡΤ στο γραφείο του, στα περίχωρα της Λευκωσίας. Τότε προβλήθηκε στη 1.30 τα ξημερώματα!

 

ΑΟΖ Ελλάδος- Ιταλίας: Επήρεια και Διαρρυθμίσεις- Ποια είναι η πραγματικότητα;

on Friday, 19 June 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του Κωνσταντίνου Γκίνη, Στρατηγού ε.α., Επίτιμος Α/ΓΕΣ

ΑΟΖ Ελλάδος- Ιταλίας: Επήρεια και Διαρρυθμίσεις- Ποια είναι η πραγματικότητα;

Επήρεια και Διαρρυθμίσεις- Ποια είναι η πραγματικότητα;
 
 

Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας οριοθετήσεως της ΑΟΖ μεταξύ της Ελλάδος και την Ιταλίας, την 9 Ιουνίου 2019, στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου που αναπτύχθηκε γύρω από αυτή, ήλθε η «αποκάλυψη» ότι η Ελλάδα έχει αποδεχθεί μειωμένη επήρεια των νήσων στον υπολογισμό των θαλασσίων ζωνών. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα δεν έχει αποδεχθεί τέτοια πρόβλεψη, καθώς έρχεται και σε αντίθεση με την πάγια πολιτική της επί του ζητήματος. 

Όλα ξεκίνησαν κάποιες ημέρες πριν, όταν αναφέρθηκαν ποσοστά μειωμένης επήρειας, από τα Διαπόντια νησιά (80%) και τις Στροφάδες (32%). Έγινε αναγωγή και προβολή των επιπτώσεων στο χώρο του Αιγαίου και ειδικά στην περιοχή του Καστελόριζου. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, αναπαράγωντας ουσιαστικά στοιχεία της εγχώριας δημόσιας αντιπαράθεσης, δήλωσε ότι η Συμφωνία «αποδεικνύει την εγκυρότητα των επιχειρημάτων της Άγκυρας σχετικά με τις θαλάσσιες συμφωνίες».

Κάνοντας όμως μια βαθύτερη ανάλυση αυτού του φλέγοντος εθνικού ζητήματος,  θα επιχειρήσουμε τον εντοπισμό των επισήμων εγγράφων με βάση τα οποία, η Ελλάδα, στην πραγματικότητα, δεν έχει αποδεχθεί  ως αρχή τη μειωμένη επήρεια. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει τίποτα πιο αξιόπιστο από την ίδια τη Συμφωνία οριοθετήσεως της ΑΟΖ.  Σύμφωνα με αυτή (προοίμιο, άρθρο 1), οι δύο Χώρες αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν και για την ΑΟΖ, την γραμμή οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδος, παραπέμποντας στην  αντίστοιχη Συμφωνία  της 24 Μαΐου 1977.

Η Συμφωνία του 1977 (Ν.786/78, ΦΕΚ Α΄101/78), προβλέπει στο προοίμιο ότι: «…τα συμβαλλόμενα Μέρη [έχουν] αποφασίσει να χαράξουν την διαχωριστικήν γραμμήν… της υφαλοκρηπίδος… επί τη βάσει της αρχής της μέσης γραμμής …».   Ακολούθως η Συμφωνία του 1977,  προσδιορίζει ότι η διαχωριστική γραμμή μεταξύ των ζωνών της υφαλοκρηπίδος θα καθορισθεί με εφαρμογή της «… αρχής της μέσης γραμμής … λαμβανομένων υπ’ όψιν των συμφωνηθεισών αμοιβαίων μικρών διαρρυθμίσεων …» (άρθρο 1).

Άρα από τις δύο Συμφωνίες προκύπτει αβίαστα ότι ως αρχή χρησιμοποιήθηκε αυτή της μέσης γραμμής, δηλαδή της πλήρους επήρειας των νήσων, ενώ στη χάραξη ελήφθησαν υπόψη «αμοιβαίες μικρές διαρρυθμίσεις». Δεν υπάρχει ουδεμία αναφορά σε μειωμένη επήρεια νήσων στη χάραξη των θαλασσίων ζωνών, ακόμη δε περισσότερο σε ποσοστά όπως αυτά που αναφέρονται στο δημόσιο διάλογο. Επομένως δεν τίθεται  ζήτημα με βάση αυτές τις Συμφωνίες αποδοχής από την Ελλάδα ως αρχής της μειωμένης επήρειας των νήσων. 

Επίσης γεννάται το ερώτημα, για κάθε νοήμονα άνθρωπο, γιατί ενώ υπήρχαν από το 1977 αυτές οι υποτιθέμενες «υποχωρήσεις» της Ελλάδος, δεν είχαν μέχρι τώρα αναδειχθεί;

Εμβαθύνοντας στις «αμοιβαίες μικρές διαρρυθμίσεις», βλέπουμε ότι ενώ στα Διαπόντια νησιά και στις Στροφάδες συμφωνήθηκε μικρότερη απόσταση από την ελληνική γραμμή αφετηρίας,  σε σχέση με την ιταλική, δηλαδή σε βάρος της Ελλάδος,  στην Κεφαλονιά συμφωνήθηκε μεγαλύτερη απόσταση από ελληνικής πλευράς σε σχέση με αυτή της  ιταλικής, δηλαδή σε βάρος της Ιταλίας. Το δεύτερο επιμελώς αποκρύπτεται ή ελάχιστα προβάλλεται. Δηλαδή θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι η Κεφαλονιά έχει αυξημένη επήρεια (π.χ. 120% - αυθαίρετο) σε βάρος των ιταλικών ακτών. Επίσης, από τον συνολικό υπολογισμό εκάστης υφαλοκρηπίδος φαίνεται ότι υπάρχει ισορροπία, γεγονός το οποίο και αυτό δεν προβάλλεται αναλόγως. Άρα, οι «αμοιβαίες διαρρυθμίσεις» επηρεάζουν αμφότερες τις Χώρες και εξεταζόμενες συνολικά παράγουν ένα ισορροπημένο αποτέλεσμα. Η αποσπασματική και επιλεκτική αναφορά σε συγκεκριμένα σημεία και με συζητήσιμα ποσοστά, είναι σαφώς εσφαλμένη και προφανώς ελεγχόμενη. Οι διαρρυθμίσεις είναι αμοιβαίες και πρέπει να εξετάζονται και να αντιμετωπίζονται  σε ένα ενιαίο και συνολικό πλαίσιο. 

Κάποιοι θα μπορούσαν να ισχυρισθούν ότι οι «μικρές διαρρυθμίσεις», είναι ένας εύσχημος και συγκεκαλυμμένος τρόπος της «μειωμένης επήρειας». Ευτυχώς για την Ελλάδα τα πράγματα είναι σαφή, καθώς στις διεθνείς συμφωνίες γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε αυτά τα ζητήματα. Θα εξετασθεί για παράδειγμα η Συμφωνία  οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδος Ιταλίας – Τυνησίας (1971), στην οποία προβλέπεται ότι θα εφαρμοσθεί η αρχή της μέσης γραμμής με εξαίρεση τις νήσους Λαμπιόνε, Λαμπεντούζα, Λινόζα και Παντελερία (άρθρο 1) και προσδιορίζεται επακριβώς η επήρεια των συγκεκριμένων νήσων, στα 12-13 ναυτικά μίλια (άρθρο 2). Επομένως, η Ιταλία αποδέχθηκε μειωμένη επήρεια για τις συγκεκριμένες νήσους, καταγεγραμένη σαφώς στη Συμφωνία. Ως εκ τούτου αν η Ελλάδα και η Ιταλία είχαν αποδεχθεί μειωμένη ή αυξημένη επήρεια νήσων θα έπρεπε  αυτές να είχαν καταγράφει στη σχετική Συμφωνία.  Συνεπώς, οι Συμφωνίες Ελλάδος – Ιταλίας, οριοθετήσεως τόσο της  υφαλοκρηπίδος όσο και της ΑΟΖ, έστω και εμμέσως δεν υποκρύπτουν αποδοχή μειωμένης επήρειας των νήσων. 

Με βάση τα ανωτέρω,  η Ελλάδα έχει σαφώς και μόνο αποδεχθεί την αρχή της μέσης γραμμής, δηλαδή της «πλήρους επήρειας» των νήσων, με «μικρές αμοιβαίες διαρρυθμίσεις» οι οποίες στο τέλος παράγουν ένα ισορροπημένο αποτέλεσμα. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Όσοι συνεχίζουν άκριτα να χρησιμοποιούν τη μειωμένη επήρεια, δυστυχώς κινούνται σε εθνικά επικίνδυνες ατραπούς και ηθελημένα ή αθέλητα, υπονομεύουν τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδος. 

 

* Ο Κωνσταντίνος Γκίνης είναι Στρατηγός ε.α., Επίτιμος Α/ΓΕΣ

2014-03-16, ΘΕΣΕΙΣ ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

on Sunday, 16 March 2014. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Γράφει το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών

2014-03-16, ΘΕΣΕΙΣ ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

 Κατεβάστε ΕΔΩ! όλο το κείμενο! 

Το ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις εξελίξεις στην Κύπρο, σύμφωνα με τις οποίες οι εμπλεκόμενες πλευρές φαίνεται να εκφράζουν την έντονη επιθυμία και θέλησή τους όπως οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις οδηγήσουν σε οριστική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού ζητήματος. Ο έντονος προβληματισμός της χρονικής συγκυρίας των διαπραγματεύσεων, η οποία βρίσκει την Κύπρο και την Ελλάδα σε αδύναμη θέση λόγω της οικονομικής κρίσεως και υπό την επιρροή της Τρόϊκας και των δανειστών, φαίνεται ότι παρακάμπτεται από την τρέχουσα δυναμική εξευρέσεως λύσεως προς την οποία ωθούν οι ακόλουθες κυρίως παράμετροι:

Βυθίσατε το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας: Μόνη επιλογή στην παραβίαση της ελληνικής ΑΟΖ…

on Wednesday, 03 June 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ

Βυθίσατε το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας: Μόνη επιλογή στην παραβίαση της ελληνικής ΑΟΖ…

  

 

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ

Κάποτε είπαμε ότι η Κύπρος βρίσκεται μακριά. Θα πούμε τώρα το ίδιο και για την Kρήτη; Η Κύπρος δέχτηκε βιασμό της ΑΟΖ της από την Τουρκία διότι, δυστυχώς, δεν μπορούσε να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αφού εξακολουθεί να μη διαθέτει ένα αξιόμαχο ναυτικό.

Εάν η Τουρκία επιχειρήσει κάτι παρόμοιο με την Ελλάδα, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο επιχείρημα, γιατί διαθέτουμε ένα ισχυρό ναυτικό, που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση στις ελληνικές θάλασσες.

Η ελληνοτουρκική κρίση ξεκίνησε το 1973, όταν οι ηλίθιοι συνταγματάρχες των Αθηνών πανηγύρισαν για το πετρέλαιο που βρέθηκε στην Θάσο και θα τελειώσει,όπως φαίνεται, 47 χρόνια αργότερα στη θάλασσα της Κρήτης.

Οι Τούρκοι ετοιμάζονται για την τελική σύγκρουση μαζί μας το καλοκαίρι του 2020. Πιστεύουν ότι οι παγκόσμιες συνθήκες τους ευνοούν. Η προσοχή του τουρκικού λαού μπορεί να αποσπασθεί από την κρίση του κορωνοιού, την κλυδωνιζόμενη οικονομία  και τα εσωτερικά προβλήματα του Ερντογάν στέλνοντας ένα γεωτρύπανο στη θάλασσα νότια της Κρήτης, που ανήκει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

Το τουρκικό σεισμογραφικό «Χόρα», στις 6 Αυγούστου 1976, παραβίασε για πρώτη φορά την ελληνική υφαλοκρηπίδα πλέοντας βορειοανατολικά της Λέσβου. Στην Αθήνα σήμανε συναγερμός με την Τουρκία να επιδιώκει ούτε λίγο ούτε πολύ «τον έλεγχο του Αιγαίου». Το γεγονός που σημάδεψε την κρίση του 1976 είναι η παρέμβαση του Ανδρέα Παπανδρέου ο οποίος  απευθυνόμενος στον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, είπε την ιστορική φράση: «Βυθίσατε το Χόρα». Μια φράση που φαίνεται ότι  έγινε σε συνεννόηση με τον Καραμανλή. Αν και οι δυό τους ήταν σκληροί πολιτικοί αντίπαλοι, συνεργάστηκαν σιωπηλά και αποτελεσματικά στο εθνικό θέμα.

  • Είμαι σίγουρος ότι εάν ζούσε σήμερα ο Ανδρέας Παπανδρέου, θα επαναλάμβανε το μήνυμα αποφασιστικότητας με το σλόγκαν «βυθίσατε το γεωτρύπανο».

Φαίνεται ότι το φετινό καλοκαίρι οδεύουμε προς την κορύφωση της ελληνοτουρκικής τραγωδίας. Πολλά σημάδια για κάτι τέτοιο είναι πλέον  εμφανή στον ορίζοντα.

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι από την εποχή της UNCLOS εδώ και 38 χρόνια, μόνο δύο κράτη παρανομούν στέλνοντας γεωτρύπανα στις ΑΟΖ άλλων κρατών. Αυτές είναι η Κίνα και η Τουρκία. Η μεν Κίνα παραβιάζει τις ΑΟΖ πέντε γειτονικών της κρατών, η δε Τουρκία παραβιάζει την ΑΟΖ της Κύπρου. Εδώ βέβαια καταδεικνύεται και η υποκρισία του Ντόναλτ Τραμπ που καυτηριάζει τις ενέργειες της Κίνας, αλλά ποιεί την νήσσαν στην περίπτωση της Τουρκίας και του φίλου του Ερντογάν.

Είναι, επίσης, σημαντικό να υπενθυμίσουμε εδώ ότι γεωτρύπανο κανενός άλλου κράτους δεν έχει εισβάλει στην ΑΟΖ μια άλλης χώρας. Σκεφτείτε τι θα είχε συμβεί στην περίπτωση που ένα μεξικανικό γεωτρύπανο επιχειρούσε να εισέλθει στην ΑΟΖ των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου του Μεξικού. Θα είχε βυθιστεί σε λίγα δευτερόλεπτα. Αυτό πράττουν  οι Αμερικανοί ακόμα και όταν άλλοι επιχειρούν να τους κλέψουν τα ψάρια τους.

Ο στόχος της Τουρκίας ήταν πάντα το Καστελόριζο, αλλά σήμερα έφτασε στην Κρήτη, διότι ουσιαστικά η θάλασσα που πάντα εποφθαλμιούσε, ήταν ακριβώς η θάλασσα ανάμεσα στο Καστελόριζο και στην Κρήτη.

Η Τουρκία συνεχίζει να δημοσιεύει χάρτες, αλλά εμείς απλώς τους χαζεύουμε. Κάποτε το 2011 εκδώσαμε έναν χάρτη, τον Χάρτη  Μανιάτη, που έδειχνε τα θαλάσσια σύνορά μας στα δυτικά μας παράλια με την Αλβανία, την Ιταλία και την Λιβύη, αλλά αποφύγαμε να δείξουμε τα ανατολικά μας σύνορα με την Αίγυπτο, την Κύπρο και την Τουρκία. Έτσι η Τουρκία ανήγγειλε προχθές έρευνες έξω από τα χωρικά ύδατα της Δωδεκανήσου και της Κρήτης και βέβαια εξαφάνισε για μια άλλη φορά το σύμπλεγμα του Καστελόριζου,  όπως δείχνει ο παρακάτω χάρτης.

Ο Νέος Προκλητικός Χάρτης της Τουρκίας

Πηγή: Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2 Ιουνίου 2020

Τον χάρτη των 24 οικοπέδων που έχει οριοθετήσει η Άγκυρα από τις ακτές της μέχρι το σημείο που, με βάση το μνημόνιο που έχει υπογραφεί με την Τρίπολη τον περασμένο Δεκέμβριο, εφάπτονται τα θαλάσσια σύνορα Τουρκίας και Λιβύης, αποκαλύπτει σήμερα η «Κ». Ο χάρτης αναρτήθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Τουρκίας και αποτελεί την ουσιαστική απεικόνιση των τουρκικών διεκδικήσεων εις βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων όπως η υφαλοκρηπίδα, καθώς κάποια από αυτά τα οικόπεδα βρίσκονται έξι ναυτικά μίλια και ανατολικά από τη Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κάσο και την Ανατολική Κρήτη.

Η Γενική Διεύθυνση της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίων (TPAO) υπέβαλε αίτημα προς την Γενική Διεύθυνση Μεταλλείων και Πετρελαϊκών Εργασιών της Τουρκίας, για την έγκριση επιπλέον αδειών εξερεύνησης πετρελαίου σε επτά οικόπεδα στη Μεσόγειο εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η ΤΡΑΟ χρησιμοποιεί τους κωδικούς T18, T19, U18, U19, T16, T17, U16, σε μια θαλάσσια έκταση που εκτείνεται μεταξύ της Ρόδου, της Καρπάθου και της Κρήτης στα δυτικά, και της Κύπρου στα ανατολικά. Τo έγγραφο δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Τουρκικής Κυβερνήσεως στις 30 Μαΐου 2020.

Πρέπει να σημειώσουμε εδώ πως ο χάρτης που παρουσιάζεται δεν έχει καμία σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς σε αυτόν δεν περιλαμβάνονται  τα επίμαχα σημεία του τουρκολιβυκού μνημονίου. Τα παραπάνω τουρκικά οικόπεδα ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, την οποία φυσικά δεν έχουμε οριοθετήσει με χάρτες και γεωγραφικές συντεταγμένες. Εμείς τι χάρτες και γεωγραφικές συντεταγμένες διαθέτουμε, που θα δείχνουν ότι αυτά τα τουρκικά οικόπεδα ανήκουν στην Ελλάδα;

  • Το κύριο φονικό κτύπημα της Τουρκίας θα διαπραχθεί, όταν στείλει στην θάλασσά μας, ανάμεσα στην Κρήτη και την Γαύδο, πρώτα ένα σεισμογραφικό και μετά ένα πλωτό  γεωτρύπανο. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη θα παίξει τότε την ζωή της κορώνα γράμματα.

Λέγεται  ότι οι Τούρκοι θέλουν διαπραγμάτευση. Οι Τούρκοι δεν θέλουν διαπραγμάτευση. Επιδιώκουν τη ρήξη και μετά επιθυμούν την παρέμβαση του Τραμπ για να κλέψουν μέρος της θάλασσας μας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μια θαλάσσια πολεμική σύρραξη δεν αναμένεται να  διαρκέσει πάνω από δυο ημέρες και η ναυτική υπεροχή της Ελλάδας δεν θα επιτρέψει στην Τουρκία να μας καταφέρει το καίριο κτύπημα που επιθυμεί. Η υποτιθέμενη αστραπιαία κίνηση των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης όχι μόνο δεν θα είναι αστραπιαία,  αλλά όλοι θα μας συμβουλεύουν ότι πρέπει να τα βρούμε μια για πάντα με την Τουρκία.

Ετσι  θα έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την εφαρμογή  του αμερικανικού σχεδίου, που προβλέπει την υφαρπαγή μέρους της θάλασσάς μας από τους Τούρκους διότι, όπως διατείνονται  οι Αμερικανοί, είναι άδικο η Τουρκία με την τεράστια ακτογραμμή να μη διαθέτει θάλασσα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η άσκηση, που προετοιμάζεται από το Πολεμικό Ναυτικό  της Τουρκίας θα διεξαχθεί  από τη Ρόδο και το Καστελόριζο, νότια της Κρήτης, έξω ακριβώς από τα χωρικά ύδατα της Γαύδου και μέχρι ανοικτά του Κόλπου της Σύρτης στη Λιβύη. Θα είναι, ουσιαστικά μια πρόβα τζενεράλε ενόψει και της αποστολής του «Φατίχ» στα νότια της Κρήτης στο τέλος Ιουλίου για σεισμικές έρευνες , που θα συμπληρωθεί με την κάθοδο ενός πλωτού γεωτρύπανου σε αυτή την περιοχή, με το πρόσχημα ότι βρίσκεται στην υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ της Λιβύης.

Η κυβέρνηση Ερντογάν κάνει ό,τι περνά από το χέρι της, ώστε να στηρίξει με κάθε τρόπο την κυβέρνηση της Τρίπολης και κατά συνέπεια το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεργασίας. Αρκετοί αναλυτές, εδώ και καιρό, υποστηρίζουν ότι εκεί η Τουρκία τα παίζει όλα για όλα κι εκεί θα επικεντρωθεί το ενδιαφέρον της το επόμενο διάστημα, δηλαδή στην ανοιχτή θάλασσα της Μεσογείου.

Εμείς αντί να συζητάμε για ΑΟΖ συνεχίζουμε το τροπάριο της υφαλοκρηπίδας. Ευτυχώς όμως, ως από μηχανής θεός,  ήλθε ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ για  να ξυπνήσει την ελληνική κυβέρνηση, που μιλούσε για παραβίαση της υφαλοκρηπίδας της,  τονίζοντας :

  • «Είμαστε σε στενή επαφή με τους συναδέλφους μας, τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας και επίσης της Κύπρου, προκειμένου να παρακολουθήσουμε την κατάσταση των γεωτρήσεων και καλούμε την Τουρκία να σταματήσει τη γεώτρηση στις περιοχές όπου υπάρχει ΑΟΖ ή χωρικά ύδατα της Κύπρου και της Ελλάδας».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μίλησε για την ΑΟΖ της Ελλάδας! Έτσι, τώρα, ο μόνος ουσιαστικός αλλά πολύ καθυστερημένος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τους Τούρκους είναι να ανακηρύξουμε άμεσα ΑΟΖ, να στείλουμε τις γεωγραφικές συντεταγμένες στον ΟΗΕ και να οριοθετήσουμε την ΑΟΖ μας με την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το μοναδικό εμπόδιο στην οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία είναι το φοβικό μας σύνδρομο.

Όσον αφορά στην Αίγυπτο, ήρθε η ώρα ο στρατηγός Σίσι να οριοθετήσει την ΑΟΖ της χώρας του με αυτή της Ελλάδας. Φαίνεται ότι τον τελευταίο καιρό ερωτοτροπεί με την Τουρκία που του υπόσχεται μεγαλύτερη σε μέγεθος ΑΟΖ από ό, τι θα του εξασφάλιζε μια συμφωνία με την Ελλάδα. Εάν συμβεί αυτό η Ελλάδα δεν θα έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες η άμεση προτεραιότητα της Ελλάδας δεν είναι άλλη από την οριοθέτηση των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου.

Πιστεύω ότι ο σημερινός πρωθυπουργός της πατρίδας μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα αρθεί στο ύψος των περιστάσεων υπερασπιζόμενος τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος. Ως καλός μελετητής της ιστορίας μπορεί να αντλήσει χρήσιμα  διδάγματα από τον Ελευθέριο  Βενιζέλο και τον Ανδρέα Παπανδρέου.

 

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ COVID-19

on Sunday, 31 May 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Δρ. Ιωαννης-Διονυσιος Σαλαβρακος, μελος ΕΛΙΣΜΕ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ COVID-19

 

Δρ. Ιωάννης-Διονύσιος Σαλαβράκος (*)

 

1. Πρόλογος

Σε προηγούμενη μελέτη στην ιστοσελίδα του ΕΛΙΣΜΕ είχα επιχειρηματολογήσει ότι η Τουρκία δεν μπορεί εύκολα να προχωρήσει σε θερμό επεισόδιο με την Ελλάδα για μία σειρά λόγων, αλλά είχα προβάλει το επιχείρημα ότι το τρέχον ημερολογιακό έτος θα είναι έτος έντασης στις διμερείς σχέσεις. Το παρόν άρθρο έχει ως στόχο να επικαιροποιήσει την επιχειρηματολογία μου η οποία παραμένει στη βάση της ίδια, παρά τις τεράστιες αλλαγές στο διεθνές σύστημα και στο γεωπολιτικό υποσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου. Τονίζω ότι η ανθρωπότητα βιώνει τεκτονικές αλλαγές οι οποίες εγκυμονούν κινδύνους. Επίσης παρά την τρέχουσα κρίση λόγω του COVID-19 η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει μία τεράστιας έκτασης και έντασης γεωπολιτική κρίση το μέγεθος της οποίας είναι μεγαλύτερο και οξύτερο από κάθε άλλη αντίστοιχη κρίση του παρελθόντος. Παράλληλα βρίσκονται υπό εξέλιξη άλλες τέσσερεις μεγάλες κρίσεις:

-μία παγκόσμια οικονομική κρίση (η ένταση της οποίας οξύνεται λόγω COVID-19),

-μία πολιτισμική / θεσμική κρίση,

-μία δημογραφική κρίση και

-μία περιβαλλοντική κρίση.

  Η διάρθρωση της μελέτης έχει τρία μέρη: Το πρώτο αναφέρεται στις εξελίξεις στο διεθνές σύστημα. Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στο υποσύστημα της ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής-Βορείου Αφρικής και Βαλκανίων. Το τρίτο μέρος συνδίάζει τις εξελίξεις του διεθνούς συστήματος με αυτές των υποσυστημάτων της περιοχής αλλά και με τις οικονομικές, πολιτισμικές, δημογραφικές και περιβαλλοντολογικές κρίσεις. Ακολουθούν τα συμπεράσματα της μελέτης. Τονίζεται ότι και η παρούσα μελέτη είναι εκτεταμένη όπως και η προηγούμενη.      

 

2. Η παγκόσμια γεωπολιτική κρίση και οι διπλωματικές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ κατά την προ COVID-19 περίοδο

  Το διεθνές σύστημα παρουσιάζει πολύπλευρη αστάθεια αλλά και έντονη διπλωματική δραστηριότητα με στόχο την μείωση των εντάσεων. 

 

2α. Η αστάθεια του διεθνούς συστήματος 

Το διεθνές σύστημα χαρακτηρίζεται από μεγάλη αστάθεια στον άξονα:

-Αρκτικός κύκλος, (όπου η τήξη των πάγων οδηγεί στην οικονομική ναυτιλιακή εκμετάλλευση της ζώνης του Αρκτικού). Στην προσπάθεια αυτή τα συμφερόντα Κίνας, Ρωσίας, ΗΠΑ, Καναδά, Ιαπωνίας βρίσκονται σε σύγκρουση.  

-Βόρειος Ειρηνικός, (παράμενει άλυτη η διαμάχη Ρωσίας-Ιαπωνίας για τις νήσους Κουρίλλες)

-Βόρεια Νότια Κορεά, (όπου πέραν των διμερών προβλημάτων υπάρχει και το ζήτημα της πυρηνικοποίησης της Βόρειας Κορέας)

-Νότια Σινική Θάλασσα, (εδώ τίθεται ζήτημα κυριαρχίας ακατοίκητων νησίδων και βραχονησίδων, υπάρχει ζήτημα εκμετάλλευσης φυσικών πόρων κυρίως αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, αλλά υπάρχει και ζήτημα ελέγχου θαλασσίων οδών). Στην περιοχή ερίζουν η Κίνα με τις άλλες χώρες (Ιαπωνία, Ινδία, Φιλιππίννες, Αυστραλία, Βιετνάμ, Νότια Κορέα). Οι ΗΠΑ αντιτίθενται στις κίνήσεις της Κίνας. Ο σχηματισμός της τετράδας (QUAD) μεταξύ ΗΠΑ-Ιαπωνίας-Ινδίας-Αυστραλίας αποτελεί το μοχλό ανάσχεσης του Πεκίνου.  

-Ινδικός ωκεανός (εδώ υπάρχει σαφής ανταγωνισμός Κίνας-Ινδίας) ενώ στην Κινεζο-ινδική μεθόριο λαμβάνουν χώρα πολλά μεθοριακά επεισόδια. Τονίζουμε την σύγκρουση του 1962 μεταξύ των δύο χωρών.  

-Ινδία-Πακιστάν, όπου υπάρχει αύξηση της έντασης λόγω του Κασμίρ αλλά και από τη στενή στρατιωτική και οικονομική σχέση Κίνας-Πακιστάν. Η συμμαχία αυτή είναι ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος της Ινδίας δηλαδή ένας διμέτωπος πόλεμος με τις δύο χώρες. 

-Αφγανιστάν, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν θύλακες ισλαμιστών οι οποίοι μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις κατά δυτικών στόχων

-Ιράν, το ζήτημα είναι πολύπλοκό. Το Ιράν θεωρείται απειλή τόσο από ορισμένες μουσουλμανικές χώρες της περιοχής (π.χ. Σαουηδική Αραβία) αλλά και από το Ισραήλ. Παράλληλα οι ΗΠΑ έχουν επαναφέρει το ζήτημα του  πυρηνικού προγράμματος / όπλων του Ιράν.   

-Μέση Ανατολή, όπου πέραν της παλαιάς διαμάχης Ισραήλ-Αράβων, το Παλαιστινιακό ζήτημα  το ζήτημα του Λιβάνου, και το Κουρδικό ζήτημα έχουν προστεθεί ο εμφύλιος της Συρίας και η άνοδος του Ισλαμικού Κινήματος στη περιοχή, αλλά και ο εμφύλιος της Υεμένης .    

-Βόρειος Αφρική όπου βρίσκεται σε εξέλιξη ο εμφύλιος στη Λιβύη. 

-Καύκασος, όπου υπάρχει μία σειρά προβλημάτων. Οι σχέσεις Αρμενίας-Τουρκίας και Αρμενίας-Αζερμπαίζαν, οι σχέσεις Γεωργίας-Ρωσίας, η άνοδος του ισλαμικού φονταμενταλισμού στη περιοχή και η διαμάχη των ενεργειακών αγωγών μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας.    

-Ουκρανία, εδώ από το 2014 έχουμε την de-facto διχοτόμηση της χώρας ενώ έχουμε και την κατάλυψη της Κριμαίας από τη Ρωσία.

-Βαλτική, όπου η συγκέντρωση ισχυρών ρωσικών δυνάμεων στη περιοχή έχει θορυβήσει το ΝΑΤΟ το οποίο εξακολουθεί να ανησυχεί για τις πραγματικές μακροπρόθεσμες προθέσεις της Μόσχας έναντι των Βαλτικών Δημοκρατιών.  

-Βόρειος Ατλαντικός. Η επάνοδος της ρωσικής ναυτικής ισχύος στη περιοχή οδήγησε τις ΗΠΑ στην επανασύσταση του 2ου Στόλου.  

-Στην νοτιο-ανατολική Ευρώπη το Κοσσυφοπέδιο μπορεί να πυροδοτήσει εκ νέου κρίσεις ενώ η διαμάχη Ουγγαρίας-Ρουμανίας για την Τρανσυλβανία και Ουγγαρίας-Σερβίας για τη Βοϊβοδίνα παραμένουν. Ειδικά ως προς τη διαμάχη Ουγγαρίας-Ρουμανίας πρόσφατα η Ουγγαρία έθεσε θέμα έμεσης αναθεώρησης της Συνθήκης του Τραϊανόν με αποτέλεσμα την έντονη αντίδραση της ρουμανικής πλευράς.    

-Στην ανατολική Μεσόγειο το Κυπριακό παραμένει άλυτο και η Τουρκία ακολουθεί επιθετική ισχύ στον άξονα Θράκης-Αιγαίου-Ανατολικής Μεσογείου.

-Στη Λατινική Αμερική η Βενεζουέλααποτελεί άλλο ένα πεδίο αντιπαράθεσης. Η τρέχουσα κρίση στη χώρα άρχισε στις 10/12/2018 όταν δύο ρωσικά στρατηγικά πυρηνικά βομβαρδιστικά  Τupolev-160 προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο του Καράκας μετά από ταξίδι 12.000 χλμ. με εναέριο αφοδιασμό. Τα ρωσικά αεροσκάφη επέστρεψαν στη Ρωσία μετά από πέντε ημέρες αλλά η Μόσχα είχε στείλει στην Ουάσινγκτων το μήνυμα ότι οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις μπορούσαν να έχουν βάσεις νοτίως των ΗΠΑ. Στις 23/1/2019 όταν ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό αυτοανακυρήχθηκε μεταβατικός προέδρος της χώρας ενώπιον χιλιάδων διαδηλωτών.   Εντός δύο ημερών οι ΗΠΑ, 14 κράτη της ΕΕ και άλλες 11 χώρες της Λατινικής Αμερικής αναγνώρισαν τον Γκουαϊδό ως προέδρο της χώρας. Η αντίδραση της Ρωσίας και της Κίνας ήταν άμεση. Τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο τόνισαν ότι εξακολουθούν να αναγνωρίζουν ως νόμιμο προέδρο της χώρας τον Νικολάς Μαδούρο και έθεσαν θέμα παρασκηνιακής δυτικής συνομωσίας με απώτερο στόχο την στρατιωτική επέμβαση της Δύσης στη χώρα. Η Δύση απάντησε στις κατηγορίες λέγοντας ότι το ενδιαφέρον της για τη Βενεζουέλα εκπηγάζει από την τεράστια ανθρωπιστική κρίση που μαστίζει τη χώρα με μεγάλες ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων.

  Παράλληλα πυροδοτήθηκε ένα παίγνιο οικονομικής ισχύος. Οι ΗΠΑ και η ΕΕ στοχοποίησαν τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας, το χρύσο της χώρας και την μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου την PDVSA (Petroleos de Venezuela). Στο οικονομικό παίγνιο εμπλέκεται και η Τουρκία, αφού με βάση δυτικές πηγές η Βενεζουέλα πώλησε στην Τουρκία 73 τόννους χρυσού, ενώ άλλα 127 εκ. ευρώ μεταφέρθηκαν από τη Βενεζουέλα σε ρωσικές τράπεζες.                     

-Η ένταση στο ιψενικό τρίγωνο Μόσχας-Πεκίνου-Ουάσινγκτον. Πέραν της έντασης σε ολόκληρη την Ευρασία και τη Λατινική Αμερική υπάρχει τεράστια ένταση στις διμερείς σχέσεις Ρωσίας-ΗΠΑ και Κίνας-ΗΠΑ. Η Ρωσοκινεζική συμμαχία δεν είναι καινούργια αφού αντίστοιχο σχήμα υπήρχε και επί Ψυχρού Πολέμου. Όμως σήμερα η συμμαχία της Ρωσικής Αρκούδας και του Κινεζικού Δράκου είναι διαφορετική. Ουσιαστικά η Μόσχα θέτει υπό τη στρατηγική της πυρηνική ομπρέλλα το Πεκίνο το οποίο με τη σειρά του δίνει στη συμμαχία την αναγκαία οικονομική και δημογραφική ισχύ η οποία μπορεί να προκαλέσει υπονομεύσει την αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.

  Οι δύο αυτοί πόλοι ισχύος (Ρωσία-Κίνα) και ΗΠΑ έχουν εμπλακεί σε έντονο ανταγωνισμό ο οποίος έχει ξεπεράσει τα επίπεδα του Ψυχρού Πολέμου. Η ανάλυση της αντιπαλότητας σε όλα τα πεδία δεν γίνεται στα πλαίσια του παρόντος πονήματος λόγω χώρου, αλλά θα αναφέρω τρία μόνο γεγονότα στη στρατιωτική σφαίρα τα οποία δείχνουν την ένταση και το μέγεθός της:  

1) Στην στρατιωτική άσκηση της Ρωσίας Vostok-2018 (11-17 Σεπτεμβρίου 2018) στην οποία συμμετείχαν η Κίνα και η Μογγολία αναπτύχθηκαν 300.000 άνδρες, πλέον των 1.100 αεροπλάνων ελικοπτέρων και drones, ενώ κινεζική συμμετοχή στην άσκηση ήταν 3.200 άνδρες με 900 οχήματα και άρματα μάχης, 30 αεροπλάνα και ελικόπτερα. Στη διάρκεια της άσκησης μέσα σε 28 δευτερόλεπτα 8 κινεζικοί εκτοξευτές ρουκετών έριξαν 320 ρουκέτες και η συνολική κατανάλωση πυρομαχικών του κινεζικού στρατού στην άσκηση ξεπέρασε τις 100.000 οβίδες και σφαίρες. Η άσκηση ήταν η μεγαλύτερη επίδειξη συμβατικής ισχύος από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ αντέδρασαν αστραπιαία με την άσκηση Trident Juncture 2018 (25 Οκτωβρίου έως 23 Νοεμβρίου 2018), με τη συμμετοχή 29 χωρών και συνολική δύναμη 45.000-50.000 ανδρών, 150 αεροπλάνων,  60 πολεμικών πλοίων συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού αεροπλανοφόρου Harry S. Truman, και πλέον των 10.000 αρμάτων μάχης, οχημάτων, αυτοκινούμενων πυροβόλων κλπ. Αν και η δυτική άσκηση υστερούσε σε αριθμούς σε σχέση με την αντίστοιχη ρωσοκινεζική, σε πολιτικό επίπεδο οι δύο αυτές ασκήσεις δείχνουν ακριβώς πόσο υψηλή είναι η ένταση μεταξύ  των δύο μεγάλων πόλων ισχύος την παρούσα χρονική περίοδο.

2) Το δεύτερο στρατιωτικό γεγονός αφορά το πυρηνικό παίγνιο του 2019. Στις 15-17 Οκτωβρίου 2019 η Ρωσία προχώρησε στην άσκηση στρατηγικών πυρηνικών όπλων Κεραυνός 2019” (“GROM-2019”) σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας με χρήση διηπειρωτικών πυράυλων RS-24 YARS, πυραύλων Iskander, Sineva (SS-N-23), RS-50 (SS-N-18) στην άσκηση συμμετείχαν 12.000 άνδρες με 213 εκτοξευτές πυραύλων, 105 αεροπλάνα, 15 πλοία επιφανείας, 5 υποβρύχια, 310 ειδικές μονάδες των αεροδιαστημικών δυνάμεων κλπ.  (η Μόσχα δημοσίευσε την διεξαγωγή της άσκησης στις 21 Οκτωβρίου).  

Την επομένη της ρωσικής άσκησης στις 18 Οκτωβρίου 2019 τρεις αμερικανικές στρατιωτικές διοικήσεις η “Στρατηγική Διοίκηση ΗΠΑ”, (US STRATEGIC COMMAND=USSTRATCOM), η “Διοίκηση Αεράμυνας Βορείου Αμερικής”, (NORTH AMERICAN AEROSPACE DEFENCE COMMAND=NORAD) και η “Αμερικανική Βόρεια Διοίκηση”, (US NORTH COMMAND=USNORTHCOM) προχώρησαν επίσης στις ασκήσεις στρατηγικών πυρηνικών όπλων “GLOBAL THUNDER” και “VIGILAND SHIELD20”. Παράλληλα στο ευρωπαϊκό έδαφος το ΝΑΤΟ έκανε χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων στην μυστική άσκηση “STEADFAST NOON” στη Γερμανία με χρήση πυρηνικών βομβών Β61 (Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019). Είναι μία από τις ελάχιστες φορές στη παγκόσμια ιστορία όπου όταν τελείωνει μία πυρηνική άσκηση στρατηγικών πυρηνικών όπλων αμέσως την επομένη ημέρα ο αντίπαλος συνασπισμός αρχίζει τις δικές του ασκήσεις με στρατηγικά και τακτικά πυρηνικά όπλα.       

3) Στα μέσα του 2019 ο διοικητής της δύναμης Πεζοναυτών των ΗΠΑ (US Marine Corps), στρατηγός David Berger τόνισε ότι μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια εστίασης του ενδιαφέροντος των Πεζοναυτών σε Μέση Ανατολή και Αφγανιστάν πλέον το στρατηγικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού ως επίκεντρο μελλοντικού θεάτρου επιχειρήσεων. Ο στρατηγός εξήγησε ότι η μετατόπιση γίνεται για έναν και μόνο λόγο την αντιμετώπιση της Κίνας.  Τα τρία αυτά στρατιωτικά γεγονότα της διετίας 2018-2019 δείχνουν την κλίμακα της έντασης.  Έχοντας σκιαγραφήσει το διεθνές σύστημα ας έρθουμε σε ορισμένες διπλωματικές πτυχές.

  Είναι η πρώτη φορά στη παγκόσμια ιστορία που έχουμε τόσες πολλές διαμάχες (disputes) ή ανοιχτές πολεμικές συγκρούσεις (conflicts) ταυτόχρονα σε έκταση και ένταση.  Σε όλες αυτές τις περιοχές  συγκρούονται τα συμφέροντα ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Καναδά και άλλων τοπικών δυνάμεων. Είναι σαφές ότι τυχόν επιπρόσθετη ένταση σε ανατολική Μεσόγειο, Βαλκάνια και Βόρεια Αφρική αυξάνει την αστάθεια του διεθνούς συστήματος και δεν προκαλεί όφελος στις διεθνείς σχέσεις. 

 

2β. Οι χρονικά σχεδόν ταυτόχρονες διπλωματικές αμερικανικές πρωτοβουλίες αντιμετώπισης της παγκόσμιας αστάθειας. 

  Οι ΗΠΑ αποφάσισαν να δράσουν σχεδόν στο σύνολο της Ευρασίας για την μείωση της έντασης. Η αμερικανική δράση επικεντρώνεται σε τέσσερεις περιοχές:

   Πρώτον στη Βόρειο Κορέα όπου αν και η πρώτη προσπάθεια εξεύρεσης διπλωματικής λύσης τόσο στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, όσο και στη σχέση Βόρειας-Νότιας Κορέας

έλαβε χώρα την περίοδο Ιανουαρίου 2018-Δεκεμβρίου 2019. Ο στόχος της διπλωματικής πρωτοβουλίας ήταν η επίτευξη συμφωνίας μέχρι τον Ιανουάριο του 2021 στο πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας. Η προσπάθεια αυτή όμως απέτυχε. Εδώ ο ρόλος της DIA (Defence Intelligence Agency) υπήρξε σημαντικός αφού παρουσίασε εκθέσεις με βάση τις οποίες η Βόρεια Κορέα προσπαθούσε απλά να κερδίσει χρόνο στο διπλωματικό τραπέζι και δεν είχε καμία ουσιαστική διάθεση να σταματήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Παρά την αποτυχία το State Department υποστηρίζει ότι ίσως μία νέα προσπάθεια αρχίσει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Η προσπάθεια εύρεσης λύσης έγινε με προσωπική ανάμειξη του αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Mike Pompeo.

  Η δεύτερη περιοχή έντονης διπλωματικής δραστηριότητας αφορά το Αφγανιστάν και τις σχέσεις Ινδίας-Πακιστάν.  Ως προς το Αφγανιστάν οι ΗΠΑ έχουν εγκαινιάσει έναν διάλογο με τους Ταλιμπάν με σκοπό την οριστική λύση του πολιτικού προβλήματος της χώρας η οποία θα επιτρέψει την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη χώρα. Για την επίτευξη μίας συμφωνίας ΗΠΑ-Ταλιμπάν κομβικό ρόλο έχει το Πακιστάν. Έτσι οι σχέσεις Ουάσιγκτον-Ισλαμαμπάντ αναθερμάνθηκαν κατά το 2019 παρά την υποβάθμιση που είχαν υποστεί την προηγούμενη περίοδο. Παράλληλα οι ΗΠΑ δραστηριοποιήθηκαν σε μία προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος του Κασμίρ το οποίο επί χρόνια αποτελεί μήλον της έριδος μεταξύ Ινδίας-Πακιστάν. Η προσπάθεια έγινε με προσωπική ανάμειξη της πρέσβεως Alice Wells η οποία είναι η ανώτερη διπλωμάτις του State Department για την νότια Ασία.

 Η τρίτη περιοχή  έντονης διπλωματικής δραστηριότητας αφορά τη Μέση Ανατολή και την επίλυση του προβλήματος Ισραήλ-Παλαιστίνης. Στη προσπάθεια αυτή ηγήθηκε ο ίδιος ο προέδρος των ΗΠΑ ο οποίος στις 28-1-2020 παρουσίασε μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ ένα σχέδιο επίλυσης του προβλήματος. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στο οποίο παραχωρείται διπλάσια έκταση σε σχέση με αυτή την οποία ελέγχει η τρέχουσα Παλαιστινιακή Αρχή. Με βάση το σχέδιο πρωτεύουσα του νέου κράτους θα είναι η ανατολική Ιερουσαλήμ. Από την άλλη πλευρά το σχέδιο αναγνωρίζει ισραηλινή κυριαρχία στα εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ στο πόλεμο του 1967 και ειδικότερα σε μεγάλο τμήμα της Δυτικής όχθης και της κοιλάδας του Ιορδάνη και αναγνωρίζει την κυριαρχία του Ισραήλ στις ιστορικές περιοχές της Ιουδαίας και της Σαμάριας. Τυχόν επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης Ισραήλ-Παλαιστινίων επιτρέπει στις ΗΠΑ την απομόνωση του Ιράν αλλά είναι και βήμα για την οριστική επίλυση του συριακού προβλήματος. 

 Η τέταρτη περιοχή έντονης αμερικανικής διπλωματικής δραστηριότητας είναι η Ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο. Στη περιοχή αυτή η Τουρκία δημοσίευσε το “Δόγμα της Γαλαζιας Πατρίδας” το οποίο είναι μετεξέλιξη της προηγούμενης θεωρίας των “γκρίζων ζωνών”  αυξάνοντας κατακόρυφα την ένταση. Η θεωρία των γκρίζων ζωνών αφορούσε το νομικό καθεστώς 132 ακατοίκητων βραχονησίδων, όμως το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας αμφισβητεί την υφαλοκριπίδα σε κατοικημένα ελληνικά νησία,  τέμνει το Αιγαίο στη μέση και η πρόσφατη “συμφωνία” Λιβύης-Τουρκίας αν εφαρμοσθεί υφαρπάζει κυριαρχία επί ελληνικών υδάτων νοτίως της Κρήτης. Η ρητορική και η διπλωματική δραστηριότητα της Τουρκίας αυξάνουν την ένταση αλλά σε επίπεδο πολιτικών και στρατιωτικών κινήσεων οι δυνατότητες της είναι περιορισμένες.

  Στη περιοχή αυτή τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ συνδέονται με την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου Ισραήλ-Αιγύπτου-Κύπρου-Ελλάδας. Έτσι η κατασκευή του Αγωγού East-Med μεταξύ Ελλάδος-Κύπρου και Ισραήλ δεν είναι ένα αποφασισμένο ενεργειακό project των τριών χωρών. Έχει χαρακτηρισθεί ως συμφωνία εθνικής ασφάλειας από τον Προέδρο των ΗΠΑ και τα νομοθετικά σώματα.

  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι ΗΠΑ και η Ελλάδα έχουν κοινά μακροχρόνια γεωπολιτικά, στρατηγικά, ναυτιλιακά και ενεργειακά συμφέροντα. Πέραν των διμερών συμφερόντων σε επίπεδο ΝΑΤΟ ο γεωπολιτικός άξονας- Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ-Αίγυπτος-Σαουδική Αραβία αποτελεί κρίσιμο γεωγραφικό χώρο για διάφορες δράσεις. Οι αμερικανικοί σχεδιασμοί τόσο για την Μέση Ανατολή όσο και για την Ανατολική Μεσόγειο έρχονται σε αντίθεση με τις τουρκικές επιδιώξεις. Η σημασία του ελληνικού χώρου στους αμερικανικούς σχεδιασμούς αποτυπώθηκε στο κοινό ανακοινωθέν της 7ης Οκτωβρίου 2019 του στρατηγικού διαλόγου ΗΠΑ-Ελλάδος. Στο κείμενο αναφέρεται ότι: ΗΠΑ και Ελλάδα έχουν “κοινό όραμα για ειρήνη και ευημερία των περιοχών ανατολικής Μεσογείου, Μαύρης Θάλασσας και δυτικών Βαλκανίων...και τόνισαν την ανάγκη να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα των χωρών της περιοχής επίσης τόνισαν την αμοιβαία βοήθεια στη διατήρηση ισχυρών, ικανών και αλληλο-συνδεδεμένων στρατιωτικών δυνάμεων”. Ακολούθησε η επιστολή του αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Pompeo προς τον πρωθυπουργό της Ελλάδος η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2020  και τονίζει ότι: “οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στην υποστήριξη της ευημερίας της ασφάλειας, και της δημοκρατίας στην Ελλάδα και...υποστηρίζουν ότι στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να βρεθούν λύσεις με ειρηνικά μέσα με βάση το άρθρο 33 του ΟΗΕ”.        

 

3. Οι εξελίξεις στο διεθνές σύστημα και στο υποσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου-Μέσης Ανατολής-Βορείου Αφρικής και Βαλκανίων την περίοδο Ιανουαρίου-Μαϊου 2020 κατά τη διάρκεια της κρίσης του COVID-19.

   Η έκρηξη της πανδημίας μονοπώλησε το ενδιαφέρον σε διεθνές επίπεδο, αλλά την περίοδο αυτή έλαβαν χώρα σημαντικές εξελίξεις παγκοσμίως.

 

3α. Νοτιο-ανατολική Ασία

Στη νοτιο-ανατολική Ασία την Κυριακή 26 Απριλίου 2020 η Κίνα ονόμασε 80 γεωγραφικά σημεία (25 νησιά και νησίδες και 55 υποθαλάσσια γεωγραφικά στίγματα) ως περιοχές στις οποίες μπορεί να ασκήσει κυριαρχία. Η συγκεκριμένη ενέργεια έγινε τρεις ημέρες μετά τη βύθιση βιετναμέζικου πλοίου από τους Κινέζους και οι ενέργειες αυτές προκάλεσαν την οξύτατη αντίδραση των Φιλιππίνων, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, των ΗΠΑ και του Βιετνάμ. Παράλληλα στα χερσαία σύνορα Κίνας-Ινδίας (μήκους 3.488 χλμ) από τις αρχές Μαίου λαμβάνει χώρα συνεχώς αυξανόμενη ένταση με μεθοριακά επεισόδια. Η Κίνα υποστηρίζει ότι τμήματα των περιοχών Arunachal-Pradesh της ανοίκουν με την Ινδία να απορρίπτει του κινεζικούς ισχυρισμούς. Η αναζωπήρωση της συνοριακής διαμάχης Ινδίας-Κίνας είναι σημαντική. Το 2017 οι δύο χώρες είχαν βιώσει αντίστοιχο μεθοριακό επεισόδιο για 73 ημέρες (το περίφημο επεισόδιο Doklam). Τέλος η Κίνα προχώρησε σε αναθεώρηση της νομοθεσίας για το Χονγκ-Κονγκ γεγονός που πυροδότησε νέες διαμαρτυρίες από τη Δύση.

  Στη μεθόριο Ινδίας-Πακιστάν ήδη από το 2017 και εντεύθεν λαμβάνει χώρα ένας άτυπος συμβατικός πόλεμος χαμηλής έντασης αφού στην περίφημη LoC (Line of Control) έχουμε συνεχή ανταλλαγή πυρών από όλμους, πολυβόλα, ελεύθερους σκοπευτές αλλά και πυροβολικό.

 

3β. Μέση Ανατολή

 Εστιάζοντας στη Μέση Ανατολή οι εξελίξεις είναι πολυεπίπεδες και άκρως αντιφατικές με αποτέλεσμα η αστάθεια στην περιοχή να παραμένει και ίσως να βαίνει αυξανόμενη.

  Αρχίζοντας από το Ισραήλ η χώρα κατάφερε μετά από 18 μήνες να αποκτήσει μία νέα κυβέρνηση συνεργασίας υπό τον Νετανιάχου. Η περίοδος αυτή υπήρξε αρκετά δύσκολη και για το Ισραήλ αλλά και για τις ΗΠΑ. Ειδικότερα η Ουάσιγκτον προχώρησε όπως ήδη προαναφέραμε στο σχέδιο Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή το οποίο έχει το όνομα “Vision for Peace” (Όραμα Ειρήνης) με μία ασθενή κυβέρνηση στο Τελ Αβίβ η οποία δεν είχε λαϊκή υποστήριξη και με μεγάλες αβεβαιότητες. Οι ΗΠΑ επί 18 μήνες δεν γνώριζαν ποιός θα ήταν πρωθυπουργός στο Ισραήλ την επόμενη ημέρα, ποιοί θα ήταν υπουργοί και σύμβουλοι σε κρίσημα πόστα ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής και από ποιά κόμματα θα υποστηριζόταν η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ. Υπό αυτές τις συνθήκες η επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στο Ισραήλ στις 13 Μαϊου 2020 είχε μία πολλή πυκνή ατζέντα συζητήσεων.

  Πρώτα απ’ όλα η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή μειώνεται. Μετά την ανακύρηξη της αποχώρησης του μεγαλύτερου τμήματος των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρονται και από τη Σαουδική Αραβία (με αιχμή τις τέσσερεις συστοιχίες πυραύλων Patriot, εκ των οποίων οι δύο ήδη αποσύρθηκαν) αλλά οι ΗΠΑ αποσύρουν επίσης δυνάμεις από την δύναμη MFO (Multinational Force and Observers) η οποία βρίκεται στο Σινά στα σύνορα Ισραήλ-Αιγύπτου. Παράλληλα η ναυτική δύναμη των ΗΠΑ στο Περσικό επίσης σχεδιάζεται να μειωθεί. Η μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη περιοχή έχει πολλαπλώς επικριθεί από το Ισραήλ και έτσι το ζήτημα ήταν εκ των κορυφαίων στην ατζέντα των διμερών επαφών.

   Ένα δεύτερο θέμα ήταν το Σχέδιο Ειρήνευσης της Μέσης Ανατολής. Επ’ αυτού οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι πρέπει να εφαρμοσθεί, αλλά μαλλον ο ακριβής χρόνος εφαρμογής (δηλαδή η προσάρτηση των  εδαφών στο Ισραήλ) είναι ανοιχτός με ορισμένες πληροφορίες να αναφέρουν ότι αυτή θα λάβει χώρα κατά το τρέχον καλοκαίρι. Σημειώνουμε ότι το Σχέδιο “Vision for Peace” αν και αποδεκτό από ΗΠΑ και Ισραήλ πυροδότησε την αντίδραση της Παλαιστινιακής Αρχής η οποία το απέρριψε και παράλληλα διέκοψε κάθε είδους επαφή με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών-intelligence sharing). Παράλληλα Μόσχα και Βρυξέλλες επίσης αντέδρασαν στο Σχέδιο ενώ έντονη υπήρξε και η αντίδραση του Αραβικού Συνδέσμου της Αιγύπτου και της Ιορδανίας.

  Ένα τρίτο ζήτημα στην ατζέντα των επαφών του ΥΠΕΞ Pompeo ήταν ο ρόλος του Ιραν τόσο στο Λίβανο, το Ιράκ και τη Συρία όσο και η εξέλιξη του πυρηνικού του προγράμματος. Τους τελευταίους μήνες ο ρόλος του Ιράν στη περιοχή μειώνεται. Αυτό ίσως οφείλεται σε δύο λόγους: Πρώτον οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) έχουν επιφέρει πολλά κτυπήματα στο Λίβανο σε στόχους ιρανικού ενδιαφέροντος. Δεύτερον ο COVID-19 έχει επιφέρει τεράστιο πλήγμα στην ιρανική κοινωνία και οικονομία με αποτέλεσμα η Τεχεράνη να αδυνατεί να χρηματοδοτεί δράσεις εκτός συνόρων της.

  Τέλος το τέταρτο ζήτημα ήταν οι σχέσεις Ισραήλ-Κίνας όπου οι ΗΠΑ ζήτησαν να αποδυναμωθούν όσο γίνεται περισσότερο. Η αμερικανική πλευρά έθεσε ζήτημα για τη συμμετοχή κινεζικών εταιρειών στη κατασκευή του εργοστασίου αφαλάτωσης Sirek-2 στη περιοχή του νότιου Τελ Αβίβ. Το εργοστάσιο από το 2023 θα μπορεί να αφαλατώνει 200 εκ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως και το κόστος της επένδυσης ανέρχεται σε $1,5 δις. Αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης ήταν η κατακύρωση του έργου στην ισραηλινή εταιρεία IDE Technologies και ο αποκλεισμός της CK Hutchison Group η οποία είχε έδρα στο Χονγκ-Κονγκ. Επίσης οι ΗΠΑ ζήτησαν τον αποκλεισμό της Huawei από το δίκτυο τηλεπικοινωνιών 5G του Ισραήλ. Όμως αν και τα εξωτερικά προβλήματα του Ισραήλ παραμένουν άλητα παρά το σχηματισμό  κυβέρνησης η εσωτερική αστάθεια παραμένει. O COVID-19 οδήγησε σε πτώση του ΑΕΠ κατά 7.1% με βάση ορισμένες εκτιμήσεις, ενώ ο πρωθυπουργός Νετανιάχου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κατηγορίες και να βρίσκεται υπό δίκη, με άγνωστο το χρόνο διάρκειας της διαδικασίας και το τελικό αποτέλεσμα.   

  Εξετάζοντας το Λίβανο εκεί η οικονομική κρίση έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η οικονομική κατάσταση της χώρας είναι τραγική και η κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Hassan Diab βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο της Hezbollah και του Ιράν. Το διάστημα Μαρτίου Μαϊου η λιβανέζικη λίρα απώλεσε πάνω από το 66% της αξίας της. Από τις 5 Μαϊου οι ελεύθερες ανταλλαγές συναλλάγματος σε ανταλλακτήρια έπαυσαν με τη κεντρική τράπεζα να πληροφορεί τους εισαγωγείς προϊόντων ότι η ίδια θα ανταλλάσει τη λίρα Λιβάνου προς το δολλάριο των ΗΠΑ στην απίστευτη ισοτιμία του $1=3.200 λίρες, όταν στη μαύρη αγορά η ισοτιμία έχει εκτοξευθεί στα $1=4.200 λίρες. Η χώρα υπό αυτές τις συνθήκες αντιμέτωπίζει και τον COVID-19 με αποτέλεσμα την τεράστια έλλειψη τροφίμων και τους φόβούς για έντονο μεταναστευτικό κίνημα τους επόμενους μήνες (κάτι που θα πρέπει να απασχολήσει και την Ελλάδα).      

   Στο Ιράκ η νέα κυβέρνηση υπό τον Mustafa Al-Kadhimi αντιμετωπίζει επίσης σοβαρά προβλήματα. Το πρώτο ζήτημα είναι η παρουσία αμερικανικών και ιρανικών δυνάμεων στη χώρα. Μετά την αμερικανική επέμβαση που οδήγησε στη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Quassem Soleimani στις 3 Ιανουαρίου 2020 από τις ΗΠΑ εντός του ιρακινού εδάφους προκλήθηκε μία τεράστιας έκτασης ιρακινή αντίδραση κατά της στρατιωτικής παρουσίας και των δύο χωρών. Με το σύνθημα το “Ιρακ στους Ιρακινούς” κεντρικό αίτημα της κοινωνίας είναι η πλήρης αποχώρηση και των ΗΠΑ και του Ιράν από τη χώρα. Ως προς τις ΗΠΑ η κυβέρνηση αποδέχεται την μεγάλη μείωση της στρατιωτικής της παρουσίας αλλά όχι την πλήρη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων, αλλά ως προς το Ιράν, η Βαγδάτη, θέλει την πλήρη αποχώρηση. Με τις ΗΠΑ η ιρακινή πλευρά βρίσκεται σε διαπραγματέυσεις (οι οποίες λίγουν στις 10 Ιουνίου 2020) άρα είναι αδύνατον αυτή τη στιγμή να γνωρίζουμε το μέγεθος και την έκταση της αμερικανικής υποχώρησης. Όμως το Ιράν δεν έχει καμία διάθεση να εγκαταλείψει το έδαφος του Ιρακ. Η Βαγδάτη έχει επίσης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των χαμηλών τιμών πετρελαίου (το 90% των κρατικών εσόδων εξαρτάται από τις εξαγωγές πετρελαίου), άρα η πτώση των διεθνών τιμών λόγω του COVID-19 οδηγούν την οικονομία σε τεράστια ύφεση. Τέλος έχει να αντιμετωπίσει εκτεταμένη διαφθορά και τοπικιστικές φιλοδοξίες.  Τέλος υπάρχουν αναφορές για αναζωπύρωση των ισλαμικών πυρήνων του ISIS στο ιρακινό έδαφος. Υπό αυτές τις συνθήκες το Ιράκ θα συνεχίσει να παράγει αστάθεια όπως και ο Λίβανος.   

  Εξετάζοντας το Ιράν πρώτα απ’ όλα η οικονομική κατάσταση της χώρας είναι τραγική. Ο προυπολογισμός της χώρας για το 2020-2021 (ο οποίος θα έπρεπε να είχε ψηφισθεί στις 20 Μαρτίου 2020) απορρίφθηκε από το Κοινοβούλιο. Η αμερικανική αποχώρηση από τη Συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (Joint Comprehensive Plan of Action) και η επαναφορά οικονομικών κυρώσεων διέλυσαν την οικονομία της Τεχεράνης. Πριν την επιβολή κυρώσεων οι ημερήσιες εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν ήταν 2.500.000 βαρέλια, και πλέον έχουν περιορισθεί σε λιγότερα από 200.000 βαρέλια μειώση πλέον του 90% εξ αιτίας των κυρώσεων και του COVID-19. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο προυπολογισμός προέβλεπε ημερήσιες πωλήσεις 500.000 βαρέλια αριθμός πλέον εκτός πραγματικότητας. Παράλληλα προέβλεπε αύξηση των φορολογικών εσόδων της τάξης του 25% (στα 175 τρις tomans ή $41 δις) αριθμός αδύνατος να επιτευχθεί. Χαρακτηριστικό της αστάθειας είναι ότι στις 16 Μαίου το ο δείκτης TEDPIX στο χρηματιστήριο της Τεχεράνης απώλεσε 30.000 μονάδες πέφτοντας στις 989.000 μονάδες. Παρά την άσχημη οικονομική κατάσταση το Ιράν εξακολουθεί να έχει γεωπολιτικές φιλοδοξίες. Ο έλεγχος εδαφών στο Ιράκ επιτρέπει στη Τεχεράνη την μερική αποφυγή των εμπορικών κυρώσεων των ΗΠΑ αφού μπορεί μέσω του Ιράκ να προχωρά σε εμπόρικές πράξεις. Η παρουσία στη Συρία και το Λίβανο δίνει διέξοδο στη θάλασσα της Μεσογείου παρακάμπτοντας τον αμερικανικό στόλο στο Περσικό κόλπο. Ειδικά στη Συρία με οικονομική παρουσία $25-30 δις η επιρροή της Τεχεράνης δεν μπορεί εύκολα να μειωθεί. Οι ιρανικές τράπεζες εξακολουθούν ανενόχλητες τις δραστηριότητες τους στη Γερμανία και σε άλλες χώρες, ενώ η πρόσφατη έναρξη εξαγωγών πετρελαίου στη Βενεζουέλα είναι μία μικρή ακτίδα αισιοδοξίας. Τέλος η συμμαχία Ρωσίας-Κίνας-Ιράν δίνει σημαντικές δυνατότητες στη Τεχεράνη, παρά την τρέχουσα παροδική μείωση της ισχύος της.

  Η Συρία είναι η τελευταία ψηφίδα στο Μεσανατολικό πάζλ. Εκεί οι εξελίξεις είναι τόσο αντιφατικές που είναι δύσκολη η όποια αποτίμηση. Στις 19 Μαίου αναφέρθηκε η έναρξη πρωτοβουλίας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για επίτευξη ειρηνικής λύσης στο Συριακό πρόβλημα. Όμως αντίστοιχες ανακοινώσεις είχαν γίνει και τον Σεπτέμβριο του 2016 χωρίς απτό αποτέλεσμα. Κεντρικά προβλήματα στο συριακό είναι η ανοικοδόμηση της χώρας (συμβόλαια θέλουν διάφορες εταιρείες πολλών χωρών), το πολιτικό πρόβλημα με τις ΗΠΑ να επιμένουν στην αποχώρηση του Άσσαντ από το προσκύνιο και τη Ρωσία να προβάλει το ακριβώς αντίθετο επιχείρημα ότι ο Άσαντ πρέπει να παραμείνει στην εξουσία. Δημοσιεύματα στο διεθνή τύπο σύμφωνα με τα οποία μετά από έτη διαφωνιών η Ρωσία αποδέχεται πλέον την ανατροπή του Άσαντ διαψεύστηκαν από τον Ρώσο πρέσβυ στη Τεχεράνη. Παράλληλα οι μυστικές υπηρεσίες πολλών χωρών τονίζουν ότι το ISIS ανακάμπτει στη Συρία με αποτέλεσμα ο λόγος της εξωτερικής επέμβασης  Δύσης και Ρωσίας που πυροδοτήθηκε από το Ισλαμικό Χαλιφάτο να παραμένει ενεργός. Το Συριακό πρόβλημα που παραμπενει ανοιχτό από το 2011 είναι άγνωστο αν όντως βαίνει προς επίλυση ή όχι. 

  Τέλος πρέπει να τονισθεί άλλη μία παράμετρος. Οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει ότι για να αλλάξει σελίδα η χώρα πρέπει να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος (regime change) και αποχώρηση του Άσαντ. Το Κονγκρέσσο των ΗΠΑ ψήφισε στα τέλη του 2019 την Caesars Civilian Protection Act (CCPA), σύμφωνα με την οποία, όποια χώρα, εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο έχει οικονομικές συναλλαγές με το καθεστώς Άσαντ και έχει την οποιαδήποτε δραστηριότητα στο συριακό έδαφος αυτόματα επί αυτού επιβάλλονται κυρώσεις. Πρόκειται για τυπική αμερικανική στρατηγική που έχει εφαρμοσθεί και σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. Κούβα). Η CCPA αναμένεται να εφαρμοσθεί από τον τρέχοντα Ιούνιο με αποτέλεσμα κάθε οικονομική δραστηριότητα στη Συρία να παύσει. Αυτό ίσως οδηγήσει σε πτώση του καθεστώτος, ίσως όμως να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Μπορεί ο λαός να συνασπιθεί γύρω από τον Άσαντ και το καθεστώς να ενισχυθεί. Είναι βέβαιο ότι η εξομάλυνση στη Συρία θα χρειαστεί χρόνο και σίγουρα η λύση δεν είναι ante portas.     

 

3γ. Οι εξελίξεις στη Λιβύη.

  Στη Λιβύη η κατάσταση είναι περίπλοκη. Η χώρα βιώνει τον εμφύλιο από το 2011. Οι ΗΠΑ και οι δυτικές χώρες αναδιπλώθηκαν από τη Λιβύη μετά τη δολοφονία το 2012 του αμερικανού πρέσβυ Chris Stevens από ισλαμιστές του ISIS. Η χώρα πλέον έχει διχοτομηθεί από τη μία πλευρά υπάρχει η επίσημη κυβέρνηση (GNA) η οποία υποστηρίζετε από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, την Ιταλία, την Τουρκία και το Κατάρ και από την άλλη υπάρχει η κυβέρνηση του Τομπρούκ (LNA) υπό τον στρατηγό Χαφτάρ ο οποίος υποστηρίζεται από το ρωσικό σώμα μισθοφόρων Wagner, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Γαλλία και την Αίγυπτο. Στη Διάσκεψη του Βερολίνου οι ΗΠΑ που εκπροσωπήθηκαν από τον Υπουργό Εξωτερικών ζήτησαν την απομάκρυνση όλων των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα, με αποτέλεσμα την έναρξη της επιχείρησης “Ειρήνη” (Irene) της ΕΕ στην οποία μετέχουν η Γαλλία, η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και η Ιταλία παρά την υποστήριξή της Ρώμης στο GNA. Η επιχείρηση “Ειρήνη” άρχισε στις αρχές Μαϊου, ενώ η απόφαση της ΕΕ (Διάσκεψη Βερολίνου) είχε ληφθεί από τις 20 Ιανουαρίου. Χρειάστηκε σημαντικός χρόνος για την υλοποίηση της απόφασης λόγω της αδυναμίας γρήγορης συγκέντρωσης σκαφών και λόγω του COVID-19. Στη διάρκεια αυτή οι εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα υπήρξαν συγκεχημένες. Τόσο ο GNA, όσο και ο LNA έχουν ανακοινώσει στρατιωτικές νίκες αλλά σε τακτικό επιχειρησιακό επίπεδο δεν υπάρχει τελικός νικητής. Σημαντική διπλωματική εξέλιξη ήταν η ανακύρηξη του στρατηγού Χαφτάρ στις 27 Απριλίου κυβέρνησης στη Λιβύη όμως η διεθνής κοινότητα με πρώτη τη Ρωσία ανακοίνωσαν ότι δεν δέχονται την ύπαρξη λυβικής  κυβέρνησης υπό τον Χαφτάρ. Στις 18 Μαίου 2020 ο GNA, ανακοίνωσε την κατάληψη του αεροδρομίου της Al Watiya καθώς και την καταστροφή πολλών αντιαεροπορικών συστημάτων Pantsir από τουρκικά drones. Ακολούθησε στις 23 Μαίου τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ των προέδρων των ΗΠΑ και της Τουρκίας κατά την οποία ο προέδρος των ΗΠΑ ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση έτσι ώστε να μην μπορεί ο στρατηγός Χαφτάρ να αναδιατάξει τις δυνάμεις του και να αντεπιτεθεί. Στη συνέχεια υπήρξαν αντιφατικές πλγροφορίες σε σχέση με το ρόλο της Ρωσίας. Ειδικότερα ανακοινωθηκε η αποχώρηση των 800-1.200 ρώσων μισθοφόρων της Ομάδας Wagner, αλλά τη Δευτέρα 25 Μαϊου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την παρουσία 14 ρωσικών αεροπλάνων MIG-29 και Su-24 υπό το πλευρό του  LNA. Την επομένη η Μόσχα διέψευσε τις ΗΠΑ. Είναι σαφές ότι δύο πιθανά σενάρια συμβαίνουν αυτή τη στιγμή. Ειδικότερα:

-ή η πληροφορία περί πλήρους αποχώρησης της δυνάμης Wagner δεν αληθεύει.

- ή η Μόσχα απέσυρε τις δυνάμεις των στρατιωτών φοβούμενη μία άμεση εμπλοκή ρωσικών και τουρκικών δυνάμεων, αλλά σε αντιστάθμισμα προσέφερε στον Χαφτάρ αεροπορική κάλυψη η οποία μπορεί να είναι σημαντικότερη στρατιωτική ενίσχυση έναντι των μισθοφόρων. Όμως κανείς δεν μπορεί να ξέρει τί ακριβώς θα κάνουν τα ρωσικά αεροπλάνα ποιούς στόχους θα πλήξουν και πότε; (αν πλήξουν). Τονίζεται ότι τα αεροσκάφη σταθμέυουν (με δυσκολία λόγω όγκου) στη βάση του Al-Khadim, χίλια χιλίομετρα μακρία από την βάση της Al Watiya.

  Ανεξάρτητα από την τακτική κατάσταση στη Λιβύη όλες οι ξένες πλευρές έχουν τονίσει την ανάγκη πολιτικής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων και αποχώρησης των ξένων στρατευμάτων. 

Η Ρωσία για να αποφύγει μία σύγκρουση των ρωσικών με τα τουρκικά στρατεύματα προσπαθεί  να επιβάλει ένα σχέδιο ειρήνης. Οι ΗΠΑ και η ΕΕ δεν θέλουν να δουν μια στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στη Λιβύη. Έτσι η θέση που έχει ήδη δηλωθεί ότι τα ξένα στρατεύματα πρέπει να φύγουν συμπαρασύρει και τα τουρκο-ισλαμικά στρατιωτικά σχήματα. Ο Αραβικός Σύνδεσμος επίσης θέλει την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων. Τέλος μία στρατιωτική κλιμάκωση στη Λιβύη θα δημιουργήσει άλλο ένα flash point μεταξύ Ρωσίας και Δύσης και αυτή τη χρονική στιγμή και οι δύο πλευρές δεν θέλουν μεγαλύτερη ένταση από την ήδη υπάρχουσα σε τόσα άλλα μέτωπα.    

  Είναι βέβαιο ότι το ζήτημα παραμένει ακανθώδες τόσο σε τακτικό, όσο και σε στρατηγικό επίπεδο και η λύση δεν φαίνεται να είναι άμεση. Οι πρόσφατες νίκες του GNA στην Τρίπολη και στην Al Watiya προσφέρουν ένα τακτικό πλεονέκτημα, ενώ η άρνηση της διεθνούς κοινότητας να αναγνωρίσει μία δεύτερη λιβυκή κυβέρνηση υπό τον Χαφτάρ αποτελεί σίγουρα διπλωματική νίκη του GNA. Όμως ακόμα το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας βρίσκεται υπό την κατοχή του LNA και βέβαια δεν γνωρίζουμε πόσο χρονικό διάστημα θα χρειαστεί ο Χαφτάρ για να εξαπολύσει την αντεπίθεσή την οποία διακυρήσει. Είναι βέβαιο ότι η Λιβύη θα συνεχίσει να παράγει αστάθεια για ικανό χρονικό διάστημα.

 

4. Οι τουρκικές και ελληνικές κινήσεις στη περιοχή και οι ελληνο-τουρκικές σχέσεις.

  Οι αρχές του 2020 ήταν αρκετά δύσκολες για την τουρκική πολιτική. Οι ΗΠΑ είχαν προχωρήσει ήδη από το Δεκέμβριο του 2019 στην αναστολή του embargo όπλων που είχε επιβληθεί στη Κυπριακή Δημοκρατία από τη δεκαετία του 1980. Οι τουρκικές προσπάθειες να αποτραπεί η αμερικανική κίνηση απέτυχαν. Σαν να μην έφτανε αυτό το αμερικανικό Κονγκρέσσο προχώρησε σε άλλες δύο κινήσεις στρατηγικού χαρακτήρα. Πρώτον αναγνώρισε την γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 και δεύτερον επέβαλε οριστικό πάγο στη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

  Τον Ιανουάριο του 2020 επίσης στη Λιβύη ο LNA είχε καταλάβει την πόλη της Σύρτης και βρισκόταν στα πρόθυρα της Τρίπολης, έχοντας στην κατοχή του το 75% του εδάφους της χώρας και τις πετρελαιοπηγές. Στη διάσκεψη του Βερολίνου στην οποία μετείχε η Τουρκία (και όχι η Ελλάδα) ο Ερντογάν ζήτησε στρατιωτική επέμβαση της Δύσης υπέρ του GNA, αλλά λαμβάνοντας ένα κατηγορηματικό όχι έφυγε από τη Διάσκεψη πριν τη λήξη της φανερά αμήχανος και εκνευρισμένος.

  Όμως το μεγαλύτερο σοκ ήρθε από τη Συρία. Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2018 και Ιανουαρίου 2020 ο συριακός στρατός είχε ανακαταλάβει 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους από την τουρκική ζώνη κατοχής. Στις 27 Φεβρουαρίου ο συριακός στρατός επιτέθηκε σε τουρκικά στρατιωτικά αποσπάσματα στη πόλη του Idlib με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 33 Τούρκοι στρατιώτες και να τραυματισθούν άλλοι 32 (με βάση τις τουρκικές πηγές). Το σοκ για την τουρκική κοινή γνώμη και το Επιτελείο ήταν πολύ μεγάλο. Η Τουρκία που διέθετε 12 παρατηρητήρια σε όλο τη βόρεια Συρία αποφάσισε να δράσει.

  O προέδρος της Τουρκίας ζήτησε την αποχώρηση του Συριακού στρατού εντός 48 ωρών (μέχρι την 29η Φεβρουαρίου) για να λάβει την απορριπτική απάντηση της Δαμασκού. Την 1η Μαρτίου λίγες μέρες μετά το σοκ στο Idlib η Τουρκία εξαπέλυσε την επιχείρηση “Ασπίδα της Άνοιξης” και ανακοίνωσε ότι οι τουρκικές δυνάμεις σκότωσαν 2.000 Σύριους στρατιώτες (μεταξύ αυτών ήταν τρεις στρατηγοί), κατέστρεψαν 100 άρματα μάχης του συριακού στρατού καθώς και πολλά αντιαεροπορικά συστήματα. Οι τουρκικοί ισχυρισμοί διαψεύστηκαν αμέσως από τη Συρία και τη Ρωσία ως προπαγάνδα και με κεραυνοβόλα ταχύτητα η Μόσχα κάλεσε τον Ερνογάν για διαβουλεύσεις στις 5 Μαρτίου 2020. Εκεί αποφασίστηκε μία νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Με βάση τη συμφωνία δημιουργήθηκε ένας διάδρομος ασφαλείας μήκους 6 χιλιομέτρων σε κάθε πλευρά του αυτοκινητοδρόμου Μ4 όπου θα λάμβαναν χώρα κοινές περιπολίες ρωσικών και τουρκικών δυνάμεων. Αυτή η εξέλιξη δεν είχε καμία σχέση με την θέση της Τουρκίας ότι ο συριακός στρατός θα έπρεπε να αναδιπλωθεί στις θέσεις που είχε το Σεπτέμβριο του 2018. Ακόμα χειρότερα για την Τουρκία η συμφωνία δεν έλεγε τίποτα για τον αυτοκινητόδρομο Μ5 ο οποίος παρέμεινε υπό συριακό έλεγχο δίνοντας σημαντική εμπορική-οικονομική ανάσα στον Άσαντ. Επίσης η συμφωνία επέβαλε στην Τουρκία να στραφεί μερικώς κατά των συμμάχων της στη Συρία. Ειδικότερα η τουρκική δράση στη βόρεια Συρία βασιζόταν στους ισλαμιστές εξτρεμιστές της οργανωσης Tahrir Al-Sham. Με βάση τη συμφωνία  η Τουρκία έπρεπε πλέον να διαχωρίσει τους μαχητές αυτούς σε “εξτρεμιστές”  και σε “μετριοπαθείς” και να πολεμήσει τους πρώτους μαζί με τους Ρώσους και τους Σύριους.

  Ουσιαστικά μέχρι τα μέσα Μαρτίου 2020 ο Ερντογάν βρισκόταν σε αδιέξοδο. Το διπλωματικό άνοιγμα της Τουρκίας στη Ρωσία μετά το 2016 είχε οδηγήσει την Άγκυρα σε αδιέξοδο με ΗΠΑ και με Ευρώπη. Παράλληλα ήταν φανερό ότι μέχρι τα μέσα Μαρτίου του 2020 ο Πούτιν στη διαμάχη Ερνογάν-Άσαντ εξακολουθούσε να υποστηρίζει τον δεύτερο, με αποτέλεσμα τη στρατιωτική αποτυχία της Τουρκίας στη Συρία. Την ίδια περίοδο (29 Φεβρουαρίου -2 Μαρτίου 2020) η Άγκυρα προχωρούσε στην εξαπόλυση υβριδικού πολέμου στην Ελλάδα στον Έβρο όπου όμως υπέστη άλλη μία ήττα αφού οι ελληνικές αρχές απέτρεψαν την εισβολή 48.000-50.000 ατόμων στην ελληνική επικράτεια. Την ίδια χρονική περίοδο στη Λιβύη ο Χαφτάρ ανακοίνωνε συνεχώς νίκες. Στις 12 Μαρτίου το State Department ανακοίνωνε μία έκθεση καταπέλτη εναντίον της Τουρκίας ως προς το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Έκθεση τόνιζε ότι μετά το αποτυχημένο πραξικόπιμα του 2016 οι τουρκικές αρχές είχαν θέσει σε διαθεσιμότητα 45.000 άνδρες των ενόπλων δυνάμεων και της αστυνομίας, πάνω από 130,000 δημόσιοι υπάλλήλους, ενώ είχαν φυλακίσει πάνω από 80.000 πολίτες. Τέλος ενώ η εισροή προσφύγων στη Τουρκία από τη Συρία κόστισε στη τουρκική οικονομία $40 δις και η ΕΕ είχε υποσχεθεί στη Τουρκία βοήθεια $6 δις έδωσε μόλις $2 δις στην Άγκυρα (με βάση δηλώσεις Ερντογάν το Δεκέμβριο του 2019).    

Mέχρι τα μέσα Μαρτίου, ο Ερντογάν, βίωνε συνεχώς ήττες σε Συρία, Λιβύη, Έβρο, σχέσεις με αραβικές χώρες, ΕΕ, Ρωσία και ΗΠΑ.

  Την ίδια περίοδο είχε ξεσπάσει (αλλά δεν είχε κορυφωθεί) η κρίση του COVID-19. Μπροστά στα αδιέξοδα η μόνη αχτίδα σωτηρίας ήταν η προσωπική σχέση με τον αμερικανό προέδρο. Ο Ερντογάν αποφάσισε να αλλάξει πολιτική και να προσεγγίσει τις ΗΠΑ. Ο COVID-19 ήταν μίας πρώτης τάξης ευκαιρία. Ο Ερντογάν απέστειλλε ιατρική βοήθεια στις ΗΠΑ (4.000 στολές, πάνω από 500.000 μάσκες προσώπου, 2.000 λίτρα απολυμαντικού, 1.500 ζευγάρια γυαλιών και 500 προσωπίδες). Αντίστοιχο υλικό στάλθηκε σε άλλες 55 χώρες. Η βοήθεια προς τις ΗΠΑ μάλιστα στάλθηκε μέσω ΝΑΤΟ με σκοπό να καταγραφεί στα συμμαχικά έντυπα. Παράλληλα η τουρκική βοήθεια συνοδευόταν από επιστολή προς τον προέδρο των ΗΠΑ η οποία τόνιζε ότι: “πιστέυω ότι την επερχόμενη περίοδο μαζί με το πνέυμα συνεργασίας που επιδείξαμε στην διάρκεια της πανδημίας, το Κονγκρέσσο και τα μέσα ενημέρωσης των ΗΠΑ θα καταλάβουν καλύτερα τη στρατηγική σημασία των σχέσεών μας”. Τέλος η Τουρκία δεν ενεργοποίησε αν και παρέλαβε ορισμένους από τους S-400 ενώ μείωσε τις οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν. Οι κινήσεις αυτές στόχευαν στη μείωση της έντασης με τις ΗΠΑ.

  Επίσης έπρεπε να βρεθεί μία λύση για τους ισλαμιστές εξτρεμιστές της οργανωσης Tahrir Al-Sham (πρώην Al-Nusra) ώστε να ικανοποιηθεί και ο όρος της συμφωνίας ώστε να διατηρηθούν οι σχέσεις με τη Ρωσία. Η λύση ήταν να μεταφερθούν αυτοί οι σκληροί μαχητές από τη Συρία στη Λιβύη. Ο αριθμός που μετέφερε η Άγκυρα διαφέρει από πηγή σε πηγή. Υπάρχουν αναφορές για μεταφορές 7.500-18.000 μισθοφόρων ισλαμιστών από τη Συρία στη Λιβύη ενώ είναι άγνωστο άν έχουν μεταφερθεί και τμήματα του τουρκικού στρατού. Είναι επιβεβαιωμένη η μεταφορά τουρκικών drones, ενώ υπάρχουν και πληροφορίες για μεταφορά άλλων οπλικών συστημάτων όπως αυτοκινούμενα πυροβόλα Firtina, αλλά αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Είναι σαφές ότι η Τουρκία βρήκε ευκαιρία μέχρι την έναρξη της επιχείρησης Irene να ενισχύσει τον GNA με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να έχει επιτύχει ένα καλύτερο εδαφικό status στη Λιβύη σε σχέση με αυτό του Ιανουαρίου. Στις 17 Απριλίου η Τουρκία ανακοίνωσε ότι είχε για χρονικό διάστημα επτά ωρών και τριαντα πέντε λεπτών σημαντικό αριθμό αεροπλάνων F-16 σε πτήση μεταξύ Κύπρου και Λιβύης με συνοδεία αεροπλάνων ανεφοδιασμού και αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου σε μία προσπάθεια επίδειξης αεροπορικής κυριαρχίας στον εναέριο χώρο της ανατολικής Μεσογείου.

  Σε όλη αυτή την περίοδο η τουρκική πλευρά συνέχισε την πίεση προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Τα μέσα άσκησης πίεσης είναι γνωστά. Πρώτα έχουμε λεκτικές εξάρσεις με δηλώσεις διαφόρων αξιωματούχων, στη συνέχεια έχουμε συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού FIR, υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά (173 την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου) και προσπάθεια δημιουργίας ναυτικού ατυχήματος μεταξύ πλοίων της τουρκικής ακτοφυλακής και του Λιμενικού Σώματος. Τέλος στη κυπριακή ΑΟΖ έχουμε παρουσία ερευνητικών και πολεμικών τουρκικών πλοίων, ενώ η Άγκυρα εκδίδει πληθώρα NAVTEX τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο, όσο και στο Αιγαίο . Μόνο στις 15 Ιανουαρίου το ελληνικό ΓΕΕΘΑ ανακοίνωσε 120 παραβιάσεις (43 από μαχητικά), και 4 υπερπτήσεις.

  Η Ελλάδα και η Κύπρος αντέδρασαν στους τουρκικούς σχεδιασμούς και στις πρακτικές της γείτονος. Σε καθαρά τακτικό επίπεδο η ελληνική πολεμική αεροπορία αναχαίτησε τα τουρκικά αεροσκάφή, όμως σε διπλωματικό επίπεδο η Ελλάδα είχε σημαντικές επιτυχίες. Η τουρκική επίθεση φιλίας στην Ουάσιγκτον αν και είχε κάποια θετικά αποτελέσματα δεν μεταβάλλει την καχυποψία του διπλωματικού και στρατιωτικού κατεστημένου για τη φερεγγυότητα της Τουρκίας ως συμμάχου του ΝΑΤΟ. Τόσο το State Department, όσο και το Πεντάγωνο εξακολουθούν  να βλέπουν την Ελλάδα ως στρατηγικό εταίρο. Παράλληλα η πλειοψηφία των  χωρών της περιοχής προτιμούν την Ελλάδα και την Κύπρο ως εταίρους παρά την Τουρκία. Ειδικότερα οι αναβαθμισμένες διπλωματικές, οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, Αιγύπτου, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας και Αρμενίας, Συρίας αποτελούν έναν ελπιδοφόρο βραχίονα ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας για την περιοχή. Οι σχέσεις αυτές έχουν την υποστήριξη τόσο των ΗΠΑ, όσο και της Γαλλίας. Στα Βαλκάνια οι αναβαθμισμένες σχέσεις Ελλάδος-Σερβίας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας επίσης αποτελούν μία σημαντική επένδυση στο περιφερειακό γεωπολιτικό χρηματιστήριο.

  Όμως αντίστοιχη πολιτική συμμαχίων ακολουθεί και η Τουρκία (Αλβανία, Κοσυφοπέδιο, Βοσνία, Τυνησία, Αλγερία, Λιβύη) ενώ προσπαθεί να σπάσει τη συμμαχία Ελλάδος Αιγύπτου και Ελλάδος Ισραήλ, χωρίς όμως έως τώρα επιτυχία. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι η απλή ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ για μία μελλοντική καλυτέρευση των σχέσεων Τελ-Αβίβ και Άγκυρας αποτελεί διπλωματική έκφραση η οποία την τρέχουσα περίοδο δεν έχει μεγάλη αξία. Θα υπενθυμίσω την πρόσφατη συμφωνία Ελληνικού και Ισραηλινού Υπουργείου Άμυνας για drones αλλά θα πρέπει να τονίσω μία παλαιά αλλά καθόλου ανεπίκαιρη πτυχή των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας. Μετά την κρίση του 2010 που οδήγησε στο ναυάγιο των σχέσεων Τελ-Αβίβ-Άγκυρας οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες έδωσαν τα ονόματα των στελεχών της Mossad που δρούσαν στο Ιράν στη Τεχεράνη. Με βάση τις αναφορές του 2013 δέκα Ιρανοί πολίτες που δούλευαν για το Ισραήλ ξεσκεπάστηκαν με αποτέλεσμα το Ισραήλ να δεχθεί ένα σημαντικό πλήγμα. Η Mossad δεν ξεχνά τόσο εύκολα. Ας μην βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπεράσματα για την πολιτική του Ισραήλ...

  Ως προς την Αίγυπτο τα πρόσφατα τηλεφωνήματα μεταξύ του προέδρου της Αιγύπτου με τον Έλληνα πρωθυπουργό (25 Μαίου) και με τον προέδρο της Κύπρου (29 Μαίου) επαναβεβαίωσαν τις στενές σχέσεις μεταξύ των τριών πλευρών.            

  Όμως στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω την πλέον απειλητική διάσταση της τουρκικής πολιτικής. Αυτή αφορά την ίδρυση ενός νέου ισλαμικού άξονα. Πρόκειται για τον άξονα του σουνητικού Ισλάμ Τουρκίας-Πακιστάν-Μαλαισίας-Κατάρ. Η σύμπραξη αυτών των χώρων και ο κυρίαρχος ρόλος της Τουρκίας έχουν ενοχλήσει χώρες της Ασίας και όχι μόνο. Στο προηγούμενο άρθρο μου είχα μιλήσει για ισχυρότατες χώρες της Ασίας που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ελλάδα και επιμένω σε αυτό το σημείο...    

  Τούτων λεχθέντων, είναι σαφές ότι στο άμεσο και απώτερο μέλλον οι ελληνικές κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν σε αυτούς τους άξονες. Βέβαια τονίζεται ότι αυτή είναι μία μόνο παράμετρος της ελληνικής στρατηγικής. Η δεύτερη παράμετρος είναι με τις ΗΠΑ. Η συνεχής αναβάθμιση των σχέσεων με Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες ως έδρας του ΝΑΤΟ παράμένει κύριο ζητούμενο.

  Ως προς την ΕΕ όσο δεν υπάρχει κοινή αμυντική και εξωτερική πολιτική, ο όποιος ρόλος της, είναι επικουρικός και όχι κεντρικός. Επίσης η αδυναμία της ΕΕ να αντιληφθεί την ρευστότητα του παγκόσμιου συστήματος, η οποία  πλέον έχει φθάσει στα σύνορά της γίνεται φανερή από το ακόλουθο γεγονός. Λόγω της παγκόσμιας αστάθειας ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Η μόνη δύναμη που διεκδικεί παγκόσμιο ρόλο και δεν αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες (δηλαδή δεν επενδύει σε σκληρή ισχύ-hard power), αλλά μόνο σε ήπια ισχύ (soft power) είναι η ΕΕ. Εύχομαι ειλικρινά αυτή την επιλογή να μην την πληρώσει κάποια μέρα πολύ άσχημα... 

  Τέλος η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να επενδύσει στον ξεχασμένο πυλώνα της στρατηγικής της, αυτόν της εσωτερικής της ισχύος. Η δημογραφία και η οικονομία είναι παράγοντες που καθορίζουν τη στρατιωτική ισχύ της οποιασδήποτε χώρας. Οι τομείς αυτοί είναι η αχίλλειος πτέρνα του ελληνισμού. Το 1950 μετά από μία δεκαετία πολέμου, κατοχής και εμφύλιας σύγκρουσης ο ελληνικός πληθυσμός ήταν περίπου 7,8 εκ. κάτοικοι. Το 2020 μετά από 70 χρόνια ειρήνης ο ελληνικός πληθυσμός είναι μόλις 11 εκ. κάτοικοι και το ένα τρίτο εξ αυτών υπερήλικες. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια οι θάνατοι ετησίως υπερβαίνουν τις γεννήσεις. Αντίθετα ο τουρκικός πληθυσμός από το 1950 μέχρι σήμερα αυξήθηκε από περίπου 28 εκ. σε άνω των 85 εκ. με το μεγαλύτερο τμήμα κάτω των σαράντα ετών. Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα αυτού του πληθυσμού είναι Κούρδοι (περίπου 25 εκ. ή 29,5%) δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το σύνολο αυτών των πληθυσμών είναι εχθρικοί προς τους Τούρκους. Όμως μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η οικονομία. Η Τουρκία είναι χώρα μέλος των G-20 (δηλαδή μία εκ των είκοσι μεγαλυτέρων βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών του κόσμου). Η βιομηχανία της παράγει αυτοκίνητα, χάλυβα, σίδηρο, τσιμέντα, ηλεκτρονικά υπό-συστήματα, και ηλεκτρικά προϊόντα (τηλεοράσεις, ψυγεία κλπ), ενώ είναι αναπτυγμένη η χημική και η πολεμική βιομηχανία. Συνολικά την περίοδο 1961-2015 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ ήταν 2,8% για την Ελλάδα και 4,5% για την Τουρκία.

  Η τρέχουσα αρνητική οικονομική συγκηρία λόγω του COVID-19 έχει τρομακτικές επιπτώσεις στην τουρκική αλλά και στην ελληνική οικονομία. Η τουρκική λίρα έχει χάσει την αξία της (στις αρχές Μαϊου η ισοτιμία ήταν $1=7,195 Τουρκικές Λίρες) και οι προβλέψεις για το επόμενο δωδεκάμηνο είναι ότι η τουρκική λίρα θα υποτιμηθεί ακόμα τουλάχιστον κατά 14%. Παράλληλα μόνο για το τρέχον έτος η Τουρκία πρέπει να αποπληρώσει χρέος ύψους $170 δις όταν τα συναλλαγματικά αποθέματα στα τέλη Απριλίου ήταν μόλις $25 δις. Η πρόσφατη συμφωνία ανταλλαγής swap μεταξύ Τουρκίας, Βρετανίας, Κατάρ και Ιαπωνίας (οι τρεις χώρες δίνουν $30 δις) στην Άγκυρα αν και σημαντική οικονομική ένεση δεν επιλύει το πρόβλημα της αποπληρωμής των $170 δις εντός του έτους

  Όμως και η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα.  Το άμεσο κόστος της κρίσης του COVID-19 είναι τουλάχιστον 24 δις ευρώ. Η  πτώση του ΑΕΠ θα είναι πολύ μεγάλη εφέτος ενώ σε συνδιασμό με το άκρως προβληματικό ελληνικό τραπεζικό σύστημα οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε μεγάλη ύφεση. Ειδικότερα για το τραπεζικό σύστημα τα NPLs (Non-Performing Loans) ή κόκκινα δάνεια των ελληνικών τραπεζών ξεπερνούν τα 100 δις ευρώ και οι τραπεζικές καταθέσεις την περίοδο 2009-2018 μειώθηκαν κατά 103 δις ευρώ με αποτέλεσμα να οδηγήσουν σε τράπεζες φαντάσματα. Σε αυτά τα χαρακτηριστικά ας προστεθούν η απο-βιομηχάνιση, ή έλλειψη παραγωγικών επενδύσεων και το υψηλό χρέος για να αντιληφθεί κανείς την κατάσταση στην ελληνική οικονομία.         

  Εξετάζοντας τις αμυντικές δαπάνες  οι ελληνικές παραμένουν υψηλές. Όμως αυτές δεν αφορούν νέους εξοπλισμούς αλλά κυρίως δαπάνες μισθοδοσίας, συντήρησης υλικού, συντάξεων στρατιωτικού προσωπκού, υποδομών κλπ. Παράλληλα η ελληνική πολεμική βιομηχανία βρίσκεται σε πολύ δύσκολή θέση. Την περίοδο 1974-2019 η ελληνική πολεμική βιομηχανία κατάφερε να κατασκευάσει υποβρύχια, φρεγάτες, τορπιλακάτους, αρματαγωγά, βοηθητικά πλοία, με μεγάλο κόστος και χρονικές καθυστερήσεις. Πέραν όμως της ναυπηγικής βιομηχανίας η χώρα ελάχιστα κατάφερε σε επίπεδο παραγωγής υλικού στρατού ξηράς, αεροπορίας και τηλεπικοινωνιών.  Είναι φανερό ότι η τουρκική δημογραφική, οικονομική, βιομηχανική και στρατιωτική ισχύς διαχρονικά κάνει άλματα, ενώ η αντίστοιχη ελληνική αυξάνει ελάχιστα. Οι συντελεστές ισχύος συνεχώς μεταβάλλονται υπέρ της Τουρκίας. Όσο αυτοί αυξάνονται τόσο αυξάνεται και η τουρκική επιθετικότητα.

  Μία νέα δημογραφική και αναπτυξιακή πολιτική σε συνδιασμό με ένα νέο πρόγραμμα εξοπλισμού των Ενόπλων Δυνάμεων θα πρέπει να αποτελέσουν τους άξονες της ελληνικής πολιτικής για τις δύο επόμενες κρίσιμες δεκαετίες  Τέλος η επίκληση του διεθνούς δικαίου αν και ορθή από μόνη της δεν επαρκεί για να ανασχέσει την τουρκική αναθεωρητική προσπάθεια. Η διπλωματία είναι ισχυρή μόνο όταν τα κράτη έχουν εσωτερική στρατιωτική, οικονομική, βιομηχανική, δημογραφική και θεσμική υπόσταση.

 

6. Θουκιδίδης και ελληνο-τουρκική διαμάχη

Ο Θουκιδίδης στο διάλογο Αθηναίων-Μηλίων τονίζει ότι όταν οι κάτοικοι της αδύναμης Μήλου προσέφεραν τη συμμαχία τους στους ισχυρούς Αθηναίους έλαβαν την ακόλουθη απάντηση:

ΑΘΗΝΑΙΟΙ: “Κι εμείς δεν θα πούμε ...ότι δίκαια έχουμε την ηγεμονία μας επειδή νικήσαμε τους Πέρσες...αφού ξέρετε ότι κατά την κρίση των ανθρώπων το δίκαιο λογαριάζεται όταν υπάρχει ίση δύναμη για την επιβολή του, κι όταν αυτό δεν συμβαίνει οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν και αποδέχονται” (Θουκιδίδης V 84-116 ειδικά 89)....

ΜΗΛΙΟΙ: “Ώστε δεν θα δεχθήτε μένοντας εμείς ήσυχοι να είμαστε φίλοι σας αντί εχθροί ;

 ΑΘΗΝΑΙΟΙ: “Όχι γιατί δεν μας βλάπτει τόσο η έχθρα σας όσο η φιλία σας η οποία στα μάτια των υπηκόων μας θα ήταν απόδειξη αδυναμίας, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας”  (Θουκιδίδης V 84-116 ειδικά 94-95)....   

  H Τουρκία, διάβασε (και) εφάρμοσε, το Θουκιδίδη την περίοδο 1923-2019. Θα συνεχίσει και τις επόμενες δεκαετίες ανεξάρτητα του ποιός θα είναι ο ηγέτης της. Η ελληνική πλευρά τι θα πράξει; Θα αποκτήσει λογική ισχύος ή όχι;

 

7. Η Ελληνο-τουρκική διαμάχη στο διεθνές σύστημα.

  Στις διεθνείς σχέσεις υπάρχει σαφέστατη διάκριση μεταξύ σύγκρουσης (conflict) και διαμάχης (dispute). H σύγκρουση προυποθέτει χρήση στρατιωτικής ισχύος, ενώ η διαμάχη, δεν εμπεριέχει τη ευρεία στρατιωτική σύγκρουση. Εξετάζοντας την αστάθεια του διεθνούς συστήματος βλέπουμε ότι το ελληνο-τουρκικό μέτωπο παρά την όξυνση της περιόδου Ιανουαρίου-Μαίου 2020 παραμένει πολύ πιό ήρεμο σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Σε σχέση με τη Μέση Ανατολή ή με τα σύνορα Ινδίας Πακιστάν η όξυνση στην ελληνο-τουρκική μεθόριο είναι μικρότερης έντασης και χρονικής διάρκειας. Παράλληλα υπάρχει πάντα ο κίδυνος γενίκευσης μίας ελληνο-τουρκικής κρίσης με την ένταξη και άλλων περιφερειακών χωρών στη σύρραξη. Εάν συμβεί αυτό το περιφερειακό και διεθνές σύστημα θα δεχθούν ισχυρό πλήγμα.         

 

8. Η “Φάρμα των ζώων” και το διεθνές σύστημα

  Η “Φάρμα των ζώων” έργο του Orwell περιγράφει με αλληγορικό τρόπο τη Ρωσική Επανάσταση του 1917. Στο βιβλίο τα ζώα δεν αντέχουν την κακομεταχείρηση του αφεντικού (ανθρώπου) και επαναστατούν. Στο τρέχον διεθνές σύστημα ένας αετός και ένα λιοντάρι συγκρούονται με μία αρκούδα και έναν δράκο. Παράλληλα ένας ελέφαντας χορεύει με τον αετό και την αρκούδα αλλά έρχεται σε αντίθεση με το δράκο και ένας δεύτερος αετός ακολουθεί επίσης αντιφατική πολιτική μεταξύ του πρώτου αετού, του δράκου και της αρκούδας. Ένας κόκκορας προσπαθεί να επιβάλει τάξη και τα υπόλοιπα μικρότερα ζώα συνάπτουν διάφορες συμμαχίες με τα μεγαλύτερα. Όμως δεν είναι μόνο ο ανταγωνισμός των ζώων που εγκυμονεί κινδύνους. Το περιβάλλον έχει τόσο μολυνθεί που επηρρεάζει το κλίμα και αυτό με τη σειρά του την ίδια τη ζωή. Σε οικονομικό επίπεδο το παγκόσμιο χρέος και η ανισοκατανομή του πλούτου έχουν λάβει τέτοιες διαστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε καταστάσεις όπου το κραχ του 1929 να φαίνεται ως παιχνίδι αναψυχής. Αν το παρελθόν είναι dictum του μέλλοντος ας θυμηθούμε ότι στον εικοστό αιώνα είχαμε δύο παγκοσμίους πολέμους, παρά την επιστημονική πρόοδο της ανθρωπότητας. Εξετάζοντας τον εικοστό πρώτο αιώνα βλέπουμε μία τεράστια τεχνολογική και επιστημονική πρόοδο αλλά δυστυχώς βλέπουμε και τεράστια γεωπολιτική αστάθεια. Παράλληλα στο σημερινό κόσμο τα ζώα δε χρειάζεται να επαναστατήσουν κατά του ανθρώπου, αφού η παγκόσμια οικονομική κρίση σε συνδιασμό με την παγκόσμια περιβαλλοντολογική κρίση αλλά και τη κρίση θεσμών και αξιών πυροδοτούν επιπρόσθετες εντάσεις με τεράστιες αρνητικές συνέπειες ....

 

9. Επίλογος      

 Το κείμενο προσπάθησε να σκιαγραφήσει την τρέχουσα δυναμική του διεθνούς συστήματος και του ελληνο-τουρκικού υποσύστήματος. Τονίζω ότι το κείμενο γράφει αρκετά αλλά όχι τα πάντα.

  Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα βρίσκεται σε μία γεωραφική ζώνη που παράγει αστάθεια. Η Μέση Ανατολή (το Ιράν, η Συρία, η αραβο-ισραηλινή διένεξη, ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, το κουρδικό) παράγει αστάθεια, η Λιβύη παράγει αστάθεια, το Κοσυφοπέδιο και η Βόρεια Μακεδονία μπορεί να παράξουν αστάθεια εκ νέου μελλοντικά, η Ουκρανία παράγει αστάθεια, η διαμάχη Ρουμανίας-Ουγγαρίας παράγει αστάθεια, όπως και η Μολδαβία. Τέλος ο τουρκικός επεκτατισμός παράγει αστάθεια. Η γειτονία της Ελλάδας φλέγεται αλλά το παράδοξο είναι ότι η Αθήνα ακολουθεί την πολιτική της ΕΕ. Δεν επενδύει σε στρατιωτική ισχύ (hard power), αλλά μόνο σε ήπια ισχύ (soft power). Πρόκειται για βασικό παράδοξο της ελληνικής στρατηγικής και πρέπει να αλλάξει.  

  Στη βραχυχρόνια περίοδο η Ελλάδα πρέπει να δώσει προσοχή στιε εξελίξεις μετά το Σεπτέμβριο όπου ένας Τούρκος διπλωμάτης θα αναλάβει τα ηνία στον ΟΗΕ.... Όμως στη μακροχρόνια περίοδο θα ήθελα να αναλογιστούν οι αναγνώστες και οι σχεδιαστές πολιτικής στην Ελλάδα (αν υπάρχουν) το ακόλουθο σενάριο. Αν το 2040 η Τουρκία έχει πληθυσμό άνω των 110 εκατομυρίων και είναι πυρηνική δύναμη (με έστω μικρό οπλοστάσιο πυρηνικών κεφαλών ολίγων κιλοτόνων) και παράλληλα έχει δημιουργήσει (και εξοπλίσει) στα βόρεια σύνορα της Ελλάδος ένα μουσουλμανικό κράτος πλέον των 15 εκατομμυρίων, και έχει δημιουργήσει μία ευρύτερη μουσουλμανική συμμαχία τότε η Ελλάδα θα επικαλεστεί...το διεθνές δίκαιο, ή  τα σύνορα της Ευρώπης; ή την προσφορά της στο παγκόσμιο πολιτισμό; Και ποιός θα την ακούσει;     

 

(*) Διδάσκει στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και σε στρατιωτικές αστυνομικές σχολές, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ.

 

 

 

 

 

                           

Επίσκεψη στην Άγκυρα Ε/Κ διαπραγματευτή και αντίστοιχη επίσκεψη στην Αθήνα Τ/Κ διαπραγματευτή.

on Friday, 01 November 2013. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Πρέσβυς ε.τ.

Επίσκεψη στην Άγκυρα Ε/Κ διαπραγματευτή και αντίστοιχη επίσκεψη στην Αθήνα Τ/Κ διαπραγματευτή.

Tις προσεχείς ημέρες έρχεται στη Αθήνα ο Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής ο οποίος θα έχει συνομιλίες με ανώτατο υπηρεσιακό στέλεχος του Υπουργείου Εξωτερικών (πιθανόν με τον Γενικό Γραμματέα, Πρέσβυ κ. Μητσιάλη) και αντίστοιχα ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής μεταβαίνει για τον ίδιο λόγο στην Άγκυρα. Η απόφαση ελήφθη στην συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών Ελλάδος και Τουρκίας κ.κ. Βενιζέλου και Νταβούτογλου κατά τη συνάντησή τους στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών του περασμένου Σεπτεμβρίου.

Ευκαιρίες και κίνδυνοι από την επιχείρηση «Ειρήνη» της ΕΕ στη Λιβύη

on Friday, 03 April 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Liberal Ελεύθερη Ενημέρωση

Ανακοινώθηκε προχθές από την ΕΕ η έναρξη της επιχείρησης «ΕΙΡΗΝΗ» (IRINI), που είχε συμφωνηθεί μετά τα φτωχά αποτελέσματα της διάσκεψης του Βερολίνου για τη Λιβύη, την 17 Φεβρουάριου του 2020, ενώ ταυτόχρονα έπαυσε η επιχείρηση SOPHIA της EUNAVFOR MED στη Μεσόγειο. 

Η εντολή της επιχείρησης «ΕΙΡΗΝΗ» (IRINI) θα διαρκέσει αρχικά έως τις 31 Μαρτίου 2021 και θα τελεί υπό τον έλεγχο των κρατών μελών της ΕΕ, (πολιτικό έλεγχο και στρατηγική διεύθυνση μέσω της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας -ΕΠΑ), υπό την ευθύνη του Συμβουλίου και του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ LIBERAL

ΚΥΡΙΟΙ ΑΝΗΣΥΧΟΥΜΕ

on Thursday, 09 July 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του Αντιναυαρχου ε.α. Β. Μαρτζουκος ΠΝ, Επιτιμου Διοικητη Σχολης Ναυτικων Δοκιμων, Αντιπροεδρου ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

ΚΥΡΙΟΙ ΑΝΗΣΥΧΟΥΜΕ

Είμαστε μάρτυρες μίας αναθεωρητικής Τουρκίας, με περιφερειακές φιλοδοξίες, ολοένα και περισσότερο ισχυρής στρατιωτικά, η οποία προκαλεί, πειθαναγκάζει και διεκδικεί θίγοντας ευθέως την εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδος και Κύπρου. Διεθνείς Οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ μάλλον δεν διακρίνουν κάτι μεμπτό και κατά συνέπεια δεν παρεμβαίνουν. Η μεγάλη ευρωπαϊκή μας «οικογένεια» παρακαλεί τον κλέπτη να αποδεχθεί διάλογο με τους ιδιοκτήτες και αυτός δυσανασχετώντας θέτει ως βάση διαλόγου την αποδοχή των κλοπιμαίων. Ο υπερατλαντικός Πόντιος Πιλάτος συνιστά αυτοσυγκράτηση και παραπέμπει σε λύσεις «win–win» με τα εγχώρια φερέφωνα να παπαγαλίζουν το σύνθημα ως ηχώ.

Η Ελλάς συρρικνώνεται ραγδαίως δημογραφικά αλλά αυτό δεν απασχολεί αφού ο πληθυσμός σταθεροποιείται αριθμητικά με χιλιάδες αναφομοίωτους Μουσουλμάνους από Ασία και Αφρική που απαιτούν Τζαμιά, Μουφτήδες, Σαρία και συλλογικά προνόμια, υπό την αιγίδα του γείτονος «Σουλτάνου προστάτη τους». Η Ελλάς παραμένει ελκυστική για τους πλούσιους διακινητές ψυχών, παρά την πρόσφατη θετική προσπάθεια επί των συνόρων, αφού προσφέρει δωρεάν διαμονή, διατροφή, περίθαλψη, εκπαίδευση και στο βάθος (προεκλογικά) υπηκοότητα. Οι χειμαζόμενοι Έλληνες φορολογούμενοι επωμίζονται σιωπηρά τόσο το οικονομικό βάρος, όσο  και την επιβληθείσα προβληματική συμβίωση υπό τον φόβο του αντιρατσιστικού νόμου, της απειλής του «μη πολιτικώς ορθού» και της «κατακραυγής» των «ανθρωπιστικών» ΜΚΟ. Τα ΜΜΕ δεν αναδεικνύουν ως μείζον θέμα τον άμεσο κίνδυνο αλλοιώσεως του πληθυσμού και την σταδιακή απώλεια της συλλογικής εθνικής συνειδήσεως, ίσως για να αποφύγουν την δυσαρέσκεια ισχυρών διεθνιστών, εθνομηδενιστών και παγκοσμιοποιημένων κοσμοπολιτών.

Στην παιδεία και την πολιτική ακούγονται όλο και πιο αραιά οι όροι «έθνος Ελλήνων», «εθνικές παραδόσεις», «έθνος – κράτος», «εθνικό όραμα και φρόνημα», αφού το 90% των οραμάτων που μεταλαμπαδεύονται στους νέους Έλληνες αφορούν την σωτηρία του πλανήτου, την παγκόσμια διακυβέρνηση, τους πολίτες του κόσμου και τον αντιρατσισμό.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ) της χώρας παραμένουν ακόμη ισχυρές κυρίως λόγω των εμψύχου δυναμικού των (γεγονός όμως που δεν αποτελεί πανάκεια, για κάθε άλλη αστοχία και παράλειψη). Εκ του αποτελέσματος, εν τούτοις, η Τουρκία δεν έχει πεισθεί για την αποτρεπτικότητά  τους και έτσι προβαίνει ανενόχλητη σε γεωτρήσεις στα Χωρικά Ύδατα και την ΑΟΖ της Κύπρου, το casus belli ισχύει και θριαμβεύει, οι υπερπτήσεις είναι σχεδόν καθημερινές, η «γαλάζια πατρίδα» δεν αποτελεί απλή απειλή αλλά λαμβάνει σάρκα και οστά, οι NAVTEXES πολλαπλασιάζονται, οι ψαράδες μας παρενοχλούνται ακόμη και εντός χωρικών υδάτων (ΧΥ), οι Τούρκοι αλιείς αλωνίζουν το Αιγαίο και ούτε λόγος για επίσκεψη στα Ίμια. Οι αμυντικές προοπτικές δυσοίωνες (ετήσιες αμυντικές δαπάνες $ 20 δις έναντι 3 δις €).

Εάν οι ΕΔ μας και αμυντική βιομηχανία, ήταν αρκούντως ισχυρές ως προς την τουρκική απειλή, η χώρα μας θα αποκτούσε τα ακόλουθα μοναδικά πλεονεκτήματα:

  1. Άσκηση αποτελεσματικής αποτροπής σε ολόκληρο το φάσμα των τουρκικών απειλών και προκλήσεων σε Ελλάδα και Κύπρο (διασφάλιση ειρήνης, ασφάλειας, αναπτύξεως).
  2. Αντιμετώπιση όλου του φάσματος πιθανών κρίσεων άμυνας και ασφάλειας (ενίσχυση αποτρεπτικής φήμης και εκμετάλλευση στρατηγικών ευκαιριών).
  3. Ενάσκηση κυριαρχίας (π.χ. Ίμια) και κυριαρχικών δικαιωμάτων (π.χ. επέκταση ΧΥ).
  4. Αποτελεσματική προάσπιση εθνικών ζωτικών συμφερόντων σε περίπτωση αποτυχίας της αποτροπής και ενάρξεως γενικευμένης στρατιωτικής συγκρούσεως.
  5. Απόκτηση εθνικής υποστάσεως, κύρους και ειδικού βάρους κατά τους πάσης φύσεως διπλωματικούς χειρισμούς της χώρας (π.χ. ευνοϊκές διαπραγματεύσεις, αμοιβαιότητα συμμαχιών, ενάσκηση επιρροής, παρουσία σε περιοχές ενδιαφέροντος κ.λπ.).
  6. Οικονομική ανάπτυξη με υγιή επένδυση στον τομέα της υψηλής αμυντικής τεχνολογίας (η σχεδόν μονομερής εξάρτηση από τον επισφαλή τουρισμό και τον πρωτογενή τομέα δεν αποτελεί αναπτυξιακή συνταγή  σε αντίθεση με την υψηλή τεχνολογία και την ναυτιλία τα οποία επιπλέον θα συγκρατούν νέους επιστήμονες και τεχνικούς στην χώρα).

Τα ανωτέρω πλεονεκτήματα θα απολύτρωναν την Ελλάδα από την θέση του κατευνάζοντος και θα αποκαθήλωναν την Τουρκία από τον θρόνο του πειθαναγκάζοντος. Προϋπόθεση της ανωτέρω προοπτικής αποτελεί η εθνοκρατική γεωπολιτική αντίληψη των πολιτικών ηγεσιών, καθώς και η πειστική πρόθεση χρήσεως των ΕΔ, όταν διακυβεύονται εθνικά ζωτικά συμφέροντα.

Με δεδομένο τον θεμελιώδη εθνικό ρόλο της στρατιωτικής ισχύος από την εποχή του Θουκυδίδη, το προκύπτον αμείλικτο ερώτημα είναι γιατί οι ΕΔ έχουν εγκαταλειφθεί κατά τα τελευταία 20 έτη (ουδέν μείζον εξοπλιστικό πρόγραμμα) από τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες; Δεν αντιλαμβάνονται την απειλή και το εθνικό διακύβευμα; Δεν δύνανται λόγω ανυπέρβλητων οικονομικών δυσχερειών; Δεν πιστεύουν στις ΕΔ (αναγκαίο κακό και αντιπαραγωγική επένδυση σύμφωνα με πρώην Υπουργό); Ρισκάρουν τις τύχες του έθνους (όπως πρώην Υπουργός είχε υποστηρίξει δημοσίως); Έχουν αποφασίσει ότι η «στρατηγικά ψύχραιμη» Ελλάς δεν πρόκειται να πολεμήσει ακόμη και αν θυσιάσει οτιδήποτε πιεζόμενη (καλύτερα μία επώδυνη συμφωνία.. σύμφωνα με πρώην Πρωθυπουργό); Δεν υπάρχει αυτόφωτη αλλά ετερόφωτη Εθνική Στρατηγική στα πλαίσια ευρύτερων σχεδιασμών για την περιοχή μας;

Λύσεις εφικτές και εφαρμόσιμες από «αύριο» υπάρχουν αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση. Οι ΕΔ συγκροτούνται ποσοτικά, ποιοτικά και οργανωτικά αναλόγως των απειλών, της γεωγραφίας και της αποστολής των. Είναι προτιμότερο να αφοπλίζεται ένα κράτος που δεν πιστεύει στην χρησιμότητα των ΕΔ, παρά να διατηρεί ΕΔ κατώτερες των περιστάσεων (δεν ισχύει δηλαδή το «ολίγον έγκυος» στις ΕΔ). Πρόσφατα ο Κύπριος Πρόεδρος υποστήριξε ότι μία στρατιωτική αναμέτρηση με την Τουρκία θα ισοδυναμούσε με το τέλος του ελληνισμού της Κύπρου, αποδεχόμενος έμμεσα ότι οι ΕΔ του ελληνισμού έχουν τυπικό (διακοσμητικό) χαρακτήρα και ότι δεν υπάρχει η πρόθεση να χρησιμοποιηθούν. Ανάλογες δηλώσεις γίνονται και από υψηλούς αξιωματούχους της Ελλαδικής Κυβερνήσεως συντελώντας έτσι στην εκθεμελίωση του οικοδομήματος της εθνικής αποτροπής.

Η εθνική μνήμη χρυσόψαρου συντηρεί τον φαύλο κύκλο της κακοδαιμονίας. Οι εθνικές κρίσεις και τα τετελεσμένα δεν μας καθιστούν σοφότερους (αλήθεια υπάρχει κρατική μελέτη, διερεύνηση και συμπεράσματα της κρίσεως των Ιμίων του 1996;) και έτσι στην επόμενη κρίση η ηγεσία ανακαλύπτει αδυναμίες που η ίδια έχει διαχρονικά προκαλέσει και έτσι οδηγείται στον γνωστό μονόδρομο της επώδυνης  διαπραγματεύσεως (… τι θέλετε δηλαδή να κάνουμε πόλεμο;..).  

Στις 06 Ιουλίου 2020 σε μία λαμπρή τελετή και ενώπιον της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας, έγινε η ονοματοδοσία του Πλοίου Γενικής Υποστηρίξεως «ΗΡΑΚΛΗΣ» το οποίο αποτελεί την τελευταία από μία σειρά γενναιόδωρων προσφορών προς το ΠΝ του ευπατρίδους εφοπλιστού, Υποναυάρχου Π. Λασκαρίδη. Μετά από την «στρογγυλεμένη» και στομφώδη γλώσσα των θεσμικών φορέων, ο Κος Λασκαρίδης αφού εξήρε το ΠΝ, τις δράσεις και τις παραδόσεις του,  κάκισε με κόσμιο τρόπο αλλά ευθέως και δίχως περιστροφές όλες τις πολιτικές ηγεσίες για την κατάφωρη παραμέληση του ΠΝ (και των ΕΔ γενικότερα), επισημαίνοντάς τους την κρισιμότητα των στιγμών. Μεθερμηνεύοντας την ουσία των λόγων και της ανησυχίας του, είναι βέβαιο ότι ο Κος Π. Λασκαρίδης, σε κλειστό κύκλο, θα τους έλεγε «Επιτέλους πότε θα συνέλθετε και θα πάτε από ρυθμούς σημειωτόν σε τροχάδην (όπως π.χ. το Ισραήλ); Τι περιμένετε; Θα εμπνευσθεί κάποιος εξ υμών από την προνοητικότητα, προβλεπτικότητα, βούληση και  προετοιμασία ενός Ε. Βενιζέλου ή Ι. Μεταξά πριν να είναι αργά ή θα οδηγηθείτε και πάλι σε επώδυνες συμφωνίες, αφού πρώτα υποδείξετε τους νέους αποδιοπομπαίους τράγους και δίχως ασφαλώς να κοιτάζεσθε στον καθρέπτη»;

 08 – Ιουλίου – 2020

                                             Αντιναύαρχος ε.α. Β. Μαρτζούκος ΠΝ

                                      Επίτιμος Διοικητής Σχολής Ναυτικών Δοκίμων

                                                       Αντιπρόεδρος ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

 

Να μην συνηθίσουμε τις ιταμές τουρκικές προκλήσεις

on Wednesday, 06 May 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του Παναγιώτη Μπαλακτάρη, μέλους του ΕΛΙΣΜΕ (Από ιστότοπο Liberal - Ελεύθερη Ενημέρωση)

Να μην συνηθίσουμε τις ιταμές τουρκικές προκλήσεις

 

Να μην συνηθίσουμε τις ιταμές τουρκικές προκλήσεις

Αποτελεί μείζον αναλυτικό σφάλμα να θεωρούμε πως η Τουρκία προβαίνει σε σπασμωδικές κινήσεις. Οι περισσότερες ερμηνείες της διπλής ιταμής τουρκικής πρόκλησης της 3ης Μαΐου 2020 κινούμενες προς την ανωτέρω κατεύθυνση καταλήγουν σε εσφαλμένα συμπεράσματα.

 

Ιταμές τουρκικές προκλήσεις

Τι συνέβη την Κυριακή 03 Μαΐου 2020; Ο Υπουργός Άμυνας, Ν. Παναγιωτόπουλος, και ο Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, Στρατηγός Κ. Φλώρος, επέβαιναν σε στρατιωτικό ελικόπτερο ΝΗ-90 και θα επισκέπτονταν τα ακριτικά ελληνικά νησιά: Οινούσσες, Παναγιά, Φαρμακονήσι και Αγαθονήσι. Ενώ οι Έλληνες αξιωματούχοι βρίσκονταν εν πτήσει κατευθυνόμενοι προς το Φαρμακονήσι, δύο οπλισμένα τουρκικά μαχητικά F-16 παρενόχλησαν το ελληνικό ελικόπτερο. Τα τουρκικά αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν από ελληνικά μαχητικά, αλλά οι προκλήσεις συνεχίστηκαν με οχτώ οπλισμένα τουρκικά F-16 να πραγματοποιούν υπερπτήσεις (δεκατρείς συνολικά) πάνω από τις Οινούσσες, το Αγαθονήσι και άλλα ελληνικά εδάφη.

Ιστορικά προηγούμενα

Η ανάγνωση της διπλής ιταμής τουρκικής πρόκλησης εν πολλοίς ήταν αποπροσανατολιστική, διότι το μεμονωμένον αυτής προβλήθηκε δυσανάλογα πολύ, καίτοι η αλήθεια είναι διαφορετική. Συγκεκριμένα, δύο χρόνια πριν, στις 18 Απριλίου 2018, ζεύγος τουρκικών αεροσκαφών παρενόχλησε ελληνικό στρατιωτικό ελικόπτερο, το οποίο είχε απογειωθεί από την νήσο ΡΩ με προορισμό την Ρόδο και στο οποίο επέβαιναν ο πρωθυπουργός, Α. Τσίπρας, και ο ΑΓΕΕΘΑ, Ναύαρχος Ευ. Αποστολάκης (1).

Ένα έτος μετά το προαναφερθέν περιστατικό, στις 25 Μαρτίου 2019, το ελικόπτερο που μετέφερε τον Έλληνα πρωθυπουργό στο Αγαθονήσι παρενοχλήθηκε ξανά από τουρκικά αεροσκάφη και μάλιστα αναφέρθηκε πως ο Έλληνας πιλότος εξαναγκάστηκε σε χαμηλούς ελιγμούς – επικίνδυνους εξ ορισμού. Τότε ο Α. Τσίπρας χαρακτήρισε «ανόητη ενέργεια χωρίς σημασία» την τουρκική πρόκληση και οι τουρκικές αρχές την χαρακτήρισαν αποστολή ρουτίνας. Ακριβώς, δηλαδή, όπως χαρακτήρισε και το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών την παρενόχληση της 3ης Μαΐου 2020.

Πραγματικές τουρκικές επιδιώξεις

Η επανάληψη (σε βαθμό μονοτονίας) των τουρκικών ενεργειών καθώς επίσης και των δηλώσεων που τις ακολουθούν καταυγάζει το πραγματικό γεγονός: η Τουρκία έχει χαράξει μια μακρόπνοη στρατηγική εις βάρος της Ελλάδος και αυτήν και υλοποιεί κατά τρόπο σχολαστικό (2). Οι καταφανώς παράνομες παρενοχλήσεις ελληνικών πτητικών μέσων και υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά εδάφη επέχουν θέση μέσου προς επίτευξη σκοπού. Μέσω αυτών η Τουρκία μονίμως αμφισβητεί και εν ταυτώ διεκδικεί ό,τι περισσότερο μπορεί να αξιώσει (3). Κινείται εκτός διεθνούς νομιμότητας και ζητεί οι παράνομες πράξεις της να τίθενται υπό συζήτηση, με σκοπό την επιβολή τους στον συνομιλητή, που πρώτη εκείνη αντιμετωπίζει σαν αντίπαλο.

Απόδειξη τούτου αποτελεί και ένα απόσπασμα της προχθεσινής τουρκικής δήλωσης σύμφωνα με την οποία τα ζητήματα αυτά (ενν. των παρενοχλήσεων και των υπερπτήσεων) μπορούν να τεθούν στο πλαίσιο των συζητήσεων για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Να μην λησμονούμε ότι τα κύρια χαρακτηριστικά της σημερινής Τουρκίας είναι η μεγαλομανία, η προσήλωση στην ισχύ, η ενδημική ροπή προς το παζάρι και η ταύτιση των μεγάλων πολιτικών της κομμάτων στις προκλήσεις εις βάρος της Ελλάδος. Αυτά τα στοιχεία συνιστούν από μόνα τους σοβαρή απειλή όχι μόνο για την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και για ολόκληρη την περιοχή.

Απώτερος σκοπός των τουρκικών επιθετικών ενεργειών είναι η διχοτόμηση του Αιγαίου και κατά συνέπεια ο ελληνικός γεωγραφικός περιορισμός που θα επιφέρει νομοτελειακά εθνικό ακρωτηριασμό. Ο σκοπός αυτός εντάσσεται στη στρατηγική ασφαλείας της Τουρκίας. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε ότι για την Τουρκία το ζήτημα του Αιγαίου συνδέεται άρρηκτα με την Κύπρο. Όπως φανερώνει ο νυν Πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων της Τουρκίας Μουσταφά Αϋντίν, η Τουρκία διεκδικεί έλεγχο του Αιγαίου, διότι εκεί έχει μεγάλα λιμάνια και από αυτά μπορεί να υπερασπιστεί και την Κύπρο.

Προϋποθέσεις αυτού όμως είναι, αφενός μεν, να μην επεκτείνει η Ελλάδα τα χωρικά της ύδατα στα δώδεκα ναυτικά μίλια κλείνοντας το Αιγαίο και, αφετέρου δε, να υπάρχει στην Κύπρο κυβέρνηση φιλική προς την Τουρκία (4). Επίσης, σύμφωνα με τον Αϋντίν: «ο ίδιος φόβος που έκανε την Τουρκία να αντιτίθεται στην Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα την οδήγησε να απειλήσει με το casus belli για τα ελληνικά χωρικά ύδατα» (5).

Η Ελλάδα δεδηλωμένα δεν διεκδικεί, εν τούτοις (ή μάλλον εξαιτίας αυτής της θέσης) η Τουρκία ασκεί όλο και μεγαλύτερη πίεση. Από το casus belli του 1995 και τα Ίμια έως την «γαλάζια πατρίδα», και από την εισβολή στην Κύπρο το ‘74 μέχρι τον Αττίλα ΙΙΙ και την πειρατική εισβολή της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, η Τουρκία επιδιώκει να επιβάλει τις θέσεις της για την νομική προσάρτηση του μισού Αιγαίου και την – εις βάρος ευρωπαϊκού κράτους – καταπάτηση εδαφών και κλοπή κοιτασμάτων στην ανατολική Μεσόγειο. Η παρουσίαση χαρτών, στους οποίους αποτυπώνονται ως τετελεσμένες οι παράνομες τουρκικές αξιώσεις, εξυπηρετεί ασυζητητί την προώθηση των τουρκικών συμφερόντων. Ενδεικτική του γεγονότος αυτού τυγχάνει η προβολή του χάρτη με τις συντεταγμένες που συνοδεύει την κατάρτιση και δημοσιοποίηση του έκνομου Συμφώνου μεταξύ Τουρκίας και Σάρατζ στη Λιβύη.

Αυτήν την τακτική είχε ευλαβώς, επιμελώς και επιτυχώς ακολουθήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος αμέσως μετά την λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν συνεργάστηκε στενά με τις ελληνικές λέσχες του εξωτερικού (σήμερα αποκαλούνται λόμπι) και, ως απόρροια αυτής της αγαστής συνεργασίας, Έλληνες ευεργέτες τύπωσαν χάρτες της Μικράς Ασίας στους οποίους πλειοψηφούσε το ελληνικό στοιχείο, ώστε μέσω αυτών να πειστούν οι Μεγάλες Δυνάμεις υπέρ των δικαίων του Ελληνισμού (6).

Θέση ΗΠΑ και ΝΑΤΟ

Αρκετοί Έλληνες ψέγουν το ΝΑΤΟ και επομένως και τις ΗΠΑ, διότι απέχουν από την παρεμπόδιση των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Οι αιτιάσεις αυτές αποκαλύπτουν ότι δεν έχουμε αντιληφθεί πλήρως τις ελληνοτουρκικές σχέσεις εν σχέσει με τον παράγοντα Δύση. Η συμμαχία του ΝΑΤΟ και φυσικά οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να παίξουν ενεργό ρόλο σε τέτοιου είδους επεισόδια (παρενοχλήσεις και υπερπτήσεις) πέραν των τετριμμένων γενικόλογων προτροπών για αποκλιμάκωση της έντασης.

Για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, Ελλάδα και Τουρκία φυλάσσουν από κοινού δυτικό χώρο σε ξηρά, αέρα και θάλασσα και για αυτό αντιμετωπίζονται αμφότερες ως σύμμαχοι. Είναι σαν την περίπτωση μιας οικογένειας, εντός των κόλπων της οποίας οι προσεκτικοί γονείς προσπαθούν να παιδαγωγήσουν τα δύο ζωηρά τους τέκνα. Αυτοί οι γονείς δεν θα δουν ποτέ τα τέκνα τους σαν εχθρούς και δεν θα επιβάλουν ποτέ το δίκιο του ενός πάνω στο άλλο (ανεξαρτήτως του ποιο έχει δίκαιο) προκειμένου να μην δυσαρεστήσουν και χάσουν κανένα από τα δύο. Επειδή αυτή είναι η οπτική των συμμάχων μας επί του θέματος, πολλάκις πλειοδοτούν σε προτάσεις συνδιαλλαγής (7) μεταξύ των δύο χωρών.

Χαρακτηριστική είναι η γενναία αποκάλυψη του Στρατηγού ε.α. Κ. Κόρκα ο οποίος διηγείται ένα γεγονός από τον μακρινό Ιούνιο του 1974. Σε γεύμα που παρέθεσε η ΧΙ Μεραρχία προς τιμήν των επισκεπτών της στη Λέσχη Αξιωματικών Καβάλας ο Αμερικανός Υποστράτηγος Χαϊτάουερ πρότεινε, μεταξύ άλλων, στην ομιλία του να μοιραστεί το Αιγαίο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας στην νοητή γραμμή Θάσος-Κάσος (8). Στην αντιπρόποσή του ο ήρωας Κόρκας τού απάντησε αποστομωτικά: «Το Αιγαίο και τα νησιά του, χιλιάδες χρόνια, είναι ελληνικά, πριν έρθουν οι Τούρκοι από την Μογγολία. Συνεπώς, δεν αντιλαμβάνομαι την πρότασή σας να χωρίσουμε και να μοιράσουμε το Αιγαίο. Το Αιγαίο είναι ελληνικό και η Ελλάδα δεν δέχεται κουβέντα για το Αιγαίο και θα πολεμήσει για το Αιγαίο.» (9).

Συμπεράσματα

Εκ των ανωτέρω συνάγονται αβίαστα ορισμένα ασφαλή συμπεράσματα. Το πρώτον είναι ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει και θα αντιμετωπίζει τις τουρκικές απειλές μόνη της. Ουδείς θα προστρέξει σε βοήθεια. Η βεβαιότητα αυτή πρέπει να αναγκάσει τις ελληνικές αρχές να διαμορφώσουν μια Εθνική Στρατηγική, την οποία και θα τηρούν απαρέγκλιτα. Το δεύτερον είναι ότι η Τουρκία δεν θα αναστείλει τον υβριδικό πόλεμο που έχει κηρύξει στην Ελλάδα (10).

Μοναδική περίπτωση να συμβεί αυτό είναι να εφαρμοστεί ουσιαστική ελληνική αποτροπή. Το τρίτο συμπέρασμα είναι ότι, αν η Ελλάδα δεν λάβει έμπρακτα μέτρα κατά των τουρκικών προκλήσεων, θα επιτραπεί στην Τουρκία ο παραλογισμός να ισχυριστεί ότι κακώς πραγματοποιούν πτήσεις τα ελληνικά αεροσκάφη στις περιοχές που η ίδια κάνει υπερπτήσεις (11). Τέλος, το πλέον κρίσιμο συμπέρασμα που προκύπτει έχει να κάνει με την φαινομενική παθητικότητα της Ελλάδος. Αυτή φέρνει πιο κοντά το ενδεχόμενο μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης και δεν το απομακρύνει. Επιτυγχάνει, δηλαδή, το αντίθετο αποτέλεσμα.

Καιρός να αντιστρέψουμε την κατάσταση.

---

Παραπομπές

1. Το περιστατικό αυτό έλαβε χώρα μία εβδομάδα μετά τον αδόκητο χαμό του Σμηναγού Γεωργίου Μπαλταδώρου, του οποίου το Mirage 2000-5 κατέπεσε κοντά στην Σκύρο καθώς επέστρεφε από αποστολή αναχαίτισης τουρκικών παραβατών.

2. Νέες υπερπτήσεις πραγματοποιήθηκαν πάνω από τις Οινούσσες στις 05-5-2020 και, δυστυχώς, πολλές σημειώνονται σχεδόν καθημερινά.

3. Και έως ένα σημείο το επιτυγχάνει και δη με το μικρότερο δυνατό κόστος.

4. Μελέτη του με τίτλο «Cacophony in the Aegean; Contemporary Turkish-Greek Relations» εν έτει 1997, η οποία έχει επιβεβαιωθεί. Έτσι η Τουρκία αντιτίθεται στην επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης της Ελλάδος και διατηρεί (και θα διατηρεί!) την παράνομη κατοχή της Κύπρου.

5. Ibid.

6. Βασίλης Ι. Τζανακάρης, «Δακρυσμένη Μικρασία», εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 46.

7. Συνδιαλλαγή σημαίνει συμφιλίωση και όχι συναλλαγή η οποία έχει την έννοια της δοσοληψίας.

8. Εγκάρσια γραμμή που κυριολεκτικά διχοτομεί το Αιγαίο.

9. Κωνσταντίνος Κόρκας, «Σαράντα καυτά χρόνια», σελ. 139-141.

10. Φράση που διατυπώθηκε από τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας Αντιναύαρχο ε.α. Αλέξανδρο Διακόπουλο στο άρθρο του: «Ασφάλεια και Οικονομία στα χρόνια του κορονοϊού»

11. Παρέμβαση σχετικώς του Αντιστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Λουκόπουλου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι υπερπτήσεις μεγάλων νησιών νέο βήμα κλιμακώσεως από την Άγκυρα

on Monday, 27 April 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα Εστία στις 25 Απριλίου 2020

Οι υπερπτήσεις μεγάλων νησιών νέο βήμα κλιμακώσεως από την Άγκυρα

 

 

Εφημερίς Εστία Απρ 25, 2020

 

 

Τέσσερα μέτωπα προκλήσεων κατά της Ελλάδος

ΑΠΟ την περασμένη εβδομάδα η τουρκική επιθετικότης έχει περάσει σε νέο επίπεδο κλιμακώσεως. Δεν μιλάμε πλέον για παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου, αλλά για υπερπτήσεις μεγάλων νησιών. Πρέπει να θεωρούμε ότι ήδη ευρισκόμεθα προ μιας νέας πραγματικότητος, αφού την ίδια στιγμή ξετυλίγονται υβριδικές επιθέσεις εναντίον της χώρας μας από πολλαπλά μέτωπα. Το μεταναστευτικό και οι απόπειρες παραβιάσεως των συνόρων αποτελούν δεύτερο μοχλό πιέσεως, ενώ η μεταφορά 30.000 μουσουλμάνων στην Βόρειο Ήπειρο δημιουργεί εστία αποσταθεροποιήσεως και βορειοδυτικά. Όμως σε πρώτο πλάνο έχουν περάσει οι στρατιωτικές προκλήσεις. Την Μεγάλη Παρασκευή σημειώθηκε η πρώτη υπέρπτησις μεγάλου νησιού. Τουρκικά μαχητικά πέταξαν επάνω από τον Αρχάγγελο της Ρόδου. Προχθές σημειώθηκαν εννέα υπερπτήσεις και χθες η κατάστασις κλιμακώθηκε με πτήσεις επάνω από την Χίο, την Λήμνο, την Ρόδο και την Σύμη, χωρίς να λείπουν οι «συνήθεις» παραβιάσεις σε μικρότερες νήσους και συγκεκριμένως στο Καστελλόριζο, το Αγαθονήσι, το Φαρμακονήσι και τις Οιννούσες.

Οι Τούρκοι θα ήθελαν να πιστέψουμε ότι ο ορυμαγδός αυτός των προκλήσεων συνδέεται με την άσκηση «Μαβή Βατάν», η οποία στην οποία αποτελεί κάλυψη για την μεγάλη συγκέντρωση τουρκικών πολεμικών πλοίων στα ανοικτά της Λιβύης για να υποστηρίξουν τις επιχειρήσεις των δυνάμεων του Πρωθυπουργού Σάρρατζ, δημιουργώντας ”ομπρέλλα” προστασίας επάνω από την Τρίπολη. Όμως οι κινήσεις των μαχητικών τους δεν συντονίζοντο με τον στόλο και εξαπέλυαν τις δικές τους επιχειρήσεις. Αποκλειστικός στόχος, τα ελληνικά νησιά.
Αρμόδιοι επιτελείς αναλύουν διεξοδικά τις προκλήσεις των Τούρκων, καθώς αυτές θεωρούνται σημαντικό βήμα κλιμακώσεως, που ίσως σημαίνει ότι η «πάγια πρακτική» μας, της «αναγνωρίσεως και αναχαιτίσεως» χρήζει αναθεωρήσεως επί το δυναμικότερον.

Θεωρείται πάντως βέβαιον ότι οι κινήσεις αυτές των Τούρκων συνδυάζονται με τις ασύμμετρες δυνατότητες και τις υβριδικές επιχειρήσεις μέσω των μεταναστευτικών ρευμάτων, αλλά της παρεισφρήσεως στις δομές μεταναστών εντός της χώρας. Ένας νέος παράγων στις επιχειρήσεις αυτές, είναι η χρήσις της Αλβανίας, η οποία έχει δείξει ότι με μεγάλη ευκολία μετατρέπεται σε ορμητήριο για τα αποσταθεροποιητικά σχέδια του Ερντογάν. Και αν δεν ήταν τόσο απλό να γίνει στρατιωτική βάσις ικανή να απειλήσει την Ελλάδα, μπορεί χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία να αποτελέσει ένα από τα πεδία του υβριδικού πολέμου.

Διπλό στόχο εξυπηρετεί η απόφασις της κυβερνήσεως του Έντι Ράμα να δεχθεί «πρόσφυγες» στην χώρα. Οι 50 Σύροι που έχουν εγκατασταθεί στην περιφέρεια του Αργυροκάστρου, είναι απλώς «στάχτη στα μάτια». Γιατί οι 30.000 που θα ακολουθήσουν, ούτε Σύροι θα είναι, ούτε πρόσφυγες. Αξιόπιστες πληροφορίες που έχουν περιέλθει σε γνώση των ελληνικών αρχών, δεν αφήνουν αμφιβολίες. Θα είναι μουσουλμάνοι μετανάστες προερχόμενοι από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές. Μετανάστες που θα αλλοιώσουν την πληθυσμιακή σύνθεση της Βορείου Ηπείρου. Διότι εκεί θα εγκατασταθούν. Στις πόλεις και τα χωριά της ελληνικής μειονότητος.
Ήδη τα αλβανικά μέσα ενημερώσεως έχουν αποκαλύψει ότι ο σχεδιασμός προβλέπει να δημιουργηθούν κέντρα υποδοχής σε περιοχές κοντά στην ελληνοαλβανική μεθόριο και, συγκεκριμένα στην Κακαβιά, στο Ρίπς των Αγίων Σαράντα, στο Κιάφε Μπότε, στις Τρεις Γέφυρες και την Καπεστίτσα Κορυτσάς. Και οι καταυλισμοί θα είναι και πάλι στο Αργυρόκαστρο, στην Κορυτσά και την Λέζα. Και δεν είναι τυχαίο ότι το κόστος για την δημιουργία αυτών των κέντρων, θα το καλύψει η Τουρκία.

Όμως ο στόχος, όπως έχουμε προαναφέρει είναι διπλός. Πέρα από την αλλοίωση της Βορείου Ηπείρου, η δημιουργία ενός συμπαγούς πυρήνος μουσουλμάνων πολύ κοντά στα βορειοδυτικά μας σύνορα, αποτελεί την βάση για μια ασύμμετρη απειλή προς την χώρα μας. Οποιαδήποτε στιγμή, οι μουσουλμάνοι αυτοί θα μπορούσαν να κινηθούν προς την Ελλάδα. Ιδιαιτέρως ανησυχητικό είναι το ότι κάποιοι επεξεργάζονται σχέδια να ανοίξουν τα σύνορα Ελλάδος-Αλβανίας για να έλθουν από εκεί εργάτες γης. Αντιλαμβάνεται κανείς τι σημαίνει αυτό και πώς μπορεί να εξυπηρετήσει την εφαρμογή των τουρκικών σχεδίων. Τα οποία θα εξελιχθούν συνδυαστικά. Περί τους 300.000 επιδόξους εισβολείς συγκεντρώνονται στις Μικρασιατικές ακτές απέναντι στα νησιά μας. Η τουρκική ακτοφυλακή είναι αυτή που έχει καθοδηγήσει ή έχει εξωθήσει κάποιους από αυτούς να προσπαθήσουν να περάσουν στα νησιά μας. Οποιαδήποτε στιγμή το εγχείρημα μπορεί να επαναληφθεί και μάλιστα σε μεγάλη κλίμακα. Πολύ μεγαλύτερη των προσπαθειών που έχουμε δει και έχουμε αποτρέψει μέχρι στιγμής.

Υπάρχει όμως και η απειλή εντός των συνόρων. Οι αρχές της χώρας μας -όπως και το πανελλήνιο- ενημερώθηκαν από την «Εστία» για τις κινήσεις Τούρκων πρακτόρων που έχουν παρεισφρήσει στις δομές μεταναστών. Μεταξύ άλλων, γράφαμε:

«Το ανεξάρτητο δίκτυο ειδήσεων Nordic Monitor, που έχει έδρα την Στοκχόλμη και γνωρίζει πολύ καλά τα τεκταινόμενα στην Τουρκία, έφερε στην δημοσιότητα απόρρητα έγγραφα από διάφορες τουρκικές κυβερνητικές υπηρεσίες που αποκαλύπτουν ότι μέλη της τουρκικής ΜΙΤ, της Μυστικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, έχουν διεισδύσει σε κέντρα φιλοξενίας μεταναστών και κατασκοπεύουν όσους επιτίθενται στον Ερντογάν.

Η «Εστία» όμως είναι σε θέση να γνωρίζει ότι σκοπός της MIT είναι και να προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στις δομές που υπάρχουν στα νησιά. Διότι αυτό, κατά την Τουρκία, θα αναγκάσει την ελληνική Κυβέρνηση να απομακρύνει τάχιστα χιλιάδες μετανάστες από την ΒΙΑΛ, την Μόρια και άλλα κέντρα για να αποκλιμακωθεί η έντασις. Έτσι θα αρχίσει η «αποστολή» της νέας φουρνιάς μεταναστών που ήδη έχουν αρχίσει να συγκεντρώνονται στα τουρκικά παράλια».

Και μαζί όλα αυτά, έχουμε και την υγειονομική βόμβα των φορέων κορωνοϊού τόσο στα νησιά, όσο και στην ενδοχώρα, όπου υπάρχουν συγκεντρώσεις μεταναστών.

Και αν όλα τα ανωτέρω συνιστούν νέου τύπου υβριδική απειλή, η Τουρκία με μεγάλη ευκολία τα συνδυάζει μα «κλασσικού» τύπου προκλήσεις και αμφισβητήσεις. Κάποτε διεκδικούσαν την κυριαρχία 28 νησίδων. Τώρα, έχουν ανεβάσει τον αριθμό αυτό στα 150 νησιά.

Απειλές λοιπόν από την Αλβανία και τα Μικρασιατικά παράλια. Απειλές αποσταθεροποιήσεως μέσα στην χώρα, σε όλα τα σημεία συγκεντρώσεως μεταναστών. Και πάντα παρούσα η τουρκική στρατιωτική απειλή, η οποία τις ημέρες αυτές κλιμακώνεται επάνω από μεγάλα ελληνικά νησιά. Τέσσερα μέτωπα στα οποία η Ελλάς πρέπει να ευρίσκεται σε ετοιμότητα.

Παν. Μπαλακτάρη: Η Τουρκία θα αποτελεί απειλή όσο η Ελλάδα δεν την αποτρέπει

on Monday, 27 April 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

O Παναγιώτης Μπαλακτάρης είναι μέλος του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο www.liberal.gr

Η Τουρκία θα αποτελεί απειλή όσο η Ελλάδα δεν την αποτρέπει

 

Η Τουρκία θα αποτελεί απειλή όσο η Ελλάδα δεν την αποτρέπει

Η Ιστορία δεν γράφεται σε κενό χρόνου ούτε συγχωρεί τη στατική της θεώρηση. Τούτο σημαίνει ότι, παρ’ ό,τι ουδέν κράτος είναι απολύτως ικανοποιημένο με τα διεθνώς συμβαίνοντα, είναι εν τούτοις υποχρεωμένο να προσαρμοστεί και να εκμεταλλευτεί την κατάσταση προς το εθνικό του συμφέρον. Το αυτό ισχύει και για την Ελλάδα. Η οικονομική κρίση, η ενσκήψασα πανδημία του νέου κορονοϊού και, κυρίως, η μόνιμη σοβαρή τουρκική απειλή, δεν αποτελούν επιλογή, αλλά σκληρή πραγματικότητα. Είναι, όμως, όντως έτσι;

 

Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να αποφύγει την μολυσματική ασθένεια του  SARS-CoV-2. Η ταχύτατη εξάπλωσή του, το υψηλό ιικό του φορτίο, η μεγάλη μεταδοτικότητά του, η αναμφισβήτητη προσπάθεια απόκρυψής του από την Κίνα και η έλλειψη παγκόσμιας ηγεσίας1, κατέστησαν αδύνατη την πλήρη προστασία από τον ιό. Αυτήν τη στιγμή, τα κρούσματα παγκοσμίως ξεπερνούν τα δυόμιση εκατομμύρια και οι θάνατοι τις εκατόν ογδόντα χιλιάδες. Παρά το αναγνωρισμένο απ’ όλους γεγονός, ότι η Ελλάδα ανταποκρίθηκε γρήγορα και αρκετά ικανοποιητικά, η επίσκεψη του ιού ήταν αναπόφευκτη. Ομοίως, ήταν αναμενόμενο ένα τεράστιο οικονομικό πλήγμα μετά το 2008, ιδίως αφ’ ης στιγμής το ελληνικό κράτος ήταν μοιραία δεμένο με θεσμικά βαρίδια, όπως οι χρόνιες παθογένειες των τριών συνταγματικών εξουσιών, η προβληματική δημόσια διοίκηση, καθώς και τα ιδιοτελή κίνητρα πολλών παραγόντων, εσωτερικώς και εξωτερικώς.    

Με την Τουρκία συμβαίνει το ίδιο; Η μόνιμη τουρκική απειλή είναι κάτι το αναπόφευκτο ή μήπως η στάση της Ελλάδος έναντι αυτής την καθιστά μόνιμη; Συγκεκριμένη ξεκάθαρη απάντηση είναι δυσχερής, διότι το ερώτημα κινείται στον χώρο του υποθετικού και η Ιστορία δεν γράφεται με «αν». Ωστόσο, υφίσταται η δυνατότητα για βάσιμες εκτιμήσεις. 

Σύγχρονη Τουρκία

Η σημερινή Τουρκία αποκαλύπτεται αβίαστα στους επισκέπτες της. Τα τέσσερα βασικά της χαρακτηριστικά είναι: α) η μεγαλομανία που άγει στον μεγαλοϊδεατισμό, β) η προσήλωση στην ισχύ, σε βαθμό εμμονής, γ) η ενδημική ροπή προς το παζάρι και δ) η ταύτιση των πολιτικών της κομμάτων στις προκλήσεις εναντίον της Ελλάδος2.

Ειδικότερα, η μεγαλομανία είναι προφανής για τους επισκέπτες και εξωτερικεύεται με διάφορους τρόπους· ενδεικτικά, με τις κυριολεκτικά εκατομμύρια μικρές και (κυρίως) μεγάλες τουρκικές σημαίες, οι οποίες κρέμονται από όλα τα κτίρια και τους φανούς, και με τα μεγακτίρια (κοσμικά και θρησκευτικά), στα οποία έχει ιδιαίτερη έφεση ο Πρόεδρος Ερντογάν3. Η εμμονική προσήλωση στην ισχύ είναι, επίσης, εμφανής και διατρέχει κάθετα την τουρκική κοινωνία. Δεν διέπει μόνο τους πολιτικούς, αλλά και τους απλούς πολίτες. Χαρακτηριστικές είναι οι ονομασίες των πλοιαρίων που πλέουν στον Βόσπορο – Fatih, που σημαίνει πορθητής/κατακτητής, Yavuz, που σημαίνει άγριος, Batu, που πάει να πει δυνατός και Bülent, που μεταφράζεται ως θρυλικός/μεγάλος4.

Ακόμη και οι μικρές βαρκούλες έχουν όχι κατ’ ευφημισμόν παρόμοιες ονομασίες. Ελάχιστα είναι ανάγκη να γραφούν προς απόδειξη της ενδημικής ροπής της Τουρκίας στο παζάρι. Όποιος έχει μείνει έστω μία ώρα σε τουρκικό έδαφος γνωρίζει, ότι απαιτείται εγρήγορση, διότι σχεδόν όλες οι δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής ενέχουν τον κίνδυνο ήττας από διαπραγματεύσεις… Σχεδόν όλα αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης (παζαριού), από τις μεγάλες αγορές έως και τις διαδρομές με ταξί. Τελευταίο κρίσιμο χαρακτηριστικό της σύγχρονης Τουρκίας είναι η ταύτιση των πολιτικών της σχηματισμών στις προκλήσεις εναντίον της Ελλάδος. Η κυβερνητική συμμαχία ΑΚΡ-ΜΗΡ και η αξιωματική αντιπολίτευση του CHP εκφράζουν την ίδια επιθετικότητα εις βάρος της ελληνικής ακεραιότητας, με μόνη διαφορά τους χώρους που στοχεύουν, αν και η διαφοροποίηση αυτή ενδέχεται να εξυπηρετεί αμιγώς μικροκομματικούς στόχους5.   

Εν ολίγοις, με αυτήν την Τουρκία συνορεύει η Ελλάδα και αυτήν οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε.

Ελληνοτουρκικός ψυχρός πόλεμος ή ένοπλη ειρήνη

Ήδη, από το 1974 (ή και παλαιότερα) οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα μπορούσαν εύστοχα να χαρακτηριστούν ως «ελληνοτουρκικός ψυχρός πόλεμος» ή «ένοπλη ειρήνη»6.

Άλλωστε, είναι γνωστό, ότι δεν είναι όλοι οι πόλεμοι κεκηρυγμένοι. Υπάρχουν και οι ακήρυχτοι. Στους τελευταίους ο αριθμός των θυμάτων δεν δημοσιοποιείται και οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν γίνονται πάντα αντιληπτές από το ευρύ κοινό. Η νίκη και η ήττα δεν προδιαγράφονται σαφώς και το τέλος των ακήρυχτων πολέμων δεν επισφραγίζεται από πανηγυρικές συνθήκες ειρήνης. Οι πράξεις ηρωισμού και οι αυτουργοί τους, όπως επίσης και τα μοιραία πρόσωπα,  αποκαλύπτονται μετά από πολλά χρόνια – αν ποτέ αποκαλυφθούν. Εισέτι δε, δεν είναι όλοι οι πόλεμοι θερμοί. Αρκετοί είναι ψυχροί, ίσως οι περισσότεροι. Στους τελευταίους οι επιχειρήσεις δεν περιλαμβάνουν ενεργό εμπλοκή πολεμικών πλοίων, μαχητικών αεροσκαφών, αρμάτων μάχης, πυροβολικού και δυνάμεων του πεζικού. Οι ένοπλες δυνάμεις, σε αυτό το ενδεχόμενο, παίζουν ρόλο εκατέρωθεν φοβήτρου. Οι πιέσεις που ασκούνται από τους αντιμαχόμενους δεν φτάνουν στην εκτόνωση, αλλά παραμένουν σε κλιμάκωση για πολύ καιρό. Ενίοτε για πάρα πολύ καιρό. 

Οι παράνομες διεκδικήσεις της Τουρκίας σε Αιγαίο, ανατολική Μεσόγειο και Κύπρο ενσαρκώνουν, λοιπόν, μια σοβαρή απειλή σε πολλά μέτωπα, την οποίαν η Ελλάδα οφείλει να αποκρούσει. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι «εμείς έχουμε δώσει στον Ερντογάν την εντύπωση ότι μπορεί να επιτύχει μία διπλωματική επιτυχία με μικρό κόστος. Για να αποτρέψουμε θερμό επεισόδιο και να διατηρήσουμε μία επίπλαστη ηρεμία, δεν ορίσαμε τις κόκκινες γραμμές», όπως σωστά το διατυπώνει ο Άγγελος Συρίγος7. Δεδομένο ακόμη είναι ότι η Τουρκία ενεργεί με προβλέψιμο τρόπο.

Πρώτα εξαγγέλλει τα επόμενα βήματά της και ύστερα τα κάνει. Και βαδίζει ένα βήμα τη φορά. Άρχισε να αμφισβητεί την ελληνική υφαλοκρηπίδα από το 1976 και προϊόντος του χρόνου έφτασε στο σημείο να διεκδικεί όλη την περιοχή από τον 28ο έως τον 32ο μεσημβρινό, εξαφανίζοντας το Καστελόριζο με την άπληστη τακτική της σαν ένα λαίμαργο θηρίο.

Κάθε πράξη της Τουρκίας εκλαμβάνεται από τις ελληνικές κυβερνήσεις ως μεμονωμένη πολιτική στόχευση. Η ανάλυση αυτή είναι εσφαλμένη και οδηγεί σε λάθη και στην αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής. Κάθε πράξη της Τουρκίας εντάσσεται σε μια προσεκτικά καλοσχεδιασμένη στρατηγική, η οποία υλοποιείται σταδιακά αμβλύνοντας έτσι την ελληνική άμυνα. Εάν η Τουρκία πήγαινε απευθείας από την πρώτη αμφισβήτηση, εν έτει 1976, στο πρόσφατο παράνομο Μνημόνιο με τη Λιβύη και άρα την αποκοπή της ΑΟΖ της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του Καστελορίζου από την κυπριακή ΑΟΖ, το πιθανότερο είναι ότι θα είχε εξαναγκάσει την Ελλάδα να καταφύγει σε πολεμική αναμέτρηση για να διατηρήσει το status quo. Η προοδευτική, όμως, πραγματοποίηση των μεγαλομανών της σχεδιασμών εις βάρος της Ελλάδος είναι σαν την καθημερινή ενστάλαξη δηλητηρίου στον Μιθριδάτη και την ανοσία τελικώς του οργανισμού του σε αυτό. Με τη διαφορά ότι αυτός ο γεωπολιτικός μιθριδατισμός της Ελλάδος είναι εθνοκτόνος8.

Της αντιμετώπισης ενός προβλήματος προηγείται η διαπίστωσή του και η διάγνωσή του. Η επιθετική Τουρκία αποτελεί ζωτική απειλή για την Ελλάδα. Όμως, γιατί αυτή η απειλή εξακολουθεί; Θα μπορούσε να πει κάποιος, πιθανώς διότι αυτό είναι εγγεγραμμένο στον εθνικό της κώδικα. Παρά ταύτα, η απάντηση που περισσότερο προσεγγίζει την αλήθεια είναι, διότι η Ελλάδα δεν αντιδρά δεόντως. Δεν αποτρέπει την τουρκική απειλή, η οποία, έτσι, όσο δεν αναχαιτίζεται αποτελεσματικά, γιγαντώνεται. Η ανοχή της Ελλάδος σε πολεμικές συμπεριφορές, όπως οι υπερπτήσεις ελληνικών εδαφών από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη, μετατρέπεται σε νομιμοποίησή αυτών και των διεκδικήσεων που τις προκαλούν. Εξάλλου, ο πρώτος στόχος της αμφισβήτησης της εθνικής ακεραιότητας δια των υπερπτήσεων είναι η δημιουργία και συντήρηση φοβικών συνδρόμων9

Η τουρκική απειλή δεν είναι αναντίρρητη πραγματικότητα, διότι εξαρτάται από την ελληνική ισχύ. Η Τουρκία θα αποτελεί απειλή όσο η Ελλάδα δεν την αποτρέπει.

Καιρός να αντιστρέψουμε την κατάσταση.

AP Photo/Emrah Gurel

*Ο Παναγιώτης Μπαλακτάρης είναι Δικηγόρος Αθηνών

Παραπομπές:

1.  https://www.liberal.gr/apopsi/pandimia-elleimma-pagkosmias-igesias-kai-ena-neo-geopolitiko-plaisio/298146?fbclid=IwAR3MecYs99H5DJpfSksjFiNolOEmKTDyi690loj-JH5F8T_7BHCj9mD7CrQ

2. Μοναδική εξαίρεση το Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών (HDP), του οποίου οι δύο αρχικοί συναρχηγοί, Selahattin Demirtaş και Figen Yüksekdağ, φυλακίστηκαν.

3. Στα κοσμικά ανήκουν το Λευκό Παλάτι (Aksaray: προεδρική κατοικία, της οποίας το κόστος κατασκευής φαίνεται να ξεπέρασε τα 800 εκατομμύρια δολάρια) και το νέο αεροδρόμιο στην ευρωπαϊκή πλευρά του Βοσπόρου (πραγματικά γιγαντιαίο, τόσο που πάμπολλοι χώροι του είναι έρημοι). Στα θρησκευτικά ανήκει το νέο τζαμί που χτίζεται στην Πλατεία Ταξίμ για να «αντιπαρατεθεί» στην ορθόδοξη εκκλησία της Αγίας Τριάδος.

4. Υπενθύμιση: κάποια από αυτά τα ονόματα έχουν και τα πειρατικά σκάφη, με τα οποία η Τουρκία παραβιάζει την κυπριακή κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο.

5. Προφανώς, κι άλλα στοιχεία συνιστούν την τωρινή Τουρκία, πολιτειακά, πολιτικά, οικονομικά, αλλά αυτά εξαρτώνται κι από άλλες συγκυρίες, με συνέπεια άλλοτε να παρατηρούνται και άλλοτε όχι. Ενώ τα τέσσερα αναφερόμενα χαρακτηριστικά είναι εκεί, ανεξαρτήτως άλλων παραγόντων.

6.  https://www.liberal.gr/apopsi/aggelos-surigos-i-tourkia-tha-klimakosei-molis-teleiosei-i-pandimia/297890

7.   https://www.kathimerini.gr/1074431/opinion/epikairothta/politikh/na-milhsoyme-me-eilikrineia-gia-ta-ellhnotoyrkika

8.  https://www.liberal.gr/diplomacy/ethnoktonos-mithridatismos/276621

9.  https://www.youtube.com/watch?v=sWmeBDzmlCs&t=1197s

Περί Υπερπτήσεων

on Saturday, 16 May 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Μέλη ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.: Βλάχου Μαρία, Δασκαλάκης Ιπποκράτης, Ηλιόπουλος Δημήτριος, Κατσαρός Παναγιώτης