Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Κατερίνα Βαθρακογιάννη*: Η Ενεργειακή Πορεία της Κύπρου και οι Τουρκικές Προκλήσεις

on Tuesday, 23 January 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

Η ιδανική γεωγραφική θέση της Κύπρου έχει πολλαπλασιάσει τη γεωστρατηγική, γεωπολιτική και γεωοικονομική σημασία του νησιού. Η Κύπρος αποφάσισε να προχωρήσει στην εξερεύνηση υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο σχετικά αργά σε σύγκριση με άλλα κράτη στο ίδιο γεωγραφικό πλαίσιο, όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ, με εξαίρεση τον Λίβανο που μέχρι στιγμής δεν έχει αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες. Ήδη το 2006 η τότε Κυπριακή κυβέρνηση άρχισε να εξετάζει τις προοπτικές διενέργειας διεθνών διαγωνισμών για την εξερεύνηση υδρογονανθράκων σε μια συνολική έκταση 13 γεωτεμαχίων στα νοτιοανατολικά της νησιωτικής δημοκρατίας εντός της Κυπριακής ΑΟΖ.
Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις και απειλές της τουρκικής κυβέρνησης κατά της ανεξαρτησίας και εδαφικής κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων και απειλών κατά των διεθνών εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου να μην συμμετάσχουν στους διεθνείς διαγωνισμούς που είχε προκηρύξει η Κυπριακή κυβέρνηση για εξερευνήσεις υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ και να μην αποδεχτούν οποιαδήποτε προσφορά για γεωτρήσεις, καθώς κάτι τέτοιο θα τις απέκλειε αυτομάτως από αντίστοιχους διεθνείς διαγωνισμούς που θα προκηρύσσονταν από την τουρκική κυβέρνηση, πολλές και σημαντικές εταιρείες συμμετείχαν στους αρχικούς δύο γύρους υπεράκτιων εξερευνήσεων/γεωτρήσεων που προκηρύχτηκαν από την Κυπριακή κυβέρνηση.
Μεταξύ των διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών συγκαταλέγονταν η Novatek της Ρωσίας σε συνεργασία με την GPB Global Resources της Gazprom, η Eni της Ιταλίας, η Γαλλική Τοtal, η Μαλαισιανή Petronas και η Kogas της Κορέας. Προσφορές είχαν επίσης κατατεθεί από τη Vitol με έδρα τις Κάτω Χώρες και την Ελβετία, από την Ισραηλινή Delek, την αμερικανική Marathon Oil και την αυστραλιανή εταιρεία Woodside Energy Holdings. Επιπλέον, διεθνείς εταιρείες από τον Καναδά, την Κύπρο, την Ινδονησία, το Λίβανο και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν εκφράσει σοβαρό ενδιαφέρον για συμμετοχή στους διεθνείς διαγωνισμούς που είχε προκηρύξει η Κύπρος, γεγονός που αποτελεί μια σαφή αναγνώριση της γεωστρατηγικής και γεωοικονομικής αναβάθμισης της Κύπρου, τουλάχιστον ως προς την εξερεύνηση υδρογονανθράκων, καθώς και της μεγάλης αξίας που αυτές οι εταιρείες απέδιδαν στις μεγάλες προοπτικές εξεύρεσης σημαντικών και εμπορεύσιμων αποθεμάτων αρχικά φυσικού αερίου και μεταγενέστερα πετρελαίου στην ΑΟΖ της Κύπρου.
Προς το παρόν η Κύπρος δεν διαθέτει δική της υποδομή φυσικού αερίου και η νησιωτική δημοκρατία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ξένου πετρελαίου για να καλύψει τις μικρές εσωτερικές ενεργειακές της ανάγκες. Το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας της Κύπρου παράγεται από παλιά πετρελαιοκίνητα εργοστάσια. Δεδομένου του μικρού μεγέθους της χώρας και της μικρής ενεργειακής της αγοράς, η κυβερνητική πρόταση για κατασκευή εργοστασίου παραγωγής ενέργειας στο Βασιλικό θα επαρκούσε όχι μόνο για να ικανοποιήσει πλήρως τις απαιτήσεις της εσωτερικής οικονομίας της Κύπρου αλλά θα μπορούσε το εν λόγω εργοστάσιο να εξελιχθεί και σε ενεργειακό κόμβο για τη μεταφορά φυσικού αερίου οιασδήποτε μορφής και στη συνέχεια πετρελαίου στην Ελλάδα και μέσω αυτής στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η Κυπριακή κυβέρνηση ελπίζει ότι μπορεί να μετατρέψει το Βασιλικό σε ενεργειακό κόμβο που θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τους υδρογονάνθρακες της Κύπρου, μεταγενέστερα του Ισραήλ και ενδεχομένως και του Λιβάνου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κυπριακή κυβέρνηση ελπίζει να καταφέρει να προσελκύσει το φυσικό αέριο του Ισραήλ που προέρχεται από το γεωοικόπεδο Leviathan, η παραγωγή του οποίου έχει προχωρήσει σημαντικά σε σύγκριση με τα αντίστοιχα γεωοικόπεδα της Κύπρου.
Παράλληλα αλλά και ταυτόχρονα με το Ισραήλ, η Λευκωσία κοιτάζει και προς την πλευρά της Ιορδανίας. Σημαντικές ζυμώσεις στα ενεργειακά ζητήματα της Νοτιοανατολικής Μεσογείου συμφωνήθηκαν στην Λευκωσία με αφορμή την πρώτη τριμερή Σύνοδο των ηγετών Κύπρου-Ελλάδας και Ιορδανίας στις 16 Ιανουαρίου 2018, με προοπτική το δίκτυο των συνεργασιών να επεκταθεί και προς την πλευρά του Λιβάνου. Μεταξύ των συμφωνιών που υπεγράφησαν συμπεριλαμβάνεται και Μνημόνιο συναντίληψης για συνεργασία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η επέκταση του δικτύου των τριμερών συνεργασιών και προς την πλευρά του Αμάν συμπληρώνει την πολιτική των συνεργασιών σε τοπικό επίπεδο που εγκαινιάσθηκε στο Κάιρο το 2014 μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου. Και αν στις περιπτώσεις του Ισραήλ αλλά και της Αιγύπτου οι χώρες που συμμετέχουν είναι παραγωγές ή εν δυνάμει παραγωγές χώρες φυσικού αερίου, δεν συμβαίνει το ίδιο και με την Ιορδανία. Σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά, το Αμάν είναι χώρα καταναλωτής φυσικού αερίου και ως εκ τούτου οι προοπτικές που υπάρχουν κρίνονται πολύ σημαντικές για την Κύπρο.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα η Ιορδανία καλύπτει τις εσωτερικές της ανάγκες σε φυσικό αέριο από το Ισραήλ αλλά και με εισαγωγές σε υγροποιημένη μορφή. Ωστόσο οι ανάγκες της Ιορδανίας έχουν αυξητική τάση, εξ ου και η Ιορδανία εμφανίζεται θετική στην προοπτική εισαγωγής φυσικού αερίου από τα κυπριακά κοιτάσματα, ενδεχόμενο το οποίο άλλωστε είχε συζητηθεί προ διετίας τόσο σε κυπριακό κυβερνητικό επίπεδο όσο και από την Εταιρεία Υδρογονανθράκων Κύπρου.
Η Λευκωσία από την πλευρά της ενδιαφέρεται άμεσα για την ύπαρξη ενός δικτύου πώλησης φυσικού αερίου που θα επεκτείνεται στην περιοχή τόσο για οικονομικούς όσο και για καθαρά γεωστρατηγικούς λόγους. Η περίπτωση μελλοντικής συμφωνίας και με την Ιορδανία ουσιαστικά θα κάνει πράξη την πολιτική της Λευκωσίας για ένα δίκτυο τοπικών αγωγών φυσικού αερίου, κάτι που θα ενισχύσει γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά τόσο τη Λευκωσία όσο και το Αμάν και εν τέλει θα συμβάλει σε μεγαλύτερη ασφάλεια, συνεργασία και σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, με εξαίρεση την Τουρκία.
Την πρώτη μέρα του 2018 το γεωτρύπανο Saipem 12000 της κοινοπραξίας ENI-TOTAL ξεκίνησε το ταξίδι του για το βυθό στο τεμάχιο 6 και τον στόχο με την επωνυμία «Καλυψώ». Από τα μεσάνυχτα της 27ης Δεκεμβρίου που το τρυπάνι έφθασε στο σημείο των ερευνών τα πάντα ήταν έτοιμα για την πρώτη από τις τέσσερις προγραμματισμένες γεωτρήσεις σε τεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ.
Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας και των διεθνών εταιρειών που ενεργοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, η Λευκωσία δείχνει αποφασιστικότητα έχοντας απέναντί της συνεχιζόμενες τουρκικές απειλές και προκλήσεις. Σύμφωνα με επίσημες τοποθετήσεις, το ερευνητικό έργο στο τεμάχιο 6 θα ολοκληρωθεί μέσα σε 35 μέρες και αμέσως μετά το γεωτρύπανο θα μετακινηθεί στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ για την δεύτερη προγραμματισμένη γεώτρηση στο στόχο με την επωνυμία «Σουπιά».
Σε πολιτικό επίπεδο η επικείμενη έναρξη του ερευνητικού προγράμματος προκαλεί ευφορία στη Λευκωσία. Η κυβέρνηση δια του Υπουργού Ενέργειας Γιώργου Λακκοτρύπη χαιρέτησε και καλωσόρισε την παρουσία του γεωτρύπανου στην Κυπριακή ΑΟΖ. Εκτός από τη γεώτρηση στο τεμάχιο 6 μέσα στο 2018 είναι προγραμματισμένες να πραγματοποιηθούν τουλάχιστον άλλες τρεις γεωτρήσεις. Στο τεμάχιο 3 (μετά το τεμάχιο 6) και άλλες δυο το δεύτερο εξάμηνο του 2018 από την Exxon στο τεμάχιο 10. « Η γεώτρηση στο τεμάχιο 6 είναι η καλύτερη απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις» ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης στις 28 Δεκεμβρίου 2017.
Η γεώτρηση στο τεμάχιο 6 υπολογίζεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί το πρώτο δεκαήμερο Φεβρουαρίου. Με βάση την εικόνα που δίνεται, δεν εκτιμάται ότι θα υπάρξει παρέκκλιση από το αρχικό πρόγραμμα της γεώτρησης. Στη συνέχεια το γεωτρύπανο Saipem 12000 θα μετακινηθεί στο τεμάχιο 3 και το στόχο «Σουπιά» όπου θα πραγματοποιήσει την δεύτερη ερευνητική γεώτρηση για λογαριασμό της ΕΝΙ.
Στο μεταξύ, πολύ καλύτερα απ' ό,τι υπολογιζόταν, κυλούν οι εργασίες του γεωτρύπανου Saipem 12000 στο σημείο γεώτρησης «Καλυψώ» του τεμαχίου 6 της ΑΟΖ. Το γεωτρύπανο έχει φθάσει σε βάθος περίπου 1.000 μέτρων από το βυθό της θάλασσας - απόσταση που ισοδυναμεί με το 1/3 του συνολικού βάθους που θα φθάσει το τρυπάνι, που είναι τα 3.657 μέτρα.
Η λήξη των προγραμματισμένων ερευνητικών γεωτρήσεων για το 2018 θα πέσει στο τεμάχιο 10 όπου η αμερικανική Exxon έχει ανακοινώσει ότι θα πραγματοποιήσει το δεύτερο εξάμηνο το 2018 δύο γεωτρήσεις.
Η Τουρκία επανήλθε προκλητική στον «ψυχρό πόλεμο» που διεξάγει κατά της Κύπρου με νέες παράνομες Navtex, εκ των οποίων η πρώτη ουσιαστικά περικυκλώνει την Κύπρο από βορειοδυτικά του Ακάμα μέχρι νοτιοανατολικά του Κάβο Γκρέκο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η έκταση της θαλάσσιας ζώνης που αφορά τη συγκεκριμένη πρόκληση αντιστοιχεί σε 41.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ο σκοπός είναι η «ρυμούλκηση υποβρυχίων συσκευών». Περιλαμβάνει μεγάλες εκτάσεις των τεμαχίων «1», «2», «3», «6», «7», «8», «9», «13» και πλησιάζει σε απόσταση 14 χιλιομέτρων το σημείο της γεώτρησης στον στόχο «Καλυψώ» από τo «Saipem 12000». Επικαλύπτει μάλιστα τον επόμενο στόχο γεώτρησης της ΕΝΙ, τον στόχο «Σουπιά». Επικαλύπτει επίσης και τους θαλάσσιους και εναέριους διαδρόμους που δέσμευσε η Κυπριακή Δημοκρατία για την πλεύση των πλοίων υποστήριξης της γεώτρησης από το «Saipem 12000» και των ελικοπτέρων που πετούν από το αεροδρόμιο Λάρνακας προς το γεωτρύπανο.
Με δεύτερη παράνομη Navtex που εξεδόθη, η Τουρκία δέσμευσε περιοχή ανοικτά του Μαζωτού, στα όρια περιοχής που δέσμευσε επίσης η Κυπριακή Δημοκρατία με Notam και Navtex για αεροναυτική άσκηση.
Από το απόγευμα της Πρωτοχρονιάς ξεκίνησε επίσης το σεισμογραφικό «Barbaros» μεταξύ των βόρειων ακτών της Τουρκίας στην περιοχή Σινίφκης-Μερσίνης και των βόρειων ακτών της χερσονήσου του Ακάμα, στην περιοχή που «δέσμευσε» η Τουρκία για την περίοδο 29 Δεκεμβρίου 2017-18 Μαρτίου 2018, μέρος της οποίας επίσης εμπίπτει στην περιοχή ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας-Διάσωσης της Λευκωσίας έχει εκδώσει σε όλες τις περιπτώσεις αυστηρές αντι-Νavtex χαρακτηρίζοντάς τες «παράνομες» και «εκδοθείσες από μη αρμόδια Αρχή», ενώ ο παράκτιος σταθμός Αττάλειας με δικές του ανακοινώσεις αναφέρει ότι θα συνεχίζει να ανακοινώνει τις σχετικές ειδοποιήσεις για ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Μέχρι στιγμής ωστόσο και παρά την έκδοση παράνομων Navtex για δέσμευση περιοχών και εκτέλεση αντίστοιχων γεωτρήσεων, η τουρκική παρουσία στην περιοχή της γεώτρησης είναι μειωμένη, σε βαθμό ακόμα και πέραν της συνηθισμένης δραστηριότητας που παρατηρείται σε περιόδους κατά τις οποίες δεν υπάρχουν ερευνητικές δραστηριότητες εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Από την ημερομηνία έναρξης της γεώτρησης (1 Ιανουαρίου) κατά διαστήματα παρατηρείται απλή διέλευση πολεμικών μέσων της Τουρκίας εκτός της ζώνης επιτήρησης της γεώτρησης, που είναι τα πέντε ναυτικά μίλια.
Η Κυπριακή κυβέρνηση γνωρίζει ότι, ανεξάρτητα από τις απειλές, τις προκλήσεις και τις παραβιάσεις της Τουρκίας κατά της ανεξαρτησίας και της εδαφικής της ακεραιότητας, η τελευταία θα διστάσει πολύ να επιτεθεί στρατιωτικά σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και σε θαλάσσιες πλατφόρμες στην ΑΟΖ της Κύπρου, κάτι που θα φέρει την Άγκυρα σε άμεση αντιπαράθεση με τις χώρες στις οποίες οι πλατφόρμες γεώτρησης ανήκουν.
Μια τουρκική στρατιωτική ενέργεια κατά της Κύπρου θα προκαλούσε τεράστια αναταραχή και αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο και την άμεση παρέμβαση σημαντικών παραγόντων (κρατών και διεθνών οργανισμών) με μεγάλα οικονομικά, ενεργειακά και πολιτικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Ρωσία, η Κίνα, η ΕΕ, το ΝΑΤΟ, κλπ.
Η Ουάσινγκτον σε μία τέτοια περίπτωση δεν θα επενέβαινε στρατιωτικά για να σώσει την Κύπρο, όπως άλλωστε συνέβη και κατά τη διάρκεια της διπλής τουρκικής εισβολής τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974. Ωστόσο, θα καταδίκαζε πολιτικά την κίνηση της Τουρκίας. Άλλωστε μια αμερικανική στρατιωτική αντίδραση θα συνεπαγόταν την ουσιαστική εμπλοκή των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων εναντίον των τουρκικών δυνάμεων, κάτι που θα επιδείνωνε περαιτέρω την κατάσταση και θα προκαλούσε ανάφλεξη σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, δίνοντας τη δυνατότητα σε χώρες που αντιστρατεύονται διπλωματικά και στρατιωτικά τις ΗΠΑ, όπως π.χ. η Ρωσία και η Κίνα να εμπλακούν ενεργότερα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την άποψή μου, το κουρδικό ζήτημα δεν θα αποτελούσε στρατιωτικό εμπόδιο για πιθανή εξαπόλυση τουρκικής στρατιωτικής ενέργειας κατά της Κύπρου. Οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις που είναι ήδη επιχειρησιακά εμπλεκόμενες στο νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας ενάντια στις κουρδικές δυνάμεις του PKK μετά την αναζωογόνηση της σύγκρουσης το 1984 είναι μικρές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία θα μπορούσε κάλλιστα να επιχειρήσει μία επίθεση εναντίον της Κύπρου χωρίς να χρειάζεται να αφαιρέσει στρατιωτικές δυνάμεις που είναι ήδη στρατιωτικά ενεργές στη νότια και νοτιοανατολική χώρα.
Εξάλλου, οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις που σταθμεύουν στο βόρειο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου και εκείνες στη δυτική Τουρκία απέναντι από τη νησιωτική δημοκρατία είναι ικανές - τόσο από ποιοτική όσο και από ποσοτική άποψη - να ξεκινήσουν μια στρατιωτική επίθεση εναντίον της νησιωτικής δημοκρατίας χωρίς να αναγκαστεί η Τουρκία να αποσύρει στρατιωτικές δυνάμεις που πολεμούν στα νοτιοανατολικά έναντι των κουρδικών δυνάμεων του ΡΚΚ. Ως εκ τούτου, η Τουρκία θα μπορούσε να συνεχίσει να βρίσκεται σε μία εμπόλεμη τοπική επιχείρηση καταστολής ανταρτών στα νοτιοανατολικά της και ταυτόχρονα να ξεκινήσει μια μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση κατά της Κύπρου χωρίς να διακινδυνεύσει μια στρατιωτική ήττα στα νοτιοανατολικά.
Στην πραγματικότητα, η Τουρκία αποτρέπεται από την έναρξη στρατιωτικής επίθεσης κατά της Κύπρου για λόγους που βρίσκονται μακράν του στρατιωτικού τομέα. Μια τουρκική επίθεση εναντίον της Κύπρου αποτελεί σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και κατά συνέπεια θα καταγγελλόταν κατάφωρα από μεγάλους διεθνείς οργανισμούς και ανεξάρτητα κράτη.
Στη διεθνή σκηνή, η Τουρκία θα έπρεπε να αντιμετωπίσει σοβαρές επικρίσεις, ενδεχόμενες οικονομικές κυρώσεις και θα ήταν πιθανό να τιμωρηθεί με πολιτική και διπλωματική απομόνωση για μια τέτοια κίνηση. Ταυτόχρονα, η Λευκωσία και η Αθήνα θα απαιτούσαν την άμεση σύγκλιση του ΣΑΗΕ και θα ζητούσαν την αποδοκιμασία μιας τέτοιας πράξης και την άμεση αποκατάσταση του status quo ante. Επιπλέον, η Αθήνα και η Λευκωσία θα ζητούσαν την άμεση σύγκληση του Συμβουλίου Γενικών και Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, αν όχι την έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων της ΕΕ, το οποίο επίσης θα καταδίκαζε απερίφραστα την τουρκική δράση και θα αποφάσιζε για επιπλέον συγκεκριμένες πολιτικές, διπλωματικές και οικονομικές ενέργειες εναντίον της Τουρκίας.
Παρόμοιες πολιτικές και διπλωματικές κινήσεις θα μπορούσαν να γίνουν σε όλα τα διεθνή fora στα οποία συμμετέχουν τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος προκειμένου να καταδικάσουν τις τουρκικές πράξεις. Eπιπροσθέτως, Ελλάδα και Κύπρος θα ενεργοποιούσαν τον απόδημο ελληνισμό και θα ζητούσαν και τη δική του συνδρομή για την επιρροή των ξένων κυβερνήσεων με σκοπό την καταδίκη της Τουρκίας. Επιπλέον, μία ενδεχόμενη τουρκική ενέργεια ενάντια στην Κύπρο θα σήμαινε πιθανότατα μια ελληνική στρατιωτική αντεπίθεση εναντίον της Τουρκίας είτε στο Κυπριακό θέατρο επιχειρήσεων, είτε στο Αιγαίο, είτε σε άλλους γεωγραφικούς χώρους ή συνδυαστικά.
Η Ελλάδα έχει δηλώσει πολλές φορές ότι οιαδήποτε Τουρκική στρατιωτική κίνηση εναντίον της Κύπρου θα απαντηθεί από μια ελληνική στρατιωτική αντίδραση, αφού η Ελλάδα θα στέκεται πάντα δίπλα στην Κύπρο.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι μια τουρκική στρατιωτική ενέργεια εναντίον της Κύπρου πιθανότατα θα προκαλούσε, ύστερα από ελληνικό και κυπριακό αίτημα, τη διακοπή κοικονομικής βοήθειας που δίδεται στην Τουρκία από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, από διεθνείς οργανισμούς, από τα όργανα και τους θεσμούς των ΗΠΑ, της ΕΕ καθώς και από τρίτα κράτη. Η Λευκωσία και η Αθήνα θα καλούσαν για άμεση διακοπή όλων των πολιτικών, διπλωματικών και οικονομικών σχέσεων όσο περισσότερων χωρών θα μπορούσαν να επηρεάσουν καθώς και της ΕΕ με την Τουρκία, και θα απαιτούσαν τη διακοπή της τουρκικής ενταξιακής διαδικασίας στην ΕΕ. Παρόλο που κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη ίσως δεν είναι τόσο ελκυστική για τον τουρκικό λαό όπως στο παρελθόν, η Τουρκία δεν θα ήθελε να επιδεινώσει τις σχέσεις της με την ΕΕ και τα κράτη μέλη της, και αν και η τουρκική ένταξη στην ΕΕ παραμένει μετέωρη και νεφελώδης, εν τω μεταξύ η Τουρκία αποσπά από την ΕΕ σημαντικά οικονομικά οφέλη τα οποία είναι απαραίτητα για να κρατήσει την επισφαλή οικονομία της ζωντανή και να διατηρήσει το όνειρο της ένταξής της στην ΕΕ. Εξάλλου, η τουρκική επιχειρηματική και οικονομική ελίτ και η ανώτερη τουρκική πολιτική τάξη δεν αντιτίθενται στην ένταξη στην ΕΕ, δεδομένου ότι μια τέτοια κίνηση θα διευρύνει σημαντικά τις αγορές της ΕΕ σε προϊόντα της Τουρκίας και θα επεκτείνει τον όγκο εμπορίου των Τουρκικών προϊόντων.
Εν κατακλείδι, όπως άλλωστε έχει δείξει έμπρακτα η Λευκωσία στο παρελθόν η Κύπρος θα προχωρήσει ανεπηρέαστη από τις τουρκικές προκλήσεις και απειλές κατά της εδαφικής της ακεραιότητας και κυριαρχίας προς περαιτέρω εξερεύνηση του φυσικού της πλούτου, σφραγίζοντας περισσότερες συμφωνίες υπεράκτιων γεωτρήσεων με διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες.
*M.Phil in Modern Greek Studies, University of Birmingham, Ηνωμένο Βασίλειο
M.A. «Μεσογειακές Σπουδές», Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων

19/10/2016. «“Ζήτημα Τσαμουριάς” και πετρέλαιο …»

on Wednesday, 19 October 2016. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Δημήτρης Ρομποτής, Δημοσιογράφος, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

19/10/2016. «“Ζήτημα Τσαμουριάς” και πετρέλαιο …»

Δεν είναι μόνο εθνικιστικοί οι λόγοι για τους οποίους η Αλβανία ανακινεί με τόσο έντονο τρόπο ζήτημα Τσάμηδων. Ο εθνικισμός είναι πάντα ο φερετζές πίσω από τον οποίον κρύβονται άλλα, συνήθως πιο σημαντικά πράγματα. Οι Αλβανοί παράγουν πετρέλαιο στη Βόρειο Ηπειρο εδώ και μισόν αιώνα και γνωρίζουν αυτό που είπε ο Ελληνοαμερικανός μεγιστάνας του πετρελαίου Μάικλ Τζόνσον (βλέπε σημείωμα της περασμένης Παρασκευής) ότι δηλαδή το υπέδαφος της Δραγόψας Ηπείρου είναι πλούσιο σε υδρογονάνθρακες. Ο κ. Τζόνσον είχε εξηγήσει στη συνέντευξή του ότι η περιοχή αυτή μοιάζει μορφολογικά με της Βορείου Ντακότας στις ΗΠΑ, εκεί όπου ο ίδιος εντόπισε κοίτασμα 15 δισεκατομμυρίων βαρελιών. Ουδείς ισχυρίζεται ότι η Δραγόψα έχει ίδιου μεγέθους αποθέματα, αλλά υπάρχει μόνο ένας τρόπος να το μάθη κανείς, κι’αυτός είναι η σχετική επιστημονική έρευνα και εν συνεχεία η εκμετάλλευση, κάτι που προσπάθησε ο ομογενής γεωλόγος για πέντε χρόνια τη δεκαετία του ’90 αλλά δεν κατάφερε να πάρη σχετική άδεια από τις ελληνικές αρχές γιατί δεν τα έβρισκαν αναμεταξύ τους στις μίζες!

ΕΔΩ! η συνέχεια.

17/3/2017. Από τον Πολιτισμό του άφθονου και ταπεινού Λίθου στον Πολιτισμό των Σπάνιων Γαιών (Rare Earths).

on Friday, 17 March 2017. Posted in Διάφορα Θέματα

Της Ευφροσύνης Μπούτσικα, Διπλωμ. Ηλεκτρολόγου Μηχανικού, M.Sc, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

17/3/2017. Από τον Πολιτισμό του άφθονου και ταπεινού Λίθου στον Πολιτισμό των Σπάνιων Γαιών (Rare Earths).

«Μαζί με τον κόσμο ξεκίνησε ένας πόλεμος που δε θα τελειώσει παρά μόνο όταν τελειώσει ο κόσμος, όχι νωρίτερα: ο πόλεμος του ανθρώπου εναντίον της φύσης, του πνεύματος εναντίον της ύλης, της ελευθερίας εναντίον της μοίρας. Η ιστορία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αφήγηση αυτής της ατέλειωτης πάλης»
MICHELET JULES, Εισαγωγή στην Παγκόσμια Ιστορία, 1831

«Σώστε την πατρίδα γη! Πρέπει να διατηρήσουμε,πρέπει να σώσουμε την πατρίδα Γη. Κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα μας η σύγκλιση των αληθειών που έρχονται από τους πιο ποικίλους ορίζοντες, άλλες από τις επιστήμες, άλλες από τις ανθρωπιστικές σπουδές, άλλες από την πίστη, άλλες από την ηθική, άλλες από την συνείδηση του ότι ζούμε την περίοδο του Σιδήρου της πλανητικής εποχής».
Εντγκάρ Μορέν

Καθημερινά δεχόμαστε έναν καταιγισμό ειδήσεων σχετικά με νέες ανακαλύψεις, με πρόοδο του πολιτισμού, που πριν μόλις μερικές δεκαετίες, πολλές από αυτές υπήρχαν μόνο στη σφαίρα της φαντασίας του ανθρώπου.

Η έννοια του ανθρώπινου πολιτισμού μπορεί να προσδιοριστεί σε συνάφεια και κατ’ αντιπαράθεση με την έννοια της φύσης.Οι ενέργειές του όμως  δεν καθορίζονται αποκλειστικά και μόνο από φυσικές νομοτέλειες και δεν αποτελούν μια τυφλή ακολουθία φυσικών η γεωλογικών γεγονότων . Αντίθετα, συνδέονται με σκοπούς, προκύπτουν από επιλογές, υποβάλλονται σε λογικές επεξεργασίες και υπόκεινται σε κανόνες. Στη διαδρομή των αιώνων ο άνθρωπος κινείται από το απλούστερο στο συνθετότερο, από το ανεπαρκέστερο στο πληρέστερο και από το ατελέστερο στο τελειότερο, προσπαθώντας να λύσει ένα σύνολο προβλημάτων που θα του επιτρέψουν να βελτιώσει τις συνθήκες της ζωής του.

Εδώ!, η συνέχεια του εξαιρετικού κειμένου!

17/10/2016. “Selling our home deal?”

on Monday, 17 October 2016. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Του Μάριου-Ανέστη Καϊτάζη, Κέντρο Ανατολικών Σπουδών, Μέλους ΕΛΙΣΜΕ

17/10/2016. “Selling our home deal?”

     Μετά από δυο και πλέον χρόνια διαπραγματεύσεων μεταξύ των μερών, υπογράφτηκε μια διμερής συμφωνία πώλησης φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Ιορδανία και για πρώτη φορά από την Αραβική Άνοιξη το 2011 οι πολίτες της Ιορδανίας ενώθηκαν ξανά με έναν κοινό σκοπό, την ακύρωση της συμφωνίας.
     Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Benjamin Netanyahu, σχολιάζοντας τη συμφωνία, τη χαρακτήρισε «πολύ σημαντική» και δήλωσε πως όχι μόνο δίνει μια ισχυρή ώθηση στην ισραηλινή αγορά ενέργειας, αλλά κι ενδυναμώνει τους δεσμούς με την Ιορδανία.  Δεν παρέλειψε να τονίσει πως το Ισραήλ δρέπει γεωπολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη από την εκμετάλλευση των φυσικών του πόρων.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

Μαρίκα Καραγιάννη*: Τα πλεονεκτήματα του αγωγού φυσικού αερίου East Med- Από το Ισραήλ στην Κύπρο, την Ελλάδα και την ΕΕ

on Sunday, 28 January 2018. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

Ένας αγωγός, τον οποίο η Ελλάδα προωθεί ενεργά τα ταλευταία χρόνια μαζί με το Ισραήλ και την Κύπρο είναι ο αγωγός φυσικού αερίου «East Med». Πρόκειται για έναν πολύ μεγάλο σε μήκος αγωγό 1.900 χλμ, ο οποίος θα είναι βυθισμένος σε μεγάλα βάθη και με πολλές τεχνικές προκλήσεις. Με βάση τις σχετικές αναλύσεις και τη προμελέτη βιωσιμότητας, που έχει γίνει, το έργο θεωρείται τεχνικά εφικτό. Το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου θα κατευθύνεται υποθαλάσσια προς την Κύπρο, στην συνέχεια προς τις ακτές της Κρήτης, και ακολούθως, μέσω της Πελοποννήσου και της Δυτικής Ελλάδας υποθαλασσίως στην Ιταλία, με διασύνδεση με τον «IGI - Poseidon». Η σχεδιαζόμενη μεταφορική ικανότητα του αγωγού υπολογίζεται στα 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, με δυνατότητα να ανέλθει στα 16 δισ. κ.μ.


15012018-1.jpg

Μια ισραηλινή πλατφόρμα φυσικού αερίου στη Μεσόγειο Θάλασσα, περίπου 24 μίλια δυτικά του ισραηλινού λιμανιού Ashdod, στις 25 Φεβρουαρίου 2013. REUTERS / Amir Cohen
-------------------------------------------------------------------------------------

Στις αρχές Απριλίου 2017, οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ιταλίας υπέγραψαν παρουσία του Ευρωπαίου επιτρόπου Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας, Miguel Arias Canete, Κοινή Διακήρυξη για την περαιτέρω συστηματική παρακολούθηση και προώθηση της ανάπτυξης του έργου ενώ, σημειωτέον, το έργο έχει ενταχθεί στα PCIs (Projects of Common Interest) της ΕΕ, με συνέπεια να είναι επιλέξιμο για κοινοτική συγχρηματοδότηση και μάλιστα στην δεύτερη από –αρχικά- την πέμπτη θέση. Το 2015 ξεκίνησε η συγχρηματοδότησή του από την ΕΕ για τη Δράση «Eastern Mediterranean Νatural Gas Pipeline - Pre-Feed Studies».

Ο ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Οι προμελέτες βιωσιμότητας (Pre-Feed Studies), που διεξήγαγε η ΔΕΠΑ, κατέστησαν σαφή την τεχνική εφικτότητα, την οικονομική βιωσιμότητα και την εμπορική ανταγωνιστικότητα του έργου. Ως κύριο συγκριτικό πλεονέκτημα του αγωγού προβάλλεται ο συμπληρωματικός του χαρακτήρας, στο πλαίσιο των πολλών και διαφορετικών προοπτικών εξαγωγής του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης στο μέλλον. Σύμφωνα με την ΔΕΠΑ, ο αγωγός διαθέτει και τα τρία χαρακτηριστικά διαφοροποίησης (diversification) τα οποία επιδιώκει η ΕΕ σε όλα τα νέα ενεργειακά έργα, τα οποία προωθεί για το μέλλον: Νέα οδός διαμετακόμισης, νέα πηγή προέλευσης του φυσικού αερίου, νέα χώρα-προμηθευτής. Το έργο αυτό θα συμβάλει στην διαφοροποίηση τόσο των πηγών προμήθειας του φυσικού αερίου όσο και στην όδευση της μεταφοράς του.

Το επόμενο βήμα είναι ο προγραμματισμός βαθυμετρικών ερευνών και μετρήσεων σε Κύπρο και Κρήτη, προκειμένου να καθοριστεί η ακριβής διαδρομή του αγωγού. Τέλος, επισημαίνεται ότι από το 2016, η κοινοπραξία του αγωγού «IGI-Poseidon» (ΔΕΠΑ-Edison) έχει υπογράψει Μνημόνιο Συναντίληψης με την Noble Energy για την από κοινού εξέταση και παρακολούθηση των προοπτικών υλοποίησης του «East Med», ως μιας από τις επιλογές εξαγωγής του φυσικού αερίου της ανατολικής Ευρώπης προς δυσμάς.

Το μέγα ερώτημα, το οποίο τίθεται επιτακτικά για την υλοποίηση του εν λόγω έργου αφορά στις απαιτούμενες ποσότητες φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο. Η έρευνα και εξόρυξη σε Κύπρο και Ισραήλ είναι σε πλήρη εξέλιξη, χωρίς ακόμη να είναι βέβαιον πόσο φυσικό αέριο θα είναι διαθέσιμο για να δικαιολογήσει την κατασκευή αυτού του μεγάλου αγωγού και την εξαγωγή του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη με εμπορικά ανταγωνιστικές τιμές. Επιπλέον, και η Αίγυπτος έχει εισέλθει προσφάτως σε πρόγραμμα ανάπτυξης των κοιτασμάτων της, με πρώτο και κύριο το νεο-ανακαλυφθέν «Zhor». Από αρκετούς αναλυτές, ως πλέον οικονομικά επωφελής για το άμεσο μέλλον προβάλλεται η εξαγωγή του φυσικού αερίου Ισραήλ και Κύπρου προς την Αίγυπτο προς υγροποίηση στα δύο μεγάλα τερματικά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), IDKU και DAMIETTA. Ένας μεγάλος υποθαλάσσιος αγωγός στη Μεσόγειο χαρακτηρίζεται ως ένα εξαιρετικά δαπανηρό έργο, δύσκολο να υποστηριχθεί οικονομικά από τις ξένες ενεργειακές εταιρείες ή τα τραπεζικά ιδρύματα. Ο τέως εκτελεστικός διευθυντής της Κρατικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων της Κύπρου και διεθνής εμπειρογνώμονας, Charles Ellinas, σε πρόσφατη συνέντευξή του σημείωσε ότι ο «East Med» δεν πρόκειται να καταστεί υλοποιήσιμος χωρίς οικονομική επιχορήγηση από τους μεγάλους ενεργειακούς κολοσσούς, της τάξης των 8 – 10 δισ. δολαρίων και σίγουρα όχι με δάνειο από την ΕΕ, δηλαδή από την ΕΤΕπ. Τέλος, η τρίτη, πρόταση εξαγωγής του φυσικού αερίου του Ισραήλ προς την Τουρκία φαίνεται να αναφέρεται και να υποστηρίζεται μόνο από την ίδια την Τουρκία, και πλέον όχι και τόσο συχνά όπως στο παρελθόν.

15012018-2.jpg

-------------------------------------------------------------------------------------

Ας δούμε πιο αναλυτικά τα διαθέσιμα στοιχεία σε ό,τι αφορά έρευνα και εξόρυξη φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο:

Με κοιτάσματα ήδη σε πλήρη ανάπτυξη και με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, το Ισραήλ διαθέτει περίπου 860 δισ. κ.μ. φυσικού αερίου, προερχόμενα κυρίως από 3 κοιτάσματα: Το «Tamar» με περίπου 300 δισ. κ.μ., το «Leviathan» με εκτιμώμενα περίπου 500 δισ. κ.μ. και έναρξη παραγωγής το 2019 και το σύμπλεγμα των μικρότερων κοιτασμάτων «Karish- Tanin» με επιβεβαιωμένα αποθέματα 55 δισ. κ.μ. και εκτιμώμενη έναρξη παραγωγής το 2020.

Στην εποχή μετά την «Αφροδίτη» (περίπου 125 δισ. κ.μ.), το 2018 χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Ενέργειας της Κύπρου ως «ερευνητικό έτος», καθώς έχουν προγραμματιστεί συνολικά 4-5 γεωτρήσεις. Συγκεκριμένα, η ιταλική ΕΝΙ προγραμματίζει 2 γεωτρήσεις για το 2018, μια στον γεωτρητικό στόχο «Καλυψώ» του κοιτάσματος 6 και άλλη μια στον στόχο «Σουπιά» του κοιτάσματος 3. Εφόσον ολοκληρωθούν εντός του τρέχοντος έτους οι περιβαλλοντικές μελέτες και η αξιολόγηση των στοιχείων των σεισμολογικών ερευνών και για το κοίτασμα 8, τότε η ΕΝΙ ενδεχομένως να επιχειρήσει γεώτρηση και στον στόχο «Ερατοσθένης».

Επίσης, η κοινοπραξία ExxonMobil - Qatar Petroleum, έχει ανακοινώσει ότι το β΄ εξάμηνο του 2018 θα διενεργήσει 2 γεωτρήσεις στο κοίτασμα 10, συγκεκριμένα στους στόχους «Άνθεια» και «Δελφίνος». Βασικός στόχος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι η βιώσιμη ανάπτυξη και εκμετάλλευση των κοιτασμάτων, ανάλογα και με τις ποσότητές τους. Με την ολοκλήρωση των ανωτέρω γεωτρήσεων εντός του 2018, θα ξεκαθαρίσει και η εικόνα για το ποιο θα είναι το επικρατέστερο σενάριο σε σχέση με την αξιοποίηση των κυπριακών υδρογονανθράκων.

15012018-3.jpg

Το γεωτρύπανο της ΕΝΙ «Saipem 12000». Πηγή : www.marinetraffic.com
-------------------------------------------------------------------------------------

Η πρώτη γεώτρηση στον στόχο «Καλυψώ» ξεκίνησε την Πρωτοχρονιά με το γεωτρύπανο της ΕΝΙ «Saipem 12000» να τρυπά σε βάθος περίπου 1.600 μέτρων. Βάσει χρονοδιαγράμματος, η γεώτρηση αναμένεται να ολοκληρωθεί την πρώτη εβδομάδα Φεβρουαρίου φέτος. Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Φιλελεύθερου», οι προσδοκίες είναι για ένα κοίτασμα κάπως μεγαλύτερο από την «Αφροδίτη», που ερμηνεύεται ως προσδοκία για ανακάλυψη της τάξης των 5 τρισ. κυβικών ποδών. Σύμφωνα με τους Κονοφάγο, Φωκιανού και Φώσκολο, η γεωφυσική εταιρεία «PGS», η οποία έχει πραγματοποιήσει συστηματικές σεισμικές γεωφυσικές καταγραφές σε Ελλάδα και Κύπρο, παρουσίασε στο Λονδίνο χαρτογραφήσεις ανατολικά του τεράστιου κοιτάσματος «Zohr» της Αιγύπτου, από γλώσσες τουρβιδιτών προερχόμενων από τον Παλαιο-Νείλο ποταμό, οι οποίες δημιούργησαν τους ταμιευτήρες ψαμμιτών, οι οποίοι με την σειρά τους οδήγησαν στις ανακαλύψεις των κοιτασμάτων φυσικού αερίου των «Leviathan», «Tanin», «Karish» στο Ισραήλ και της «Αφροδίτης» στην Κύπρο. Παρόμοια γεωφυσικά χαρακτηριστικά εμφανίζουν τα κυπριακά κοιτάσματα 6,7 και 10. Με βάση τα στοιχεία της «PGS», οι τρεις ενεργειακοί αναλυτές εκτιμούν ότι το αποθεματικό του κοιτάσματος 6 αναμένεται να είναι πολύ σημαντικό και άξιο επένδυσης για το μέλλον προς την προοπτική εξαγωγής του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

15012018-4.jpg

-----------------------------------------------------------------------------

Παράλληλα και εξίσου δυναμικά με την Κύπρο, η ENI επιχειρεί και στην Αίγυπτο, αποδεικνύοντας τη μακροχρόνια δέσμευση της εταιρείας στα υποθαλάσσια κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου. Συγκεκριμένα, η εταιρεία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι παρήγαγε την πρώτη ποσότητα φυσικού αερίου από το «Zohr», «σε λιγότερο από δυόμισι χρόνια, χρόνο ρεκόρ για κοίτασμα αυτού του είδους», σύμφωνα με την ανακοίνωση. Τα αποθέματα του «Zohr» πιθανότατα υπερβαίνουν τα 0,8 τρισ. κ. μ. Σε περίπτωση επιβεβαίωσης, θα πρόκειται για κοίτασμα κατά τι μκρότερο από το Shah Deniz του Αζερμπαιτζάν, το οποίο θα τροφοδοτήσει από το 2020 το Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου της ΕΕ (ΤΑΝΑΡ, ΤΑΡ). Το κοίτασμα βρίσκεται στο σύμπλεγμα «Shorouk», ανοικτά της Αιγύπτου και περίπου 190 χλμ. βόρεια του Port Said. «Είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη φυσικού αερίου που έγινε ποτέ στην Αίγυπτο και στη Μεσόγειο και θα μπορέσει να καλύψει ένα μέρος της ζήτησης φυσικού αερίου στην Αίγυπτο για αρκετές δεκαετίες», ανέφερε η εταιρεία στην πρώτη ανακοίνωσή της. Στο εν λόγω κοίτασμα, η ΕΝΙ εφαρμόζει το Μοντέλο Διπλών Ερευνών (Dual Exploration Model), δηλαδή: ενώ τα αποθέματα υδρογονανθράκων αναπτύσσονται μέσα από τις επιτυχίες των ερευνών, η εταιρεία είναι σε θέση να επωφεληθεί από πρόωρη νομισματοποίηση, χάρη στην πώληση μειοψηφικών μεριδίων, διατηρώντας παράλληλα την εκμετάλλευση του περιουσιακού στοιχείου. Σημειώνεται ότι η ΕΝΙ κατέχει ποσοστό 60% στο «Shorouk», η ρωσική Rosneft συμμετέχει με 30% και η BP με 10%.

Από την δική της πλευρά, η BP αναπτύσσει ένα άλλο κοίτασμα, το «Atol», βορειοδυτικά της Αλεξάνδρειας, στον υποθαλάσσιο χώρο κάτω από το «Zhor». Συνολικά, η Αίγυπτος διαθέτει περί τα 2.156 δισ. κ.μ. αποθεμάτων φυσικού αερίου, εξαιρουμένου του «Zhor». Ο Αιγύπτιος πρόεδρος, Al- Sissi, έχει διακηρύξει ότι στόχος της ενεργειακής πολιτικής της χώρας είναι η μετατροπή της σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο. Το Νοέμβριο 2017, ο Πρόεδρος της Αιγύπτου επισκέφτηκε την Κύπρο, όπου συζήτησε την κατασκευή ενός αγωγού που θα μεταφέρει το φυσικό αέριο από την «Αφροδίτη» στην Αίγυπτο. Μια δεύτερη λύση θα μπορούσε να είναι η αντιστροφή της τωρινής ροής του αγωγού Ισραήλ - Αιγύπτου, ώστε να πηγαίνει από το Ισραήλ στα αιγυπτιακά τερματικά LNG, IDKU και DAMIETTA.

Ο ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ

Το κοινό στοιχείο για Κύπρο και Αίγυπτο, το οποίο είναι άξιο σημείωσης και σχολιασμού, είναι η ενεργός παρουσία του ιταλικού κολοσσού ΕΝΙ στην έρευνα και ανάπτυξη των μεγάλων υποθαλασσίων κοιτασμάτων και των δύο χωρών, ταυτόχρονα. Από τις πρόσφατες επισκέψεις τους τελευταίους μήνες του 2017 του Εκτελεστικού Διευθυντή της εταιρείας, Claudio Descalzi, σε Κάιρο και Λευκωσία προκύπτουν τα εξής σημαντικά σημεία:

1.Η ΕΝΙ έχει αναλάβει μακροχρόνια προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης υδρογονανθράκων σε υποθαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου στις ΑΟΖ Κύπρου και Αιγύπτου, τα οποία υλοποιεί σε παράλληλη βάση.

2.Σε πολιτικό επίπεδο, η Ιταλία έχει εισχωρήσει στις Τριμερείς Διασκέψεις Κορυφής Ενεργειακής Συνεργασίας Ελλάδας- Κύπρου- Αιγύπτου και Ελλάδας- Κύπρου- Ισραήλ, εξέλιξη πολύ σημαντική και για τις τρεις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς έχει εισέλθει στο ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου ένας σημαντικός ευρωπαϊκός παράγοντας, ένας εκ των μεγαλύτερων ενεργειακών κολοσσών της Ευρώπης και χώρας μέλους της ΕΕ, διαφοροποιώντας εν πολλοίς τα δεδομένα προς όφελός τους.

3.Από ιταλικής πλευράς, γίνονται αποφασιστικές κινήσεις ώστε να προχωρήσει η συνεργασία της Κύπρου με την Αίγυπτο για τη μεταφορά του φυσικού αερίου προς Ελλάδα και Ιταλία. Ο Descalzi από την Λευκωσία δήλωσε ότι η Κύπρος είναι μια γέφυρα προς την Ευρώπη, η οποία αναζητεί εναλλακτικές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου. «Γι' αυτό το λόγο η Ιταλία και η Κύπρος μαζί με την Αίγυπτο και την Ελλάδα συζητούν αυτό τον πιθανό διάδρομο, δηλαδή τον “EastMed”, και είμαστε αισιόδοξοι και γι' αυτό είμαστε παρόντες και επενδύουμε πολλά», σημείωσε.

4.Με τα δεδομένα αυτά φαίνεται ότι η Ιταλία προκρίνει η πορεία του φυσικού αερίου να είναι μέσω των διεθνών υδάτων από την περιοχή μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ προς Αίγυπτο, Ελλάδα και Ιταλία. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΝΙ κινείται προς την κατεύθυνση να διασφαλίσει την υλοποίηση του «EastMed» από κοινού με την διοχέτευση φυσικού αερίου στα τερματικά της Αιγύπτου IDKU και DAMIETTA. Για το λόγο αυτό, φαίνεται να δίδεται έμφαση και από πλευράς ΔΕΠΑ στον «συμπληρωματικό» χαρακτήρα του «EastMed», ως μιας εκ των πολλών επιλογών εξαγωγής του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου εν γένει. Ένας έτερος λόγος είναι ότι στον αγωγό «IGI- Poseidon» συμμετέχει και μια άλλη επίσης ιταλική εταιρεία, η Edison, οπότε διπλασιάζεται το κίνητρο της Ιταλίας για όδευση του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου προς Ευρώπη μέσω «EastMed» και «IGI- Poseidon».

5.Οι εξελίξεις αυτές οδηγούν και σε μια άλλη διαπίστωση. Ο προτεινόμενος αγωγός από το Ισραήλ προς την Τουρκία και από εκεί προς την Ευρώπη είναι ένα έργο το οποίο έχει πλέον «ξεθωριάσει». Οι αρνητικές προβλέψεις για την τουρκική οικονομία για το 2018, η εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Τουρκία και η στενή ρωσο-τουρκική σχέση στον τομέα του φυσικού αερίου έχουν σε μεγάλο βαθμό αφήσει εκτός ατζέντας αυτή την πρόταση. Οι όποιες αναφορές γίνονται, προέρχονται κυρίως από την ίδια την Άγκυρα που το χρησιμοποιεί για πολιτικούς σκοπούς σε σχέση και με την Κύπρο. Ενίοτε γίνονται και τοποθετήσεις από πλευράς Ισραήλ, οι οποίες δεν είναι πέραν του σημείου ότι «είναι ένα σενάριο που μελετάται».

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι σήμερα πλέον η Αίγυπτος δεν χρειάζεται να αγοράσει φυσικό αέριο. Με την έναρξη παραγωγής από το «Zhor», εκτιμάται ότι η παραγωγή το 2018 θα φτάσει τα 10 δισ. κ.μ. και το 2019 τα 27 δισ. κ.μ. ετησίως, ενώ αναμένεται και η έναρξη παραγωγής και από άλλα κοιτάσματα, όπως το «Atol». Όλα αυτά σημαίνουν ότι μέχρι το 2020, η Αίγυπτος αφενός θα μπορεί να καλύπτει την εγχώρια κατανάλωση, αφετέρου θα ξεκινήσει να κάνει τις δικές της εξαγωγές φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα τα δύο τερματικά LNG να χρησιμοποιηθούν κατ’ αρχήν για το αιγυπτιακό φυσικό αέριο. Αυτά υποστηρίζει ο Charles Ellinas και δε φαίνεται να έχει άδικο, αν λάβουμε υπόψη και όλες τις προαναφερθείσες εξελίξεις σε σχέση με τη δραστηριοποίηση της ΕΝΙ στην Αίγυπτο.

ΠΡΩΤΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Συνολικά, η αμερικανική γεωλογική εταιρεία USGS στην έκθεσή της για την ανατολική Μεσόγειο εκτιμά τα συνολικά ανακτήσιμα αποθέματα στα 4.000 δισ. κ.μ. Με το πιο αισιόδοξο σενάριο, τα συνολικά in place αποθέματα φυσικού αερίου εκτιμώνται περί τα 10.000 δισ. κ.μ. Από τους υπολογισμούς αυτούς, είναι ξεκάθαρο ότι ακόμη βρισκόμαστε στην αρχή. Σε κάθε περίπτωση, τα ισχύοντα στις διεθνείς αγορές ορίζουν ότι για την τελική λήψη της απόφασης για την κατασκευή ή μη ενός αγωγού, λαμβάνονται υπόψη τα αντικειμενικά δεδομένα του έργου, που έχουν να κάνουν με τις διαθέσιμες ποσότητες υδρογονανθράκων in place, τις τιμές αγοράς και πώλησής τους στους τελικούς αποδέκτες on the spot, τα κόστη κατασκευής, τα τέλη διέλευσης, το χρηματοδοτικό σχήμα και το οικονομικό- επενδυτικό ρίσκο.

Δεδομένου ότι η ερευνητική διαδικασία στην ανατολική Μεσόγειο είναι σε πλήρη εξέλιξη, η εξαγωγή του φυσικού αερίου τοποθετείται για αργότερα, όταν θα είναι ξεκάθαρες οι διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου προς εξαγωγή. Τα γεωπολιτικά δεδομένα και οι εσωτερικές πολιτικές επιδιώξεις διαδραματίζουν βεβαίως ένα σημαντικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία, όχι όμως τον καθοριστικό. Τόσο η έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων όσο και η διεθνής διαμετακόμισή τους αφορούν μεγάλες και μακροχρόνιες επενδύσεις εκατομμυρίων δολαρίων, όπου οι εταιρείες και οι αγορές έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο για την προώθηση ή μη των εν λόγω επενδυτικών έργων.

Πηγή: www.foreignaffairs.gr

*Ειδική Επιστήμων για την ενέργεια, Τμήμα Γλώσσας, Ιστορίας και Πολιτισμού χωρών Ευξείνου Πόντου, ΔΠΘ, Επιστημονικός Συνεργάτης ΙΕΝΕ

18/5/2017. ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

on Thursday, 18 May 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Βασίλειος Μαρτζούκος, Αντιναύαρχος ε.α. ΠΝ, Επίτιμος Διοικητής Σ.Ν.Δ., Πρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

18/5/2017.  ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Σε όλη την διάρκεια της επτάχρονης περιόδου των μνημονίων οι Κυβερνήσεις αναφέρονται γενικόλογα στην περίφημη «ανάπτυξη» της χώρας δίχως να επεξηγούν την σχετική στρατηγική (βασικοί αναπτυξιακοί πυλώνες, τρόπος υλοποιήσεως ανά περιοχή, χωροταξική κατανομή, χρονοδιαγράμματα, νομικό πλαίσιο, κοστολόγηση, χρηματοδότηση, επενδύσεις, θέσεις εργασίας, παραμεθόριες περιοχές κ.λπ.), γεγονός που δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό για την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των εκάστοτε εμπλεκομένων.

Σε μια προσπάθεια συμβολής στην εθνική ανάπτυξη, το παρόν άρθρο ισχυρίζεται ότι ο βασικός αναπτυξιακός πυλώνας, πέριξ του οποίου  θα πρέπει να κτισθεί το όλο αναπτυξιακό εθνικό οικοδόμημα, θα πρέπει να είναι η θαλάσσια ισχύς, βάσει της γεωγραφίας, της Ιστορίας, της παραδόσεως και του πολιτισμού μας.

Η Θαλάσσια Ισχύς είναι η εκδήλωση της εθνικής ισχύος ενός κράτους στο υγρό στοιχείο και περιλαμβάνει το πολεμικό και εμπορικό ναυτικό, τις υπάρχουσες υποδομές θαλάσσιας δραστηριοποιήσεως καθώς και εκμεταλλεύσεως των θαλασσίων και υποθαλασσίων πλουτοπαραγωγικών πόρων, την δυνατότητα ελέγχου θαλασσίων κομβικών σημείων, καθώς  και την ναυτική παράδοση και ενασχόληση του πληθυσμού.

Με την θαλάσσια ισχύ το έθνος αντλεί δυνάμεις τόσο από την εσωτερική του συγκρότηση, όσο και από τις συμμαχίες καθώς και από τις περιοχές ασκήσεως ελέγχου ή επιρροής. Ταυτόχρονα η θαλάσσια ισχύς συνδέεται με την οικονομική δύναμη και με τις έννοιες αστική τάξη, κίνηση και διαρκής ροή περιβάλλοντος, εμπόριο, ανθρωποκεντρική και ορθολογική θεώρηση των πραγμάτων, παιδεία, επιστήμες, τέχνες και δημοκρατία.

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
«Μέγα το της θαλάσσης κράτος» είναι το συμπέρασμα του Ιστορικού Θουκυδίδου. «Εκείνος που εξουσιάζει την θάλασσα, εξουσιάζει το εμπόριο και εκείνος που είναι άρχων του εμπορίου του κόσμου, είναι άρχων του πλούτου του κόσμου», αποφαίνεται οSirWalterRaleigh (1552-1618). Ο ναύαρχος Alfred Thayer Mahan (1840-1914), θεωρεί ότι  «Κυριαρχία των θαλασσών μέσω ναυτικού εμπορίου και ναυτικής ηγεμονίας μέσω της ναυτικής ισχύος σημαίνει ηγεμονική επιρροή στον κόσμο». Ο Nicholas Rodger θεωρεί ότι «Τα Ναυτικά χρειάζονται συναίνεση επειδή απαιτούν το μέγιστον της εμπλοκής των ναυτιλλομένων, των ιδιοκτητών των σκαφών, των εμπόρων, των πιστωτών και των επενδυτών». Συναφώς, ο Harding εξηγεί ότι «Η θαλάσσια ισχύς της Μ. Βρετανίας δεν οφείλεται απλώς στο ναυτικό ή στον πολεμικό στόλο αλλά στην αποτελεσματική ενσωμάτωση της διοικήσεώς της, του πολιτικού της συστήματος, του στρατού της, των αποικιών της και της εμποροναυτικής οικονομίας της στην κατεύθυνση των σκοπών του κράτους(…).Η φράση του Προέδρου της Γαλλίας F. Mitterrand, ότι «κάθε κράτος κάνει την πολιτική της Γεωγραφίας του», είναι διαχρονικής σημασίας.

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Η Θαλάσσια στρατηγική αφορά στις κατάλληλες αποφάσεις της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας (πολιτικές, διπλωματικές, οικονομικές, κοινωνικές και στρατιωτικές), οι οποίες επηρεάζουν την κατάσταση, την ανάπτυξη και τον τρόπο χρήσεως του συνόλου των συντελεστών της θαλασσίας ισχύος, προκειμένου να επιτευχθούν οι συναφείς Εθνικοί Σκοποί.

Η Θαλάσσια στρατηγική θα πρέπει να προβλέπει την ανάπτυξη, την λειτουργία και τον τρόπο χρήσεως σειράς παραμέτρων θαλασσίας ισχύος όπως οι εξής:
•Άμυνα και αστυνόμευση θαλασσίου περιβάλλοντος (ΠΝ, ΛΣ, υποδομές, μέσα ISR κ.λπ.).
•Εμπορικό ναυτικό, εφοπλισμός, ναυτιλία.
•Λιμενικές υποδομές και εγκαταστάσεις.
•Προστασία και ανάπτυξη ναυπηγοεπισκευαστικών ζωνών.
•Συντήρηση και επαύξηση ναυτικής παραδόσεως και πνεύματος κοινωνίας.
•Κατανομή σχετικών οικονομικών πόρων για θαλάσσια ανάπτυξη.
•Θαλάσσιος τουρισμός, αναψυχή και αθλητισμός.
•Διαχείριση και εκπαίδευση ανθρωπίνου δυναμικού ναυτικών επαγγελμάτων
•Θαλάσσια οικολογία.
•Συντονισμός διαχειρίσεως θαλασσίων δραστηριοτήτων
•Προστασία αλιείας και βιομηχανίας αλιευμάτων
•Διαπραγματεύσεις διεθνών εμπορικών συμφωνιών
•Σχεδιασμός και πολιτική αντιμετωπίσεως μέτρων, μποϋκοτάζ, διεθνών περιορισμών εμπορικής ναυτιλίας
•Υποστήριξη έρευνας σε θαλάσσιους τομείς
•Υποστήριξη υδρογραφικών, χαρτογραφικών υπηρεσιών και υπηρεσιών ναυτιλιακών βοηθημάτων
•Βελτιστοποίηση ναυτικών και ναυτιλιακών επικοινωνιών
•Εκμετάλλευση θαλασσίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και ορυκτών

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η θάλασσα καλύπτει περίπου το 70% της γήινης επιφάνειας και περίπου το 80% του παγκοσμίου πληθυσμού διαμένει σε αποστάσεις έως 100 ν.μ. από τις ακτές (με αυξητικές τάσεις) και περισσότερες από τα ¾ των κρατών μελών του ΟΗΕ έχουν ακτές. Αυτό σημαίνει ότι ένα συντριπτικό ποσοστό της πολιτικής και οικονομικής παγκοσμίου δραστηριότητος λαμβάνει χώρα σε ένα στενό διάδρομο ξηράς και θαλάσσης πλάτους περί τα 300 ν.μ. (200 ν.μ. της ΑΟΖ και 100 η χερσαία παράκτια ζώνη), ο οποίος ονομάζεται παράκτια περιοχή και ορίζεται ως ο χώρος (θαλάσσιος, χερσαίος και εναέριος) ο  οποίος υπόκειται κατά κυρίαρχο τρόπο σε εμπλοκή και επιρροή από την θάλασσα.

Η διαρκώς αυξανομένη ενεργειακή εξάρτηση και η θαλάσσια διακίνηση υδρογονανθράκων σε ποσοστό άνω του 90%, αυξάνει την στρατηγική σημασία των θαλασσίων οδών επικοινωνίας και ιδιαίτερα των υποχρεωτικών περιοχών διελεύσεως (π.χ. στενά Μάλακκα, Ορμούζ, Ταϊβάν, Σουέζ, Αιγαίο, Βόσπορος, Γιβραλτάρ κ.λπ.) και συγχρόνως ενισχύει την τάση των ναυτικών εξοπλισμών.

Το θαλάσσιο περιβάλλον συνήθως αναλύεται και εξετάζεται σε έξι κύριες διαστάσεις που είναι η φυσική, η οικονομική, η διπλωματική, η πολιτική, η νομική και η στρατιωτική.Αν και στις παράκτιες περιοχές κάθε στρατιωτική επιχείρηση έχει διακλαδικό χαρακτήρα, το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ) κατέχει δεσπόζουσα θέση στο υγρό στοιχείο αφού διαθέτει μοναδικά χαρακτηριστικά και δυνατότητες όπως την πρόσβαση, την κινητικότητα, την μεταφορική ικανότητα, την παραμονή σε επίμαχες περιοχές, την πολυχρηστικότητα, την αντοχή και ανθεκτικότητα, καθώς και το στρατηγικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Η χρήση των ΠΝ δυνατόν να είναι στρατιωτικής, αστυνομικής και διπλωματικής φύσεως, ενώ οι εκάστοτε αποστολές ενός ΠΝ είναι δυνατόν να ενταχθούν σε τρεις βασικούς ρόλους: Πολεμικές επιχειρήσεις – θαλάσσια ασφάλεια – διεθνή εμπλοκή.

ΕΘΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Προκειμένου να μην μετατραπεί η οικονομική σε γεωπολιτική κρίση, η χώρα θα πρέπει να παραμείνει στην ΕΕ (η χώρα μας ευνοείται από την πολιτική εμβάθυνση και αυτονόμηση της Ε.Ε., με την Τουρκία εκτός αυτής) και στο ΝΑΤΟ, να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από τα γεωστρατηγικά της πλεονεκτήματα και ταυτόχρονα να εξετάσει την πολυεπίπεδη αμοιβαία αύξηση της συνεργασίας της, με επιλεγμένες χώρες όπως π.χ. η Ρωσία, η Κίνα, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Η ΕΕ θα πρέπει να πεισθεί ότι η αξιοποίηση της δεσπόζουσας γεωστρατηγικής θέσεως του Ελληνισμού στην περιοχή αυτή, ωφελεί στρατηγικά και ενεργειακά την Ένωση.

Έναντι της αδιαμφισβήτητης τουρκικής απειλής, η οποία πρόκειται να διογκωθεί κατά τα επόμενα λίγα έτη, η χώρα μας θα πρέπει να επιλέξει είτε να υπηρετήσει υπαρξιακά και ζωτικά της Εθνικά Συμφέροντα, με όρους ουσιαστικής αποτροπής, είτε να αφεθεί στην φθίνουσα πορεία της εθνικής της ισχύος και να αποδεχθεί έναν ενδεχόμενο ρόλο  δορυφόρου της Τουρκίας με ότι αυτό συνεπάγεται. 

Στο πλαίσιο αυτό η χώρα μας θα πρέπει να επισπεύσει τις απαιτούμενες ενέργειες για την αξιοποίηση των ενεργειακών μας πόρων και να επενδύσει στην αυτοβοήθεια (ΕΔ, ΣΑ, αμυντική βιομηχανία, υψηλή τεχνολογία) καθ’ όσον είναι αυτή που συμβάλλει καθοριστικά στην αποτροπή. Παράλληλα η Ελλάδα χρειάζεται ανόρθωση του αξιακού της συστήματος και των ορθών προτύπων με συστηματική και υγιή αναμόρφωση της παιδείας καθώς και με επένδυση στον πολιτισμό (π.χ. μετατροπή της σε διεθνές κέντρο ανθρωπιστικών σπουδών). Ταυτόχρονα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν κατά προτεραιότητα και με δραστικές ενέργειες τα θέματα της υπογεννητικότητος, της μεταναστεύσεως και του Ισλάμ στην χώρα μας.

Η χώρα μας κατέχει προνομιακή θέση στο κέντρο της Α. Μεσογείου η οποία αποτελεί ζωτική γεωστρατηγική και γεωοικονομική περιοχή και αποτελεί την πλησιέστερη πύλη εισόδου προς την Δύση, για εμπορεύματα από την Άπω Ανατολή. Ο συνδυασμός της μεγάλης μας ακτογραμμής (10η παγκοσμίως), της άμεσης προσβάσεως σε θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών παγκοσμίου σημασίας, των χιλιάδων νήσων, των φυσικών λιμένων, της ναυτοσύνης σημαντικού μέρους του πληθυσμού, των υποθαλασσίων ενεργειακών κοιτασμάτων, των φημισμένων τουριστικά ακτών και θαλασσών και της ιστορίας με τον πολιτισμικό μνημειακό θησαυρό της, καθιστούν την Ελλάδα μοναδική για σχεδίαση, ανάπτυξη και εφαρμογή θαλασσίας αναπτυξιακής στρατηγικής, με βάσιμες προσδοκίες μεγάλης οικονομικής αναπτύξεως.

Κύριες αιτίες της μη αξιοποιήσεως, μέχρι στιγμής, των εν λόγω πλεονεκτημάτων στον απαιτούμενο βαθμό είναι το μη σταθερό φορολογικό σύστημα, η υψηλή φορολογία, η εχθρική σχετική νομοθεσία, ο κρατισμός, η γραφειοκρατία, η έλλειψη υποδομών (π.χ. λιμενικές εγκαταστάσεις, μαρίνες, μεταφορικές υποδομές από λιμένες κ.λπ.), οι ιδεοληψίες ανεπαρκών πολιτικών, η αντιπαραγωγική αντίληψη λειτουργίας του συνδικαλιστικού συστήματος και η έλλειψη διακομματικής Εθνικής Στρατηγικής, που χρεώνεται στο σύνολο του πολιτικού μας συστήματος.

Η θεραπεία όλων αυτών των στρεβλώσεων θα ήταν δυνατόν να προσφέρει τα ακόλουθα ζωτικά πλεονεκτήματα (πολλά εξ αυτών περιγράφονται σε σχετική έκθεση του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος):
-Μετεξέλιξη Ελλάδος σε οικονομικό κέντρο της Α. Μεσογείου, με προσφορά ολοκληρωμένων οικονομικών και εμπορικών υπηρεσιών που θα προσελκύσουν μεγάλες ξένες εταιρείες και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία.
-Προτιμώμενο προορισμό αναψυχής και θαλασσίου τουρισμού κυρίως της ΕΕ, με προσέλκυση ανθρώπων και σκαφών αναψυχής από όλο τον κόσμο. Η εξέλιξη αυτή θα προκαλέσει σημαντική αύξηση των θέσεων εργασίας (π.χ. η προσέλκυση 1000 σκαφών άνω των 25 μέτρων δημιουργεί 20000 θέσεις).
-Κύρια αφετηρία (home porting hub) κρουαζιερόπλοιων της Α. Μεσογείου.
-Διεθνές κέντρο ποιοτικού τουρισμού και τους 12 μήνες του έτους.
-Διαμετακομιστικό κέντρο Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης και Α. Μεσογείου.
-Βελτίωση και ενίσχυση των παραμέτρων που σχετίζονται με την ποντοπόρο ναυτιλία και την ακτοπλοϊα, με σκοπό η σημερινή δημιουργία 300.000 άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας, καθώς και οι εισροές  € 13 – 19 δις ετησίως, να αυξηθούν εκθετικά.
-Ομαλή λειτουργία ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης με στρατηγικά, οικονομικά και κοινωνικά θετικά αποτελέσματα.
-Στρατηγική ανάπτυξη αλιείας και ιχθυοκαλλιέργειας.
-Εκμετάλλευση υποθαλασσίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
Το ανωτέρω θαλάσσιο αναπτυξιακό μοντέλο πέραν των προφανών οικονομικών, και κοινωνικών θετικών επιπτώσεων, πρόκειται να ενισχύσει τους ακόλουθους τομείς στρατηγικού επιπέδου:
-Συγκράτηση και αύξηση του πληθυσμού των ελληνικών νήσων, με προοπτικές σημαντικής οικονομικής  αναπτύξεως αυτών.
-Defacto αντιμετώπιση τουρκικών διεκδικήσεων λόγω διαρκούς παρουσίας του διεθνούς παράγοντα και συμφερόντων του στις ελληνικές θάλασσες.  
-Αύξηση ποσοστού πληθυσμού εμπλεκομένου σε άμεσα ή έμμεσα με θαλάσσια επαγγέλματα, με ανάλογη απόκτηση εμπειρίας και τεχνογνωσίας.
-Συγκράτηση νέων Ελλήνων υψηλού μορφωτικού επιπέδου στην χώρα.

Στο πλαίσιο της θαλάσσιας στρατηγικής η χώρα μας χρειάζεται ενίσχυση της διακλαδικότητος των ΕΔ και ισχυρές αποτρεπτικές αεροναυτικές δυνάμεις, με διαρκή παρουσία σε ολόκληρη την θαλάσσια περιοχή εθνικού ενδιαφέροντος (Αιγαίο, Ιόνιο, Κρητικό, ΝΑ Μεσόγειος). Αποδεικνύεται ότι η έλλειψη αξιόπιστης στρατιωτικής παρουσίας σε περιοχές εθνικού ενδιαφέροντος, εκπέμπει εσφαλμένα πολιτικά μηνύματα και προκαλεί την πλήρωση του κενού αυτού από στρατιωτικές δυνάμεις άλλων ενδιαφερομένων χωρών, με αποτέλεσμα την σταδιακή ανατροπή του κρατούντος statusquo και δημιουργία defacto νέων πολιτικών δεδομένων.

Ο όρος «Ελλάδα» παραπέμπει συνειρμικά σε θάλασσα και χιλιάδες νησιά.Μία χώρα σε μοναδική κομβική θέση, με σπάνιες ομορφιές, ορυκτό πλούτο και μία υπεραξία παγκοσμίως γνωστή που την καθιστά πόλο έλξεως και οφείλεται στον πολιτισμό των αρχαίων της προγόνων. Οι αναπτυξιακές  προϋποθέσεις υπάρχουν αλλά αποτελεί ζητούμενοη πολιτική ωριμότητα και κρίση των Ελλήνων συμπολιτών ώστε να εκλέγουν κατάλληλες και εμπνευσμένες ηγεσίες με αποκλειστικό κριτήριο την ικανότητα και αποτελεσματικότητα εκπληρώσεως των Εθνικών Συμφερόντων.
Μαϊος 2017
                           
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Γρίβας Κ. «Ελληνική Αμυντική Στρατηγική για τον 21ο Αιώνα», σελ. 81 – 95
2.Δεμέστιχας Γ. (Αντιναύαρχος ε.α.) «Ελληνική Εθνική Στρατηγική», σελ. 189 – 203
3.Ministry of Defence «Joint Doctrine Publication 0-10 British Maritime Doctrine», JDP 0-10, August 2011
4.Vego M. N. «Naval Strategy and Operations in Narrow Seas», US Naval War College, Newport, Rhode Island, FRANK CASS, London – Portland, OR, 2003
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
1.Ηλιόπουλος Η. «Η Γεωγραφική Σημασία της Ναυτικής Γεωγραφίας για την Ναυτική Ισχύ και Στρατηγική», Πέμπτη, 17 Μαρτίου 2011
2.Azhar Ahmad «Maritime Power and Strategy» NDU Journal 2014
3.Barett T. Vice Admiral, RAN «Maritime Power in the 21st Century, Speech to the Royal College of Defence Studies», London, 02 July 2015
4.Holmes J. & Yoshihara T.,  «The Meaning of Sea Power», December 10, 2011
5.Kelly T. «Maritime Security, Sea Power and Trade», US Naval War College, Newport, Rhode Island, March 25, 2014
6.Weitz R. Maritime Power and Grand Strategy, Conference on American Grand Strategy and Maritime Power, 08 – 16 - 2011


29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

on Wednesday, 29 March 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Μιχάλης Διακαντώνης, οικονομολόγος, διεθνολόγος*

29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες (ΑΟΖ) του Ισραήλ και της Κύπρου κατά τα τελευταία έτη, καθώς και η προσδοκία ανακάλυψης ανάλογων πόρων στην ελληνική ΑΟΖ, έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας γόνιμης σύμπραξης των τριών αυτών χωρών στον ενεργειακό τομέα. Οι βασικές εναλλακτικές προτάσεις αξιοποίησης των ενεργειακών κοιτασμάτων αφορούν τις ακόλουθες επιλογές:

Η συνέχεια ΕΔΩ!

Χρήστος Γ. Μαλτέζος* : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

on Wednesday, 15 April 2020. Posted in Μελέτες

Πρόλογος
Η μεταλιγνιτική εποχή στην οποία εισέρχεται η χώρα μας, φέρνει μεγάλες αναταράξεις και ανακατατάξεις στον ενεργειακό τομέα. Το χρονικό διάστημα της σταδιακής απόσυρσης των λιγνιτικών μονάδων παραγωγής ενέργειας, το οποίο επέλεξε και δεσμεύτηκε η χώρα μας, είναι ήδη πολύ μικρό. Έως το 2023, θα υπάρξει απώλεια ενός μεγάλου μέρους της εγκαταστημένης και ικανής προς λειτουργία ηλεκτρικής ισχύος. Και αυτό, σε σύγκριση με άλλες χώρες μεγαλύτερης λιγνιτικής παραγωγής ισχύος στην Ε.Ε., που κατά συνέπεια είναι πολύ μεγαλύτεροι ρυπαντές, ωστόσο, τελούν υπό ευνοϊκότερους όρους απόσυρσης άνθρακα ως ενεργειακό καύσιμο.
Το πρόσφατο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προηγείται ενός βασικού σχεδίου (MasterPlan), αντί να έπεται αυτού. Το πρόσφατο ΕΣΕΚ περιορίζει τον χρόνο μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή περισσότερο από το αμέσως προηγούμενο ΕΣΕΚ, για το οποίο η χώρα είχε παραδεχτεί δημόσια ότι ήταν ένας φιλόδοξος στόχος.
Η γεωγραφική κατανομή εγκαταστημένης ισχύος αλλάζει. Η Δυτική Μακεδονία παύει να είναι το μεγαλύτερο ενεργειακό κέντρο της χώρας, ενώ η Στερεά Ελλάδα έχει επιφορτιστεί το μεγαλύτερο μέρος της εγκαταστημένης και λειτουργικής ηλεκτρικής ενέργειας από μη λιγνιτικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΘΗΣ). Το μεγαλύτερο μέρος της εγκαταστημένης ισχύος από τα αιολικά πάρκα είναι συγκεντρωμένο κατά σειρά στη Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο και Θράκη, ενώ στη Δυτική Μακεδονία μόνο ένα μικρό μέρος. Επίσης, οι Φ/Β σταθμοί παραγωγής ενέργειας είναι λιγότεροι, προς το παρόν, στην Δυτική Μακεδονία από σχεδόν όλες τις άλλες περιοχές της επικράτειας.
Εξ αιτίας της μεγάλης παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης που πλήττει και την Ελλάδα, λόγω της πανδημίας του ιού Covid-19, είναι πιθανό να υπάρξει αναγκαστική περίοδος χάριτος για την μετάβαση στην μεταλιγνιτική εποχή. Σε περίπτωση ενεργειακού κινδύνου, οι λιγνιτικές μονάδες της χώρας μας, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ικανή εφεδρεία σε κατάσταση λειτουργίας για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, έως ότου παρέλθει η τρέχουσα κρίση. Αυτό θα μπορούσε να την ανακουφίσει οικονομικά, δεδομένου ότι και από πριν την πανδημίας εποχή, η χώρα μας έχει μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση λόγω εισαγωγών φυσικού αερίου, πετρελαίου και ηλεκτρικού ρεύματος. Διανύουμε καιρούς γεωπολιτικής αβεβαιότητας και οικονομικής ύφεσης, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον προγραμματισμό και αξιοπιστία στη τροφοδοσία φυσικού αερίου, μέσω αγωγών ή πλοίων με LNG.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή, δίνεται μεγάλη ευκαιρία, με κατάλληλο εθνικό στρατηγικό σχέδιο, για εκμετάλλευση των τεράστιων εναπομεινάντων εγκαταστάσεων σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας και ορυχεία λιγνίτη. Μπορεί να υπάρξει ενδογενής παραγωγική (βιομηχανική και αγροτική) ανασυγκρότηση Εθνικής αυτάρκειας στους πρωτογενείς και δευτερογενείς τομείς παραγωγής. Αυτό θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη και λύσεις στο εργασιακό και δημογραφικό πρόβλημα, ιδίως για τη περισσότερο θιγόμενη από την απολιγνιτοποίηση Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας.


1. Η Ελληνική δέσμευση για απολιγνιτοποίηση

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού, Europe beyond Coal : «Στη Σύνοδο Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών “Δράση για το Κλίμα” που έγινε στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα κλείσει όλους τους λιγνιτικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2028. Τον Δεκέμβριο που ακολούθησε, ο χειριστής των σταθμών, ΔΕΗ, αποφάσισε να πάψει τη λειτουργία όλων των υφιστάμενων λιγνιτικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2023. Ο μόνος σταθμός που θα παραμείνει έως το 2028 θα είναι η μονάδα Πτολεμαΐδα Νο5, η οποία είναι, το τρέχον διάστημα υπό κατασκευή και η τύχη της οποίας δεν είναι σαφής. Η μετατροπή της σε φυσικό αέριο εξετάζεται. Με το τεράστιο δυναμικό της για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει ότι η μετάβαση από τον άνθρακα να είναι 100% σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μια περιφέρεια στην Ελλάδα (Δυτική Μακεδονία) αποτελεί προτεραιότητα στη πλατφόρμα μετάβασης των νέων Περιφερειών με καύσιμο άνθρακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης»..[3]

Η σταδιακή απολιγνιτοποίηση και η έμφαση σε ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) προβλέπεται από το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ, ΦΕΚ 4893/31-12-2019). Αυτό σημαίνει ότι:

Το κέντρο βορείου συστήματος ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ, η Δυτική Μακεδονία, θα βρεθεί με ανενεργές εγκαταστάσεις έξη μεγάλων ΑΗΣ συνολικής ισχύος 4.438 MW από το έτος 2023. H νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο5 των 660 MW προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία τέλος 2020 με αρχές 2021 και να αποσυρθεί ως λιγνιτική μονάδα το έτος 2028. (βλέπε Πίνακα 1).

Στo νότιο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ, στη Μεγαλόπολη, θα κλείσουν οι λιγνιτικές Μονάδες Νο3 & Νο4 των ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α’ & Β’, συνολικής ισχύος 850 MW, από το έτος 2022 (βλέπε Πίνακες 1 & 2), αλλά θα παραμείνει η νέα Μονάδα Νο5 (800 MW) φυσικού αερίου του ΑΗΣ Μεγαλόπολης Β’, λειτουργικής ισχύος 500 MW, λόγω μη αναβάθμισης δικτύου.
Ο σχετικός νόμος για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ κάνει σαφή αναφορά στον περιορισμό της λειτουργίας της Μονάδας Νο5 στη Μεγαλόπολη στα 500 MW έναντι δυναμικότητας 800 MW, διευκρινίζοντας ότι η κατάσταση αυτή θα ισχύει μέχρι την ολοκλήρωση του Κέντρου Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ) Πελοποννήσου, για το οποίο όμως δεν υπάρχει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.

2. Το σταδιακό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων.

Ο Πίνακας 1 δείχνει για κάθε λιγνιτικό ατμοηλεκτρικό σταθμό (ΑΗΣ) παραγωγής ενέργειας, την εγκαταστημένη ισχύ, τον συνολικό χρόνο λειτουργίας του, το προγραμματιζόμενο έτος απόσυρσης, τον αριθμό των πρόωρων θανάτων με αντίστοιχη θέση στο σύνολο της Ε.Ε. έως το 2016 και τις εκπομπές σε εκατομμύρια τόνους CO2 για το 2018 με αντίστοιχη θέση στο σύνολο της ΕΕ[3],[11α,β].

Πίνακας 1

Παρατηρήσεις για τον Πίνακα1:
1.Ο ΑΗΣ Πτολεμαϊδας έχει στις λιγνιτικές μονάδες: Λιπτολ Νο1και Νο2 με 10MW, και 33 MW,αντίστοιχα, και Πτολεμαϊδα Νο1 με 70 MW, Νο2 με 125 MW, Νο3 με 125 MW, Νο4 με 300 MW και την νέα μονάδα Νο5, συμπαραγωγής, με 660 MW που αναμένεται να είναι έτοιμη τέλος του 2020 με αρχές του 2021 και έχει προγραμματιστεί για λειτουργία έως το 2028. Το Αμύνταιο με 600 MW έχει προγραμματιστεί να σταματήσει μέσα στο τρέχον έτος 2020.
2. Στον πίνακα1, σύμφωνα με ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία[3], στις 15/1/2020, η ισχύς σε λειτουργία (open) των λιγνιτικών σταθμών ήταν 3.775 MW, διότι παραλείπονται (βλ. κόκκινο χρώμα) τα ακόλουθα μεγέθη από την εγκαταστημένη ισχύ[11α,β] : ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α 250 MW, ΑΗΣ Καρδιάς 600 MW και ΑΗΣ Πτολεμαϊδας 663 MW, ενώ η νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο5 των 660 MW αναγράφεται ως υπό κατασκευή[3] (βλέπε Εικόνα 1). Η ισχύς σε απόσυρση, από το 2016, είναι 1.150 MW και περιλαμβάνει 600 MW από τον ΑΗΣ Καρδιάς και 550 MW από τον ΑΗΣ Πτολεμαϊδας.

Εικόνα 1[3]

Η λιγνιτική μονάδα που έμεινε στα σχέδια
Τον Ιανουάριο του 2017, κλιμάκιο Κινέζων εμπειρογνωμόνων επισκέφτηκε τα ορυχεία και τις εγκαταστάσεις της λιγνιτικής μονάδας Μελίτη-Νο1, στη Φλώρινα, για την προοπτική συνεργασίας της κινεζικής εταιρείας China Machinery Engineering Corporation (CMEC) με την ΔΕΗ. Ο σχεδιασμός της ΔΕΗ πρoέβλεπε την κατασκευή μονάδας Μελίτη Νο2 ισχύος 450 MW, ύψους 750 εκατ. ευρώ, με υψηλό βαθμό απόδοσης 41,5% και λιγνίτη με μεγάλη θερμογόνο δύναμη. Στο κοινοπρακτικό σχήμα επρόκειτο να συμμετέχουν η CMEC, η ΔΕΗ και ιδιώτες, που διαθέτουν ορισμένα ορυχεία στην περιοχή της Φλώρινας. Όμως, λόγω της απόφασης ΕΕ για σταδιακή απολιγνιτοποίηση, η μονάδα Μελίτη Νο2, από το 2019, παρέμεινε στα σχέδια.

3. Η συνολική εγκαταστημένη ισχύς της ΔΕΗ

Οι 34 μεγάλοι θερμοηλεκτρικοί (ΘΗΣ) και υδροηλεκτρικοί (ΥΗΣ) σταθμοί και τα 3 αιολικά πάρκα του διασυνδεμένου συστήματος της ηπειρωτικής χώρας καθώς και οι 61 αυτόνομοι σταθμοί Κρήτης, Ρόδου και λοιπών νησιών (39 ΘΗΣ, 2 ΥΗΣ, 15 αιολικά πάρκα και 5 φωτοβολταϊκοί σταθμοί) συνιστούν το βιομηχανικό κολοσσό της ΔΕΗ που αποτελεί την ενεργειακή βάση κάθε οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα μας.
Στην Εικόνα 2 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή εγκατεστημένης ισχύος, κατά το έτος 2019, όλων των σταθμών παραγωγής ενέργειας[11γ] της ΔΕΗ

Εικόνα 2[11γ]

4. Θερμοηλεκτρικοί σταθμοί (ΘΗΣ) με φυσικό αέριο

Ιδιωτικοί ΘΗΣ με καύσιμο αέριο

Α. Η ELPEDISON είναι σύμπραξη των ομίλων Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) και EDISON. Συμμετέχει και ο όμιλος ΕΛΛΑΚΤΩΡ. Έχει 2 μονάδες παραγωγής μια στη Θεσσαλονίκη με 400 MW και μια στη Θίσβη, Βοιωτίας με 420 MW.

Β. Η PROTERGIA (MYTILINEOS) έχει στον Αγ. Νικόλαο, Βοιωτίας, μία μονάδα ΘΗΣ συνδυασμένου κύκλου 444,48 MW και μια μονάδα συμπαραγωγής (ΣΗΘ) 334 MW για τις εγκαταστάσεις Αλουμινίου. Στους Αγ. Θεοδώρους, Κορινθίας, έχει μια μονάδα 436,6 MW)

Γ. Ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (ΗΡΩΝ 1 & ΗΡΩΝ 2) σε σύμπραξη με τους ομίλους GDF SUEZ και QUATAR Petroleum. Έχει στη Θήβα μια μονάδα ΘΗΣ 147 MW (ΗΡΩΝ 1) και μια μονάδα 435 MW (ΗΡΩΝ 2).

Σύνολο ΘΗΣ με φυσικό αέριο, Ιδιώτες: 2.517 MW

Στην Εικόνα 3 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή ιδιωτικών θερμοηλεκτρικών σταθμών (ΘΗΣ) παραγωγής ηλεκτρισμού με φυσικό αέριο[19].

Εικόνα 3[19]

ΘΗΣ της ΔΕΗ με καύσιμο φυσικό αέριο

Από την συνολική ηλεκτρική ενέργεια που παρήγαγε η ΔΕΗ το 2018, το 23,2% προήλθε από καύση φυσικού αερίου.

Α. ΘΗΣ Κομοτηνής, 485 MW

B. Μονάδα Νο5, στο σύστημα ΘΗΣ της Μεγαλόπολης Β’.
Η Μονάδα Νο5, φυσικού αερίου, ξεκίνησε εμπορική λειτουργία στις 14-8-2018, μετά από μακρό χρονικό διάστημα δοκιμαστικής λειτουργίας. Έχει εγκαταστημένη ισχύ 800 MW, αλλά προσωρινά, η διαθέσιμη λειτουργική ισχύς είναι 500 MW.

Γ. Στο Αλιβέρι εκτός των Μονάδων Νο3 και Νο4 (σύνολο 300 MW) που λειτουργούν με καύσιμο λιθάνθρακα, η Μονάδα Νο5, του ΘΗΣ Αλιβερίου 420 MW λειτουργεί με καύσιμο φυσικό αέριο, από 8-3-2013.

Δ. Στον ΑΗΣ Λαυρίου, οι Μονάδες Νο3 (180 MW), Νο4 (560 MW) και Νο5 (385 MW). Σύνολο: 1.125 MW

E. Στον ΑΗΣ Αγ. Γεωργίου, Κερατσίνι, οι Μονάδες Νο8 (160 MW) και Νο9 (180 MW). Σύνολο: 340 MW

Σύνολο ΘΗΣ με φυσικό αέριο της ΔΕΗ: 3.170 MW

5. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ)
Η χρήση της ενέργειας από αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις είναι ισχύος αιχμής. Αυτό συνεπάγεται χρήση κατάλληλων υποδομών για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών που έχουν μέγιστη απόδοση σε ημέρες ηλιοφάνειας, η εγκαταστημένη ισχύς υπολογίζεται σε μονάδες ισχύος αιχμής, όπως MWp (p = peak).
Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ αιχμής εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, οι οποίες αποτελούν έναν απρόβλεπτο παράγοντα, επιτρέποντας εκτιμήσεις μόνο για μικρό χρονικό διάστημα (συνήθως ετήσια).

Αιολικά πάρκα

Το έτος 2019, η εγκαταστημένη ισχύς σε αιολικά πάρκα ήταν 3.576 MW με τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να έρχεται πρώτος με 554,1 MW

Στις Εικόνες 4 (ραβδόγραμμα) και 5 (χάρτης) φαίνεται η γεωγραφική κατανομή συνολικής ισχύος σε αιολική ενέργεια, για το έτος 2019[18].


Εικόνα 4[18]



Εικόνα 5[18]



Από την Εικόνα 4, βλέπουμε ότι στο 2019 το μεγαλύτερο μέρος της ισχύος ήταν κυρίως σε τρεις περιφέρειες:
Στην Στερεά Ελλάδα με 1.311 MW, δηλαδή, περίπου το 37% της συνολικής ισχύος των αιολικών.
Στη Πελοπόννησο με 587 MW ή περίπου το 16% της συνολικής ισχύος
Στη Θράκη ήταν 466 MW ή περίπου το 13% της συνολικής ισχύος
Ενώ στη απολιγνιτοποιημένη Δυτική Μακεδονία ήταν 151 MW ή περίπου το 4% της συνολικής ισχύος των αιολικών.

Φωτοβολταϊκά (Φ/Β) πάρκα

Το έτος 2018, η συνολική εγκαταστημένη ισχύς σε Φ/Β πάρκα ήταν 2.665 MWp. Από το έτος 2013 έως το έτος 2018, υπήρξε μικρή μεταβολή σε αύξηση στην εγκαταστημένη ισχύ των Φ/Β[28], όπως δείχνει η Εικόνα 6. Το έτος 2018 εγκαταστάθηκαν 388 συστήματα Φ/Β συνολικής ισχύος 41,1 MWp.
Από τη συνολική ισχύ τα 2.106 MWp, δηλ. το 79% των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων είναι στο έδαφος και τα υπόλοιπα σε στέγες κτιρίων[28]. Δηλαδή, μόνο 559 MWp ή 21% του συνόλου ήταν σε στέγες κτιρίων. (Η Αυστραλία έχει φωτοβολταϊκά ισχύος 10.000 MWp σε στέγες).
Η προβολή στο οριζόντιο επίπεδο των φωτοβολταϊκών πλαισίων των 2.106 MWp (επί εδάφους το 2018) καλύπτει περίπου 12.600 στρέμματα.

Εικόνα 6[28]

Ενώ τα προηγούμενα χρόνια υπήρχε μια αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των Φ/Β στη χώρα μας, το 2018 παρατηρήθηκε μια μέση μείωση 6,34% (βλ. Εικόνα 7). Η μείωση αυτή ερμηνεύεται αν δει κανείς την ακτινοβολία που έφτασε στη χώρα μας τα έτη 2016-2018. Ενώ στη νότια Ευρώπη είχαμε μείωση της ακτινοβολίας, το 2018, είχαμε αντίθετα σημαντική αύξησή της στις βορειότερες χώρες[28] (βλ. Εικόνα 8).

Εικόνα 7[28]



Εικόνα 8[28]

Στο χάρτη της Εικόνας 9 βλέπουμε τον γεωπληροφοριακό χάρτη από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), που απεικονίζει τους Φ/Β Σταθμούς της[29]. Με χρώμα πράσινο, σημειώνονται οι Φ/Β Σταθμοί με άδεια εγκατάστασης, λειτουργίας και παραγωγής. Με χρώμα κίτρινο οι Φ/Β Σταθμοί σε αξιολόγηση. Στην Εικόνα 9 φαίνεται ότι η πυκνότητα των Φ/Β σταθμών στη Δυτική Μακεδονία είναι μικρότερη από της περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.

Εικόνα 9[29]

6. Εγκαταστημένη ισχύς πριν και μετά την απολιγνιτοποίηση.

Στον Πίνακα 2 φαίνεται η εγκαταστημένη συνολική ισχύς πριν και μετά την απολιγνιτοποίηση, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα έως το τέλος του 2019. Δεν περιλαμβάνεται η ισχύς από μονάδες βιομάζας και γεωθερμίας.

Πίμακας 2

7. Γεωγραφική μετατόπηση του ενεργειακού συστήματος ΘΗΣ

Σχετικά με τους μη λιγνιτικούς ΘΗΣ, παρατηρείται μια γεωγραφική μετατόπιση του κύριου ενεργειακού εγκαταστημένου συστήματος παραγωγής ενέργειας, από την Δυτική Μακεδονία στη Κεντρική Ελλάδα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις δυο αυτές περιφέρειες αντίστοιχα, σχετικά με τη ρύπανση περιβάλλοντος, οικονομία, εργασιακά, κ.λ.π.
Συγκεκριμένα, στην ευρύτερη περιοχή της Βοιωτίας (Αγ. Νικόλαος, Θήβα, Θίσβη) υπάρχουν πέντε ΘΗΣ συνολικής ισχύος 1.780,5 MW. Σε σχετικά κοντινή απόσταση ένας ΘΗΣ στους Αγ. Θεοδώρους, Κορινθίας, ισχύος 336,6 MW, Με το Αλιβέρι, Ευβοίας 420 MW και στην Αττική (Κερατσίνι, Λαύριο) δυο ΘΗΣ συνολικής ισχύος 1.932 MW. Δηλαδή στη περιοχή Αττικοβοιωτίας σύνολο ισχύος 3.712, MW και με τους κοντινούς γεωγραφικά Αγ. Θεοδώρους, ένα σύνολο ισχύος 4.468 MW είναι συγκεντρωμένο στη Στερεά Ελλάδα.
Η ισχύς από μη λιγνιτικούς ΘΗΣ στη χώρα (βλ. Πίνακα 2) είναι:
α. από Ιδιώτες είναι 2.517 MW και
β. από ΔΕΗ είναι 4.796 MW
Σύνολο: 7.313 MW
Δηλαδή, η εγκαταστημένη ισχύς 4.468 MW στη Στερεά Ελλάδα είναι το 61% της συνολικής ισχύος των μη λιγνιτικών ΘΗΣ της χώρας.
Με τα σημερινά δεδομένα εγκαταστημένης ισχύος και με χρονικό ορίζοντα την ολοκλήρωση της απολιγνιτοποίησης έως το 2030, η μέση σε εδαφική έκταση κατανομή ισχύος (km2/MW) από ΘΗΣ, Πριν και Μετά την απόσυρση λιγνίτη, είναι:
ΘΗΣ Στερεάς Ελλάδας:
Περιφέρεια: 24.910 km2
Ισχύς 4.468 MW, κατανομή Ισχύος 5,6 km2/ MW
Νομοί Αττικής και Βοιωτίας: (3.808 + 2.952) = 6.760 km2
Ισχύς: 3.712 MW, κατανομή ισχύος 1,8 km2/ MW
Νομός Ευβοίας: 4.147 km2
Ισχύς: (300 MW + 420 MW Φ.Α.) = 720 ΜW, 5,8 km2/ MW
ΘΗΣ Δυτικής Μακεδονίας:
Περιφέρεια: 9.451 km2,
Πριν λιγνίτη: (4.438 + 660) 5.098 MW, κατ/μή ισχύος 1,9 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 660 MW (Φ.Α.;), κατ/μή ισχύος 14,3 km2/ MW
ΘΗΣ Πελοποννήσου :
Περιφέρεια: 21.439 km2
Πριν λιγνίτη: (850 + 800 Φ.Α.) 1.650 MW, κατ/μή ισχύος 13 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 800 (Φ.Α.) MW, κατ/μή ισχύος 26,8 km2/ MW
Νομός Αρκαδίας: 4.420 km2
Πριν λιγνίτη: (850 + 800 Φ.Α.) 1.650 MW, κατ/μή ισχύος 2,7 km2/ MW
Μετά λιγνίτη: 800 (Φ.Α.) MW, κατ/μή ισχύος 5,5 km2/ MW

8. Προβληματισμοί για τον ελληνικό και ευρωπαϊκό σχεδιασμό

Όπως είδαμε η χώρα μας δεν τήρησε τη δέσμευση της στον ΟΗΕ για οριστικό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων το 2028, που κατά δημόσια παραδοχή της κυβέρνησης, υπήρξε ένας φιλόδοξος στόχος. Η μη τήρηση της χώρας μας δεν αφορά την επέκταση του χρονικού ορίου, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη προσαρμογή στην μεταβατική περίοδο εισόδου της μεταλιγνιτικής εποχής. Τουναντίον, η ίδια χώρα συρρίκνωσε το χρονικό όριο συμμόρφωσης της, από το 2028 στο 2023, αφού τότε κλείνουν όλες τις λιγνιτικές μονάδες, εκτός της μονάδας Πτολεμαΐδα Νο5 (550 MW), που θα ξεκινήσει η λειτουργία της το τέλος του 2020 με αρχές του 2021 και θα κλείσει ως λιγνιτική το 2028. Επιπλέον, για τον ΑΗΣ Αμυνταίου αποφασίστηκε να κλείσει το 2020 (βλέπε Πίνακα 1) αντί να κλείσει στο τέλος του 2021 όπως είχε αρχικά προγραμματισθεί.

Η Συμφωνία των Παρισίων έχει ως στόχο να πετύχει η Ευρώπη σταδιακά, μηδενικό αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα το έτος 2050. Στον ίδιο χρονικό ορίζοντα του 2050 για μηδενικό αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα, ήταν προσαρμοσμένες και οι μελέτες της ΑΝΚΟ (Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας), της τοπικής αυτοδιοίκησης, του ΤΕΕ, του ΓΕΩΤΕΕ και των άλλων φορέων. Σύμφωνα με το αρχικό ΕΣΕΚ, ο στόχος έως το 2030, για μερίδιο του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα ως καύσιμο βάσης στην ηλεκτροπαραγωγή, ήταν 16,5%.
Με τον στόχο 16,5% θα μπορούσε να συνεχίσει η λειτουργία των μονάδων Μελίτης, Αγίου Δημητρίου Νο 5, της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα Νο 5 και της Μεγαλόπολης. Επιπλέον, οι δύο μονάδες του Αμυνταίου θα μπορούσαν να λειτουργήσουν, με την προϋπόθεση κατασκευής μονάδας αποθείωσης.
Εντωμεταξύ, η διενέργεια μετεγκαταστάσεων των οικισμών της Ποντοκώμης, της Ακρινής και των Αναργύρων, τα προβλήματα των καθιζήσεων στον οικισμό των Βαλτονέρων και τα προβλήματα στον οικισμό της Αχλάδας, υπάρχει φόβος να μετατεθούν σε βάθος χρόνου.

Η απολιγνιτοποίηση στην υπόλοιπη Ευρώπη

Την Συμφωνία των Παρισίων ακολουθεί σχεδόν όλη η Ευρώπη, εκτός από την Πολωνία, η οποία ζήτησε εξαίρεση για το 2050, διότι η παραγωγή της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τον λιγνίτη και τον λιθάνθρακα. Ακόμη και η Γερμανία, με τις τεράστιες οικονομικές δυνατότητες που διαθέτει, έχει ως φιλόδοξο στόχο την αποανθρακοποίηση το 2038 με 2040 και δεν συζητά καμιά δέσμευση πριν το 2030. Η δε Παγκόσμια Τράπεζα, ως τεχνικός σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μελετούσε τη μετάβαση με αυτά τα δεδομένα. Όμως, η Χώρα μας δεσμεύεται για πλήρη κατάργηση του λιγνίτη στην ηλεκροπαραγωγή θεωρητικά 20 έτη νωρίτερα (2030 αντί 2050) και ουσιαστικά (με εξαίρεση τη νέα μονάδα Πτολεμαϊδα Νο 5, 27 έτη νωρίτερα (2023 αντί 2050).
Ο Πίνακας 3 δείχνει τις χώρες και την ισχύ από καύσιμο άνθρακα (λιγνίτη ή λιθάνθρακα) στην ΕΕ από σταθμούς που είναι υπό κατασκευή ή αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία πριν το 2025[35].

Πίνακας 3[35]

Στην Εικόνα 10 φαίνεται καθαρά, ποιοι είναι οι κύριοι ρυπαντές από καύση άνθρακα (λιγνίτη-λιθάνθρακα), με προεξέχοντα κράτη τη Γερμανία και τη Πολωνία, το 2018[6] :
(α) το πλήθος των σταθμών παραγωγής ενέργειας με καύσιμο άνθρακα και (β) η κατανομή (%) σε ισχύ των ίδιων σταθμών, για κάθε χώρα μέλος της Ε.Ε

Εικόνα 10[6]

(α) (β)


Εικόνα 11[3]

Στον χάρτη της Εικόνας 11, κατανέμονται τα κράτη της ΕΕ, μαζί και η εκτός ΕΕ Τουρκία, σε διαφορετικά χρώματα, σχετικά με την κατάργηση του άνθρακα ως καύσιμο ύλη[3]:
Σκούρο πράσινο: Κράτη που δεν έχουν άνθρακα στο μίγμα καυσίμου για
ηλεκτροπαραγωγή.
Ανοικτό πράσινο: Κράτη που έχουν ανακοινώσει ή αποφασίσει για κατάργηση
του άνθρακα έως το 2030.
Θαλασσί: Κράτη που βρίσκονται σε συζήτηση για κατάργηση του άνθρακα.
Κόκκινο: Κράτη που δεν συζητούν για κατάργηση του άνθρακα
Γκρι : Η Γερμανία καταργεί τον άνθρακα μόνο μετά το 2030

Παρατηρήσεις από την Εικόνα 11:
1.Υπάρχει ασάφεια για τη μελλοντική κατάργηση του άνθρακα από χώρες (κόκκινο και γκρι) με ιδιαίτερα μεγάλη επιβάρυνση του περιβάλλοντος από καύση άνθρακα, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες.
2.Η Ελλάδα είναι περικυκλωμένη από κράτη μεγάλης ρύπανσης από καύση άνθρακα που δεν συζητούν την κατάργηση του (χρώμα κόκκινο), ενώ η ίδια έχει σπεύσει όχι μόνο να δεσμευτεί για κατάργηση του λιγνίτη έως το 2030, αλλά και συρρικνώνοντας το χρονικό διάστημα με κατάργηση έως το 2023 και μόνο μια λιγνιτική μονάδα έως το 2028.

Ο Φρανς Τίμερμανς, Αντιπρόεδρος για την «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», ανακοίνωσε τα χρήματα του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. 7,5 δις ευρώ για 41 περιφέρειες της Ευρώπης. Ο τρόπος κατανομής των κονδυλίων στα Κράτη μέλη είναι άδικος. Η επιτροπή χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο για τον υπολογισμό, χωρίς σαφήνεια και διαφάνεια των στοιχείων που χρησιμοποίησε με αποτέλεσμα:
• Η Πολωνία, η οποία δεν υποστήριξε και εξαιρέθηκε από την πράσινη συμφωνία για κλιματική ουδετερότητα το 2050, θα λάβει το μεγαλύτερο μερίδιο: 2 δις ευρώ
• Η Γερμανία, η πιο ισχυρή οικονομία της ΕΕ, θα λάβει 877 εκατ. ευρώ.
• Η Ρουμανία 757 εκατ. ευρώ,
• Η Τσεχία 581 εκατ. ευρώ
• Η Βουλγαρία 581 εκατ. ευρώ
(Σημ. Η Εικόνα 11 δείχνει ότι όλα τα παραπάνω κράτη δεν έχουν δεσμευτεί για πλήρη απεξάρτηση από τον λιγνίτη).
• Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δεν έχει μεγάλη εξάρτηση από τον λιγνίτη και στηρίζεται στην πυρηνική ενέργεια, θα λάβει 402 εκατ. ευρώ.
• Η Ελλάδα, δυστυχώς, θα λάβει μόλις 294 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, με προγραμματισμένη απόσυρση 4.628 MW λιγνιτικής ισχύος ως το 2023 (βλέπε Πίνακα 2) και πλήρη απολιγνιτοποίηση ως το 2028

Η αντικατάσταση του εθνικού μας καυσίμου του λιγνίτη, με εισαγόμενο φυσικό αέριο, ως καύσιμο βάσης, αυξάνει δραματικά την ήδη υψηλή εξάρτηση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας μας, σε μια χρονική περίοδο κρίσιμων γεωπολιτικών εξελίξεων και μεγάλης οικονομικής ύφεσης πριν την πανδημία Covid-19, και της οικονομικής λαίλαπας που ταλανίζει τη χώρα ήδη από το πρώτο 3μηνο του 2020 με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Ελληνικός λιγνίτης που αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα και στήριξε την ανάπτυξη της χώρας, υπερφορολογήθηκε, προκειμένου είτε να καίγεται όλο και περισσότερο το 100% εισαγόμενο φυσικό αέριο είτε να εισάγουμε ηλεκτρισμό. Ο μετά το 2012 περιορισμός της αξιοποίησης του Ελληνικού λιγνίτη είχε ως αποτέλεσμα να εισάγουμε πλέον σταθερά το 20% του ηλεκτρισμού απ’ το λιγνίτη των Σκοπίων και της Βουλγαρίας, ακόμα κι απ’ τον άνθρακα της Τουρκίας[21].

Στην Εικόνα 12 φαίνεται η ισχύς σε κίνδυνο έως το 2025.
Στο γράφημα της Εικόνας 12, οι συμπαγείς ράβδοι δείχνουν τον αναμενόμενο παροπλισμό των μονάδων άνθρακα ανά χώρα της ΕΕ, με βάση την προσέγγιση "από πάνω προς τα κάτω" ενώ οι γραμμές σφάλματος στην κορυφή δείχνουν την έκταση πιθανής επιτάχυνσης απόσυρσης, λόγω εφαρμοσμένων προτύπων (ρήτρα) εκπομπής για μεγάλους σταθμούς παραγωγής με άνθρακα μετά το 2020, σύμφωνα με την απόφαση 2017/1442 (οδηγία 2010/75/EU του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για μεγάλους σταθμούς παραγωγής ενέργειας με άνθρακα).
Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του άνθρακα στα ευρωπαϊκά συστήματα ηλεκτροπαραγωγής, ενδέχεται να υπάρξουν επιπτώσεις στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι μέρος αυτής της ισχύος θα διατηρηθεί ως στρατηγικό αποθεματικό[6].

Εικόνα 12[6]

9. Ορυχεία Λιγνίτη & Λιθάνθρακα στην Ελλάδα και ΕΕ

Στη Δυτική Μακεδονία βρίσκεται το μεγαλύτερο λιγνιτικό δυναμικό της χώρας, συγκεντρωμένο σε τρεις περιοχές - λεκάνες κατά μήκος του άξονα Φλώρινα - Αμύνταιο - Πτολεμαϊδα - Κοζάνη - Σέρβια. (βλ. Εικόνα 13α). Στο Λιγνιτικό Κέντρο Πτολεμαϊδας - Αμυνταίου λειτουργούν τέσσερα λιγνιτωρυχεία: Νοτίου Πεδίου, Καρδιάς, Κυρίου Πεδίου και Αμυνταίου (συμπεριλαμβανομένου και του ορυχείου στη Φλώρινα). Επίσης στο Λιγνιτικό Κέντρο ανήκουν το Εργοστάσιο Λιγνιτοπλίνθων και ο ΑΗΣ ΛΙΠΤΟΛ.
Για τη τροφοδοσία των λιγνιτικών ΘΗΣ (βλ. Πίνακα 1) χρησιμοποιούνται 42 καδοφόροι εκσκαφείς, 16 αποθέτες, 225 km περίπου ταινιόδρομοι (με πλάτος 1,0-2,4 μέτρα) και 1.000 περίπου ντηζελοκίνητα μηχανήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΗ, στο Λιγνιτικό Κέντρο Πτολεμαϊδας - Αμυνταίου απασχολούνται περίπου 5.000 άτομα[11α]. Η παραγωγή λιγνίτη, το 2006, ανήλθε σε 49εκ. τόνους.

Στην Πελοπόννησο, στο Νομό Αρκαδίας βρίσκεται το Λιγνιτικό Κέντρο Μεγαλόπολης, όπου λειτουργούν τρία λιγνιτορυχεία: Χωρεμίου, Μαραθούσας και Κυπαρισσίων (βλ. Εικόνα 13β). Για τη τροφοδοσία των λιγνιτικών ΘΗΣ (βλ. Πίνακα 1) χρησιμοποιούνται 10 καδοφόροι εκσκαφείς, 6 αποθέτες αγόνων, 3 αποθέτες λιγνίτη, 43 km ταινιόδρομοι (με πλάτος 1,2 - 1,6 μέτρα) και περίπου 330 ντηζελοκίνητα μηχανήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΗ, στο Λιγνιτικό Κέντρο Μεγαλόπολης απασχολούνται σήμερα περίπου 1.000 άτομα[11β]. Το 2008 η παραγωγή λιγνίτη ανήλθε σε 13,2 εκ. τόνους.

10. Επιπτώσεις στη Δυτική Μακεδονία από την απολιγνιτοποίηση

Εισοδήματα και θέσεις εργασίας

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας[20], με ορίζοντα το 2028 (πλήρης απολιγνιτοποίηση) και με αφετηρία το 2013, έτος έναρξης 3ης φάσης του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (αερίων του θερμοκηπίου) της ΕΕ (Emissions Trading System - EU ETS) που ισχύει έως 31-12, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας θα χάσει το 2028:

Εικόνα 13[11]

(α) (β)

Στα διαγράμματα της Εικόνας 14[6] φαίνονται:
(α) ο αριθμός των ανθρακωρυχείων της ΕΕ και
(β) η παραγωγή άνθρακα στην Ε.Ε.
Η συμμετοχή της Ελλάδας είναι και εδώ συγκριτικά μικρή.

Εικόνα 14[6]


(α) (β)

• 1,2 δισ. ευρώ από το ΑΕΠ της (απώλεια κάθε χρόνο), δηλαδή μείον 26% του ΑΕΠ
• 800 θέσεις εργασίας, δηλ. μείον 24% των θέσεων εργασίας
• 9 δισ. ευρώ εισοδήματος
• Κάθε Δυτικομακεδόνας θα επιβαρύνεται ετησίως με επιπλέον 4.500 ευρώ (σε σχέση με τους υπόλοιπους Έλληνες)
• Εάν έχουμε ως σημείο αναφοράς το 2009, το μεν ΑΕΠ από 5.039 εκατ. Ευρώ κατεβαίνει στα 3.202 εκατ. ευρώ το 2028 ή μείον 36%, η δε απασχόληση από 110.272 θέσεις εργασίας σε 66.286 το 2028, δηλ. μείον 44.000 θέσεις εργασίας ή 38% αυτών.
• Στη μελέτη, του 2018, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τίτλο «EU coal regions: opportunities and challenges ahead»: αναγράφεται η εξής παράγραφος: «Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας (όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα και την Ισπανία) είναι πιθανό να υποστούν πρόσθετες απώλειες θέσεων εργασίας. Αναμένεται ότι η περιοχή EL53 (Δυτική Μακεδονία) που το 2016 είχε ανεργία 31,5%, θα αντιμετωπίσει το υψηλότερο κοινωνικό αντίκτυπο εάν ένα πρόσθετο 3,5% του ενεργού πληθυσμού καταστεί άνεργο, εξαιτίας του παροπλισμού των σταθμών παραγωγής και των λιγνιτωρυχείων σε αυτή την περιοχή, όπου το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) είναι ήδη 25% χαμηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο.» [6].
• Εάν δεν ληφθούν άμεσα αναπτυξιακά μέτρα τότε θα αυξηθεί η ανεργία στo νομό Κοζάνης, αν αυτό συμβεί θα υπάρξει μεγάλη μετακίνηση πληθυσμού από τις 2 μεγαλύτερες πόλεις του νομού (Κοζάνη, Πτολεμαΐδα) προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ώστε να αναζητήσουν εργασία, αυτό συνεπάγεται μείωση του πληθυσμού και ερημοποίηση της περιοχής με αποτέλεσμα την πτώση του βιοτικού επιπέδου. Μελέτη του ΓΕΩΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας έδειξε ότι ο πληθυσμός της Δυτικής Μακεδονίας μειώνεται και καθίσταται η πιο αραιοκατοικημένη Περιφέρεια της χώρας και μια από τις πιο αραιοκατοικημένες Περιφέρειες στην Ε.Ε. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2001 είχε πληθυσμό 301.522 κατοίκους, το 2011 285.899 κατοίκους και το 2018 269.222 κατοίκους.

Η Εικόνα 15 δείχνει το ποσοστό ανέργων (%) σε οικονομικά ενεργό πληθυσμό, στις Περιφέρειες κρατών της ΕΕ που έχουν λιγνιτωρυχεία[6].
Σύμφωνα με το πρότυπο γεωκωδικών της ΕΕ, Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS-2), οι στατιστικές περιοχές με την μεγαλύτερη καταγραμμένη ανεργία για το 2016, στην Εικόνα 15, είναι: EL53 = Δυτική Μακεδονία και EL65 = Πελοπόννησος. Οι μπλε ράβδοι δείχνουν το % ανεργίας το 2016, οι κόκκινοι ράβδοι τα επαγγέλματα σε κίνδυνο στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό και η κόκκινη γραμμή το μέσο όρο ανεργίας της χώρας. Παρατηρούμε ότι η χώρα μας έχει τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ.

Εικόνα 15[6]


Στον Πίνακα 4 φαίνονται οι θέσεις εργασίας άμεσης και έμμεσης απασχόλησης στους λιγνιτικούς σταθμούς και τα λιγνιτωρυχεία, καθώς και η επίπτωση σε θέσεις άμεσης απασχόλησης των λιγνιτικών σταθμών, για τα έτη 2025 και 2030 της απολιγνιτοποίησης[6].

Πίνακας 4[6]

Τηλεθέρμανση και υποδομές

Με το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου το 2023, και του ΑΗΣ Καρδίας, για τον οποίο έχει αποφασιστεί το κλείσιμο το 2021 (βλ. Πίνακα 1), έτος λειτουργίας της νέας μονάδας Πτολεμαΐδα 5 (βλ. Πίνακα 2), οι τηλεθερμάνσεις σε Κοζάνη και Πτολεμαΐδα κινδυνεύουν με παύση της λειτουργίας τους. Για την τηλεθέρμανση του Αμύνταιου, αφού κλείνει ο ΑΗΣ Αμυνταίου το 2020, δημιουργείται πιλοτική υποδομή με λιγνίτη και βιομάζα, με την πρώτη ύλη να μην είναι διασφαλισμένη και ήδη με σημαντική αύξηση της τιμής, κατά 30% σε πρώτη φάση. Ο εξωτερικός αγωγός (ΑΗΣ Μελίτης-Φλώρινα) έχει ολοκληρωθεί και μένει να κατασκευαστεί το εσωτερικό δίκτυο, το οποίο εάν δεν ολοκληρωθεί έως το 2023, θα κλείσει ο ΑΗΣ Μελίτης (βλ. Πίνακα 1), δηλαδή η πηγή τροφοδοσίας τηλεθέρμανσης Φλώρινας!

Το ειδικό σχήμα για τη Δίκαιη Μετάβαση στο Invest EU, το σχέδιο Γιούνκερ, που σκοπό έχει να μοχλεύσει 45 δισ. ευρώ με τη μορφή δανείων και εγγυήσεων προς τους ιδιώτες για επενδύσεις, ελάχιστα πράγματα θα προσφέρει. Ο μηχανισμός, μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, χορήγησης δανείων στον δημόσιο τομέα για την δημιουργία υποδομών ορυκτού αερίου, κατά προτεραιότητα για την τηλεθέρμανση των υπό μετάβαση περιοχών, έχει στόχο να μοχλεύσει 25-30 δις ευρώ. Να σημειώσουμε εδώ ότι παρατηρείται μια μεγάλη αντίφαση, καθώς υπάρχει πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για οριστική παύση των επιδοτήσεων προς τα ορυκτά καύσιμα το αργότερο ως το 2021.

Έλλειψη βασικού σχεδίου αναπτυξιακής μετάβασης

Για τη μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας στη μεταλιγνιτική εποχή και στην πράσινη οικονομία, ελήφθησαν οι αποφάσεις, μέσα από το νέο ΕΣΕΚ του Νοεμβρίου του 2019. Όμως, δεν έχει προηγηθεί η μελέτη ενός βασικού κατευθυντήριου σχεδίου (MasterPlan) για τη δημιουργία υποδομών και νέων θέσεων εργασίας, πριν από την κατάργηση των ήδη υφισταμένων.
Σύμφωνα με το νέο ΕΣΕΚ, (σ.5): “Στα μέσα του έτους 2020 θα παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο, πολυδιάστατο και εμπροσθοβαρές [MasterPlan – Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης] που θα αποτελεί τον αναπτυξιακό οδικό χάρτη στην μετά τον λιγνίτη εποχή”. Όμως, η Παγκόσμια Τράπεζα δεν έχει ολοκληρώσει τις προτάσεις της, διότι, ενώ η πρώτη προσέγγιση των προτάσεων ήταν προγραμματισμένη για το 2050, και όλα πρέπει να μελετηθούν από την αρχή με βάση το 2028.
Ωστόσο, διάγοντας μια παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομική ύφεση, λόγω της πανδημίας Covid-19, τα οικονομικά δεδομένα ανατρέπονται άρδην. Οι στόχοι που έχουν προσφάτως τεθεί, φαίνονται πλέον ανέφικτοι πριν παρέλθει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μηχανισμός μετάβασης με αντικειμενικά κριτήρια

Σύμφωνα με τον μηχανισμό μετάβασης, θα πρέπει οι Περιφέρειες να δεσμεύσουν για κάθε ευρώ που προέρχεται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την μετάβαση, ίσο ποσό από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Θα πρέπει, δηλαδή, να δεσμευτούν χρήματα από τα εγχώρια αυτοτελή Ταμεία. Όλος αυτός ο μηχανισμός θα αρχίσει να λειτουργεί στο τέλος του 2021, όταν όλοι οι λιγνιτικοί ΑΗΣ (εκτός της Πτολεμαϊδας Νο5) θα έχουν κλείσει έως το τέλος του 2023.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν επαρκεί ο απαιτούμενος χρόνος για σύνταξη του MasterPlan, ετοιμασία ειδικευμένων προγραμμάτων μετάβασης και ωρίμανση σχεδίων και μελετών για έργα. Και όλα αυτά, όταν το κριτήριο της ταχύτητας απεξάρτησης από τον λιγνίτη δεν λήφθηκε καθόλου υπόψη στις αποφάσεις του Μηχανισμού «δίκαιης» μετάβασης.
Δεν διαφαίνεται ικανός χρονικός ορίζοντας, για ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, που θα προκύψει μέσα από διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, όπως με την Τοπική Αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού, με τα Επιστημονικά, Τεχνικά και Επαγγελματικά Επιμελητήρια, με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και τους τοπικούς βουλευτές,
Με τα δεδομένα της προ-πανδημίας εποχής, πόσο δε μάλλον μετά την πανδημία εποχή, όσα χρηματοδοτικά εργαλεία και εάν χρησιμοποιηθούν και όσα χρήματα και εάν διατεθούν -που δεν διατίθενται παρά μόνο 294 εκατ. ευρώ- δεν θα προλάβει η περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας να μεταβεί με δίκαιο τρόπο στην μεταλιγνιτικη εποχή και στη νέα πράσινη οικονομία με χρονοδιάγραμμα έως το 2023.

11. Ενημερώσεις για τη μετάβαση στην μεταλιγνιτική εποχή

Α. Αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας

Στην Πτολεμαϊδα, στις 8-2-2020, έγινε ημερίδα με θέμα «Δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας». Ομιλητές ήταν: ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης και ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης. Εκεί, παρουσία και του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας και άλλων τοπικών παραγόντων, ειπώθηκαν τα εξής[33]([1]):
Ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης είπε, ότι το σχέδιο δίκαιης μετάβασης από το οποίο θα δοθούν κατά προτεραιότητα χρήματα στην περιοχή θα χρηματοδοτηθεί, βάσει και των δηλώσεων της αρμόδιας επιτρόπου Ελίζα Φερέιρα, από ευρωπαϊκούς και εθνικούς, δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους που θα φτάσουν συνολικά τα 3,7 έως 4,4 δισ. ευρώ.
Ο κ. Γιώργος Στάσσης είπε, ότι το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων δεν γίνεται μόνο για περιβαλλοντικούς, αλλά και για οικονομικούς λόγους, καθώς, μετά την επιβολή των υψηλών τελών για τους ρύπους η ζημιά που υφίσταται η επιχείρηση, αλλά και η χώρα συνολικά είναι τεράστια. Το κόστος της παραγωγής από λιγνίτη εκτινάχθηκε από τα 40 ευρώ/MWh στα 90-100 ευρώ, και η ΔΕΗ ζημιώνεται κατά 300 εκατ. ευρώ το χρόνο.
Ο κ. Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε το σχέδιο της επόμενης ημέρας που περιλαμβάνει:
Φωτοβολταϊκό πάρκο από τα ΕΛΠΕ:
Tα Ελληνικά Πετρέλαια υπέγραψαν συμφωνία με την Juwi Hellas για την εξαγορά φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 204 MW που βρίσκεται υπό ανάπτυξη στην Κοζάνη. Το φωτοβολταϊκό πάρκο που θα δημιουργηθεί θα είναι το πέμπτο μεγαλύτερο της Ευρώπης. Το ενεργειακό πάρκο πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία σύμφωνα με το σχεδιασμό στα τέλος του 2021. Το ύψος της επένδυσης θα φτάσει τα 130 εκατ. ευρώ, ενώ θα δημιουργηθούν και 350 θέσεις εργασίας. Το φωτοβολταϊκό πάρκο θα παράγει 300 γιγαβατώρες (1GWhr = 1.000 MWhr) ετησίως, ενέργεια ικανή να εξασφαλίσει την παροχή ενέργειας για 75.000 νοικοκυριά. «Είναι το πρώτο, θα ακολουθήσουν και άλλα έργα στη συνέχεια», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος των ΕΛΠΕ καθώς ο στόχος του ομίλου είναι η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ισχύος 600 μεγαβάτ ως το 2025.
Έργα ΑΠΕ από τη ΔΕΗ.
Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 2GW στη Δυτική Μακεδονία. Θα ξεκινήσουν το ταχύτερο όλες οι αναγκαίες χωματουργικές εργασίες και τα συναφή τεχνικά έργα έτσι ώστε εργαζόμενοι που δουλεύουν σήμερα σε υπεργολάβους να μπορέσουν να βρουν δουλειά χωρίς να δημιουργηθεί κενό μετάβασης στην ευρύτερη περιοχή. Το έργο θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και κατά την κατασκευή του και κατά τη λειτουργία του.
Πρόνοιες για τους εργαζόμενους.
Θα τους δοθούν εναλλακτικές επιλογές: ορισμένοι θα μετατεθούν σε άλλους τομείς της επιχείρησης, κάποιοι θα μετεκπαιδευθούν, άλλοι θα λάβουν πακέτα εθελούσιας εξόδου, μερικοί θα συνταξιοδοτηθούν.
Αποκατάσταση εκτάσεων.
Η ΔΕΗ θα προχωρήσει σε αποκατάσταση των εκτάσεων όπου σήμερα λειτουργούν τα ορυχεία και οι λιγνιτικές μονάδες. Στα σχέδια περιλαμβάνονται τεχνητές λίμνες, αξιοποίηση των υπολειμμάτων λιγνίτη για παραγωγή λιπασμάτων, καλλιέργειες βιομάζας κλπ. Επίσης, όπως σημείωσε ο πρόεδρος της ΔΕΗ η επιχείρηση είναι διατεθειμένη να αναζητήσει εταιρικές συνεργασίες για νέες δραστηριότητες ακόμη και σε κοινά σχήματα με τις τοπικές κοινωνίες, στα οποία η ΔΕΗ θα μπορούσε να εισφέρει τις εκτάσεις και να έχει μετοχική συμμετοχή.
Διατήρηση της τηλεθέρμανσης.
Στο Αμύνταιο το ζήτημα ήδη λύνεται, ενώ στις υπόλοιπες περιοχές υπάρχει επαρκής χρόνος ώστε να αποφασίσει η τοπική αυτοδιοίκηση ποια λύση επιθυμεί και να την υλοποιήσει. Η ΔΕΗ απέδωσε τον λιγνιτικό πόρο 28 εκατ. ευρώ στην Κοζάνη και 7,2 εκατ. ευρώ στη Φλώρινα, κονδύλια που αντιστοιχούν στα έτη 2013-2014 και όταν απαιτηθεί θα διαθέσει το υπόλοιπο ποσό των 130 εκατ. ευρώ. Μια πιθανή εναλλακτική επιλογή είναι το φυσικό αέριο. Το νέο business plan της ΔΕΔΑ (θυγατρική της ΔΕΠΑ για την ανάπτυξη δικτύων) δίνει προτεραιότητα στις περιοχές της Φλώρινας, της Κοζάνης και του Αμύνταιου.
Μονάδα Πτολεμαΐδα Νο5
Θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά το 2028 με άλλο μείγμα καυσίμου.
Μονάδες βιομάζας
Η ΔΕΗ σχεδιάζει νέες μονάδες παραγωγής ενέργειας πιθανότατα από καύση απορριμμάτων ή βιομάζας. Εξετάζονται προτάσεις των ΦΟΔΣΑ (Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) της περιοχής για τη δημιουργία μονάδας παραγωγής ενέργειας από τα απορρίμματα.
Νέο χωροταξικό σχεδιασμό.
Τους επόμενους μήνες θα είναι έτοιμο το αναθεωρημένο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Δυτικής Μακεδονίας λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της απολιγνιτοποίησης, που θα καθορίζει τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες και χρήσης γης.
Οικονομική στήριξη.
Οι λιγνιτικές περιοχές θα συνεχίσουν να λαμβάνουν χρηματοδότηση από τους πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω του πράσινου ταμείου. Υπολογίζεται ότι τους αναλογεί από το πράσινο ταμείο ένα ποσό περίπου 60 εκατ. ευρώ για τα έτη 2018 και 2019 αν και τίποτα δεν έχει «κλειδώσει».

Ταυτόχρονα, όπως ανακοίνωσε ο κ. Χατζηδάκης, σε συνεννόηση με το υπουργείο οικονομικών προγραμματίζονται τα εξής:
• Θα ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κηρύξει τις λιγνιτικές περιοχές ως ειδικές φορολογικές ζώνες με ειδικά φορολογικά κίνητρα στο πλαίσιο της δίκαιης μετάβασης για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
• Θα δοθούν ειδικά φορολογικά κίνητρα για τη θέρμανση, π.χ. σε σχέση με το φόρο φυσικού αερίου.
• Θα υπάρχει ειδική φορολογική μεταχείριση για όσους χάνουν την εργασία τους και μέχρι να προσληφθούν σε νέα.

Β. Μεγαλόπολη - «Βιώσιμη πόλη»

Η «Βιώσιμη πόλη», μέσω του Μνημονίου Συνεργασίας που έχει υπογράψει με το Δήμο Μεγαλόπολης, με σκοπό την προώθηση του σχεδιασμού για τη Μεταλιγνιτική εποχή, υπέβαλε αίτημα για παροχή τεχνικής βοήθειας, προς την Ειδική Γραμματεία της Πλατφόρμας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για Περιφέρειες υπό μετάβαση, το οποίο και εγκρίθηκε. Στα πλαίσια της εγκεκριμένης αυτής υποστήριξης, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη εμπειρογνωμόνων από τη DG Energy (Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) στην περιοχή, στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 2020, κατά την οποία υπήρξε εκτεταμένη διαβούλευση και σημαντική ανταλλαγή απόψεων.
Η «Βιώσιμη πόλη» είναι ένα Δίκτυο Πόλεων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και Κυκλική Οικονομία, έχει 47 μέλη Δήμους από την Ελλάδα και την Κύπρο καθώς είναι σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου. Έχει συνάψει μνημόνιο συνεργασίας με το Δήμο Μεγαλόπολης, με σκοπό την προώθηση του σχεδιασμού για τη μεταλιγνιτική εποχή και την εκμετάλλευση κονδυλίων προερχόμενα και από την ΕΕ ή και από άλλες πηγές, για το σκοπό αυτό. Πρόεδρος της «Βιώσιμης πόλης» και γενικός γραμματέας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος είναι ο Δημήτρης Καφαντάρης[36].

12. Προτάσεις για τη μεταλιγνιτική εποχή της Δυτικής Μακεδονίας

Μέσα από τη περίοδο παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης λόγω της πανδημίας του Covid-19 και ιδιαίτερα της επίπτωσης στην Ελλάδα των μεγάλων εισαγωγών και της υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, δίνεται η ευκαιρία για στροφή στην ενδογενή διατροφική παραγωγή και πολιτική Εθνικής Αυτάρκειας. Με το ξέσπασμα της κρίσης το Βιετνάμ ακύρωσε τα εξαγωγικά συμβόλαια ρυζιού που είχε υπογράψει. Η Ρωσία καθυστέρησε συμφωνίες για την εξαγωγή σιτηρών. Ενδεχομένως σύντομα να κλονιστεί η Ευρωπαϊκή Κοινή Αγροτική Πολιτική, όσον αφορά προϊόντα που δεν είναι διατροφικά πχ βαμβάκι ή καπνός και να ενισχυθεί η αναδιάρθρωση παραγωγής υπέρ προϊόντων διατροφής ή υγείας. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ (το 2018 για στατιστικά του 2016), η γεωργική γη στην Ελλάδα ανέρχεται σε 32,54 εκατ. στρέμματα, εκ των οποίων καλλιεργούνται τα 29 εκατ. στρέμματα. Από τα 3,5 εκατ. στρέμματα που δεν καλλιεργούνται, μόνο το 52% θεωρείται ότι διατηρούνται σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση.

Η λιγνιτική βιομηχανία στο σύνολό της εξόρυξης και παραγωγής ενέργειας είναι πολύ σημαντικός παράγοντας στο ΑΕΠ της Δυτικής Μακεδονίας, γιαυτό είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να αντικατασταθεί από μια μόνο αναπτυξιακή δραστηριότητα, αλλά με πολλές διαφορετικές και με βάση την βιομηχανική τεχνογνωσία και το κατάλληλα ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Σημαντική θα είναι η παραμονή της Δυτικής Μακεδονίας στη θέση του ενεργειακού κέντρου της χώρας (παραγωγή βιοαερίου, υδρογόνου, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας κ.α),

Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής.

Η ανάπτυξη για την μεταλιγνιτική εποχή θα πρέπει να βασιστεί στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής, τα οποία είναι:
• Τεράστια βιομηχανική υποδομή σε ορυχεία και ατμοηλεκτρικούς σταθμούς (ΑΗΣ) παραγωγής
• Εξαιρετικά ισχυρό δίκτυο ηλεκτροδότησης.
• Πολύ μεγάλες εκτάσεις που είναι «καθαρές» από αρχαιολογικές ανασκαφές.
• Εύκολη σύνδεση μέσω της Εγνατίας οδού με τα λιμάνια Θεσσαλονίκης και Ηγουμενίτσας.
• Σιδηροδρομική σύνδεση στην Πτολεμαΐδα.
• Ένα πολύ καλά τεχνικά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό.
• Τη Πολυτεχνική Σχολή του Παν/ου Μακεδονίας με βιομηχανικό σχεδιασμό.

Προτάσεις για σχεδιασμό, μέτρα και δράσεις

• Να αξιοποιηθούν τα μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα των λιγνιτικών ΑΗΣ και να μην παραμένουν ανενεργά ως «Βιομηχανικά Μνημεία» όπως η ΑΕΒΑΛ (Ανώνυμη Ελληνική Βιομηχανία Αζωτούχων Λιπασμάτων) Πτολεμαϊδας. Την προηγούμενη δεκαετία ο τότε Δήμαρχος Πτολεμαΐδας είχε σχεδιάσει στην ΑΕΒΑΛ ένα Δίκτυο Κατασκευής Ηλεκτρικών Οχημάτων, όπως τα ηλεκτρικά δίκυκλα τύπου πατίνι που ήδη κυκλοφορούν στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά αυτό δεν προχώρησε ποτέ. «Βιομηχανικά Μνημεία» υπάρχουν ήδη πολλά στην ελληνική επικράτεια, ας μην προστεθούν και άλλα, καθώς προτείνεται στο πρόσφατο ΕΣΕΚ: «Βιομηχανική κληρονομιά: Αξιοποίηση των λιγνιτικών σταθμών, για ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς των λιγνιτικών περιοχών της χώρας.»[15]
• Κατασκευή μονάδας παραγωγής ξηρού λιγνίτη. Το ξηραντήριο θα μπορούσε να αντικαταστήσει πρακτικά την παλιά μονάδα ΛΙΠΤΟΛ της Πτολεμαϊδας (βλ.Πίνακα 1) και να ανοίξει το δρόμο για τις εξωηλεκτρικές χρήσεις του λιγνίτη, π.χ. ως αναγωγικό μέσο στις μεταλλουργίες. Κατασκευή μονάδας παραγωγής βιοαερίου και μονάδας υδρογόνου που παράγεται πολύ πιο φτηνά από το φυσικό αέριο.
Μετατροπή των λιγνιτικών μονάδων ΑΗΣ σε μονάδες μικτής καύσης, βιομάζας – λιγνίτη για το μεταβατικό στάδιο και αντικατάσταση τους σε εύλογο χρονικό διάστημα, με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατασκευή
• Μετασκευή των παλαιών λιγνιτικών μονάδων ΑΗΣ σε μονάδες ΘΗΣ φυσικού αερίου, όταν ολοκληρώσουν τον κύκλο τους.
Όταν ολοκληρώθηκε η χωροθέτηση του αγωγού αερίου ITGI (Interconnector Turkey-Greece -Italy) νότια και πολύ κοντά στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, εύκολα θα μπορούσε να γίνει διακλάδωση για τους λιγνιτικούς ΑΗΣ. Αντί αυτού, υπήρξε ενεργειακός συγκεντρωτισμός από ΘΗΣ αερίου στη Στερεά Ελλάδα και το φυσικό αέριο δεν πέρασε ποτέ από το ενεργειακό κέντρο της Δυτικής Μακεδονίας.
Τα Βαλκάνια ηλεκτροδοτούνται κυρίως από λιγνίτη. Αν και δεν έχουν ακόμη δεσμευτεί για τον χρονικό ορίζοντα απολιγνιτοποίησης, στο άμεσο μέλλον θα έχουν μεγάλη ανάγκη από μη λιγνιτικό ρεύμα, πολύ περισσότερο αν τύχει και κλείσει κάποιος πυρηνικός σταθμός ενέργειας στη Βουλγαρία ή στη Ρουμανία.
Σε περίπτωση, αντικατάστασης του ελληνικού λιγνίτη με αέριο, στους υπάρχοντες ΑΗΣ της Δυτικής Μακεδονίας, θα μπορούσε η Ελλάδα να πουλάει ρεύμα από αέριο και στα Βαλκάνια ή την Ιταλία. Τουναντίον, η Ελλάδα, έχοντας υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, εισάγει το 20% του ηλεκτρισμού απ’ το λιγνίτη των Σκοπίων και της Βουλγαρίας.
• Διεξαγωγή μελέτης για πιθανή εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Είναι καθαρή ενέργεια που μπορεί να λύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας μας[2] και να ρίξει το κόστος της ενέργειας, ανακουφίζοντας την οικονομία της. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (W.N.A.), το 2020 λειτουργούν 109 πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρισμού, ισχύος 107 GWe, σε 15 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, παράγοντας πάνω από το ένα τέταρτο του ηλεκτρισμού που παράγεται σε όλη την ΕΕ. Το μισό του ηλεκτρισμού από πυρηνική ενέργεια στην ΕΕ, παράγεται από μία χώρα, τη Γαλλία.[30] Στην Ελλάδα. αρχή της μεταπολίτευσης, είχαν ξεκινήσει μελέτες για πυρηνικό αντιδραστήρα[31] από την εταιρεία EBASCO. Από τις υποψήφιες περιοχές ήταν η Βόρια Κεντρική Ελλάδα, και η Νότια Εύβοια. Οι συζητήσεις σταμάτησαν οριστικά το 1982, με την τότε νέα Κυβέρνηση.
• Πλήρης αποκατάσταση των ορυχείων και απόδοση των εδαφών στους αγρότες και αναδιάρθρωση της τοπικής αγροτικής οικονομίας, λαμβάνοντας υπόψη τα μοναδικά γεωργικά προϊόντα και την σπάνια χλωρίδα της περιοχής (αμπελοκαλλιέργειας, καλλιέργεια κρόκου, κ.α.).
Επειδή στην περιοχή προγραμματίζονται να μπουν πολλά φωτοβολταϊκά, αυτά θα πρέπει να τοποθετούνται μόνο στις πολυάριθμες στέγες των σπιτιών της περιοχής και όχι στα υφιστάμενα βιομηχανικά οικόπεδα, αλλιώς θα αποκλειστούν μεγάλες εκτάσεις από κάθε άλλου είδους αναπτυξιακή δραστηριότητα.
• Συνδυασμένα έργα αντλησιοταμίευσης – ταμιευτήρες αρδεύσεων είναι αναγκαία για τις βραδυνές ώρες αιχμής, όταν δεν λειτουργούν τα φωτοβολταϊκά. Τα τελικά κενά των ορυχείων, όταν πια θα έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο τους, θα αποτελέσουν ταμιευτήρες νερού, συγκεντρώνοντας τόσο επιφανειακά όσο και υπόγεια νερά.
Στους γύρω ορεινούς όγκους, π.χ. στο Βέρμιο (εάν δεν έχει καταληφθεί από ανεμογεννήτριες έως τότε) μπορούν να κατασκευαστούν λιμνοδεξαμενές, παρόμοιες με τη λιμνοδεξαμενή του Μεσόβουνου, αξιοποιώντας και την τέφρα ως δομικό στοιχείο, (όσο ακόμα υπάρχει τέφρα), που ν’ αποτελέσουν άνω ταμιευτήρες για έργα αντλησιοταμίευσης. Με ρεύμα απ’ τα φωτοβολταϊκά, το νερό θα αντλείται το μεσημέρι απ’ τον κάτω ταμιευτήρα-κενό ορυχείου, θα οδηγείται στη λιμνοδεξαμενή-άνω ταμιευτήρα και θα παράγει ενέργεια με υδροηλεκτρική μονάδα, κατεβαίνοντας το βράδυ, που δεν υπάρχει ήλιος. Ταυτόχρονα, μέρος του νερού θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αρδεύσεις.
• Στήριξη και ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας με καθετοποιημένες μονάδες. Μεταποίηση, πιστοποίηση και σήμανση των διατροφικών προϊόντων της Δυτικής Μακεδονίας. Οργάνωση και ανάπτυξη του οικοτουρισμού σε ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον.
• Ειδικά αναπτυξιακά και φορολογικά κίνητρα για προσέλκυση επιχειρήσεων καινοτόμων προϊόντων και τεχνολογίας αιχμής, όπως η κατασκευή εργοστασίου «έξυπνων» μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα έχει δικό της βωξίτη, ισχυρή βιομηχανία αλουμινίου με πρωτόχυτο – έλαση - διέλαση, βιομηχανία κατασκευής συστοιχιών μπαταριών λιθίου και βιομηχανία κατασκευής φωτιστικών οχημάτων τύπου LED. Στη Φλώρινα υπάρχει εταιρεία κατασκευής λύσεων από ανθρακονήματα και υαλονήματα. Μπορούν να δημιουργηθούν συνέργειες, για ένα νέο βιομηχανικό Ελληνικό προϊόν, με θέσεις απασχόλησης στην ευρύτερη περιοχή.

Πηγές Αναφοράς

1.«Δυτ. Μακεδονία: Το «φάντασμα» της απολιγνιτοποίησης σκιάζει το μέλλον». Στέφανου Μαχτσίρα, 15/03/2020 19:30
https://www.makthes.gr/dyt-makedonia-to-fantasma-tis-apolignitopoiisis-skiazei-to-mellon-265776
2. “Οι πυρηνικοί σταθμοί στην ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας”
Δρ. Χρήστου Μαλτέζου, (12/01/2020)
http://www.elisme.gr/gr/2013-01-07-19-12-38/2013-01-07-19-13-26/2013-01-20-10-31-29
3.Europe beyond Coal (Europe will be coal free by 2030)
https://beyond-coal.eu/data/
4.”Phasing out coal in Europe by 2025”
“An updated list of coal power stations throughout Europe and a proposal of phasing out coal by 2025”. (by Fredrik Lundberg), Briefing 16, February 2019
AirClim – Air Pollution & Climate Secretariat
https://www.airclim.org/sites/default/files/documents/briefing-16.pdf
5. «Η Ενεργειακή Ασφάλεια της Ελλάδας και Προτάσεις για την Βελτίωσή της» Έκθεση του IENE στο Πλαίσιο Εκπόνησης του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού της Ελλάδας από την Εθνική Επιτροπή για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), Αθήνα, Νοέμβριος 2018
https://www.iene.gr/articlefiles/energgeiki-asfaleia_elladas.pdf
6. «EU coal regions: opportunities and challenges ahead»
European Commission, JRC Science for Policy Report, 2018
http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC112593
7. «Europe’s biggest polluters»
Christer Agren, “Acid News” magazine No3 Oct.2016
https://www.airclim.org/sites/default/files/acidnews_pdf/AN3-16.pdf
8. «European Pollutant Release and Transfer Register (E-PRTR)»
https://prtr.eea.europa.eu/#/home
9. Σήμερα το απόγευμα επισκέπτονται τη Φλώρινα οι Κινέζοι της CMEC για τη Μελίτη ΙΙ (16/01/2017)
https://energypress.gr/news/simera-apogeyma-episkeptontai-ti-florina-oi-kinezoi-tis-cmec-gia-ti-meliti-ii
10. Greek power company welcomes investors from China in lignite unit tender (15/03/2019)
https://www.tornosnews.gr/en/tourism-businesses/new-investments/34866-greek-power-company-welcomes-investors-from-china-in-lignite-unit-tender.html
11. ΔΕΗ Α.Ε. (https://www.dei.gr/el)
α. https://www.dei.gr/el/oruxeia/ptolemaida-amuntaio
β. https://www.dei.gr/el/oruxeia/megalopoli
γ. https://www.dei.gr/el/i-dei/i-etairia/tomeis-drastiriotitas/paragwgi/analutikos-xartis-stathmwn
12. Όμιλος ELPEDISON
https://www.elpedison.gr/gr/o-omilos/epiheirimatikes-drastiriotites/paragogi-energeias/oi-monades-ilektroparagogis/
13. Όμιλος PROTERGIA
https://www.protergia.gr/el/content/paragwgh-hlektrikhs-energeias
14. Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
http://www.gekterna.com/el/activities/clean-energy/
15. Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα-ΕΣΕΚ (28/11/2019)
http://www.opengov.gr/minenv/?p=10155
16. Ποιες εταιρείες επεκτείνονται δυναμικά στις ΑΠΕ (Χρύσας Λιάγγου, (11/01/2020)
https://www.kathimerini.gr/1059714/article/oikonomia/epixeirhseis/poies-etaireies-epekteinontai-dynamika-stis-ape
17. Τι είναι οι ΦοΣΕ στους οποίους επενδύουν Τερνα και Μυτιληναίος (18/3/2019)
https://www.capital.gr/epixeiriseis/3349334/ti-einai-oi-fose-stous-opoious-ependuoun-terna-kai-mutilinaios
18. HWEA Wind Energy Statistics – 2019 (https://eletaen.gr/tautotita/)
http://eletaen.gr/wp-content/uploads/2020/01/2020-1-30-hwea-statistics-greece.pdf
19. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές (2017)
https://www.ihu.edu.gr/attachments/events/rae-conference-renewable-south-east/papachristou-rae-presentation-17921.pdf

20. Αθήνα-Δυτική Μακεδονία 450 χιλιόμετρα πολύ μακριά…(27/1/2020)
https://e-ptolemeos.gr/athina-dytiki-makedonia-450-chiliometra-poly-makria/
21.Προτάσεις βιομηχανικής ανάπτυξης στη μεταλιγνιτική Δυτική Μακεδονία (Μάρτιος 3, 2020)
https://radio-lehovo.gr/protaseis-viomichanikis-anaptyxis-sti-metalignitiki-dytiki-makedonia-grafei-o-christos-i-kolovos/
22. Στο ΦΕΚ το τελικό κείμενο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (3/1/2020)
https://ecopress.gr/?p=27042
23. Κατά πόσον είναι συμβατό και αποδεκτό το σχεδιαζόμενο πλαίσιο απολιγνιτοποίησης χωρίς την ενεργειακή εξοικονόμηση; (2/4/2020)
https://energypress.gr/news/kata-poson-einai-symvato-kai-apodekto-shediazomeno-plaisio-apolignitopoiisis-horis-tin
24. Έχει μέλλον η Δυτική Μακεδονία χωρίς τον λιγνίτη; (14/7/2016)
https://www.wwf.gr/news/1848-2016-07-14-11-44-17
25. Νέα δεδομένα στην ηλεκτρική αγορά μετά την εμπορική λειτουργία της μονάδας Μεγαλόπολη 5 (21/8/18)
https://energypress.gr/news/nea-dedomena-stin-ilektriki-agora-meta-tin-emporiki-leitoyrgia-tis-monadas-megalopoli-5
26. Σε δοκιμαστική λειτουργία το «Αλιβέρι 5» (8/3/2013)
https://energypress.gr/news/se-dokimastiki-leitoyrgia-aliveri-5
27. Η ΔΕΗ στο Φυσικό αέριο και στην ηλεκτροκίνηση (22/3/2018)
https://www.shorturl.at/fkBSW
28. Στατιστικά στοιχεία αγοράς φωτοβολταϊκών για το 2018 (26/3/2019)
https://www.e-mc2.gr/el/news/oristika-statistika-stoiheia-ellinikis-agoras-fotoboltaikon-gia-2018 και
https://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SPG06/-
29.Στατιστική ανάλυση Φ/Β πάρκων στην Ελλάδα (ΑΠΘ, 2019)
http://ikee.lib.auth.gr/record/302683?ln=el
30. Nuclear Power in European Union (Feb. 2020)
https://www.world-nuclear.org/information-library/country-profiles/others/european-union.aspx
31. Όταν η Ελλάδα ετοιμαζόταν να αποκτήσει τον δικό της πυρηνικό αντιδραστήρα (7-9-2019)
https://www.ptisidiastima.com/nuclear-reactor-in-greece/
32. Πτολεμαΐδα: Ημερίδα για τη δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας – Πρόγραμμα (7/2/2020)
https://e-ptolemeos.gr/ptolema-da-imerida-gia-ti-dikaii-anaptyxiaki-metavasi-tis-dytikis-makedonias-programma/
33. Υπογράφτηκε η συμφωνία ΕΛΠΕ - Juwi για το μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό πάρκο της χώρας - Στόχος τα 600 MW ως το 2025 (17/2/2020)
https://energypress.gr/news/ypograftike-i-symfonia-elpe-juwi-gia-megalytero-fotovoltaiko-parko-tis-horas-stohos-ta-600-mw
34. EndCoal Environmental Organization
https://endcoal.org/
35. Μεγαλόπολη – «Βιώσιμη πόλη»: Φέρνει αποτελέσματα το μνημόνιο συνεργασίας για την μεταλιγνιτική εποχή (13/2/2020)
https://www.pagenews.gr/2020/02/13/ellada/megalopoli-biosimi-poli-fernei-apotelesmata-to-mnimonio-synergasias-gia-tin-metalignitiki-epoxi/
36.Το δίκτυο “Βιώσιμη πόλη” δίπλα στη Μεγαλόπολη για τη μεταλιγνιτική εποχή (1/3/2020)
https://www.drt915.gr/to-diktio-viosimi-poli-dipla-sti-megalopoli-gia-ti-metalignitiki-epochi/

*Δρ. Χημικός ΕΚΠΑ, IU, PSU, τ. Επίκουρος Καθηγητής Χημείας
Επικεφαλής Αξιολογητής Συστημάτων Διαχείρισης Ολικής Ποιότητας (TQM)
τ. Διευθυντής Τομέα Κέντρου Δοκιμών Ερευνών & Προτύπων (ΚΔΕΠ), ΔΕΗ

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν απουσιάζουμε

on Wednesday, 22 February 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιαννακόπουλος Παντελής, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ, συγγραφέας

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν  απουσιάζουμε

Και η ζωή συνεχίζεται. Και θα συνεχίζεται η ζωή αυτού του τύπου των ανθρώπων και των άλλων όντων αυτής της Γης, όσο η παραφροσύνη των ηγητόρων των μεγάλων και
 
ισχυρών κρατών θα συγκρατείται, θα τιθασεύεται, θα ελέγχεται από τη λογική του λαού τους, από τη συλλογική ισχύ της δυναμικής που υποκρύπτεται στο μεγαλείο των συμπράξεων, των συμμαχιών, των πάσης φύσεως συμφωνιών των μικρών (ενίοτε και μεγάλων αλλά…) αδύναμων και ανίσχυρων κρατών που θα συναποφασίσουν να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη πορεία τους, χαράσσοντας την ιστορική διαδρομή τους στο χώρο αυτό του σύμπαντος. Γιατί αν οι αλαζόνες κυβερνητικοί πάτρωνες των ευφυών πλην φιλόδοξων εφευρετών των ανυπολόγιστης καταστρεπτικής δυνατότητας βομβών πολλαπλής και πολλαπλασιαστικής  δράσης αφεθούν απολύτως ελεύθεροι στον σχεδιασμό και υλοποίηση των φιλοδοξιών τους, τότε είναι σχεδόν βέβαιον ότι οι
 
ευφυείς εφευρέτες θα υπερακοντίσουν προκειμένου να ανακαλύψουν το όπλο της απόλυτης καταστροφής. Και τότε ο πλανήτης μας θα μετατραπεί σε μία απέραντη έρημο… Όμως, ας συνεχίσουμε την ανάλυσή μας. Έχουμε τόσες πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες να εξετάσουμε σε βάθος και τέτοια πλημμυρίδα γεγονότων να αναψηλαφίσουμε και να επεξεργασθούμε  σε όλο τους το εύρος, ώστε να καθίσταται αναγκαίο, ευθύς αμέσως, να… αναλάβουμε δράση, αφήνοντας σε … χαλαρότερους χρόνους την κατευθυνόμενη (πλην ευπρόσωπη) λογοτεχνία και το κεκαλυμμένο  κουτσομπολιό.

Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια της πολύ ωραίας παρουσίασης.

19/10/2016. «O Αλέξης ξέχασε την ΑΟΖ στο Κάιρο: Η Ελλάδα, η Κύπρος και το φοβικό σύνδρομο της Αιγύπτου.»

on Wednesday, 19 October 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

19/10/2016. «O Αλέξης ξέχασε την ΑΟΖ στο Κάιρο: Η Ελλάδα, η Κύπρος και το φοβικό σύνδρομο της Αιγύπτου.»

Ήταν μια αναπάντεχη «ισπανική υποχώρηση». Περιμέναμε όλοι με ανυπομονησία την τέταρτη Τριμερή Διάσκεψη ανάμεσα στην Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο και αισθανθήκαμε μεγάλη απογοήτευση και ντροπή για τα αποτελέσματά της. Φοβούνται την Τουρκία και δεν τολμούν να οριοθετήσουν τις ΑΟΖ τους.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

2/4/2017. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝΙΚΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

on Sunday, 02 April 2017. Posted in Μελέτες

Γράφουν οι Πέτρος Σιούσιουρας (1), Δημήτριος Γρεκός(2), Κυριάκος Χουρδάκης(3)

2/4/2017. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝΙΚΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ


Περίληψη:   Τα τελευταία χρόνια η διεθνής κοινωνία, με προεξάρχουσες την ΕΕ και ΗΠΑ, εντατικοποιεί τις προσπάθειες της για την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η ΕΕ λαμβάνει μέρος στις διεθνείς διαπραγματεύσεις οι οποίες οδήγησαν στην οριστικοποίηση του κοινού ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (JCPOA- July14,2015) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, προασπίζοντας τα οικονομικά συμφέροντα των Κ-Μ της στην περιοχή χωρίς όμως να τονίζει το μέγεθος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ιδιαιτέρως στην ΝΑ Μεσόγειο, και την πιθανή αποτυχία της πολιτικής περί της γαλάζιας ανάπτυξης. Η αντίληψη των ΗΠΑ για την περίσταση θυμίζει την πολιτική που εφήρμοσαν, το 2014, κατά την διεξαγωγή της επιχείρησης μεταφοράς και εν πλω καταστροφής των χημικών όπλων της Συρίας εντός της Μεσογείου Θάλασσας, επί του πλοίου Cape Ray της Ναυτιλιακής Διοίκησης των ΗΠΑ (MARAD). Οι ανωτέρω εξελίξεις αλλά και η ενδεχόμενη ατυχηματική ρύπανση εγείρουν ερωτήματα ως προς την ήπια αντιμετώπιση του ζητήματος, εκ μέρους της ΕΕ, ενώ δημιουργούν ένα άκρως επικίνδυνο προηγούμενο το οποίο αφορά στην βιωσιμότητα της γαλάζιας ανάπτυξης στην περιοχή της Μεσογείου αλλά και της Μέσης Ανατολής. Η συγκεκριμένη μελέτη εμπλουτίζει την κατανόηση της επικρατούσας κατάστασης με έμφαση στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μέλλεται να προκύψουν αν δεν τερματιστούν οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και προτείνει ειδικές λύσεις.

1 Καθηγητής Γεωπολιτικής και Θαλασσίων Μεταφορών του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου

2 Υποψήφιος Διδάκτορας Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς

3 Υποψήφιος Διδάκτορας Γεωπολιτικής του Τμήματος Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΕΔΩ! η συνέχεια.

29/3/2017. Τι είναι το εθνικό συμφέρον και ποιο το ελληνικό εθνικό συμφέρον στο Αιγαίο;

on Wednesday, 29 March 2017. Posted in Μελέτες

Γράφει ο Ανδρέας Ματζάκος*

29/3/2017. Τι είναι το εθνικό συμφέρον και ποιο το ελληνικό εθνικό συμφέρον στο Αιγαίο;

Εισαγωγή
Πρώτος ο Θουκυδίδης, στην ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, εντόπισε ότι μια από τις αιτίες που οδηγεί τις κοινωνίες σε πόλεμο, είναι το συμφέρον.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πολίτες των δυτικών τουλάχιστον δημοκρατιών, άρχισαν να ακούν όλο και περισσότερο για το εθνικό συμφέρον και ότι αυτό είναι ο κινητήριος μοχλός της εξωτερικής πολιτικής των κρατών τους. Οι κυβερνήσεις έβαλαν στο λεξιλόγιο τους το εθνικό συμφέρον και την ανάγκη υπερασπίσεως του, προκειμένου να δικαιολογήσουν τις θυσίες των πολιτών τους. Θυσίες τόσο σε έμψυχο δυναμικό όσο και σε πολεμικό υλικό.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

19/10/2016. The Cost of G20 International Economic Coordination (IEC) During the Recent Global Crisis and Debt Power Politics: The Impact of the Fiscal Expansion on the G20 Relative Power, over the period 2009-2011.

on Wednesday, 19 October 2016. Posted in Μελέτες

Γράφει η Ισμήνη Πάττα, Διδάκτωρ Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

19/10/2016. The Cost of G20 International Economic Coordination (IEC) During the Recent Global Crisis and Debt Power Politics: The Impact of the Fiscal Expansion on the G20 Relative Power, over the period 2009-2011.

ABSTRACT:
From the crisis in 2007/8 up to 2011, the G20 achieved coordination through fiscal stimuli. Did this G20 economic cooperation, agreed at leaders’ level, succeed? What was the cost and how has it been distributed among the twenty most powerful economies? What are the short-term geopolitical consequences? The article focuses on the fiscal expansion, debt dynamics and their consequences for the G20 relative power, extending the analysis to include military–expenditure indicator. Thus it offers a new insight, since the outcome looks different when one considers both the military and economic power indicators instead of economic power alone. It argues: a) the cost of G20 economic coordination was unevenly distributed among partners; b) with regard to the overall impact of both crisis effects and crisis discretionary measures on the G20’s ‘hard’ and ‘soft’ power, the traditional partners of the USA such as Europe and Japan seem to be more negatively affected than the USA itself or the BRIC countries.

Continue Reading Here!

25/8/2016. LNG in the New Oil Price Era

on Thursday, 25 August 2016. Posted in Διεθνής Οικονομία - Ενεργειακές Εξελίξεις

Επιμέλεια Γεώργιος Δουδούμης, Όικονομολόγος, Υπεύθυνος ΔΣ του ΕΛΙΣΜΕ

25/8/2016. LNG in the New Oil Price Era

LNG in the New Oil Price Era
Paper presented by
Morten Frisch MSc
Senior Partner
Morten Frisch Consulting
United Kingdom
Global Forum on Energy Security (2016)

Contents
Executive Summary
Forces in the Oil Market
North American Shale/Tight Oil Developments
Oil Price Outlook
North American Shale Gas Developments
North American LNG Exports
Global LNG Developments
Global LNG Price Dynamics
References

Continue Reading!

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

on Friday, 10 April 2020. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Εισαγωγή : Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα ενεργειακά εξαρτημένη. Και μάλιστα η εξάρτηση αυτή υπερβαίνει την αντίστοιχη εξάρτηση άλλων Ευρωπαϊκών Κρατών.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΕΝΕ ( www.iene.gr«Ο Ελληνικός Ενεργειακός Τομέας - Ετήσια Έκθεση 2019-Μία Μελέτη του IENE (M03)-σελ.129»)το ποσοστό ενεργειακής εξάρτησης φτάνει το 73,6%, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από αντίστοιχη εργασία του καθ. Ανδριοσόπουλου, διευθυντή στο Ερευνητικό Κέντρο Ενεργειακής Διοίκησης στο ESCP (Europe Business School του Λονδίνου) (www.pelop.gr 27/11/2018) που προσδιορίζει την  εξάρτηση αυτή στο 74%.

Μεγάλο μέρος αυτών των ενεργειακών εισαγωγών, αποτελούν οι εισαγωγές υδρογονανθράκων (πετρέλαιο-φυσικό αέριο) που ανέρχονται σε ποσοστό > του 98%.

Επενδυτικά σχέδια: Στην προσπάθεια μείωσης της εξάρτησης αυτής και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, αλλά και αξιοποίησης πλεονεκτημάτων που δίνει στην χώρα η προσπάθεια  διαχρονικού μετασχηματισμού της σε έναν ενεργειακό κόμβο, η Ελλάδα έχει από καιρό ξεκινήσει έργα υποδομής όπως:

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΕ PDF