Παρέμβαση-Συνομιλία Πρέσβυ Αλέξανδρου Μαλλιά για τις Ελληνο-Αμερικανικές Σχέσεις

Πατήστε επάνω στην εικόνα για να συνδεθείτε μέσω ΖΟΟΜ

Ο σύνδεσμος εισόδου στην πλατφόρμα ΖΟΟΜ (JoinZoomMeeting ) είναι:  

https://zoom.us/j/2463957163?pwd=SmY2Vk5XblRwSVRuRjZvajI3eHRTQT09

 

Έπειτα πατήστε το κουμπί «OpenZoomMeetings»

Εναλλακτικά μπορείτε να μπείτε και με χρήση της ιστοσελίδας www.zoom.us και προσδιορίζοντας ότι θέλετε να παρακολουθήσετε

το Meeting ID: 246 395 7163  και με Passcode: 12345

Μέσω ΖΟΟΜ υπάρχει περιορισμός στην παρακολούθηση μόνο 100 ατόμων. 

Οι υπεράριθμοι μπορούν να χρησιμοποιούν το You Tube Live Streaming σύνδεσμο:

 

https://youtu.be/nxS_KrQKqIs


Όσοι παρακολουθήσουν την ομιλία δικαιούνται πιστοποιητικό παρακολούθησης από τη Γραμματεία ΕΛΙΣΜΕ

Παρακαλούμε πολύ να εισέρχεστε στο ΖΟΟΜ με χρήση του αληθινού σας ονόματος και όχι ψευδωνύμου.

Εθνική Στρατηγική

 1  2  3 

ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ...

ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (19 Μαρτίου 2021) Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος κειμένου ήταν το πρόσφατο εύστοχο άρθρο του Αντιστρατήγου ε.α. Γκαρτζονίκα Παναγιώτη που δημοσιεύτηκε στο SLPress με τίτλο «Ούτε Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, ούτε στρατιωτική παιδεία αλλά από διδακτορικά…»[1] Απολύτως ορθή η βασική επισήμανση του ότι στην Ελλάδα υπάρχει σοβαρό έλλειμμα στρατιωτικής σκέψεως[2] και ειδικά στις πε...

19-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Περί κατευνασμού και ο νοών νοείτω, του ΜάρκουΤρούλη...

 Περί κατευνασμού και ο νοών νοείτω, του Μάρκου Τρούλη    Τρούλης Μάρκος Η σταχυολόγηση του κατευνασμού ως μια στρατηγική προς αποφυγή έχει πραγματοποιηθεί από την ίδια την Ιστορία και με ενδεικτικότερο παράδειγμα τη Συμφωνία του Μονάχου μεταξύ Ναζιστικής Γερμανίας και Φασιστικής Ιταλίας από τη μία πλευρά και Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας από την άλλη. Η διαρκής υποχωρητικότητα καταδικάζει το διακρατικό σύστημα σε αποσταθεροποίηση και τον κ...

12-03-2021   Εθνική Στρατηγική

O Υβριδικός Πόλεμος της Τουρκίας και οι Φαντασιώσεις της...

.       Γράφει ο Ιωάννης Μπαλτζώης*    Τελικά η κατάσταση εξελίχθηκε όπως την ανέμεναν οι νουνεχείς και ψύχραιμοι. Έτσι μετά τις επαφές του ΥΠΕΞ κ. Δένδια, συναντήθηκε στο Κάϊρο με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Σαμέχ Σούκρι, Ελλάδα και Αίγυπτος κατέληξαν σε  συμφωνία για το θέμα που είχε προκύψει με ένα από τα τρία οικόπεδα για τα οποία η αιγυπτιακή κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα προχωρήσει σε έρευνες. Το  επίμαχο ζήτημα διευθετήθηκε και α...

10-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Με ποιες κινήσεις κατοχυρώνεται η ελληνικότητα του Αιγαίου...

Με ποιες κινήσεις κατοχυρώνεται η ελληνικότητα του Αιγαίου   Καρακωστάνογλου Βενιαμίν Το τετράπλευρο περίγραμμα που περικλείει τον σημερινό ελληνικό εθνικό χώρο, ορίζεται από το βορειότερο άκρο του Έβρου μέχρι την Κέρκυρα, και από εκεί μέχρι το δυτικό άκρο της Κρήτης και από τη Ρόδο και το Καστελλόριζο, μέχρι τη Σαμοθράκη. Στο νοητό αυτό τετράπλευρο το ασθενέστερο και ευάλωτο τμήμα είναι το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου. Το σύνολο της θαλάσσιας π...

06-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Η υβριδική επίθεση με διασπορά ψευδών και ο πραγματικός κίνδυνος για τις περιφερειακές συμμαχίες...

Η υβριδική επίθεση με διασπορά ψευδών και ο πραγματικός κίνδυνος για τις περιφερειακές συμμαχίες   του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Η Τουρκία προφανώς επενδύει και στην διασπορά ψευδών ειδήσεων. Και το κάνει γιατί γνωρίζει καλά ότι αυτή η τακτική, αποτελεί μια ακόμη κρίσιμη λειτουργική παράμετρο, που μπορεί κάλλιστα να ενσωματώνεται στο παζλ ενός στρατηγικά σχεδιασμένου παιχνιδιού… Στο πλαίσιο αυτής της τακτικής, αυτό που επιδιώκεται είναι η πρόκληση β...

06-03-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ ΣΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΣΤΗΜΕΝΟ;...

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ ΣΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΣΤΗΜΕΝΟ;   Εισαγωγή : Στις 18/2/2021  η Αίγυπτος  μέσω των κρατικών εταιριών πετρελαίου EGPC (Egyptian General Petroleum Corporation)  και φυσικού αερίου EGAS (Εgyptian Natural Gas Holding Company) ανακοίνωσε την προκήρυξη νέου διεθνούς γύρου παραχωρήσεων για έρευνα υδρογονανθράκων (Υ/Α) σε  24 “οικόπεδα”  που βρίσκονται στην επικράτειά της. Τα οικόπεδα αυτά χωρίζονται σε τρείς...

28-02-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΗΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ...

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΗΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ February 23, 2021 Capt. E.N.Rigos International Hellenic Association (IHA)   23 Φεβρουαρίου 2021 Το International Hellenic Association, ένας μη κερδοσκοπικός, μη κυβερνητικός και μη κομματικός οργανισμός με έδρα το Delaware των Ηνωμένων Πολιτειών και 4.000 περίπου μέλη Ακαδημαϊκού επιπέδου σε ολόκληρο τον κόσμο, εκφράζει την έντονη αποδοκιμασία και τον αποτροπιασμό του για την επαναλαμβανόμενη εφαρμογή φασ...

26-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Επιστολή στον Προωθυπουργό από το Ελληνοκαναδικό Κογκρέσο...

  Πατήστε επάνω στην εικόνα για να δείτε την επιστολή προς τον Έλληνα Πρωθυπουργό  ...

23-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Επιστολή του Ιnternational Hellenic Association-I.H.A.στον Πρωθυπουργό...

Αξιότιμον κον Κυριάκο Μητσοτάκη Πρωθυπουργόν της Ελλάδας Ηρώδου Αττικού 19 106 74 Αθήνα 21 Φεβρουαρίου 2021 Tο Ιnternational Hellenic Association-I.H.A. (https:/professors-phds.com/), είναι ένας μη κερδοσκοπικός, μη κυβερνητικός και μη κομματικός οργανισμός με έδρα το Delaware των Η.Π.Α. και 4.000 περίπου μέλη ακαδημαϊκού επιπέδου σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Με την επιστολή μας αυτή, θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε την στήριξή μας στην πολιτική  και τι...

22-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Ο ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TCP (TransCaspianPipeline)...

Ο ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TCP (TransCaspianPipeline)   Εισαγωγή: Στις 21 Ιανουαρίου 2021 υπεγράφη μια σημαντική συμφωνία μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και Τουρκμενιστάν. Μετά από σχεδόν 30 χρόνια συνομιλιών, επιχειρημάτων και απειλών, το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν συμφώνησαν να αναπτύξουν από κοινού ένα αμφισβητούμενο πεδίο υδρογονανθράκων (Dostulk), που βρίσκεται στην Κασπία Θάλασσα περίπου στο κοινό ”θαλάσσιο” όριο μεταξύ των δύο χωρών. Το γ...

22-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Η πυραυλική επανάσταση αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου...

Η πυραυλική επανάσταση αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου   Γρίβας Κώστας   Σύμφωνα με τον στρατηγιστή Andrew Krepinevich, μια στρατιωτική επανάσταση προκύπτει όταν τεχνολογικές αλλαγές συνδυάζονται με καινοτομίες στις μεθοδολογίες, στα δόγματα μάχης και στην οργάνωση των στρατευμάτων, με αποτέλεσμα να προκύπτουν θεμελιώδεις αλλαγές στον χαρακτήρα και στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου. Αυτό ακριβώς φαίνεται πως συμβαίνει σήμερα. Έχουμε...

03-02-2021   Εθνική Στρατηγική

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΚΑΦΗ, ΑΛΛΑΓΗ ΠΛΕΥΣΗΣ Η ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ;...

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΚΑΦΗ ΑΛΛΑΓΗ ΠΛΕΥΣΗΣ Η ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ;   Εισαγωγή: Στις 28/11/2020, με το πέρας των παράνομων ερευνητικών εργασιών εντός της εν δυνάμει Ελληνικής ΑΟΖ νότια του Καστελλορίζου και εντός της περιοχής της NAVTEX 1460/20, το Τουρκικό γεωφυσικό σκάφος ORUC REIS αποσύρθηκε στο λιμάνι της Αττάλειας. Η απόσυρση προβλήθηκε από την Τουρκία σαν μια ένδειξη διακοπής των προκλήσεων στην περιοχή, εν όψει του διαφαινομένου νέου κύκλου συ...

01-02-2021   Εθνική Στρατηγική

1996 και 2020: Συμπεράσματα από τον χειρισμό των κρίσεων...

1996 και 2020: Συμπεράσματα από τον χειρισμό των κρίσεων (29 Ιανουαρίου 2021) Εικοσιπέντε χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων οι εμπειρίες μας έχουν εμπλουτιστεί και με τα συμπεράσματα της μακροχρόνιας έντασης του 2020. Ένταση πρωτόγνωρη σε διάρκεια που απαίτησε μια πρωτοφανή κοινοποίηση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων παράλληλα με πολυμέτωπη ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών. Το 1996 η μικρότερης διάρκειας όχι όμως και έντασης κρίση, λάμβανε χώρ...

31-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Τοποθέτηση ΕΛΙΣΜΕ σε δημοσίευση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας...

  Τοποθέτηση ΕΛΙΣΜΕ σε δημοσίευση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών  (ΕΛΙΣΜΕ) από την ίδρυση του (1994) επιδιώκει να συνεισφέρει, με την αδέσμευτη και την αξιόπιστη τοποθέτηση του και μέσω ενός παραγωγικού δημόσιου διαλόγου, στην υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.   Ένα από τα πολλά θέματα που το Ινστιτούτο έχει επανειλημμένα θίξει είναι αυτό της θέσπισης ενός λειτουργικού και ευέλικτου, προσαρμοσμέν...

28-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Ελληνική εθνική ασφάλεια, απολογισμός και προκλήσεις του ΣΕΑ Θ.Π.Ντόκου...

Ελληνική εθνική ασφάλεια, απολογισμός και προκλήσεις Η αγορά 18 μαχητικών αεροσκαφών Rafale από τη Γαλλία θα δώσει ένα σημαντικό ποιοτικό πλεονέκτημα στην Πολεμική Αεροπορία. Φωτ. ASSOCIATED PRESS ΘΑΝΟΣ Π. ΝΤΟΚΟΣ* 25.01.2021 • 07:41     Το 2020 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την ελληνική εθνική ασφάλεια και τη χώρα γενικότερα, τόσο λόγω των τουρκικών ενεργειών, όσο και λόγω του πανδημίας COVID-19, μιας πρωτόγνωρης κρίσης...

27-01-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΠΛΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΙΑΣ...

ΑΠΛΑ   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ   ΓΙΑ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΙΑΣ Δημήτρης Κ. Μπάκας    Ορθότατα, ίσως,  καταργήσαμε τις αυθεντίες, αλλά πρέπει να παραδεχθούμε, ότι και εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε αυθεντίες. Όσο «ειδικοί» και εάν είμαστε δεν είναι δυνατόν να είμαστε «ειδικοί» σε όλα τα θέματα.  Πρέπει να εμπιστευθούμε, ξανά και σοβαρά τους συνανθρώπους μας.  Το μεγάλο έλλειμμα της σημερινής Κοινωνίας μας είναι η ουσιαστική έλλειψη  της εμπιστοσύνης μεταξύ μας. Α...

16-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Εν όψει του τουρκικού κινδύνου: η αναβίωση των αξιών του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού πνεύματος...

Εν όψει του τουρκικού κινδύνου: η αναβίωση των αξιών του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού πνεύματος   Ιωάννης Σταμούλος Διδάκτωρ Φιλοσοφικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης   Μετά το πραξικόπημα του 2016, η τουρκική κυβέρνηση του Προέδρου Recep Tayyip Erdoğan εφαρμόζει έναντι της Ελλάδας, με συστηματικό τρόπο, μια στρατηγική έντασης, η οποία εκδηλώνεται με την διεξαγωγή ερευνών στην ελληνική ΑΟΖ, τη ρητορική περί αναθεώρησης...

14-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Φοβικά Σύνδρομα και Έλλειψη Αυτοπεποίθησης, Εμπόδια στον Ελληνοτουρκικό Μαραθώνιο...

Φοβικά Σύνδρομα και Έλλειψη Αυτοπεποίθησης, Εμπόδια στον Ελληνοτουρκικό Μαραθώνιο (11 Ιανουαρίου 2021)   Το παρελθόν έτος και για διάστημα άνω των 100 ημερών, βιώσαμε στιγμές έντασης και ανησυχίας (αρνούμαι συνειδητά να χρησιμοποιήσω τη λέξη φόβο) για μια τυχαία ή προσχεδιασμένη αεροναυτική σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο ή στο Αιγαίο. Η με συνεχείς παλινδρομήσεις, τουρκική (μάλλον) προσωρινή απομάκρυνση από ακραίες προκλήσεις που ακολούθησε...

13-01-2021   Εθνική Στρατηγική
 1  2  3 

Articles tagged with: ΑΠΟΨΕΙΣ

Γιατί πρέπει να πάψουμε να βασιζόμαστε στους ξένους

on Monday, 21 December 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Υποπτέραρχου (ΜΑ) ε.α. Δημήτριου Μ. Πετρίδη, Μηχανολόγου Αεροναυπηγού Μηχανικός, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

18.12.2020.           Γιατί πρέπει να πάψουμε να βασιζόμαστε στους ξένους

 

1. Πρέπει να το παραδεχτούμε ότι εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες είμαστε πολύ ευκολόπιστοι κυρίως στα λόγια των ξένων παρά το γεγονός ότι τις περισσότερες φορές αυτά δεν συμβαδίζουν με τα έργα τους. Και αυτό ως ένα σημείο μας έχει οδηγήσει στην εκούσια απώλεια της αυτοπεποίθησής μας για την οποία πρόσφατα μίλησε στην Θεσσαλονίκη ο Πρωθυπουργός.

2. Θα πρέπει όμως κάποτε να καταλάβουμε ότι τις οποιεσδήποτε κινήσεις μας πρέπει να κατευθύνει ο ορθολογισμός με βάση τα πραγματικά στοιχεία που παίρνουμε από την στάση των Διεθνών Παραγόντων σε γεγονότα όχι μόνον της τελευταίας στιγμής, αλλά μιας πολύ ευρύτερης περιόδου, που όσο μεγαλύτερη είναι, τόσο καλύτερα και πιο αξιόπιστα είναι τα συμπεράσματα που μπορούμε να βγάλουμε.

3. Είναι τώρα αρκετός καιρός που η Τουρκική προκλητικότητα και ο αναθεωρητισμός έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Αντί λοιπόν να κοιτάξουμε πώς εμείς πρέπει να αντιδράσουμε ορθολογικά, είμαστε - με βάση το συναίσθημα - περισσότερο προσηλωμένοι στην αναμονή βοήθειας από το εξωτερικό πού όλο και περισσότερο καθυστερεί να εμφανισθεί σύμφωνα με τους δικούς μας ευσεβείς πόθους (WISHFUL THINKING). Αυτό είναι κάτι που πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά γιατί έχει άμεση σχέση με τις εκτιμήσεις που κάνουμε που όλο και συχνότερα αποδεικνύονται μη ρεαλιστικές. Και τούτο  γιατί απλούστατα δεν βασίζονται στον ορθολογισμό παρά μόνο στο συναίσθημα.

4. Θα δώσω εδώ μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της Ελληνικής τακτικής «του σκέπτεσθαι»  που συνεχώς μας οδηγεί σε συνεχείς απογοητεύσεις:

α) Οι συνεχείς σύνοδοι κορυφής της ΕΕ, μέσω των οποίων αναμέναμε και συνεχίζουμε να περιμένουμε την επιβολή κυρώσεων κατά της Τουρκίας για την κατάφορα προβατική και προκλητική συμπεριφορά της (Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος 2020 και τώρα Μάρτιος 2021), χωρίς να θέλουμε να κατανοήσουμε το πόσο δύσκολο είναι αυτό που ζητάμε.

β) Τα αποτελέσματα των εκλογών στις ΗΠΑ, όπου ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης θέλει να πιστεύει ότι η αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο θα έχει πολύ ευεργετική επίδραση στα συμφέροντά μας, σύμφωνα με το πλείστον των ΜΜΕ.

γ) Η επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ στην Τουρκία, επειδή παρά τις Αμερικανικές παραινέσεις αποφάσισε την απόκτηση του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400, που και αυτή ήλθε μετά από παρέλευση ικανού χρόνου, ενώ η Αμερικανική νομοθεσία τις προβλέπει άμεσα σε περιπτώσεις όπου ευθέως βλάπτονται τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Πολλοί μάλιστα υποστηρίζουν ότι οι κυρώσεις αυτές αποτελούν και την λυδία λίθο για την σωτηρία μας από τον Τουρκικό αναθεωρητισμό και ότι θα ανοίξουν τον δρόμο για επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία και από την ΕΕ.

5. Για να πούμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, πρέπει να καταλάβουμε ότι το όλο θέμα εκτός από γεωπολιτικό έχει κυρίως οικονομικό χαρακτήρα και ως εκ τούτου κανείς από τους ξένους ηγέτες δεν πρόκειται να εναντιωθεί στα οικονομικά συμφέροντα της χώρας του για χάρη της Ελλάδας. Και εξηγώ ευθύς αμέσως γιατί:

α) Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ είναι σταθερή και συνεπής τα τελευταία 70 χρόνια από την δημιουργία του ΝΑΤΟ μέχρι σήμερα και αποσκοπεί στον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιορισμό της Ρωσίας, λόγος για τον οποίο η Τουρκία είναι σημαντική στους Σύμμαχος και ανάχωμα στον επεκτατισμό της Ρωσίας στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Την τελευταία μάλιστα δεκαετία οι ΗΠΑ συνειδητοποίησαν ότι έχουν και άλλο ένα σοβαρό μέτωπο ν’ αντιμετωπίσουν, την Κίνα όπου φαίνεται να ρίχνουν όλο και μεγαλύτερο βάρος. Επομένως οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να μην χάσουν την Τουρκία και θα εξασκήσουν όλη τους την επιρροή ώστε να μην την οδηγήσουν στην αγκαλιά της Ρωσίας. Ιδιαίτερα τώρα που έχει ήδη αρχίσει να αλληθωρίζει προς την Μόσχα με την απόκτηση των S-400 και τις ανακοινώσεις της ότι μπορεί να αποκτήσει και Ρωσικά μαχητικά Α/Φ μετά την αναστολή παραλαβής των Α/Φ F-35 από τις ΗΠΑ που λήφθηκε σαν πρώτο μέτρο κυρώσεων για την απόκτηση των S-400. Ήλθε μάλιστα η ώρα η Τουρκία να συνειδητοποιήσει και την δεύτερη δέσμη οικονομικών κυρώσεων των ΗΠΑ που θα πλήξει καίρια την Αμυντική της Βιομηχανία, όχι μόνον ως προς την αυτάρκειά της αλλά και τις εξαγωγές της αφού το πλείστον της βασίζεται σε Αμερικανική Τεχνολογία που θα σταματήσει να παρέχεται για τις μελλοντικές συμβάσεις. Οι ΗΠΑ δε έχουν δείξει από την εποχή κράτησης του Αμερικανού πάστορα στις τουρκικές φυλακές, ότι έχουν την δυνατότητα να καταστρέψουν την εύθραυστη οικονομία της εντός εβδομάδας, όπως είχε διαμηνύσει ο Πρόεδρος Τραμπ, που έτσι επέτυχε και την απελευθέρωσή του. Και ο τούρκος Πρόεδρος μπορεί μεν να είναι υπέρμετρα φιλόδοξος αλλά δεν είναι αφελής και δεν θα αποτολμήσει  ένα τέτοιο βήμα προς την Μόσχα, γιατί κινδυνεύει με αφανισμό και αυτός και η χώρα του. Είναι όμως βέβαιο ότι θα επιχειρήσει να παίξει το παιγνίδι του ανατολίτικου παζαριού που τόσο καλά γνωρίζει, ώστε να αποκτήσει όσο περισσότερα ανταλλάγματα μπορεί για τον κατευνασμό των νεοοθωμανικών του φιλοδοξιών. Και τα ανταλλάγματα αυτά να είμαστε βέβαιοι ότι δεν θα είναι προς το συμφέρον μας ανεξάρτητα του ότι την θέση του Τραμπ θα πάρει σύντομα ο Πρόεδρος Μπάιντεν!

β) Η ΕΕ από την άλλη πλευρά έδειξε πως δεν είναι διατεθειμένη να συναινέσει σε σοβαρές κυρώσεις προς την Τουρκία για τον απλούστατο λόγο ότι αφ’ ενός μεν έχουν τεράστιες συναλλαγές μαζί της που βεβαίως δεν θέλουν να τις χάσουν [1] αφετέρου δε, μεγάλος αριθμός Ευρωπαϊκών Τραπεζών είναι πολύ σοβαρά εκτεθειμένος στο χρέος της Τουρκίας [2] όπως πολύ τεκμηριωμένα εξηγεί στην ανάλυσή του o Καθηγητής Νότης Μαριάς σε άρθρο του της 15.12.2020 [3], που αξίζει κάθε αναγνώστης να διαβάσει, για να καταλάβει ότι κανείς από τούς εταίρους μας στην ΕΕ δεν επιθυμεί να αυτοχειριασθεί χάριν της Ελλάδας. Εκεί μάλιστα θα του λυθούν και οι οποιεσδήποτε απορίες για την αλλαγή της σκληρής στάσης της Γαλλίας έναντι της Τουρκίας, που παρά την απαράδεκτη ρητορική της κατά του Προέδρου Μακρόν, αυτός προτίμησε να μαλακώσει αισθητά την στάση του, αντιλαμβανόμενος ότι το διακύβευμα των φρεγατών BELHARRA ύψους 3.5 δις Ευρώ για την Ελλάδα, είναι πολύ μικρό μπροστά στην έκθεση των Γαλλικών Τραπεζών στην τουρκική οικονομία ύψους 29 δις Ευρώ.

6. Επομένως το όλο πρόβλημα είναι καθαρά ζήτημα ζωτικών συμφερόντων καθενός από εκείνους στους οποίους προσβλέπουμε σε βοήθεια και με βάση αυτό το μοτίβο πρέπει και εμείς να αντιδράσουμε, αφού σαν καλοί μαθητές κάναμε όλα τα καθήκοντά μας όπως μας συμβούλεψαν οι Σύμμαχοι και Φίλοι μας, αλλά παρόλα ταύτα δεν βλέπουμε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Εδώ είναι λοιπόν και το διακύβευμα.

«Κάτι λοιπόν δεν πρέπει να έχουμε κάνει σωστά, ή κάτι πρέπει να παραλείψαμε να το κάνουμε στον χρόνο που έπρεπε και έτσι οι Σύμμαχοι και Φίλοι μας δεν μας παίρνουν στα σοβαρά, θεωρώντας ότι κάποτε θα ωριμάσουμε και θα καταλάβουμε τι μπορούμε να περιμένουμε απ’ αυτούς και τί όχι. Επομένως εσκεμμένα τραινάρουν το ζήτημα από την μια σύνοδο στην άλλη κερδίζοντας χρόνο, γιατί απλά τους έχουμε δώσει την εντύπωση ότι μπορούμε και άλλο να περιμένουμε».

7. Σαν συνειδητοποιημένοι πολίτες, παρακολουθώντας την επικαιρότητα από ένα πλατύ φάσμα ΜΜΕ προσκείμενων και αντιπολιτευόμενων στην Ελληνική Κυβέρνηση, αλλά και έγκριτων ΜΜΕ του εξωτερικού, παρατηρούμε τις εξής αστοχίες μας που όσο γρηγορότερα τις παραδεχτούμε και αποφασίσουμε να τις θεραπεύσουμε τόσο το καλύτερο για την χώρα μας:

α). Ενώ πολύ σωστά αποφασίσαμε να προμηθευτούμε Α/Φ RAFALE από την Γαλλία μαζί με τα όπλα τους και την Εν Συνεχεία Υποστήριξή τους όπως και εκείνην των Α/Φ Μ-2000/-5 και προχωρούσαμε για Στρατηγική Συμφωνία με την Γαλλία για εξασφάλιση των φρεγατών BELHARRA με ενδιάμεση λύση των φρεγατών FREMM (που είχαν αμφότερες αξιολογηθεί επιτυχώς από το ΠΝ ως η βέλτιστη λύση) ανακρούσαμε πρύμναν, ακούγοντας τους Αμερικανούς που αφ’ ενός μεν αρνούνται να μας παραδώσουν τα καταδρομικά ARLEIGH-BURKE που επανειλημμένα τους ζητήσαμε, αφ’ ετέρου δε αποφάσισαν για το δικό τους Ναυτικό να προμηθευτούν την Ιταλική έκδοση των φρεγατών FREMM. Οποίος εμπαιγμός! Εδώ όμως θα πρέπει να σκεφθούμε ότι έτσι αδυνατίσαμε και την στάση της Γαλλίας για τα συμφέροντά μας, γιατί μια Στρατηγική Συμφωνία με την Γαλλία πέραν των πλοίων ενδιάμεσης και μόνιμης λύσης, που θα  συνοδευόταν με τα όπλα τους και την Εν Συνεχεία Υποστήριξή τους θα μπορούσε να έχει εκ των πραγμάτων πολύ εκτενέστερο οικονομικό αντίκρισμα, αν σε αυτή περιλαμβάνονταν και η αξία των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά που πρόσφατα αποτιμήθηκαν στα 15 δις Ευρώ κατά τον πρόσφατο πλειοδοτικό διαγωνισμό [4], και μία σειρά διευκολύνσεων για τον Γαλλικό Στόλο σε νησιά του Ν.Α Αιγαίου (ανάλογη με εκείνην της Σούδας για τις ΗΠΑ) που σε σύνολο δίνει ένα αρκετά ανάλογο ή και μεγαλύτερο ισοδύναμο από εκείνο της έκθεσης των Γαλλικών τραπεζών στο τουρκικό χρέος. Έτσι εκτιμούμε ότι η θέση της Γαλλίας θα ήταν πολύ θετικότερη στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου και μολονότι δεν θα μπορούσε να αλλάξει το τελικό αποτέλεσμα, θα είχαμε τουλάχιστον εξασφαλίσει τα νώτα μας με επιπρόσθετη αξιόλογη σκληρά ισχύ και συνεπακόλουθα αποτρεπτική ικανότητα έναντι της Τουρκίας δίνοντας προς τα έξω διπλό μήνυμα:

(1). Προς μεν την Τουρκία ότι έχουμε την βούληση να σχηματίσουμε και άλλες Συμμαχίες πλην του ΝΑΤΟ που δεν μας υποστηρίζει έναντι της γείτονος, όπως ήδη προχωρήσαμε σε ελαφρότερη μορφή με το Ισραήλ, την Κύπρο την Αίγυπτο και τα ΗΑΕ, εφαρμόζοντας πιστά το δόγμα CI VIS PACEM PARA BELLUM [5] , γνωρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι Εταίροι μας θα καθυστερήσουν σκόπιμα τις όποιες αποφάσεις τους για την προστασία των δικών τους συμφερόντων.

(2). Προς δε τους Αμερικανούς, ότι αν δεν επιθυμούν να μας παράσχουν τα όπλα που θέλουμε, μπορούμε να προμηθευτούμε αντίστοιχα και από αλλού, ώστε να μας λογαριάζουν περισσότερο όταν ζητάμε κάτι που πιστεύουμε ότι διαθέτουν και μπορεί να μας βοηθήσει.

β ). Επέκταση των χωρικών μας υδάτων σε πρώτη φάση στα 10 ναυτικά μίλια ώστε να εναρμονίζεται απόλυτα με τον εθνικό εναέριο χώρο μας όπως έχουμε συμφωνήσει στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ [6], ώστε να έχουμε το δίκιο με το μέρος μας όταν παρουσιάζουμε στο ΝΑΤΟ τις Τουρκικές παραβιάσεις και να μη βρισκόμαστε στην δυσάρεστη θέση να ακούμε ότι η Συμμαχία αναγνωρίζει εθνικό εναέριο χώρο ίσο με την έκταση των χωρικών μας υδάτων που είναι στα 6 μίλια.  Αυτό είναι ένα μονομερές μας δικαίωμα σύμφωνα με την Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) [7] που το έχουν εξασκήσει ήδη όλες οι Χώρες που συνυπέγραψαν την Σύμβαση εκτός από εμάς. Επομένως δεν θα πρέπει να φοβόμαστε το CASUS BELLI της Τουρκίας, όταν εξασκούμε ένα νόμιμο δικαίωμά μας όπως άλλες 156 Χώρες και μάλιστα την στιγμή που οι Εταίροι και Σύμμαχοί μας αδιαφορούν για τις δικαιολογημένες αιτιάσεις μας από την παραβατική συμπεριφορά της Τουρκίας. Αφού λοιπόν αυτοί αδιαφορούν και δεν δίνουν την σημασία που πρέπει στις εκκλήσεις μας, θέλοντας να μας οδηγήσουν σε μια εφ’ όλης της ύλης διαπραγμάτευση με την Τουρκία για να έχουν την ησυχία τους και να προασπίσουν τα δικά τους συμφέροντα, εμείς πρέπει να προασπίσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα ενισχύοντας όσο είναι δυνατόν τις ΕΔ μας και πράττοντας σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, πράγματα δηλαδή για τα οποία κανείς δεν μπορεί να μας κατηγορήσει. Μια όμως τέτοια κίνηση θα έδινε και άλλο ένα ηχηρό μήνυμα προς την Τουρκία, ότι δηλαδή καλόν είναι να σταματήσει τις προκλήσεις γιατί αν τις συνεχίσει, διατηρούμε το δικαίωμα να της δημιουργήσουμε την ασφυξία που με τίποτε δεν θέλει, με την επέκταση των χωρικών μας υδάτων και του εναερίου χώρου μας στα 12 μίλια. Αυτός είναι και ο λόγος που για να έχει νόημα ένα τέτοιο μήνυμα, πρέπει να έχουμε εξασφαλίσει ικανή σκληρά ισχύ, που μόνον η Γαλλία αυτή την στιγμή μπορεί να μας προσφέρει. Και καλόν είναι να ξανασκεφτούμε το όλο ζήτημα γιατί η διεθνής κατάσταση είναι εξαιρετικά ρευστή και σώφρων τακτική θα ήταν να είχαμε ήδη καταλήξει σε μια Στρατηγική Συμφωνία με ρήτρα στρατιωτικής συνδρομής, τώρα που η Γαλλία ενδιαφέρεται για τους δικούς της λόγους γι’ αυτό. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι το τώρα έχει σημασία γιατί, η ρευστότητα της γεωπολιτικής κατάστασης είναι τεράστια, αλλά ωστόσο οι διμερείς συμφωνίες τηρούνται πολύ ευκολότερα από τις πολυμερείς (Βλέπε ΝΑΤΟ & ΕΕ).

γ ). Επίσπευση της οριοθέτησης ΑΟΖ με την Κύπρο που θα έπρεπε κανονικά εδώ και χρόνια και πριν το Τουρκολυβικό Μνημόνιο, να είχε προηγηθεί εκείνης με την Αίγυπτο, γιατί τώρα μεν καλώς έχει η κατάσταση με τον Πρόεδρο Σίσι, αλλά μελλοντικά τίποτε δεν είναι δεδομένο, αν π.χ. η Μουσουλμανική Αδελφότητα επικρατήσει ξανά στην Αίγυπτο. Και τούτο διότι παρατηρούμε συνεχώς τις πειρατικές και εξόφθαλμες προτάσεις της Άγκυρας καταφανούς καταπάτησης του Διεθνούς Δικαίου, όταν μετά το Τουρκολυβικό μνημόνιο, προσπαθεί να δημιουργήσει αντίστοιχα οιωνεί τετελεσμένα, προκειμένου να ενισχύσει τις έωλες απαιτήσεις της, προσφέροντας σε Αίγυπτο και Ισραήλ διαδοχικά την οριοθέτηση ΑΟΖ, με το επιχείρημα ότι έτσι κερδίζουν πολύ περισσότερο θαλάσσιο χώρο από ότι μέχρι σήμερα έχουν συμφωνήσει με την Κύπρο, όπως πολύ παραστατικά μας παρουσίασε ο Αν. Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Άγγελος Συρίγος στο ΕΛΙΣΜΕ πρόσφατα [8].

δ ).  Απόφαση χρησιμοποίησης του δικαιώματος αρνησικυρίας (VETO) στις επόμενες συνόδους κορυφής της ΕΕ χωρίς φοβικά σύνδρομα. Είδαμε πρόσφατα στην σύνοδο του Νοεμβρίου 2020, πως το VETO της Πολωνίας και Ουγγαρίας είχαν εξαιρετικά ευεργετικά αποτελέσματα για τις δύο αυτές χώρες που ενώ συστηματικά καταπατούν τις ελευθερίες των πολιτών τους και η ΕΕ ήθελε να τις τιμωρήσει με το να τους απαγορεύσει την εξασφάλιση πιστώσεων για τον κορωνοιό από το κοινό ταμείο, αυτές κατάφεραν να μην χάσουν τις πιστώσεις αυτές, προβάλλοντας με VETO στην ΕΕ για την μη έγκριση του συνολικού κονδυλίου και έτσι εξασφάλισαν το θέμα της καταπάτησης των δικαιωμάτων των πολιτών τους να εξετασθεί σε μεταγενέστερο χρόνο. Είναι βέβαιο ότι αν είχαμε επιμείνει με VETO μαζί με την Κύπρο στην σύνοδο του Οκτωβρίου για την μη επιβολή κυρώσεων στην Λευκορωσία του Λουκασένο, αν δεν εφαρμόζονταν κυρώσεις για την Τουρκία, θα είχαμε σίγουρα επιτύχει περισσότερα όπως έγινε και με την Πολωνία και Ουγγαρία πρόσφατα. Μόνο που πρέπει να αποκτήσουμε την ωριμότητα να θέτουμε VETO όταν υπάρχει σοβαρό διακύβευμα για τα δικά μας συμφέροντα, και όχι να κάνουμε τα καλά παιδιά στις συνόδους κορυφής για να μην μας κακοχαρακτηρίσουν, γιατί έτσι δεν μας λογαριάζουν ποτέ. Στην επόμενη σύνοδο λοιπόν του Μαρτίου 2021 θα πρέπει πολύ προσεκτικά να δούμε πώς θα χρησιμοποιήσουμε VETO μαζί με την Κύπρο και όσες άλλες χώρες μπορούμε να πείσουμε (π.χ. Γαλλία Αυστρία, Λουξεμβούργο, Βέλγιο, Ολλανδία) για αυστηρότερες κυρώσεις στην Τουρκία, αν επιμείνουν για έγκριση ευνοϊκών ρυθμίσεων επί θεμάτων της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας με την ΕΕ [9], γιατί αυτός είναι ένας έμμεσος αλλά πολύ σθεναρός τρόπος χρηματοδότησης της εύθραυστης οικονομίας της όπως πολύ διεξοδικά έχει παρουσιάσει η δημοσιογράφος Κύρα Αδάμ σε πολλά πρόσφατα άρθρα της.

8.   Πολλές σημαντικές προσωπικότητες, γνώστες και αναλυτές της πολιτικό-στρατιωτικής κατάστασης στην περιοχή μας, αλλά και της διεθνούς γεωπολιτικής σκακιέρας, έχουν πολύ καθαρά διαμηνύσει σε όλους τους τόνους, ότι σε ενδεχόμενο επεισοδίου ή και πολέμου με την Τουρκία θα είμαστε μόνοι μας. Πρέπει λοιπόν να καταλάβουμε ότι πρέπει πρώτα απ’ όλα να βασιζόμαστε στις δικές μας δυνάμεις, με τις οποίες πρέπει να εξασφαλίσουμε όσο ταχύτερα γίνεται την σκληρά και ήπια ισχύ μας, απ’ οπουδήποτε είναι δυνατόν την δεδομένη χρονική περίοδο, χωρίς αναστολές και φοβικά σύνδρομα, γιατί όλοι οι κατ’ όνομα Εταίροι και Σύμμαχοί μας, πρωτίστως ενδιαφέροντα για τα δικά τους συμφέροντα και πρακτικά αδιαφορούν για τα δικά μας, περιοριζόμενοι σε συνεχείς υποσχέσεις, αναβολές και ωραία λόγια, που δυστυχώς όμως κάθε φορά καταλαβαίνουμε εκ των υστέρων ότι δεν έχουν πραγματικό αντίκρισμα.

9. Βέβαια κάποιος μπορεί να πει ότι «ωραία μας τα λέτε, αλλά κατόπιν εορτής» και ως ένα σημείο μπορεί να έχει και δίκαιο. Όμως η ανάλυση και τα συμπεράσματα που μπορεί να βγάλει ένας απλός πολίτης όπως ο υπογράφων, θα έπρεπε να είναι πρόδηλα εδώ και καιρό από τις Κυβερνητικές Υπηρεσίες που τόσα μέσα έχουν στη διάθεσή τους, αρκεί να γίνεται η μελέτη και η εκμετάλλευση των διαθεσίμων στοιχείων στην ώρα τους. Δεν θα διαφωνήσουμε επίσης στο γεγονός ότι η απραξία τουλάχιστον των τελευταίων ετών σε σοβαρά θέματα όπως τα Ελληνοτουρκικά, η ΕΕ, η Οικονομία και πρόσφατα ο κορωνοιός, έχουν δημιουργήσει ένα ολόκληρο βουνό απαιτήσεων για την σημερινή Κυβέρνηση που πρέπει να διαχειριστεί άμεσα και ταυτόχρονα, το οποίο ομολογουμένως δεν είναι καθόλου εύκολο εγχείρημα. Όμως η κοινοβουλευτική της δύναμη και η εμπιστοσύνη που συνεχίζει να απολαμβάνει από τους πολίτες, την υποχρεώνουν να πάρει τις δύσκολες αποφάσεις που χρειάζονται στον ελάχιστο δυνατό χρόνο ΜΟΝΗ ΤΗΣ, αν θέλει να μείνει στην Ιστορία!

 

Υποπτέραρχος (ΜΑ) ε.α. Δημήτριος Μ. Πετρίδης (22ας ΣΜΑ, τάξη 1974)

Μηχανολόγος Μηχανικός Πανεπιστημίου Πατρών (1981)

Αεροναυπηγός Μηχανικός US NAVAL Postgraduate School (1986)

Εκπρόσωπος Ελλάδος στο Δ.Σ της NAMSA (νυν NSPA 2001-2004)

Aviation Programme Manager NATO Support & Procurement Agency (NSPA 2009-2017)

Μέλος Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (ΑΑΚΕ), Επιστημονικού Συλλόγου Μηχανικών Αεροπορίας (ΕΣΜΑ), Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (ΣΑΣΙ), Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) & Κιβωτού Ολιστικής Παιδείας Ε.Δ

Μέλος ΔΣ Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Στρατιωτικών (ΠΟΣ)

 



[1] www.in.gr 03.08.2020. Τουρκία: Εντυπωσιακά στοιχεία για τις εμπορικές της σχέσεις με την Γερμανία (ΕΞΑΓΩΓΕΣ 2019 σε δις$: Γερμανία 16,6 – Αγγλία 11,2 – Ιταλία 9,7 – Ισπανία 8,1 – Γαλλία 7,9 – Ολλανδία 5,7/ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 2019 σε δις$: Γερμανία 19,2 – Αγγλία 5,6 – Ιταλία 4,4 – Ισπανία 8,1 – Γαλλία 6,7).

[2] Die Welt 17.09.2020. (62 δις Ε Ισπανία, 29 δις Ε Γαλλία, 12 δις Ε Αγγλία, 11 δις Ε Γερμανία & 8,7 δις Ε Ιταλία-Σύνολο 122,7 δις Ε)

[3] www.militaire.gr. 15.12.2020. Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης «Πώς και γιατί Μέρκελ, Λαγκάρντ και Ευρωπαϊκές Τράπεζες γλύτωσαν τον Ερντογάν από τις κυρώσεις».

[4] www.naftemporiki.gr 12.12.2020. «Μία ουσιαστικά προσφορά για τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά».

[5] Publius Flavius Vegetius Renatus’ “Epitoma Rei Militaris (Book 3)” 4th or 5th century AD, The Latin Library

[6] ΝΑΤΟ: Η Στρατιωτική Επιτροπή του ΝΑΤΟ με την MC 66/1, 1960, αποφάσισε για σκοπούς της Συμμαχίας, να

ταυτίζονται τα θαλάσσια και εναέρια σύνορα των κρατών-μελών.

[7] Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS United Nations Convention on the Law Of the Sea)

Montego Bay. Dec.10.1982 που συνήψαν 157 Χώρες εκτός των ΗΠΑ, Ισραήλ, Τουρκίας & Βενεζουέλας.

[8] www.elisme.gr & m.youtube.com . Διαδικτυακή Παρουσίαση στο ΕΛΙΣΜΕ 19.11 2020 του Άγγελου Συρίγου με θέμα: «Τρέχουσες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο».

[9] www.militaire.gr  04.09.2020. «Αναθεώρηση Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ – Τουρκίας: Το μόνο δυνατό και αποτελεσματικό όπλο σε βάρος της Άγκυρας».

   www.militaire.gr  04.09.2020. «Η τύχη της Ελλάδας κρίνεται από την επιβολή Τελωνειακών Κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας»

   www.militaire.gr  23.09.2020. «Κύπρος και Γαλλία υπέρ κυρώσεων στην Τελωνειακή Ένωση ΕΕ – Τουρκίας ενώ η Αθήνα σφυρίζει αδιάφορα».

   www.militaire.gr  20.10.2020. «Η Κυβέρνηση ξύπνησε και προσπαθεί άτσαλα να χρησιμοποιήσει το υπερόπλο της Τελωνειακής Ένωσης κατά της Τουρκίας».

   www.militaire.gr  09.11.2020. «Η Γαλλία θα κάνει αυτό που δεν τολμά η Ελλάδα».

«Ελληνοτουρκικά: Κίνδυνος στρατηγικού αδιεξόδου για τη χώρα.»

on Wednesday, 16 December 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Γ. Παπανικολάου από το Βήμα Σαρωνικού και euro2day.gr

«Ελληνοτουρκικά: Κίνδυνος στρατηγικού αδιεξόδου για τη χώρα.»

12/12/2020
 
Ελληνοτουρκικά: Κίνδυνος στρατηγικού αδιεξόδου για τη χώρα

Ο χρόνος για δικαιολογίες και άρνηση της πραγματικότητας τελειώνει. Η Γαλλία κάνει πίσω, η ΕΕ κωλυσιεργεί, το ΝΑΤΟ αδιαφορεί. Η Τουρκία επιβάλλει τη θέση της: Η Ελλάδα πρέπει να δώσει κι εκείνη έχει λαμβάνειν! Και η κυβέρνηση μιλά περί… ικανοποίησης!

Γ. Παπανικολάου

«Αν η πραγματικότητα δεν μας βολεύει, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα». Η ρήση αυτή φαίνεται να ταιριάζει «γάντι» στα φληναφήματα περί ικανοποίησης που ψελλίζει προς το εσωτερικό ακροατήριο η κυβέρνηση. Με βάση τα όσα είχαν προηγηθεί τους μήνες που πέρασαν, δύσκολο να φανταστεί κάποιος χειρότερο αποτέλεσμα για τα ελληνικά συμφέροντα, στη χθεσινή Σύνοδο Κορυφής. Κι αυτό παρά το «μικρό καλάθι» που όλοι κρατούσαμε!

Καμία απόφαση για κυρώσεις, καμία αναφορά ούτε καν της λέξης «κυρώσεις» στο επίσημο κείμενο, αναβολή (ξανά) χωρίς καμία δέσμευση έως τον Μάρτιο και με την υποκριτική δικαιολογία (που αναιρεί το όποιο κύρος της ΕΕ) ότι τότε θα υπάρχει εικόνα για το πώς διαμορφώνεται η… αμερικανική πολιτική επί του θέματος Τουρκία!

Αξιοσημείωτα επίσης είναι δύο γεγονότα που διαμορφώθηκαν στη Σύνοδο: Γαλλία και Αυστρία, που φάνηκαν να δίνουν ισχυρή στήριξη στην Ελλάδα, ανέκρουσαν πρύμνα, προφανώς υπό την πίεση Γερμανίας και άλλων, ενώ στην πλειονότητά τους οι χώρες που έχουν ακτογραμμή και συμφέροντα στη Μεσόγειο (Ισπανία, Ιταλία και Μάλτα) πρακτικά βρέθηκαν στην αντίθετη από εμάς πλευρά! Ελλάδα και (λιγότερο) Κύπρος βρέθηκαν ουσιαστικά μόνες.

Το σχέδιο Ερντογάν είναι σε πλήρη εξέλιξη και «γράφει» επιτυχίες

Στο μεταξύ, βεβαίως, η Τουρκία του Ερντογάν έχει σχεδόν ολοκληρώσει τους στόχους της, «γκριζάροντας» με τις βόλτες του Oruc Reis επί μήνες την ελληνική υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, αλλά και βάζοντας πρακτικά στο τραπέζι ενός ενδεχόμενου διαλόγου όλη την ατζέντα των διεκδικήσεών της, από τον εναέριο χώρο έως την αποστρατικοποίηση των νήσων, σε βαθμό που να δημιουργεί την αίσθηση ότι κρατά ακόμη και τη Θράκη σε «εφεδρεία», θέμα επί του οποίου συνεχίζει να εθελοτυφλεί -επί δεκαετία- η ελληνική πλευρά.

Σε πείσμα διάφορων ανοήτων (να με συγχωρέσετε για τις οξυμένες εκφράσεις, αλλά το θέμα είναι πολύ σοβαρό) που έγραφαν πομφόλυγες περί του αντιθέτου, η ισχυρή ανάμειξη της Τουρκίας στη σύρραξη του Ναγκόρνο-Καραμπάχ αποτέλεσε ξεκάθαρη νίκη, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της σε όλη την περιοχή του Καύκασου, με την ανοχή της Ρωσίας, που την αποδέχθηκε ως ισότιμο συνομιλητή. Κι αυτή η εξέλιξη έρχεται να προστεθεί στις διόλου αποτυχημένες έως στιγμής παρεμβάσεις της, από τη Συρία έως και τη Λιβύη.

Έχουμε φτάσει στο σημείο Δύση και Ρωσία να ερίζουν για την εύνοια του Ερντογάν, ανοίγοντας περαιτέρω την όρεξή του, κι εμείς προσπαθούμε να αγνοήσουμε ότι, είτε μας αρέσει είτε όχι, η Τουρκία έχει αναχθεί σε περιφερειακή δύναμη κι ότι ήδη κτίζει προνομιακή σχέση και με την Κίνα, την ανερχόμενη δεύτερη παγκόσμια υπερδύναμη, που αργότερα ή γρηγορότερα, θα αναμειχθεί γεωπολιτικά και στη Μεσόγειο!

Εν ολίγοις, για λόγους οικονομικούς, μεταναστευτικούς, θρησκευτικούς, αλλά κυριότερα για λόγους γεωπολιτικούς και στρατιωτικούς, παρά την πίεση στην οικονομία της, η στρατηγική σημασία της Τουρκίας διαρκώς αναβαθμίζεται, σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα και πιο βίαιο και αβέβαιο, την ώρα που εμείς συνεχίζουμε να ερμηνεύουμε (ή να κάνουμε ότι ερμηνεύουμε ως… καλά παιδιά) τις διεθνείς σχέσεις, με τα δεδομένα του προηγούμενα αιώνα και επικλήσεις στο «διεθνές δίκαιο».

Ο κίνδυνος του στρατηγικού αδιεξόδου για την Ελλάδα είναι πλέον, μετά από χρόνια επιτηδευμένης αδράνειάς μας, απόλυτα ορατός!

Οι ελπίδες για τον Μπάιντεν και η προειδοποίηση Βενιζέλου

Όσοι, δε, εναποθέτουν τις ελπίδες τους στη «Άι Βασίλη» Μπάιντεν, καλά θα κάνουν να διαβάσουν προσεκτικά το πρόσφατο άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου (που πρώτος και σε ανύποπτο χρόνο προειδοποίησε ότι έρχεται η ώρα των αποφάσεων στα ελληνοτουρκικά) στο World Review, για το ποιο είναι το «καλό σενάριο».

Εμείς παραθέτουμε απλώς την κατακλείδα, διατυπωμένη με τον λόγιο και διπλωματικό του λόγο, εύκολα όμως κατανοήσιμη ως προς τη σημασία της:

«Μια παρόμοια (σ.σ. θετική) αλλαγή στην αμερικανική προσέγγιση θα θέσει με πιο επιτακτικό τρόπο το ερώτημα για την ετοιμότητα της ελληνικής πλευράς να μετάσχει σε έναν διάλογο με την Τουρκία, στο πλαίσιο πάντα των βασικών μας επιλογών. Έναν διάλογο επιβεβλημένο από το διεθνές δίκαιο για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, με κατάληξη τη συμφωνημένη προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη, η απόφαση της οποίας θα γίνει αποδεκτή. Έναν διάλογο για σοβαρά και εφαρμόσιμα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Έναν διάλογο για τη συνύπαρξη στο ΝΑΤΟ με σεβασμό στις αρχές της Συμμαχίας.

Το ερώτημα περί ετοιμότητας αφορά βεβαίως και την ελληνοκυπριακή πλευρά, ιδίως τώρα που η Τουρκία εκτίθεται, καθώς έσπευσε να απομακρυνθεί και ρητορικά από το σχήμα της δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας και θέτει ευθέως και επισήμως ζήτημα λύσης «δύο κρατών».

Η περίοδος που διανύουμε, είναι γεμάτη από προκλήσεις και αβεβαιότητες. Είναι συνεπώς ανοιχτή σε στρατηγικού χαρακτήρα επαναξιολογήσεις, που δεν γίνονται με γενικόλογες κοινοτοπίες, υπεκφυγές ή επανάληψη στερεοτύπων. Όλα φυσικά εκκινούν από το εσωτερικό μέτωπο. Από την ικανότητα του κράτους να λειτουργεί αποτελεσματικά και να διαχειρίζεται κρίσεις. Από την ενδυνάμωση όλων των παραμέτρων της εθνικής ισχύος, από την ανάκαμψη της οικονομίας και την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων και της αμυντικής και αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας, μέχρι το κοινωνικό κλίμα, τον πολιτικό πολιτισμό, το εθνικό φρόνημα.

Η πολυεπίπεδη αυτή πρόκληση μας δίνει την ευκαιρία να κάνουμε μια πραγματική άσκηση εθνικής αυτογνωσίας και να γιορτάσουμε με ουσιαστικό τρόπο τη μεγάλη επέτειο των 200 ετών από την έναρξη της Επανάστασης της Ανεξαρτησίας».

Εάν όμως θέσουμε το θέμα πιο «ωμά», τα πράγματα γίνονται πολύ πιο απλά αλλά και ευδιάκριτα σοβαρά. Με βάση τις διατυπωμένες θέσεις της χώρας μας στα ελληνοτουρκικά, το «βρείτε τα» των Ευρωπαίων και η διαιτητική στάση που στην καλύτερη περίπτωση θα κρατήσουν οι ΗΠΑ, οδηγούν σε ένα διάλογο εφ’ όλης της ύλης, στο πλαίσιο του οποίου θα κληθούμε να αποφασίσουμε τι θα δώσουμε εμείς στην Τουρκία, σε σχέση με τα όσα υποστηρίζουμε (ορθώς ή λανθασμένα, αυτό είναι άλλη συζήτηση) επί δεκαετίες!

Το χειρότερο όμως είναι ότι οδεύουμε προς τις συμπληγάδες, χωρίς σχέδιο και στρατηγική, χωρίς εθνική ομοψυχία, χωρίς στοιχειώδη έστω συναίνεση.

Αν συνεχίσουμε έτσι, θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά.

Ελληνοτουρκικά: Κίνδυνος στρατηγικού αδιεξόδου για τη χώρα (euro2day.gr)

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ME MIA MATIA

on Tuesday, 15 December 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Αντιστρατήγου ε.α. Χ.ΜΟΥΣΤΑΚΗ Επίτιμου Διοικητή 1ης Στρατιάς

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ

 

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

Από 16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2020 έως 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020

 

Του Αντιστρατήγου ε.α. Χ.ΜΟΥΣΤΑΚΗ

Επίτιμου Διοικητή 1ης Στρατιάς

 

1. ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

     α. Κύπρος

         Στις 9 Οκτωβριου η Τουρκία, παραβιάζοντας τις αποφάσεις του Σ.Α. ΟΗΕ, προέβη στο άνοιγμα των Βαρωσίων, εσπευσμένα , ως προεκλογικό δώρο προς τον, εκλεκτό του κ. Ερντογάν, κ. Τατάρ που το είχε στο προεκλογικό του πρόγραμμα.

         Στις 18 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκαν οι προεδρικές εκλογές στο ψευδοκράτος , τις οποίες κέρδισε ο κ. Τατάρ, που δήλωσε αμέσως, ότι ψηφίστηκε για να αναζητήσει τη λύση των δύο κρατών.

         Στις 4 Νοεμβρίου συναντήθηκαν οι κύριοι Αναστασιάδης και Τατάρ όπου διαπιστώθηκε η διαφορά απόψεων.

         Στις 16 Νοεμβρίου ο κ. Ερντογάν επισκέφθηκε το «ψευδοκράτος», όπου, συμμετείχε στις εορταστικές εκδηλώσεις για την επέτειο της ανακηρύξεώς του και σε φιέστα στα Βαρώσια. Εκεί ανακοίνωσε την πρόθεσή του για άνοιγμα της Αμμοχώστου υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση διευκρινίζοντας, ότι μπορεί να επιστρέψουν κι όσοι από τους ελληνοκύπριους ιδιοκτήτες αποδέχονται την τουρκοκυπριακή διοίκηση. Τάχθηκε δε για μία ακόμη φορά υπέρ της λύσεως των δύο κρατών.

        Την 12 Δεκεμβρίου βρέθηκε στην Κύπρο η ειδική απεσταλμένη του γ.γ. ΟΗΕ κ. Λουτ, όπου συναντήθηκε με τον κ. Αναστασιάδη , ο οποίος δήλωσε ότι δέχεται να συμμετάσχει σε μία άτυπη συνάντηση υπό την αιγίδα του γ.γ. ΟΗΕ και ότι είναι έτοιμος για τη συνέχιση των συνομιλιών από το σημείο που διακόπηκαν το καλοκαίρι του 2017 στο Κρας Μοντάνα, καθώς και με τον κ. Τατάρ, ο οποίος ζήτησε σε τυχόν συνομιλίες να συζητηθεί η λύση των δύο κρατών.

Ο κ. Ερντογάν, προκειμένου να σύρει την Κύπρο σε διάλογο για τη λύση των δύο κρατών, θα επιδιώξει την αναγνώριση του ψευδοκράτους από το Αζερμπαϊτζάν, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, τη Σομαλία και την Γκάμπια και τη λειτουργία του σύμφωνα με το «μοντέλο Ταϊβάν» που σημαίνει ότι, θα μπορεί να έχει εμπορικές σχέσεις και με τις χώρες που δεν το αναγνωρίζουν. Από την πλευρά τους η Κύπρος και η Ελλάδα εκτιμούν ότι ο κ. Ερντογάν θα αναγκαστεί να αλλάξει στάση, υπό την απειλή των κυρώσεων και την υποστήριξη του κ. Μπάιντεν, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας και για αυτό αρνούνται τη συζήτηση για οποιαδήποτε άλλη λύση. Αν και οι δύο πλευρές εμμείνουν στις θέσεις τους, υπάρχει  κίνδυνος  ο γ.γ. ΟΗΕ να κηρύξει άκαρπη τη διαδικασία, ελλείψει «σημείου εκκίνησης», οπότε θα λυθούν και τα χέρια του κ. Ερντογάν για να δρομολογήσει ακόμη και την ενσωμάτωση του ψευδοκράτους στην Τουρκία.

          Η Τουρκία συνεχίζει τις γεωτρήσεις, αγνοώντας τις απειλές της Ε.Ε. για κυρώσεις και θα συνεχίσει απτόητη, όσο δεν έχει επιπτώσεις για τις παράνομες ενέργειές της. Η Τουρκία δεν παίρνει από λόγια, μόνο από πράξεις καταλαβαίνει, όπως δήλωσε κι ο κ. Μακρόν.

 

      β. Ελληνοτουρκικές Σχέσεις

          (1) Τουρκικές Προκλήσεις

          Η Τουρκία , αντιδρώντας για την απόφαση της Συνόδου κορυφής που της έδωσε προθεσμία μέχρι το Δεκέμβριο για να σταματήσει τις προκλήσεις και να συμμορφωθεί με τη διεθνή νομιμότητα, τορπίλισε την προσπάθεια της κ. Μέρκελ για διερευνητικές συνομιλίες κι έβγαλε στις 11 Οκτωβρίου και πάλι το Oruc Reis, που είχε αποσύρει στην Αττάλεια στις 12 Σεπ για έρευνες, οι οποίες συνεχίστηκαν με διαδοχικές ΝΑΥΤΕΧ μέχρι τις 29 Νοεμβρίου, οπότε απεσύρθη και πάλι στην Αττάλεια.

          Στις 20 Οκτωβρίου και στις 27 Νοεμβρίου. Το Oruc Reis εισήλθε μέχρι τα 7 μίλια στην υφαλοκρηπίδα του Καστελόριζου, όπου βρήκε παρατεταγμένο τον ελληνικό στόλο κι ανέκρουσε πρύμναν.

          Στις 18 Οκτωβρίου η τουρκική βουλή ψήφισε νόμο με τον οποίο επεκτείνετο ο χώρος της ευθύνης της Τουρκίας για έρευνα και διάσωση στα όρια της «Γαλάζιας Πατρίδας». Την ενέργεια αυτή ακύρωσε στην πράξη, κατόπιν αντιδράσεων της Ελλάδας, ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) με δήλωσή του στις 3 Νοεμβρίου, ότι δεν αποδέχεται αλλαγή στα ισχύοντα όρια και τις αρμοδιότητες για έρευνα και διάσωση της περιοχής.

          Στις 22 Νοεμβρίου ο κ. Ερντογάν, βλέποντας τη σκλήρυνση των ηγετών της ΕΕ, τους οποίους αποκάλεσε ναζιστές και φοβούμενος την επιβολή κυρώσεων το Δεκέμβριο, έκανε στροφή και κάλεσε την ΕΕ σε συνομιλίες για τη μελλοντική συνεργασία με την Τουρκία. Απέστειλε μάλιστα τον εκπρόσωπό του κ. Καλίν στις Βρυξέλλες προκειμένου να πείσει τα ηγετικά της στελέχη ότι τυχόν κυρώσεις θα είναι αναποτελεσματικές και για να πιέσουν την Ελλάδα να προσέλθει σε διάλογο χωρίς προϋποθέσεις κι όχι μόνο για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, όπως έχει αποδεχτεί η Σύνοδος Κορυφής στις 2 Οκτωβρίου.

           Η Τουρκία διαμαρτυρήθηκε έντονα για τον έλεγχο, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Νοεμβρίου σε τουρκικό εμπορικό που κατευθύνετο στη Λιβύη, από γερμανούς  κομάντος στα πλαίσια της αποστολής «Ειρήνη» για την τήρηση του εμπάργκο όπλων. Κατηγόρησε δε την Ελλάδα, εκ του λόγου ότι επικεφαλής της επιχείρησης είναι έλληνας ναυάρχος, ότι προσπαθεί να σαμποτάρει τα ευρωπαϊκά βήματά της.

           Στις 30 Νοεμβρίου η Τουρκία με τρεις ΝΑΥΤΕΧ, ζήτησε την αποστρατικοποίηση των Ψαρών, της Λήμνου, του Αϊ Στράτη, της Μυτιλήνης, της Τήλου και της Χάλκης.

           Από 30 Νοεμβρίου έως 6 Δεκεμβρίου διεξήχθη η άσκηση «ΜΕΔΟΥΣΑ» με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Γαλλίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ). Αυτή προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις της Τουρκίας, που κατηγόρησε τις πέντε χώρες ότι κλιμακώνουν την ένταση στην Αν. Μεσόγειο.

           Η κίνηση του κ. Ερντογάν αποτελεί ελιγμό για να αποφύγει τις κυρώσεις και να κερδίσει χρόνο μέχρις ότου διευκρινισθεί η στάση που θα τηρήσει ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ κ. Μπάιντεν ,οπότε και θα επανέλθει , αν δεν καταφέρει να σύρει την Ελλάδα σε διάλογο με τους δικούς του όρους, δριμύτερος. Στην περίπτωση αυτή θα στείλει το γεωτρύπανο ΓΙΑΒΟΥΖ για γεωτρήσεις εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας προκειμένου να προκαλέσει τη δυναμική αντίδραση της Ελλάδας και να της χρεώσει την ευθύνη. Με τις συνεχείς δε προκλήσεις  στην Ελλάδα για διάλογο, που είναι προσχηματικές , προσπαθεί να την εκθέσει ως αδιάλλακτη στους ευρωπαίους και τον κ. Μπάιντεν.

           Η Ελλάδα δεν πρέπει να εναποθέτει τις ελπίδες της , ούτε στις κυρώσεις τις ΕΕ, που αν επιβληθούν δεν θα αναγκάσουν τον κ. Εντοργκάν να κάνει πίσω ,γιατί αυτό θα τον εκθέσει στο εσωτερικό της Τουρκίας και θα σημάνει το τέλος του, ούτε στον κ. Μπάιντεν, λόγω των προεκλογικών του εξαγγελιών, γιατί αυτές, όπως έχει δείξει η ιστορία, αλλάζουν μετά την ανάληψη της διακυβερνήσεως και υποτάσσονται στα συμφέροντα της Αμερικής.

          Γι’ αυτό η Ελλάδα πρέπει να στηρίζεται στις δυνάμεις της, εξασφαλίζοντας αξιόπιστη αποτροπή δια της ανυψώσεως του φρονήματος του λαού και της περαιτέρω ενισχύσεως των Ενόπλων Δυνάμεων.

         (2) Ελληνική Αντίδραση

               Η Ελλάδα αποφεύγοντας την παγίδα της Άγκυρας, να την παρασύρει σε δυναμική αντίδραση:

  • Συνέχισε το δρόμο της διπλωματίας και κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να πείσει το σύνολο σχεδόν της Διεθνούς  Κοινότητος για την προκλητικότητα της Τουρκίας και την παραβίαση της διεθνούς νομιμότητος.
    • Απέδειξε την προσήλωσή της στο Διεθνές Δίκαιο με την υπογραφή συμφωνιών με Ιταλία κι Αίγυπτο για την χάραξη της ΑΟΖ και με την Αλβανία για Δ.Δ. της Χάγης για το ίδιο θέμα.
    • Πίεσε την ΕΕ για την αναστολή της τελωνειακής ένωσης με την Τουρκία και ζήτησε την αναστολή της παραδόσεως πολεμικού υλικού από τα κράτη μέλη. Μάλιστα ο κ. Δένδιας με συνέντευξή του στις 27 Νοεμβρίου άσκησε κριτική στην Γερμανία για την διστακτικότητά της να της επιβάλει κυρώσεις . [Στάση ΕΕ και αντιδράσεις Ελλάδος ως παράγραφος 1β(3)].
    • Επέκτεινε και εμβάθυνε και στον αμυντικό τομέα τις τριμερείς συνεργασίες (3+1) με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και ΗΠΑ.
    • Σύνηψε αμυντική συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και βρίσκεται σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες σε συζητήσεις με την Ινδία, που και αυτή όπως και τα ΗΑΕ είναι σε αντιπαλότητα με την Τουρκία, για την σύναψη νέας τριμερούς (Ελλάς-ΗΑΕ-Ινδία) με την συμμετοχή και των ΗΠΑ.

 

         (3)  Στάση ΕΕ

                Στις 2 Οκτωβρίου η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ αποφάσισε να μην επιβάλει κυρώσεις στη Τουρκία και να της δώσει χρόνο μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής στις 10-11 Δεκεμβρίου 2020 για να συμμορφωθεί. Στη λήψη της αποφάσεως συνέβαλε η απόσυρσή του Oruc Reis και η προσχηματική της δήλωση ότι ήταν έτοιμη να ορίσει ημερομηνία για την έναρξη διερευνητικών επαφών.

                Η Τουρκία όχι μόνο δεν συμμορφώθηκε, αλλά απέστειλε και πάλι το Oruc Reis στην Αν. Μεσόγειο για έρευνες και προέβη σε μια σειρά προκλήσεων, όπως στην  παράγραφο 1β(1).

                Εν όψει της Συνόδου Κορυφής στις 10-11 Δεκεμβρίου η Τουρκία άρχισε και πάλι τις κινήσεις εντυπωσιασμού. Απέσυρε το Oruc Reis και καλεί την Ελλάδα σε διερευνητικές επαφές πριν την Σύνοδο και την κατηγορεί γιατί αρνείται. Παράλληλα έκανε και άνοιγμα στην ΕΕ, που την πιέζει για την επαναφορά του κράτους δικαίου, δηλώνοντας ότι θα προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις στους τομείς της δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι η θέση της είναι στην Ευρώπη.

                Η Ελλάδα, έχοντας και την υποστήριξη του κ. Μακρόν, έχει επιδοθεί σε μία τεράστια προσπάθεια για να πείσει τους ευρωπαίους ότι έχουν εξαντληθεί όλα τα περιθώρια επιείκειας προς την Τουρκία, ότι οι κινήσεις της είναι προσχηματικές και ότι πρέπει να της επιβληθούν άμεσα κυρώσεις στις οποίες να περιλαμβάνονται το εμπάργκο όπλων και η αναστολή της τελωνειακής ένωσης ή κατ΄ ελάχιστον να αποφασιστεί η αυτόματη επιβολή κυρώσεων με συγκεκριμένο κατάλογο, αν η Τουρκία επαναλάβει τις προκλήσεις. Όσον αφορά δε στις διερευνητικές επαφές δεν συναινεί, και πολύ καλά πράττει, να ξεκινήσουν πριν από την Σύνοδο Κορυφής, όπως έγινε πριν την Σύνοδο της 2 Οκτωβρίου και χρησιμοποιήθηκε ως δικαιολογία για να αναβληθεί η επιβολή κυρώσεων, αλλά μετά από αυτήν και εφόσον τηρηθεί ένα μορατόριουμ τουλάχιστον 2 μηνών.

                 Η κ. Μέρκελ, όπως προκύπτει και από τις δηλώσεις της στις 30 Νοεμβρίου ότι οι κινήσεις της Τουρκίας είναι επιθετικές και προκλητικές αλλά της αξίζει σεβασμός για όσα έχει προσφέρει στον τομέα της μετανάστευσης με τη φιλοξενία 3 εκατ. Σύρων  προσφύγων, θα ταχθεί και πάλι υπέρ της αναβολής των κυρώσεων, με τη δικαιολογία ότι θα πρέπει να συντονιστούν οι ενέργειες της ΕΕ έναντι της Τουρκίας με αυτές των ΗΠΑ υπό τον κ Μπάιντεν και θα το επιτύχει.

                 Στις 3 Δεκεμβρίου ο Γερμανός πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος κ. Βέμπερ ζήτησε την άμεση επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία.

Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ στις 10-11 Δεκεμβρίου, με τα μέχρι τώρα δεδομένα κι αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά, θα αναβάλει και πάλι την επιβολή των κυρώσεων κι αν επιβάλει κάποιες θα είναι ήπιες και δεν θα συνετίσουν την Τουρκία.

                 

            (4) Στάση ΝΑΤΟ

                 Ο γγ του ΝΑΤΟ κ. Στόλντεμπεργκ τήρησε και εξακολουθεί να τηρεί ευμενή ουδετερότητα υπέρ της Τουρκίας. Στις 30 Νοεμβρίου και ενώ δεν είχε προβεί σε καταγγελία των κινήσεων της Τουρκίας για το Oruc Reis, δήλωσε ότι η απόσυρσή του θα βοηθήσει στην εκτόνωση της έντασης και ότι το ΝΑΤΟ θα συμβάλει με το μηχανισμό αποκλιμάκωσης που έχει συστήσει.

                 Την 1 Δεκεμβρίου ο απερχόμενος ΥΠΕΞ των ΗΠΑ κ. Πομπέο, μιλώντας στη Σύνοδο ΥΠΕΞ του ΝΑΤΟ κατηγόρησε την Τουρκία ότι με τις ενέργειες της υπονομεύει τη Συμμαχία, καθώς και το ΝΑΤΟ ότι δεν έχει ενεργοποιήσει το μηχανισμό αποκλιμάκωσης. Ανταπαντώντας ο Τούρκος ΥΠΕΞ κ. Τσαβούσογλου εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη στάση των ΗΠΑ, αναφέροντας ότι μόνον η Γερμανία είναι έντιμος διαμεσολαβητής.

                 Την 3 Δεκεμβρίου ο κ. Μπερνς πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα και σύμβουλος του κ. Μπάιντεν, δήλωσε ότι «Η Τουρκία έχει γίνει ένας μεγάλος πονοκέφαλος για το ΝΑΤΟ και τις χώρες της ΕΕ.».

                Την 3 Δεκεμβρίου ο γγ ΝΑΤΟ ανέφερε στο twitter ότι ο κ. Μακρόν, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν, του δήλωσε ότι τηρεί ίσες αποστάσεις στο θέμα της Τουρκίας, αλλά αμέσως τον διέψευσε πηγή της γαλλικής κυβέρνησης δηλώνοντας, ότι ο κ. Μακρόν του ανέφερε ότι πρέπει να ζητηθούν εξηγήσεις από την Τουρκία για τις ανησυχίες που έχει προκαλέσει στη Συμμαχία.

Ύστερα απ΄ όλα αυτά η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει κάτι από το ΝΑΤΟ.

 

      γ. Σχέσεις με ΗΠΑ

          Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι άριστες. Τόσο ο κ. Μπάιντεν όσο και το κατεστημένο, πλην του κ. Τραμπ, διάκεινται φιλικότερα προς την Ελλάδα απ΄ ότι προς την Τουρκία.

          Στις 27-30 Σεπτεμβρίου ο ΥΠΕΞ ο κ. Πομπέο, επισκέφθηκε την Ελλάδα, παραλείποντας την Τουρκία σε αντίθεση με τα ειωθότα, όπου σηματοδότησε το στρατηγικό ρόλο της Σούδας για τις ΗΠΑ και της Β. Ελλάδος ως κέντρου ενεργειακού σχεδιασμού τους, για την απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία. Μίλησε για περισσότερες αμερικανικές επενδύσεις και ενεργοποίηση των λιμένων Καβάλας και Αλεξανδρουπόλεως.

         Στις 29 Οκτωβρίου ο αμερικανικός στρατός ενημέρωσε τον Οργανισμό Λιμένος Αλεξανδρουπόλεως ότι το Μάρτιο του 2021 θα διέλθουν από αυτόν με προορισμό τη Ρουμανία για συμμετοχή στην άσκηση «Defence-21» 40.000 αμερικανοί στρατιώτες με άρματα, ΤΘ, Ε/Π και μεγάλο όγκο εφοδίων και πυρομαχικών.

        Στις 23 Σεπτεμβρίου ο αναπληρωτής ΥΠΕΞ κ. Μπίγκαν, σε ομιλία του στην Ουάσιγκτον, καταδίκασε απερίφραστα την Τουρκία για την προκλητική της πολιτική στην Αν. Μεσόγειο.

         Δυσφορία στην Ελλάδα προκάλεσε έγγραφο του ΥΠΕΞ προς το Κογκρέσο, στο οποίο αναφέρεται ότι δεν μπορεί να πάρει θέση για τις τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο, γιατί η Ελλάδα ενώ έχει χωρικά ύδατα μέχρι τα 6 νμ διεκδικεί εναέριο χώρο 10 νμ και γιατί δεν υπάρχουν καθορισμένα θαλάσσια σύνορα.

Αυτό αποτελεί μήνυμα ότι οι ΗΠΑ μπορεί να στηρίζουν την Ελλάδα, όπου συμπίπτουν τα συμφέροντά τους όπως στην Αν. Μεσόγειο, αλλά στις ελληνοτουρκικές διαφορές θα τηρούν ίσες αποστάσεις, γιατί δεν θέλουν να σπρώξουν την Τουρκία στην αγκαλιά της Ρωσίας.

      δ. Σχέσεις με Ρωσία

           Ο κ. Λαβρώφ κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα στις 26 Οκτωβρίου  δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει δικαίωμα επεκτάσεως των χωρικών της υδάτων στα 12νμ, ενώ κι ο κ. Πούτιν έχει κατ΄ επανάληψη συστήσει στην Τουρκία να σταματήσει τις παράνομες ενέργειες στην Αν. Μεσόγειο.

Οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται σε τροχιά προσεγγίσεως, ύστερα από την ψυχρότητα που προκάλεσε η απέλαση ρώσων διπλωματών το 2018. Σε κάθε όμως περίπτωση ο κ. Πούτιν δεν θα παρέμβει υπέρ της Ελλάδος σε τυχόν σύγκρουση με την Τουρκία, λόγω της λυκοφιλίας με τον κ. Ερντογάν.

 

2. ΒΑΛΚΑΝΙΑ

     α. Αλβανία

          Στις 25 Σεπτεμβρίου η Αλβανία, κατ΄ απαίτηση του κ. Ερντογάν έκλεισε τα σχολεία, που ήλεγχε η Οργάνωση του ιμάμη κ. Γκιουλέν.

          Η Τουρκία εξέφρασε τη δυσφορία της για την συμφωνία Ελλάδος – Αλβανίας στις 20 Οκτωβρίου περί παραπομπής στο ΔΔ Χάγης της χάραξης της μεταξύ τους ΑΟΖ.

Ο κ. Ράμα πρόκρινε την ένταξη της Αλβανίας στην ΕΕ και γι΄αυτό δεν υπέκυψε στις πιέσεις του κ. Εντοργκάν. Σύντομα θα φανεί αν θα τιμωρηθεί γι΄αυτό, δεδομένης της επιρροής που ασκεί η Τουρκία στην Αλβανία.

    

    β. Σκόπια

         Στις 17 Νοεμβρίου η Βουλγαρία , όπως είχε προαναγγείλει, έθεσε ΒΕΤΟ στην έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Σκοπίων στην ΕΕ, λόγω των μεταξύ τους γλωσσικών και ιστορικών διαφορών.

Η Βουλγαρία δεν αναγνωρίζει τη «μακεδονική γλώσσα» και δεν αποδέχεται μακεδονική μειονότητα στο έδαφος της.

         Στις 26 Σεπτεμβρίου τα Σκόπια υπέβαλλαν αίτημα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την αναγνώριση της αυτοκέφαλης εκκλησίας των Σκοπίων, αλλά το Πατριαρχείο με ανακοίνωσή του στις 20 Οκτωβρίου την απέρριψε.

 

     γ. Σερβία – Κόσοβο

          Στις 6 Σεπτεμβρίου το ΥΠΕΞ της Τουρκίας αντέδρασε για την μεταφορά στα Ιεροσόλυμα της Σερβικής Πρεσβείας στο Ισραήλ και της αναγνωρίσεως του Ισραήλ από το Κόσοβο, που περιληφθήκαν στη μεταξύ τους συμφωνία, που υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον, επί παρουσία του κ. Τραμπ.    

          Στις 6 Νοεμβρίου ο κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου τέως Πρόεδρος του Κοσόβου, που παραιτήθηκε για να δικαστεί, μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις του ΔΔ Χάγης. Οι ασχολούμενοι όμως με το θέμα πιστεύουν ότι θα αντιμετωπιστεί ευνοϊκά και δε θα καταδικαστεί.

      δ. Βουλγαρία

          Την 11 Οκτωβρίου η Βουλγαρία υπέγραψε αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ.

          Την 12 Οκτωβρίου η Ρωσία απέλασε δύο Βούλγαρους διπλωμάτες ως αντίποινα για την απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών από τη Βουλγαρία στις 24 Σεπτεμβρίου.

 

3.  ΤΟΥΡΚΙΑ

      α. Εσωτερική κατάσταση

           Συνεχίζονται οι διώξεις κατά αντιφρονούντων και πολιτικών αντιπάλων. Στις 26 Νοεμβρίου το δικαστήριο επέβαλε ποινή ισοβίων σε 337 στρατιωτικούς για συμμετοχή στο αποτυχημένο πραξικόπημα και από 16 Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερα συνελήφθησαν 381 αξιωματικοί και πολίτες ως γκιουλενιστές και 641 Κούρδοι κατηγορούμενοι για συνεργασία με το ΡΚΚ.

          Στις 15 Νοεμβρίου ο γενικός εισαγγελέας ζήτησε την άρση της ασυλίας του αρχηγού της αντιπολιτεύσεως κ. Κιλιντζάρογλου για φιλοκουρδικές δηλώσεις και στις 16 Νοεμβρίου ο εισαγγελέας της Κωνσταντινουπόλεως ξεκίνησε έρευνα σε βάρος του δημάρχου κ. Ιμάμογλου, γιατί αντιδρά στο φαραωνικό έργο, που σχεδιάζει ο κ. Ερντογάν, της διανοίξεως διώρυγας παράλληλης προς το Βόσπορο.  

          Η εξέλιξη της πανδημίας βρίσκεται εκτός ελέγχου. Στις 25 Νοεμβρίου ο υπουργός υγείας δήλωσε ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο, αλλά στις 29 Νοεμβρίου ο Ιατρικός Σύλλογος τον διέψευσε, αναφέροντας ότι η αύξηση των κρουσμάτων το Νοέμβριο αυξήθηκε κατά 300%, ενώ ο δήμαρχος της Κωνσταντινουπόλεως δήλωσε ότι οι νεκροί στην πόλη ξεπερνούν τους 400 την ημέρα, που είναι περισσότεροι απ΄ όσους ανακοινώνει η Κυβέρνηση για όλη τη χώρα.

Ο κ. Ερντογάν, κατηγορείται από την αντιπολίτευση ότι δίνει προτεραιότητα στην οικονομία έναντι της υγείας των πολιτών.

            Η οικονομία της χώρας βρίσκεται σε κατάρρευση. Η αντικατάσταση του Κεντρικού Τραπεζίτη και η εξαιτίας αυτής παραίτηση του υπουργού οικονομικών και γαμπρού του κ. Ερντογάν δεν κατάφεραν να αναστρέψουν την κατάσταση, ενώ κι οι επενδύσεις του Κατάρ, στο οποίο ο κ. Ερντογάν  πούλησε τα ασημικά της χώρας κατά την αντιπολίτευση, θα δώσει μικρή μόνον ανάσα. Προ αυτής της καταστάσεως ο κ. Ερντογάν, αλλά και λόγω της αδυναμίας της Ρωσίας και της Κίνας να τον βοηθήσουν, αναγκάστηκε να κάνει άνοιγμα προς την ΕΕ, προκειμένου να αποφύγει τις κυρώσεις και να εξασφαλίσει οικονομική ενίσχυση. Γι΄ αυτό εξήγγειλε μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, για τις οποίες τον πιέζει από καιρό η ΕΕ. Τούρκοι όμως αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι μεταρρυθμίσεις του κ. Ερντογάν είναι λόγια του αέρα, γιατί δεν είναι διατεθειμένος να παραιτηθεί από τις υπερεξουσίες, που απέκτησε με μεγάλο κόπο και ότι τις εξαγγέλλει μόνο και μόνο για να ξεγελάσει για μια ακόμη φορά την ΕΕ.

 

      β. Εξωτερική Πολιτική

          Ο κ. Ερντογάν άνοιξε και νέο πολεμικό μέτωπο στο Ναργκόνο Καραμπάχ παρά τις συστάσεις της διεθνούς κοινότητας για μη ανάμειξή του. (Λεπτομέρειες για όλα τα μέτωπα στις οικείες παραγράφους)

            Επίσης βρίσκεται σε αντιπαράθεση με όλους τους ηγέτες της Δύσεως, λόγω της αντιδράσεώς τους στις παράνομες και προκλητικές του ενέργειες. Χαρακτήρισε τους ηγέτες της ΕΕ ναζιστές, τον κ. Μακρόν ψυχοπαθή και τους αμερικανούς, πλην του κ. Τραμπ, ανόητους. Κάλεσε δε τους μουσουλμάνους να επιβάλλουν εμπάργκο στα γαλλικά προϊόντα, λόγω των μέτρων του κ. Μακρόν για τον περιορισμό του ακραίου ισλαμισμού. (Λεπτομέρειες στην παράγραφο 5β Γαλλία).

            Προέβη σε δοκιμή των ρωσικών πυραύλων S-400, αλλά ο κ. Τραμπ δεν ενέκρινε την επιβολή κυρώσεων που ζήτησε το Κογκρέσο. Απαντώντας δε σε όσους μίλησαν για κυρώσεις δήλωσε, ότι δεν τον ενδιαφέρει τι λένε οι αμερικάνοι, ούτε και θα τους ρωτήσει. Ενώ από τον κ. Μπάιντεν, που καθυστέρησε πολύ να τον συγχαρεί, αναμένει να τηρήσει ουδέτερη στάση, τείνοντάς του χείρα φιλίας.

            Αναταραχή προκάλεσε στην Τουρκία η ανακοίνωση από τις ΗΠΑ ότι το νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2021 προβλέπει την επιβολή από τον Πρόεδρο τουλάχιστον πέντε κυρώσεων στην Τουρκία, λόγω της αποκτήσεως των S-400, εντός 30 ημερών από την υπογραφή του.

            Οι σχέσεις λυκοφιλίας με τον κ. Πούτιν συνεχίζονται, λόγω αμοιβαίου συμφέροντος. Ο κ. Πούτιν τον χρειάζεται για να δημιουργεί προβλήματα στη Δύση κι ο Ερτογκάν για να του επιτρέπει να επεμβαίνει όπου έχει βλέψεις, έστω και με τους όρους που του επιβάλλει κάθε φορά , που ενίοτε είναι μειωτικοί, αλλά και για να εκβιάζει τη Δύση, παρουσιάζοντας ως εναλλακτικό σύμμαχο τη Ρωσία.

Η εσπευσμένη δοκιμή των S-400, παρά τις απειλές των ΗΠΑ για επιβολή κυρώσεων, έγινε κατ΄ απαίτηση της Ρωσίας προκειμένου να του επιτρέψει να επέμβει στο Ναργκόνο Καραμπάχ.  

 

Ο κ. Ερντογάν, όσο ΕΕ και ΗΠΑ δεν του επιβάλλουν κυρώσεις, για οικονομικούς και γεωστρατηγικούς λόγους, θα συνεχίζει το νεοωθομανισμό και παντουρκισμό, κηρύσσοντας ακόμη και μουσουλμανικό πόλεμο, προκειμένου να αποσταθεροποιήσει τη Δύση, η οποία, αν θέλει να τον αποτρέψει, θα πρέπει να αντιδράσει άμεσα, επιβάλλοντας αυστηρές κυρώσεις στις οποίες να περιλαμβάνονται οι οικονομικές και το εμπάργκο όπλων.

 

4.  ΗΠΑ

      Τις εκλογές που διεξήχθησαν στις 30 Νοεμβρίου κέρδισε ο κ. Μπάιντεν. Ο κ. Τραμπ, όπως είχε αναγγείλει προεκλογικά αμφισβήτησε το αποτέλεσμα, απαιτώντας να μην καταμετρηθούν οι επιστολικές ψήφοι και να επαναληφθεί η καταμέτρηση στις πολιτείες, που η διαφορά ήταν μικρή, ενώ παράλληλα συγκρότησε ομάδα νομικών για να καταφύγει στη δικαιοσύνη. Στις 24 Νοεμβρίου που τελείωσαν όλες οι επαναμετρήσεις απεδέχθη εμμέσως την ήττα και έδωσε εντολή στις αρμόδιες υπηρεσίες να ξεκινήσουν τις διαδικασίες για τη μεταβίβαση της εξουσίας στον κ. Μπάιντεν, δηλώνοντας όμως ότι «θα συνεχίσομε τον αγώνα μας και πιστεύω θα δικαιωθούμε».

      Ο κ. Μπάιντεν, όλο αυτό το διάστημα, τήρησε ήπιους τόνους και προετοιμαζόταν για την ανάληψη της εξουσίας, παρόλο που δεν του είχε δοθεί πρόσβαση στις κρατικές υπηρεσίες. Στις 24 Νοεμβρίου παρουσιάζοντας τα πρόσωπα που επέλεξε για το ΥΠΕΞ και τον τομέα της Εθνικής Ασφαλείας δήλωσε ότι η «Αμερική επιστρέφει» κι ότι «οι συνεργάτες του είναι έτοιμοι να ηγηθούν στον κόσμο κι όχι να αποσυρθούν απ΄ αυτόν» σηματοδοτώντας έτσι ότι βάζει τέλος στην πολιτική της εσωστρέφειας και του απομονωτισμού του κ. Τραμπ.

      Η εκλογή του κ. Μπάιντεν προκάλεσε ανακούφιση στους ηγέτες όλου του κόσμου, πλην των στενών φίλων του κ. Τραμπ όπως ο κ. Πούτιν κι ο κ. Ερντογάν, που τον συνεχάρη με μεγάλη καθυστέρηση. Και τώρα όλοι αναμένουν με αγωνία τις εξαγγελίες του.

      Το έργο του θα είναι δύσκολο γιατί θα πρέπει να αντιμετωπίσει την πανδημία με τους νεκρούς να έχουν ξεπεράσει τις 290.000 και τον κ. Τραμπ να μην λαμβάνει μέτρα, να επανενώσει την Αμερική που την έχει διχάσει και να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τους ηγέτες όλου του κόσμου και τους διεθνείς οργανισμούς,  που τις έχει διακόψει.

      Για την Ελλάδα έχει υποσχεθεί πολλά. Το μόνο όμως σίγουρο είναι ότι σε περιόδους κρίσεως ο έλληνας πρωθυπουργός  θα έχει την δυνατότητα να σηκώσει το τηλέφωνο για να τον ενημερώσει και να του ζητήσει να παρέμβει, σε αντίθεση με τον κ. Τραμπ, που δεν υπήρχε τέτοια δυνατότητα.

      Για την Τουρκία, παρόλο που την έχει κατηγορήσει για παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας, δεν αναμένεται να λάβει άμεσα μέτρα εναντίον της. Θα προσπαθήσει να πείσει τον κ. Ερντογάν να αλλάξει πολιτική κι αν δεν τα καταφέρει θα τον αντιμετωπίσει με αυστηρότητα. Σε κάθε περίπτωση όμως ο κ. Ερντογάν δε θα έχει τη δυνατότητα, που είχε με τον κ. Τραμπ, να επικοινωνεί μαζί του και να ακυρώνει αποφάσεις της Γερουσίας και των κρατικών υπηρεσιών ή έρευνες της δικαιοσύνης, που θα είναι εις βάρος του.

      Ως προς τους Διεθνής Οργανισμούς θα επαναφέρει τις ΗΠΑ στη συμφωνία για την Κλιματική Αλλαγή και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας άμεσα και θα επιδιώξει παράταση της συμφωνίας με τη Ρωσία για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων.

      Η πολιτική που αναμένεται να ακολουθήσει με την ΕΕ, την Ρωσία, το Ισραήλ και το Ιράν, όπως στις οικείες παραγράφους.

 

5.  ΕΕ

      α.  Σχέσεις με ΗΠΑ

            Σύμφωνα με έγκυρους αναλυτές:

Οι συζητήσεις που γίνονται στην ΕΕ για το ποια στρατηγική πρέπει να ακολουθηθεί με τις ΗΠΑ μετά την εκλογή του κ. Μπάιντεν, του ευρωατλαντισμού που προκρίνει η κ. Μέρκελ ή της αυτονομίας που προτείνει ο κ. Μακρόν, θα καταλήξουν μάλλον σε συμβιβαστική λύση, που θα είναι πιο κοντά στον ευρωατλαντισμό.

Ο κ. Μπάιντεν θα αναβαθμίσει το διάλογο και θα επιδιώξει συμμαχία με την ΕΕ, γιατί χρειάζεται έναν ισχυρό εταίρο. Μία αμοιβαίως συμφέρουσα συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει:

  • Κοινό μέτωπο κατά της οικονομικής διείσδυσης της Κίνας κι αποκλεισμό της Huawei από την τεχνολογία G5.
  • Κοινό μέτωπο κατά της Ρωσίας και της Τουρκίας, οι οποίες εκμεταλλευόμενες την απουσία των ΗΠΑ και την ανυπαρξία της ΕΕ, έχουν αναλάβει την διευθέτηση των συγκρούσεων στην περιοχή, με βάση τα συμφέροντά τους.
  • Συνεργασία στους τομείς της κλιματικής αλλαγής, του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου και της Τεχνολογίας.

            Σε έγγραφο της Κομισιόν, που διέρρευσε στον τύπο στις 2 Δεκεμβρίου, αναφέρεται ότι ΕΕ και ΗΠΑ πρέπει να αναζητήσουν συντονισμένη προσέγγιση με την Τουρκία με στόχο μια σταθερή κι ασφαλή Αν. Μεσόγειο.

            Σε κοινή συνέντευξή τους στη Le Mont στις 16 Νοεμβρίου οι ΥΠΕΞ της Γερμανίας και Γαλλίας αναφέρουν ότι σε μία συμφωνία με τον κ. Μπάιντεν για τη μελλοντική συνεργασία ΕΕ και ΗΠΑ πρέπει να περιλαμβάνεται και το μέτωπο της Τουρκίας, που προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην  Ανατολική Μεσόγειο κι όχι μόνο.

 

      β.  Γαλλία

            Η Γαλλία δέχτηκε τρία τρομοκρατικά χτυπήματα. Στις 25 Σεπτεμβρίου που ισλαμιστής τραυμάτισε τρία άτομα με μπαλτά κοντά στις εγκαταστάσεις του περιοδικού Charlie emdo, στις 16 Οκτωβρίου που νεαρός ισλαμιστής 18 ετών με δεσμούς με τον ISIS αποκεφάλισε καθηγητή, γιατί έδειξε σκίτσα του Μωάμεθ στους μαθητές του και στις 29 Οκτωβρίου που ένας άλλος ισλαμιστής σκότωσε με μαχαίρι τρεις ανθρώπους και τραυμάτισε έξι στον καθολικό καθεδρικό ναό της Νίκαιας.

            Ο κ. Μακρόν αντιδρώντας προέβη σε μία άστοχη ενέργεια, φωτίζοντας δημόσια κτίρια με το σκίτσο του Μωάμεθ, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις όλου του μουσουλμανικού κόσμου κι έδωσε την ευκαιρία στον κ. Ερντογάν να κηρύξει «μουσουλμανικό πόλεμο» καλώντας όλους τους μουσουλμάνους να βάλουν εμπάργκο στα γαλλικά προϊόντα. Φυσικά επετέθη και στον κ. Μακρόν χαρακτηρίζοντάς τον «ψυχοπαθή», προκαλώντας με τη σειρά του την αντίδραση όλων των ηγετών της ΕΕ κι όχι μόνον.

            Η Γαλλία ύστερα απ΄ αυτά ανακοίνωσε πρόσθετα μέτρα κατά του εξτρεμιστικού Ισλάμ, καθώς και την απαγόρευση της ακροδεξιάς τουρκικής οργανώσεως «Γκρίζοι Λύκοι». Αυτά προκάλεσαν νέο κύκλο αντιπαράθεσης με τον κ. Ερντογάν, με τη Γαλλία να απαιτεί από την ΕΕ την επιβολή κυρώσεων και τη διακοπή της τελωνειακής ενώσεως ΕΕ – Τουρκίας.

     

      γ.  Γερμανία

            Στις 22 Οκτωβρίου το κόμμα των πρασίνων επέκρινε την πολιτική της κυβερνήσεως στο πεδίο των εξοπλισμών της Τουρκίας και ζήτησε την άμεση αναστολή των εξαγωγών οπλισμών σ΄ αυτή.

            Στις 28 Οκτωβρίου το περιοδικό Manager Magarin δημοσίευσε πληροφορία, ότι ο κ. Ερντογάν έχει στενούς δεσμούς με ισλαμιστική οργάνωση στη Γερμανία, που βρίσκεται υπό παρακολούθηση.

            Στις 7 Νοεμβρίου η Γερμανία ανακοίνωσε ότι θεωρεί αναξιόπιστο τον τρόπο που η Τουρκία υπολογίζει τα κρούσματα του κορονοϊού, γιατί δεν προσμετρά τους συμπτωματικούς, παρόλο που υπάρχει τεστ θετικό.

            Στις 18 Νοεμβρίου το κοινοβούλιο ενέκρινε με ευρεία πλειοψηφία πρόταση του κόμματος των πρασίνων για απαγόρευση της οργανώσεως «Γκρίζοι Λύκοι».

Οι θέσεις του κόμματος των πρασίνων έχουν ενδιαφέρον για την Ελλάδα γιατί, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, κατά πάσαν πιθανότητα θα είναι εταίρος στην επόμενη κυβέρνηση συνεργασίας, όποτε προκύψει.

 

      δ.  Αυστρία

            Στις 2 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε συντονισμένη τρομοκρατική ενέργεια στο κέντρο της Βιέννης, στην οποία σκοτώθηκαν από ισλαμιστή αυτοκτονίας 4 άτομα και τραυματίστηκαν 22.

            Στις 14 Νοεμβρίου ο καγκελάριος της Αυστρίας κ. Κουρτς τάχθηκε υπέρ της επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία.

 

      ε.  Ολλανδία

            Ένταση προκλήθηκε από τη μήνυση που υπέβαλλε ο κ. Ερντογάν εναντίον του ακροδεξιού κ. Βίλτερνς, γιατί σε σκίτσο που δημοσίευσε τον παρουσιάζει ως τρομοκράτη. Αυτό προκάλεσε την οργή του πρωθυπουργού κ. Πούτε, που διαμήνυσε στον κ. Ερντογάν ότι στην Ολλανδία ισχύει η ελευθερία της έκφρασης, που θεωρείται ως το μεγαλύτερο αγαθό. Ο κ. Ρούτε είναι από τους πρώτους που τάχθηκε στο πλευρό του κ. Μακρόν  μετά το χαρακτηρισμό του από τον κ. Ερντογάν ως «ψυχοπαθή» και συντάχθηκε μαζί του για την επιβολή κυρώσεων από την ΕΕ στην Τουρκία.

 

      στ. Βρετανία

            Στις 4 Δεκεμβρίου ΕΕ και Βρετανία ανακοίνωσαν ότι οι μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ απέτυχαν με τον κίνδυνο για έξοδο (Brexit) χωρίς εμπορική συμφωνία να είναι ορατός.

            Στις 7 Νοεμβρίου με σχετική καθυστέρηση, ο πρωθυπουργός κ. Τζόνσον συνεχάρη τον κ. Μπάιντεν, που τον είχε αποκαλέσει κλώνο του κ. Τράμπ, αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ είναι σημαντικότερος σύμμαχος της Βρετανίας.

 

6.  ΝΑΡΓΚΟΝΟ ΚΑΡΑΜΠΑΧ

      Η σύγκρουση Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν για το Ναργκόνο Καραμπάχ, που ξεκίνησε στις 15 Σεπτεμβρίου, κατέληξε σε ταπεινωτική συνθηκολόγηση για την Αρμενία, η οποία, εν όψει δεινής ήττας, συνεφώνησε στις 9 Νοεμβρίου, με τη μεσολάβηση του κ. Πούτιν, για τερματισμό των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με αυτή η Αρμενία απεδέχθη την επιστροφή εδαφών που είχε καταλάβει το 1994 και την αποχώρηση από αυτά εντός 10 ημερών των εγκατεστημένων εκεί Αρμενίων, οι οποίοι αποχωρούντες πυρπολούσαν τις οικίες τους.

      Την ευθύνη για την τήρηση της συμφωνίας θα έχει η Ρωσία με 2000 περίπου στρατιωτικούς, ενώ στο συντονιστικό κέντρο που θα εδρεύει στο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν  θα βρίσκονται και Τούρκοι στρατιωτικοί.

      Η Ρωσία είναι η μεγάλη κερδισμένη γιατί, τηρώντας ουδετερότητα, άφησε τις επιχειρήσεις να εξελιχθούν και επενέβη την ώρα που έκκρινε ότι ήταν κατάλληλη να για να επανέλθει στον Καύκασο, από τον οποίο είχε εκδιωχθεί το 1990.

      Η Τουρκία, που επενέβη στον πόλεμο δια της ενισχύσεως του Αζερμπαϊτζάν με α/φ drones και τζιχαντιστές μαχητές, βγήκε μεν κερδισμένη αφού νίκησε ο σύμμαχός της, αλλά δεν πέτυχε το στόχο της, που ήταν να δημιουργήσει στρατιωτική βάση στον Καύκασο, γιατί της το απαγόρευσε ο κ. Πούτιν. Ο κ. Ερντογάν, παρά τις μεγαλοστομίες του, την ανάγκη φιλοτιμία ποιών απεδέχθη μία ακόμη ταπείνωση από τον κ. Πούτιν.

Το δίδαγμα για όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα για την Ελλάδα, που προκύπτει από τον πόλεμο στο Ναργκόνο Καραμπάχ, είναι ότι οι χώρες δεν πρέπει να στηρίζονται για την άμυνά τους στους ξένους, όπως έκανε η Αρμενία που ήλπιζε σε βοήθεια από τη Δύση και τη Ρωσία και παραμελούσε την ενίσχυση των Ε.Δ. της, αλλά να στηρίζονται κυρίως στις δικές τους δυνάμεις καλλιεργώντας το φρόνημα του λαού και ενισχύοντας την άμυνά τους, όπως έκανε το Αζερμπαϊτζάν, σε συνδυασμό και με την συγκρότηση διεθνών συμμαχιών.

 

7.  ΡΩΣΙΑ

      Στις 15 Σεπτεμβρίου η Ρωσία ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες για νέα συμφωνία ελέγχου των ΠΟ απέτυχαν και στις 21 Οκτωβρίου απέρριψε και τις νέες προτάσεις των ΗΠΑ.

      Στις 22 Νοεμβρίου ο κ. Πούτιν δήλωσε ότι είναι έτοιμος να συνεργαστεί με το νέο πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά περιμένει τα επίσημα αποτελέσματα για να τον συγχαρεί.

      Ο κ. Μπάιντεν τρέφει αντιρωσικά αισθήματα λόγω της προσάρτησης της Κριμαίας, όταν ήταν αντιπρόεδρος και της ρωσικής αναμείξεως στις προεδρικές εκλογές του 2016. Ως εκ τούτου αναμένεται να τηρήσει σκληρή στάση έναντι της Ρωσίας, αλλά να συνεργαστεί σε κάποιους τομείς, όπως η συμφωνία του ελέγχου των ΠΟ, η συμφωνία για την κλιματική αλλαγή και η Διεθνής Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

      Την ίδια ημέρα ο κ. Πούτιν, απαντώντας σε όσους τον κατηγόρησαν ότι δεν επενέβη υπέρ της Αρμενίας, με την οποία η Ρωσία έχει υπογράψει αμυντική συμφωνία, ανέφερε ότι αυτή δεν θα ήταν νόμιμη, γιατί το Ναργκόνο Καραμπάχ δεν ήταν αρμενικό έδαφος, προσθέτοντας ότι αν η Αρμενία το είχε προσαρτήσει θα επενέβαινε, γιατί τότε θα ήταν αρμενικό έδαφος.

      Στις 16 Νοεμβρίου η Ρωσία υπέγραψε συμφωνία με το Σουδάν για τη δημιουργία ναυτικής βάσης, της πρώτης στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την λήξη του ψυχρού πολέμου. Σ΄ αυτή θα μπορεί να ελλιμενίζονται μέχρι τέσσερα πλοία, ακόμη και πυρηνοκίνητα.

 

8.  ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

      α. Ισραήλ

            Στις 23 Σεπτεμβρίου Ισραήλ και Σουδάν ανακοίνωσαν εξομάλυνση των σχέσεων τους.

            Στις 16 Νοεμβρίου ο κ. Πομπέο, πραγματοποιώντας επίσημη επίσκεψη στο Ισραήλ, επισκέφθηκε τα υψώματα του Γκολάν και οικισμό στη Δυτική Όχθη, όπου δήλωσε ότι ο εποικισμός είναι νόμιμος.

            Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες ο κ. Νετανιάχου μετέβη αεροπορικώς στη Σαουδική Αραβία, όπου συναντήθηκε με το διάδοχο του θρόνου, επί παρουσία του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ κ. Πομπέο. Παρόλο που η Σαουδική Αραβία την διέψευσε, θεωρείται βέβαιο ότι αυτή έγινε στο πλαίσιο της εξομάλυνσης των σχέσεών τους κατά το πρότυπο της συμφωνίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν.

            Στις 8 Νοεμβρίου ο κ. Νετανιάχου συνεχάρη τον κ. Μπάιντεν, χαρακτηρίζοντάς τον «μεγάλο φίλο του Ισραήλ» κι ευχαρίστησε τον κ. Τραμπ, που ήταν στενός του φίλος. Από  τον κ. Μπάιντεν αναμένεται να ακυρώσει το σχέδιο του κ. Τραμπ για την Μέση Ανατολή, που προβλέπει την προσάρτηση του μεγαλύτερου μέρους της Δυτικής Όχθης, να αντιταχθεί στους εποικισμούς και να αποκαταστήσει τους διαύλους επικοινωνίας με τους παλαιστινίους, που είχαν διακοπεί επί κ. Τραμπ.

 

      β.  Συρία

            Η κατάσταση στην Ιντλίμπ παραμένει σταθερή. Ο κ. Εντοργκάν δεν έχει απομακρύνει τους τρομοκράτες του ISIS, όπως προβλέπει η συμφωνία με την Ρωσία και η Συρία περιμένει το πράσινο φως από τον κ. Πουτιν για να ξεκινήσει επιχειρήσεις για την εξόντωσή τους. Εν  τω μεταξύ η Τουρκία απέσυρε τους στρατιώτες της από δύο παρατηρητήρια, τα οποία είχαν περικυκλωθεί από τα στρατεύματα του Άσαντ.

            Τον τελευταίο καιρό έχουν αυξηθεί οι επιθέσεις του ISIS στις περιοχές που ελέγχουν οι κούρδοι κι ο συριακός στρατός.

            Όσον αφορά στον κ. Μπάιντεν αναμένεται να εναντιωθεί στην τουρκική πολιτική και να υποστηρίξει τη δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους στη Β. Συρία.

 

      γ. Ιράν

            Σύμφωνα με το Reuters στις 17 Νοεμβρίου, ο κ. Ερντογάν σχεδίαζε, αμέσως μετά τις εκλογές, επίθεση εναντίον πυρηνικού εργοστασίου του Ιράν, αλλά απετράπη από τους συμβούλους του.

            Ο κ. Μπάιντεν αναμένεται να επαναφέρει τις ΗΠΑ στη Διεθνή Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά θα ζητήσει και τον περιορισμό των δραστηριοτήτων του, που ξεπέρασαν τα προβλεπόμενα όρια μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ, όπως π.χ. ο δεκαπλασιασμός του εμπλουτισμένου ουρανίου, πάνω από το συμφωνημένο όριο.

            Στις 27 Νοεμβρίου δολοφονήθηκε ο ανώτατος πυρηνικός επιστήμονας κ. Φαχριζαντέχ. Το Ιράν κατηγορεί το Ισραήλ  και το απειλεί με αντίποινα, παρόλο που αυτό αρνείται τη συμμετοχή του στη δολοφονία.

 

 

 

 

9.  ΛΙΒΥΗ

      Στις 23 Οκτωβρίου η απεσταλμένη του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι τα αντιμαχόμενα μέρη συμφώνησαν για «μόνιμη κατάπαυση του πυρός» κι ότι εντός τριών μηνών θα πρέπει να έχουν αποχωρήσει όλοι οι ξένοι μαχητές και οι μισθοφόροι.

      Στις 30 Οκτωβρίου ανακάλεσε την παραίτησή του ο πρωθυπουργός της κυβερνήσεως της Τρίπολης κ. Σάρατζ, υπό την πίεση του κ. Ερντογάν, ο οποίος φοβάται ότι χωρίς αυτόν θα τεθούν σε αμφισβήτηση όλες οι συμφωνίες που έχει υπογράψει, μεταξύ των οποίων και αυτή για τη χάραξη ΑΟΖ με την Τουρκία.

 

10. ΑΣΙΑ

      α.  Κίνα

            Στις 25 Νοεμβρίου, με μεγάλη καθυστέρηση, ο κ. Σι Τζινπίνγκ συνεχάρη τον κ. Μπάιντεν, εκφράζοντας προσδοκίες για συνεργασία και εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

            Ο κ. Μπάιντεν αναμένεται να συνεχίσει την αντιπαλότητα με την Κίνα με στόχο την ανάσχεση της κινεζικής διείσδυσης στο εμπόριο και την παρεμπόδιση της κλοπής τεχνογνωσίας και πνευματικής ιδιοκτησίας από τις ΗΠΑ, όπως έχει δηλώσει προεκλογικά. Η πίεση όμως που θα ασκήσει στην Κίνα θα γίνεται με τη συγκρότηση συμμαχιών κι όχι με κυρώσεις, δασμούς και κορώνες. Θα αντιμετωπίσει την Κίνα ως αντίπαλο και όχι ως εχθρό όπως ο κ. Τραμπ και γι΄ αυτό αναμένεται να συνεργαστεί μαζί της για την αντιμετώπιση των διεθνών προβλημάτων, όπως η κλιματική αλλαγή, η μη διάδοση των ΠΟ κι η παγκόσμια υγεία.

            Στις 19 Νοεμβρίου με παρέμβασή του ο πρώην ΥΠΕΞ κ. Κίσινγκερ ζήτησε από τους δύο ηγέτες να συνάψουν το ταχύτερο μία αντιπολεμική συμφωνία και να κλείσουν το ταχύτερο τις πληγές που άνοιξε ο κ. Τραμπ, γιατί ένας σινοαμερικανικός πόλεμος θα έχει καταστροφικές συνέπειες για όλο τον κόσμο.

            Στις  15 Νοεμβρίου μετά από διαπραγματεύσεις οκτώ ετών, Κίνα, Ιαπωνία, Αυστραλία, Ν. Ζηλανδία, Ν. Κορέα και οι 10 χώρες της ΕΝΩΣΗΣ ΧΩΡΩΝ Ν.ΑΣΙΑΣ (ASEAN) υπέγραψαν συμφωνία ελευθέρου εμπορίου, που αντιπροσωπεύει το 1/3 του παγκοσμίου πληθυσμού. Αυτή βρίσκεται στον αντίποδα της ΖΩΝΗΣ ΕΛΑΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ (ΤΡΡ) που προωθούσε ο κ. Ομπάμα κι εγκατέλειψε ο κ. Τραμπ.

     

      β.  Αφγανιστάν

            Ο κ. Τραμπ, αμέσως μετά τις εκλογές και κατά παράβαση των ειωθότων  για απερχόμενο πρόεδρο, ανακοίνωσε την αποχώρηση από το Αφγανιστάν όλων των αμερικανών στρατιωτών μέχρι 15 Ιανουαρίου 2021. Ύστερα όμως από πίεση του ΝΑΤΟ αποφάσισε να αποσυρθούν 2000 και να παραμείνουν 2500, μέχρι να καταλήξουν σε συμφωνία οι συνομιλίες μεταξύ κυβερνήσεως και Ταλιμπάν, που διεξάγονται με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.

 

      γ.  Β. Κορέα

            Στην παρέλαση που έγινε στις 10 Οκτωβρίου παρουσιάστηκε νέος διηπειρωτικός πύραυλος, που θα είναι ο μεγαλύτερος παγκοσμίως, αν καταστεί λειτουργικός. Σύμφωνα με ειδικούς θα είναι δύσκολο να εντοπιστεί και να καταστραφεί και θα μπορεί να πλήξει οποιοδήποτε πόλη των ΗΠΑ και να σκοτώσει 1,5 εκατ. κατοίκους. Αυτό έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στις ΗΠΑ.

            Στις 19 Οκτωβρίου το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων  Δικαιωμάτων (HRW) με έκθεσή του κατηγορεί τη Β. Κορέα για βασανισμούς, βιασμούς και παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

            Ο κ. Μπάιντεν αναμένεται να απαιτήσει από τη Β. Κορέα να επιδείξει πραγματική πρόοδο στο θέμα της αποπυρηνικοποίσης. Προεκλογικά είχε δηλώσει ότι θα συναντούσε τον κ. Κιμ μόνον αν σημειωνόταν πραγματική πρόοδος και κατηγορούσε τον κ. Τραμπ ότι μιλούσε με έναν αλήτη, με τους Βορειοκορεάτες να απαντούν ότι ο Μπάιντεν είναι ένα λυσσασμένο σκυλί που πρέπει να σκοτωθεί.

 

 

 

 

 

 

Μαίνεται ο γεωοικονομικός πόλεμος – Έξι κινήσεις για την Ελλάδα

on Monday, 23 November 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Μάκη Ανδρονόπουλου, από το Slpress

Μαίνεται ο γεωοικονομικός πόλεμος – Έξι κινήσεις για την Ελλάδα

Ανδρονόπουλος Μάκης

 

«Είμαστε δυνατοί σαν τα κράτη. Το μόνο που δεν έχουμε είναι έδαφος. Αλλά ποιος θέλει κάτι τέτοιο, …τόσο ξεπερασμένο; … Δίνουμε στον κόσμο αυτό που θέλει στη χαμηλότερη τιμή» (Από την σειρά Los favoritos de midas)

H επικείμενη εγκατάσταση των παγκοσμιοποιητών του Δημοκρατικού Κόμματος στον Λευκό Οίκο αναμένεται να τερματίσει τον πόλεμο δασμών ΗΠΑ-Κίνας, ενώ πιθανολογείται ότι οι ΗΠΑ θα συμμετάσχουν στην Περιφερειακή Ολοκληρωμένη Οικονομική Εταιρική Σχέση (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP) που υπογράφτηκε από 15 χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού στις 15.11.2020, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη κοινή αγορά στον κόσμο.

Η επιστροφή των ΗΠΑ στις παγκοσμιοποιητικές διεργασίες που ανέκοψε ο Τραμπ, επιτρέποντας στην Κίνα να καλύψει το κενό, είναι αυτονόητο ότι θα επιταχύνει τις δυναμικές που αναπτύσσονταν προ κορονοϊού στο γεωοικονομικό και το γεωπολιτικό πεδίο. Βέβαια, οι ΗΠΑ έχουν κατανοήσει πως η παγκοσμιοποίηση δημιούργησε νέους ανταγωνιστές και μετρίασε αισθητά την επιρροή τους, δημιουργώντας συνθήκες ενός πολυπολικού συστήματος. Γι' αυτό και η όποια επιστροφή θα γίνει κατά το δυνατό με όρους υπεροχής.

Όμως, στο χρόνο που μεσολάβησε, όπως και η πολιτική Τραμπ, έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Παράδειγμα, στη σύνοδο κορυφής (17.11.2020) των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότιος Αφρική) αποφασίστηκε να συνεργαστούν στενά (δοκιμές και παραγωγή) για το εμβόλιο αντιCovid-19 και δέσμευσαν 10 δισ. δολάρια γι' αυτό.

Εξ ίσου σημαντικό είναι ότι οι BRICS αποφάσισαν να συνεργαστούν στον ψηφιακό μετασχηματισμό, την τεχνητή νοημοσύνη, την ανάπτυξη των δικτύων 5G, τις ψηφιακές αγορές, την "πράσινη" ενέργεια και την ιατρική τεχνολογία (PartNIR). Η περιφερειακή συνεργασία στην Άπω Ανατολή (RCEP), η οποία υλοποιήθηκε, αφού το 2017 ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία CPTPP, έχει διπλάσια εμπορική αξία και ΑΕΠ από αυτήν. Έχει και τεράστια γεωοικονομική σημασία, καθώς Ιαπωνία και Νότια Κορέα συμπράττουν εμπορικά με την Κίνα, γεγονός που θα οδηγήσει τάχιστα στην χρησιμοποίηση των εθνικών τους νομισμάτων στις συναλλαγές, παρακάμπτοντας το δολάριο. Άλλωστε, σχετική συμφωνία είχε ήδη υπάρξει μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας.

Παγκοσμιοποίηση και Ευρώπη

Διαφαίνεται, λοιπόν, ότι η παγκοσμιοποίηση θα προχωρήσει σε ένα μεταβατικό στάδιο αναδιανομής της ισχύος με την ενεργοποίηση ομαδοποιήσεων που ήδη υπάρχουν σε βάρος του δολαρίου. Η αποδολαριοποίηση του κόσμου θα επιταχυνθεί, εντείνοντας τα προβλήματα δανεισμού των ΗΠΑ, καθώς θα αδυνατίζει το δολάριο. Με ΑΕΠ γύρω στα 21,16 τρισ. δολάρια, το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ εκτινάχθηκε στο 140% περίπου του ΑΕΠ από 80% στην αρχή της δεκαετίας του 2010.

Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος πιστωτής τους με 1,07 τρισ. δολ. Κι αυτά, την ώρα που ο πρόεδρος Τραμπ έχει μπλοκάρει τα κονδύλια και την απόρρητη ενημέρωση που δικαιούται ο εκλεγείς πρόεδρος Τζο Μπάιντεν. Tο Bloomberg χαρακτηρίζει 200 εισηγμένες κορυφαίες αμερικανικές επιχειρήσεις "ζόμπι", λόγω της εκτίναξης των χρεών τους στο 1,36 τρισ. δολάρια. Η εξέλιξη αυτή πιθανότατα θα καθυστερήσει τον έλεγχο της κατάστασης από την διοίκηση Μπάιντεν με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Στην Ευρώπη οι καταστάσεις δεν είναι πιο ενθαρρυντικές. Την ώρα που μπλοκάρεται η εκταμίευση των 750 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ από Ουγγαρία και Πολωνία, την ώρα που η Βουλγαρία μπλόκαρε την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Βόρεια Μακεδονία «λόγω των ανοιχτών γλωσσικών και ιστορικών διαφορών», η γερμανική προεδρία εξελίσσεται σε Βατερλό, με αποτέλεσμα το Βερολίνο να επιδιώκει επιμόνως μια στενή συνεννόηση με την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Είναι προφανές ότι ο γαλλογερμανικός ανταγωνισμός θα παιχτεί στην αυλή του Λευκού Οίκου. Όμως, οι εξωτερικές πιέσεις που δέχεται η Ευρώπη στο γεωοικονομικό και στο γεωπολιτικό πεδίο θα ευνοήσουν το όραμα του Εμμανουέλ Μακρόν για χειραφέτηση. Το μόνο που θα κρατάει την ΕΕ προσδεδεμένη στο αμερικάνικο άρμα είναι το ζήτημα της ασφάλειας. Αλλά και εκεί μαζεύονται σύννεφα.

Τουρκία και Δύση

Η Τουρκία έχει αποστασιοποιηθεί από τη Δύση και ετοιμάζει νέους εκβιασμούς. Δεν είναι που ο επικεφαλής της τουρκικής ένωσης ευρασιατικών κυβερνήσεων Hasan Cengiz δήλωσε πως η Τουρκία θα εγκαταλείψει το ΝΑΤΟ σύντομα και ότι πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι ο οργανισμός έχει καταρρεύσει. Παράλληλα, η Τουρκία, παρά την οικονομική της κατάρρευση, έδωσε άδεια στην Ρωσία για την κατασκευή δεύτερου εργοστασίου πυρηνικής ενέργειας στο Ακούγιου, ενώ δεν έχει εγκαταλείψει τα σχέδιά της για την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου στην Ανατολική Θράκη.

Εννοείται ότι στρατηγική της επιδίωξη είναι η απόκτηση πυρηνικών όπλων. Γι' αυτό και τελεί σε στενή συνεργασία με το Πακιστάν. Άλλωστε, η λυκοφιλία της Τουρκίας με το Ιράν σχετίζεται με τον έλεγχο των εξελίξεων που μπορεί να αναβαθμίσει τον ιστορικό τους ανταγωνισμό. Η ενδεχόμενη απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν θα είναι δραματικά αρνητική εξέλιξη για τις τουρκικές φιλοδοξίες.

Προσφάτως, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας εκτίμησε ότι η Τεχεράνη διαθέτει 2,4 τόνους απεμπλουτισμένου ουρανίου, πολλαπλάσιους από αυτούς που προέβλεπε η ιστορική Συμφωνία για το Πυρηνικό Πρόγραμμα του Ιράν, την οποία, όμως, κατήγγειλε ο πρόεδρος Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στη Σαουδική Αραβία να ζητήσει από τους Αμερικάνους τον πυρηνικό εξοπλισμό της και μπορούμε να υποθέσουμε με ασφάλεια πως το ίδιο θα κάνει και η Άγκυρα, έστω για να κρατήσει τις ΗΠΑ και με τα δύο πόδια στο Ιντσιρλίκ.

Οι ευκαιρίες για την Ελλάδα

Η Ελλάδα, με πολλαπλά δομικά και εθνικά ζητήματα ανοιχτά, μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική ρευστότητα έχει σημαντικές ευκαιρίες για επίλυση των προβλημάτων της και για αναβάθμιση της διεθνούς της θέσης εν μέσω της πολυδιάστατης κρίσης που ταλανίζει τη Δύση. Η πρόσφατη σύρραξη στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, κατά την οποία καταγράφτηκε η αμηχανία και η αδυναμία της Δύσης, ειδικά της Ευρώπης, σε συνδυασμό με τον νέο-οθωμανικό ιμπεριαλισμό, αναβαθμίζουν τον στρατηγικό γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου στην ευρύτερη περιοχή.

Συνεπώς, χρειάζεται να κεφαλαιοποιηθεί αυτός ο ρόλος με:

  • την διεκδίκηση της πιθανής αποχώρησης των αμερικανικών πυρηνικών από το Ιντσιρλίκ για την Κάρπαθο (και όχι στην Κρήτη) έναντι μελετημένων πολιτικών-στρατιωτικών και οικονομικών ανταλλαγμάτων, πέραν των όσων έχουν δοθεί με βάση την σχετική συμφωνία ΗΠΑ-Τουρκίας.
  • την ουσιαστική και όχι λεκτική στήριξη της Ευρώπης στην παρεμπόδιση των μεταναστευτικών ροών που ελέγχει η Τουρκία.
  • την ουσιαστική και όχι λεκτική στήριξη της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ στην διαφύλαξη των εθνικών συνόρων και των δικαιωμάτων επί των ΑΟΖ με βάση τη συμφωνία για το Δίκαιο της Θάλασσας.
  • την παρεμπόδιση με κάθε τρόπο του Αττίλα ΙΙΙ, του νέου κύματος εποικισμού που μεθοδεύει η Άγκυρα, την αποβολή των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής, την αποκατάσταση του ενιαίου της Κυπριακής Δημοκρατίας όχι στη βάση ομοσπονδοποίησης, αλλά στη βάση του κοινοτικού κεκτημένου των μειονοτήτων.
  • τον ταχύ και συστηματικό εξοπλισμό της Ελλάδας και της Κύπρου με μεγάλους εκπτωτικούς όρους, τόσο λόγω του προκεχωρημένου φυλακίου της Δύσης, όσο και των χρωστούμενων αποζημιώσεων και επανορθώσεων του Α' και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
  • το "κούρεμα" του ελληνικού χρέους, τώρα που βρέχει τρισεκατομμύρια, στο επίπεδο του 2010, δηλαδή πριν την διάσωση των γαλλικών και των γερμανικών τραπεζών (βλέπε αποκαλύψεις Ομπάμα).

Πώς μπορούν να γίνουν όλα αυτά; Με ομοψυχία, πολιτική συνεννόηση, στρατηγικό σχεδιασμό και με μια άλλη διπλωματία, αλλά κυρίως με εξωστρέφεια της ελληνικής αποφασιστικότητας.

ΥΓ: Σύντομα θα ακολουθήσουν οι σχετικές ιδέες.

Slpress.gr

ΤΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

on Thursday, 05 November 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Μιλτιάδη Β. Παρλάντζα, Υπλγός (ΕΜ), MSc

ΤΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

          Στην εποχή της τρίτης δεκαετίας του 20ου αιώνα το φαινόμενο που έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις σε μεγάλο βαθμό είναι αυτό της μετανάστευσης και της δημιουργίας ετερόκλητων κοινωνιών που προηγουμένως να μην υπήρχαν πέραν του περιφερειακού επιπέδου (μεταξύ κρατών της Ευρώπης, της Ασίας, της Αμερικής κ.ο.κ.). Η μετανάστευση δεν είναι ένα σημερινό φαινόμενο καθώς έχει τις ρίζες της αρκετές χιλιάδες χρόνια πριν, όμως ποτέ τόσες εθνικότητες δε ζούσαν υπό μία επικράτεια. Αξίζει να αναφέρουμε τη χώρα της Νορβηγίας όπου συναντώνται άνθρωποι από περίπου 180 διαφορετικές εθνικότητες! Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Τι είναι έθνος; Τι είναι κράτος; Τι υπηκοότητα και τι είναι αυτό που τη διακρίνει από την εθνικότητα; Έχουν υπάρξει δυσκολίες και συγκρούσεις μέσα στις πολυπολιτισμικές κοινωνίες- οντότητες; Ερωτήματα που φαίνονται απλά όμως δεν είναι ακριβώς γνωστά σε όλους και δημιουργούν πολλές φορές διαξιφισμούς και εντάσεις.

          Οι πολιτικοί επιστήμονες έχουν αποδώσει δύο ορισμούς ως προς τι είναι το έθνος. Έτσι, πολιτισμικά, έθνος είναι μία ομάδα ανθρώπων που συνδέονται μεταξύ τους με κοινή γλώσσα, θρησκεία, ιστορία και κοινές παραδόσεις. Από την άλλη, πολιτικά, έθνος είναι μία ομάδα ανθρώπων που συνιστούν μία φυσική πολιτική οντότητα μέσω της κρατικής υπόστασης. Με βάση τους ορισμούς αυτούς, ιστορικοί από την Ευρώπη στις αρχές του προηγούμενου αιώνα κατέταξαν στην πρώτη κατηγορία Γερμανούς, Ρώσους, Έλληνες και στη δεύτερη Αμερικανούς, Βρετανούς, Ελβετούς. Το πολιτισμικό έθνος στηρίζεται σε κοινό παρελθόν και πολιτισμικά στοιχεία ενώ το πολιτικό σε κοινές αξίες, στόχους και φυσικά υπό το κράτος.

          Κράτος είναι μία πολιτική ένωση που συνιστά κυρίαρχη δικαιοδοσία εντός καθορισμένων εδαφικών ορίων και ασκεί εξουσία μέσω ενός συνόλου μόνιμων θεσμών όπως την κυβέρνηση, τα δικαστήρια, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, τις κρατικές βιομηχανίες. Τα είδη κρατών που έχουν αναπτυχθεί ανά τον κόσμο είναι: ελάχιστα/φιλελεύθερα (ΗΠΑ), αναπτυξιακά (Ιαπωνία), σοσιαλδημοκρατικά (Σουηδία), κολεκτιβοποιημένα (ΕΣΣΔ), ολοκληρωτικά (Β. Κορέα), θρησκευτικά (Ιράν).

          Εθνικότητα είναι η αίσθηση ταύτισης του ατόμου με ένα έθνος, από πού δηλαδή προέρχεται και έχει περισσότερο πολιτισμικό και ηθικό χαρακτήρα. Υπηκοότητα είναι η νομική σχέση ή δεσμός που έχει ένα άτομο με τη χώρα στην οποία ανήκει, στη χώρα δηλαδή της οποίας είναι υπήκοος. Ο διαχωρισμός μπορεί να γίνει κατανοητός με τους Έλληνες του εξωτερικού οι οποίοι είναι υπήκοοι μίας άλλης χώρας αλλά ανήκουν πολιτισμικά και γενεαλογικά στο ελληνικό έθνος, έχουν δηλαδή ελληνική εθνικότητα αλλά αμερικανική ή γερμανική υπηκοότητα.

          Πολυπολιτισμικές κοινωνίες συναντάμε από την αρχαιοελληνική εποχή, υπό τη μορφή των κατακτητών και κατεκτημένων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η Περσική Αυτοκρατορία και η Ρωμαϊκή, η οποία απέκτησε μία πιο ανεκτική πολιτική κατά την περίοδο της λεγόμενης Pax Romana. H οθωμανική αυτοκρατορία οικοδομήθηκε υπό το ξίφος των Τούρκων και την υποταγή των λαών που βρήκαν στο διάβα τους. Έλληνες, Βούλγαροι, Σέρβοι, Αρμένιοι δεν συμβίωναν ως ισότιμοι πολίτες αλλά ως άπιστοι και υπήκοοι του Σουλτάνου. H συμβίωση μεταξύ των προαναφερθέντων λαών βασιζόταν στη δύναμη επιβολής από την πλευρά των κατακτητών και τα όποια προνόμια μπορούμε να πούμε πως είχαν, σχετίζονταν με τα συμφέροντα των Οθωμανών. Έτσι για παράδειγμα οι Έλληνες έφταναν σε διάφορα αξιώματα όπως Μέγας Διερμηνέας ή Δραγουμάνος του Στόλου λόγω της μόρφωσης ή της ναυτικής ικανότητας τους αντίστοιχα και προφανώς για κέρδος των κρατικών αρχών. Όταν οι λαοί της βαλκανικής θέλησαν να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους (δε θα το έκαναν αν ζούσαν σε καθεστώς ισοπολιτείας και ισονομίας αλλά επειδή ζούσαν σε καθεστώς δουλείας και κατωτερότητας), τότε ξεκίνησε ένας διαρκής εμπόλεμος αγώνας με εκατόμβες νεκρών. Δε θα πρέπει να ξεχνάμε βέβαια και τις γενοκτονίες που εκτέλεσαν οι Τούρκοι απέναντι σε Έλληνες και Αρμένιους υπηκόους - άλλη μία επιβολή διά της σπάθης.

Οι προοδευτικές, δημοκρατικές και πεφωτισμένες δυτικές ευρωπαϊκές δυνάμεις έδειξαν σε μεγάλο βαθμό στις αποικίες τους τι εστί δημοκρατία και δυτικός πολιτισμός. Όλες οι αρχές του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης «πήγαν περίπατο» μπροστά στην οικονομική ευημερία που προσέφερε η μόνιμη κατοχή εύπορων περιοχών που βρισκόταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και σε διαφορετικές ηπείρους. Έτσι οι Ισπανοί συνέχισαν να κατέχουν τη νότια αμερικανική ήπειρο και οι Βρετανοί την Ινδία. Και όπως φανταζόμαστε η συμβίωση κατακτητών και κατακτημένων δε βασίστηκε σε δημοκρατία και ανθρωπισμό.

Επιστρέφοντας στη γειτονιά των Βαλκανίων, καθίσταται επιτακτικό να τονίσουμε τη συμβίωση μεταξύ των διαφορετικών εθνικοτήτων εντός των νεοσύστατων κρατών. Στην Αλβανία, και ειδικά μετά την ίδρυση του καθεστώτος Χότζα, η ελληνική εθνική μειονότητα βίωσε μεγάλη καταπάτηση των δικαιωμάτων της. Συλλήψεις, δίκες παρωδίες, απαγόρευση άσκησης θρησκευτικών δικαιωμάτων και καταστροφή πολλών Εκκλησιών. Το τραγικό στην όλη κατάσταση είναι πως ακόμη και σήμερα οι Βορειοηπειρώτες παλεύουν για τα αναγνωρισμένα δικαιώματα τους και ειδικά για τη διατήρηση της γης τους, την οποία το νατοϊκό μέλος και υποψήφιο προς ένταξη στην ΕΕ αλβανικό κράτος, εποφθαλμιά. Ανατολικότερα, στη σημερινή επίσημα αναγνωρισμένη από την Ελλάδα ως Βόρεια Μακεδονία, ο πληθυσμός της χώρας αυτής που αποτελείται κυρίως από Αλβανούς, Σέρβους, Βούλγαρους (και πλέον όλοι Μακεδόνες), έφτασε πολλές φορές σε πολιτικό αδιέξοδο και σε κρίση λόγω των αντιθέσεων των κομματιών που συνθέτουν το «εθνικό» της πάζλ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι σκηνές ρίνγκ εντός του κοινοβουλίου τον Απρίλιο του 2017 λόγω εκλογής Αλβανού προέδρου Βουλής. Η επαρχία του Κοσσόβου γεωγραφικά ανήκει στη Σερβία, όμως το 1999 το ΝΑΤΟ χωρίς καμία πρόσκληση βομβάρδισε πόλεις και στρατηγικά σημεία της τότε Ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας, επεμβαίνοντας ωμά στα εσωτερικά μιας τρίτης χώρας. Η αιτία; Μα φυσικά η διεκδίκηση της περιοχής από Αλβανούς στα πλαίσια του οράματος της Μεγάλης Αλβανίας, μιας και ο πληθυσμός και εκεί ήταν πολυεθνικός. Ακόμα πιο βορειοδυτικά και συγκεκριμένα στη Βοσνία- Ερζεγοβίνη, συναντάμε μία χώρα που αποτελείται από δύο ομοσπονδιακές οντότητες (Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας, Ομοσπονδία της Βοσνίας), τριμελή προεδρία (Βόσνιος, Σέρβος, Κροάτης) και Ύπατο Αρμοστή. Το πώς δημιουργήθηκε αυτό το ιδιόμορφο κράτος, τι εγκλήματα πολέμου έγιναν κατά τον πόλεμο της Βοσνίας καθώς και τις συνεχείς εντάσεις που αναζωπυρώνονται πότε από τη μία πλευρά, πότε από την άλλη και πότε από… την τρίτη (!), αποτελούν λαμπρό παράδειγμα της δυσκολίας που δημιουργείται από την πολυπολιτισμική κοινωνία. Επιπροσθέτως, μία ματιά στα ανατολικά σύνορα μας και στη συμβίωση των Τούρκων και των Κούρδων υπό μία κρατική οντότητα αλλά και του τρέχοντος πολέμου στο Αζερμπαϊτζάν σε μία επαρχία με αρμένικη πλειοψηφία, μαρτυρούν πολλά περί του εγχειρήματος. 

          Κι επειδή πολλοί θα αναφέρουν πως αυτά συμβαίνουν στα «καθυστερημένα», εθνικιστικά και θερμόαιμα Βαλκάνια, ας πάμε στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού και ας σταθούμε στο πολιτικό έθνος των Αμερικανών. Η γη της επαγγελίας, ο Νέος Κόσμος, η χώρα των ευκαιριών και του αμερικανικού ονείρου (American dream), γίνεται πολλές φορές πρώτη είδηση λόγω ρατσιστικών συμπεριφορών, ακραίων γεγονότων, επεισοδίων από συγκεκριμένες ομάδες. Δεν είναι άλλωστε κρυφό πως υπάρχουν τεράστιες κοινωνικές ανισότητες μεταξύ λευκών, μαύρων, ισπανόφωνης κοινότητας όπως και προκαταλήψεις (π.χ. μαύροι με τα γκέτο και ισπανόφωνοι με διακίνηση ναρκωτικών). Κατάλοιπα της καταργηθείσας από το 1865 δουλείας; Το ζητούμενο είναι πως τα πράγματα κρατούνται σε μία λεπτή ισορροπία και οι κοινωνικές εκρήξεις όταν λαμβάνουν χώρα, προκαλούν μεγάλο προβληματισμό.

Επιστρέφουμε για κατακλείδα στη μεγάλη/ ευτυχισμένη οικογένεια της Ευρώπης! Κάποια έθνη- κράτη περισσότερο, κάποια λιγότερο, έχουν υιοθετήσει έναν κοινό τρόπο ζωής: σεβασμό στην ελευθερία, εδαφική ακεραιότητα, δημοκρατία, ανεξιθρησκεία, πολιτισμό, παραδόσεις, εκπαίδευση, υγεία, εργασία, ιδιωτική περιουσία, ελευθεροτυπία, ισότητα φύλων, καταδίκη της παιδικής εκμετάλλευσης και της ενδοοικογενειακής βίας, απαγόρευση της θανατικής ποινής. Τονίζουμε ξανά πως αυτός είναι ο δυτικός τρόπος ζωής. Δε σημαίνει πως με τον ίδιο τρόπο ζουν και οι υπόλοιποι άνθρωποι στον πλανήτη ούτε σέβονται τις αρχές αυτές. Για κάποια έθνη, κάποιους λαούς δεν υπάρχει η δημοκρατία σαν πολίτευμα, δεν γνωρίζουν τι είναι η ισότητα των φύλων, τα κορίτσια δε μαθαίνουν γράμματα, οι γυναίκες είναι υποχείρια των ανδρών, η θανατική ποινή είναι ευρέως διαδεδομένη, τα λαϊκά δικαστήρια εκτελούν πλήρως τα «καθήκοντα» τους και φυσικά ο θρησκευτικός νόμος είναι πάνω απ` όλα. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια με την ανεξέλεγκτη μετανάστευση, την άνοδο του ισλαμικού φονταμενταλισμού, τα ύποπτα παιχνίδια των ΜΚΟ, και φυσικά την επέμβαση των ισχυρών σε τρίτα κράτη (η δράση φέρνει πάντα αντίδραση), η τρομοκρατία έχει ανέβει σε υψηλά επίπεδα. Και η κατάσταση γίνεται πιο ανησυχητική όταν οι τρομοκράτες αυτοί είναι γεννημένοι και αναθρεμμένοι σε δυτικές κοινωνίες. Ακόμα μία απόδειξη πως το εγχείρημα της πολυπολιτισμικής κοινωνίας είναι δύσκολο και πολλές φορές επικίνδυνο. Κλείνοντας, μία παραίνεση προς τους προοδευτικούς- ανθρωπιστές- ονειροπόλους: μακάρι να μην υπήρχε ποτέ και πουθενά πόλεμος, μετανάστευση, πείνα, φτώχεια. Μακάρι όλοι οι άνθρωποι να ζούσαν μεταξύ τους ειρηνικά και ήρεμα. Όμως το επιθυμητό απέχει από το εφικτό, ο κόσμος δεν είναι αγγελικά πλασμένος. Όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουμε, τόσο πιο γρήγορα θα αποφύγουμε δυσάρεστες καταστάσεις. Διότι η Ιστορία έχει ως μέγιστο δίδαγμα της τ` ότι επαναλαμβάνεται!

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας

    Υπλγός (ΕΜ), MSc

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ          

1. Θεόδωρος Κουλουμπής, Εισαγωγή στις Διεθνείς Σχέσεις, Παπαζήση, Αθήνα 1981

2. Θάνος Βερέμης, Βαλκάνια: Ιστορία και Κοινωνία, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2016

3. Αντώνης Φούσας, Βόρειος Ήπειρος- Το δάκρυ του ελληνισμού, Σιδέρης, Αθήνα 2018

4. Διονύσιος Σταθακόπουλος, Μικρή Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, Πατάκης, Αθήνα, 2017

5. Μαρία Δαμηλάκου, Ιστορία της Λατινικής Αμερικής, Αιώρα, Αθήνα 2014

6. Andrew Heywood, Εισαγωγή στην Πολιτική, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2014

 

Άρθρο Τέμου Λέχτινεν στην «Κ»: Διδάγματα από τον Βορρά για τις σχέσεις γειτονίας

on Monday, 26 October 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του ΤΕΜΟΥ ΛΕΧΝΙΝΕΝ, Πολιτικος αναλυτης, Φινλανδος φιλελληνας.

Άρθρο Τέμου Λέχτινεν στην «Κ»: Διδάγματα από τον Βορρά για τις σχέσεις γειτονίας

arthro-temoy-lechtinen-stin-k-didagmata-apo-ton-vorra-gia-tis-scheseis-geitonias0

Διάβασα με ενδιαφέρον το άρθρο του καθηγητή Νίκου Μαραντζίδη στην «Καθημερινή» της Κυριακής 18 Οκτωβρίου, που παρά τον ποδοσφαιρικό του τίτλο είναι στην πραγματικότητα μία «προκλητική» θεώρηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων μέσα από την εμπειρία του ευρωπαϊκού Βορρά και δη της Φινλανδίας. Παρότι κάποια σημεία με βρίσκουν σύμφωνο, επιτρέψτε μου να μοιραστώ μία διαφορετική οπτική που εξηγεί γιατί νομίζω ότι τελικά κάνει λάθος.

 

Ας ξεκινήσω από το σημείο που πιστεύω ότι ο κ. Μαραντζίδης έχει δίκιο. Τα μικρά, περιφερειακά έθνη, τα οποία στο τέλος της ημέρας μπορούν να στηρίζονται μόνο στον εαυτό τους και όχι σε συμμάχους που ίσως είναι αλλά και ίσως να μην είναι εκεί όταν χρειαστεί, δεν μπορούν να έχουν πολιτικές αυταπάτες μεγαλείου. Οπως είπε ο Juho Paasikivi, πρόεδρος της Φινλανδίας (1946-56), και αρχιτέκτονας της φινλανδικής μεταπολεμικής εξωτερικής πολιτικής: «η αναγνώριση των γεγονότων είναι η αρχή κάθε σοφίας». Στην αρχή αυτή στηρίχθηκε το λεγόμενο «δόγμα Paasikivi», η εξισορρόπηση δηλαδή της φινλανδικής εξωτερικής πολιτικής μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η «ευμενής ουδετερότητα» έναντι της ΕΣΣΔ που αναφέρει ο κ. Μαραντζίδης, η φινλανδοποίηση της εξωτερικής πολιτικής (Finlandisierung), η οποία  συνεχίστηκε από το 1956 έως το 1981 από τον πρόεδρο Urho Kekkonen.

Ετσι, φαίνεται να λέει ο κ. Μαραντζίδης, το θεμελιώδες δίδαγμα που προσφέρει το φινλανδικό παράδειγμα είναι ότι αφού οι μικρές χώρες δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα, πρέπει να μάθουν να ζουν και να λειτουργούν σε έναν σκληρό  κόσμο. Μέχρι εδώ συμφωνώ. 

Εκεί όπου διαφωνώ είναι στο συμπέρασμα στο οποίο φαίνεται να καταλήγει: ότι μακροπρόθεσμα οι μικρές χώρες θα αναδειχθούν νικήτριες: το θηρίο θα εξαφανιστεί και εκείνες θα ευημερήσουν. Κάτι σαν τη Δευτέρα Παρουσία δηλαδή.

 

Σύμφωνα με το επιχείρημα που αναπτύσσει ο κ. Μαραντζίδης, η Φινλανδία μια χαρά τα πήγε κατά τη διάρκεια εφαρμογής της φινλανδοποίησης, ενώ η ΕΣΣΔ ήταν μία κομμουνιστική δικτατορία. Σήμερα η Φινλανδία είναι μία από τις καλύτερες χώρες στον κόσμο να ζει κανείς, ενώ η ΕΣΣΔ εξαφανίστηκε (που μεταξύ μας, ούτε αυτό είναι ακριβές… δεν εξαφανίστηκε, μεταλλάχθηκε στη Ρωσία του Πούτιν). Μπορεί η Τουρκία σήμερα να μην έχει το βεληνεκές της ΕΣΣΔ των χρόνων του Ψυχρού Πολέμου, αλλά η Τουρκία είναι μια μικρή υπερδύναμη δίπλα στην Ελλάδα. Εάν επομένως η συνειδητοποίηση των πολιτικών αναγκαιοτήτων σε σχέση με την Τουρκία, οδηγεί στη φινλανδοποίηση της Ελλάδας, δεν έχει και μεγάλη σημασία λέει ο κ. Μαραντζίδης.

Εδώ, λοιπόν, υπάρχει κατά τη γνώμη μου ένα λογικό σφάλμα, ένα ψευδές δίλημμα: ο δρόμος δεν είναι ή φινλανδοποιημένη ουδετερότητα ή πόλεμος. Υπάρχει μεγάλη γκάμα επιλογών στη διεθνή πολιτική. Η δεύτερη πλάνη αφορά τη σύγχυση μεταξύ «συσχέτισης» και «αιτιώδους συνάφειας». Η Φινλανδία δεν τα πάει καλά σήμερα, απαραίτητα διότι τον περασμένο αιώνα ήταν  «φινλανδοποιημένη». Η  πραγματικότητα μπορεί μάλιστα να είναι ότι η Φινλανδία τα πάει καλά σήμερα, παρά το γεγονός ότι ήταν κάποτε «φινλανδοποιημένη».

Για να το κατανοήσουμε αυτό, πρέπει να έχουμε υπόψη μας πώς ήταν η ζωή στη Φινλανδία κατά την περίοδο εκείνη. Με δύο λόγια, η καθημερινή ζωή στη Φινλανδία στα χρόνια του δόγματος Paasikivi δεν ήταν ακριβώς σπουδαία. Η μεταπολεμική Φινλανδία ήταν φτωχή. Η Φινλανδία τη δεκαετία του 1960 ήταν φτωχή. Και η Φινλανδία τη δεκαετία του 1970 ήταν φτωχή.  Δεν ήταν φτωχή όπως ενδεχομένως οι χώρες του ανατολικού μπλοκ, αλλά κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, η Φινλανδία ήταν ο φτωχός και καταπιεσμένος ξάδελφος των Σκανδιναβών με πολύ λίγα άξια να της ζηλέψει κανείς.

Τα οικονομικά, όσο σημαντικά κι αν είναι, είναι μόνο ένα μέρος της ευρύτερης εικόνας. Οπως προειπώθηκε, η πραγματιστική εξωτερική πολιτική της Φινλανδίας είχε ένα στόχο: τη διατήρηση της εδαφικής κυριαρχίας απέναντι σε μία παρακείμενη υπερδύναμη, τη Σοβιετική Ενωση. Και φαίνεται ότι σε αυτό ήταν επιτυχής.

 

Αλλά η λογική αυτή παραβλέπει ένα ουσιαστικό ερώτημα:  Παρά τη διατήρηση της εδαφικής κυριαρχίας, ήταν πραγματικά ελεύθερη η Φινλανδία; Δεν μου αρέσει, όπως δεν αρέσει σε πολλούς από τους συμπατριώτες μου Φινλανδούς, ότι η απάντηση είναι όχι. Η Φινλανδία δεν ήταν ελεύθερη. Το δόγμα της φινλανδικής εξωτερικής πολιτικής οδήγησε σε εντελώς απρόβλεπτα και ανεπιθύμητα αποτελέσματα στο εσωτερικό της χώρας.

Ο όρος Finlandisierung (φινλανδοποίηση) στην πραγματικότητα δεν αφορά την εξωτερική πολιτική της Φινλανδίας. Ο όρος Finlandisierung δημιουργήθηκε από Γερμανούς πολιτικούς επιστήμονες, προκειμένου να περιγράψουν τα αποτελέσματα του δόγματος Paasikivi στο εσωτερικό της Φινλανδίας. Finlandisierung συμβαίνει όταν κάποιος διατηρεί ονομαστικά την εξωτερική κυριαρχία, ενώ στην πράξη την έχει απολέσει στο εσωτερικό. 

Ο τρόπος είναι απλός. Οταν υπάρχει μόνο μία αλήθεια και ένας στόχος ζωής ή θανάτου που υπαγορεύεται από την εξωτερική πολιτική μιας μικρής χώρας, αυτή η μοναδική αλήθεια διεισδύει σε ό,τι κάνει κανείς. Είναι σαν να ζεις δίπλα σε ένα θηρίο που φοβάσαι: αποφεύγεις να αναστατώσεις το θηρίο με οποιοδήποτε κόστος. Ο φόβος διεισδύει στην κοινωνία από πάνω προς τα κάτω και το αντίστροφο. Αλλάζει την πολιτική, τον πολιτισμό, τη δημοσιογραφία, την καθημερινή ζωή, την ατμόσφαιρα και τις σκέψεις. Τα πάντα υπαγορεύονται από τις ιδιοτροπίες που μπορεί να έχει το θηρίο – ή από τι πιστεύουν οι εκλεκτοί πολιτικοί στη μικρότερη χώρα ότι είναι οι ιδιοτροπίες του.

Με την πάροδο του χρόνου, το θηρίο αναπτύσσει ισχυρά δίκτυα στο εσωτερικό της χώρας. Και όπως συνέβη στην περίπτωση της Φινλανδίας, το θηρίο επέλεξε ποιες εμπορικές συμφωνίες ήταν καλές για τη Φινλανδία και σε ποιες διεθνείς οργανώσεις θα μπορούσε να ενταχθεί η Φινλανδία. Το θηρίο επέλεξε επίσης αρχηγούς κομμάτων, κατάλληλους προεδρικούς υποψηφίους, αρχισυντάκτες εφημερίδων, διευθύνοντες συμβούλους της εθνικής ραδιοτηλεοπτικής εταιρείας. Οι χρήσιμοι ντόπιοι φίλοι του θηρίου αποφάσισαν τι είδους πολιτιστικές αναφορές ήταν αποδεκτές και τι όχι, τι μπορούσε να ειπωθεί και τι όχι. Η εξωτερική κυριαρχία κερδήθηκε, η εσωτερική κυριαρχία χάθηκε.

Μια φινλανδοποιημένη Ελλάδα θα είχε συνεχή αυτολογοκρισία, στα μέσα ενημέρωσης και στον δημόσιο λόγο. Θα είχε λιγότερη πολυφωνία και περισσότερη αναγκαστική ομοιομορφία. Θα έβλεπε μία διαίρεση μεταξύ εκείνων που είναι στη «σωστή πλευρά» ως συμπαθείς στην Τουρκία, και εκείνων που πρέπει να αποφεύγουν τη δημόσια ζωή, επειδή δεν συμφωνούν με την επίσημη πολιτική.

Ο διάλογος και η ζωηρή πολιτική συζήτηση θα γίνονταν κουρασμένοι μονόλογοι αυταρέσκειας που εξυπηρετούν έναν και μόνο στόχο. Η Ελλάδα θα έπρεπε να χαμηλώσει τη φωνή της στην Ε.Ε., το ΝΑΤΟ και άλλα διεθνή fora για οποιοδήποτε θέμα θα μπορούσε να αναστατώσει την Τουρκία, και με την πάροδο του χρόνου θα έχανε πολύτιμους φίλους. Σε μια τέτοια Ελλάδα οι πολίτες της θα κοιτούσαν πάνω από τους ώμους τους με τον φόβο ότι κάτι που λένε, κάνουν ή πιστεύουν θα μπορούσε να θεωρηθεί λάθος από την Τουρκία – και έτσι θα απέχουν από αυτό.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι η όλη έννοια του Finlandisierung είναι το αντίθετο από αυτό που αντιπροσωπεύει η Ελλάδα, τουλάχιστον στα δικά μου τα μάτια: την οικουμενική δημοκρατία. Σε σύγκριση με το σκοτάδι της οπισθοδρομικής νεο-οθωμανικής Τουρκίας, η Ελλάδα είναι μια δυτική, σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία, ένας φάρος ευρωπαϊκής κουλτούρας στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της εγγύς Ανατολής, φορέας ελπίδας. Ακόμη και η σκέψη ότι η Ελλάδα θα ήταν κατά κάποιο τρόπο πρόθυμη να θέσει σε κίνδυνο αυτή τη θέση με πονάει. Μια φινλανδοποιημένη Ελλάδα θα ήταν πολύ μακριά από την Ελλάδα που θα μπορούσε να δώσει το ισχυρότερο δυνατό παράδειγμα στη γειτονική Τουρκία, δηλαδή μια ανοιχτή Ελλάδα που κοιτάει μπροστά και κάνει τις επιλογές της με βάση τις δικές της επιθυμίες, τα δικά της θέλω, τις δικές της ανάγκες και φιλοδοξίες.
 
 * Πολιτικός αναλυτής, Φινλανδός φιλέλληνας.

ΑΡΜΕΝΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕΤΑΞΥ 6 ΚΑΙ 12 ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΜΙΛΙΩΝ

on Sunday, 18 October 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ- Αντιστράτηγου ε.α., Διευθυντή Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

ΑΡΜΕΝΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕΤΑΞΥ 6 ΚΑΙ 12 ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΜΙΛΙΩΝ

(16 Οκτωβρίου 2020)

Η δήλωση του Υπουργού Επικρατείας για χάραξη της περιβόητης «κόκκινης γραμμής» έναντι της τουρκικής προκλητικότητας στο εξώτατο  όριο των χωρικών μας υδάτων, δηλαδή στα 6 ναυτικά μίλια, προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων από διαφορετικές κατευθύνσεις. Οι δηλώσεις έγιναν κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνέντευξης του σε τηλεοπτικό κανάλι και μάλλον -το συγκεκριμένο σημείο- δεν επιδέχεται αμφισβήτησης ή δεύτερης ερμηνείας.

Να επισημάνουμε ότι υπάρχει διεθνώς μεγάλη θεωρητική συζήτηση για την σκοπιμότητα και αποτελεσματικότητα θέσεως «κόκκινων γραμμών». Συνήθως αυτές τοποθετούνται από την πλευρά που για διαφόρους λόγους επιδεικνύει μια περισσότερο αμυντική στάση έναντι του αντιπάλου. Ως επί το πλείστον, η αμυντική στάση επιλέγεται από την πλευρά εκείνη που κρίνει ως μη συμφέρουσα μια σύγκρουση, τουλάχιστον την συγκεκριμένη στιγμή. Αν δεν συνέβαινε αυτό, αντί της χάραξης «κόκκινων γραμμών» μάλλον θα ήταν προτιμότερο να ανταπαντήσει με προβολή τελεσίγραφων, απειλών, αντίστοιχων απαιτήσεων ή ενεργειών σε βάρος της άλλης πλευράς. Ορθώς επισημαίνεται ότι η επίσημη τοποθέτηση προειδοποιητικών ορίων περιορίζει το πλήθος των επιλογών που έχει το κράτος και μπορεί να οδηγήσει και σε αυτοπαγίδευση του. Κατά συνέπεια πρέπει να τίθενται με μεγάλη φειδώ, αφού έχουν εξεταστεί όλοι οι πιθανοί τρόποι αντίδρασης του αντιπάλου και τολμώ να προσθέσω, έχοντας πάντα -καλά φυλαγμένη- και μια εφευρετική και λογικοφανή δικαιολογία αναδίπλωσης (ή ανακυβίστησης, όπως θέλετε).

Επανερχόμαστε όμως στην δική μας περίπτωση και στην πραγματικά προκλητική δέσμευση περιοχής για έρευνες από το Oruz Reis. Η Τουρκία με προσεγμένες και προσχεδιασμένες κινήσεις θέτει την Ελλάδα συνεχώς μπροστά σε δυσεπίλυτα διλήμματα. Μπορεί, με νομικούς όρους, η ελληνική υφαλοκρηπίδα να «υφίσταται εξ αρχής» (ab initio) και «εκ του γεγονότος» (ipso facto) αλλά αυτό δεν αποκλείει μια ενδεχόμενη διαφορετική διευθέτηση των ορίων της από διεθνές όργανο ή ακόμη και κατόπιν διμερούς συμφωνίας σύμφωνα και με τις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις θεωρείται σκόπιμη και επιβεβλημένη η εκατέρωθεν αποφυγή προκλητικών ενεργειών, πρόβλεψη την οποία η Άγκυρα καταφανώς και προκλητικά παραβαίνει. Υπό αυτά τα δεδομένα και παρά την ύπαρξη εσωτερικής νομικής πρόβλεψης (Ν 4001/2011) και πρόβλεψης της «μέσης γραμμής» (UNCLOS) ως μιας εκ των μεθόδων χάραξης της υφαλοκρηπίδος, η εκ μέρους μας διεκδίκηση τμημάτων της πέραν των χωρικών υδάτων μας, σε ορισμένες περιοχές δεν είναι επαρκώς -με όρους διεθνούς δικαίου- εξασφαλισμένη. Ως εκ τούτου οι ελληνικές επιλογές είναι περιορισμένες και απολύτως δικαιολογημένη, η εκ μέρους μας προσπάθεια αποφυγής ανάληψης δυναμικών ενεργειών που ανεξαρτήτως αποτελέσματος θα ενδυναμώσουν την σχετικά ασθενή νομική και διεθνή εικόνα της Άγκυρας. Αν μάλιστα, το αποτέλεσμα της σύγκρουσης δεν είναι ευνοϊκό, αυτό θα μεταβάλει σε βάρος μας τη συνολική ισορροπία δυνάμεων αλλά και επιχειρημάτων. Παρά ταύτα είναι γεγονός ότι η τουρκική συνεχόμενη διενέργεια τετελεσμένων ενεργειών στις περιοχές αυτές, δημιουργεί μια δυναμική που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα μας και σταδιακά υποσκάπτει ενδεχόμενα κυριαρχικά μας δικαιώματα.

Πράγματι λοιπόν η ανακοπή ενδεχόμενης εισόδου του Oruz Reis στην περιοχή εντός των 12 ναυτικών μιλίων, προϋποθέτει την χρήση βίας ή στην καλύτερη περίπτωση την διεξαγωγή επικίνδυνων ναυτικών ελιγμών που αργά ή γρήγορα θα επιφέρουν τη μοιραία σύγκρουση σκαφών ίσως ακόμη και την επακόλουθη χρήση πυρών. Σίγουρα υπάρχουν και αρκετές άλλες άγνωστες  (και ορθά) επιχειρησιακές επιλογές, αλλά ας μην αυταπατόμαστε, όλες τους εμπεριέχουν τον κίνδυνο εξέλιξης σε ένα θερμό επεισόδιο που μάλλον φαίνεται να επιζητεί η Άγκυρα. Αποδείχτηκε δυστυχώς ότι οι διεθνείς πιέσεις και προειδοποιήσεις προς την Τουρκία δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα καθώς δεν συνοδεύονται (και ούτε πρόκειται να συνοδευθούν σύντομα) από ουσιαστικές κυρώσεις, ως εκ τούτου καλό είναι να μην έχουμε αυταπάτες. Πολύ δύσκολα, τρίτο κράτος, όση κατανόηση και να επιδεικνύει για τα ελληνικά προβλήματα (παράλληλα φυσικά με την ταύτιση συμφερόντων), θα προχωρήσει σε ενεργό στρατιωτική σύμπραξη για την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Κατανοητή επίσης και η εκ μέρους των Αθηνών, προσπάθεια κέρδους χρόνου, με την προσδοκία μιας μεταστροφής της αμερικανικής πολιτικής σε περίπτωση προεδρικής αλλαγής. Αντίστοιχα όμως και ο αντίπαλος επιταχύνει την προκλητικότητα του για να εκμεταλλευτεί το ερχόμενο τρίμηνο.

Προτάθηκε -από πολλές πλευρές- η ανακήρυξη χωρικών υδάτων εύρους 12 ναυτικών μιλίων σε όλη την επικράτεια ή τουλάχιστον στα άμεσα αμφισβητούμενα σημεία της (επί του παρόντος σύμπλεγμα Μεγίστης). Μέτρο πραγματικά ριζικό αλλά και συνάμα επικίνδυνο καθώς ενδέχεται να προκαλέσει την απόλυτη πολεμική σύγκρουση των δύο χωρών. Πολλάκις έχω τοποθετηθεί επιχειρηματολογώντας ότι η άμεση επέκταση των χωρικών μας υδάτων πρέπει να είναι η αυτοματοποιημένη και αμετάκλητη άμεση απάντηση της χώρας σε οποιαδήποτε τουρκική επιθετική ενέργεια ή παραβίαση της κυριαρχίας μας. Βέβαια η δημόσια τοποθέτηση «κόκκινων γραμμών» είναι επικίνδυνη όπως προαναφέραμε, μη λησμονώντας ότι ακόμη και η παραβίαση του εθνικού εναερίου χώρου και πολύ περισσότερο ή υπέρπτηση υπεράνω εθνικού εδάφους, αποτελούν παραβίαση της κυριαρχίας μας. Μια εσπευσμένη επέκταση των χωρικών μας υδάτων στο Καστελόριζο εκτιμώ ότι δεν θα οδηγούσε σε υλοποίηση της τουρκικής απειλής του «casus belli» αλλά στην τουρκική πλήρη αγνόηση των νέων ορίων και μάλλον στην εφαρμογή ενός αεροναυτικού αποκλεισμού του συγκροτήματος με δεκάδες προκλητικές ενέργειες. Φυσικά μια σημειακή ή γενική επέκταση των χωρικών μας υδάτων, θα μπορούσε να υλοποιηθεί λίγο αργότερα, χωρίς κίνδυνο απωλείας του δικαιώματος και υπό καλύτερη προετοιμασία, ενδεχομένως και σε καλύτερο timing, ακόμη και ως αναπόφευκτη πλέον αντίδραση στην έλευση του πλωτού γεωτρύπανου που μάλλον δεν θα αργήσει.

Να λάβουμε επίσης υπόψη ότι πλειάδα ελληνικών κυβερνήσεων (διαφορετικών πολιτικών τοποθετήσεων), παρά τις «παλικαρίστικες» δηλώσεις τους -πάντα από τον ασφαλή χώρο της αντιπολίτευσης- περί επέκτασης των χωρικών υδάτων ή ανακήρυξης ΑΟΖ, ουδέποτε προχώρησαν σε ανάλογες ενέργειες ή τουλάχιστον σε πειστική επίδειξη πρόθεσης και έναρξης των αναγκαίων προετοιμασιών. Φυσικά και δεν τις κατηγορώ για ενδοτικότητα, απλά το αναφέρω για να αντιληφθούμε το μέγεθος του διλήμματος που ανακύπτει καθώς, εκ θέσεως ευθύνης, προσμετρούνται διαφορετικά οι συνέπειες κάθε ανάλογης ενέργειας. Ούτε φυσικά και πρέπει να παραγνωρίζουμε και την βαρύτητα των -άγνωστων σε όλους εμάς- εκτιμήσεων και εισηγήσεων των κατά καιρούς στρατιωτικών ηγεσιών για την εξέλιξη ενδεχόμενης σύρραξης. Παρά ταύτα όμως φοβάμαι ότι οι κυβερνήσεις μας αφενός δεν κατόρθωσαν να καταστρώσουν μια στρατηγική σταδιακής αύξησης των χωρικών υδάτων και αφετέρου -και σημαντικότερο- δεν τόλμησαν να προβούν στις ανάλογες παντοειδείς προετοιμασίες. Ούτε όμως φαίνεται να έλαβαν επαρκώς υπόψη τους τις εισηγήσεις των Γενικών Επιτελείων την τελευταία δεκαπενταετία. Προς υποστήριξη των απόψεων μου θα θέσω το θεωρητικό ερώτημα του αν η χώρα διέθετε ετοιμότητα άμεσης επέκτασης των χωρικών μας υδάτων το βράδυ της 15ης Ιουλίου 2016, σε περίπτωση που η φίλη και γειτονική χώρα οδηγείτο σε έναν βαθύτατο και μακροχρόνιο εμφύλιο σπαραγμό ή ακόμη, αν η «επακούμβηση» των δύο φρεγατών τον Αύγουστο, οδηγούσε σε μείζονα αεροναυτική σύγκρουση. Επίσης ως μια ελάχιστη αντίδραση στο τουρκικό «casus belli», θα μπορούσε η ελληνική Βουλή να είχε εξουσιοδοτήσει τις ελληνικές κυβερνήσεις να επεκτείνουν άμεσα τα χωρικά μας ύδατα σε περίπτωση ελληνοτουρκικού θερμού επεισοδίου.

Επί του θέματος των τουρκικών θαλασσίων ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο, εκτιμώ ότι η κυβέρνηση ορθά χειρίστηκε την καλοκαιρινή κρίση (όπως και την κρίση του Έβρου), αντίστοιχα ορθά έπραξε και η προηγούμενη κυβέρνηση, σε ανάλογη τουρκική πρόκληση το 2018. Μέμφομαι όμως τις κυβερνήσεις μας -εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες- διότι απέτυχαν να κατανοήσουν την φύση της τουρκικής απειλής και ενώ παρακολουθούσαν την συνεχή αύξηση της τουρκικής ισχύος και την σταδιακή αύξηση της έντασης και του αριθμού των διεκδικήσεων και προκλήσεων δεν έλαβαν τα κατάλληλα μέτρα αμυντικής θωράκισης της χώρας.[1] Η σημαντικότατη πρόκληση της πανδημίας στις αρχές του 2020 απέδειξε τις δυνατότητες ανάληψης πρωτοβουλιών και νομίμων κινήσεων αλλά και την απαραίτητη διακομματική υποστήριξη για την αντιμετώπιση κρισίμων καταστάσεων. Φοβάμαι όμως ότι η προάσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων δεν κρίθηκε ανάλογης σπουδαιότητας με την αντιμετώπιση του κορωνοϊού για ακατανόητους σε εμένα λόγους. Ακόμη και σήμερα, αναγκαίες προμήθειες κρισίμων ανταλλακτικών, πυρομαχικών και αναβαθμίσεις οπλικών συστημάτων (δεν μιλάω για προμήθειες κρισίμων οπλικών συστημάτων) δεν προχωρούν με τις αναγκαίες ταχύτητες και ο λόγος δεν εστιάζεται στην οικονομική δυστοκία αλλά στην αβελτηρία λήψης δυναμικών αποφάσεων. Επί ένα τουλάχιστον χρόνο, ένα άκρως αποτυχημένο θεσμικό πλαίσιο διενεργείας προμηθειών δεν έχει καταστεί δυνατόν να αντικατασταθεί ή τουλάχιστον να γίνει λειτουργικό.

Με τις παραπάνω σκέψεις, θεωρώ ατυχή την δήλωση του Υπουργού Επικρατείας περί «κόκκινων γραμμών» ως αφενός εκφράζουσα το αυτονόητο περί υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας και αφετέρου ως ενθαρρύνουσα την επαύξηση της τουρκικής προκλητικότητας για παρείσφρηση στην περιοχή μεταξύ 6 με 12 ναυτικών μιλίων. Επιπρόσθετα, κατά κάποιο τρόπο, ακυρώνει την καλοκαιρινή δυναμική κινητοποίηση των ενόπλων μας δυνάμεων. Δεν τάσσομαι υπέρ της τοποθέτησης «κόκκινων γραμμών» στα 12 ναυτικά μίλια, αντιλαμβανόμενος ότι με την υπάρχουσα αντικειμενική δυσκολία παρεμπόδισης, χωρίς την καταφυγή σε πολεμική σύγκρουση, θα ήταν πολλαπλώς επιζήμια μια ενδεχόμενη μη τήρηση της δέσμευσης, γεγονός που θα οδηγούσε στην πλήρη αποδυνάμωση της ελληνικής αποτροπής. Εκτιμώ όμως ότι θα ήταν καλύτερα να παρέμενε στην αντίπαλη πλευρά η ασάφεια περί των δικών μας προθέσεων.

Το ζητούμενο όμως δεν είναι η ανταλλαγή αντιπαραγωγικών εσωτερικών διαξιφισμών αλλά η δρομολόγηση όλων των απαραίτητων ενεργειών που θα επιτρέψουν την επέκταση (σταδιακή ή μη) των χωρικών μας υδάτων είτε ως άμεση αντίδραση μας σε ενδεχόμενη ακραία τουρκική ενέργεια, είτε ως υλοποίηση ενός ζωτικού μακροχρόνιου εθνικού στόχου. Η αόριστη αναφορά της «εν χρόνω που θα επιλεγεί από την ελληνική κυβέρνηση ενάσκηση του αναφαίρετου δικαιώματος επέκτασης των χωρικών μας υδάτων» έχει μάλλον εξαντλήσει την χρησιμότητα και πειστικότητα του. Η τοποθέτηση όμως ενός παρόμοιου ζωτικού εθνικού στόχου θα ήταν ματαιοπονία αν δεν  συνοδεύεται με την αντίστοιχη ενδυνάμωση των αμυντικών μας δυνατοτήτων μας χωρίς να παραμεληθούν η εξασφάλιση της διεθνούς υποστήριξης, η προετοιμασία της κοινωνίας και οι αντοχές της ελληνικής οικονομίας.

ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Αντιστράτηγος (εα)

  • Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
  • Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
  • Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
  • Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
  • Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
  • 0030-210-6543131, 0030-6983457318
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

 



[1] Περισσότερο όμως μέμφομαι όλους εμάς τους Νεοέλληνες που εύκολα πλειοδοτούμε σε «εθνικιστικές κορώνες», αδυνατούμε όμως να αποδεχθούμε τις συνέπειες και απαιτούμενες θυσίες και κυρίως να αναλάβουμε τις αυτονόητες ευθύνες που αναλογούν στις παραπάνω θέσεις μας.

Ελληνική στρατηγική κουλτούρα: Ξεφεύγοντας από το "σύνδρομο του Περιστεριού"

on Sunday, 11 October 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Κωνσταντίνου Λαμπρόπουλου, Στρατηγικός Αναλυτής, Εταίρος Κέντρου Μελετών Ασφάλειας της Γενεύης

Ελληνική στρατηγική κουλτούρα: Ξεφεύγοντας από το "σύνδρομο του Περιστεριού"

Του Κωνσταντίνου Λαμπρόπουλου 

Αναλύοντας την εξωτερική πολιτική των κρατών, αξιομνημόνευτο παραμένει το σύστημα αξιών και πεποιθήσεων , που διέπει τους λήπτες αποφάσεων, καθώς αποτελεί σημαντική μεταβλητή, η οποία δύναται να επηρεάσει καταλυτικά το πλαίσιο διαμόρφωσης των στρατηγικών επιλογών και κατ’ επέκταση την ορθολογική στρατηγική συμπεριφορά του κράτους (υπό προϋποθέσεις).

Το ανωτέρω στοιχείο αφορά την παράμετρο του εσωτερικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση της εθνικής στρατηγικής και υπεισέρχεται στην έννοια της περίφημης στρατηγικής κουλτούρας (strategic culture), η οποία οικοδομείται στην έννοια της πολιτικής και οργανωσιακής κουλτούρας και αναφέρεται στις παραδόσεις, στις αξίες, στα πρότυπα, στους συμβολισμούς και στους ιδιαίτερους τρόπους προσαρμογής ενός κράτους στο διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον, γεγονός που περιλαμβάνει την χρήση ή την απειλή της χρήσης βίας. 

Χρήζει ιδιαίτερης μνείας το γεγονός πως η στρατηγική κουλτούρα υπόκειται στον πολυδιάστατο και πολυπαραγοντικό χαρακτήρα της φυσιογνωμίας των κρατών και της κοσμοθεωρίας των εθνών.

Αν και συνδέεται με τις συνέχειες της εξωτερικής πολιτικής, με την συλλογική ιστορική μνήμη και την ιστορική κληρονομιά των εθνών, εντούτοις, η στρατηγική κουλτούρα δεν αποτελεί στατική έννοια, καθώς πληθώρα παραγόντων την συν-διαμορφώνουν, όπως γεωπολιτικά προτάγματα, καταλυτικά ιστορικά γεγονότα, αντιλήψεις των ηγετικών ελίτ περί περιφερειακού και διεθνούς ρόλου του κράτους, η φύση του πολιτικού συστήματος, η θεσμική μνήμη και η συνεργασία ή η αντιπαράθεση μεταξύ πολιτικού κατεστημένου και στρατιωτικής ιεραρχίας.

Αποκρυπτογραφώντας, μέσω του αναλυτικού πρίσματος της στρατηγικής κουλτούρας και βάσει της πολιτικής ψυχολογίας, το πλαίσιο της συμπεριφοράς των ιθυνόντων που ασκούν την εξωτερική πολιτική, η τυπολογία αφορά τον κλασικό διαχωρισμό μεταξύ "γερακιών" (hawks) και "περιστεριών" (doves), ήτοι την προδιάθεση για πιο επιθετικές πολιτικές έναντι των απειλών και αντιστοίχως για πιο ήπιες προσαρμογές.

Μια άκρως σημαντική πτυχή αυτού, αφορά το περίφημο "Σύνδρομο του Περιστεριού" (Dovish Bias).

Το "Σύνδρομο του Περιστεριού" έγκειται στην εμμονή πολιτικών κύκλων, σε λογικές αλληλεξάρτησης και κοινωνικοποίησης του αντιπάλου έναντι μιας στρατιωτικής απειλής, στην αποκλειστική καταφυγή σε διπλωματικά μέσα στο πλαίσιο διαχείρισης και επίλυσης κρίσεων και στην αποφυγή χρήσης ή απειλής χρήσης στρατιωτικής βίας. Ουσιαστικά προκρίνεται μια κατευναστική στάση αντιμετώπισης της απειλής, ανεξαρτήτως συνθηκών και κυρίως ανεξαρτήτως φύσης και μεγέθους της απειλής.

Το "Σύνδρομο του Περιστεριού" στερεί από ένα κράτος την ουσία της Αποτροπής καθώς κατά πρώτον χρησιμοποιεί τα διπλωματικά μέσα αποσπασματικά, εμπλέκοντας την διπλωματία μόνο σε λογικές διαχείρισης αντί να επενδύει σε ολιστική χρήση του πολιτικού/πολιτισμικού/νομικού/διπλωματικού οπλοστασίου στην κατεύθυνση της επικράτησης.

Ακολούθως στερεί από την εξωτερική πολιτική, την στρατιωτική συνιστώσα, την οποία μια πολιτική ηγεσία αρνείται να την χρησιμοποιήσει ως διαπραγματευτικό "χαρτί" στο πλαίσιο μιας Ολιστικής Διαχείρισης Κρίσεων.

Αναφορικά με την ελληνική στρατηγική κουλτούρα έναντι της τουρκικής απειλής, η πτυχή του "Συνδρόμου του Περιστεριού" αναπτύχθηκε στους κόλπους του ελληνικού πολιτικού συστήματος, την επαύριο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974 και έλαβε κυρίαρχα χαρακτηριστικά την περίοδο της Ύστερης Μεταπολίτευσης.

Αν και η ελληνική πλευρά θεωρητικά επένδυσε σ έναν συνδυασμό εξωτερικής και εσωτερικής εξισορρόπησης της τουρκικής απειλής (Ένταξη σε ευρύτερες Συμμαχίες και Ανάπτυξη των ΕΔ αντίστοιχα) εντούτοις στην πράξη, η εξωτερική εξισορρόπηση αποτέλεσε αποκλειστικά στρατηγική Μεταφοράς των Βαρών (Buck passing) μέσω του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε, ενώ η έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού και οργανωτικών διαδικασιών σε συνδυασμό με την υπο-χρηματοδότηση των ΕΔ, υπονόμευσε και την εσωτερική εξισορρόπηση.

Επιπρόσθετα, υιοθετήθηκε μια πολιτική κοινωνικοποίησης του αντιπάλου μέσω του "καρότου" της ευρωπαϊκής ένταξης, αποτελώντας μια επιλογή που εμπίπτει στην λογική της επίλυσης της ελληνοτουρκικής διαμάχης μέσω της οικονομικής αλληλεξάρτησης.

Επικράτησε κατά συνέπεια, η διαδεδομένη άποψη σε πολλούς λήπτες αποφάσεων, ότι η δυνητική εμβάθυνση μιας οικονομικής συνεργασίας μεταξύ ημών και της Τουρκίας θα αποτελούσε μια ικανή συνθήκη εξάλειψης της τουρκικής επιθετικότητας. Η άποψη αυτή πήγαζε από το πρότυπο της οικονομικής ολοκλήρωσης που συνέβαλε στον πασιφισμό της Γερμανίας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην δημιουργία της ΕΟΚ-Ε.Ε και του γαλλογερμανικού άξονα.

Η τρέχουσα παρατεταμένη ελληνοτουρκική κρίση, ανέδειξε ήδη τους περιορισμούς της ελληνικής πλευράς να κεφαλαιοποιήσει τις τακτικές επιτυχίες έναντι των Τούρκων στον Έβρο και στο Αιγαίο, εξαιτίας του συνεχιζόμενου "Συνδρόμου του Περιστεριού".

Φάνηκε εκ νέου πως η στρατηγική Μεταφοράς των Βαρών (Buck passing) στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε δεν δύναται να επιλύσει το δίλημμα ασφαλείας της Ελλάδας από μόνη της.

Οφείλει να γίνει αντιληπτός ο τρόπος λειτουργίας της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας με τους συγκεκριμένους περιορισμούς που απορρέουν από την ιδιότητα της Τουρκίας ως κράτους-μέλους της. Το ίδιο ισχύει και για την Ε.Ε αναφορικά με τους περιορισμούς, που απορρέουν απ’ το συνεχιζόμενο έλλειμμα μιας ενιαίας και κοινής εξωτερικής πολιτικής. Η Ελλάδα απαιτείται να ενισχύσει το δικό της στρατηγικό αποτύπωμα εντός τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ε.Ε, αναβαθμίζοντας τους συντελεστές ισχύος της.

Αναφορικά με την αντιμετώπιση της αναθεωρητικής Τουρκίας στο πλαίσιο της εσωτερικής εξισορρόπησης, το ελληνικό πολιτικό σύστημα καλείται να εγκαταλείψει το προαναφερθέν φοβικό σύνδρομο που το διακατέχει, το οποίο αγνοεί την φύση της διεθνούς πολιτικής, .η οποία αφενός είναι άναρχη χωρίς να υφίσταται μια παγκόσμια ρυθμιστική αρχή, αφετέρου διέπεται πρωτίστως και κυρίως από την πολυσήμαντη έννοια της ισχύος.

Η ελληνική πλευρά επενδύει στην απόκτηση διεθνών ερεισμάτων υποστήριξης των ελληνικών θέσεων ,αδυνατώντας να διακρίνει πως τα διεθνή ερείσματα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος (force multipliers) της ισχύος και όχι αθροιστικά εκ του μηδενός.

Όπερ μεθερμηνευόμενον: Μια χώρα η οποία επενδύει σε στρατηγική Μεταφοράς των Βαρών, υποβαθμίζοντας τους συντελεστές της ισχύος της δεν απολαμβάνει επί της ουσίας διεθνούς συμπαράστασης παρά άγεται υπό των συμφερόντων τρίτων χωρίς απαραίτητη ευθυγράμμιση αυτών και του δικού τη εθνικού συμφέροντος.

Το " Σύνδρομο του Περιστεριού" καταλήγει σε λογικές παρατεταμένου κόστους (Sunk Cost Fallacy), όπου ακολουθούνται διαρκώς οι ίδιες παρωχημένες λογικές ελλείψει στρατηγικού σχεδιασμού. Κατά συνέπεια, παρατηρείται το φαινόμενο οι διπλωματικές ενέργειες της Ελλάδας σε διεθνές επίπεδο να προβάλλουν το δίκαιο και την άμεμπτη συμπεριφορά της χώρας, κινούμενες πάντα στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας, γεγονός απολύτως σωστό και αληθές, πλην όμως ανεπαρκές για την ευόδωση των εθνικών συμφερόντων έναντι της Τουρκίας.

Η μη προβολή και αύξηση των συντελεστών ισχύος της χώρας σε συνδυασμό με έναν συμπεφωνημένο αναβαθμισμένο περιφερειακό ρόλο (αποτέλεσμα έλλειψης καθολικής στρατηγικής κατεύθυνσης) έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζεται η ελληνική πλευρά στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων ως η αδύναμη πλευρά, της οποίας το συμφέρον δεν είναι ίσης αξίας με το αντίστοιχο τουρκικό.
Η χώρα πρέπει να απαλλαγεί από το "Σύνδρομο του Περιστεριού" που την ταλανίζει δεκαετίες. Το πολιτικό σύστημα απαιτείται να αναγνώσει ορθά το μέγεθος της απειλής που αντιμετωπίζει και να υπερβεί τις παθογένειες του παρελθόντος.

Είναι αφελές και επικίνδυνο να αγνοείται η εγγενής φύση του αναθεωρητισμού της Τουρκίας, γεγονός που εδράζεται στις πολιτικές συνθήκες που δημιούργησαν το τουρκικό κράτος.

Η Συνθήκη της Λωζάννης είχε ιδωθεί εξαρχής απ’ τις τουρκικές ελίτ ως αναγκαίος και πρόσκαιρος συμβιβασμός που θα αναθεωρείτο σε μεταγενέστερο χρόνο, ως εκ τούτου, συνήφθη το Εθνικό Συμβόλαιο (ΜisakI Milli) που προέβλεπε ανάκτηση εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την κατάλληλη χρονική συγκυρία, αποτελώντας μια ιστορική κληρονομιά και απαίτηση που δεν δύναται να αγνοήσει καμία τουρκική κυβέρνηση, ανεξαρτήτως της ιδεολογικής της προσέγγισης.

Είναι έτι επικινδυνότερο, να παραβλέπεται ο εσωτερικός πολιτικοκοινωνικός μετασχηματισμός της σύγχρονης Νέο-Οθωμανικής Τουρκίας, ο οποίος βασίζεται στα προτάγματα του συντηρητισμού και του εθνικισμού τα οποία αποτελούν τον ενοποιητικό παράγοντα τεράστιων μαζών υπό ένα νέο υπερ-εθνικιστικό ιδεώδες.

Η "Γαλάζια Πατρίδα" αποτελεί μια επεκτατική στρατηγική σύλληψη, όμως η τουρκική κυριαρχία στις θάλασσες προϋπήρχε ως στρατηγικός στόχος στην τουρκικές ελίτ, ήδη από το πρώιμο κεμαλική περίοδο, όταν η κυβέρνηση Ινονού υιοθέτησε πρόγραμμα θηριωδών ναυτικών εξοπλισμών στοχεύοντας στον έλεγχο της Μεσογείου στις αρχές του 30, το οποίο ανακόπηκε λόγω εσωτερικών προβλημάτων και δυσμενών συσχετισμών ισχύος σε περιφερειακό επίπεδο.

Η τρέχουσα τουρκική αντίληψη περί γαλάζιας πατρίδας εγγράφεται και για την μετα-ερντογανική εποχή.

Η κυριαρχούσα άποψη των ελληνικών ελίτ περί του εξευμενισμού της Τουρκίας μέσω "καρότων" στο πλαίσιο της οικονομικής αλληλεξάρτησης, συνεπεία του "Συνδρόμου του Περιστεριού", αγνοεί ορισμένα βασικά και ουσιώδη δεδομένα. Πρώτον η οικονομική εμβάθυνση και αλληλεξάρτηση δεν εγγυάται σε καμία περίπτωση την αποφυγή μιας ένοπλης σύγκρουσης, όπως απέδειξε η αντίστοιχη περίπτωση της Αγγλίας και της Γερμανίας προ της κήρυξης του Α Παγκοσμίου Πολέμου. 

Δεύτερον η ανωτέρω άποψη αφορά μια ανάγνωση αυθαίρετη που άπτεται δεδομένων πολύ διαφορετικών από την σημερινή δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Γερμανία ήταν μια κατεστραμμένη χώρα από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που διεξήγαγε, ενώ η κοινή σοβιετική απειλή και οι κοινοί αξιακοί και πολιτισμικοί κώδικες του ευρωπαϊκού δυτικού πολιτισμού αποτέλεσαν την βάση συνεννόησης Γαλλίας-Γερμανίας.

Η Τουρκία του Ερντογάν αποτελεί μια ευθεία εκτεταμένη απειλή, επενδύει στην περιφερειακή αποσταθεροποίηση και την αδιάλλακτη προσαρμογή, ενώ αντιλαμβάνεται τις διμερείς σχέσεις ως παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.

Ως εκ τούτου, η Ελλάδα επιβάλλεται να υιοθετήσει ρεαλιστικές προσαρμογές χρησιμοποιώντας όλο το "οπλοστάσιο" που διαθέτει στη φαρέτρα της, εξορθολογίζοντας τη στρατηγική της και αυξάνοντας τους συντελεστές της ισχύος της σ' ένα συνεκτικό πλαίσιο.

Το "Σύνδρομο του Περιστεριού" συνεχίζει να στερεί από την ελληνική πλευρά, μια ρεαλιστική και αποτελεσματική αντιμετώπιση του τουρκικού αναθεωρητισμού, εγκλωβίζοντας τις ελληνικές πολιτικές ηγεσίες σε θολές πολιτικές, εμπλέκοντάς τες σε ατέρμονες διαδικασίες με αμφιλεγόμενο μεσοπρόθεσμο αποτέλεσμα και οδηγεί σε επικίνδυνες ατραπούς που κρύβουν παγίδες για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, καθώς ο έλεγχος επί της διαδικασίας και η στρατηγική πρωτοβουλία περνάει σε χώρες όπως η Γερμανία που τηρούν πολιτικές ίσων αποστάσεων.

* Ο κ. Κων/νος. Θ Λαμπρόπουλος είναι Στρατηγικός Αναλυτής, Εταίρος Κέντρου Μελετών Ασφάλειας της Γενεύης

Capital.gr

Η Ενότητα της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης η μόνη απάντηση στην προκλητικότητα Ερντογάν

on Sunday, 11 October 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Δρα Ανδρέα Γ.Μπανούτσου, Ιδρυτή & Προεδρου Δ.Σ. ΚΕΔΙΣΑ

 Η Ενότητα της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης η μόνη απάντηση στην προκλητικότητα Ερντογάν

Γράφει ο Δρ. Ανδρέας Γ.Μπανούτσος, Ιδρυτής & Πρόεδρος Δ.Σ. ΚΕΔΙΣΑ

 

Στις 10 Ιουλίου 2020 με Προεδρικό Διάταγμα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε Ισλαμικό Τέμενος λίγη ώρα μετά την απόφαση του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου της Τουρκίας που ακύρωνε Διάταγμα της εποχής του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (1934) που την μετέτρεπε σε Μουσείο.

Οι διεθνείς και εγχώριες αντιδράσεις εστίασαν περισσότερο στο ότι η πράξη αυτή αποτέλεσε προσβολή για ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Ωστόσο η Αγία Σοφία περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι διαχρονικό σύμβολο της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Ερντογάν αντιλαμβανόμενος ότι η διεθνής κοινότητα εμφανίστηκε αδύναμη στο να καταδικάσει έμπρακτα την προκλητική του απόφαση προχώρησε τον Αύγουστο σε ακόμη μία πρόκληση κατά της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης. Αποφάσισε να μετατρέψει σε τζαμί και τον «Ναό του Αγίου Σωτήρος εν τη Χώρα» πιο γνωστό ως Μονή της Χώρας. Η Μονή της Χώρας είχε μετατραπεί σε Μουσείο από την Κεμαλική Τουρκία το 1958 όπως και η Αγία Σοφία το 1934. Το ερώτημα που τίθεται είναι για ποιο λόγο ο Ορθόδοξος κόσμος και ειδικότερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη δεν αντέδρασε πιο αποφασιστικά στην προσβολή του Ερντογάν κατά της Ορθοδοξίας.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στο κήρυγμά του στις 23 Αυγούστου κατά την Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στην Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης στην Αρτάκη Κυζίκου ανέφερε τα εξής:  «Είναι γεγονός ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας και τώρα και της Μονής της Χώρας εις μουσουλμανικά τεμένη μας πόνεσε. Τα δύο αυτά μοναδικά μνημεία της Πόλης κτίστηκαν ως Χριστιανικοί Ναοί. Αποκαλύπτουν εύγλωττα την αλήθεια της ενανθρωπίσεως του Λόγου Θεού Λόγου, την Ομορφιά που σώζει τον κόσμο, εκφράζουν το Οικουμενικό πνεύμα της πίστεώς μας, την αγάπη και την ελπίδα της αιωνιότητος. Τα απαράμιλλα ψηφιδωτά και οι άλλες εικόνες τους αποτελούν ουράνια τροφή για την ψυχή και ανεξάντλητη “χαρά για τα μάτια”, όπως θα έλεγε ο Αϊβαλιώτης Φώτης Κόντογλου, και ανήκουν στην παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά. Παρακαλούμε τον Θεό της αγάπης, της δικαιοσύνης και της ειρήνης να φωτίσει την διάνοια και τις καρδιές των υπευθύνων».

Η αναφορά αυτή του Οικουμενικού Πατριάρχη στη μετατροπή τόσο της Αγίας Σοφίας όσο και της Μονής της Χώρας σε Τζαμιά χαρακτηρίζεται από «διπλωματικό» λόγο που δεν καταδικάζει ευθέως και απερίφραστα την προσβολή του «Σουλτάνου» Ερντογάν προς την Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη. Θα μπορούσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης πρακτικά να κάνει κάτι διαφορετικό από τη στιγμή που είναι οιωνεί «όμηρος» του Τουρκικού κράτους και Τούρκος πολίτης; Ο Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) ανέφερε ότι «Οι εκκλησιαστικές ηγεσίες που βρίσκονται σε πιο ελεύθερα καθεστώτα θα μπορούσαν να έχουν μια πιο ισχυρή αντίδραση. Όμως η υπόθεση της Αγίας Σοφίας βρήκε διαιρεμένους τους ορθοδόξους και σε αυτό έχει ευθύνη ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Αν ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε φροντίσει να κρατάει ενωμένες τις αυτοκέφαλες ορθόδοξες εκκλησίες, τότε η συμπαράσταση θα ήταν πιο δυνατή, ακόμα και αν εκείνος δεν μπορούσε, θα εξέφραζαν οι άλλοι τη δύναμη της Ορθοδοξίας. Αλλά με τις διαιρέσεις για τις οποίες φέρει ευθύνη, αποδυναμώθηκε η αντίδραση των ορθοδόξων εκκλησιών. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης επίσης φαίνεται ότι οπισθοχώρησε καθώς φοβήθηκε τις αντιδράσεις του μουσουλμανικού όχλου, υπό τον φόβο νέων Σεπτεμβριανών όμοιων με αυτά του 1955». Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει μερίδιο ευθύνης για τη διάρρηξη της ενότητας της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης και αυτό που σήμερα επείγει είναι να αποκατασταθεί η ενότητα αυτή και ο ίδιος ως «πρώτος μεταξύ ίσων» οφείλει να λάβει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. Μόνο μέσα από την ενότητα η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προσβολές και την επιθετικότητα του Ισλαμιστή Ερντογάν.

 

ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ-ΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ

on Sunday, 04 October 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Δρα Ιωάννη-Διονύσιου Σαλαβράκου, Δίδάσκει στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Τουρκικών Σπουδών, σε στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές. Μέλος ΕΛΙΣΜΕ.

ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ-ΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ

 

 

Δρ. Ιωάννης-Διονύσιος Σαλαβράκος (*)

 

1. Πρόλογος

  Σε προηγούμενες παρεμβάσεις μου στον ιστότοπο του ΕΛΙΣΜΕ (άρθρα 21-1-2020 και 31-5-2020) είχα επιχειρηματολογήσει, ότι στο πλαίσιο του τρέχοντος διεθνούς συστήματος αστάθειας, τυχόν ελληνο-τουρκικό θερμό στρατιωτικό επεισόδιο ή ακόμα και πολεμική εμπλοκή ολίγων ωρών είναι εντελώς ανεπιθύμητη εξέλιξη. Η θέση του γράφοντα δικαιώθηκε αφού στις 22 Σεπτεμβρίου 2020 ανακοινώθηκε ή έναρξη του 61ου γύρου διερευνητικών επαφών μεταξύ των δύο χωρών, μετά από παρασκηνιακή δράση τόσο των ΗΠΑ, όσο και της ΕΕ.   

  Παράλληλα στα πλαίσια των προηγούμενων άρθρων είχα αναλύσει τις ταυτόχρονα θετικές και αρνητικές εξελίξεις για Ελλάδα και Τουρκία στα πλαίσια του εν εξελίξει γεωπολιτικού παιγνίου ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.    

  Από τον Μάϊο έως σήμερα έλαβαν χώρα σημαντικές εξελίξεις, χύθηκε ποτάμι μελάνης με επιχειρήματα που αναφέρονται σε “ελληνικούς θριάμβους” ή αντίστροφα σε “ελληνικές τραγωδίες”  παράλληλα στις τηλεοράσεις δαπανήθηκαν άπειρες ώρες τηλεοπτικού χρόνου μεταξύ καθηγητών, δημοσιολόγων, δημοσιογράφων, διπλωματών, στρατιωτικών, πολιτικών και λοιπών αναλυτών οι οποίοι συντάχθηκαν με την μία ή την άλλη πλευρά (του θριάμβου ή της τραγωδίας). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της πληθώρας στοιχέιων, ανταλλαγής επιχειρημάτων αλλά και κατηγοριών σκοπός του παρόντος κειμένου είναι η παρουσίαση ορισμένων λογικών ανακολουθιών στις αναλύσεις των ελληνο-τουρκικών σχέσεων.

 

2. Ιστορικό πλαίσιο και λογικές ανακολουθίες των ελληνο-τουρκικών σχέσεων.    

  Ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος έχει διαχρονικά παράξει εκατομμύρια δημοσιεύσεων πάνω στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις. Βιβλία, άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και εφημερίδες, κεφάλαια σε βιβλία, ραδιοφωνικές συνεντεύξεις, τηλεοπτικές εκπομπές, επίσημα διπλωματικά κείμενα, παρέχουν τεράστιο πρωτογενές υλικό στους μελετητές. Ειδικά στην Ελλάδα έχουν σχηματισθεί δύο σχολές σκέψεις. Η πρώτη η λεγόμενη “πατριωτική” θεωρεί πως η Ελλάδα διαχρονικά δοκίμασε “ελληνικές τραγωδίες” και ήττες στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις αφού ακολούθησε πολιτική κατευνασμού. Η δεύτερη σχολή σκέψης η λεγόμενη “εκσυγχρονιστική ή ευρωπαϊκή ή προοδευτική” θεωρεί πως διαχρονικά η Ελλάδα θριάμβευσε επί της Τουρκίας και παράλληλα επέτυχε τόσο τον “έλεγχο” (εξημέρωση) του τουρκικού θυρίου όσο και την ανάδειξη της Ελλάδας σε σύγχρονο ευρωπαϊκό-δυτικό κράτος το οποίο έχει σημαντική επιρροή στην περιοχή. Και οι δύο σχολές σκέψεις παρουσιάζουν αντιφάσεις, λογικές ανακολουθίες και δημιουργούν σύγχηση τόσο στην κοινή γνώμη, όσο και στους διαχειριστές της ελληνο-τουρκικής κρίσης (πολιτικούς, διπλωμάτες, στρατιωτικούς). Το αποτέλεσμα αυτής της διαμάχης κάνει κακό στον τόπο, και στον Ελληνισμό. Αντί να εκτοξεύει ή μία πλευρά στην άλλη κατηγορίες περί υποχωρητικότητας ή προδοσίας ή ότιδήποτε άλλο (π.χ. υπόδουλους στα συμφέροντα ξένων δυνάμεων) καλώ τόσο την ελληνική κοινή γνώμη όσο και τους λαλήστατους εκατάρωθεν αναλυτές, δημοσιολόγους και λοιπούς να προβληματιστούν επί του ιστορικού πλαισίου εξέλιξης των ελληνο-τουρκικών σχέσεων και των ακολούθων λογικών ανακολούθιών:

 

2.1. Ιστορικό πλαίσιο ελληνο-τουρκικών σχέσεων 

  Η Οθωμανική Αυτοκρατορία (1299-1923) βρέθηκε σε συνεχή γεωπολιτική αντιπαλότητα με τη Δύση και με τη Ρωσία. 

  Με τη Δύση έλαβαν 15 μεγάλες συγκρούσεις, ειδικότερα:  

-Eπτά Βενετο-τουρκικοί πόλεμοι (1463-1479, 1499-1503, 1537-1540, 1570-1573, 1645-1669, 1684-1699, 1714-1718),

-Tρείς Βρετανο-τουρκικοί πόλεμοι και συγκρούσεις (1807-1809, 1827, 1914-1918), δύο Γαλλο-τουρκικοί (1827, 1914-1921),

-Δύο Ιταλο-τουρκικοί (1911, 1915-1921) και

-Ένας μεγάλος πόλεμος με την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους, και την Αυτοκρατορία των Αψβούργων (1683-1699). Οι κορυφαίες συγκρούσεις Οθωμανών-Δυτικών αφορούν τις ναυμαχίες Ναυπάκτου (1571) και Ναβαρίνου (1827), την πολιορκία της Βιέννης (1683) και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918). 

  Με τη Ρωσία έλαβαν χώρα έντεκα πόλεμοι (1676-1681, 1686-1700, 1710-1711, 1735-1739, 1768-1774, 1787-1792, 1806-1812, 1828-1829, 1853-1856, 1877-1878, 1914-1918). Οι κορυφαίες συγκρούσεις Οθωμανών-Ρώσων αφορούν τον πόλεμο 1768-1774, τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1853-1856), τον πόλεμο του 1877-1878, και τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

  Παράλληλα, στο εσωτερικό της Αυτοκρατορίας Χριστιανοί Ορθόδοξοι, Καθολικοί, Μουσουλμάνοι, Αλεβίτες, Εβραίοι, Τούρκοι, Έλληνες, Αρμένιοι, Λεβαντίνοι, Σλάβοι, Ούγγροι, Βλάχοι, Καυκάσιοι, βρίσκονταν υπό την κυριαρχία του Σουλτάνου. Σε κάποιες περιόδους η Οθωμανική διοίκηση έδειξε ανοχή και βοήθησε τους τοπικούς πληθυσμούς. Όμως κατά κανόνα η Οθωμανική εξουσία υπήρξε σκληρή για όλους τους υπόδουλους λαούς, και πυροδότησε την αντίδραση τους.. Οι πρώτοι που αντέδρασαν ήσαν οι Σέρβοι οι οποίοι την περίοδο 1804-1815 επαναστάτησαν και απέκτησαν αρχικά αυτονομία. Ακολούθησαν οι Έλληνες οι οποίοι την περίοδο 1821-1830 δημιούργησαν το πρώτο ανεξάρτητο κράτος με τη συνδρομή Βρετανίας-Γαλλίας και Ρωσίας. Η συνέχεια ήταν η επίσημη Σερβική ανεξαρτησία (το 1862) με την σχεδόν παράλληλη αυτονόμηση της Ρουμανίας (Ενωμένο Πριγκηπάτο Βαλαχίας-Μολδαβίας την περίοδο 1859-1862). Το 1866 ιδρύθηκε επίσημα το Βασίλειο της Ρουμανίας και ακολούθησε η Βουλγαρική επανάσταση του Απριλίου 1876, η οπόια οδήγησε στο Ρωσο-τουρκικό πόλεμο το 1877-1878 και στην Βουλγαρική ανεξαρτησία του Μαρτίου 1878, όπως και αυτή του Μαυροβουνίου. Έτσι μεταξύ 1815-1880 οι Βαλκανικοί λαοί αποτίναξαν σε κάποιο βαθμό τον Οθωμανικό ζυγό.

  Η τουρκική αντίδραση υπήρξε βίαιη, σφαγιόζοντας τους Χριστιανικούς πληθυσμούς της Αυτοκρατορίας. Οι σφαγές εναντίον των Βουλγάρων το 1876 συγκλόνησαν τη Δύση και ανάγκασαν το πρωθυπουργό της Βρετανίας Gladstone να παρέμβει προσωπικά για να σταματήσει τις ομότητες. Ο πρόξενος των ΗΠΑ George Horton υπολόγισε ότι την περίοδο 1822-1909 οι Τούρκοι εσφαγίασαν 358.477 Έλληνες, Αρμένιους, Βούλγαρους, Ασσύριους, Μαρωνίτες, και άλλους υπηκόους της Αυτοκρατορίας. Χαρακτηριστικά αναφέρει: “Τα κοινά δεινά που υπέφεραν Έλληνες, Βούλγαροι και Σέρβοι, ήταν που τους έκαναν να ενωθούν και τους ανάγκασαν να κυρήξουν τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο τον Οκτώβριο του 1912”.[1]Η περίοδος 1914-1923 αύξησε το αίμα, αφού οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, του Πόντου και οι Αρμένιοι της Τουρκίας σφαγιάσθηκαν τόσο από το Σουλτάνο, όσο και από τον Κεμάλ Ατατούρκ.          

  Οι Βαλκανικοί λαοί σύντομα ξέχασαν τον “κοινό Τούρκο εχθρό”. Η περίοδος 1913-1945 χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια της Βουλγαρίας να αποσπάσει εδάφη τόσο από την Ελλάδα, όσο και από τη Σερβία (μετέπειτα Γιουγκοσλαβία). Η βουλγαρική προσπάθεια της περιόδου εκείνης βασίζεται στην υποστήριξη της Γερμανίας. Σε διάστημα 32 ετών η Βουλγαρία προσπάθησε τρείς φορές (1913, 1915-1918, 1941-1944) να καταλάβει ελληνικά εδάφη. Με τη Βουλγαρία εξουθενωμένη στα τέλη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου την σκυτάλη έλαβε η Γουγκοσλαβία η οποία το 1944 μετονόμασε το νότιο τμήμα της από Vardarska Banovina σε “Γιουγκοσλαβική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας”. Παράλληλα διακύρηξε την ύπαρξη “Μακεδονικού Έθνους” και “Μακεδονικής Γλώσσας και Αλφαβήτου”. Τέλος έθεσε ως στόχο εξωτερικής πολιτικής τη “μελλοντική ένωση ολόκληρης της Μακεδονίας”.

  Οι ταραχώδεις εξελίξεις της περιόδου 1870-1945 συνδέονται και με τις πολιτικές των Μεγάλων Δυνάμεων. Ειδικότερα η Ρωσία επιχείρησε αρχικά μέσω του Πανσλαβισμού και μετά μέσω του Κομμουνισμού την έξοδο στην ανοιχτή θάλασσα. Έτσι υποστήριξε τη Βουλγαρία και την Σερβία. Η Γερμανία και η Αυστρία επίσης ήθελαν πρόσβαση στην περιοχή. Αρχικά υποστήριξαν την οδό της οικονομική επικυριαρχίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μετέπειτα στα τοπικά μικρά κράτη. Η Βρετανία και η Γαλλία εγκατέλειψαν το παλαιό δόγμα υποστήριξης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και υποστήριξαν τη δημιουργία τοπικών μικρών κρατών στα οποία θα έχουν επιρροή.              

  Ο Ψυχρός Πόλεμος (1945-1991) σε μεγάλο βαθμό πάγωσε τις τοπικές διαμάχες. Όλες οι ελληνοτουρκικές κρίσεις της περιόδου επιλύθηκαν ειρηνικά και απετράπη μείζων ελληνο-τουρκικός πόλεμος με παρέμβαση των ΗΠΑ, ενώ η Βουλγαρία αν και μέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας εγκατέλειψε τις παλαιές διεκδικήσεις της από την Ελλάδα και δημιούργησε τη συμμαχία Αθήνας-Σόφιας. Αντίθετα η Γιουγκοσλαβία συνέχισε να καλλιεργεί το ιδεολόγημα της Μακεδονίας με αποτέλεσμα τη συνεχή προστριβή στις Ελληνο-γιουγκοσλαβικές σχέσεις. Τέλος οι ελληνο-αλβανικές σχέσεις την περίοδο 1945-1987 ήταν ανύπαρκτες και μόνο μετά το 1988 με την άρση του εμπολέμου άρχισε μία προσπάθεια καλυτέρευσης.  

  Από το 1991 και  δημιουργήθηκε πλευρική γεωπολιτική ρευστότητα και στις δύο χώρες. Η Ελλάδα βίωσε τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και η Τουρκία την Ιρακινή κρίση, την συνεχιζόμενη διαμάχη Ισραήλ-Αραβικών χωρών, το Κουρδικό, το πυρηνικό Ιράν και  τη κρίση του Καυκάσου. Οι δύο χώρες ακολούθησαν πολιτικές προσέγγισης σε τρεις άξονες:

1. Με ΗΠΑ (οι οποίες διατήρησαν τις βάσεις τους και στις δύο χώρες)

2. Με την ΕΕ όπου η Ελλάδα έγινε μέλος της ΟΝΕ και η Τουρκία υπόψήφια προς ένταξη χώρα,

3. Με περιφερειακή συνεργασία (Οικονομική Συνεργασία χωρών Ευξείνου Πόντου).

  Από το 2006 η σταδιακή ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στην ανατολική Μεσόγειο αλλά και ιδρυτών οδήγησε στη σταδιακή επιδείνωση των σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου-Τουρκίας. Έχοντας δώσει το ιστορικό πλαίσιο συνοπτικά, το οποίο δείχνει ότι διαχρονικά η παρέμβαση ξένων δυνάμεων στη περιοχή είχε καταλυτικές επιδράσεις (θετικές ή αρνητικές), ας έρθουμε στις λογικές ανακολουθίες των ελληνο-τουρκικών σχέσεων.        

 

 3. Λογικές ανακολουθίες των ελληνο-τουρκικών σχέσεων

  Έχοντας υπ’ όψην την ιστορική εξέλιξη, και τις τρέχουσες δυναμικές σε πολιτικό, διπλωματικό, δημογραφικό, τεχνολογικό, οικονομικό, στρατιωτικό, πολιτισμικό επίπεδο διακρίνουμε τις ακόλουθες ανακολουθίες (ή αντιφάσεις) στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις:

 

1η Λογική Ανακολουθία: Διαχρονική επίκληση δικαίου (1830-2020). 

  Η ελληνο-τουρκική διαμάχη είναι παλαιά. Αρχίζει από τη  Μάχη του Ματζικέρτ (1071) και φτάνει στις ημέρες μας. Στα πλαίσια της νεότερης ελληνικής ιστορίας (1830-2020) οι ελληνοτουρκικές σχέσεις σημαδεύονται από τρεις μεγάλες περιόδους. Η πρώτη είναι η περίοδος (1844-1930), η δεύτερη είναι η περίοδος (1950-1974) και η τρίτη είναι η περίοδος (1974-2020)

 

Περίοδος 1844-1930

Στη πρώτη περίοδο (1844-1930) κυριαρχεί στην ελληνική πλευρά η στρατηγική της “Μεγάλης Ιδέας”. Με βάση αυτή τη λογική στόχος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ήταν η απελευθέρωση όλων των υπό Οθωμανικό ζυγό ελληνικών πληθυσμών. Η απελευθέρωση των υπόδουλων Ελλήνων ήταν ένα “δίκαιο αίτημα”  το οποίο με βάση την ελληνική λογική (τόσο της πολιτικής ελίτ, όσο και του πληθυσμού) έπρεπε να υποστηρίξουν οι Μεγάλες (χριστιανικές) Δυνάμεις της εποχής (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία) οι οποίες άλλωστε έδωσαν με την παρέμβασή τους λύση στο ελληνικό πρόβλημα της περιόδου 1821-1830 με τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους. Όμως η υλοποίηση της πολιτικής της Μεγάλης Ιδέας αντιμετώπιζε δύο μεγάλα προβλήματα:

  Το πρώτο αφορά την ισχύ μεταξύ του μικρού ελληνικού βασιλείου  της περιόδου σε σχέση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ειδικότερα, ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν ο μεγάλος ασθενής της εποχής βιώνοντας τεράστια παρακμή, σε καθαρά διμερές επίπεδο η τουρκική ισχύς (οικονομική, δημογραφική, στρατιωτική και διπλωματική) ήταν απείρως μεγαλύτερη της ελληνικής. Την περίοδο του Κριμαϊκού Πολέμου (1854-1856) η Ελλάδα θεώρησε πως θα μπορούσε να συμπαραταχθεί με τη Ρωσία και να υλοποιήσει τουλάχιστον ένα τμήμα της πολιτικής της, όμως ένας αγγλο-γαλλικός ναυτικός αποκλεισμός των ελληνικών λιμανιών, ο οποίος προήλθε από τη διπλωματική ισχύ της Τουρκίας ήταν αρκετός για να δείξει το πόσο έυθραυστη ήταν η ελληνική ισχύς (και οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής). Στο πόλεμο του 1897 το στρατιωτικό ανισοζύγιο μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας ήταν υπαρκτό αλλά όχι ευρύτατο. Η ελληνική πλευρά παρέταξε 42.000 άνδρες (εκ των οποίων οι 3.000 ήταν άτακτοι), 600 ιππείς και 96 πυροβόλα ενώ η τουρκική παρέταξε 62.000 άνδρες, 1.300 ιππείς, 204 πυροβόλα. Η τουρκική πλευρά διέθετε διπλάσιο αριθμό πυροβόλων και ιππικού (άρα ταχυκίνητων δυνάμεων με τα μέσα της εποχής). Όμως διέθετε καλύτερο οπλισμό, και βρισκόταν υπό την καθοδήγηση γερμανών αξιωματικών. Το αποτέλεσμα του πολέμου ήταν η ελληνική ήττα και η πληρωμή πολεμικών αποζειμειώσεων στη Τουρκία ύψους 4 εκ. τουρκικών λιρών.        

Το δεύτερο πρόβλημα υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας ήταν ότι κανένας δεν μιλούσε για “συμφέροντα” αφού (σχεδόν) όλοι εστίαζαν την επιχειρηματολογία τους στα “ελληνικά δίκαια”. Έτσι η δημιουργία μίας Μεγάλης Ελλάδας δεν ήταν ευπρόσδεκτη εξέλιξη ούτε από τους άλλους Βαλκανικούς λαούς (ειδικά τους Βούλγαρους) αλλά ούτε και από τις Μεγάλες Δυνάμεις.

 Το τότε Ανατολικό Ζήτημα, της διανομής δηλαδή των εδαφών της τότε Οθωμανικής Αυστοκρατορίας μετά την ένωση της Γερμανίας (1871) κορυφώθηκε. Η περιοχή έγινε μήλον της έριδος μεταξύ των  ευρωπαϊκών δυνάμεων (Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας, Ρωσίας, Βρετανίας, Γαλλίας και Ιταλίας). Ουσιαστικά η Γερμανία και η Αυστροουγγαρία ήθελαν τον έλεγχο της περιοχής κύριως μέσω προνομιακών οικονομικών σχέσεων με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Ρωσία είχε τις ίδιες βλέψεις αλλά ο έλεγχος θα γινόταν μέσω των Σλαβικών λαών και χωρών. Έτσι η Ρωσία εφάρμοσε το δόγμα του Πανσλαβισμού και της Προστάτιδας δύναμης των ορθοδοξων σλαβικών λαών ίδιως των Σέρβων και των Βουλγάρων. Όταν το Μάρτιο του 1878 με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου η Ρωσία υποχρέωνε την ηττημένη Τουρκία να δεχθεί την “Μεγάλη Βουλγαρία” η αντίδραση Γερμανίας και Βρετανίας ήταν αστραπιαία. Την περίοδο Ιουνίου-Ιουλίου 1878 στο Συνέδριο του Βερολίνου η “Μεγάλη Βουλγαρία” ακυρωνόταν.

  Η Βρετανία εναντιονόταν τόσο στη πιθανή ρωσική, όσο και στη γερμανοαυστριακή προσπάθεια ελέγχου της περιοχής. Για τη Βρετανία η Ελλαδα υπήρξε ιδανικός εταίρος για τον έλεγχο της περιοχής. Η Ιταλία επίσης ήθελε τον έλεγχο της ανατολικής Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής. Ο ιταλο-τουρκικός πόλεμος του 1911 οδήγησε τα Δωδεκάνησα και τη σημερινή Λιβύη υπό ιταλική κυριαρχία. Η διαμάχη κορυφώθηκε την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων και του Πρώτου Παγκοσμίου πολέμου. Με το πέρας του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου η βρετανική κυριαρχία στην περιοχή φαινόταν εξασφαλισμένη μέσω της Ελλάδος των “Δύο Ηπείρων και των Πέντε Θαλασσών”, όμως η συνδιασμένη αντίδραση Ρωσίας-Γαλλίας και Ιταλίας οι οποίες την περίοδο 1921-1922 βοήθησαν την Κεμαλική Τουρκία οδήγησε στο ναυάγιο της βρετανικής πολιτικής και στις στάχτες της Σμύρνης τον Αύγουστο του 1922.

  Παράλληλα σε όλη τη διάρκεια της περιόδου 1919-1922 η αναλογία στρατιωτικής, διπλωματικής και οικονομικής ισχύος ευνοούσε την Τουρκία και όχι την Ελλάδα. Ειδικότερα με την ανακωχή του Μούδρου (30-10-1918) ο τουρκικός στρατός θα έπρεπε να έχει μία δύναμη 40.878 ντουφέκια, 256 πυροβόλα και 240 πολυβόλα. Όμως τον Ιανουάριο του 1919 η τουρκική πλευρά διέθετε σε όλη την επικράτεια 791.000 ντουφέκια, 4.000 πολυβόλα και 3.133 πυροβόλα (τα 945 μεταφερόμενα και τα άλλα στατικά). Καμία Διασυμμαχική Επιτροπή Αφοπλισμού δεν μπορούσε να ελέγξει 1.283.000 τετραγωνικά χλμ. έκτασης για να βρει που υπήρχε κρυμμένο πολεμικό υλικό. Όταν το Μάϊο του 1919 η ελληνική πλευρά αποβίβαζε μία μικρή αρχική στρατιωτική δύναμη στη Σμύρνη απλήρωτων από το Δεκέμβριο του 1918, στρατιωτών και αξιωματικών  δεν είχε ιδέα το μέγεθος της απειλής που θα αντιμετώπιζε!

  Σε όλη την περίοδο 1920-1922 η τουρκική πλευρά είχε υλική, στρατιωτική και οικονομική βοήθεια από Ρωσία, Γαλλία και Ιταλία, ενώ η ελληνική είχε μόνο την οικονομική βοήθεια της Μ. Βρετανίας (έως και την έκστρατεία του Σαγγαρίου αλλά όχι μετά από αυτό το σημείο). Το αποτέλεσμα είναι γνωστό.            

  Η περίοδος του Μεσοπολέμου 1919-1939 οδήγησε σε νέα σύγκρουση στην περιοχή αυτή τη φορά μεταξύ Γερμανίας-Βρετανίας και ΕΣΣΔ. Η Γερμανία εξακολουθούσε να θέλει τον έλεγχο της περιοχής μέσω προνομιακών σχέσεων με τις Βαλκανικές χώρες και την Τουρκία. Η νέα κομμουνιστική πλέον Ρωσία εξακολουθούσε να έχει τους ίδιους στόχους. Όμως αυτή τη φορά η ιδεολογία του Πανσλαβισμού έδωσε τη σκυτάλη στην ιδεολογία του Μακεδονικού Έθνους. Τέλος η Βρετανία εξακολουθούσε να εναντιώνεται στις γερμανικές και σοβιετικές μεθοδεύσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η εξασθενημένη από τον πόλεμο της περιόδου 1912-1922 Ελλάδα αναγκάστηκε να υπογράψει το Σύμφωνο Φιλίας του 1930 με την Τουρκία.                   

  Υπό αυτές τις συνθήκες διαχρονικής ανισσορροπίας ισχύος Ελλάδος-Τουρκίας η πολιτική της Μεγάλης Ιδέας είχε θετική εξέλιξη, αφού η έκταση του ελληνικού  κράτους αυξήθηκε από 47.516 τετραγωνικά χλμ το 1830 σε 129.243 τ. χλμ. το 1923.

 

Περίοδος 1950-1974    

  Η δεύτερη περίοδος των ελληνο-τουρκικών σχέσεων είναι αυτή της περιόδου 1950-1974. Την περίοδο αυτή κυριαρχεί το ζήτημα της Ένωσης Ελλάδας-Κύπρου. Τόσο η ελλαδική όσο και η ελληνο-κυπριακή πλευρά υποστηρίζουν την δίκαιη ένωση της νήσου με την “μητέρα Ελλάδα”. Ο αγώνας των Κυπρίων για ένωση με την Ελλάδα άρχισε ειρηνικά στις 15-1-1950 όταν σε δημοψήφισμα που οργάνωσε η εκκλησία το 95,7% τάχθηκε υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα. Καθώς όμως αυτό το αίτημα δεν γινόταν αποδεκτό από τη Βρετανία και τη διεθνή κοινότητα από την 1-4-1955 άρχισε ένοπλος αγώνας. Αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ανέξάρτητου κυπριακού κράτους το 1959 / 1960 υπό την εγγύηση των τριών Δυνάμεων Βρετανίας-Ελλάδος-Τουρκίας. Ουσιαστικά ο στόχος της Ένωσης απομακρυνόταν ενώ έμπαιναν τα θεμέλια για μελλοντικό ρόλο της Τουρκίας στη Κύπρο. Όμως η Τουρκία για να πετύχει έναν τέτοιο στόχο θα έπρεπε να έχει τοπική στρατιωτική υπεροχή και παράλληλα την ανοχή αν όχι την υποστήριξη των Μεγάλων Δυνάμεων. Οι παράγοντες αυτοί δεν υπήρχαν σχεδόν μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960. Ειδικότερα η περίοδος Νοεμβρίου 1963-Απριλίου 1964 ήταν ιδιαίτερα βίαιη με συνεχείς διαμάχες μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Εκείνη την εποχή ο Τούρκος πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού απείλησε με τουρκική εισβολή στη Κύπρο. Με επιστολή του προς τον προέδρο των ΗΠΑ Lyndon Johnson στις 28-1-1964 ο τούρκος πρωθυπουργός γνωστοποιούσε τα σχέδια για εισβολή στο νησί. Ακολούθησε έντονη διπλωματική κινητικότητα η οποία έφθασε στο ζενίθ της στις 5-6-1964 ημερομηνία όπου οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες θεωρούσαν ως την πλέον πιθανή για τουρκική εισβολή. Εκείνη ην ημέρα ο προέδρος των ΗΠΑ σε επιστολή καταπέλτη προειδοποιούσε την Τουρκία ότι σε περίπτωση μονομερούς εισβολής στη Κύπρο “οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ δεν θα υπερασπίζονταν την Τουρκία από τυχόν σοβιετική απειλή”. Παράλληλα, ένας αμερικανικός στολίσκος από 1 αεροπλανοφόρο, 1 καταδρομικό και 4 αντιτορπιλλικά αναπτυσόταν κοντά στη Κύπρο. Η εισβολή είχε αποτραπεί με αμερικανική παρέμβαση. Όμως, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου ΗΠΑ-ΕΣΣΔ, η Κύπρος αποφάσιζε το 1967-1968 την μαζική αγορά τσεχοσλοβακικών όπλων ενώ μέχρι το 1970 οι σχέσεις με την ΕΣΣΔ αναπτύχθηκαν ραγδαία. Η εξέλιξη αυτή θορύβησε την Ουάσιγκτον η οποία άρχισε να σχηματίζει την εικόνα του «Μακάριου-Κομμουνιστή» (The Red-Bishop πλέον στα αμερικανικά αρχεία). Η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε πλήρως την αλλαγή της εικόνας της Κύπρου στις ΗΠΑ. Επέτυχε σε πρώτη φάση την απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας και σε δεύτερη φάση τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1974 την κατάληψη και κατοχή του 38% της νήσου. Αυτή τη φορά δεν υπήρξε αμερικανική παρέμβαση αποτροπής της εισβολής όπως το 1964...Ακολούθησε το 1983 η ανακοίνωση του Τουρκο-κυπριακού ψευδοκράτους και το ζήτημα παραμένει άλητο. Ήταν η δεύτερη φορά που τα ελληνικά (και κυπριακά δίκαια) έιχαν τραγική κατάληξη.       

 

 

 

 

Περίοδος 1974-2020 (και ιδιαίτερα 2006-2020) 

  Η τρίτη περίοδος (2006-2020) είναι αυτή που βιώνουμε σήμερα. Η ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, πετρελαίου και ιδρυτών εντός της κυπριακής και της ελληνικής ΑΟΖ δημιούργησαν την εύλογη προσδοκία της αξιοποίησής των προς όφελος της ελληνικής και κυπριακής κοινωνίας και οικονομίας. Η προσπάθεια αξιοποίησης των κοιτασμάτων εδραζόταν για άλλη μία φορά πάνω στο διεθνές δίκαιο και ειδικά στο δίκαιο της Θάλασσας. Η νέα αυτή πολιτική εγκαινιάστηκε από το 2006 με την επωνυμία “HEλλάς των τεσσάρων θαλασσών” ή “Το Σχέδιο Ελλάς επί Τέσσερα”. Ένας εκ των πρωτεργατών του Σχεδίου ο καθηγητής Γιάννης Βαληνάκης τονίζει στο βιβλίο του: “Η οριοθέτηση της ελληνικής ΑΟΖ ...και ο συνακόλουθος τετραπλασιασμός του εθνικού οικονομικού και στρατηγικού χώρου συνιστούσαν τον κεντρικό άξονα...[με] τελικό στόχο στην ενίσχυση και κατοχύρωση στη πράξη όλων των δικαιωμάτων που απορρέουν για τη χώρα μας από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας ...Λόγω ΑΟΖ και θαλασσίων ζωνών η Ελλάδα αποκτούσε πλέον θαλάσσια σύνορα με πολιτικά “απόμακρες”  χώρες...Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία (της Ελλάδος) ο στρατηγικός χώρος εθνικής ευθύνης και δικαιοδόσιών θα απλωνόταν σε τέσσερεις θάλασσες (Ιόνιο πέλαγος, Κεντρική Μεσόγειο, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο)...Για να υλοποιήσουμε τη μεγάλη αυτή φιλοδοξία χρειαζόμασταν νέες ιδέες και πρωτοβουλίες, διεθνή υποστήριξη, συμμαχίες και μέσα ελέγχου και αστυνόμευσης... ”.[2]   

  Η σκέψη του καθηγητή Βαληνάκη είναι άκρως αποκαλυπτική. Για τρίτη τρίτη φορά στη σύγχρονη πολιτική της ιστορία η Ελλάς διαμόρφωνε μία πολιτική με βάση το διεθνές δίκαιο της Θάλασσας και διεθνή υποστήριξη, συμμαχίες. Όμως απουσιάζει πλήρως από την προσσέγγιση του καθηγητή Βαληνάκη η έννοια της στρατιωτικής ισχύος. Όπως ακριβώς την περίοδο 1844-1930 η συνολική ισχύς της Τουρκίας ήταν υψηλότερη της Ελλάδος με αποτέλεσμα τη καταστροφή του 1922, όπως ακριβώς την περίοδο 1950-1974 η συνδιασμένη ελλαδική και κυπριακή ισχύς ήταν κατώτερη της τουρκικής με αποτέλεσμα την απόβαση του 1974, έτσι και το 2006 γίνονται σχέδια τα οποία εδράζονται στο διεθνές δίκαιο και σε συμμαχίες. Αφού Ελλάς και Κύπρος είχαν σκοπό να εμπλακούν σε ένα παίγνιο ισχύος το οποίο θα διαρκέσει δεκαετίες θα έπρεπε να είχαν εξασφαλίσει τουλάχιστον αεροναυτική ισορροπία με ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα ναυτικών και αεροπορικών εξοπλισμών. Κάτι τέτοιο δεν υλοποιήθηκε ούτε από την κυβέρνηση της περιόδου 2006-2009 ούτε από τις μετέπειτα ελληνικές και κυπριακές κυβερνήσεις.

  Είναι εκπληκτικό πως διαχρονικά οι πολιτικές ελίτ της Ελλάδος προτάσουν το δίκαιο έναντι της ισχύος. Είναι επίσης εκπληκτικό πως η ελληνική κοινή γνώμη ακολουθεί επίσης την λογική των “ελληνικών δικαίων” χωρίς μεγαλύτερη και λεπτομερή ανάλυση δεικτών ισχύος.                  

 Αξίζει να αναφερθεί ότι δεν τίθεται κάν θέμα αναδιάταξης των υπάρχουσών δυνάμεων έτσι π.χ. η απόφαση αναδιάταξης του ελληνικού στόλου και η δημιουργία ισχυρής ναυτικής βάσης στη Κρήτη με στόχο την κάλυψη της ανατολικής Μεσογείου ανακοινώθηκε στις 28-9-2020 όταν η χώρα από το 2005 σχεδίαζε την πολιτική της Ελλάδας των τεσσάρων θαλασσών!

 

2η Λογική Ανακολουθία: Μονοπάτι Εξάρτησης (PathDependence) σε οικονομία και εξωτερική πολιτική 1950-2020.

  Στην οικονομική επιστήμη κρίσιμης σημασίας μέγεθος είναι το παρελθόν. Το τί έπραξε ή δεν έπραξε μία χώρα στο παρελθόν καθορίζει τόσο το παρόν όσο και το μέλλον της. Το 1950 η Ελλάδα κατεστραμένη από την τριπλή κατοχή της περιόδου 1941-1944 και τον ηλίθιο εμφύλιο της περιόδου 1944-1949 ήταν μία φτωχή χώρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Paul R. Porter (1908-2002), επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας στην Ελλάδα σε γράμμα της 14ης Φεβρουαρίου 1947 προς τον τότε αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών W. L. Clayton έγραφε τα εξής:

 

“Εδώ δεν υπάρχει κράτος με βάση τα δυτικά πρότυπα. ...αντίθετα υπάρχει μία ιεραρχία εγωϊστών πολιτικών οι οποίοι ενδιαφέρονται για τη προσωπική μάχη για την εξουσία και δεν έχουν χρόνο να αναπτύξουν οικονομική πολιτική...οι επιχειρηματίες βρίσκονται σε συνεχή διαμάχη με το κράτος ...ο κόσμος έχει παραλήσει από την αβεβαιότητα [και]... η δημόσια διοίκηση είναι χαώδης...”

 

Εκείνη την εποχή το 40,8% του πληθυσμού ήταν αναλφάβητο. Πραγματικά η Ελλάδα του 1949 ήταν μία τραγική χώρα με πληθυσμό χωρίς πρόσβαση σε βασικά δημόσια αγαθά (υγεία, παιδεία, υποδομές), με έντονο επισιτιστικό πρόβλημα, υψηλή ανεργία, χαμηλό κατά κεφαλή εισόδημα. Είναι αλήθεια ότι η Ελλάδα έπρεπε να ξεκινήσει ξανά από μία πολλή άσχημη χαοτική, μπορεί να ειπωθεί, αφετηρία.  Το 70 χρόνια που ακολούθησαν σίγουρά άλλαξαν πολλά προς το καλύτερο. Η χώρα επένδυσε στις βασικές υπόδομές, οδικές,  σιδηροδρομικές, ναυτικές αεροπορικές  μεταφορές, εξηλεκτρισμός, δημόσια υγεία και παιδεία. Το 2018 παρά την παγκόσμια και ελληνική οικονομική κρίση η χώρα είχε ένα ΑΕΠ 190,8 δις ευρώ κατατάσοντας την στην 51η θέση στο κόσμο και στην 55η θέση σε όρους αγοραστικής δύναμης. Το διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα $17.700 χαμηλότερο σε σχέση με το μέσο όρο του ΟΟΣΑ ($33.604) αλλά υψηλότερο σε σχέση με το ανύπαρκτο εισόδημα του 1949-1950 το οποίο ήταν κατώτερω των $300. Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα είναι σήμερα τα 82 χρόνια (84 για τις γυναίκες και 79 για τους άνδρες) και αυξήθηκε κατά 22 χρόνια την περίοδο 1950-2017. Ο δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης (συνδιάζει το προσδόκιμο ζωής, την ποιότητα ζωής και το βαθμό εκπαίδευσης) για το 2017 κατέτασσε την Ελλάδα στην 31η θέση στο κόσμο σε σύνολο 179 χωρών. Οι στατιστικές αυτές αποτελούν απόδειξη της πρόόδου της χώρας την περίοδο 1949-2019. Παράλληλα η χώρα έγινε μέλος των δύο ισχυρότερων διεθνών οργανισμών του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.

  Όμως πίσω από αυτές τις εντυπωσιακές στατιστικές πρόοδου κρύβονται εξελίξεις που προκαλούν προβληματισμό για το μέλλον. Η χώρα δεν ενεπλάκει σε πολεμικές επιχειρήσεις (με εξαίρεση τον πόλεμο της Κορέας και την κυπριακή κρίση του 1974), αλλά σε όλη αυτή την περίοδο δύο εκ των όμορων κρατών δεν δίστασαν να θέσουν ζήτημα αναθεώρησης της συνθήκης της Λωζάννης. Η Τουρκία δεν άργησε να δείξει τις πραγματικές της προθέσεις. Ειδικότερα:

-Στις 29-1-1925 απέλασαν τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως

-Στις 11-11-1942 επέβαλαν έκτακτο φόρο στους Έλληνες, Αρμένιους και Εβραίους κατοίκους της Τουρκίας ο οποίος αν δεν εισπρασσόταν άμεσα οδηγούσαν τους οφειλέτες σε Τάγματα Εργασίας από τα οποία οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να επιβιώσουν.

-Στις 6/7-9-1955 εξεδίωξαν τους Έλληνες της Κωνσταντινουπόλεως

-Από την 30-11-1963 έως την 10-8-1964 η Τουρκία προχώρησε σε εχθρικές ενέργειες εναντίον της Κύπρου ενώ την περίοδο 1964-1967 δέσμευσε την ακίνητη περιουσία των Ελλήνων της Τουρκίας και εκδίωξε τους Έλληνες της Ίμβρου και της Τενέδου.

-Την περίοδο 20/7-14/8 1974 εισέβαλλέ στην Κύπρο και εδραίωσε τη διχοτόμηση της νήσου.  

-Τον Ιούλιο του 1976, τον Μάρτιο του 1987, τον Ιανουάριο του 1996 πυροδότησε κρίσεις στο Αιγαίο με σκοπό την αλλαγή του status quo. Oι προκλήσεις -τόσο σε αέρα όσο και θάλασσα- είναι συνεχείς, και βαίνουν αυξανόμενες. Επίσης από το 2012 και εντονότερα από το 2018-2019 η Τουρκία θέτει θέμα στην ΑΟΖ της Κύπρου και της Ελλάδος.

-Πέραν της Τουρκίας τόσο η Γιουγκοσλαβία όσο και το διάδοχο κράτος αυτής η Βόρεια Μακεδονία έχουν θέσει ήδη από το 1944 σε εφαρμογή έναν προπαγανδιστικό μηχανισμό με στόχο τμήματα της ελληνικής επικράτειας. Η Γιουγκοσλαβία του 1944 ήταν σε πολλή άσχημη κατάσταση αφού ουσιαστικά βίωσε τον εμφύλιο Σέρβων-Κροατών-Μουσουλμάνων την περίοδο της γερμανικής κατοχής 1941-1944. Όμως δε δίστασε να διαθέσει πακτωλό χρημάτων για τη χρηματοδότηση της προπαγάνδας της την μεταπολεμική περίοδο.

  Ενώ αυτά συνέβησαν στον περίγυρο της Ελλάδας, η χώρα παρά την οικονομική ανάπτυξη παρέμεινε δημογραφικά στάσιμη με τον πληθυσμό να αυξάνει από 7,6 εκ. σε 11,6 εκ. στην διάρκεια 70 ετών. Αντίθετα ο τουρκικός πληθυσμός αυξήθηκε από 17,8 εκ. το 1940 σε 57,1 εκ. το 1990 και σήμερα είναι πλέον των 80 εκ. (έστω και αν τα 20 εκ. και πλέον είναι Κούρδοι). Επίσης από την ελληνική οικονομική ανάπτυξη απείχε πλήρως η πολεμική βιομηχανία. Σήμερα η ελληνική πολεμική βιομηχανία καλύπτει τις ανάγκες σε φορητό ελαφρύ οπλισμό, έχει δυνατότητες υποστήριξης ανταλλακτικών και έχει ναυπηγήσει κάποιο αριθμό πολεμικών πλοίων. Στην απέναντι πλευρά η πολεμική βιομηχανία ανθεί με κατασκευές αεροπλάνων, τεθωρακισμένων οχημάτων, πυροβόλων και άλλου βαρέος υλικού.

 

  Η Ελλάδα παρά την οικονομική ανάπτυξη της περιόοδυ 1949-2019 δεν επένδυσε στους συντελεστές ισχύος (δημογραφία, οικονομία, τεχνολογία). Στόχος της ελληνικής οικονομικής ανάπτυξης ήταν η αύξηση του επιπέδου ευημερίας των κατοίκων της χώρας. Αντίθετα η Τουρκία επένδυσε στους συντελεστές ισχύος πρώτα στη δημογραφία της και έπειτα μετέτρεψε την οικονομική της ισχύ σε στρατιωτική. Το ελληνικό δημόσιο χρέος είναι ύψους 180% του ΑΕΠ ενώ το τουρκικό είναι μόλις 45% του ΑΕΠ. Οι δύο χώρες ακολούθησαν διαφορετικές σχολές σκέψεις το μέλλον θα δείξει ποιά θα δικαιωθεί.                  

  

3η Λογική Ανακολουθία: Ύπαρξη ή ανυπαρξία συμμαχιών. 

 Η τρίτη ανακολουθία αφορά την ύπαρξη ή ανυπαρξία συμμάχων. Η λογική της ανύπαρξίας (ισχυρών) συμμάχων διατυπώθηκε από πολλά πρόσωπα του δημοσίου βίου. Σταχυολογώ δύο δηλώσεις.  Η πρώτη:

 “Δύσκολα κάποιος θα χαλάσει τις σχέσεις του με την Τουρκία για δικό μας θέμα” (ναύαρχος Αποστολάκης 12-8-2020).

 

Η δεύτερη:

 

Ο Τούρκος προέδρος δεν είναι απομονωμένος...Θεωρώ ότι οι άνθρωποι το ισχυρίστηκάν (στην Ελλάδα) το έκαναν για εσωτερική κατανάλωση”. (Θεωδόρα Μπακογίαννη τέως ΥΠΕΞ 25-26 / 7 / 2020).           

 

  Στον αντίποδα αυτής της λογικής ο Yasar Yakis πρώην ΥΠΕΞ της Τουρκίας τονίζει: “Η τρέχουσα κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο ...ομοιάζει με αυτή του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου του 1912...όπου η Τουρκία ήταν σε πόλεμο με όλους...[η Τουρκία είναι απομονωμένη]... ”. (Ahval 13-8-2020).

 

 Eδώ υπάρχει η απόλυτη λογική ανακολουθία, αφού:  Ή έχουμε συμμάχους ή είμαστε απομονωμένοι. Τί από τα δύο ισχύει; Μήπως ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα; Μία προσεκτική ανάλυση δείχνει ότι οι χώρες οι οποίες συνυπογράφουν τον East Med Gas Forum (Αίγυπτος, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, Ιταλία, Ιορδανία, Παλαιστίνη) έχουν υιοθετήσει μία πολιτική ανάσχεσης της Τουρκίας, αλλά ο βαθμός ανάσχεσης διαφέρει από χώρα σε χώρα.

  Επίσης οι χώρες του MED-7 (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Μάλτα, Ιταλία, Κύπρος, Ελλάδα) αντιδρούν στον τουρκικό επεκτατισμό (Διακύρηξη της Αζάξιο 11-9-2020).

Στις χώρες αυτές προστίθενται η Αυστρία, η Ολλανδία, η Αρμενία, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Συρία, οι κουρδικές οργανώσεις αλλά και φορείς της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής (State Department και US Pentagon).

Όμως όλες αυτές οι δυνάμεις αν και αρνητικές στην τουρκική δράση στη περιοχή, βλέπουν με διαφορετικό τρόπο τόσο την επιβαλλόμενη αντίδραση στις τουρκικές ενέργειες, αλλά έχουν και διαφορετικές προτεραιότητες ως προς ποίες τουρκικές ενέργειες πρέπει να τεθούν υπό έλεγχο. Έτσι π.χ. η Συρία και οι Κούρδοι έχουν ως προτεραιότητα την αποχώρηση του τουρκικού στρατού από τη βόρεια Συρία. Η Αίγυπτος έχει ως προτεραιότητα τον έλεγχο των τουρκικών κινήσεων στη Λιβύη. Το Ισραήλ ενδιαφέρεται για την ακύρωση του “Τουρκο-Λιβικού Συμφώνου” αλλά δεν απορρίπτει την ιδέα χερσαίου αγωγού φυσικού αερίου με την Τουρκία. Η Ιταλία δείχνει περιορισμένη ανοχή στις κινήσεις της Τουρκίας στη Λιβύη αλλά καμμία ανοχή στις αντίστοιχες κινήσεις της Άγκυρας στην ανατολική Μεσόγειο (εξ ού και η ισχυρή ιταλική συμμετοχή στην άσκηση ΕΥΝΟΜΙΑ 26-28 Αυγούστου 2020 μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου-Γαλλίας-Ιταλίας). Όμως η Ρώμη αντιτίθεται στην επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία λόγω οικονομικών συμφερόντων ιταλικών εταιρειών, θέση που υιοθέτεί και η Μαδρίτη.             

 Στον αντίποδα Γαλλία, Αυστρία, Ελλάδα και Κύπρος υιοθετούν την πλέον σκληρή γραμμή έναντι της Τουρκίας τόσο στο θέμα της ανατολικής Μεσογείου, όσο και του προσφυγικού.

  Η Ρωσία και η Γερμανία έχουν σαφέστατη φιλο-τουρκική στάση. Η  Ρωσία επικράτησε κατά κράτος στη Συρία και η εγκατάσταση αντιαεροπορικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς της επιτρέπει τον έλεγχο του εναερίου χώρου της Ανατολικής Μεσογείου συμπεριλαμβανομένου του FIR Λευκωσίας και τμήματος του ελληνικού FIR. Oι ρωσικές ειδικές δυνάμεις, σε μία επίδειξη ισχύος, προχώρησαν σε κοινές ασκήσεις με την Αίγυπτο και σε εικονική κατάλύψη της Διώρυγας του Σουέζ, γεγονός που αποτελεί καίριο πλήγμα στο γόητρο των ναυτικών δυτικών δυνάμεων (ΗΠΑ, Βρετανίας) και επίσης έφθασαν στα σύνορα της Λιβύης. Παράλληλα η Μόσχα προχώρησε σε ανάπτυξη των σχέσεών της με τη Σαουδική Αραβία. 

  Όμως η μεγαλύτερη ρωσική επιτυχία δεν είναι στην Συρία ή την Αίγυπτο αλλά στην Τουρκία. Εκεί μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 16ης Ιουλίου 2016, ο προέδρος της Τουρκίας Ερντογάν θεώρησε υπέυθυνους τους οπαδούς του κινήματος Γκιουλέν και εμμέσως τις ΗΠΑ. Η ρωσική διπλωματία έκμεταλλεύθηκε την ευκαιρία για άλλο ένα χτύπημα στη Δύση.  Το γεγονός ότι η Τουρκία είχε καταρρίψει ένα ρωσικό αεροπλάνο, αλλά και το γεγονός της δολοφονίας του Ρώσου πρέσβυ στην Άγκυρα ξεχάστηκαν αμέσως από την Μόσχα. Τουρκία και Ρωσία έγιναν προνομιακοί εμπορικοί εταίροι, η Μόσχα αποφάσισε να δώσει στην Τουρκία αντιαεροπορικά συστήματα S-400 και να συμβάλει στην κατασκευή του πρώτου πυρηνικού εργοστασίου της Τουρκίας (παλαιό σχέδιο από τη δεκαετία του 1980 όπου τόσο οι γερμανικές, όσο και οι καναδικές εταιρείες αρνήθηκαν να υλοποιήσουν). Είναι πλέον σαφές ότι το 2020 δεν είναι 1987 ή 1996, αφού η είσοδος και εδραίωση της Ρωσίας στην περιοχή αλλάζουν τα δεδομένα. Η ρωσική διπλωματία εκμεταλλέυται πλήρως την ελληνο-τουρκική διαμάχη. Τυχόν σύγκρουση Ελλάδος-Τουρκίας θέτει σε αμφισβήτηση τη Συνθήκη της Λωζάννης αλλά και αυτή του Μοntreux. Η Ρωσία έτσι θα προσπαθήσει να αναθεωρήσει το καθεστώς των Στενών των Δαρδανελλίων και αν το επιτύχει ΜΕΤΑ θα πετάξει την Τουρκία σαν στημένη λεμονόκουπα. Άλλωστε η πρόσφατη εικονική κατάληψη του Σουέζ μπορεί να εφαρμοσθεί και βορειότερα.,,    

   Η ενεργειακή κατάσταση της ΕΕ χαρακτηρίζεται από μεγάλη εξάρτηση της από την Ρωσία. Το 2017 η ΕΕ κάλυπτε το 30% των αναγκών της σε πετρέλαιο και το 39% των αναγκών της σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία. Για ορισμένες όμως χώρες η εξάρτηση είναι μεγαλύτερη μεταξύ του 60%-100%. Η ανακάλυψη κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο μπορεί, σε κάποιο βαθμό, να μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.

  Μόνο τα εκτιμώμενα αποθέματα φυσικού αερίου του Ισραήλ ανέρχονται σε 865,2 δισ κυβικά μέτρα (κύριες πηγές Δαλήτ, Δελφίνι, Ταμάρ και Λεβιάθαν), της Αιγύπτου ανέρχονται σε 850 δις κυβικά μέτρα (κύρια πηγή Ζοχρ). Στην ΑΟΖ της Κύπρου η εκτίμηση για τα αποθέματα αερίου είναι 227 δις κυβικά μέτρα. Η Κύπρος έχει χωρήσει την ΑΟΖ σε 13 οικόπεδα, αλλά η Τουρκία θεωρεί παρανόμως ότι τμήματα των οικοπέδων 1, 4, 5, 6 και 7 της ανοίκουν. Η Τουρκία έχει υιοθετήσει πολιτική κανονιοφόρων με συνεχή παραβίαση των χωρικών υδάτων.

   Η αντίδραση τμήματος της διεθνούς κοινότητας υπήρξε έντονη. Η Γαλλία, και η Ιταλία έχουν πολλές φορές καταδικάσει τις τουρκικές ενέργειες. Οι ΗΠΑ ζήτησαν στις 20-8-2019 την διακοπή των τουρκικών γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της Κύπρου. Είχε προηγηθεί η ΕΕ η οποία στις 4-5-2019 είχε καταδικάσει τις τουρκικές ενέργειες και στις 20 Ιουνίου επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία για τις δραστηριότητές της. Η Βρετανία με δήλωση του Foreign Office της 16-5-2019 καλεί την Τουρκία να απέχει από ενέργειες στην κυπριακή ΑΟΖ.

  Στον αντίποδα των ανωτέρω θέσεων τόσο η Μόσχα όσο και το Βερολίνο σιωπούν. Η Ρωσία δεν έχει κανένα λόγο να δει τη μείωση των εξαγωγών της στην ΕΕ και έτσι δεν είναι τυχαίο ότι κατά το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων ο Υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας φέρεται να δήλωσε τον Αύγουστο ότι η Μόσχα εξετάζει την οικονομική βιωσιμότητα κοινών ρωσο-τουρκικών ενεργειακών σχεδίων στην ανατολική Μεσόγειο. Επίσης το Βερολίνο δεν έχει κανένα λόγο να αλλάξει τη στενή ενεργειακή συνεργασία του με τη Μόσχα. Δεν είναι τυχαία η απουσία του Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ από την τελετή της υπογραφής στις 20-3-2019 του αγωγού East-Med μεταξύ Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ. Επίσης οι γερμανικές εταιρείες ενέργειας είναι απούσες από την περιοχή σε αντίθεση με τις γαλλικές, αμερικανικές και ιταλικές (αν παραμείνει η ΕΝΙ). Σε αυτά τα πλαίσια η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) ανακοίνωσε στις 14-11-2019 ότι από το 2021 η Τράπεζα θα παύσει τη χρηματοδότηση έργων σε σχέση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η ανακοίνωση αυτή λίγες μέρες μετά την ανάληψη καθηκόντων από τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την γερμανίδα Ursula Von der Leyen αποτελεί πλήγμα στη προσπάθεια της Ελλάδας και της Κύπρου να αναδειχθούν στην νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή σκακιέρα αφού παγώνουν τη χρηματοδότηση του East-Med, καθώς και του αγωγού Poseidon ο οποίος θα συνέδεε τον East-Med με τα δίκτυα της ΕΕ και για την σκοπιμότητα του οποίου ήδη από τις 9-5-2019 είχε εκφράσει επιφυλάξεις η ιταλική κυβέρνηση. Είναι λοιπόν σαφές ότι το παίγνιο ισχύος τώρα αρχίζει και η εξέλιξή του θα είναι άγνωστη. 

  Τέλος το Βερολίνο θεωρεί την Τουρκία προνομιακό εταίρο τόσο λόγω της ιστορικής σχέσης των δύο χώρων, όσο και λόγω του τρέχοντος προσφυγικού ζητήματος (τα περίπου 4.000.000 προσφύγων που βρίσκονται σε τουρκικό έδαφος δεν πρέπει να εισέλθουν μαζικά στην Ευρώπη), αλλά παράλληλα οι οικονομικές σχέσεις είναι αναπτυγμένες. Οι τουρκικές εξαγωγές στη Γερμανία το 2019 ανήλθαν σε $16,6 δις και οι γερμανικές εξαγωγές στη Τουρκία ανήλθαν σε $19,2 δις. Στη τουρκική αγορά δραστηριοποιούνται πλέον των 7.000 γερμανικών επιχειρήσεων, ενώ στη Γερμανία διαμένουν πλέον των 4.000.000 τούρκων πολλοί εξ αυτών έχουν δικαίωμα ψήφου στις γερμανικές εκλογές. Υπό αυτές τις συνθήκες το Βερολίνο τονίζει ότι “η Ελλάδα θα στηριχθεί όπου έχει δίκαιο” (δήλωση Γερμανίδας καγκελλαρίου Α. Μέρκελ 28-8-2020).

Τέλος οι ΗΠΑ αναβαθμίζουν την Ελλάδα σε πολλούς τομείς ειδικότερα:  

1-Αύξηση στρατιωτικής παρουσίας σε Λάρισσα, Στεφανοβίκειο, Κρήτη, Αλεξανδρούπολη),

2-Σχεδιασμός νέων επενδύσεων σε ενέργεια, ναυτιλία, μεταφορές κλπ.

3-Αναβάθμιση πιστολιπτικής ικανότητας ελληνικής οικονομίας από οίκους αξιολόγησης,

4-Εξαίρεση ελληνικών προϊόντων από αμερικανικούς δασμούς που επιβάλλονται σε προϊόντα χωρών της ΕΕ

  Όμως από την άλλη πλευρά δεν θέλουν να απωλέσουν το οικόπεδο Τουρκία και έτσι ακολουθουν μία πολιτική ισορροπιών.            

  Είναι λοιπόν σαφές ότι οι ακραίες δηλώσεις περί ανυπαρξίας συμμάχων δεν αντανακλούν την πραγματικότητα.

 

4. Ο διάλογος ante portas.

Ο επερχόμενος διάλογος δεν πρέπει να φοβίζει. Διάλογος υπήρξε στη δεκαετία του 1970 ο οποίος οδήγησε στο Πρωτόκολλο της Βέρνης (1976). Διακόπηκε την περίοδο 1981-1987 και μετά την κρίση του 1987 οδηγηθήκαμε στο Νταβός και στη Συμφωνία Παπούλια-Γιλμάζ (1988). Μετά την κρίση του 1996 ακολούθησε η διπλωματία των σεισμών (1999-2000) και οι εξήντα γύροι διαπραγματεύσεων / διερευνητικών επαφών (2003-2016), οι οποίοι διακόπησαν μετά το αποτυχημένο πραξικόποιμα στην Τουρκία.     

 Ο νέος γύρος διερευνητικών επαφών που θα οδηγήσει σε διάλογο πρέπει να αρχίσει αφού προηγουμένως η Ελλάς έχει υπογράψει συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με τη Γαλλία την Ινδία και την Ιαπωνία. Η Ινδία έχει ενοχληθεί τα μάλλα από την στρατηγική σχέση Τουρκίας-Πακιστάν και από το ρόλο της Άγκυρας στο Κασμίρ. Επίσης το Τόκυο λόγω του ελληνικού εμπορικού στόλου και του ρόλου του στην Ασία θα μπορούσε να αποτελέσει ιδανικό εταίρο.    

 

5. Ελληνικές αδυναμίες

   Η διαχρονική δημογραφική ατροφία, και η αποβιομηχάνιση, δεν είναι οι μόνες ελληνικές αδυναμίες. Η υπερβολική γραφειοκρατία έχει καταστρέψει τον όποιο δυναμισμό των Ελλήνων. Γι’ αυτό άλλωστε οι Έλληνες προοδεύουν στο εξωτερικό και όχι στο εσωτερικό. Μεταξύ 1974-2018 ψηφίστηκαν 3.946 νόμοι (εξ αυτών οι 223 ήταν φορολογικοί νόμοι) και εκδόθηκαν 11.633 ΠΔ (Προεδρικά Διατάγματα). Δημιουργήθηκε νομολογία 226.116 σελίδων. Το εάν η κρατική μηχανή και ο ιδιωτικός τομέας λειτούργησαν καλύτερα και πιό αποτελεσματικά είναι γνωστό. Ας αναφέρουμε δύο παραδείγματα:

  Η ναυπηγική βιομηχανία στην Ελλάδα ανέλαβε στη δεκαετία του 1980 την κατασκευή αρματαγωγών. Στη δεκαετία του 1990 ανέλαβε τη κατασκευή φρεγατών και στη δεκαετία του 2000 ανέλαβε τη ναυπήγηση υποβρυχίων και πυραυλακάτων. Όλα τα προγράμματα ολοκληρώθηκαν με τεράστιες χρονικές καθυστερήσεις και υπερβάσεις στο αρχικό κόστος.    

 Η αεροπορική βιομηχανία αποτελεί επίσης σημαντική περίπτωση ανάλυσης των ενδογενών ελληνικών αδυναμιών. Το 2019 η ετήσια παραγωγή της Lockheed Martin ήταν 134 μαχητικά F-35. Στον αντίποδα η ΕΑΒ άρχισε τον εκσυγχρονισμό 5 ανθυποβρυχιακών Ρ-3Β τον Ιούλιο του 2016 και κατάφερε να εκσυγχρονήσει 1 αεροπλάνο το Μάϊο του 2019 σε διάστημα 34 μηνών! Όταν η αμερικανική πολεμική βιομηχανία παράγει από το μηδέν σε ένα έτος 134 μαχητικά stealth η ελληνική χρειάζεται 34 μήνες για να εκσυγχρονήσει ένα αεροπλάνο ναυτικής συνεργασίας! Ας εξάγει ο κάθε αναγνώστης τα συμπεράσματά του..    

 

6. Συμπεράσματα.

  Στη νεότερη ιστορία της η Ελλάς ήλθε αντιμέτωπη με τον τουρκικό παράγοντα την περίοδο 1844-1930, την περίοδο 1950-1974 και την περίοδο 1974-2020. Στη πρώτη περίοδο (1844-1930) στόχος της ελληνικής πολιτικής ήταν η απελευθέρωση του υπόδουλου ελληνισμού. Στη δεύτερη περίοδο (1950-1974) στόχος ήταν η ένωση Ελλάδος-Κύπρου. Στη τρίτη περίοδο (1974-2020) στόχος ήταν η υπέρασπιση του Αιγαίου και η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων της περιοχής προς όφελος της ελληνικής οικονομίας. Και στις τρεις περιόδους η Ελλάδα βάσισε την πολιτική της στο δίκαιο, παραβλέποντας το αρνητικό ισοζύγιο ισχύος Ελλάδος-Τουρκίας, αλλά και τα αντιτιθέμενα συμφέροντα των χωρών της περιοχής και των Μεγάλων Δυνάμεων. Η διαχρονική εμμονή στο δίκαιο οδήγησε στις ήττες του 1897, του 1922 και του 1974.

Για να μην επαναληφθεί η ιστορία η Ελλάς πρέπει πλέον να επενδύσει στους συντελεστές εσωτερικής ισχύος της τη δημογραφία και την οικονομία. Απαιτείται η δημογραφική αναγέννηση του ελληνισμού την περίοδο 2020-2040 με αύξηση των γεννήσεων του γηγενούς πληθυσμού. Επιβάλλεται η ανόρθωση της οικονομίας με μαζικές ξένες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας που θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας με υψηλές αποδοχές. Η ανάπτυξη της πολεμικής βιομηχανίας οφείλει να είναι προτεραιότητα. Ο επανεξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεων αλλά και η ριζική αναδιάταξη του στρατεύματος αποτελούν προτεραιότητες. Τέλος η Τουρκία δεν πρέπει να γίνει πυρηνική δύναμη έως το 2040.

  Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι διαχρονικά η κύρια αιτία του τουρκικού επεκτατισμού δεν είναι η όποια ανοχή ή υποστήριξη των όποιων Μεγάλων ή περιφερειακών Δυνάμεων στα τουρκικά σχέδια, αλλά η ελληνική αδυναμία και ο ελληνικός περί δικαίου ρομαντισμός. Ας διδαχθούμε από την ιστορία αν ό,τι είναι αληθές είναι και εθνικό. Η Ελλάς πρέπει να αυξήσει το πληθυσμό της, το εθνικό της προϊόν και τη στρατιωτική ισχύ της αν θέλει να έχει καλές πιθανότητες επιβίωσης στον 21ο αιώνα.

 

(*) Δίδάσκει στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Τουρκικών Σπουδών, σε στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές. Μέλος ΕΛΙΣΜΕ.         



[1] Βλέπε G. Horton: “Η Μάστιγα της Ασίας”, εκδόσεις Μήνωας, 2016, σελ. 22-31. 

[2] Βλέπε: Γ. Βαληνάκη: “Η Ελλάς των Τεσσάρων Θαλασσών”, εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα 2020, σελ. 18.

Πως μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση της Ανατολικής Μεσογείου προς όφελός μας

on Tuesday, 01 September 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Δημητριου Πετρίδη, Υποπτέραρχου ε.α., μέλους ΕΛΙΣΜΕ

Δευτέρα, 31.08.2020

ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΜΑΣ

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Είναι γεγονός ότι στο καλοκαίρι που περνάμε η κατάσταση που αναπτύσσεται στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο εξελίσσεται με πολύ γοργούς ρυθμούς που επιβάλλουν την επαγρύπνισή μας για την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων τα οποία επιβουλεύεται η Τουρκία στο πλαίσιο του μεγαλοιδεατισμού της για την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Και βέβαια βασικός της στόχος είναι η Ελλάδα γιατί καταλαβαίνει ότι αποτελεί το κύριο εμπόδιό της στην υλοποίηση των σχεδίων της, αφού θεωρεί ότι είναι ίσως το μοναδικό Κράτος που δεν μπορεί εδώ και χρόνια να προσεταιρισθεί για την ικανοποίηση των επιδιώξεών της επειδή έχει μια πολύ σταθερή Πολιτική στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο η Τουρκία επιμένει να αγνοεί βασιζόμενη στην Πολιτική των κανονιοφόρων. Το ζήτημα όμως είναι πόσο η Πολιτική αυτή του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και του κατευνασμού που ακολουθεί η Ελλάδα μπορεί να αποδώσει καρπούς σε βάθος χρόνου όταν όλοι γνωρίζουν ότι τίθενται πολύ σοβαρά γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα που εκτός από την Ελλάδα και την Τουρκία επηρρεάζουν μια σειρά από Χώρες. Οι Χώρες αυτές είτε προσπαθούν να προασπίσουν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα που κατάφορα παραβιάζει η Τουρκία (Ελλάδα, Κύπρος, Συρία, Λιβύη) ή  να διατηρήσουν τα οικονομικά τους προνόμια από την τεράστια αγορά που αντιπροσωπεύει γι’αυτούς η Τουρκία με τα 83 εκατομμύρια πληθυσμού της για τις Χώρες της ΕΕ, των ΗΠΑ και της Ρωσίας, αλλά και να παίξουν ένα σημαίνοντα ρόλο στην περιοχή, όχι μόνο για να δημιουργήσουν τις δικές τους σφαίρες επιρροής (ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία) αλλά και να συμμετάσχουν στην εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου που κατά γενική ομολογία διαθέτει η περιοχή μέσω των ενεργειακών τους Κολοσσών (EXXON-MOBIL, CHEVRON, TOTAL, ENI) ώστε να μεγιστοποιήσουν τον περιορισμό της ενεργειακής τους εξάρτησης από την Ρωσία και την Τουρκία (East Med vs Turkish Stream).

Για να δούμε λοιπόν που μπορούμε να υπολογίζουμε για συνδρομή διπλωματικής και όχι μόνον στήριξης!

 

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

  1. Ευρωπαική  Ένωση(ΕΕ) - Γερμανία

Είναι γεγονός ότι την παρούσα περίοδο που την προεδρία της ΕΕ έχει η Γερμανία και παρά το γεγονός ότι καταβάλλει προσπάθειες αποκλιμάκωσης της Ελληνοτουρκικής κρίσης, αυτό γίνεται πάντα με γνώμονα τα δικά της συμφέροντα που γνωρίζουμε καλά ότι είναι :

α. Η εξασφάλιση της ηρεμίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ώστε να μην πληγεί το κύρος της ότι δεν κατάφερε να αποσοβήσει μία κρίση που μπορεί να καταλήξει σε θερμό επεισόδιο με ενδεχόμενο κλιμάκωσης σε ανεπιθύμητες διαστάσεις.

β. Ο κατευνασμός της Τουρκίας ώστε να μην προχωρήσει σε κινήσεις υπόθαλψης μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη με αντίδοτο υποσχέσεις χρηματοδοτήσεων από την ΕΕ αν τα καταφέρει, ή και μόνον Γερμανικών αν δεί ότι υπάρχει αντίδραση από τις λοιπές Χώρες της ΕΕ, αλλά και υποστήριξη του Κυβερνώντος Κόμματος στις επικείμενες εκλογές από το Τουρκικό στοιχείο των 4 εκατομμυρίων μεταναστών που ζουν στο έδαφός της. Και βεβαίως για κυρώσεις οικονομικές σε βάρος της Τουρκίας ούτε λόγος, πολύ δε περισσότερο για αδρανοποίηση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας που βασίζονται στην Τελωνειακή Ένωση (ΤΕ), παρά τό γεγονός ότι οι προενταξιακές διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει [1] και ότι επιπλέον  η Τουρκία συνεχώς απειλεί για αύξηση μεταταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη, παραβιάζει κατάφορα τα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτόνων της (Ελλάδας, Κύπρου & Συρίας) και δημιουργεί συνεχώς εντάσεις στην περιοχή σαν ένας σύγχρονος ταραξίας προκαλώντας σε όλα τα μέτωπα (Πολιτιστικό, Καλής Γειτονίας & Τρομοκρατίας).  

γ) Η διατήρηση των εμπορικών της συναλλαγών της Γερμανίας με την Τουρκία που είναι της τάξεως των 40 δις Ευρώ ανά έτος όχι μόνον σε προιόντα Αμυντικής Βιομηχανίας (Τεχνολογία Υποβρυχίων) αλλά και σε καταναλωτικά προιόντα και ο ρόλος του Μέντορα του Τουρκικού Κράτους σε θέματα Στρατιωτκής φύσεως και Γεωπολιτικής όπως το δόγμα Ζωτικού Χώρου (LEBENSRAUM) που ακολουθεί πιστά η Τουρκία.

Έτσι είναι φανερό ότι παίρνει απροκάλυπτα το μέρος της Τουρκίας όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατη κρίση στη Λιβύη όπου μετά την σύναψη του παράνομου Τουρκολυβικού Μηνημονίου δεν προσκάλεσε την Ελλάδα στις συζητήσεις του Βερολίνου και έδειξε την δυσφορία της για την Συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου που επετεύχθη κατά την διάρκεια του προσωρινού moratorium που υποτίθεται ότι επέτυχε μέσω διαβουλεύσεων Ελλήνων και Τούρκων στο Βερολίνο πριν τον Δεκαπενταύγουστο.  

Επομένως δεν μπορούμε να υπολογίζουμε στη Γερμανία η οποία παραδοσιακά είναι «πολέμιος της Ελλάδας» γιά ένα σωρό βασικών ζητημάτων όπως η Γερμανική Κατοχή και οι Γερμανικές Αποζημιώσεις από τις θηριωδίες των Ναζί και ο πρόσφατος στραγγαλισμός της Ελλάδας με ένα πολύ απαιτητικό Μνημόνιο βοηθούντων και άλλων Ευρωπαίων Δορυφόρων της για να αποφευχθεί η εκδίωξή της από την ΕΕ το 2015.

Αλλά και η στάση της ΕΕ δεν είναι καλύτερη. Ενώ παραβιάζονται κατάφορα τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου από την Τουρκία, ενώ έχει εισβάλει στη Συρία και το Ιράκ, ενώ παραβιάζει το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ και χρησιμοποιεί μισθοφόρους του ISIS σε Συρία και Λιβύη και υπάρχουν αιτήματα Ελλάδας και Κύπρου για  εφαρμογή Οικονομικών Κυρώσεων κατά της Τουρκίας που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη υποχρέωση της ΕΕ, οι συζητήσεις για τα αιτήματα αυτά συνεχώς αναβάλλονται και προτεραιότητα για την ΕΕ έχουν οι κυρώσεις για την Λευκορωσία. Αυτά είναι δείγματα μιας ΕΕ που είναι εντελώς ανώριμη να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων με βάση τις αρχές τις οποίες δημιουργήθηκε, με την διατήρηση μιάς απαράμιλλης γραφειοκρατίας για να είναι όλες οι Χώρες ευχαριστημένες από τις θέσεις που επιμερίζονται σε κάθε Κράτος Μέλος στα Όργανα της ΕΕ. Έτσι δεν υπάρχει καμμία διάθεση δημιουργίας Κοινής Ευρωπαικής Πολιτικής στήριξης των χειμαζομένων χωρών ακόμη και σε θέματα Κορωναιού αν δεν εξασφαλίζεται πρώτα το συμφέρον των Χωρών που έχουν την δυνατότητα χρηματοδότησης και βέβαια για Κοινή Εξωτερική ή Αμυντική Πολιτική ούτε λόγος [2].

Πήρε πολύ χρόνο στην ΕΕ να καταλάβει ότι δεν μπορούν να ισχύουν δύο μέτρα και δύο σταθμά  στις προτεραιότητές τους (κυρώσεις προς Λευκορωσσία έναντι κυρώσεων προς Τουρκία) όπως πρόσφατα αποδείχθηκε στην άτυπη Σύνοδο των ΥΠΕΞ της ΕΕ την 28.08.2020 κατά την οποία δόθηκε προθεσμία μηνός στην Τουρκία για να σταματήσει τις προκλητικές ενέργειες εναντίον Ελλάδος & Κύπρου πριν αρχίσει η εφαρμογή δέσμης οικονομικών κυρώσεων  προς αυτήν [3]. Πρέπει λοιπόν να περιμένουμε ένα ακόμη μήνα για να δούμε αφ’ ενός μεν τι στάση θα κρατήσει η Τουρκία αλλά και με ποίο βάθος οικονομικών κυρώσεων προς την Τουρκία είναι αποφασισμένη να δράση η ΕΕ, αν η Τουρκία δεν αποφασίσει να αποκλιμακώσει την ένταση. Ο χρόνος δεν είναι πολύς πλην όμως είναι αρκετός για να ληφθούν σοβαρές αποφάσεις για το μέλλον της Χώρας μας με κατάρτιση των αναγκαίων Διακρατικών Συμφωνιών με Χώρες που έχουν κοινά συμφέροντα με την Ελλάδα όπως η πρόσφατη Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας της Κύπρου με την Γαλλία [4] , ώστε να δημιουργηθεί ένα δίκτυο συμφωνιών μαλακής ισχύος (SOFT POWER) μεταξύ όλων των ενδιαφέρομένων Χωρών εναντίον της Τουρκίας που αποτελεί το μόνιμο ταραξία της περιοχής (όπως π.χ. η Διακρατική Συμφωνία για τον αγωγό EAST MED[5]) αλλά και σοβαρές συμφωνίες σκληράς ισχύος (HARD POWER) με εκείνους που είναι τούτο δυνατό.

Επομένως ούτε από την ΕΕ μπορούμε να υπολογίζουμε δραστική στήριξη των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων ή επιβολής Οικονομικών Κυρώσεων στην Τουρκία, γιατί οι Χώρες της πλην ελαχίστων εξαιρέσεων (Γαλλία – Αυστρία - Ολανδία) κοιτάζουν πρώτα το δικό τους συμφέρον και μετά τα κοινά προβλήματα της ΕΕ, αφήνοντάς τα να διεκπεραιωθούν από την γραφειοκρατία της σε χρόνο ασύμβατο με τις ανάγκες των Μελλων της ΕΕ που αιτούνται την συνδρομή της.

  1. Αγγλία – Ιταλία.

Η Αγγλία που είναι και μία από τις 3 εγγυήτριες δυνάμεις στην Κύπρο μαζί με Ελλάδα και Τουρκία και αποτελεί Πυρηνική Δύναμη, μας έχει απογοητεύσει πλήρως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τιθέμενη πάντα στο πλευρό της Τουρκίας και μετά την απόφασή της για το BREXIT, απομονώνεται  κι άλλο από τη ΕΕ και ενδιαφέρεται μόνον για τα δικά της οικονομικά συμφέροντα που εν πολλοίς συμπίπτουν με αυτά της Τουρκίας όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατη συμφωνία πώλησης Αγγλικής Βιομηχανίας Χάλυβα σε Τούρκους επενδυτές [6] .

Η Ιταλία που σαν αποτέλεσμα της ήττας της στον Β’ παγκόσμιο Πόλεμο απώλεσε τα Δωδεκάνησα το 1946, δεν κρύβει τον φιλοτουρκισμό της αν και προσπαθεί να κρατεί τα προσχήματα όπως η οριοθετηση ΑΟΖ με την Ελλάδα. Όμως δεν είναι διατεθειμένη να εναντιωθεί στην Τουρκία με την οποία έχει σοβαρότατες οικονομικές συναλλαγές [7] .

 

  1. Γαλλία.

Η μόνη Χώρα που έχει δείξει έμπρακτα την συμπαράστασή της στην Ελλάδα από καταβολής του Ελληνικού Κράτους είναι η Γαλλία εμπνεόμενη από τις αρχές του Διαφωτισμού κατ΄αρχήν και προσπαθώντας να εδραιώσει την θέση της σαν Ηγέτιδα Δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο τώρα που οι ΗΠΑ για εσωτερικούς κυρίως λόγους που σχετίζονται με την αλλοπρόσαλη Πολιτική του Προέδρου Τραμπ στην Διεθνή Πολιτική σκηνή [8] και την επανεκλογή του στις εκλογές του Νοεμβρίου 2020, δείχνουν να μην ενδιαφέρονται σοβαρά για τα τεκταινόμενα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αλλά μάλλον για τα συμφέροντά τους στην Ανατολική Ασία, περιοριζόμενες σε συστάσεις αποφυγής εντάσεων, επιδίωξης λύσεων με διάλογο και αποστολής Αεροναυτικών Δυνάμεων στην περιοχή.

Όμως αντίθετα με την τακτική των ίσων αποστάσεων των ΗΠΑ, η Γαλλία επανειλημμένα κατά την πρόσφατη κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο είναι η Χώρα που πήρε ανοικτά το μέρος της Ελλάδας και της Κύπρου τόσον σε επίπεδο διπλωματικό όσον και με επίδειξη Αεροναυτικών Δυνάμεων περί την Κύπρο και την Κρήτη με κοινές ασκήσεις τους με Ελλάδα και Κύπρο αλλά και με Πρωτοβουλίες του Προέδρου Μακρόν για την απαράδεκτη συμπεριφορά της Τουρκίας που επανειλημμένα προκάλεσαν ανοικτά το καθεστώς Ερντογάν, να περιορίσει τις επιδιώξεις του αδικαιολόγητου επεκτατισμού του στην περιοχή. 

Εκτός όμως από αυτά έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί να συνδράμει τον αποτελεσματικό εξοπλισμό των Αεροναυτικών Δυνάμεων της Ελλάδας με σύγχρονα όπλα που αρνούνται να μας διαθέσουν οι ΗΠΑ για την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε την έπρακτη συνδρομή της Γαλλίας στην Άμυνα της Χώρας μας, με κινήσεις τεράστιας σημασίας αποτροπής, που μας εξασφάλισαν οι προνοητικές Ελληνικές Κυβερνήσεις των Κωνσταντίνου Καραμανλή, Ανδρέα Παπανδρέου και Κώστα Σημίτη, που ενάντια στα κελεύσματα των καιρών αποφάσισαν και εξόπλισαν τις ΕΔ μας με τα Γαλλικής προέλευσης Α/Φ MIRAGE F-1CG (1974), M2000 (1987) & M2000-5 (2001) και σύγχρονα ‘Οπλα MAGIC-2, SUPER 530, EXOCET (για ΠΑ & ΠΝ), MICA αλλά και στρατηγικά ‘Οπλα μακρού πλήγματος όπως τα  SCALP. Όλος αυτός ο Γαλλικός εξοπλισμός από κοινού με το λοιπό σοβαρό μας οπλοστάσιο, είναι που από το 1974 μέχρι τις μέρες μας κρατούν την εύθραστη ισορροπία στον Αιγαίο, όχι μόνον από την αποτελεσματικότητα και την αυτοθυσία των πληρωμάτων τους, αλλά και επειδή τέτοια Όπλα που ουδέποτε απέκτησε η Τουρκία αποτελούν το αντίπαλο δέος για την Γείτονα που ποτέ δεν πρόκειται να αποκτήσει λόγω των συνεχώς επιδεινούμενων σχέσεών της με την Γαλλία.

  1. ΗΠΑ-ΝΑΤΟ

Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, μολονότι αποτελούμε απόλυτα συνεπείς Συμμάχους των, κατά τις πολυπληθείς δηλώσεις Κυβερνητικών Αξιωματούχων μηδέ του Προέδρου Τράμπ και του ΓΓ του ΝΑΤΟ εξαιρουμένων, συνεχίζουν να κρατούν κατά την άποψή τους ίσες αποστάσεις μεταξύ Ελλάδας & Τουρκίας, παρά το γεγονός ότι η Τουρκία παραβίασε βασική αρχή των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ με την πρόσκτηση των  Στρατηγικών Ρωσικών πυραύλων S-400, που καμμία Χώρα μέχρι σήμερα δεν τόλμησε, από την στιγμή που εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ {με εξαίρεση την Γερμανία που βρέθηκε με την κατοχή  Στρατηγικών ‘Οπλων Ρωσικής τεχνολογίας (Α/Φ Mig-29) μετά την επανένωση της} και τα οποία έχει ήδη αποσύρει. Ο λόγος είναι  απλός  και δεν είναι άλλος από τα σοβαρά οικονομικά συμφέρονται που διακυβεύονται πέραν των γεωπολιτκών. Όλοι καταλαβαίνουν ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το ΝΑΤΟ επιθυμούν να χάσουν την Τουρκία που βρίσκεται στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, αλλά το ζήτημα είναι κατά πόσον είναι διατεθιμένοι να εφαρμόσουν τις αναλογούσες κυρώσεις λόγω των τεραστίων οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται (όπως π.χ. η επιβράδυνση της γραμμής παραγωγής των F-35 όπου η Τουρκία είναι συμπαραγωγός Χώρα στην κατασκευή πολλών απαρτίων τους και έχει δώσει τεράστια προκαταβολή για να τα αποκτήσει, η επιθυμούμενη πώληση σε αυτήν συστημάτων PATRIOT από τις ΗΠΑ, αλλά και η τεράστια συμβολή της στην επιχείρηση ISAF του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, την διοίκηση της οποίας ήταν η μόνη Χώρα που δέχθηκε να αναλάβει μετά τη απόφαση των ΗΠΑ να την παραδώσουν σε κάποιον εταίρο τους στο ΝΑΤΟ ώστε να απαλαγούν από το βαρύ τίμημα της επιστροφής νεκρών στις ΗΠΑ).

 Έτσι μπορεί μεν στο λεκτικό επίπεδο να φαίνεται ότι κρατούν ίσες αποστάσεις αλλά στην πραγματικότητα όλοι γνωρίζουν ότι αυτό δεν είναι ακριβές, αν κρίνει κανείς από επίμονο θαυμασμό του Προέδρου των ΗΠΑ στον δικτάτορα Ερντογάν (με τον οποίον διατηρεί οικονομικές σχέσεις και σε προσωπικό επίπεδο πέραν εκείνων σε Κυβερνητικό) αλλά και την απροθυμία του ΓΓ του ΝΑΤΟ να καταλάβει ότι μια πιθανή ανάφλεξη στην περιοχή δεν είναι πρός το συμφέρον του ΝΑΤΟ. Μόλις πρόσφατα και μετά την Άτυπη Σύνοδο των ΥΠΕΞ της ΕΕ στο Βερολίνο (28.08.2020) και τις πιέσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, κατάλαβε ότι πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία αποκλιμάκωσης της κρίσης.

Βεβαίως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει και τον πονοκέφαλο των Προεδρικών Εκλογών τον Νοέμβριο του 2020, γιατί με τις αλλοπρόσαλες κινήσεις του στο θέμα του Κορωναιού και της ωμής βίας εις βάρος των Αφροαμερικανών Πολιτών έχει δημιουργήσει πολύ αρνητικό κλίμα εις βάρος του και ως εκ τούτου χρειάζεται τις ψήφους των  Ελληνοαμερικανών που είναι παρασάγκας  περισσότεροι των Τούρκων που διαβιούν στις ΗΠΑ. Με αυτό το αιτιολογικό δικαιολογούνται τόσον η χλιαρή λεκτική υποστήριξη προς την Ελλάδα μετά τις ωμότατες προκλήσεις του Ερντογάν σε Αγία Σοφία και Μονή της Χώρας, όσον και η αποστολή Αεροναυτικών Δυνάμεων στην περιοχή για ασκήσεις (με Ελληνικές κατ’ αρχήν αλλά στην συνέχεια και με Τουρκικές) αλλά και η φανερή υποστήριξη του Πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα που προσπαθεί συνεχώς να δημιουργήσει Αμερικανικές επενδύσεις στα Ναυπηγεία Ελευσίνας [9] και  τα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας [10]  για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του 6ου Στολου των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Επομένως είναι προφανές ότι πέραν των γεωπολικών συμφερόντων στην περιοχή διακυβεύονται και τεράστια οικονομικά συμφέροντα.

  1. Ρωσία

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου στην Ελλάδα η Ρωσία απώλεσε δια παντός την ευκαιρία να ελέγξει την Μεσόγειο, αφού μετά την Ελλάδα και τον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας από την Δύση, απώλεσε και τις Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που προσεχώρησαν στο ΝΑΤΟ. Πλέον όμως τούτων απώλεσε την Λιβύη και την Αίγυπτο και έτσι προσπαθεί με κάθε τρόπο να βρεί στηρίγματα στην Συρία μετά την αποχώρηση των Αμερικανών, αλλά και στην Λιβύη υποστηρίζοντας τον αμφιλεγόμενο Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ (που από στενός συνεργάτης του Καντάφι συμμετείχε στην αποτυχημένη εξέγερση για την ανατροπή του, φερόμενος να έχει στενές σχέσεις με την  CIA [11],[12]), ή στην Τουρκία όταν της δίνεται ευκαιρία να προωθήσει τα γεωπολιτικά της συμφέροντα στην Συρία, αλλά και να διεμβολίσει το ΝΑΤΟ με την υποστήριξη της Τουρκίας σε παροχή Πυρηνικής Τεχνογνωσίας για τον Σταθμό του Ακούγιου αλλά και με την πώληση των Στρατηγικών πυραύλων S-400 που είναι πλήρως ασύμβατοι με το οπλοστάσιο του ΝΑΤΟ.

Κάτι που ακόμη δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι η συνεχής επιδίωξη της Ρωσίας να αποκτήσει την αίγλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξοβελίζοντας τον Οικουμενικό Πατριάρχη από την Κωνσταντινούπολη και μεταφέροντας τις εξουσίες του στον Πατριάρχη Πασών των Ρωσιών Κύριλλο στην Μόσχα.

Επομένως για γεωπολιτικούς λόγους αλλά κυρίως λόγω γοήτρου η Ρωσία προτιμάει την οποιαδήποτε λυκοφιλία  με την Τουρκία (παρά τα εν πολλοίς αντικρουόμενα συμφέροντά τους σε Συρία και Λιβύη) χωρίς να ξεχνάμε και τα τεράστια οιονομικά συμφέροντα λόγω πυραύλων S-400 και Πυρηνικού Σταθμού στο Ακούγιου, έναντι ελαχίστων που μπορεί να προδοκά από την Ελλάδα λόγω αγροτικών και τουριστικών προιόντων.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Επομένως το πρόβλημα εκτός από Γεωπολιτικό είναι και εντόνως Οικονομικό και ως εκ τούτου είναι σημαντικό για κάθε επηρρεαζόμενη Χώρα να αναλάβει γρήγορα τις πρωτοβουλιές που απαιτούνται ώστε να μεγιστοποιήσει τις ωφέλειες που προσδοκεί. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το πρόβλημα είναι εξαιρετικά σύνθετο, αλλά επίσης δεν πρέπει να υπάρχει και καμμία αμφιβολία ότι ο διατιθέμενος χρόνος για την επίλυσή του είναι πολύ περιορισμένος, γιατί υπάρχουν πολλοί παίκτες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή για την μεγιστοποίηση των δικών τους συμφερόντων πολλά από τα οποία είναι όχι μόνον ομόροπα αλλά και αντίροπα με τα δικά μας. Και μπορεί να αισθανόμαστε μια φοβία για τα τεράστια οικονομικά ανταλλάγματα που πρέπει να δαπανήσουμε για την άμεση ενίσχυση των ΕΔ μας λόγω της παρούσας κατάστασης της Οικονομίας μας, όμως διαθέτουμε αρκετά γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα που θα μπορούσαμε ενδεχομένως να εξαργυρώσουμε οικονομικά, γιατί είμαστε οι μοναδικοί που μπορούμε να τα προσφέρουμε (όπως π.χ. προτίμηση της TOTAL σε μελλοντικές γεωτρήσεις έναντι EXXON-MOBIL & ENI αλλά και άλλα που έχουν σχέση με παροχή διευκολύνσεων ελλιμενισμού, στάθμευσης και πάσης φύσεως τροφοδοσίας Δυνάμεων σε Στρατηγικούς μας Εταίρους). Και τούτο γιατί αν είχαμε καταφέρει να έχουμε διαθέσιμα τα Οπλικά συστήματα που θέλουμε, θα είμασταν υποχρεωμένοι ούτως ή άλλως να προβούμε στα υπόψη έξοδα εκόντες άκοντες. Άρα χρειάζονται σοβαρές αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν γρήγορα και μάλιστα όσο οι συγκυρίες την παρούσα φάση είναι ευνοικές για μας.

Από την ανάλυση που προηγήθηκε βγαίνει αβίαστα το συμπέρασμα ότι ο μόνος Εταίρος στον οποίο μπορούμε να στηριζόμαστε γιατί μπορεί να προσφέρει αυτά που ζητούμε είναι η Γαλλία, αρκεί να το αποφασίσουμε.  Και τούτο για τους εξής βασικούς λόγους :

  1. Έχει αποδείξει ότι είναι η Χώρα που αντιτίθεται έμπρακτα στις επεκτατικές διαθέσεις της Τουρκίας και φροντίζει σε κάθε ευκαιρία να το δείχνει όχι μόνον στο Διπλωματικό πεδίο αλλά και σε αυτό της Τακτικής αποτροπής.
  2. Διαθέτει τεράστια σκληρή ισχύ (HARD POWER) έχοντας τις ισχυρότερες ΕΔ στην Ευρώπη αλλά και είναι η μοναδική Πυρηνική Δύναμη στη ΕΕ μετά το BREXIT.
  3. Είναι η μόνη Χώρα που τολμά να πεί αλήθειες, που η Δύση τις ξέρει μεν, αλλά τις κρύβει επιμελώς κάτω από το χαλί. Είναι χαρακτηριστική η  ρήση του Γάλλου Προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν ότι «Το ΝΑΤΟ είναι εγκεφαλικά νεκρό» [13] γιατί δεν μπορεί να πάρει τις πρωτοβουλίες που απαιτούνται σε Συμμαχικό επίπεδο όταν αυτές είναι αναγκαίες αλλά κάνει ότι επιτάσσουν οι  Αμερικανοί, ‘Αγγλοι και Γερμανοί . Ας μην ξεχνάμε ότι η Γερμανία, όταν τό ζήτησε, πήρε την Πυρηνική Προστασία της Γαλλίας σε μια προφανή κίνηση αλληλεγγύης, που δεν μπορούσε να της εξασφαλίσει το ΝΑΤΟ, όπως εύστοχα  παρατηρεί ο Πρέσβυς επί τιμή κ. Αλ. Μαλλιάς σε πρόσφατη επιστολή του προς τον Γερμανό ΥΠΕΞ μετά την πρόσφατη επίσκεψή του σε Ελλάδα και Τουρκία προκειμένου να επιτύχει αποκλιμάκωση της έντασης, ενώ η Γερμανία είναι εξόχως επιφυλακτική στην επίδειξη αλληλεγγύης προς Ελλάδα και Κύπρο που βρίσκονται αντιμέτωπες με την επεκτατική Πολιτική της Άγκυρας [14].
  4. Έχει διάθεση να βοηθήσει Ελλάδα (όπως ήδη έκανε με την  Κύπρο καταρτίζοντας  Στρατηγική Συμφωνία) αρκεί να το θελήσουμε με την προυπόθεση ότι θα πάρει τα ανταλλάγματα που χρειάζεται για να αποκτήσει το πάνω χέρι στην Ανατολική Μεσόγειο, γιατί έχει ως γνωστόν από μακρού χρόνου συμφέροντα στον Λίβανο και στην Βόρεια Αφρική (Αλγερία, Λιβύη, Αίγυπτος) και την Μέση Ανατολή (Ισραήλ, ΗΑΕ).
  5. Μας έχει κάνει επανειλημμένα προτάσεις για απόκτηση Α/Φ RAFALE και φρεγατων FREMM παλαιότερα και πρόσφατα BELHARRA, που οι δυνατότητές τους είναι Στρατηγικές και επομένως μακρού πλήγματος και μολονότι από τα ΜΜΕ μάθαμε ότι η συμφωνία για τις φρεγάτες είχε ήδη προετοιμασθεί για την υπογράψει ο Πρωθυπουργός με τον Γάλλο Πρόεδρο, για κάποιους λόγους η συμφωνία αυτή είτε ναυάγησε ή μετατέθηκε για ευθετότερο χρόνο. Βεβαίως και η Γαλλία ενδιαφέρεται για τα γεωστρατηγικά της συμφέροντα στην περιοχή, αλλά το ίδιο ισχύει και για εμάς. Και βεβαίως το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο για την Γαλλική Βιομηχανία όπως και για τις δικές μας ΕΔ, αλλά και ο χρόνος που έχουμε για να πετύχουμε κάποια Στρατηγικής σημασίας προστασία είναι πολύ περιορισμένος. Λέμε δε για Συμφωνία Στρατηγικής Σημασίας και μάλιστα με ρήτρα Στρατιωτικής Συνδρομής σε περίπτωση που οποιαδήποτε Τρίτη χώρα επιτεθεί σε Γαλλία ή Ελλάδα [15] με την έννοια ότι ναι μεν θέλουμε σύχρονες Πλατφόρμες Α/Φ και Πλοίων και Στρατηγικά  Όπλα μακρού πλήγματος που μόνον η Γαλλία είναι διατεθειμένη να μας προσφέρει, αλλά και μια ισχυρότερη Αμυντική ομπρέλα  και  φυσικά έναντι ανταλλαγμάτων. Δεν μπορούν π.χ οι φίλοι μας Αμερικανοί να επιλέγουν για το δικό τους Ναυτικό την Ιταλική έκδοση των φρεγατών FREMM της Ficantieri [16] και εμείς να διστάζουμε να προχωρήσουμε στην κατεύθυνση που εξυπηρετεί καλύτερα τα δικά μας συμφέροντα. Αν θα μπορούσαν να μας προμηθεύσουν με τα όπλα που θέλουμε, καλώς να το συζητήσουμε. Αλλά όταν δεν μπορούν και δεν επιθυμούν να μας αποδεσμεύσουν Στρατηγικά όπλα όπως οι Γάλλοι έχουν ήδη κάνει με το  SCALP εδώ και καιρό, δεν χρειάζεται να διατηρούμε φοβικά σύνδρομα και πρέπει να πράξουμε όπως επιτάσσουν τα συμφέροντά μας.
  6. Και βέβαια βασικό θέμα είναι ποιά θα μπορούσαν να ήταν αυτά τα ανταλλάγματα πέραν των προφανών οικονομικών.

                                                    i.     Μήπως θα μπορούσαν π.χ. να ήταν κάποια γεωστρατηγικά όπως διευκολύνσεις στην Σούδα ή για να μην ταραχθούν πολύ οι Αμερικανοί, σε μια Ναυτική βάση στη Λήμνο, στην Ρόδο ή ακόμη και στο Καστελλόριζο για το Γαλλικό Ναυτικό, ή σε μια Αεροπορική βάση  στην Κάρπαθο για Α/Φ RAFALE όπου θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε και μια Μοίρα δικών μας RAFALE που θα αποκτούσαμε μεταχειρισμένα από την Γαλλική Αεροπορία μαζί με όλα τα σύγχρονα Όπλα τους?

                                                   ii.     Και όσον αφορά τα οικονομικά ανταλλάγματα, μήπως η προσπάθεια εξυγείανσης των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά που είναι τα τελευταία που ζαχαρώνουν οι Αμερικανοί μετά τα Ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου & Ελευσίνας, θα έπρεπε να περάσει μέσα από Γαλικά  Επενδυτικά Σχήματα, ώστε να καταλάβουν όλοι οι φίλοι μας ότι δεν είμαστε δεδομένοι όταν πρόκειται για την διασφάλιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων? 

  1. Μπορεί και αυτοί να ήταν οι λόγοι που η Κυβέρνηση έκανε πίσω για την Συμφωνία με την Γαλλία, ή ίσως και άλλοι που οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις του υπογράφοντος δεν έχουν την ικανότητα να προσεγγίσουν, αλλά υπάρχει ακόμη χρόνος για Στρατηγική Συμμαχία με την Γαλλία (όπως ήδη έκανε η Κύπρος) και μάλιστα με ρήτρα Στρατιωτικής Συνδρομής σε περίπτωση που οποιαδήποτε Τρίτη χώρα επιτεθεί σε Γαλλία ή Ελλάδα, όπως ήδη αναλύθηκε ανωτέρω. Στο διάστημα που θα περιμένουμε να δούμε αν οι προς ανακοίνωση Οικονομικές Κυρώσεις που οι ΥΠΕΞ της ΕΕ πρόκειται να αποφασίσουν στις 24-25 Σεμπεμβρίου 2020, θα έχουν κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα στη απαράδεκτη στάση της Γείτονος, καλόν είναι να κινηθούμε δυναμικά όπως ήδη φημολογείται, γιατί δεν πιστεύουμε ότι η Τουρκία πρόκειται να σταματήσει τις προκλήσεις της έστω και αν επιχειρήσει κάποιας μορφής αναδίπλωση για να περισώσει την εύθραυστη οικονομία της.  

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Χρειάζονται αποφάσεις και μάλιστα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και δεν πρέπει να κυριαρχήσουν τα φοβικά σύνδρομα του παρελθόντος. Πιστεύουμε ότι υπάρχουν περιθώρια όχι μόνο να κερδίσουμε στη διπλωματική σκακιέρα αλλά και να θωρακίσουμε επαρκώς τις ΕΔ μας, βραχυπρόθεσμα με μεταχειρισμένα & υπάρχοντα Μέσα των Γαλλικών ΕΔ και μακροπρόθεσμα με καινούργια, στο πλαίσιο κατάρτισης Στρατηγικής Συμφωνίας Πακέτο κατά το Κυπριακό πρότυπο.    

Αν οι Γερμανοί δεν καταφέρουν να κερδίσουν χρόνο ώστε να επιτευχθεί αποκλιμάκωση της έντασης έχοντας την Προεδρία της ΕΕ και έχουμε θερμό επεισόδιο, κινδυνεύει σοβαρά το γόητρό τους αλλά και θα εισπράξουν την έντονη αποδοκιμασία των Αμερικανών και την επιτάχυνση αποχώρησης των Αμερικανικών Δυνάμεων από το έδαφός τους που καθόλου δεν θέλουν.  

Οι Αμερικανοί είναι απασχολημένοι με τις Προεδρικές Εκλογές του Νοεμβρίου και ο Πρόεδρος Τραμπ στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει τις ψήφους της Ομογένειας. Επομένως, θα τρίζουν τα δόντια στην Τουρκία αλλά χωρίς να δαγκώνουν γιατί έχουν αναθέσει στους Γερμανούς και το ΝΑΤΟ να βγάλουν τα κάστανα απο την φωτιά.

Ας εκμεταλλευθούμε λοιπόν γρήγορα τις συγκυρίες που στην παρούσα φάση είναι ευνοικές για μας!

 

 

Υποπτέραρχος (ΜΑ) ε.α. Δημήτριος Μ. Πετρίδης (22ας ΣΜΑ, τάξη 1974)

Μηχανολόγος Μηχανικός Πανεπιστημίου Πατρών (1981)

Αεροναυπηγός Μηχανικός US NAVAL Postgraduate School (1986)

Εκπρόσωπος Ελλάδος στο Δ.Σ της NAMSA (νυν NSPA 2001-2004)

Aviation Programme Manager NATO Support & Procurement Agency (NSPA 2009-2017)

Μέλος Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (ΑΑΚΕ), Επιστημονικού Συλλόγου Μηχανικών Αεροπορίας (ΕΣΜΑ), Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (ΣΑΣΙ), Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) & Κιβωτού Ολιστικής Παιδείας Ε.Δ

Μέλος ΔΣ Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Στρατιωτικών (ΠΟΣ)



[1]              Εκσυγχρονίζοντας την Τελωνιακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας : Ο Ελληνικός Παράγοντας – www.eliamep.gr 03.07.2020 των Παναγιώτη Τσάκωνα & Αθανασίου Μανή

[2]              Παρουσίαση του Στρατηγού Μιχαήλ Κωσταράκου Επιτίμου Α/ΓΕΕΘΑ στο Ευρωπαικό Κεντρο Αριστείας (ΕΚΠΑ) Jean Monnet/ 15.07 2020 με τίτλο Προκλήσεις, απειλές, παραβιάσεις απέναντι στα εξωτερικά σύνορα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο

[3]              Άτυπη Σύνοδος των ΥΠΕΞ της ΕΕ στο Βερολίνο 28.08.2020

[4]              Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας Κύπρου και Γαλλίας. Τέθηκε σε ισχύ την 01.08.2020 ενώ είχε υπογραφεί από 04.04.2017. Η Καθημερινή/ΚΟΣΜΟΣ 06.08.2020

[5]              Υπεγράφη απο τους ΥΠ.ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ της Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, με προοπτική να περιλάβει στο μέλλον την Ιραλία και την Αίγυπτο την 02.01.2020. Η Καθημερινή /ΠΟΛΙΤΙΚΗ 02.01.2020

[6]              Πώληση της Αγγλικής Χαλυβδομηχανίας British Steel/ GREYBULL στην Ataer Holding που είναι ο επενδυτικός βραχίονας της ΟΥΑΚ δηλαδή του Μετοχικού Ταμείου των Τουρκικών ΕΔ. www.capital.gr 17.08.2019 Το μεγάλο Τουρκο-Βρεττανικό ντηλ στον Χάλυβα

[7]              Απόκτηση Α/Φ Maritime PATROL ATR και άδεια συμπαραγωγής των επιθετικών Ε/Π MANGUSTA μεγάλο αριθμό των οποίων η Τουρκία επώλησε ήδη στο Καζακστάν

[8]              Απομάκρυνση από Ιράκ & Συρία, επικείμενη απομάκρυνση από Γερμανία Δυνάμεων των ΗΠΑ, άρνηση επιβολής κυρώσεων στην Τουρκία μετά την πρόσκτηση των Ρωσικών S-400 που είναι ενέργεια ασύμβατη με την Πολιτική των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, απροκάλυπτος θαυμασμός του στο δικτατορικό καθεστώς Ερντογάν λόγω προσωπικών οικονομικών σχέσεων μαζί του πέραν των Οικονομικών σχέσεων των δύο Χωρών.

.

[9]              Πώς φτάσαμε στο deal για την σωτηρία των Ναυπηγείων Ελευσίνας από την ΟΝΕΧ. www.capital.gr 12.07.2020

[10]            Αμερικανικό ενδιαφέρον για τα λιμάνια Αλεξανδρούπολης και Καβάλας. www.naftikachronika.gr 10.07.2020

[11]            Τα πολλά πρόσωπα του στρατάρχη Χαφτάρ. www.protagon.gr 16.01.2020

[12]            5 πράγματα που πρέπει να ξέρεις για τον μυστηριώδη στρατάρχη  www.news247.gr 17.01.2020

[13]            Εμμανουέλ Μακρόν «Το ΝΑΤΟ είναι εγκεφαλικά νεκρό» Δήλωσή του στον Economist την 07.11.2017 αναφερόμενος στην αψυχολόγητη απομάκρυνση των ΗΠΑ από την Συρία χωρίς ενημέρωση των Συμμάχων του ΝΑΤΟ, μετά την Τουρκική επέμβαση στη Συρία κατά Κούρδων μαχητών www.gr-news.de . Εξήγηση στον ΓΓ του ΝΑΤΟ γιατί επιμένει στην άποψή του κατά την επίσκεψη του τελευταίου στο Μέγαρο των Ηλυσίων την 28.11.2019, λίγες μέρες πριν την Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο www.tovima.gr . Επανάληψη της ίδιας ρήσης σε συνάντηση με τον Τυνήσιο ομόλογό του Κάις Σαίντ στις 23.06.2020 μετά το πρόσφατο ναυτικό περιστατικό μεταξύ πλοίων της Γαλλίας και της Τουρκίας www.freesunday.gr    

[14]            Επιστολή Πρέσβεως επί τιμή κ. Αλ. Μαλλιά σε Γερμανό ΥΠΕΞ 26.08.2020  www.liberal.gr

[15]            Συνέντευξη του Καθηγητού Πανεπιστημίου Κρήτης και τέως Ευρωβουλευτού των ΑΝΕΛ κ. Επαμεινώνδα Μαριά στην Γαλλική εφημερίδα La Tribune στις 27.08.2020 : Αναγκαίο όσο ποτέ το Ελληνο-Γαλλικό Αμυντικό Σύμφωνο με ρήτρα στρατιωτικής συνδρομής www.radioproto.gr

[16]            ΗΠΑ : «Επιλέγουν» Fremm για το ναυτικό τους και η Αθήνα σκεφτόταν αμερικανικές φρεγάτες        www.pentapostagma.gr 02.05.2020 & Νέες φρεγάτες για το ΠΝ : www.defencereview.gr 02.05.2020

Η ΑΓ. ΣΟΦΙΑ, Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ «ΘΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΟΝ ΓΕΝΕΣΘΑΙ.

Written by ΜΑΡΤΖΟΥΚΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ on Wednesday, 15 July 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Βασίλη Μαρτζούκου, Αντιναυαρχου ε.α., Αντιπροεδρου ΕΛΙΣΜΕ

Η ΑΓ. ΣΟΦΙΑ, Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ «ΘΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΟΝ ΓΕΝΕΣΘΑΙ

Όλα δείχνουν ότι στο εξής και για το ορατό μέλλον η Αγ. Σοφία θα λειτουργεί ως τζαμί. Ο Πρόεδρος Ερντογάν χρησιμοποιεί το θρησκευτικό συναίσθημα τόσο των Τούρκων όσο και των απανταχού Μουσουλμάνων, για οφέλη που υπηρετούν το κόμμα του αλλά κυρίως τις αναθεωρητικές, περιφερειακές τουρκικές φιλοδοξίες. Η σχετική απόφαση και η όλη μεθόδευση ήταν καλά σχεδιασμένη, με υψηλούς συμβολισμούς και πολλούς αποδέκτες. Οι χριστιανικές διαμαρτυρίες και οι πολιτικές χλιαρές αντιδράσεις της Δύσεως αλλά και της ορθόδοξης Ρωσίας δεν πρόκειται να αναιρέσουν το γεγονός αυτό. Όταν τίθεται θέμα κρισίμων επιλογών τα γεωπολιτικά κριτήρια υπερισχύουν των θρησκευτικών και πολιτισμικών αντιστοίχων. Μοναδική ίσως περίπτωση αλλαγής πολιτικής συμπεριφοράς κυβερνήσεων αποτελεί η συμπαγής πίεση της κοινής γνώμης (ψηφοφόροι) μετά από κατάλληλη μεταστροφή της.

Η αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής απαιτεί συνολική και συντεταγμένη ανάληψη ενεργειών. Ελλείψει διαχρονικής, διακομματικής, ίσως δε και αυτόφωτης Εθνικής Στρατηγικής, η Ελλάς συνήθως αντιδρά ανακλαστικά, σπασμωδικά και βραχύβια  σε κάθε τουρκική πρωτοβουλία αναλώνοντας  σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο σε μεμονωμένα γεγονότα. Η πρόκληση της  μετατροπής της Αγ. Σοφίας σε τέμενος, θα πρέπει να ενταχθεί στην συνολική αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής και ως θέμα με διεθνείς διαστάσεις ενδεχομένως να δημιουργεί μία στρατηγική ευκαιρία προς αξιοποίηση.

Στις διεθνείς σχέσεις, η αποτελεσματικότητα της διπλωματίας μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ειδικό βάρος της χώρας (εθνική ισχύς, αξιοπιστία, αυτονομία κ.λπ.). Απαιτείται ακόμη οργανωμένη κρατική στρατηγική επικοινωνία ικανή να απευθύνεται μεθοδικά, έγκαιρα και πειστικά προς τους εκάστοτε αποδέκτες (target groups) με αφηγήματα βασισμένα σε επιλεγμένα επιχειρήματα και με ταυτόχρονες υποστηρικτικές ενέργειες. Αποδέκτες των εθνικών αφηγημάτων δυνατόν να είναι Κυβερνήσεις, Διεθνείς Οργανισμοί, μη κρατικά κέντρα σκοπιμότητας, καθώς και η κοινή γνώμη (π.χ. Δυτική, Ρωσική, Αραβική, Τουρκική, Ελληνική).

Το οπλοστάσιο επιχειρημάτων κατά της Τουρκίας είναι πλούσιο, ανεξάντλητο και πραγματικό (όχι αποτέλεσμα μαύρης προπαγάνδας), εστιαζόμενο ενδεικτικά στα ακόλουθα:

  • Επεκτατική πηγή αστάθειας στην Α. Μεσόγειο που απειλεί την διεθνή ειρήνη, την συνοχή του ΝΑΤΟ καθώς και κράτη της περιοχής.
  • Παραβιάζει διαρκώς το Διεθνές Δίκαιο (εισβολή σε Κύπρο, Συρία, Ιράκ, Λιβύη, συμφωνία θαλασσίων ζωνών με Κυβέρνηση Σάραζ, διεκδικήσεις κατά Ελλάδος και Κύπρου κ.λπ.).
  • Ο υπερεξοπλισμός της (συμβατικός προς το παρόν και εν δυνάμει πυρηνικός) προκαλεί διλήμματα ασφαλείας σε γειτονικά  κράτη.
  • Τυχόν τουρκικός έλεγχος της Κύπρου δεν ακρωτηριάζει μόνο την Ελλάδα αλλά ελέγχει και αποκόπτει την μοναδική κατεύθυνση επικοινωνίας του Ισραήλ με την Δύση.
  • Επιλέγει να διαχωριστεί από την Δύση και να ηγηθεί του Ισλάμ (Χαλιφάτο) με ότι αυτό αντιπροσωπεύει. Η βεβήλωση του εμβληματικού χριστιανικού ναού της Αγ. Σοφίας αποτελεί ένα ακόμη μήνυμα της εν λόγω επιλογής (Οι Ρεπουμπλικάνοι Αμερικανοί συντηρητικοί χριστιανοί ψηφοφόροι θα πρέπει να τύχουν ιδιαιτέρας ενημερώσεως επί του θέματος αυτού).
  • Χρησιμοποιεί τους Μουσουλμάνους μετανάστες καθώς και τις τουρκικές μειονότητες στην Ευρώπη εκβιαστικά προς διείσδυση στην Δύση και αποκόμιση οφέλους.
  • Προσπαθεί να αποκτήσει επιρροή, πρόσβαση και βάσεις στην Β. Αφρική (μαλακό ευρωπαϊκό υπογάστριο) με αντίστοιχο εκτοπισμό παραδοσιακών ευρωπαϊκών κρατών.
  • Αν και μέλος του ΝΑΤΟ, η πολιτική της αποπνέει αναξιοπιστία (επιτήδειος ουδέτερος) αφού συνεργάζεται με την Ρωσία από την οποία αγοράζει στρατιωτικό υλικό αιχμής.
  • Προσπαθεί να ηγηθεί του κινήματος των Αδελφών Μουσουλμάνων. Υποθάλπει και χρησιμοποιεί την ισλαμική τρομοκρατία στην Μ. Ανατολή, την Αφρική και την Δύση.
  • Στο εσωτερικό, ο εξισλαμισμός της χώρας, τα  οικονομικά προβλήματα, η έλλειψη κράτους δικαίου και ο αυταρχισμός καθιστούν επισφαλείς τις εμπορικές επενδύσεις.
  • Αποδεικνύεται περίτρανα ότι ουδέποτε υπήρξε Δημοκρατία, καθ’ όσον οι Δημοκρατίες αποτελούν λαϊκές κατακτήσεις και δεν ιδρύονται με Προεδρικά διατάγματα.
  • Αποτελεί ιστορικά ξένο σώμα στην ευρύτερη περιοχή αφού το κράτος αυτό έχει κτισθεί επάνω στα ερείπια γηγενών πολιτισμών, πληθυσμών και μνημείων (π.χ. Έλληνες, Αρμένιοι, Άραβες, Κούρδοι κ.λπ.).
  • Η ευρωπαϊκή προάσπιση των ελληνικών και κυπριακών ζωτικών συμφερόντων από την τουρκική απειλή υπηρετεί ευρωπαϊκά ζωτικά συμφέροντα.
  • Αποτελεί θέμα κύρους για την υπερδύναμη των ΗΠΑ όπως μην απειλείται, γελοιοποιείται και εκβιάζεται από την Τουρκία, άνευ σχετικών επιπτώσεων.
  • Βαρύνεται ιστορικά με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
  • Στο εσωτερικό υπάρχουν πλέον των 70 εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων οι οποίες ίσως αποτελούν το πλέον αξιόλογο έμψυχο δυναμικό του κράτους αυτού. Οι βιαίως εξισλαμισθείσες αυτές μειονότητες θα πρέπει να γνωρίσουν τις ιστορικές ρίζες τους και σταδιακά να καταστούν υπερήφανες για αυτό που ήταν και όχι για αυτό που είναι.
  • Η βιαιότητα και βαρβαρότητα της Τουρκίας είναι δεδομένη, ανεξάρτητη κυβερνήσεων, ιστορικά τεκμηριωμένη και αποτυπώνεται διαχρονικά σε ατέλειωτη σειρά σχετικών εντυπώσεων και περιγραφών επιφανών προσωπικοτήτων της Δύσεως όλων των εποχών.
  • Υπάρχει πολιτισμικό χάσμα με την Δύση. Είναι αξιοσημείωτο ότι λαός δεκάδων εκατομμυρίων δεν έχει να επιδείξει επιτεύγματα στην τέχνη και τον πολιτισμό (έργα τέχνης, βραβεία Νόμπελ κ.λπ.).Οι ξεναγοί στην Τουρκία επιδεικνύουν αριστουργήματα άλλων πολιτισμών (κυρίως του ελληνικού) και τζαμιά.

Δυστυχώς στην Ελλάδα της προχειρότητας, αντί παγίας πολιτικής εθνικής συγκλίσεως, καταγράφονται απόψεις και ενέργειες σχιζοφρενικού τύπου, αναλόγως της ιδεολογικής και κομματικής προελεύσεως. Διαπνεόμενοι από το «σύνδρομο της Στοκχόλμης» και την ουτοπική ιδεοληψία «κατευνασμού του θηρίου» προσπαθούσαμε σκληρά, επί δεκαετίες, να πείσουμε τους σκεπτικούς Ευρωπαίους για το αναγκαίο της εντάξεως της Τουρκίας στην ΕΕ. Αποτρέπουμε φραστικά την Τουρκία δίχως να αυξάνουμε τις αμυντικές δαπάνες στο ελάχιστο. Οι διεθνιστές αριστεροί πολιτικοί μας ισχυρίζονται ότι Έλληνες και Τούρκοι εργάτες είναι αδέλφια που καταπιέζονται και διχάζονται από το Δυτικό ιμπεριαλιστικό κεφάλαιο. Οι παγκοσμιοποιημένοι κοσμοπολίτες πολιτικοί αφαιρούν ή αλλοιώνουν κάθε επίμαχο στοιχείο τουρκικής φρικαλεότητας ή προγονικής δικαιολογημένης απέχθειας, από τα βιβλία της Ιστορίας που θα έθιγε την «ειρηνική συνύπαρξη» των δύο λαών» και με τηλεοπτικές σειρές περιγράφουν την μεγαλοψυχία και την δικαιοσύνη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έναντι των υπηκόων της. Η «ελληνοτουρκική φιλία» και τα «ζωτικά τουρκικά συμφέροντα» αναδύονται εμβόλιμα, υποστηριζόμενα από εγχώριους διανοουμένους, Ινστιτούτα, συμβούλους, αναλυτές και ενισχυόμενα  με απονομές βραβείων «Ιπεκτσί». Ο «κοινός πολιτισμός» του Καραγκιόζη, του μπακλαβά, του σαλεπιτζή και του τσιφτετελιού, τονίζεται με πάθος. Θρησκευόμενοι κύκλοι διαλαλούν την «καθ’ ημάς Ανατολή» στην οποία ανήκει το γένος (και όχι έθνος) των Ελλήνων και εστιάζουν τα βέλη τους  προς την «μοχθηρή», «διεφθαρμένη» και «αιρετική» Δύση που υπονομεύει τους δύο λαούς. Οι Δήμαρχοι διαγκωνίζονται προκειμένου οι πόλεις τους να «αδελφοποιηθούν» ή να συνδιοργανώσουν πολιτιστικές παραστάσεις με Γενιτσάρους ή και  να δώσουν ονόματα σφαγέων Τούρκων ηγετών σε κεντρικούς δρόμους. Απαραίτητη πολιτική προεκλογική κίνηση πολιτικών του Βορρά αποτελεί η φωτογράφηση με τον Τούρκο Πρόξενο της Κομοτηνής. Τέλος δε πολλοί ανενημέρωτοι συμπολίτες μας αφού σκουπίσουν τα δάκρυά τους για την Αγ. Σοφία και συντετριμμένοι μαζέψουν τα κομμάτια τους, σύντομα θα μεταβούν εκ νέου για διακοπές και φθηνά ψώνια στην Πόλη.

Κύριοι ας συνέλθουμε. Είμαστε έθνος ανάδελφο και η διεθνής κοινότητα μας πιέζει να εκχωρήσουμε κυριαρχία διαπραγματευόμενοι. Οι επώδυνες ή επαχθείς Συμφωνίες υπό καθεστώς πειθαναγκασμού αποφεύγονται μόνον όταν υπάρχει ισορροπία στον συσχετισμό ισχύος και έχει εκδηλωθεί πειστική πολιτική πρόθεση χρήσεως της ισχύος αυτής. Οι πολιτικοί μας εγκατέλειψαν δυστυχώς τις ένοπλες δυνάμεις επί 20 έτη. Εάν μεταμελούνται, έστω και τώρα, ας τις ενισχύσουν με άμεσες διαδικασίες (αρχή από την θητεία, εφεδρεία, πλήρη διαθεσιμότητα υφισταμένων μέσων, όπλων και υλικού, απόκτηση ασύμμετρων δυνατοτήτων κ.λπ.). Κάτι πρέπει να αλλάξει πριν είναι αργά και μας βαρεθεί ο από μηχανής Θεός της Ελλάδος.

15 – Ιουλίου – 2020

Αντιναύαρχος ε. α. Β. Μαρτζούκος ΠΝ

Επίτιμος Διοικητής Σχολής Ναυτικών Δοκίμων

          Αντιπρόεδρος ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

 

Γεωπολιτική: H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία

on Tuesday, 14 July 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Της Αννας Κωνσταντιδου, Ιστορικου-Διεθνολόγου

Γεωπολιτική: H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία

H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία
 
 

Η απόφαση που εκδόθηκε από το τουρκικό Συμβούλιο τής Επικρατείας και το διάταγμα Ερντογάν για τη μετατροπή τής Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό λατρευτικό χώρο, αναμφίβολα αποτελεί πλήγμα όχι μόνο για τον χριστιανικό Κόσμο, αλλά για τον οικουμενικό πολιτισμό. Είναι μία απόφαση που πάρθηκε, στοχεύοντας να πλήξει την ελληνική θρησκευτική παράδοση και τον ελληνικό πολιτισμό, συγχρόνως δε, καταδεικνύοντας στην Κοινή Γνώμη, ότι το τουρκικό κράτος είναι μία δύναμη που μπορεί και μόνη της να προασπίσει τα συμφέροντά της.

Η γειτονική χώρα, μετά το μεταναστευτικό, εργαλειοποίησε στον υπέρτατο βαθμό το ζήτημα τού μνημείου τής Ορθοδοξίας, προκειμένου όχι μόνο να στρέψει το βλέμμα των ισχυρών δυνάμεων πάνω της όσο κυρίως για να σύρει την Ελλάδα στο «τραπέζι των διαπραγματεύσεων» όσον αφορά τα μεταξύ μας θέματα.

Η Τουρκία γνωρίζει καλά, ότι λόγω ισχυρών οικονομικών και στρατιωτικών συμφερόντων που φέρουν τα δυτικά κράτη νότια της Κρήτης (λχ. η αμερικανική βάση στη Σούδα) και πλησίον του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων (για τις γεωτρήσεις), θα ήταν ιδιαίτερα παρακινδυνευμένο και τελείως απερίσκεπτο από μέρους της να προβεί σε κάποια ενέργεια (πέρα από τις εμφατικές δηλώσεις της) που θα οξύνει τα «πνεύματα» με την Ευρώπη και τη Δύση σε σημείο ακραίο. Γιατί δεν πρέπει να μας διαφεύγει και κάτι ακόμα.

Ακόμα και αν οι σύμμαχοί μας έχουν εκφραστεί δημοσίως, ότι το Αιγαίο αποτελεί μία υπόθεση που αφορά μόνο τις δύο χώρες, ωστόσο δεν παύει, η Ελλάδα να είναι μέλος των περισσότερων διεθνών και (κυρίως) ευρωπαϊκών οργάνων , οπότε δεσμεύονται θεσμικά απέναντί της.

Η τουρκική διπλωματία, μετά το φιάσκο με το μεταναστευτικό, θεωρεί ότι η Αγία Σοφία είναι μία «εύπεπτη» λύση που παρά τη θύελλα αντιδράσεων που θα ξεσηκώσει, επειδή δεν θίγονται ζωτικά συμφέροντα των Δυτικών, θα λάβει πολύ περιορισμένες διαστάσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, έτσι έχουν τα πράγματα ή είναι πολύ διαφορετικά;

Τι μπορούμε και πρέπει να περιμένουμε από εδώ και πέρα όσον αφορά τόσο τις αντιδράσεις που θα προκύψουν μετά τη συγκεκριμένη απόφαση όσο και πώς θα διαχειριστεί το ζήτημα από εδώ και εξής το τουρκικό κράτος; Θεωρώ, ότι η Τουρκία, έχοντας δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα στο λιβυκό μέτωπο, ταυτόχρονα με μία (νέα) συριακή κρίση να καραδοκεί, βρίσκεται σε αρκετή σύγχυση. Κάτω από το πρίσμα αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται η διαχείριση και η αντιμετώπιση τού συγκεκριμένου ζητήματος.

Η συγκεκριμένη απόφαση ήθελε να καταδείξει, ότι η Τουρκία βρίσκεται στις επάλξεις. Παράλληλα, όπως ήδη μπορεί να εικάσει κάποιος, η απόφαση αυτή για μετατροπή τού μνημείου σε τζαμί θα θέσει σε κίνδυνο τις ρωσοτουρκικές σχέσεις, που ήδη βρίσκονται σε σημείο καμπής, λόγω της Λιβύης και της μη χρήσης των S400.

Ωστόσο πιστεύω, ότι ο Ερντογάν για τη μετατροπή τού μνημείου σε θρησκευτικό τέμενος, θεωρώ ότι κινήθηκε υπό το πρίσμα δύο τινών: το πρώτο είναι, η οποιαδήποτε αντίδραση από τα κράτη που επιχειρούν στο αντίθετο από το δικό του στρατόπεδο στη Λιβύη, ενδεχομένως να δείξει και τον άμεσο υπαίτιο του τελευταίου χτυπήματος στην τουρκική βάση (μπορεί αυτό να αποτελεί μία εικασία, ωστόσο γνωρίζουμε πολύ καλά τον τρόπο που ενεργεί η γειτονική χώρα, όταν θέλει να πετύχει τους σκοπούς της), το δεύτερο είναι, με βάση τις τελευταίες δηλώσεις Λαβρόφ περί ανακωχής στο λιβυκό μέτωπο, αν και κατά πόσο αυτές, μετά τη συγκεκριμένη απόφαση, θα λάβουν «σάρκα και οστά».

Αναμένοντας τις εξελίξεις που είναι ιδιαίτερα καταιγιστικές, αυτό που μπορούμε να ισχυριστούμε με σιγουριά είναι, ότι ο Τούρκος Πρόεδρος, ως άλλος «Ιανός», μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας του αναμένει πώς θα αντιμετωπίσουν το ζήτημα η Γαλλία και η Ρωσία και αν η αντίδραση θα μεταφερθεί στο λιβυκό μέτωπο. Και τότε θα «αναδείξει» το ανάλογο πρόσωπο. Πάντως, αν θέλουμε να εστιάσουμε στο διάγγελμά του εμμέσως πλην σαφώς θέτει υπό αμφισβήτηση τον ίδιο το κεμαλισμό: «ακυρώνουμε την πληρωμένη είσοδο, καθώς η Αγιά Σοφιά εγκαταλείπει το μουσειακό καθεστώς.

Η κοινή παγκόσμια κληρονομιά της Αγιάς Σοφιάς θα συνεχίσει να αγκαλιάζει όλο τον κόσμο με τρόπο ειλικρινή και αυθεντικό…..Το ζήτημα αφορά την κυριαρχία της Τουρκίας». Θεωρώ, ότι η τελευταία φράση τού Ερντογάν ακυρώνει ευθέως την ίδια την Ιστορία της χώρας του, καθώς ουσιαστικά αφήνει αιχμές ως προς τον τρόπο που έδρασαν ο Κεμάλ και οι πολιτικοί επίγονοί του στα διπλωματικά ζητήματα, που όπως ισχυρίζεται ο Τούρκος Πρόεδρος είχαν αρνητικό αντίκτυπο στη υπόσταση τού κράτους. Μένει να δούμε πώς μετά το συγκεκριμένο διάγγελμα θα αντιδράσει το κεμαλικό κόμμα και οι προοδευτικές φωνές τής χώρας.

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίσει την απόφαση, θέτοντας στο τραπέζι το κλείσιμο τού τουρκικού Προξενείου στην Κομοτηνή και το καθεστώς τής οικίας τού Κεμάλ στην Θεσσαλονίκη που λειτουργεί ως μουσείο.

Πάντως, η απόφαση αυτή του τουρκικού ΣτΕ θυμίζει τον τρόπο που έδρασε ο ISIS απέναντι στην Παλμύρα (ένα ακόμα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς)… «Βίοι (ιδεολογικά) ταυτιζόμενοι»

Η Άννα Κωνσταντινίδου είναι Ιστορικός- Διεθνολόγος, Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου & Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Ερευνήτρια στη Νομική Σχολή ΑΠΘ και Εξωτερική Συνεργάτιδα της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου (ΑΔΙΣΠΟ).

Η «Ορθή Οδός» του Γιτζάκ Ράμπιν, μας δείχνει τον δρόμο για το μέλλον.

on Thursday, 09 July 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Του Ιωάννη Μπαλτζώη, Αντγου (ε.α.) πρωην ΑΚΑΜ ΤΕΛ ΑΒΙΒ και προεδρος του ΕΛΙΣΜΕ

Η «Ορθή Οδός» του Γιτζάκ Ράμπιν, μας δείχνει τον δρόμο για το μέλλον.  

 

 

Γράφει ο  Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*

            Είναι στιγμές που στην ιστορία των εθνών κάποια γεγονότα, ομιλίες και παροτρύνσεις ηγετών, αναφορές σε ιστορικά γεγονότα κλπ να  γίνονται σύνθημα, όραμα και οδηγός για την πορεία των εθνικών θεμάτων. Έτσι σε ένα τέτοιο γεγονός θα αναφερθούμε, που έχει σχέση με την εθνική συνείδηση και συμπεριφορά των Ισραηλινών,  σε δύσκολες περιόδους  και ιδιαίτερα σε πολεμικές συρράξεις με τους πολλούς εχθρούς που περιβάλλουν το Ισραήλ και που μπορεί και πρέπει να γίνει οδηγός και για την Ελλάδα.  

Η ΣΥΓΓΝΩΜΗ ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ.

Την τελευταία ημέρα της επίσκεψης του Μπαράκ Ομπάμα στο Ισραήλ τον Μάρτιο του 2013, συνέβη το ανεπάντεχο. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου, συνοδεύοντας στο αεροδρόμιο Μπέν Γκουριόν τον Μπαράκ Ομπάμα, ξαφνικά με προτροπή του Αμερικανού Προέδρου συνομιλεί  τηλεφωνικά και  ζητάει συγνώμη από τον Τούρκο πρωθυπουργό Ερντογάν. Η συγγνώμη είχε σχέση με  τον θάνατο των εννέα Τούρκων πολιτών τον Μάιο του 2010, από την στρατιωτική επιχείρηση   των Ισραηλινών κομάντος, στο επικεφαλής πλοίο ΜΑΒΙ ΜΑΡΜΑΡΑ του λεγόμενου «στολίσκου ελευθερίας», που κατευθυνόταν προς την Γάζα, με σκοπό να «σπάσει» τον αποκλεισμό που είχε επιβάλλει το Ισραήλ,  με το πρόσχημα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η ενέργεια αυτή  του Νετανιάχου προκάλεσε πλήθος σχολίων.

 

 Στην Ελλάδα ιδιαίτερα,  «έγκυροι» αναλυτές υπερβάλλαν εαυτούς  σε κινδυνολογικά σενάρια και δυσοίωνες εκτιμήσεις για το μέλλον των Ελληνο-Ισραηλινών σχέσεων. Tο ξέσπασμα των “Τουρκολάγνων”  αυτών αναλυτών  θα μπορούσε να θεωρηθεί  και ως συγκεκαλυμμένη έκφραση  αντισημιτικών αισθημάτων και απέχθειας προς  το Ισραήλ και τους Ισραηλινούς, κάτι που ακόμη και σήμερα συμβάινει.    Γιατί πως αλλιώς να εξηγήσεις όλη αυτή την υστερία των δυσοίωνων και καταστροφικών  αναλύσεων, για το μέλλον της Ελλάδος,  που καταστρέφεται από ένα συγνώμη,  για  την “αχαριστία”   και την ασυνέπεια των Ισραηλινών που «πρόδωσαν» τους φίλους,  για την αδιαφορία του Ισραήλ  για τα  τεκταινόμενα στην Κύπρο και άλλα πολλά ακόμη, που παρατηρείται ακόμη και σήμερα; Πάντως η πορεία των Ελληνο-Ισραηλινών σχέσεων από τότε μέχρι τώρα δεν δικαίωσε τους ανησυχούντες, αλλά αντιθέτως γιγαντώθηκε σε όλους τους τομείς, με αποτέλεσμα να έχει ήδη δημιουργηθεί μια ισχυρή φιλία και συμμαχία.

Η ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΤΖΑΚ ΡΑΜΠΙΝ

Το 1967, μετά τον νικηφόρο Πόλεμο των Έξι Ημερών, ο Γιτζάκ Ράμπιν εκφώνησε μία ομιλία,  που έμεινε γνωστή στην ιστορία,  ως «Η ορθή οδός». Στην ομιλία του αυτή ο Ράμπιν,   απέτινε φόρο τιμής στην ηθική διαγωγή των IDF [Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων] κατά τη διάρκεια της εμπόλεμης σύρραξης, η οποία «ξεκινά με το πνεύμα και τελειώνει με την πνεύμα». Σύμφωνα λοιπόν  με τον Ράμπιν, οι θυσίες και η αδελφοσύνη των Ισραηλινών στρατιωτών δεν ήταν το αποτέλεσμα της μαχητικότητάς τους,  αλλά προέκυψαν από την επίγνωση του γεγονότος ότι ο αγώνας τους ήταν δίκαιος, καθώς  και από τη συνειδητοποίηση του ρόλου τους και του καθήκοντός τους , που ήταν η  «διασφάλιση της ύπαρξης του Ισραηλινού έθνους στην πατρίδα του, στο πατρογονικό Yeretz Israel».

Η ιστορία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι η νίκη, είτε σε πολιτικό είτε σε στρατιωτικό επίπεδο, επιτυγχάνεται από εκείνους που πιστεύουν εντονότερα στην ορθότητα του αγώνα τους  και που διατηρούν  βαθιά πίστη και πεποίθηση ότι πράττουν το ορθό. Και είναι αποδεδειγμένο, ότι η νίκη δεν έχει σχέση μόνο με το πολυπληθές του στρατεύματος.   Έχουμε πολυάριθμα παραδείγματα σε ολόκληρη την παγκόσμια ιστορία,  από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η Ελληνική ιστορία βρίθει τέτοιων παραδειγμάτων, όπως την μάχη του Μαραθώνα, την μάχη των Θερμοπυλών, την ναυμαχία της Σαλαμίνος, τις μάχες του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατά των Περσών και για να μην μακρηγορούμε να αναφερθούμε και στο έπος του 40. Αυτό συνέβη,  στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας για το Ισραήλ, το 1948,  όταν οι ολιγάριθμες εβραϊκές δυνάμεις (Yishuv) επικράτησαν των Ενόπλων Δυνάμεων  πέντε Αραβικών κρατών. Το αυτό συνέβη  και στο Βιετνάμ, όπου οι ΗΠΑ υπέστησαν σοβαρές απώλειες που οφείλονται σε εσωτερικές διαφωνίες των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων,  ως προς τη δικαιολόγηση του πολέμου αυτού και από την άλλη πλευρά ο λόγος που οι Βιετκόγκ τελικά νίκησαν.

ΤΟ  ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΛΙΜΠΕΡΜΑΝ

Σε   άρθρο του τον Απρίλιο του 2013, ο πρώην ΥΠΕΞ του Ισραήλ  και αρχηγός κόμματος Αβίγκντορ Λίμπερμαν,    επικρίνει την απολογία του Πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου προς στον  Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντοάν, χρησιμοποιώντας ως επιχείρημα αυτή την ιστορική ομιλία του Γιτζάκ Ράμπιν και  την ηθική έννοια της  «Ορθής Οδού», κάνοντας  μάλιστα λόγο και για τις επιπτώσεις της στις σχέσεις του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο.  Κρίνεται σκόπιμο να το παραθέσουμε γιατί έχει έννοιες και αναφορές για την φιλία και συνεργασία μας.

Αναφέρει ο Λίμπερμαν: « Ο κύριος λόγος για την αντίρρηση μου στην απολογία του Ισραήλ προς την Τουρκία είναι το πνεύμα και η ηθική αξία του Ορθού δρόμου. Αυτή η απολογία, εάν αποβεί επιζήμια για το βασικό αίσθημα της δικαιοσύνης και της ηθικής του ισραηλινού λαού, θα προκαλέσει μακροχρόνια ζημία στη χώρα, ανεξαρτήτως του άμεσου πολιτικού οφέλους που φαίνεται να εξασφαλίζει. Οι στρατιώτες που διακινδύνευσαν τη ζωή τους για λογαριασμό του κράτους του Ισραήλ στο MaviMarmara, αξίζουν κάτι καλύτερο».

 

Και ο Λίμπερμαν  συνεχίζει: «Ακόμη πιο σημαντικός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Ελλάδα, η Κύπρος, τα κράτη του Κόλπου, οι Κούρδοι, καθώς και οι μετριοπαθείς και οι κοσμικοί Τούρκοι εξέλαβαν την απολογία. Η ερμηνεία τους είναι ότι αντί της συνεργασίας με το Ισραήλ, είναι προτιμότερο όπως το αγνοήσουν και ασχοληθούν απευθείας με τον Ερντογάν και τον Νταβούτογλου. Τους αποδεικνύει ότι δεν μπορούν να στηρίζονται στο Ισραήλ και ότι δεν μπορούν να συνεργαστούν μαζί μας για θέματα που είναι ζωτικής σημασίας για εμάς,  όσον αφορά στην ενίσχυση των μετριοπαθών στοιχείων στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για μία μακροπρόθεσμη στρατηγική ζημία, τα αποτελέσματα της οποίας δεν έχουν ακόμη καταστεί πλήρως ορατά.

Δηλαδή με απλά λόγια  για πρώτη φορά Ισραηλινός πρωθυπουργός «έδωσε» προς χάριν της πολιτικής και της διπλωματίας και με οφέλη άγνωστα προς το παρόν , την υπερηφάνεια  του Ισραηλινού έθνους, τις Ένοπλες δυνάμεις του.  Ίσως δεν είναι τυχαίο, ότι ο Νετανιάχου δεν προέρχεται από τις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ ( IDF), ως είθισται να είναι η συντριπτική πλειοψηφία των  Ισραηλινών πρωθυπουργών.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ.

            Σε ότι αφορά το ηθικό μέρος, τα είπε όλα ο Λίμπερμαν. Η  απολογία του Ισραήλ προς την Τουρκία αντιτίθεται στο πνεύμα και την  ηθική αξία της  Ορθής Οδού, του Γιτζάκ Ράμπιν. Και όσο και αν κάποιοι δεν το θεωρούν σημαντικό, είναι και πολύ μάλιστα. Εκτιμάται ότι τελικά θα αποβεί επιζήμια για το βασικό αίσθημα της δικαιοσύνης και της ηθικής του ισραηλινού λαού και όπως πιστεύει και ο Λίμπερμαν τελικά  θα προκαλέσει μακροχρόνια ζημία στη χώρα, ανεξαρτήτως του όποιου  πολιτικού οφέλους , που θεωρεί ότι θα αποκομίσει ο Νετανιάχου. Και υπάρχει ακόμη και το θέμα της προστασίας των στρατιωτών που δεν έχει κλείσει. Και αυτό είναι το σημαντικότερο.  Σε ότι αφορά τους φίλους και τους συμμάχους του Ισραήλ, η απογοήτευση ήταν έντονη και φανερή. Το Ισραήλ χάνει το προφίλ του ισχυρού, που δεν υποχωρεί σε πιέσεις  και σε δύσκολες καταστάσεις και επιβιώνει πάντα αν και περιτριγυρίζεται από εχθρούς. Και τελικά Ο Λίμπερμαν δικαιώθηκε. Παρά την προσωρινή ύφεση στις σχέσεις των δύο χωρών και μετά την αποζημίωση που κατέβαλλε το Ισραήλ στις οικογένειες των θυμάτων από την επιχείρηση στο πλοίο ΜΑΒΙ ΜΑΡΜΑΡΑ, που υπήρξε μια σχετικά καλή περίοδο στις σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ, τελικά οι σχέσεις κατακρημνίσθηκαν ξανά στην άβυσσο της εχθρότητας, των κατηγοριών και των προσβολών, ιδιαίτερα εκ μέρους της Τουρκίας κατά του Ισραήλ.

            Εκτιμούμε ότι η βασική φιλοσοφία της στρατηγικής μας συνεργασίας με το Ισραήλ δεν έχει αλλάξει και ότι μας συνδέουν κοινοί πολιτικοί, πολιτισμικοί και ενεργειακοί δεσμοί. Τα συμφέροντα είναι κοινά και απαραίτητα και για τις δύο, ή μάλλον και για τις τρεις χώρες. Και έτσι το βλέπει και η συντριπτική πλειοψηφία των Ισραηλινών. Απλά η Ελλάδα θα πρέπει να εγκαταλείψει την εθνοκτόνο πολιτική του συμβιβασμού  με την Τουρκία και τα φοβικά σύνδρομα που μας διακατέχουν στην εξωτερική μας πολιτική και  με ενότητα, θάρρος , συνεργασία και πολιτική διαύγεια να εκμεταλλευτεί τις εξελίξεις     τις υφιστάμενες συμμαχίες με Γαλλία πρωτίστως, με Αίγυπτο, με Ισραήλ, με ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία και Ιορδανία, καθόσον τόσο τα συμφέροντα όσο και ο εχθρός είναι κοινός, η επιθετική, αναθεωρητική ,επικίνδυνη , πειρατική Τουρκία. Ιδιαίτερα το τελευταίο χρονικό διάστημα όπου η μεγαλομανία του αλαζόνα Σουλτάνου, που ξεπέρασε κάθε προηγούμενο και προκαλεί την διεθνή νομιμότητα και την ειρήνη. Έτσι, με ανάλογο όραμα όπως η ορθή οδός του Γιτζάκ Ράμπιν, με ομοψυχία, με πατριωτικό συναίσθημα, με την πεποίθηση του δικαίου, με την αντίληψη ότι υπερασπιζόμαστε την εθνική μας κυριαρχία και υπόσταση, να είμαστε σίγουροι και αποφασισμένοι ότι όχι μόνο θα αντιμετωπίσουμε τον «αλαφιασμένο» γείτονα, αλλά η αντιμετώπισή του θα είναι καθοριστική, αποτελεσματική και εθνικά υπερήφανη. Ο Έβρος μας έδειξε τον δρόμο, το μόνο που μένει είναι το πιστέψουμε.

 

*Ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης  είναι Αντγος (ε.α.), πρώην  ΑΚΑΜ ΤΕΛ ΑΒΙΒ και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ (Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών)

Ο Ζομινί, ο Κλαούζεβιτς και η επιστήμη του πολέμου

on Monday, 06 July 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις, Μελέτες

Του Ιστορικού Μανωλη Πεπονα

Ο Ζομινί, ο Κλαούζεβιτς και η επιστήμη του πολέμου

 Γράφει ο Μανώλης Πέπονας, Ιστορικός

 Από την αρχαιότητα έως σήμερα, οι διάφορες προσεγγίσεις περί των οργανωμένων ένοπλων αντιμαχιών αποτελούν κύρια πεδία μελέτης των ειδημόνων, μα και το διανοητικό υπόβαθρο για την άσκηση της κρατικής πολιτικής. Ως σημείο σταθμός σε αυτή την πνευματική πορεία θα μπορούσε να οριστεί ο 19ος αιώνας, κατά τον οποίο έλαβαν χώρα σημαίνουσες επιστημονικές ανακαλύψεις και πολιτικές μεταβολές που επηρέασαν τη στρατιωτική οργάνωση, επιτρέποντας στον Ναπολέοντα να κυριαρχήσει σε ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης. Με τη σειρά τους, οι ναπολεόντειοι πόλεμοι συνέβαλλαν καθοριστικά στη συγγραφή δύο διαχρονικών έργων, του Περί Πολέμου του Πρώσου στρατηγού Καρλ φον Κλαούζεβιτς και του Η Τέχνη του Πολέμου του Ελβετού συναδέλφου του, Αντουάν Ανρί Ζομινί. Σε αμφότερα τα συγγράμματα, εξετάζεται το ενδεχόμενο ο πόλεμος να αποτελεί μια ακόμη επιστήμη όμοια με αυτή των μαθηματικών, καθώς επίσης η ίδια η φύση του εν λόγω φαινομένου. Οι απαντήσεις του Ζομινί και του Κλαούζεβιτς στο συγκεκριμένο ζήτημα συγκροτούν για ακόμη μια φορά ένα εν πολλοίς αντιθετικό δίπολο, το οποίο επηρεάζει τους ειδικούς έως τις μέρες μας. 

 

Ζομινί και Κλαούζεβιτς: βίοι παράλληλοι

Τα πρώτα δεκαπέντε έτη του 19ου αιώνα στιγματίστηκαν από τη δράση του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, του Κορσικανού αξιωματικού που κυβέρνησε τη Γαλλία ως αυτοκράτορας. O Ναπολέων νίκησε τους συχνά υπέρτερους αντιπάλους του κεφαλαιοποιώντας τις ριζικές αλλαγές τις οποίες επέφερε η επανάσταση του 1789. Καταρχάς, η αναδυόμενη ιδεολογία του λαϊκού πολέμου επέτρεψε τη συγκέντρωση τεραστίων στρατιωτικών μαζών υπό το σύνθημα της γενικής πανστρατιάς. Επιπρόσθετα, η εξέλιξη του Όπλου του πυροβολικού επέτρεψε στον Ναπολέοντα να οργανώσει ευέλικτα σώματα με επαρκή ισχύ πυρός, ανατρέποντας κάθε πρότερο δεδομένο στα πεδία των μαχών. Τέλος, όντας εντός ενός έντονα ιδεολογικά φορτισμένου κλίματος, ο Γαλλικός Στρατός διεξήγαγε ένα πρώιμο είδος ολοκληρωτικού πολέμου, όπου η οικονομία ετίθετο προς εξυπηρέτηση του πολεμικού σκοπού. Έτσι, από την εκστρατεία στην Αίγυπτο έως το Βατερλώ, ο Γάλλος αυτοκράτορας κυριάρχησε, διαχέοντας τα μηνύματα της Γαλλικής Επανάστασης σε ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο.[1]

Η πορεία του Ναπολέοντα ήταν καταλυτική για τη νοητική ωρίμανση του Κλαούζεβιτς. Ο τελευταίος υπήρξε μάρτυρας μιας σειράς μαχών που μετέβαλλαν όχι μόνο τα σύνορα, μα και την πολιτική κατάσταση της Ευρώπης. Με τη μάχη της Ιένας (1806) για παράδειγμα, ο Γαλλικός Στρατός διέλυσε την πρωσική αριστοκρατική αντίληψη σχετικά με τα στρατιωτικά ζητήματα, ενώ η ήττα του Ναπολέοντα στη Ρωσία (1812) σήμανε την αρχή του τέλους του «γαλλικού αετού». Εν τέλει, το 1815 στο βελγικό χωριό Βατερλώ ένας ετερογενής συνασπισμός έθεσε τέλος στα σχέδια του αυτοκράτορα. Τόσο στις παραπάνω συγκρούσεις, όσο και στην εξέλιξη των πολεμικών τακτικών, η προσωπικότητα του Ναπολέοντα κυριάρχησε, με τους αντιπάλους του να ακολουθούν τα βήματά του. Ο Κλαούζεβιτς ήταν ένας από τους πολλούς θεωρητικούς που μαθήτευσαν απέναντι ή δίπλα στον Κορσικανό ηγέτη, αναπτύσσοντας τις ιδέες τους στα πλαίσια μιας εποχής ανακατατάξεων.[2]

Ο Πρώσος θεωρητικός γεννήθηκε κοντά στο Μαγδεμβούργο το 1780. Ως γιος ενός χαμηλόβαθμου αξιωματικού, κατετάγη στις Ένοπλες Δυνάμεις της πατρίδας του σε νεαρή ηλικία, βιώνοντας από νωρίς τις ακραίες συνθήκες τις οποίες δημιουργεί ένας πόλεμος. Για πρώτη φορά βρέθηκε σε πεδίο μάχης ηλικία 13 ετών κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων που ακολούθησαν τη Γαλλική Επανάσταση. Ακολούθως, στα τέλη της δεκαετίας του 1790, στα διαλείμματα των συρράξεων, μελέτησε εντατικά διάφορα ζητήματα επιστημονικής ή τεχνικής υφής, αποκτώντας έντονο ενδιαφέρον για τη φιλοσοφία. Με αυτά τα εφόδια έγινε δεκτός στην περίφημη Ακαδημία Πολέμου (Kriegsakademie) του Βερολίνου, όπου σύντομα τέθηκε υπό την προστασία του στρατηγού Γκέραρντ φον Σάρνχορστ. Γρήγορα, ο Κλαούζεβιτς διακρίθηκε για την επιμέλειά του, με αποτέλεσμα να οριστεί εκπαιδευτής του νεαρού πρίγκιπα Αυγούστου. Την ίδια περίοδο συνέγραψε αρκετά πονήματα για τις τακτικές και τη φύση του πολέμου, τα οποία εμφορούνται από νεωτερικές ιδέες.[3]

Το 1806 ο Πρώσος αξιωματικός συμμετείχε στην καταστροφική για το κράτος του μάχη της Ιένας, συνελήφθη δε και κρατήθηκε στη Γαλλία για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Μετά την απελευθέρωσή του, εντάχθηκε σε επιτροπή με αντικείμενο τον εκσυγχρονισμό του Πρωσικού Στρατού υπό τον Σάρνχορστ. Εντός αυτής, ο Κλαούζεβιτς υποστήριξε ένθερμα την ενεργητική αντίσταση στον Ναπολέοντα, ερχόμενος σε διαφωνία με τον Πρώσο βασιλιά. Η υποχωρητικότητα του τελευταίου οδήγησε τον Κλαούζεβιτς να εγκαταλείψει τη χώρα του και να καταφύγει στη Ρωσία. Ευρισκόμενος δίπλα στον τσάρο, ο εν λόγω αξιωματικός πολέμησε στη μάχη του Μποροντίνο, παρακολούθησε την υποχώρηση των Γάλλων από τη Μόσχα και συμμετείχε στις διπλωματικές ενέργειες που οδήγησαν στη δημιουργία του ευρωπαϊκού συνασπισμού κατά του Ναπολέοντα. Με τον Σάρνχορστ να σκοτώνεται το 1813, επέστρεψε στην πατρίδα του και έλαβε μέρος στην εκστρατεία του 1815 ως επιτελικός αξιωματικός. Κατέχοντας αυτή την ιδιότητα αγκίστρωσε τις δυνάμεις του στρατηγού Γκρουσύ στο Βαβρ, στερώντας πολύτιμες ενισχύσεις από τους Γάλλους που πολεμούσαν στο Βατερλώ.[4]

Μετά την πτώση του Ναπολέοντα, ο Κλαούζεβιτς προήχθη σε υποστράτηγο και ορίστηκε διευθυντής της Ακαδημίας Πολέμου του Βερολίνου. Μεταξύ των ετών 1815 και 1830 ασχολήθηκε με τη συγγραφή του γνωστότερου έργου του, Vom Kriege (Περί Πολέμου), το οποίο όμως δεν κατάφερε να ολοκληρώσει. Πέθανε το 1831 σε ηλικία 51 ετών, προσβεβλημένος από χολέρα. Την έκδοση του Περί Πολέμου περάτωσε η πολυπράγμων σύζυγός του, Μαρί, το 1832.[5]

Από την άλλη πλευρά, ο Ζομινί ήταν γόνος εύπορης ελβετικής οικογένειας και ως εκ τούτου προοριζόταν για επιχειρηματική σταδιοδρομία. Ωστόσο, παρότι πραγματοποίησε σπουδές σε εμπορική σχολή, το ενδιαφέρον του για τα στρατιωτικά ζητήματα δεν άργησε να εκδηλωθεί. Έτσι, έπειτα από μια περίοδο παραμονής στο Παρίσι όπου λάμβαναν χώρα κοσμογονικές αλλαγές, ο 19χρονος Αντουάν-Ανρί έγινε αξιωματικός της νεοπαγούς Ελβετικής Δημοκρατίας το 1798. Στον στρατό της ιδιαίτερης πατρίδας του, ο Ζομινί απέκτησε εμπειρία σε επιτελικά ζητήματα και διακρίθηκε για τις ιδέες του. Με αυτά τα εφόδια, το 1801 μετέβη εκ νέου στη γαλλική πρωτεύουσα, όπου συνέγραψε το πρώτο του έργο, Traité des grandes operations militaires. Η δημοφιλία του τελευταίου υπήρξε τέτοια, ώστε ο Γάλλος στρατηγός Μισέλ Νεΰ πήρε υπό την προστασία του τον νεαρό συγγραφέα, φέρνοντάς τον σε επαφή με τον Ναπολέοντα.[6]

Το 1805 ο Ζομινί κατετάγη στις Ένοπλες Δυνάμεις του αυτοκράτορα ως συνταγματάρχης. Ακολουθώντας τον πάτρωνά του, Νεΰ, πολέμησε σε κρίσιμες μάχες όπως αυτές του Ουλμ (1805), της Ιένας (1806) και του Άιλαου (1807). Η σχέση του με τον Γάλλο στρατηγό χαρακτηρίστηκε από αρκετές διακυμάνσεις, έγινε δε αντικείμενο κριτικής από τους συναδέλφους του. Έτσι, μολονότι οι συμβουλές του Ζομινί προς τον ανώτερό του απεδείχθησαν χρήσιμες, το κλίμα εναντίον του επιδεινωνόταν συνεχώς.[7]

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Ελβετός αξιωματικός κατέφυγε στη Ρωσία το 1807, προσφέροντας τις υπηρεσίες του στον στρατό του τσάρου. Ο τελευταίος τον προσκάλεσε στο επιτελείο του με τον βαθμό του αντιστρατήγου και από αυτή τη θέση παρακολούθησε την πτώση του Ναπολέοντα. Παρά ταύτα, ο Ζομινί αρνήθηκε να συμμετάσχει στην τελική εισβολή στη Γαλλία, ενώ το 1815 προσπάθησε μάταια να σώσει τη ζωή του πάτρωνά του, στρατηγού Νεΰ. Κατά τα επόμενα έτη, ο Ελβετός θεωρητικός συνέχισε τη δράση του ως αξιωματικός του Ρωσικού Στρατού: προήχθη στον βαθμό του στρατηγού (1823), ορίστηκε εκπαιδευτής του διαδόχου Νικολάου, συνέβαλε στην οργάνωση της ρωσικής σχολής αξιωματικών (Ακαδημία Νικολάου) και έλαβε μέρος στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο των ετών 1828-1829. Το 1829 εγκαταστάθηκε στις Βρυξέλλες, παρέχοντας από εκεί τις συμβουλευτικές υπηρεσίες του σε διάφορους ηγεμόνες. Έως το τέλος της ζωής του μάλιστα, το 1869, συνέγραψε αρκετά σημαντικά πονήματα με κυριότερο το Précis de l'Art de la Guerre (ελληνική μετάφραση: Η Τέχνη του Πολέμου), το οποίο εκδόθηκε το 1838.[8]

Όπως οι βίοι, έτσι και τα δύο κύρια συγγράμματα του Ζομινί και το Κλαούζεβιτς, παρουσίαζαν μια σειρά από διαφορές. Εν πολλοίς, η σκέψη του Ζομινί αποτελεί την επιτομή της στρατιωτικής σκέψης του Διαφωτισμού, η οποία είχε σημαντικές επιρροές από τα επιστημονικά επιτεύγματα το 18ου αιώνα. Ακολουθώντας το εν λόγω φιλοσοφικό ρεύμα, ο Ελβετός στρατηγός επιχείρησε να θέσει τον πόλεμο εντός επιστημονικών μεθόδων και να εξηγήσει τη συμπεριφορά ολόκληρου του φυσικού κόσμου. Εμφορούμενος από το πνεύμα του καιρού του και διαθέτοντας μια ευρεία γνώση της στρατιωτικής ιστορίας, ο Ζομινί προσπάθησε να αναγνωρίσει τις αρχές αυτού που θεωρούσε ως «τέχνη του πολέμου». Η σκέψη του διακατεχόταν από το πνεύμα της προεπαναστατικής περιόδου, πράγμα που γίνεται εμφανές στις αναλύσεις του για τη φύση των ναπολεόντειων πολέμων.[9]

Οι επιρροές του Κλαούζεβιτς από την άλλη πλευρά είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Οπωσδήποτε, ο Πρώσος αξιωματικός γνώριζε τα έργα των Ρωμαίων συγγραφέων, του Καντ, αλλά και σύγχρονων προς αυτόν στρατηγιστών όπως ο Σάρνχορστ. Έτσι, υπερέβη τα όρια της διαφωτιστικής παράδοσης, αναζητώντας τη συνθετότητα του πολέμου. Σε αντίθεση με τον Ζομινί, δεν ενδιαφερόταν απλώς για τακτικά ζητήματα όπως οι οδηγίες για εισβολή της κύριας στρατιωτικής μάζας στο κρίσιμο σημείο της αντίπαλης διάταξης, παρά ασχολείτο με την οργανωμένη σύρραξη ως κοινωνικοπολιτικό φαινόμενο.[10] Μοιραία, το Περί Πολέμου κατέστη ένα διαχρονικό έργο, ενώ Η Τέχνη του Πολέμου υπέπεσε στη λήθη με την περαιτέρω εξέλιξη των σύγχρονων οπλικών συστημάτων.

 

Μια επιστήμη του πολέμου;

Ήδη από τις πρώτες γραμμές του έργου του, ο Ζομινί αναφέρεται στη «στρατιωτική επιστήμη», η οποία βασίζεται σε αρχές που δεν πρέπει να αγνοούνται και επιβάλλονται από την ύπαρξη του εχθρού, καθώς επίσης από παράγοντες όπως το εκάστοτε ηθικό και πολιτικό τμήμα του πολέμου.[11] Οι αρχές αυτές μάλιστα -όμοιες με επιστημονικές νόρμες- δεν πρέπει να παραβιάζονται: «Μια διαταγή που κατανοήθηκε λάθος, ένα τυχαίο γεγονός, μπορεί να πετάξουν στα χέρια του εχθρού όλες τις πιθανότητες της επιτυχίας τις οποίες ένας ικανός στρατηγός είχε προετοιμάσει για τον εαυτόν του με τους ελιγμούς του. Αλλά αυτά είναι ρίσκα τα οποία ούτε μπορούν να προβλεφθούν, ούτε να αποφευχθούν. Θα ήταν δίκαιο γι’ αυτούς τους λόγους να αρνηθούμε την επιρροή της επιστήμης και των αρχών σε συνηθισμένες υποθέσεις; Αυτό το ρίσκο αποδεικνύει τον θρίαμβο των αρχών, γιατί συμβαίνει να εφαρμόζονται κατά τύχη από έναν στρατό εναντίον του οποίου είχε σχεδιαστεί η εφαρμογή τους και να είναι η αιτία της επιτυχίας του. Αλλά παραδεχόμενος αυτή την αλήθεια, μπορεί να υποστηριχθεί ότι είναι ένα επιχείρημα κατά της επιστήμης. Αυτή η αντίθετη άποψη δεν είναι καλά θεμελιωμένη, επειδή η τέχνη ενός στρατηγού συνίσταται στο να εξασφαλίσει για την δική του πλευρά όλες τις πιθανότητες επιτυχίας που μπορούν να προβλεφθούν και φυσικά αυτή η πρόβλεψη δεν μπορεί να πιάσει και τα καπρίτσια του πεπρωμένου».[12]

Ο όρος «στρατιωτική επιστήμη» επανέρχεται σε αρκετά σημεία του περίφημου έργου, δεν θα πρέπει όμως να θεωρηθεί ως ένδειξη μια επιστημοποίησης του ίδιου του πολέμου στη θεώρηση του Ζομινί. Ο τελευταίος για παράδειγμα αναγνωρίζει ως τμήματα της στρατιωτικής επιστήμης τα μέτωπα επιχειρήσεων, τα στρατηγικά μέτωπα και τις στρατηγικές θέσεις. Αμφότερα τα παραπάνω θα μπορούσαν ίσως να ενταχθούν στον τομέα της τακτικής, καθώς δεν διαθέτουν την οικουμενική διάσταση που απαιτεί το πεδίο του πολέμου.[13] Έτσι, η ύπαρξη μιας «στρατιωτικής επιστήμης» θα πρέπει να διακριθεί από την όποια εντύπωση περί «πολεμικής επιστήμης» στο έργο του Ζομινί.

Επίσης, ο Ελβετός διανοητής αποφαίνεται ξεκάθαρα για το τί ακριβώς είναι ο πόλεμος σε μία από τις πολλές συμπερασματικές του παρατηρήσεις: «Ο πόλεμος στο σύνολό του δεν είναι επιστήμη, αλλά μια τέχνη. Η στρατηγική ειδικά, μπορεί πράγματι να ρυθμιστεί από σταθερούς νόμους που προσομοιάζουν σ’ αυτούς των θετικών επιστημών, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια εάν ο πόλεμος ειδωθεί σαν σύνολο. Μεταξύ άλλων, μάχες μπορούν να μνημονευθούν ως να είναι συχνά αρκετά ανεξάρτητες από επιστημονικούς συνδυασμούς και αυτές μπορούν να γίνουν ουσιαστικά δραματικές, με τις ατομικές ιδιότητες και εμπνεύσεις και χίλια άλλα πράγματα να είναι συχνά τα στοιχεία που ελέγχουν την κατάσταση. Τα πάθη που εξάπτουν τις μάζες και που έρχονται σε σύγκρουση, τα πολεμοχαρή αισθήματα αυτών των μαζών, η ενέργεια και το ταλέντο των διοικητών τους, το λίγο ή πολύ πολεμικό πνεύμα των εθνών και των εποχών, με μια λέξη, κάθε πράγμα που μπορεί να ονομασθεί ως ποίηση και μεταφυσική του πολέμου, θα έχει μια συνεχή επιρροή επί των αποτελεσμάτων του».[14]

Εντάσσοντας λοιπόν μη προβλέψιμους παράγοντες όπως τα συναισθήματα στην εκτέλεση της πολεμικής διαδικασίας, ο Ζομινί θεωρεί πως μια σύρραξη υπερβαίνει τους καθολικούς νόμους στους οποίους βασίζονται οι επιστήμες. Πώς να προβλέψει δηλαδή κάποιος τη μανία μιας επέλασης ιππικού ή τον φόβο ακόμη και των πλέον έμπειρων ανδρών στη θέα ενός πυροβόλου; Δύναται άραγε ο ικανότερος αναλυτής να προκαταλάβει την έκβαση μιας διεργασίας διαπλεκόμενης στη δύνη του θανάτου; Παρότι ο Ζομινί υπερηφανεύεται για την απόδειξης της εγκυρότητας των αρχών του στα πεδία των μαχών, σπεύδει να τις εντάξει στο φάσμα της τέχνης παρά της επιστήμης.[15] Ενώ δηλαδή η -πολλές φορές εκφρασμένη- προσωπική του μεγαλομανία τον οδηγεί στη συγγραφή ενός εγχειριδίου με τον χιμαιρικό στόχο τη νίκη σε κάθε αναμέτρηση, οι εξαιρετικές πνευματικές του ικανότητες τον αποτρέπουν να διάγει ένα ζωτικής σημασίας διανοητικό σφάλμα.

Γενικότερα, η άποψη του Ελβετού θεωρητικού συνοψίζεται στην εξής παρατήρησή του: «ο πόλεμος, μακριά από τα να είναι μια ακριβής επιστήμη, είναι ένα φοβερό και βίαιο δράμα, ρυθμιζόμενο είναι αλήθεια, από τρεις ή τέσσερις γενικές αρχές, αλλά τα αποτελέσματα του εξαρτώνται επίσης από έναν αριθμό ηθικών και φυσικών περιπλοκών».[16] Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσε ίσως να δικαιολογηθεί έως και ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου, στον οποίο δεν γίνεται λόγος περί επιστήμης.

Με τη σειρά του, ο Κλαούζεβιτς αφιερώνει ένα κεφάλαιο του έργου του για να εξετάσει το ενδεχόμενο ο πόλεμος να είναι τέχνη ή επιστήμη. Όντας υπέρμαχος της κοινωνικής και συνάμα της πολιτικής φύσης του φαινομένου, σπεύδει γρήγορα να διέλθει έξωθεν των δύο ατραπών: «Λέμε λοιπόν πως ο πόλεμος δεν ανήκει στο πεδίο των τεχνών και των επιστημών, αλλά σε εκείνο της κοινωνικής ύπαρξης. Είναι μια σύγκρουση μεγάλων συμφερόντων ρυθμισμένη με το αίμα, κι είναι μόνο σ’ αυτό που διαφέρει από τις άλλες συγκρούσεις. Θα έπρεπε καλύτερα να τον συγκρίνουμε, περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλη τέχνη, με το εμπόριο, που είναι επίσης σύγκρουση συμφερόντων και δραστηριοτήτων του ανθρώπου. Μοιάζει ακόμη περισσότερο με την πολιτική, που μπορεί να θεωρηθεί με τη σειρά της, τουλάχιστον εν μέρει, ως ένα είδος εμπορίου σε μεγάλη κλίμακα. Επιπλέον, η πολιτική είναι η μήτρα, μέσα στην οποία αναπτύσσεται ο πόλεμος. Τα ήδη διαμορφωμένα στοιχειωδώς χαρακτηριστικά του κρύβονται εκεί όπως οι ιδιότητες των ζωντανών υπάρξεων στα έμβρυά τους».[17]

Για τον Πρώσο διανοητή, τόσο οι τέχνες όσο και οι επιστήμες αποτελούν περίκλειστες και ανελαστικές κατηγοριοποιήσεις, εντός των οποίων δεν θα μπορούσε να νοηθεί ένα τόσο σύνθετο φαινόμενο όπως πόλεμος. Ο τελευταίος εξάλλου ελάχιστα μοιάζει με τις μηχανικές επιστήμες ή τις καλές τέχνες, αφού υπόκειται μεν σε κανόνες, όχι όμως σε μηχανιστικά θέσφατα. Σε μια σύγκρουση δηλαδή συμμετέχουν ζωντανοί -άρα ελάχιστα προβλέψιμοι- οργανισμοί, οι οποίοι είναι συζητήσιμο αν υπόκεινται σε γενικούς νόμους. Οι διάφορες θεωρητικές αναψηλαφήσεις τις οποίες επιχειρούν φιλόσοφοι όπως ο ίδιος ο Κλαούζεβιτς, αδυνατούν να δημιουργήσουν ένα προβλέψιμο πρότυπο της ανθρώπινης συμπεριφοράς.[18]

Εν τέλει, ο Κλαούζεβιτς κατέληγε στο συμπέρασμα πως ο πόλεμος δεν ανήκε ούτε στις τέχνες, μα ούτε και στις επιστήμες: για τον ίδιο επρόκειτο για ένα κομβικό τμήμα της κοινωνικής ύπαρξης. Υπογραμμίζοντας την πολιτική του διάσταση, θεωρούσε δηλαδή πως ήταν μια σύγκρουση μεταξύ κύριων συμφερόντων, η οποία επιλυόταν με μια αποκρουστική και συνάμα αναπόφευκτη αιματοχυσία. Ο ακραία βίαιος χαρακτήρας του ήταν ακριβώς εκείνο που τον διέκρινε από οποιαδήποτε άλλη μορφή σύγκρουσης.

 

Συμπερασματικές παρατηρήσεις

Όντας δρώντα υποκείμενα μα συνάμα απεικάσματα του καιρού τους, ο Κλαούζεβιτς και ο Ζομινί, επιχείρησαν να προσεγγίσουν τον πόλεμο ως όλον. Οι μεταξύ τους διαφορές είναι εμφανείς: ο κύριος στόχος του Ελβετού στρατηγού έγκειται στην απόδοση πρακτικών οδηγιών προς εκκολαπτόμενους στρατιωτικούς ηγήτορες, ενώ ο Πρώσος διανοητής επιθυμούσε να δημιουργήσει μια πλήρη πραγματεία φιλοσοφικού είδους περί της ίδιας της φύσης μιας οργανωμένης ένοπλης σύγκρουσης. Συνεπακόλουθα, η πραγμάτευση του ερωτήματος «είναι ο πόλεμος μια επιστήμη;», αντιμετωπίστηκε με διαφορετικό τρόπο από τους δύο στοχαστές. Ο Ζομινί υποστήριξε πως επρόκειτο για μία τέχνη, την οποία μάλιστα ο ίδιος κατείχε και μπορούσε να μεταδώσει τα μυστικά της προς τους μελετητές του βιβλίου του. Ο Κλαούζεβιτς αντίθετα, έκανε λόγο για τη σύνθετη φύση του πολέμου, αποφαινόμενος πως λόγω αυτής δεν ήταν δυνατό να καταταχθεί ούτε στις τέχνες αλλά ούτε και στις επιστήμες. Αμφότερες οι απόψεις επηρεάζουν έως σήμερα τους ειδικούς, αποκτώντας πρόσθετες συνυποδηλώσεις εντός του πλαισίου της εκάστοτε εποχής.

 

Βιβλιογραφία

Belllinger, Vanya Eftimova. Marie von Clausewitz. The woman behind the making of On War, Oxford University Press, Oxford 2016

Gallie, W. B. Philosophers of peace and war. Kant, Clausewitz, Marx, Engels and Tolstoy, Cambridge University Press, Cambridge 2008

Gat, Azar. The Origins of Military Thought, Oxford University Press, Oxford 1991

Ghyczy, Tiha von. Oetinger, Bolko von. Bassford, Christopher (επιμ.). Clausewitz on Strategy, John Wiley & Sons, New York 2001

Herberg-Rothe, Andreas. Clausewitz’s Puzzle. The Political Theory of War, Oxford University Press, Oxford 2007

Heuser, Beatrice. The Strategy Makers. Thoughts on War and Society from Machiavelli to Clausewitz, Praeger, Santa Barbara 2010

Howard, Michael. Clausewitz. A Very Short Introduction, Oxford University Press, Oxford 2002

Jomini, Antoine-Henri. Η Τέχνη του Πολέμου, ΓΕΕΘΑ, Αθήνα 2015

Klausewitz, Karl von. Περί του Πολέμου, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1999

Paret (επιμ.), Peter. Makers of modern strategy from Machiavelli to the nuclear age, Princeton University Press, Princeton 1986



[12 3 4 5  >>  

Εκδηλώσεις για τα 200 Χρόνια από την Επανάσταση του 1821

    

Γερμανός φιλέλληνας