Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

25/11/2016. Παρουσιάσεις ' Του Φακέλου Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής& Πολιτικής Ασφάλειας ΕΕ. Της Σφαιρικής Στρατηγικής Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ & της Έκθεσης της ΚΕΠΠΑ του 2016'

on Friday, 25 November 2016. Posted in Ανακοινώσεις

Ισμήνη Πάττα, Δρ Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ, Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

25/11/2016. Παρουσιάσεις ' Του Φακέλου Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής& Πολιτικής Ασφάλειας ΕΕ. Της Σφαιρικής Στρατηγικής Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ & της Έκθεσης της ΚΕΠΠΑ του 2016'

Την Πέμπτη 24 Νοεμβρίου  2016 έγινε στα γραφεία του ΕΛΙΣΜΕ (Νίκης 11-Αθήνα, 4ος όροφος),

από τον Αναστάσιο Μπασαρά, Αντιπρόεδρο του ΕΛΙΣΜΕ η παρουσίαση του:


Φακέλου Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής & Ασφάλειας της ΕΕ,
(Συντάκτες του Φακέλου είναι:
Αναστάσιος Μπασαράς, Συντονιστής/Συντάκτης
Ισμήνη Πάττα, Συντάκτρια
Δημήτριος Στεργίου, Συντάκτης
Αχιλλέας Λέλας, Συντάκτης
Νικόλαος Δενιόζος, Συντάκτης
Χρήστος Ζιώγας, Συντάκτης
Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Συντάκτης).

Η παρουσίαση ΡΡΤ ΕΔΩ!
Το κείμενο του κειμένου θα γίνει διαθέσιμο σε όλους τους αναγνώστες μετά την 15/12/2016. Τώρα είναι διαθέσιμο μέσω της Αρχειοθήκης της ιστοσελίδας (ΕΔΩ!) μόνο στα μέλη και το ΔΣ του ΕΛΙΣΜΕ για σχολιασμό.

Ακολούθησαν οι παρουσιάσεις από την κυρία Ισμήνη Πάττα, Διδάκτωρ, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ:

'Σφαιρική Στρατηγική Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφάλειας '&
'Έκθεση της ΚΕΠΠΑ 2016'

Η παρουσίαση ΡΡΤ ΕΔΩ!
Η Εκθεση ΕΔΩ!

Η όλη εκδήλωση, μέσα σε μια κατάμεστη αίθουσα, ήταν πολύ ενδιαφέρουσα με μια πληθώρα ανοικτών και ειλικρινών ερωτο-απαντήσεων από το ακροατήριο, τους παρουσιαστές και συντάκτες του φακέλου!

28/12/2016. Η δημόσια συζήτηση για τον επανακαθορισμό των αμερικανο-ϊσραηλινών σχέσεων

on Wednesday, 28 December 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

28/12/2016. Η δημόσια συζήτηση για τον επανακαθορισμό των αμερικανο-ϊσραηλινών σχέσεων

Όταν ο John Mearsheimer και o Stephen Walt συνέγραψαν το άρθρο The Israel Lobby (London Review of Books, Vol. 28 No. 6 • 23 March 2006, p. 3-12) και κατόπιν εξέδωσαν το γνωστό βιβλίο The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy, προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων στο πολιτικό και ακαδημαϊκό κατεστημένο των Ηνωμένων Πολιτειών καθώς και στις αμερικανο-εβραϊκές οργανώσεις. Η βασική προβληματική και των δύο κειμένων εστιαζόταν στον ρόλο και την επιρροή που ασκεί το εβραϊκό λόμπυ στην χάραξη και στην εφαρμογή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Χρησιμοποιώντας στην ανάλυσή τους τα θεωρητικά εργαλεία του πολιτικού ρεαλισμού, της κυρίαρχης θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η ανεπιφύλακτη υποστήριξη των ΗΠΑ προς το κράτος του Ισραήλ, ιδίως μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, υπονομεύει τα αμερικανικά συμφέροντα στην Μέση Ανατολή, και όχι μόνο. Η προσέγγισή τους βασίστηκε στην ορθολογική συμπεριφορά που ακολουθούν ή οφείλουν να ακολουθούν τα κράτη εντός του άναρχου διεθνούς συστήματος. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, πριν από κάθε δράση τα κράτη υπολογίζουν πάντα το εν δυνάμει κόστος ή όφελος έτσι ώστε να επιτύχουν τον αντικειμενικό τους σκοπό που είναι η εξυπηρέτηση των εθνικών τους συμφερόντων.

Είναι γεγονός πως κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πόλεμου το Ισραήλ παρείχε πραγματικά πολύτιμες γεωπολιτικές υπηρεσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον, πολλών επιπέδων, ανταγωνισμό τους με τη Σοβιετική Ένωση, στο βαθμό που συνέβαλε στην επιδίωξη της Ουάσιγκτον για στρατηγική εποπτεία της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Η αντιπαράθεση του Ισραήλ με τα αραβικά κράτη και οι νικηφόροι πόλεμοι ενίσχυσαν τη θέση των ΗΠΑ στην περιοχή, περιορίζοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της Σοβιετικής Ένωσης, οδηγώντας σε  αναθεώρηση των συμμαχικών επιλογών σημαντικών αραβικών κρατών της περιοχής, όπως συνέβη με την Ιορδανία μετά το 1967 και με την Αίγυπτο μετά το 1973.

Οι δύο κορυφαίοι θεωρητικοί των Διεθνών Σχέσεων ισχυρίστηκαν πως μετά την λήξη του Ψυχρού Πολέμου δεν δικαιολογείται η αμερικανική πολιτική της αναφανδόν διπλωματικής, οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης του Ισραήλ, διότι δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Θεωρούν τη συνέχιση της εν λόγω πολιτικής ανορθολογική και ανέφικτη σε βάθος χρόνου. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριάρχησαν πολιτικά, οικονομικά, ιδεολογικά και στρατιωτικά στο διεθνές σύστημα αποτελώντας τη μοναδική χώρα, που ακόμη και σήμερα, δύναται να ασκήσει πολιτική πλανητικών διαστάσεων.

Το Ισραήλ λόγω της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης δεν ήταν τόσο απαραίτητο στους αμερικανικούς σχεδιασμούς. Η επιρροή των εβραϊκών οργανώσεων στην Ουάσιγκτον σκοπό είχε να καλύψει το έλλειμμα στρατηγικής αναγκαιότητας στη διαδικασία διαμόρφωσης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ένας επίσης ταγός της διεθνολογικής σκέψης, ο Kenneth Waltz -που με το έργο του συνέβαλε στην επιστημονική πληρότητα του γνωστικού αντικειμένου, καταδεικνύοντας τον τρόπο που αλληλεπιδρούν η δομή του διεθνούς συστήματος με τους κρατικούς δρώντες- υποστήριξε πως ένα κράτος για ορισμένους λογούς δύναται να ακολουθεί ανορθολογική εξωτερική πολιτική, όχι όμως σε βάθος χρόνου και όχι δίχως κόστος.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες στην παρούσα συγκυρία βρίσκονται σε μια μεταβατική κατάσταση. ‘Έχοντας σπαταλήσει μεγάλο μέρος του διπλωματικού, οικονομικού, στρατιωτικού και ηθικού πλεονεκτήματος, ιδιαίτερα μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, δεν έχουν την πολυτέλεια να υιοθετούν ανορθολογικές επιλογές ακόμη και σε δευτερεύοντα, για εκείνες, στρατηγικά ζητήματα. Η συνέχιση δράσεων και πολιτικών που τα πιθανά αποτελέσματά τους δεν υποβάλλονται στη βάσανο του υπολογισμού του κόστους/οφέλους δεν αποτελούν ρεαλιστικές επιλογές των Ηνωμένων Πολιτειών στην προσπάθειά τους να παραμείνουν ο κυρίαρχος δρων του άναρχου και ανταγωνιστικού διεθνούς συστήματος. Εντός αυτού του πλαισίου η εξακολουθητική αμερικανική βοήθεια προς το Ισραήλ θα έχει ενδεχομένως ένα συνεχώς διευρυμένο κόστος για τις ΗΠΑ.

Η κρίση στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις, επ’ αφορμή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, είναι συνέπεια των προκλήσεων που αντιμετωπίζει πλέον η αμερικανική διπλωματία από τις υπόλοιπες Μεγάλες Δυνάμεις. Ο ανταγωνισμός με την Κίνα και τη Ρωσσία και η εξ’ αντικειμένου σημαίνουσα θέση του Ιράν στους περιφερειακούς συσχετισμούς πιθανώς θα διαφοροποιήσει σε κάποιο βαθμό για το State Department  εκ των πραγμάτων και την ιεράρχηση της ειδικής σχέσης με το Ισραήλ.

Σταδιακά, στους μηχανισμούς σχεδίασης και άσκησης της αμερικανικής στρατηγικής σκέψης, οι εβραϊκές οργανώσεις θα δαπανούν περισσότερο χρόνο, χρήμα και διασυνδέσεις για να συνεχιστεί η υποστήριξη του Τελ Αβίβ από την Ουάσιγκτον που μεσοπρόθεσμα θα γίνεται μια διαδικασία ολοένα και πιο δύσκολη και μη ανεκτή για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα. Η πρόσφατη άκομψη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Νετανιάχου στην Αμερική, παρακάμπτοντας τον Πρόεδρο Ομπάμα, αποτυπώνει μια νέα πραγματικότητα.
Δημοσιεύθηκε και στη Νέα Πολιτική.

 

7/12/2016. Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ μεταξύ ευκταίου και εφικτού

on Wednesday, 07 December 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

7/12/2016. Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ μεταξύ ευκταίου και εφικτού

Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαχρονικά τάσσεται υπέρ της ολοκλήρωσης στα πεδία της εξωτερικής πολιτικής, της ασφάλειας και της άμυνας. Η μέχρι τώρα πορεία του φιλόδοξου ευρωπαϊκού εγχειρήματος στους συγκεκριμένους τομείς εξακολουθεί να υλοποιείται σε αμιγώς διακυβερνητικό επίπεδο, τουτέστιν οι αποφάσεις λαμβάνονται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατόπιν ομοφωνίας των αρχηγών των εθνικών κυβερνήσεων.

Η εν εξελίξει επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων συνίσταται στην αξίωση της Άγκυρας να διευρύνει την αναθεωρητική της ατζέντα. Οι θέσεις του Ερτογάν και των λοιπών τούρκων θεσμικών παραγόντων, προφανώς, δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο, την κρατοκεντρική διεθνή και φυσικά την, θεσμικά και κανονιστικά πιο αναπτυγμένη, ευρωπαϊκή τάξη. Η εν λόγω κατάσταση αναδεικνύει την αδυναμία της ΕΕ να συγκροτήσει και να ασκήσει μια πραγματικά κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική. Η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή δυσπραγία γίνεται εμφανέστερη όταν αφορά ζητήματα, τα οποία άπτονται των ζωτικών συμφερόντων ενός κράτους –μέλους.

Η ύπατη εκπρόσωπος για την ΚΕΠΠΑ Φεντερίκα Μογκερίνι, δήλωσε μεταξύ άλλων: «Οι σχέσεις μας με την Τουρκία έχουν φθάσει σε ένα κρίσιμο σημείο». Είναι γεγονός ότι σε αρκετά κράτη και σε κοινοτικό επίπεδο γίνεται λόγος για «προσωρινό πάγωμα» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, ενώ οι υπουργοί εξωτερικών των κρατών – μελών της ΕΕ επανέλαβαν τον προβληματισμό τους για τις πρόσφατες εξελίξεις στην Τουρκία. Επίσης, τόνισαν τις ανησυχίες τους για την υποβολή νομοθετικής πρότασης στο τουρκικό κοινοβούλιο για την επαναφορά της θανατικής ποινής. Παράλληλα υπογράμμισαν ότι η Τουρκία αποτελεί σημαντικό εταίρο της Ένωσης στους τομείς της οικονομίας, της ασφάλειας, της μετανάστευσης και της εξωτερικής πολιτικής, ιδίως όσον αφορά την Συρία και το Ιράκ. Οι υπουργοί υπενθύμισαν ότι η Τουρκία, ως υποψήφια χώρα, αναμένεται να τηρήσει τα αυστηρότερα δυνατά πρότυπα δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών ελευθεριών και του δικαιώματος όλων σε δίκαιη δίκη. Τέλος συμφώνησαν ότι είναι σημαντικό να συνεχισθεί ο πολιτικός διάλογος με την Τουρκία σε όλα τα επίπεδα.

Σε απάντηση των συνεχόμενων τουρκικών δηλώσεων, οι οποίες  αμφισβητούν την ελληνική κυριαρχία και τα, εκπορευόμενα από το διεθνές δίκαιο, κυριαρχικά δικαιώματα, η εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Μάγια Κοτσιγιάντσιτς δήλωσε: «Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι η Τουρκία πρέπει να δεσμευθεί απερίφραστα για σχέσεις καλής γειτονίας και την καλεί να αποφύγει κάθε είδους πηγή προστριβών, απειλής ή ενέργειας που στρέφεται κατά κράτους-μέλους, πλήττει τις σχέσεις καλής γειτονίας και την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών» καθώς και: « η ΕΕ τονίζει την ανάγκη να γίνει σεβαστή η κυριαρχία των κρατών-μελών επί των χωρικών υδάτων τους και του εναέριου χώρου τους». Οι προαναφερθείσες δηλώσεις καλύπτουν διπλωματικά την χώρα μας, σίγουρα όμως δεν της παρέχουν ρητώς τις διασφαλίσεις που αρμόζουν σε μία ένωση κρατών που επιθυμεί, συν τω χρόνω, να συγκροτήσει μια ενιαία πολιτική οντότητα˙ κοινώς δεν προσδιορίζεται παρευθύς το ζήτημα ως ευρωτουρκικό.

Ακολούθως, η προβληματική λειτουργία της ΚΕΠΠΑ δυσχεραίνει την άσκηση της Κοινής Πολιτικής Ασφαλείας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) ως ανεξάρτητης από τις ατλαντικές δεσμεύσεις. Η εν λόγω κατάσταση δεν συνιστά θεσμική αλλά μια δομική αδυναμία του ευρωπαϊκού χώρου, λόγω στρατηγικών αποκλίσεων και ιεραρχήσεων των ευρωπαϊκών κρατών. Η Ελλάδα δεν έχει την δυνατότητα να παρακάμψει αυτή την διττή πραγματικότητα, αφ’ ενός τον κλιμακούμενο  τουρκικό ηγεμονισμό και αφ’ ετέρου τον διακυβερνητικό χαρακτήρα της ΚΕΠΠΑ. Οι προοπτικές για υπερεθνική ολοκλήρωση στον τομέα της άμυνας, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν είναι τόσο ευοίωνες όσο ορισμένοι επιθυμούν ή προσβλέπουν, ακόμη και μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Ειδικότερα για την Ελλάδα, οι προσδοκίες ότι θα διασφαλιστούμε από τον τουρκικό αναθεωρητισμό, μέσω μίας μελλοντικής θεσμικής συγκρότησης στον τομέα της άμυνας, εκτός ότι αυτή είναι εν τη γενέσει της δεν μας διασφαλίζει για την τελική μορφή που θα λάβει, ούτε αν και πώς θα προσεγγίζει την Τουρκία. Για την Ελλάδα και την Κύπρο θα είναι επωφελέστερο να επιδιώκουν την υλοποίηση πιο εφικτών στόχων όπως, χρηματοδότηση, μέσω πόρων που φαίνεται πως θα διοχετευθούν για την άμυνα, την βιομηχανική συνεργασία και πιθανόν την παροχή στρατιωτικού υλικού, ως αντιστάθμισμα της αδυναμίας της Ένωσης να παράσχει συλλογικά και ομοιόμορφα το αγαθό της ασφάλειας προς όλα τα μέλη της, πόσο μάλλον αυτών που το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Αντί λοιπόν να διερωτώμεθα ασκόπως, ιδιαίτερα σε περιόδους όξυνσης των ελληνοτούρκικων σχέσεων, γιατί δεν έχει καταλήξει στο επιθυμητό επίπεδο η ΚΕΠΠΑ και ακολούθως η ΕΠΑΑ, θα ήταν αποτελεσματικότερο για εμάς και αποδεκτότερο από τους εταίρους μας, αν προσαρμοζόμασταν στην τωρινή κατάσταση προσποριζόμενοι αυτά τα οποία είναι πρόθυμοι να μας προσφέρουν, παρά να αξιώνουμε διασφαλίσεις τις οποίες δεν επιθυμούν να μας παράσχουν. Εφ’ όσον προχωρήσει η συγκρότηση μιας κοινής στρατιωτικής δομής, η χώρα μας οφείλει να πρωτοστατήσει στο όλο εγχείρημα και να μην αναμένει ότι θα ενεργήσουν τα ευρωπαϊκά στρατιωτικά τμήματα άμεσα ή θα δύναται να τα χρησιμοποιήσει αυτοβούλως, έναντι μιας πιθανής τουρκικής ενέργειας. 

Βέβαια η μέχρι τώρα στάση συνάδει με την κυρίαρχη αντίληψη μιας κοινωνίας, με χαμηλό αίσθημα ατομικής ευθύνης, της οποίας το βιοτικό επίπεδο ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα υψηλότερο των παραγωγικών της επιδόσεων, θεωρώντας το εν λόγω γεγονός οριακά συσχετιζόμενο με την εμφάνιση της κρίσης του 2010. Κατόπιν επιθυμούσε να διατηρήσει την καταναλωτική της ευμάρεια με έξωθεν βοήθεια και ακολούθως απαιτεί να διαγραφούν τα χρέη της. Συνιστά επομένως λογική συνέπεια να επιζητά, εκτός από να την συντηρούν, και να την προστατεύουν.

Κλείνοντας ας πραγματοποιήσουμε ένα άλμα στο μέλλον, όπου η ΚΕΠΠΑ θα έχει υπερεθνικά χαρακτηριστικά, τίθεται λοιπόν, ως υπόθεση εργασίας, το εξής ερώτημα: αλήθεια τί μας διασφαλίζει πως μια απόφαση του υπερεθνικού οργάνου δεν θα «συμμερίζεται» μέρος των τουρκικών «ανησυχιών»; Η περίπτωση της υπερεθνικής ΟΝΕ είναι αρκούντως διδακτική!   





18/11/2016. Η Προεδρική Εκλογή Trump και οι Δυνητικές Επιπτώσεις της στoν Κόσμο και στην Ελλάδα

on Friday, 18 November 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφουν οι: Αλεξάνδρα Τόμπρα, Δημήτρης Στεργίου, Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Χρήστος Ζιώγας

18/11/2016. Η Προεδρική Εκλογή  Trump και οι Δυνητικές Επιπτώσεις της στoν Κόσμο και στην Ελλάδα

Οι προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσαν πολλές συζητήσεις και αναλύσεις για τα αίτια της απρόσμενης νίκης του Donald Trump, αλλά ακόμη περισσότερα ερωτηματικά για την υλοποίηση των συχνά αντιφατικών και ενίοτε «εμπρηστικών» προεκλογικών του δηλώσεων. Αναμφισβήτητο είναι το γεγονός ότι κατόρθωσε να κινητοποιήσει ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος που αισθάνεται απογοητευμένο με την αυξανόμενη οικονομική ανισότητα και την «υφαρπαγή» του πολιτικού συστήματος από τις θεσμοθετημένες και καλά οργανωμένες ομάδες συμφερόντων, όπως αναλύει και ο Francis Fukuyama σε πρόσφατο άρθρο του στο Foreign Policy. Οι αντιλήψεις και θέσεις του Trump, καίτοι έρχονται σε αντιπαράθεση με αυτές των ελίτ των ευρωπαϊκών χωρών και των \συμμάχων τους, εντούτοις συναντούν μια αυξανόμενη αποδοχή από τις πλατιές μάζες των αποκαλούμενων «απλών ανθρώπων», οι οποίοι ως επί το πλείστον κατατάσσουν (σωστά ή λάθος) τον εαυτό τους στην πλευρά των χαμένων του αμερικανογενούς φαινομένου της  παγκοσμιοποίησης. Είναι αλήθεια ότι η οικονομικές ανισότητες έχουν διευρυνθεί διότι η οικονομική παγκοσμιοποίηση έχει πλήξει τα μικρομεσαία οικονομικά στρώματα, την περίφημη «μεσαία τάξη» την οποία τόσο πολύ «μόχθησε» να δημιουργήσει και να καταξιώσει η μεταπολεμική οικονομική πραγματικότητα.

Έχοντας ορθά εντοπίσει αυτές τις τάσεις ο Trump προχώρησε στην υιοθέτηση μιας λαϊκιστικής ηγετικής φυσιογνωμίας και πραξεολογίας, υποσχόμενος με ένα μαγικό τρόπο να ανατρέψει όλες αυτές τις (αποτυχημένες συνταγές) αλυσιτελείς, για τον μέσο αμερικάνο πολίτη, καταστάσεις και τα οργανωμένα συμφέροντα. Μέχρι σήμερα ο Trump δεν έχει επιδείξει ένα ξεκάθαρο ανάλογο σχέδιο αλλά εξελισσόμενης της προεκλογικής του εκστρατείας κατέγραψε σημαντικές αναδιπλώσεις από σκληροπυρηνικές και αντισυμβατικές θέσεις του, χωρίς αυτή η κίνηση από μόνη της να αποτελεί οπωσδήποτε μειονέκτημα.

Παρά την σχετική άμβλυνση αρκετών θέσεων του και την ύπαρξη πολλαπλών εξισορροπητικών δομών του αμερικανικού πολιτικού συστήματος (τα γνωστά «checks and balances» παρότι το καθιστούν ιδιαίτερα πολύπλοκο και δυσνόητο εξασφαλίζουν τη σταθερότητα), η εκλογή του Trump εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία σε σημαντική μερίδα πολιτών στο εσωτερικό και εξωτερικό και κυρίως στις ηγεσίες συμμαχικών και μη κρατών. Αναλύσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας θέλουν ορισμένες χώρες μέλη του ΝΑΤΟ να ανησυχούν από μια ενδεχόμενη αμερικανική στροφή στον απομονωτισμό ή ακόμη και από την επιλογή μιας πιο περιοριστικής ερμηνείας του αμερικανικού συμφέροντος. Συγχρόνως λεκτικές αναφορές για αναβίωση πρακτικών προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο δημιουργούν κλίμα αβεβαιότητος και κλονίζουν το βασικό συντελεστή της οικονομίας, την εμπιστοσύνη. Ρωσία και Κίνα φαίνεται να αποδέχονται, για διαφορετικούς λόγους εκάστη, με ικανοποίηση την εκλογή Trump, λόγω της εκλογικής αποτυχίας της καθεστηκυίας ελίτ και ευελπιστώντας να υλοποιήσει την μερική, έστω, αναδίπλωση των Ηνωμένων Πολιτειών από διάφορα σημεία του πλανήτη. Εν τούτοις, η επικράτηση ενός «αγνώστου» και ενδεχομένως απρόβλεπτου παράγοντα στο τιμόνι της υπερδύναμης, δημιουργεί προβληματισμούς στις ηγεσίες των χωρών που ενίοτε προτιμούν τη σταθερότητα του δοκιμασμένου, ίσως και ισχυρού, αντιπάλου. Όμως η επιλογή Trump έχει εν μέρει τις ρίζες της και στις παραδοσιακές σχολές σκέψης που εναλλασσόμενα κυριαρχούν ή επηρεάζουν έντονα το πολιτικό σκηνικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο επίπεδο της θεωρίας εξωτερικής πολιτικής και ειδικά σε σχέση με την αμερικανική πολιτική πραγματικότητα, προφανώς ο Trump εκπροσωπεί κυρίως την «τζακσονική» και ως ένα βαθμό την «τζεφερσονιανή» παράδοση των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρώτη αντιπροσωπεύει μια εσωστρεφή και συντηρητική πολιτική κουλτούρα με αναφορές στην τιμή, την ανεξαρτησία, το θάρρος και την στρατιωτική υπερηφάνεια. Χαρακτηριστικά παραδείγματα της «τζακσονιανής» επιρροής στο αμερικανικό  πολιτικό γίγνεσθαι αποτελούν οι περιπτώσεις στις οποίες επιτυχημένοι στρατηγοί αναδείχθηκαν ως σημαίνουσες πολιτικές προσωπικότητες. Οι αξίες του «τζακσονισμού» επενεργούν σημαντικό στη διαμόρφωση  της αμερικανικής  πολιτικής και συνέβαλαν στην εκλογή προέδρων όπως οι Robert Nixon και Ronald Reagan. Ο «τζακσονισμός» επανέκαμψε μεταψυχροπολεμικά ως μια περιορισμένη τάση προς το νεοαπομονωτισμό και την απεμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών από τις πολυμερείς δεσμεύσεις, υποστηρίζοντας την υπεράσπιση των αμερικανικών εθνικών συμφερόντων μέσω μονομερών ενεργειών. Η «τζεφερσονιανή» σχολή ιεραρχεί ως το πλέον ζωτικό συμφέρον για τις Ηνωμένες Πολιτείες την διατήρηση της αμερικανικής δημοκρατίας στα πλαίσια ενός επισφαλούς κόσμου. Εντός αυτού του πλαισίου αναζητά πάντοτε μεθόδους για την υπεράσπιση της αμερικανικής ανεξαρτησίας με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Συνηθίζεται όταν αναφερόμαστε στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να μιλάμε για την  «administration» του συγκεκριμένο προέδρου και όχι για τον πρόεδρο μόνο. Αυτό διότι όπως είναι φυσικό ο πρόεδρος, ο οποίος στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων είναι προϊόν του πολιτικού και του κομματικού συστήματος,  περιστοιχίζεται από στρατιές συμβούλων οπότε στην ουσία οι αποφάσεις ίσως να λαμβάνονται από αυτόν όμως στην ουσία η πολιτική ασκείται από μία ομάδα. Ο κ. Trump θα είναι ένας πρόεδρος ο οποίος λόγω ιδιοσυγκρασίας, αλλά βασικά λόγω προέλευσης από τον σκληρό πυρήνα των επιχειρηματιών όπου πρυτανεύει η ρήση: «The bussines of bussines is bussines», πιθανόν να ασκεί περισσότερο ηγεσία και «decision making» από προηγούμενους προέδρους.

Η αλήθεια είναι ότι η εκλογή Trump, τουλάχιστον στο επίπεδο των μέχρι τώρα διακηρύξεων επαναθέτει μια σειρά ζητημάτων εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής καθώς και της θεωρίας των διεθνών σχέσεων. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει ένα πολιτικό σύστημα με σημαντικά θεσμικά αντίβαρα και ασφαλιστικές δικλείδες, οι οποίες δεν επιτρέπουν προσωποπαγείς πρακτικές και πόσο μάλλον θεσμικές εκτροπές.  Επομένως δεν θα «κινδυνεύσει» η δημοκρατία στην χώρα επειδή εξελέγη ο Trump, ούτε επίσης αναμένονται δραματικές αλλαγές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Εύλογες αμφιβολίες προκαλεί η διακηρυκτική πρόθεση της αμερικανικής αποστασιοποίησης από το διεθνές σύστημα, όταν διακηρυγμένος στόχος τους είναι η διατήρηση της αμερικάνικης ηγεμονίας. Στο σημερινό αλληλοεξαρτώμενο διεθνές σύστημα η παραπάνω πρόταση ηχεί τουλάχιστον αντιφατική. Το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι οι διάφορες αντισυμβατικές διακηρύξεις να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο συνδιαλλαγής με συμμάχους και εχθρούς. Αναμφισβήτητα τροποποιήσεις σε διάφορα θέματα, τακτικής, κυρίως φύσεως, θα λάβουν χώρα προκαλώντας όμως ασύμμετρα αποτελέσματα στις επιδιώξεις και σχέσεις των μικροτέρων χωρών.

Οι αμερικανορωσικές σχέσεις θα εξακολουθήσουν, τουλάχιστον για την επόμενη τετραετία, να αποτελούν την σημαντικότερη πρόκληση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η άναρχη φύση του διεθνούς συστήματος και ανατροφοδοτούμενες αξιώσεις ισχύος (αναλύεται σαφώς στο έργο «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» του John Mearsheimer, στα ίχνη του πάντα επικαίρου Θουκυδίδη), θα εξακολουθήσουν να προσδιορίζουν τις σχέσεις Ουάσιγκτόν-Μόσχας οι οποίες, παρά τις επιμέρους συγκλίσεις, θα είναι ανταγωνιστικές και αποκλίνουσες στα περισσότερα και σημαντικότερα ζητήματα. Η ενδεχόμενη μερική συναντίληψη των δυο ηγετών δεν αρκεί για να  υπερκεραστούν στρατηγικές αναγκαιότητες, χρόνιες διαφοροποιήσεις και αμοιβαία καχυποψία. Ούτε φυσικά και η πρώτη, μετά τις εκλογές, τηλεφωνική επικοινωνία Trump και Putin και η εκφρασθείσα αμοιβαία ανησυχία για τη μη ικανοποιητική κατάσταση των διμερών σχέσεων σηματοδοτεί την άμεση βελτίωσή τους. Με αυτήν την έννοια ίσως είναι υπερβολικοί οι φόβοι ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών για μια απομονωτική πολιτική που θα εγκαταλείψει την Ευρώπη (να αποτρέψει  αφ’ εαυτού της τον ρωσικό αναθεωρητισμό) στα «νύχια της ρωσικής αρκούδας».

Τοιουτοτρόπως και η πολυσυζητημένη, εδώ και χρόνια, ανάσχεση της Κίνας στον Ειρηνικό, διέρχεται μέσα από μια σειρά συνεργασιών με φιλικές προς την Ουάσινγκτον χώρες (Ιαπωνία, Νότιος Κορέα, Σιγκαπούρη κλπ). Ορισμένες όμως από τις ασιατικές χώρες, σήμερα αισθάνονται άβολα και αναζητούν διαύλους επικοινωνίας και προς το Πεκίνο. Η φυσιολογική αυτή, για τις διεθνείς σχέσεις, αντίδραση δε συνεπάγεται την κατάρρευση της αμερικανικής παρουσίας και ενδιαφέροντος για την περιοχή αλλά καταδεικνύει την ανασφάλεια, την κινητικότητα και την προσαρμοστικότητα που επιδεικνύουν όλοι οι διεθνείς «παίκτες». Η μεταψυχροπολεμική κινέζική εξωτερική πολιτική χρησιμοποίησε επιτυχώς τις πολιτικές και οικονομικές διευθέτησης της αμερικανοβαρούς διεθνούς τάξης, την εν λόγω περίοδο, βελτιώνοντας καίρια τους συντελεστές ισχύος της.  Μέχρι την τρέχουσα συγκυρία η Κίνα προδίδει μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική της ανάπτυξη και ιεραρχώντας ως σημαντικότερα τα εσωτερικά θέματα, που άπτονται της συνοχής και νομιμοποίησης προς την κρατική εξουσία, θα αποφύγει, βραχυπρόθεσμα, την άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη πλευρά, ριζοσπαστικές προεκλογικές δηλώσεις του νέου Προέδρου, παραδείγματος χάριν  για αύξηση των δασμών των προϊόντων από την Κίνα, αφενός απαιτούν έγκριση των νομοθετικών σωμάτων και αφετέρου, οδηγούν σε μια σειρά δικαστικών προσφυγών (στην καλύτερη περίπτωση) και σε αλυσιδωτή ανεξέλεγκτη σειρά αντιποίνων.

Μια πρώτη ένδειξη των ευρωπαϊκών ανησυχιών αλλά και θέσεων αποτυπώθηκε στη συγχαρητήρια επιστολή της καγκελαρίου Merkel που επαναλαμβάνει τη σταθερή γερμανική δέσμευση στις αρχές και αξίες του ΝΑΤΟ και της κοινής πορείας των τελευταίων 70 ετών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν τη δημιουργία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ως μια από τα πιο επιτυχημένες μεταπολεμικές στρατηγικές τους. Τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο στη αίσια έκβαση του ψυχρού πολέμου, την ειρηνική μετάβαση στην μεταψυχροπολεμική εποχή και την εμπέδωση της τάξης στην ευρωπαϊκή Ήπειρο, μέσω της ενσωμάτωσης στους κόλπους της κρατών που άνηκαν στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης. Συγχρόνως εμφανίζονται και οι πρώτες φωνές που αναζητούν «περισσότερη Ευρώπη» καλώντας διστακτικά το Βερολίνο να αναλάβει τις υποχρεώσεις που το μέγεθος και η οικονομία της χώρας επιβάλλουν. Δεν είναι λίγοι οι Ευρωπαίοι οι οποίοι θεωρούν την περαιτέρω ενοποίηση ως τη μοναδική λύση στα προβλήματα της εποχής: τη ρωσική απειλή, την τουρκική αδιαλλαξία, το BREXIT και την οικονομική στασιμότητα της γηραιάς ηπείρου. Θέσεις πλήρους σύγκρουσης ή πλήρους χειραγώγησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις ΗΠΑ δεν αποτελούν αξιόλογες ερμηνευτικές προσέγγισης ούτε του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εν γένει ούτε των διατλαντικών σχέσεων. Η αδυναμία πολιτικής ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Επίσης τυχόν ηγεμονικές αξιώσεις εντός της Ένωσης με σκοπό την αποτελεσματικότερη λειτουργία της, θα προκαλέσει εντάσεις εντός της Κοινότητας, αναβαθμίζοντας ακόμη περισσότερο τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Ας μη παρασυρόμαστε όμως, η αμερικανική αναδίπλωση, παρά τις δηλώσεις, φαντάζει ως ένα αρκετά μακρινό ενδεχόμενο. Όμως οι προεκλογικές δηλώσεις του Trump έχουν ήδη, μετά από αρκετό διάστημα, παρακινήσει ξανά τους Ευρωπαίους να συζητούν για κοινή άμυνα, πολιτική ασφάλειας και δυνάμεις ταχείας αντίδρασης!

Έχοντας ακροθιγώς αναλύσει το διεθνές περιβάλλον, ας προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε και τις συνέπειες της εκλογής Trump στη χώρα μας και φυσικά στη γεωπολιτική μας σημασία και στις τριβές με μια αναθεωρητική και απρόβλεπτη Τουρκία καθώς και τις εξελίξεις στα φλέγοντα οικονομικά μας προβλήματα. Στην παρούσα συγκυρία υπάρχουν σημαντικές συγκλίσεις συμφερόντων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ελλάδος ενώ η σταθεροποίηση και ανάκαμψη της Ελλάδας φαίνεται να αποτελεί βασικό ενδιαφέρον της Ουάσινγκτον. Η αξίωση της Άγκυρας για μια πιο ανεξάρτητη, σε σχέση με τα δυτικά στρατηγικά προστάγματα, και αξίες εσωτερική και εξωτερική πολιτική είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.

Είναι γεγονός πως η αντιδυτική ρητορική του κυβερνόντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) προσδίδει στην Ελλάδα τη δυνατότητα περαιτέρω και εντονότερης προσέγγισης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η προσπάθεια της Άγκυρας να καταστεί περιφερειακός ηγεμόνας στην Aνατολική Μεσόγειο και μάλιστα σχετικά αυτονομημένος από τις στρατηγικές επιλογές της Δύσης και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών διαφοροποιεί σταδιακά τον τρόπο που προσεγγίζει το State Department τις διμερείς τους, και κατά συνέπεια και τις ελληνοαμερικανικές, σχέσεις.

Μέχρι την ανάληψη της διακυβέρνησης της Τουρκίας από το ΑΚΡ, ο τουρκικός αναθεωρητισμός, στα πλαίσια διακυβέρνησης των κεμαλικών κομμάτων, ήταν ενταγμένος στις  στρατηγικές προτεραιότητες της Δύσης. Συνέπεια αυτού του γεγονότος ήταν οι τουρκικές διεκδικήσεις να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια αποδοχής από τις δυτικές πρωτεύουσες. Μια αναβαθμισμένη γεωπολιτικά και ισχυρότερη Τουρκία θα καταστεί ακόμη πιο αυτονομημένη από τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.  Στην παρούσα συγκυρία ο περιορισμός του τουρκικού ηγεμονισμού φαίνεται να συνάδει όλο και περισσότερο με τον αμερικανικό παράγοντα, στο βαθμό υπονομεύει τα συμφέροντά του.

Υπό αυτό το πρίσμα οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις θα εξακολουθούν να είναι προβληματικές.  Η ξεχωριστή ιδιοσυγκρασία  του Trump  εκτιμάται ότι θα τον δυσκολέψει να κατανοήσει τις ιδιομορφίες και αντιπαλότητες στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και Αιγαίου. Ενδεχόμενη αρχική καλή διάθεση επαναπροσέγγισης με την Τουρκία μάλλον θα προσκρούσει στον «ιδιαίτερο» χαρακτήρα του τούρκου προέδρου και την μαξιμαλιστική πολιτικής της Αγκύρας. Ο παρορμητισμός του νέου Προέδρου θα προβληματιστεί από το κοσμοθεωρητικό χάσμα που θα διαγνώσει στον Τούρκο ομόλογό του. Θα είναι δύσκολο ενώ ο Τrump θα βάλλεται στο εσωτερικό ως απειλή για τον δημοκρατικό χαρακτήρα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος να υποστηρίζει τον Erdogan στο «μεταρρυθμιστικό» του έργο. Φυσικά η ελληνική εξωτερική πολιτική θα πρέπει να διαχειριστεί την αρχική περίοδο μέλιτος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών-Τουρκίας. (Θυμηθείτε τις «επαινετικές» προς την Τουρκική Δημοκρατία δηλώσεις του νεοεκλεγμένου Obama το 2008).

Περνώντας και στις οικονομικές συνέπειες υπενθυμίζουμε ότι ο Trump είχε στο παρελθόν δηλώσει ότι δεν θα ήθελε να αναμειχθεί στο ελληνικό ζήτημα. Μάλιστα στο παρελθόν είχε ισχυριστεί ότι το ευρώ δημιουργήθηκε για να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ πρόσφατα υπέδειξε στη Γερμανία να αναλάβει την επίλυση του προβλήματος του ελληνικού χρέους. Με αυτόν τον τρόπο ο Trump έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να επέμβει άμεσα στο ελληνικό ζήτημα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η χώρα μας δεν θα επηρεαστεί άμεσα και έμμεσα από τις πολιτικές και τις κινήσεις του.

Ένα από τα σενάρια που πρόσφατα εμφανίστηκε, αφορά μια ευνοϊκότερη  -χαμηλού profile- ρύθμιση του ελληνικού χρέους ώστε να ενισχυθεί η προσπάθεια υπέρβασης της κρίσης.  Άλλωστε, το μήνυμα που έχουν λάβει οι Ευρωπαίοι από τις αμερικανικές εξελίξεις και σε συνδυασμό με το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος, είναι ότι ο κίνδυνος της ισχυροποίησης του λαϊκισμού είναι σοβαρός ενώ η απειλή της ύφεσης από την ευρωζώνη δεν έχει εξοστρακιστεί. Τα μηνύματα και οι ανησυχίες έρχονται σε μια χρονική στιγμή που η Ελλάδα φαίνεται «κουρασμένη» από τη χρόνια λιτότητα ενώ τέσσερις χώρες (Ιταλία, Αυστρία, Γαλλία, Γερμανία) προσέρχονται στις κάλπες μέσα στο επόμενο 12μηνο.

Ενδεχομένως, η αποτελεσματικότητα της «αυστηρής» και σε αρκετές περιπτώσεις οπορτουνιστικής, στάσης των ευρωπαίων πιστωτών έναντι της Ελλάδας, να τεθεί υπό συζήτηση κάτω από το πρίσμα της αβεβαιότητας που δημιουργούν τα προαναφερθέντα γεγονότα και εξελίξεις. Στο «καλό» αυτό σενάριο, η δρομολόγηση κοινά αποδεκτής βραχυπρόθεσμης-μεσοπρόθεσμης λύσης θα απαλλάξει τους Ευρωπαίους από ένα χρονίζον πρόβλημα καθώς νέα «μέτωπα» εμφανίζονται απειλητικά. Βεβαίως υπάρχει και ο αντίλογος, ο οποίος θέλει τους Ευρωπαίους να μην υποχωρούν, σε μια προσπάθεια να δώσουν το μήνυμα της υπεράσπισης των «political correct» (μονεταριστικών) επιλογών της αυστηρής δημοσιοοικονομικής πολιτικής και της διασφάλισης των χρημάτων των φορολογουμένων τους, καθόσον η υποστηριζόμενη χώρα (Ελλάδα) δεν έχει κατορθώσει να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της.

Την τελική επικράτηση του κάθε σεναρίου πιθανόν να κρίνει η στάση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο αν και ασκεί τις μεγαλύτερες πιέσεις για τη λιτότητα και τις μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα, δεν έχει παραλείψει ούτε σε μία έκθεσή του από το 2014 να τονίζει την ανάγκη ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους. Μάλιστα, δεδομένης της ανάγκης της Γερμανίας να συμμετάσχει το ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, οι Ευρωπαίοι δεν αποκλείεται να υποκύψουν στον όρο της συμμετοχής του, ο οποίος δεν είναι άλλος από την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.

Ωστόσο, στο περίπλοκο αυτό μείγμα, θα πρέπει να τεθεί υπόψη ένας ακόμη παράγων που μπορεί –μεσοπρόθεσμα- να επιδράσει καταλυτικά στη στάση των Ευρωπαίων έναντι των ευάλωτων  εταίρων, όπως η Ελλάδα. Ο εμπορικός προστατευτισμός και η έμφαση στις εγχώριες επενδύσεις υποδομών στα οποία στοχεύει ο Trump μπορεί να προκαλέσουν επιστροφή των παραγωγικών δραστηριοτήτων των αμερικανικών επιχειρήσεων σε εθνικά εδάφη, στήριξη της τοπικής αγοράς εργασίας και συνεπακόλουθα ενίσχυση των φορολογικών εσόδων της χώρας. Τα κίνητρα που προφανώς θα δοθούν για την επιχειρηματική αναδίπλωση (εάν το εγχείρημα επιτύχει), θα καταφέρουν ένα σημαντικό πλήγμα στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και στις θέσεις εργασίας αυτών των χωρών. Η εξέλιξη αυτή θα αποδυναμώσει σημαντικά τις ευρωπαϊκές χώρες, ειδικά εκείνες που έχουν καθαρό εξαγωγικό προσανατολισμό, όπως είναι η Γερμανία, οι οποίες ταυτόχρονα αποτελούν και τους βασικούς πιστωτές της Ελλάδας, δυσχεραίνοντας έτι περαιτέρω τη μεσοπρόθεσμη στήριξη της ελληνικής οικονομίας. Επίσης, θα αποδυναμώσει ασιατικές χώρες, όπως η Κίνα, η οποία θεωρείται ένας εκ των μεγαλύτερων επενδυτών στις ελληνικές υποδομές.

Τέλος, στις εξαγγελίες του Trump περιλαμβάνεται ένα λεπτομερές σχέδιο σταδιακής ενεργειακής απεξάρτησης της αμερικανικής οικονομίας από τρίτες χώρες, εξέλιξη που αναμένεται από τους περισσότερους αναλυτές να ασκήσει πιέσεις στην τιμή του πετρελαίου και άλλων ενεργειακών εμπορευμάτων. Σε περίπτωση επιβεβαίωσης του σεναρίου αυτού, εκτιμάται ότι θα δοθεί αφενός ώθηση στην παγκόσμια οικονομία και αφετέρου θα καθυστερήσει τις πληθωριστικές πιέσεις, συντηρώντας τις «διευκολυντικές» νομισματικές πολιτικές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί από την ανάκαμψη των μεγάλων οικονομιών στις οποίες στηρίζεται πολλαπλά, τόσο προσελκύοντας κεφάλαια, όσο και απολαμβάνοντας ευνοϊκότερη μεταχείριση από τους εταίρους, που θα γευθούν υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Συνοψίζοντας, οι παράγοντες που θα επηρεάσουν τα φλέγοντα προβλήματα της χώρας μας είναι πολύπλοκοι, αντιφατικοί, απρόβλεπτοι και κάθε εκτίμηση εμπεριέχει κινδύνους. Παράλληλα, αυξάνεται στην διεθνή πολιτική σκηνή ο αριθμός των «μαθητευόμενων μάγων» που σαγηνεύουν και προσελκύουν τις ψήφους των συνεχώς αυξανομένων απογοητευμένων ανθρώπων. Η εκλογή Trump δημιουργεί περαιτέρω αβεβαιότητες αναφορικά με τις πολιτικές και οικονομικές επιλογές των Ηνωμένων Πολιτειών που αναμφισβήτητα επηρεάζουν όλο τον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τις εξελίξεις προβληματισμένη και αμήχανη. Εμείς εδώ στην Ελλάδα ανησυχούμε για τις συνέπειες του κενού που θα δημιουργήσει μια ενδεχόμενη αμερικανική αναδίπλωση. Ταυτόχρονα ευελπιστούμε σε μια «επιστροφή» στην εποχή των «πατέρων της Ευρώπης» και της κοινοτικής αλληλεγγύης. Συγχρόνως όμως η ιδέα  της γερμανικής πρωτοκαθεδρίας στη γηραιά ήπειρο μας τρομάζει. Το διεθνές γίγνεσθαι είναι αρκετά ρευστό και υπό διαμόρφωση. Όμως ακόμη και η προ εικοσιπενταετίας κατάρρευση του σοβιετικού συνασπισμού απέδειξε την ύπαρξη αρκετών «σταθερών σημείων» στις διεθνείς σχέσεις και τη γεωστρατηγική. Στα χέρια λοιπόν της ελληνικής κυβέρνησης είναι να αναδείξει αυτά τα «σταθερά σημεία» προβάλλοντας τα κοινά συμφέροντα και έχοντας αφουγκραστεί τις νέες τάσεις να προσπαθήσει να εκμεταλλευθεί τη δυναμική τους. Σε τελευταία ανάλυση, μια κατάλληλη στρατηγική μπορεί να μην είναι πάντα ικανή να δημιουργήσει από μόνη της ευνοϊκές προϋποθέσεις τουλάχιστον όμως οφείλει να αποφύγει τα ολέθρια σφάλματα και να είναι έτοιμη να εκμεταλλευτεί τα σφάλματα των άλλων και τις συγκυρίες. Και η αρχή γίνεται τακτοποιώντας τα του οίκου της.

Το παρόν κείμενο ολοκληρώθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2016 και αποτελεί μια συλλογική προσπάθεια των:
Αλεξάνδρα Τόμπρα, Δημοσιογράφου, Πολιτικού Επιστήμονα, ΜΒΑ
Δημήτρη Στεργίου, Γεωοικονομικού Αναλυτή, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Ιπποκράτη Δασκαλάκη, Υποστρατήγου εα, Διευθυντού Μελετών ΕΛΙΣΜΕ
Χρήστου Ζιώγα, Μεταδιδακτορικού Ερευνητού και Διδάσκοντα Διεθνών  Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

31/7/2016. Πούτιν vs. Rimland και το ρωσικό δίλημμα… ώρα της κρίσεως για όλους

on Sunday, 31 July 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιωάννης Σ. Θεοδωράτος, Δημοσιογράφος-Αμυντικός αναλυτής

31/7/2016. Πούτιν vs. Rimland και το ρωσικό δίλημμα… ώρα της κρίσεως για όλους

28/07/2016
Ένα γεωπολιτικό φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρασία και δημιουργεί έντονη ανησυχία στις δυνάμεις που προσπαθούν να αποτρέψουν μια πιθανή κατάρρευση του αγγλοσαξονικού γεωγραφικού συστήματος ασφαλείας ανασχέσεως της ρωσικής ισχύος ή Rimland, κατά N. Spykman. Ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας βρίσκεται ενώπιον μιας ιστορικής αποφάσεως από την εξέλιξη της οποίας θα κριθεί εν πολλοίς η ειρήνη σε παγκόσμια κλίμακα. Πρόκειται για ένα μέγιστο και κρίσιμο γεωστρατηγικό ερώτημα, το οποίο αφορά στο εάν και κατά πόσον θα παρακινηθεί ή απλώς θα υποστηριχθεί από την Μόσχα, η γεωπολιτική αποστασία της Άγκυρας από την αγγλοσαξονική αμυντική αγκάλη, δηλαδή το ΝΑΤΟ.
ΕΔΩ! η συνέχεια.

29/06/2016. BREXIT: Αιτια, Ζητηματα και Διδαγματα

on Wednesday, 29 June 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Νίκος Ι. Μέρτζος

29/06/2016. BREXIT: Αιτια, Ζητηματα και Διδαγματα

    Το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο θέτει καίρια ερωτήματα, ανανεώνει ανεπίλυτα ζητήματα και επιδεινώνει την ρευστότητα του διεθνούς συστήματος ασφαλείας και οικονομίας.

Ερωτήματα:
    Δικαιούται η οριακή πλειοψηφία να δεσμεύει τελεσίδικα την ζωή και το μέλλον της μειοψηφίας;
    Πόσο ώριμοι και ενημερωμένοι ήσαν οι εκατέρωθεν ψηφοφόροι; Γνώριζαν τις συνέπειες της ψήφου τους και είναι έτοιμοι να τις δεχθούν;
    Πόσο Ηνωμένο Βασίλειο και πόση Ευρωπαϊκή ΄Ενωση θα μείνει Αύριον;
    Απέμειναν Ηγέτες στην Ευρώπη, είναι Ευρωπαίοι και οδηγούν ή οδηγούνται;

Ζητήματα ανεπίλυτα:
    *Είκοσι εκατομμύρια πολίτες της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης μένουν άνεργοι και περίπου άλλοι τόσοι Ασιάτες και Αφρικανοί μετανάστες/πρόσφυγες ζουν σε γκέτο. Πολλά Κράτη της Ευρώπης αρνούνται να δεχθούν νέους πρόσφυγες.
    Τα 28 Κράτη της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης εξεχώρησαν στις Βρυξέλλες μέρος της εθνικής κυριαρχίας τους την οποία, όμως, ασκεί στην πράξη η δαιδαλώδης γραφειοκρατία. Τα αιρετά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκδίδουν Ψηφίσματα δίχως αποτέλεσμα αλλά καρπώνονται παχυλότατες αμοιβές.
    Τις πολιτικές αποφάσεις λαμβάνει και εισηγείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την οποία, όμως, δεν εκλέγουν οι πολίτες. Πολιτικά αποφασίζουν τελικά το Συμβούλιο Κορυφής και τα Συμβούλια Υπουργών που, όμως, επηρεάζουν διαδοχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Γερμανία, το εθνικό συμφέρον κάθε μέλους και οι κομματικές ισορροπίες στη χώρα  αυτών.
    Η στρατιωτική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης εξαρτάται απόλυτα από τις Ηνωμένες Πολιτείες που ορίζουν το ΝΑΤΟ και η ενεργειακή επάρκειά της κατά κύριον λόγον από την Ρωσία με την οποίαν, όμως, αντιπαρατίθεται.

Διεθνές σύστημα ασφαλείας:
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση δεν απέκτησε ποτέ στρατηγική ασφαλείας ούτε αυτόνομη στρατιωτική δύναμη ούτε έλεγχο των συνόρων της. Τα πιο ισχυρά Κράτη της διαθέτουν κατά περίπτωση εθνικές στρατιωτικές δυνάμεις τους όπου τους υπαγορεύει το κοσμοκρατορικό σχέδιο της Ουάσιγκτον, η οποία απέτυχε παντού προκαλώντας σεισμικές μεταβολές στην Οικουμένη: Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Αίγυπτος, Λιβύη, Ουκρανία και νωρίτερα Βαλκάνια.
    Πλήττει τα συμφέροντα και την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης η επιδίωξη της Ουάσιγκτον να απομονώσει, να περικυκλώσει και να διαλύσει την Ρωσία αλλά, παρά ταύτα, η Ε.Ε. συμμετέχει αναγκαστικά.
    Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέκαθεν είναι ο θερμότερος σύμμαχος των Η.Π.Α. και αντιπροσωπεύει την αμερικανική στρατηγική στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση.

Διεθνές σύστημα οικονομίας:
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση προχώρησε στην νομισματική και στην οικονομική ένωσή της αλλά δεν μπόρεσε, ή δεν τόλμησε, την πολιτική ένωσή της. ΄Ετσι έζεψε τα βόδια πίσω από το κάρο: η οικονομία υπαγορεύει τις πολιτικές αποφάσεις διότι δεν έχει πολιτικούς θεσμούς να ασκούν οικονομική πολιτική.
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση ανακήρυξε διεθνές νόμισμα το Euro της, παρ’ ότι δεν το αποδέχονται όλα τα Κράτη μέλη της. Έτσι εντάχθηκε στην παγκοσμιοποίηση, δέχθηκε εκατομμύρια Μουσουλμάνους μετανάστες για να μειώσει το κόστος της και εφήρμοσε τον πολυπολιτισμό για να τους κάνει πολίτες της. Συνέπεια:  νόθευσε τον πολιτισμό της, θυσίασε την κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα των Λαών της, επέτυχε τον διχασμό της προσωπικότητάς της και έφερε τους τρομοκράτες στις ιστορικές πρωτεύουσές της.

Πικρία με την Ιστορία:
    Αυτά τα δεδομένα δεν επιτρέπουν μεγάλη έκπληξη για το Brexit. Ανέκαθεν οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν ένα αίσθημα υπεροχής απέναντι στην Ευρώπη, νιώθουν διαφορετικοί, αντιτάχθηκαν στα πρώτα βήματα της ΕΟΚ και δημιούργησαν την Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών, έχασαν και αναγκάσθηκαν να ενταχθούν στην Ε.Ε. αλλά κράτησαν την στερλίνα τους που σέβονται ιδιαίτερα. Πιστεύουν ότι η Ευρώπη τους χρωστάει τα πάντα και ότι η Ιστορία τους αδίκησε.
    Πράγματι. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι οι μόνοι που δεν υπετάγησαν, πολέμησαν σκληρά παντού και, μαζί με τους ομόγλωσσούς τους Αμερικανούς παλαιούς αποίκους τους, απελευθέρωσαν την Ευρώπη.   Νίκησαν στον Πόλεμο αλλά ηττήθηκαν κατά κράτος στην Ειρήνη. Η έως τότε κραταιά Αυτοκρατορία τους έχασε σταδιακά όλες τις κτήσεις της, τις αποικίες της και τα προτεκτοράτα της: Ινδία, Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Βιρμανία, Σιγκαπούρη, Αφγανιστάν, Ιράν, Ιράκ, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος, Σουδάν, Νιγηρία, Κένυα, Ροδεσία, Κύπρος.
    Με το Δημοψήφισμά τους, όμως, δεν έλυσαν κανένα πρόβλημά τους. Αντίθετα, προκάλεσαν νέο παγκόσμιο πρόβλημα και, αντί να πάρουν πίσω το αίμα τους, κινδυνεύουν άμεσα να χάσουν την Σκωτία και την Βόρειο Ιρλανδία. Γι’ αυτό, όσοι έχουν μέλλον και όσοι έχουν Παιδεία ψήφισαν σαρωτικά την παραμονή στην Ε.Ε.: οι νέοι έως 25 ετών και οι Πανεπιστημιουπόλεις, Κέμπριτζ και Οξφόρδη, όπου γνωρίζουν ότι με την Ιστορία και την Δημοκρατία δεν μπορεί να παίξει κανείς.

Η Δημοκρατία:
    Το Δημοψήφισμα θεωρείται άμεση Δημοκρατία. Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, που με τα έργα του διεμόρφωσε τον κοινό ευρωπαϊκό πολιτισμό μας, διδάσκει και συνοψίζει την Δημοκρατία στα ακόλουθα:
    Όταν οι άρχοντες δεν έχουν ήθος, τα πολιτεύματα γίνονται τυραννία. Τυραννία είναι και η Δημοκρατία όταν επικρατεί οχλοκρατία και δημαγωγία. Προέχει, συνεπώς, το ήθος των πολιτικών και των πολιτών. Ήθος είναι ο εθισμός στην αρετή και ιδίως στην άσκηση της αρετής που σκοπεύει στην εξυπηρέτηση του κοινού συμφέροντος. Η Παιδεία διδάσκει την αρετή και την άσκησή της. Γι’ αυτό η Παιδεία είναι το παν. Στην Δημοκρατία οι πολίτες ασκούν την αρετή την οποία οι πολιτικοί οφείλουν να ασκούν και συνάμα να διδάσκουν με το παράδειγμά τους σε κάθε πολίτη. Πρώτος ο Σωκράτης είπε στον μαθητή του Αλκιβιάδη:   «Για να ευδαιμονήσουν οι πόλεις δεν χρειάζονται τείχη ούτε καράβια ούτε πλήθος ούτε μέγεθος, αλλά αρετή. Και συ, αν πρόκειται να κυβερνήσεις την πόλη σωστά, έχεις χρέος να μεταδώσεις ήθος στους πολίτες. Πριν κυβερνήσεις, πρέπει να αποκτήσεις αρετή».
    Δημοκρατία υπάρχει όταν όλοι οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι.
Η ελευθερία πραγματώνεται όταν όλοι οι πολίτες και οι πολιτικοί είναι ίσοι απέναντι στον Νόμο, έχουν ίσα δικαιώματα να μετέχουν στα κοινά της Πολιτείας και ίσα καθήκοντα να πειθαρχούν στις αποφάσεις της πλειοψηφίας.
Ο πολίτης πρέπει να μάθει να κυβερνάται ώστε να κυβερνά καλά ως πολιτικός.
Ο Λαός είναι κυρίαρχος όταν η πλειοψηφία του ασκεί την εξουσία, αλλά την Δημοκρατία κυβερνά ο Νόμος.
Ο Νόμος, όμως, πρέπει να είναι ίσος προς όλους να είναι ορθός και να εφαρμόζεται έναντι όλων.
Δεν επιτρέπεται να υπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα της πλειοψηφίας ούτε των ισχυρών ούτε των φτωχών που διαμορφώνουν την πλειοψηφία.
Οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι αλλά δεν είναι όλοι όμοιοι. Διακρίνονται κατ’ αξίαν και οι άξιοι «μετέχουν των τιμών», δηλαδή εκλέγονται στα αξιώματα. Κοινό καθήκον όλων είναι να φυλάττουν την Δημοκρατία, όπως το πλήρωμα φυλάγει το καράβι που υπηρετούν κατ’ αξίαν πολλοί ανόμοιοι με πειθαρχία και συνεργασία. Αλλιώς χάνεται το καράβι της Δημοκρατίας. Για να τραβάει μπροστά και να ωφελούνται όλοι, οι πολίτες και οι πολιτικοί πρέπει να εκφέρουν ορθή κρίση. Και ορθή κρίση σημαίνει ότι η ισότητα και η ελευθερία έχουν όρια. Όποιοι τα παραβούν, βλάπτουν το κοινό συμφέρον και τότε έχουμε φαύλη Δημοκρατία. Ορθή γνώμη, σύμφωνα με τον Σωκράτη, έχουν μόνον οι επαΐοντες, οι γνώστες ειδικοί.
    Όπου δεν κυριαρχούν οι Νόμοι, κυριαρχούν οι δημαγωγοί και τότε ο Λαός γίνεται συρφετός, πιο δεσποτικός από Μονάρχη, οπότε η Δημοκρατία γίνεται τυραννία, παρ’ ότι υπάρχει λαϊκή πλειοψηφία-αλλά εκμαυλισμένη.

Αναδημοσίευση από Ρουκουμουκου!

 

20/6/2016. ΝΕΑ «ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ» ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑΣ;

on Monday, 20 June 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης, Αντγος ε.α., Μέλος του ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

20/6/2016. ΝΕΑ «ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ» ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑΣ;

            Είναι το θέμα που συζητείται  για πολύ καιρό, αναμένεται, αλλά ακόμη δεν έχει καταλήξει στην επίτευξη συμφωνίας συμφιλίωσης Ισραήλ και Τουρκίας. Ένα θέμα που άπτεται σε κάποιο βαθμό και με τα εθνικά μας θέματα, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές.  Οι τελευταίες πληροφορίες  και ιδιαίτερα ένα  δημοσίευμα της ε/φ Yedioth Ahronoth, αναδεικνύει το θέμα και αποκαλύπτει ότι  πριν προσχωρήσει στην
κυβέρνηση το (δεξιό) κόμμα Yisrael Beytenu, προηγήθηκε μια «διακριτική συνεννόηση» μεταξύ του Π/Θ Νετανιάχου και του νυν Υπουργού Άμυνας  και αρχηγού  του Yisrael Beytenu, Λίμπερμαν  και συμφώνησαν, ότι ο τελευταίος δεν θα αντιταχθεί δημοσίως σε μια  συμφωνία συμφιλίωσης Ισραήλ - Τουρκίας. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών για την κυβέρνηση συνασπισμού, αναφέρει το δημοσίευμα, ο Νετανιάχου φοβόταν ενδεχόμενη υπονόμευση της μη οριστικοποιημένης ακόμη  συμφωνίας με την Τουρκία από τον (σκληροπυρηνικό ) Λίμπερμαν, ο οποίος είχε εκφραστεί στο παρελθόν εναντίον της συμφωνίας συμφιλίωσης. Μεταξύ άλλων, ο Λίμπερμαν είχε δηλώσει ότι η επαναπροσέγγιση με τον Ερντογάν ήταν «διπλωματική ανοησία», ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας είναι ο διάδοχος του Γκέμπελς και ότι [η Τουρκία] χρησιμοποιείται ως έδρα ανώτερων τρομοκρατικών κλιμακίων, όπως  της Χαμάς και ότι φιλοξενεί το κέντρο διοίκησης της οργάνωσης, που ήταν υπεύθυνη για την απαγωγή και δολοφονία των τριών [εβραίων] εφήβων στον οικισμό Etzion. Χαρακτηριστικά, ο Λίμπερμαν είχε δηλώσει: «Μιλάτε σοβαρά; Αυτή η Τουρκία θα αλλάξει ξαφνικά το ‘πετσί’ της και θα γίνει σύμμαχος του Ισραήλ;»

            Έτσι πρόσφατα ,  σημειώθηκε νέα, όπως αφήνεται να εννοηθεί,  πρόοδος στις συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών και σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους της ισραηλινής κυβέρνησης, οι δύο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά – εκτός δραματικού απροόπτου – στην επίτευξη πλήρους συμφωνίας συμφιλίωσης. Εξάλλου, σύμφωνα με πρόσφατο  δημοσίευμα, o Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε ότι μετά από μία ή δύο συναντήσεις θα έχει επιτευχθεί συμφωνία συμφιλίωσης με το Ισραήλ. Επίσης, ο Ισραηλινός Υπουργός Εθνικών Υποδομών, Ενέργειας και Υδάτινων Πόρων, Γιουβάλ Στάινιτς (του κόμματος Likud), είχε δηλώσει στις αρχές του τρέχοντος μήνα ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει για «το 90% των θεμάτων».

            Και γιατί δεν έχει επιτευχθεί ακόμη η περιβόητη συμφωνία, αφού όπως λένε και οι δύο πλευρές είναι πολύ κοντά; Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Yedioth Ahronoth, το τελευταίο «αγκάθι» στις διαπραγματεύσεις είναι το θέμα της Χαμάς στην Τουρκία. Το Ισραήλ δεν θέτει πλέον ως προϋπόθεση την απομάκρυνση της Χαμάς, και προτίθεται να συμβιβαστεί με την υπόσχεση των Τούρκων ότι η Χαμάς δεν θα ενεργήσει εναντίον του Ισραήλ από τουρκικό έδαφος. Επιπλέον, οι Τούρκοι έχουν αποσύρει το αίτημά τους για άρση του εμπάργκο στην Γάζα, και έχει συμφωνηθεί να κατασκευάσουν μια μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στη Λωρίδα της Γάζας, καθώς και ότι θα συνεχίσουν να έχουν τη δυνατότητα μεταφοράς αγαθών στους κατοίκους της Γάζας. Όπως αναφέρει ακόμη το δημοσίευμα, οι συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών συνεχίζονται τηλεφωνικά και έχει προγραμματιστεί μια συνάντηση των διαπραγματευτικών ομάδων στο εγγύς μέλλον, στην οποία αναμένεται να οριστικοποιηθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες, πριν από την επίσημη ανακοίνωση για την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας, η οποία θα συνεπάγεται και τον επαναδιορισμό πρέσβεων στις δύο χώρες.

            Αναλύοντας τα παραπάνω, διαπιστώνουμε ότι και οι δύο πλευρές έχουν βάλλει νερό στο κρασί των και έχουν υποχωρήσει  από τις κόκκινες γραμμές που είχαν θέσει  και ιδιαίτερα η Τουρκία, με την παράλογη για τους Ισραηλινούς απαίτησή των, δηλαδή της άρσης του αποκλεισμού της Γάζας, που εδώ και δεκαετίες εφαρμόζουν πιστά οι Ισραηλινοί, παρά τις διεθνείς πιέσεις που δέχονται. Αν τελικά η συμφωνία  επιτευχθεί, καθόσον πολλές φορές στο παρελθόν ακούσαμε τα «ίδια νέα», σίγουρα θα ικανοποιήσει παλιούς και νέους φίλους και συμμάχους που έχουν προσπαθήσει επί αυτού. Οι παλιοί φίλοι του Ισραήλ  είναι οι ΗΠΑ, που διακαώς επιμένανε και προσπαθήσανε  για την συμφιλίωση (δεν είναι σίγουρο για σήμερα)  και οι νέοι φίλοι  (η ανίερη και απίστευτη φιλία  και για τις δύο πλευρές) είναι η Σαουδική Αραβία, η οποία σίγουρα συνέβαλλε στην προσέγγιση αυτή και στην μείωση των απαιτήσεων και από τις δύο πλευρές (και επιθυμεί σίγουρα σήμερα). 

 Σε ότι αφορά, το αν η συμφωνία αυτή, όταν και αν επιτευχθεί θα επηρεάσει τα εθνικά μας θέματα και την υψίστης σημασίας στρατηγική συμφωνία Ελλάδος – Ισραήλ, εκτιμούμε ότι δεν θα επηρεάσει άμεσα. Και τούτο καθόσον  για το Ισραήλ  ο άξονας  (και οι επιμέρους συμφωνίες) Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδος αποτελεί σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα, που αφορά και τους τέσσερις  πυλώνες ισχύος ενός κρατικού δρώντος, Άμυνα -Ασφάλεια, Οικονομία, Πολιτική και Πολιτισμός-Πληροφορίες, καθώς το ίδιο ισχύει και για Ελλάδα και Κύπρο. Η δε συμφωνία με την Τουρκία   αποτελεί  (προς το παρόν και όσο κυβερνά ο Ερντογάν) μια αναγκαιότητα και μια αναγκαστική  ηθική και πολιτική υποχρέωση που πρέπει να κλείσει, ώστε να μην αφήσει εκκρεμότητες (ιδιαίτερα δικαστικές), καθώς  και απροστάτευτους Ισραηλινούς πολίτες και στρατιωτικούς, στα νύχια της Τουρκίας (δικαστική απόφαση κατά Ισραηλινών Αξκών και πολιτικών), από την  ατυχή (Τουρκικής έμπνευσης και υλοποίησης)  επιχείρηση  «Στολίσκος Ελευθερίας»  για την Γάζα  και τους  δέκα νεκρούς  Τούρκους στο πλοίο ΜΑΒΙ ΜΑΡΜΑΡΑ, από την στρατιωτική επιχείρηση  των Ισραηλινών κομάντος , τον Μάιο του 2010 . Οπότε ίδωμεν.

Χρήστος Ζιώγας: Προεπισκόπηση της επίσκεψης Ερντογάν

on Sunday, 03 December 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Χρήστος Ζιώγας: Προεπισκόπηση της επίσκεψης Ερντογάν

Κατόπιν προσκλήσεως του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Τούρκος ομόλογός του Ταγίπ Ερντογάν θα επισκεφθεί την χώρα μας το διήμερο της 7ης και 8ης Δεκεμβρίου. Η συνάντηση αυτή καθ’ εαυτή δεν δύναται εκ των προτέρων να χαρακτηριστεί ούτε ως θετικό, ούτε ως αρνητικό γεγονός. Το περιεχόμενο των συζητήσεων, που λογικά έχει προσυμφωνηθεί, αυτά που ενδεχομένως θα ή δεν αποφασιστούν και εν γενεί οι δηλώσεις των δύο πλευρών, θα καθορίσουν το πρόσημο της πολυαναμενόμενης συνάντησης.


Κατ’ αρχήν, είναι πολιτικά γόνιμο έως και διπλωματικά επιβεβλημένο να συναντώνται οι εκπρόσωποι κρατών, πόσο μάλλον αυτών όπου οι διμερείς τους σχέσεις καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του φάσματος που παρατηρείται στο διεθνές σύστημα, από την συνεργασία έως τον ανταγωνισμό, ενώ στο πρόσφατο παρελθόν έφθασαν στα πρόθυρα ένοπλης σύγκρουσης. Εντούτοις, δύσκολα η συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού και του Τούρκου Προέδρου θα αποτελέσει μία καμπή των ελληνοτουρκικών σχέσεων ή ότι θα είναι μια καλή ευκαιρία για κατιδεασμό (brainstorming). Η «στρατηγική» πολιτικής επιβίωσης, που ακολουθείται σθεναρά από την ελληνική κυβέρνηση, στο εσωτερικό επιβάλλει διεκπεραιωτικές και όχι ρηξικέλευθες επιλογές και στο εξωτερικό. Επίσης, ο χαρακτήρας και οι κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις του Ταγίπ Ερντογάν δημιουργούν ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο και εξανεμίζουν τις όποιες καλές προθέσεις του εκάστοτε συνομιλητή του˙ πόσο μάλλον στις περιπτώσεις όπου ο Τούρκος πολιτικός αισθάνεται ισχυρότερος.
Την τωρινή περίοδο η Τουρκία αντιμετωπίζει σημαντικότερα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα από την Ελλάδα. Τα ελληνικά προβλήματα διογκώθηκαν κυρίως από την αναβλητικότητα, δυστοκία και ανεπάρκεια των μνημονιακών κυβερνήσεων με προεξέχουσα την παρούσα. Στην σημερινή Τουρκία παρουσιάζονται τάσεις επαναπροσδιορισμού των βασικών κοινωνικών, πολιτικών και πολιτειακών επιλογών της. Η συντηρητική μετάλλαξη της χώρας επηρεάζει και τις βασικές ελληνικές στοχοθεσίες, σχετικά με την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, όπως αυτές διαμορφώθηκαν τις δύο τελευταίες δεκαετίες.
Είκοσι χρόνια πριν, πολλοί θεώρησαν ότι ο εκδημοκρατισμός της Τουρκίας συνιστά το προαπαιτούμενο της εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων, ενώ η αποδέσμευση της ενταξιακής της πορείας στην ΕΕ θα ήταν ο καταλύτης που θα επιτάχυνε την εν λόγω διαδικασία. Προφανώς, οι μέχρι σήμερα εξελίξεις δεν επαληθεύουν τις συγκεκριμένες αιτιάσεις˙ η γειτονική χώρα μάλλον απομακρύνεται παρά συγκλίνει προς το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Υπό το ίδιο στρατηγικό πρίσμα, θεωρήθηκε ότι η διεύρυνση των οικονομικών σχέσεων Ελλάδος – Τουρκίας, θα αποτελέσει την ασφαλέστερη οδό και για την υπερκέραση των διμερών προβλημάτων. Παρά την αξιοπρόσεκτη αύξηση του εμπορίου, μεταξύ των δύο κρατών και την επαύξηση των τουριστικών ροών αμφοτέρωθεν, δεν έχουν περισταλεί οι αιτίες του ελληνοτουρκικού ανταγωνισμού, και η τουρκική διπλωματία φαίνεται να χρησιμοποιεί την οικονομία για την εξυπηρέτηση των στόχων της (αναθεωρητικής) εξωτερικής πολιτικής και όχι το αντίθετο.
Η θέση ότι η οικονομία θα αμβλύνει τον ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό πάσχει λογικά και πρακτικά. Θεωρητικά πάσχει, διότι εκλαμβάνει μονοσήμαντα τις συνεργασιακές επενέργειες των οικονομικών σχέσεων, παρακάμπτοντας το στοιχείο του ανταγωνισμού ως θεμελιακό μέγεθος στην οικονομική σφαίρα. Πρακτικά, δεν υπολογίστηκε επαρκώς ότι ακόμη κι ως ένα «παίγνιο θετικού αθροίσματος» οι οικονομικές σχέσεις παράγουν συνήθως σχετικά οφέλη και δρομολογούν την διαδικασία άνισης ανάπτυξης. Όλοι όσοι, επικαλούνται τώρα την οικονομική ευρωστία της γείτονος -κατά βάση το ύψος του ΑΕΠ της- ως παράγοντα ισχύος, στον οποίον οφείλουμε να προσαρμοστούμε, έκαναν λάθος είτε στην πρόγνωση, είτε λανθάνουν στην ερμηνεία της διάγνωσης, σχετικά με τον ευεργετικό ρόλο της οικονομίας στην εξέλιξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Γενικότερα, στην ελληνική δημόσια σφαίρα, ο τουρκικός αναθεωρητισμός άλλοτε ερμηνεύεται ως πρόσχημα σε περιόδους εσωτερικών εντάσεων στην Τουρκία, απόρροια του κοινωνικού της μετασχηματισμού που επιταχύνθηκε επί Ερντογάν, και άλλοτε ως φυσική απόληξη της διαδικασίας άνισης ανάπτυξης, πόσο μάλλον την τελευταία επταετία που συγχρονίστηκε με την ελληνική κρίση. Όλοι όσοι σήμερα, όντες όψιμοι ρεαλιστές, επικαλούνται την αδυναμία μας και την τουρκική ισχύ ως αναγκαίο κακό για την συνέχιση της διμερούς προσέγγισης, την περίοδο 1999-2002 κατά την οποία η Τουρκία είχε επίσης σωρεία εσωτερικών προβλημάτων και η Ελλάδα αυτοπροσδιορίζονταν ως «ισχυρό» κράτος, υιοθετούσαν πιο κανονιστικές προσεγγίσεις. Κυρίαρχη ήταν η θέση, να μην προκαλέσουμε ένταση, δηλαδή να μην ασκήσουμε τα απορρέοντα από το δίκαιο της θάλασσας δικαιώματα, διότι η Τουρκία θα εξήγαγε την κρίση και εμείς θα χάναμε τα κεκτημένα της οικονομικής μας «ευρωστίας» και της ευρωπαϊκής μας προοπτικής. Τώρα που βρισκόμαστε σε παρατεταμένη κρίση, υποστηρίζεται πως πρέπει να συνεχίσουμε την ελληνοτουρκική προσέγγιση λόγω αδυναμίας.
Εν όψει της επίσκεψης του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα της γέιτονος, οι θιασώτες της, με κάθε τρόπο και κόστος, ελληνοτουρκικής προσέγγισης ας μην βιαστούν να μιλήσουν για μια νέα αρχή των σχέσεων Ελλάδος-Τουρκίας, τα παθήματά τους στο πρόσφατο παρελθόν είναι τόσα πολλά που τουλάχιστον οφείλουν να δείξουν αυτοσυγκράτηση. Βέβαια, αν σκοπός είναι να γίνουν κοινωνοί υπολανθανουσών κατευναστικών στρατηγικών θα πρέπει να το πράξουν αρκετά εκλεπτυσμένα, προοπτική εξαιρετικά αμφίβολη, διότι πρέπει να βασίσουν τις θέσεις τους σε ρεαλιστικά και στρατηγικά επιχειρήματα, τα οποία μέχρι πρόσφατα αποστρέφονταν ή τα θεωρούσαν ως ξεπερασμένες πολιτικές πρακτικές. Επιπλέον, οφείλουν να δικαιολογήσουν πώς συνάδει η ανάγκη για περεταίρω σύσφιξη των διμερών σχέσεων με τον «περιορισμό» βασικών δημοκρατικών ελευθεριών που τελείται στην Τουρκία, ενώ πρόσθεν έθεταν τον εκδημοκρατισμό της ως προαπαιτούμενο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και εξομάλυνσης.
Στον αντίποδα της προαναφερθείσας κυρίαρχης, εν πολλοίς, συλλογιστικής οφείλει η ελληνική κυβέρνηση να υπομιμνήσει, στον υψηλό καλεσμένο της, τις αδυναμίες της χώρας του και αυτά που αναμένουμε για να συνεχίσουμε την συναινετική μας πολιτική, όσον αφορά την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Να του υπενθυμίσουμε ότι ούτε η χώρα του είναι τόσο ισχυρή όσο ενδεχομένως νομίζει, ούτε η Ελλάδα, τόσο ανίσχυρη όσο διατείνονται ορισμένοι, εντός και εκτός συνόρων. Υπό αυτά τα δεδομένα θα πρέπει να επισημανθεί στον Τούρκο Πρόεδρο πως για να οικοδομηθεί μια πραγματικά φιλική σχέση μεταξύ των δύο κρατών, η Άγκυρα υποχρεούται να επιδείξει τις καλές της προθέσεις στο Αιγαίο, να εγκαταλείψει κάθε αξίωση συγκυριαρχίας στην Θράκη και να επιδείξει ειλικρινή βούληση για την επίλυση του Κυπριακού.
Ακολούθως να του εξηγήσουμε, επί αυτής της βάσης και λόγω της φύσεως των τουρκικών επιδιώξεων – αμφισβήτηση κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων-, γιατί δεν θα αποδεχτούμε τις ηγεμονικές του αξιώσεις. Συναφώς να του επισημάνουμε ότι ο χρόνος παραπομπής στα διεθνή δικαιοδοτικά όργανα για το ζήτημα τις υφαλοκρηπίδας έχει παρέλθει και συν τω χρόνω θα ασκήσουμε τα δικαιώματα που απορρέουν σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η συνάντηση δύναται να θεωρηθεί πραγματικά γόνιμη.

8/5/2017. Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

on Monday, 08 May 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Γεώργιος Ε. Δουδούμης, Οικονομολόγος-Συγγραφέας, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ, Υπεύθυνος ΔΣ

8/5/2017. Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

Αθήνα, 6.5.2017
Από τη δεκαετία του 1960, όταν κτύπησε για πρώτη φορά την πόρτα της συνασπισμένης Ευρώπης, η διαδρομή του πονηρού Ανατολίτη μπορεί να τον χαρακτηρίσει με δυο λέξεις: «λάθρα βιώσας». Μετά την εισβολή στην Κύπρο, προκειμένου να μην έχει ουσιαστικές αντιρρήσεις από την ευκολόπιστη Δύση, η Τουρκία πρόσφερε, ως πληθωρική χανούμισσα, τα προσόντα της: αφενός μεγάλη καταναλωτική αγορά με ταχείς αυξητικούς ρυθμούς, ως δέλεαρ για την επεκτατική ευρωπαϊκή βιομηχανία, αφετέρου «βεντούζα» στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, κρατώντας και τα κλειδιά των Στενών. Συγχρόνως, εμφανιζόταν ως πιστό δυτικό λυκόσκυλο να προστατεύει το Ισραήλ από την αραβική απειλή.  

Το 2003 ανέλαβε την εξουσία ο ιμάμης Ταγίπ Ερντογάν, έχοντας ανατρέψει το διεφθαρμένο παραδοσιακό πολιτικό σκηνικό, το οποίο όμως, αποχωρώντας του άφησε ως σημαντικό «περιουσιακό στοιχείο» την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία είχε κρίνει, το 1999, την Τουρκία «επιλέξιμη για να γίνει πλήρες μέλος της». Παρά τις προσπάθειες κάποιων ηγετικών προσωπικοτήτων της Ευρώπης, με εξέχοντες τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας, Βαλερύ Ζισκάρ ντ’ Εστέν και τον τέως καγκελάριο της Δυτ. Γερμανίας Χέλμουτ Σμιντ, να πείσουν για την ακαταλληλότητα της Τουρκίας ως «μη διαθέτουσα την αυτονόητη ευρωπαϊκή ταυτότητα», η άμυαλη Ευρώπη εξελίχθηκε σε ένα πρωτόγνωρο είδος εντολοδόχου του Ερντογάν, του οποίου ουσιαστικά έκανε όλα τα χατίρια και ο οποίος επί πλέον είχε τη σταθερή υποστήριξη των ΗΠΑ.   

Παρά το γεγονός, ότι σε ανύποπτο χρόνο ο Ερντογάν είχε αποκαλύψει, ότι είχε κατά νου κρυφά σχέδια ισλαμικής κοπής, παρομοιάζοντας την πορεία προς τη δημοκρατία με ένα τραμ από το οποίο μπορείς να κατέβεις όταν έχεις φθάσει εκεί που ήθελες, η ευρωπαϊκή απερισκεψία υπέκυπτε στα κοινά συμφέροντα ιδιοτελών Ευρωπαίων και Αμερικανών, που εξυπηρετούσαν τα σχέδιά του.

Τα πρώτα εντυπωσιακά βήματα της «Αραβικής άνοιξης» ξεγέλασαν τον Ερντογάν, ο οποίος, μετά την πρόσκαιρη επιτυχία του φανατικού ισλαμιστή Μόρσι στην Αίγυπτο, άνοιξε τα χαρτιά του αποκαλύπτοντας τον τουρκικό πόθο ηγεμόνευσης, με την ισλαμική τουρκική ταυτότητα, εκ νέου της ευρύτερης Εγγύς Ανατολής με τον ίδιο να προβάλλει πλέον σχεδόν πειστικά την αξίωσή του, να θεωρείται ενός σύγχρονος «σουλτάνος» μιας χώρας, που είχε εξελιχθεί δυναμικά σε ιδιαίτερα υπολογίσιμη περιφερειακή δύναμη.

Με την γρήγορη ανατροπή των δεδομένων στην Αίγυπτο, την σπασμωδική εμπλοκή της Τουρκίας στις πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράκ και τη συμμετοχή της στη διαμόρφωση του βούρκου της Συρίας, η Τουρκία του Ερντογάν κατάφερε να δημιουργήσει άκρα δυσαρέσκεια στους μέχρι πρόσφατα υποστηρικτές του στην Ευρώπη και απώλεσε κάθε ίχνος αξιοπιστίας που διέθετε στους Αμερικάνους, ιδιαίτερα μετά τις κατά κύματα ερωτοτροπίες του με τους Ρώσους. Οι ίδιοι οι Ρώσοι, αξιολογώντας την κάθε άλλο παρά ευθεία πορεία της Τουρκίας, μη έχοντας να χάσουν κάτι, το οποίο ούτως ή άλλως δεν ήταν δικό τους, αρέσκονται να χρησιμοποιούν την ουσιαστικά θνήσκουσα Τουρκία αρκούμενοι στα όποια θετικά γι’ αυτούς μπορούν να προκύψουν, είτε είναι ενεργειακές συμφωνίες που θα φέρουν έσοδα από πωλήσεις φυσικού αερίου, είτε είναι η προσοδοφόρος κατασκευή, στο Ακούγιου, πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, είτε είναι μαχητικά Mig και πύραυλοι S-400, είτε απλά ξεχαρβάλωμα τμήματος της πάλαι ποτέ κραταιάς νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι συνομιλούν ουσιαστικά με έναν επικηρυγμένο και κυνηγημένο από κυνηγούς κεφαλών, ο οποίος προσπαθεί να κερδίσει χρόνο με πολιτικούς ελιγμούς, που τη μια μέρα διώχνουν τους Αμερικάνους από το Ιντσιρλίκ και την άλλη τους προσκαλούν να καταλάβουν μαζί τη Ράκα. Ο Ερντογάν, τη μια προσφέρει εκ νέου την τουρκική αγορά στους άπληστους «σταυροφόρους», τους οποίους έπαιζε στα δάκτυλα επί δεκατέσσερα χρόνια, την άλλη δείχνει να συμφωνεί ακόμη και για ένταξη της Τουρκίας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, με εταίρο μεταξύ άλλων και την πολύπαθη από τούρκικο μαχαίρι Αρμενία, προκειμένου να μπορεί να διαθέσει και πάλι την τουρκική παραγωγή τομάτας (και όχι μόνο) στη ρωσική αγορά εκβιάζοντας παράλληλα με αποκλεισμό των ρωσικών σιτηρών από την τουρκική αγορά.

Το τέλος του Ερντογάν ως πολιτικού φαίνεται να έχει αποφασισθεί. Το πραξικόπημα του Ιουλίου 2016 δεν είναι γνωστό πως προέκυψε, ποίοι το προκάλεσαν και ποίοι το οδήγησαν στην αποτυχία. Είναι σαφές, ότι ο Ερντογάν παραμένει στο στόχαστρο πρώην στυλοβατών του. Αυτοί που τον σημαδεύουν είναι βέβαιο, ότι θέλουν να πετύχουν τον στόχο τους πριν χάσουν ό, τι έχουν κτίσει επί δεκαετίες. Το τέλος του Ερντογάν μπορεί να είναι και το τέλος της σημερινής Τουρκίας. Παραφράζοντας τον T.S. Eliot, φαίνεται ότι αυτό το τέλος θα έρθει με μια θεαματική έκρηξη και όχι απλά με ένα λυγμό δικαιώνοντας και τον Σαίξπηρ, ότι αυτές οι βίαιες ηδονές έχουν βίαιο τέλος.

22/3/2017. Οδεύοντας προς την 16η Απριλίου

on Wednesday, 22 March 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

22/3/2017. Οδεύοντας προς την 16η Απριλίου

Ο Ταγίπ Ερντογάν, με τις οκτώ συνεχόμενες εκλογικές του νίκες, ως υποψήφιος δήμαρχος, πρωθυπουργός και πρόεδρος και τις δύο προηγούμενες επιτυχίες του στα δημοψηφίσματα του 2007 και του 2010 και κυρίως την βιολογική και πολιτική του επιβίωση, μετά την απόπειρα πραξικοπήματος τον προηγούμενο Ιούλιο, επιδιώκει με το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου να επιβάλλει και θεσμικά την πολιτική του κυριαρχία στην γειτονική χώρα. Στα δύο προηγούμενα δημοψηφίσματα οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις του νυν Τούρκου Προέδρου επιψηφίστηκαν, το 2007, από το 69% (19,4 εκατ.) και το 2010 από το 57,8% (21,8 εκατ.) των τούρκων ψηφισάντων.
Στα πλαίσια της τρέχουσας προεκλογικής εκστρατείας ο Ταγίπ Ερντογάν προβαίνει σε συνεχείς και κλιμακούμενες φραστικές επιθέσεις προς τις δυτικές πρωτεύουσες, ιδίως εκείνες που απαγόρευσαν την τέλεση προεκλογικών συγκεντρώσεων στο έδαφός τους. Η αντι-δυτική ρητορική, η οποία αντιτίθεται των παγιωμένων διπλωματικών πρακτικών, σύσσωμης της τουρκικής κυβέρνησης δεν δύναται να λογίζεται μόνο με ψηφοθηρικούς όρους. Ακόμη όμως και υπό αυτό το πρίσμα σημαίνει ότι ένα σημαντικό τμήμα του τουρκικού λαού επιδοκιμάζει την συγκεκριμένη φρασεολογία και πραξεολογία! Η πιο κρίσιμη ίσως παράμετρος του επερχόμενου δημοψηφίσματος συνίσταται στο πως θα ψηφίσουν οι ευρωπαίοι πολίτες τουρκικής καταγωγής. Σίγουρα θα δημιουργήσει έντονο προβληματισμό, εφ’ όσον πολίτες ευρωπαϊκών χωρών ψηφίσουν συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες επιτρέπουν την συγκέντρωση των εξουσιών σ’ ένα πρόσωπο και αποκλίνουν από εμπεδωμένες αξίες και πρακτικές των ευρωπαϊκών κοινωνιών. 
Είναι χαρακτηριστική η πρόσφατη δήλωση του Ταγίπ Ερντογάν πως: «Οι οικογένειες των μαρτύρων, οι οικογένειες των ηρώων μας δεν πρέπει να ανησυχούν. Πιστεύω, αν θέλει ο Θεός, ότι το Κοινοβούλιο θα κάνει ό,τι πρέπει όσον αφορά τις αξιώσεις σας για τη θανατική ποινή μετά τις 16 Απριλίου». Συνδέοντας το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με μία αμφισβητήσιμη λαϊκή απαίτηση, ο Πρόεδρος της γείτονος επιδιώκει να χειραγωγήσει το Κοινοβούλιο και να επιμερίσει το κόστος, σε διεθνές επίπεδο μιας πιθανής απόφασης, ή να πιστωθεί το εσωτερικό πολιτικό όφελος αν καταψηφιστεί το προτεινόμενο νομοσχέδιο.
Στα καθ’ ημάς, ο Τούρκος υπουργός εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, προανήγγειλε ότι μετά από το δημοψήφισμα, θα πραγματοποιηθεί συνάντηση της τουρκικής κυβέρνησης με τα άλλα κόμματα, προκειμένου να αναζητηθεί μία ενιαία στάση από την πλευρά της Άγκυρας για τα ζητήματα που σχετίζονται με την Ελλάδα και το Αιγαίο. Η συγκεκριμένη δήλωση, όσο κι αν ορισμένοι την αποδίδουν στην προεκλογική περίοδο, μόνο εφησυχασμό δεν πρέπει να δημιουργεί στην ελληνική πλευρά. Είτε επικρατήσει, είτε ηττηθεί η κυβερνητική παράταξη στο προσεχές δημοψήφισμα θα συνεχιστεί η κλιμακούμενη αναθεωρητική πολιτική της Άγκυρας στο Αιγαίο και οι αξιώσεις συγκυριαρχίας της επί της Κυπριακής Δημοκρατίας, δια μέσου της κυοφορούμενης «επίλυσης».
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει την εν εξελίξει κατάσταση με την Τουρκία ως την διαχείριση, ή καλύτερα την αποφυγή, μίας κρίσης, ενώ ουσιαστικά πρόκειται για μια ιστορική καμπή για τον ελληνισμό. Για να αποτρέψουμε τον καλπάζοντα τουρκικό αναθεωρητισμό οφείλουμε να πρωτοστατήσουμε στην τιθάσευσή του και όχι να αναμένουμε από τους εταίρους ή άλλους περιφερειακούς δρώντες να το πράξουν ερήμην μας. Αν αναμένουμε να δικαιωθούμε χωρίς να συμπράξουμε, τότε απλώς θα βρεθούμε στην δυσάρεστη θέση να μας παροτρύνουν εταίροι και σύμμαχοι να αποδεχθούμε μέρος των τουρκικών αιτιάσεων. Η Αθήνα έχει την δυνατότητα να εκμεταλλευθεί την επιθυμία των δυτικών να αποδυναμώσουν τον αμετροεπή και πρόδηλα πλέον αντι-δυτικό Ερντογάν.
Αναδημοσίευση από Νέα Πολιτική

4/3/2017. Προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσουμε τις προθέσεις της Άγκυρας

on Saturday, 04 March 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

4/3/2017. Προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσουμε τις προθέσεις της Άγκυρας

Εύλογα προκαλεί εντύπωση στους περισσοτέρους από εμάς, η στάση της Τουρκίας την τελευταία διετία. Εμφανίζεται πλέον ως μια χώρα που επιζητά συνεχώς τη δημιουργία νέων «μετώπων» σε αντίθεση ίσως με την κοινή λογική που θα προέκρινε τη σταδιακή επίλυση, με κάθε τρόπο, των ήδη υπαρχόντων.

Πράγματι η Άγκυρα έχει εμπλακεί στην περιπέτεια της Συρίας ενώ επί μακρό χρονικό διάστημα «μπαινοβγαίνει» στα σύνορα του Ιράκ. Συγχρόνως εδώ και δεκαετίες διατηρεί στρατεύματα κατοχής στην Κύπρο και δημιουργεί προκλήσεις και τριβές στο Αιγαίο. Ταυτόχρονα βιώνει ένα σκληρότατο και ατελέσφορο ανταρτοπόλεμο κατά των Κούρδων αυτονομιστών ενώ πρόσφατα έχει προκαλέσει και μια πρωτόγνωρη έξαρση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Στο ασταθές αυτό περιβάλλον δεν δίστασε να προκαλέσει και την οργή της Ρωσίας, κυρίως με την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού αεροσκάφους το Νοέμβριο του 2015 αλλά και με άλλες ενέργειες. Η πρόσφατη αναθέρμανση των σχέσεων και η συνέργια σε ορισμένα θέματα δεν φαίνεται ικανή να απομακρύνει την εκατέρωθεν βαθειά καχυποψία ούτε και τους βαθειά αντικρουόμενους στόχους και συμφέροντα των δύο χωρών. Ακόμη και η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, που ανάγεται στη δεκαετία του 1990, κλονίστηκε, καίτοι σήμερα και υπό το φάσμα άλλων απειλών και αμοιβαίων συμφερόντων έχει επανέλθει μια σχετική επαναπροσέγγιση. Προσεκτική και η στάση έναντι της Τεχεράνης, με τις δύο δυνάμεις να ερίζουν εδώ και αιώνες για τον έλεγχο της περιοχής. Τεταμένες και οι σχέσεις με την Αίγυπτο, κορυφαία δύναμη του σουνιτικού αραβικού κόσμου.

Προβληματικές και οι σχέσεις με την Αρμενία ενώ από όλους τους γείτονες μόνο με το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί στενές σχέσεις και πολύπλευρη συνεργασία αν και το Μπακού φροντίζει να διατηρεί και τις ανάλογες διασυνδέσεις με την Μόσχα. Βαθύτατη όμως και η εκατέρωθεν δυσπιστία μεταξύ Άγκυρας και ευρωπαϊκών πρωτευουσών αλλά σημαντικά προβληματισμένη και η Ουάσινγκτον από τις τουρκικές επιλογές. Στην ταραγμένη αυτή ατμόσφαιρα, το αποτυχών πραξικόπημα του Ιουλίου, έρχεται να ρίξει βαριά τη σκιά του, έχοντας φέρει τη χώρα στο χείλος του εμφυλίου και αποκαλύπτοντας μια βαθύτατη διχασμένη κοινωνία αλλά και ένα πανίσχυρο ισλαμικό κίνημα που διαθέτει τη λαϊκή υποστήριξη, τον έλεγχο του κράτους έχοντας ταυτόχρονα εγκαθιδρύσει και παράπλευρους μηχανισμούς.

Η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» του θεωρητικού της νέας «Τουρκικής Ισλαμικής Δημοκρατίας», καθηγητού και πρώην πρωθυπουργού Νταβούτογλου, φαίνεται ότι έχει αποτύχει παταγωδώς. Εντούτοις όμως η Τουρκία δεν διστάζει να προκαλεί συνεχώς προβλήματα και τριβές με γείτονες, φίλους, συμμάχους, αντιπάλους, στο εσωτερικό και εξωτερικό. Τελικά πίσω από όλες αυτές τις ενέργειες κρύβεται ένα πολύπλοκο σχέδιο, η αλαζονεία ενός ανθρώπου,  η ορμητική δυναμική μια κοινωνίας που αισθάνεται εγκλωβισμένη και απειλούμενη, «μεγαλοϊδεατικά» όνειρα αναβίωσης μιας αυτοκρατορίας, ξένα συμφέροντα που ωθούν σε αυτές στις ενέργειες ή συνδυασμός των παραπάνω? Η απάντηση στο ερώτημα αυτό ενδεχομένως να μας διευκολύνει να κατανοήσουμε τον τρόπο συμπεριφοράς της Άγκυρας και να εντοπίσουμε καλύτερα το είδος της απειλής, ευελπιστώντας να εξασφαλίσουμε τη βέλτιστη στρατηγική αντιμετώπισης της επεκτατικής και αναθεωρητικής πολιτικής της.

Η τουρκική πολιτική δίνει την εντύπωση μιας χώρας που θεωρεί ότι έχει πλέον ξεφύγει των ορίων των περιφερειακών δυνάμεων μεσαίας εμβέλειας και δύναται με αξιώσεις να συμμετέχει ενεργά στο «παιχνίδι» των μεγάλων δυνάμεων επωμιζόμενη τους σχετικούς κινδύνους και επιδιώκοντας αντίστοιχα κέρδη. Η Τουρκία σήμερα με την παρούσα ηγεσία της, αντιπροσωπεύει μια επικίνδυνη μείξη ισλαμικού φανατισμού και τουρκικού εθνικισμού («ισλαμοφασισμού» κατά ορισμένους αναλυτές). Τα δύο αυτά στοιχεία αν προστεθούν στην αλματώδη αύξηση των συντελεστών ισχύος της χώρας των τελευταίων ετών, σηματοδοτούν την αναζήτηση ενός νέου ρόλου για την Άγκυρα.

Η ηγεσία της χώρας, υπό τον απόλυτο έλεγχο του Ερντογκάν, θεωρεί ότι η παρούσα διεθνής κατάσταση ευνοεί την Τουρκία να καλύψει το κενό που δημιουργεί η αβεβαιότητα των επιλογών των ΗΠΑ και η ατολμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκτιμούν ότι ανοίγεται ένα μοναδικό «παράθυρο ευκαιρίας» για την Τουρκία και η εκμετάλλευση του αποτελεί υποχρέωση και καθήκον καθώς προσδοκούν μια επερχόμενη γενικότερη αναδιαμόρφωση του χάρτη της περιοχής που θα καταστήσει τη χώρα τους ισάξια των λοιπών μεγάλων δυνάμεων. Δικαιολογημένες εν μέρει οι σκέψεις τους και συμβαδίζουν απόλυτα με τις αναμενόμενες συμπεριφορές διεθνών δρώντων που εμφανίζουν υπέρμετρη αύξηση ισχύος σε ασταθή περιβάλλοντα και σπεύδουν να δράξουν την ευκαιρία. Η επιτυχία ή αποτυχία  του «άλματος» αυτού θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες κυρίως όμως από την αποφασιστικότητα του λαού και τη στάση της ηγεσίας. Σημαντική και η αντίδραση των υπαρχόντων ήδη μεγάλων δυνάμεων που μάλλον δεν επιθυμούν να δουν το ολιγομελές club τους να αυξάνεται αριθμητικά. Αποφασιστική όμως και η αντίδραση των εν δυνάμει θυμάτων της τουρκικής επιθετικότητας και η βούληση τους να αντισταθούν. Ίσως ο αντίπαλος (Τουρκία) για κάποιους να μοιάζει πανίσχυρος, έχει όμως βαθύτατες αδυναμίες, τις οποίες ο ίδιος γνωρίζει και ενδόμυχα μονίμως καταδιώκεται από το σύνδρομο της περικύκλωσης και της συνθήκης των Σεβρών.

Η κατάσταση σήμερα είναι επικίνδυνη. Το «θηρίο» συνειδητοποιεί τη δύναμη του, έχει κυριευθεί από βουλιμία αλλά συγχρόνως αντιλαμβάνεται ότι είναι ακόμη ευάλωτο. Ευρισκόμενο σε μια τέτοια  περιδίνηση, κάθε αντίδραση του προς κάθε κατεύθυνση είναι πιθανή. Η συνταγή αντιμετώπισης του είναι απλή και διαχρονική. Σταθερή και αποφασιστική αντιμετώπιση του σε όλους τους τομείς και μέτωπα, χωρίς φοβικά σύνδρομα, χωρίς άσκοπους «λεονταρισμούς», με σχέδιο, με πονηριά και φαντασία και με πλήρη εκμετάλλευση των τρωτών του σημείων. Ανάσχεση, όπως θα συνιστούσε και ο Kennan, σε όλα τα επίπεδα και σημεία. Η επιλογή αυτή έχει όμως κινδύνους και κόστος, πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, ατομικό, είμαστε έτοιμοι να το αναλάβουμε ή προτιμάμε μια πολιτική «φινλανδοποίησης» επαφίοντας τις ελπίδες μας, για άλλη μια φορά, στον «από μηχανής Θεό» ή στους συμμάχους και εταίρους μας;

16/2/2017. ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ) ΟΙ ΑΜΕΤΡΟΕΠΕΙΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΤΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ.

on Thursday, 16 February 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Ευάγγελος Γριβάκος, Αντιστράτηγος ε.α – Νομικός, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

16/2/2017. ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ) ΟΙ ΑΜΕΤΡΟΕΠΕΙΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΤΗΣ   ΤΟΥΡΚΙΑΣ  ΓΙΑ  ΑΠΟΣΤΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ.

    Ως φυσικό επακόλουθο θεωρήθηκε η έντονη αντίδραση  της Τουρκίας στην άρνηση της Ελλάδος ουσιαστικά στην αμετάκλητη Απόφαση του Αρείου Πάγου) να εκδώσει  τους οκτώ Τούρκους στρατιωτικούς οι οποίοι την 16η Ιουλίου 2016 κατέφυγαν  στην Ελλάδα και ζήτησαν πολιτικό άσυλο.
    Με αφορμή την υπόθεση αυτή  και αντικειμενικό σκοπό τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει, η Τουρκία έχει ήδη αρχίσει να καλλιεργεί ένα νέο τεχνητό κλίμα έντασης με την Ελλάδα στο Αιγαίο. Μετά την «επετειακή επίσκεψη» της 29ης Ιαν.2017 των Τούρκων Επιτελαρχών στα Ίμια  και λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις του Τούρκου πρωθυπουργού Μπιναλί Γκιλντιρίμ ότι «στο Αιγαίο υπάρχουν 130 βραχονησίδες που δεν έχουν ακόμη διευκρινισθεί σε ποιον ανήκουν», στις αρχές Φεβρουαρίου 2017 και κατά τον χρόνο που η πολεμική τους αεροπορία παραβίαζε κατάφορα τον εθνικό εναέριο χώρο της Ελλάδος, εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου  Εξωτερικών ισχυρίσθηκε ότι «όπως διαπιστώθηκε από ελληνικά ΜΜΕ, η Ελλάδα, στα πλαίσια στρατιωτικής άσκησης, έστειλε αλεξιπτωτιστές σε ένα  αποστρατιωτικοποιημένο νησί, την Κω, παραβιάζοντας το Διεθνές Δίκαιο και την  Συνθήκη των Παρισίων 1947» και απείλησε   πως « η Χώρα του θα κάνει τα απαραίτητα βήματα στο Αιγαίο, πάντα στα πλαίσια της πολιτικής και του Διεθνούς Δικαίου».
ΕΔΩ! η συνέχεια!

4/2/2017. Βόμβα Μηνάγια: Η Τουρκική Ακτοφυλακή θα ελέγχει τα Ίμια για πρόσφυγες!

on Saturday, 04 February 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Χρήστος Μηνάγιας, Ταξίαρχος ε.α., Συγγραφέας, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

4/2/2017.  Βόμβα Μηνάγια: Η Τουρκική Ακτοφυλακή θα ελέγχει τα Ίμια για πρόσφυγες!

Ελέγχους στα Ίμια, με πρόφαση τη μετανάστευση, ανακοίνωσε χθες η Τουρκική ακτοφυλακή, υποστηρίζει ο αναλυτής Χρήστος Μηνάγιας. Θα ζήσουμε στιγμές 1996;

Μια ανακοίνωση-βόμβα της τουρκικής ακτοφυλακής αποκαλύπτει ότι εκδόθηκε προχθές 1/2/2017, ο γνωστός αναλυτής και βαθύς γνώστης την τουρκικής σκηνής Ταξίαρχος ε.α. Χρήστος Μηνάγιας, στην συνέντευξη που παραχώρησε στο ArmyNow.net.

Ο κ. Μηνάγιας, αποκαλύπτει πως οι Τούρκοι με πρόφαση το προσφυγικό ανακοίνωσαν ελέγχους  7 ημέρες την εβδομάδα και επί 24ωρου βάσεως,  στις πιθανές διαδρομές μετανάστευσης, περιλαμβάνοντας σε αυτές τα Ίμια. Παράλληλα απαντά στο ερώτημα εάν εκτιμά πως θα ζήσουμε ξανά μέρες του 1996.

Συνέντευξη στην ΙΩΑΝΝΑ ΗΛΙΑΔΗ

21 χρόνια μετά τα Ίμια. Τι έχει αλλάξει;

Μετά την κρίση των Ιμίων, η Άγκυρα παρουσίασε εμφανέστατα την τουρκική αντίληψη για δημιουργία γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο μέσω ενός εγχειριδίου που εκδόθηκε τον Μάιο του 1996 από τις Ακαδημίες Πολέμου.

Από τότε, το αρκτικόλεξο EGAYDAAK αναγράφεται στην τουρκική βιβλιογραφία, στα επίσημα τουρκικά έγγραφα της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, καθώς επίσης στα σχέδια στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ειδικότερα, στο βιβλίο μου με τίτλο «ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ-Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ», σελ. 243-267, 2014, Εκδόσεις ΚΑΔΜΟΣ, είχα αναγράψει τα εξής:

«Σε ό,τι αφορά σε μια ενδεχόμενη επιχείρηση κατάληψης νήσου, περιοχή ενδιαφέροντος και εφαρμογής του τουρκικών σχεδιασμών είναι όλο το Αιγαίο, συμπεριλαμβανομένου και του συμπλέγματος των νησίδων του Καστελλόριζου, ενώ ως κύριοι στόχοι θεωρούνται τα 152 EGAYDAAK (Egemenliği Anlaşmalarla Yunanistan’a devredilmemiş Ada Adacık ve Kayalıklar), δηλαδή νησιά-νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριότητα (σ.σ. σύμφωνα με τους τουρκικούς ισχυρισμούς) δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα με συμφωνίες.

Ωστόσο, η επιλογή κάποιας ή κάποιων από αυτές θα γίνει ανάλογα με την εκάστοτε πολιτικο-στρατιωτική κατάσταση που θα υφίσταται τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Για το λόγο αυτό, επιβάλλεται η συνεχής λήψη μέτρων επίγνωσης της κατάστασης σε όλο το Αιγαίο, δεδομένου ότι ο αιφνιδιασμός και η παραπλάνηση θα αποτελέσουν παράγοντες ιδιαίτερης βαρύτητας για τους Τούρκους.».

Συνεπώς, η Άγκυρα εποφθαλμιά 152 νησιά-νησίδες και βραχονησίδες και θεωρώ μεγάλο λάθος να μένουμε μόνο στα 16 ή 17 ή 18 ή 25 που κατά διαστήματα προβάλλουν οι Τούρκοι. 

Σε ό,τι έχει να κάνει με τα Ίμια, σε επίπεδο επίσημων δηλώσεων, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθούν τα ακόλουθα στοιχεία που αφορούν στην τουρκική στάση δεδομένου ότι, το συμπέρασμα που εξάγεται παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και εγείρει τις πλέον έντονες ανησυχίες για την περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο.

Στη Διοικητική Έκθεση Δραστηριοτήτων για το Έτος 2006 της τουρκικής Διοίκησης Ασφαλείας Ακτών αναγράφεται ότι, οι βραχονησίδες Ίμια που είναι τουρκικό έδαφος συνεχίζουν να προστατεύονται και να επιτηρούνται με σκάφη της ακτοφυλακής όλο το 24ωρο.
   
Στη Διοικητική Έκθεση Δραστηριοτήτων για το Έτος 2007 της τουρκικής Διοίκησης Ασφαλείας Ακτών αναγράφεται ότι, τα Ίμια είναι τουρκικό έδαφος και με λέμβους της ακτοφυλακής συνεχίζεται η προστασία και επιτήρησή τους επί 24ωρου βάσεως.
   
Στις 11-02-2008 ο τότε αρχηγός της Διοίκησης Ασφαλείας Ακτών υποναυάρχος Can Erenoğlu κατά την επίσκεψή του στην επαρχία Fethiye του νομού Mugla, αναφέρθηκε στο καθεστώς των Ιμίων και έκανε λόγο για παραβίαση των τουρκικών χωρικών υδάτων στην περιοχή, από πλευράς Ελλήνων. Αναλυτικότερα είπε: «Τα Ίμια είναι τουρκικό έδαφος. Υπάρχουν δύο νησιά η Ανατολική και η Δυτική Ίμια. Εμείς τα αποκαλούμε βραχονησίδες των Ιμίων. Δείτε τις εγγραφές του κτηματολογίου στην οθωμανική εποχή. Τα Ίμια αποτελούν τουρκικό έδαφος. Δεν υφίσταται κάποια κρίση σ’ αυτό το σημείο.» (βλ. Βιβλίο Η Γεωπολιτική Στρατηγική και η Στρατιωτική Ισχύς της Τουρκίας, Χρ. Μηνάγιας, 2010).

Στις Διοικητικές Εκθέσεις Δραστηριοτήτων για τα Έτη 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 και 2015 της τουρκικής Διοίκησης Ασφαλείας Ακτών αναγράφεται ότι, οι βραχονησίδες Ίμια συνεχίζουν να προστατεύονται και να επιτηρούνται με σκάφη της ακτοφυλακής όλο το 24ωρο, χωρίς όμως να αναγράφεται ότι, αυτές είναι τουρκικό έδαφος. Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι, οι Τούρκοι παραιτήθηκαν από την αμφισβήτηση της κυριαρχίας των Ιμίων, δεδομένου ότι, κατ’ επανάληψη, η προκλητική συμπεριφορά τους κλιμάκωσε την ένταση στην περιοχή και υπήρξε κίνδυνος δημιουργίας θερμού επεισοδίου.

Στις 11-02-2016 ο δημοσιογράφος Δημήτρης Μηλάκας στην Εφημερίδα Το Ποντίκι γνωστοποίησε το εξής: «Ο Έλληνας πρεσβευτής στην Άγκυρα κλήθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών για να παραλάβει (και παρέλαβε) γραπτό διάβημα εντονότατης διαμαρτυρίας της τουρκικής κυβέρνησης, γιατί ελληνικό ελικόπτερο της πολεμικής αεροπορίας πέταξε πάνω από τουρκικό έδαφος. Τις νησίδες των Ιμίων!  Η πτήση του ελληνικού ελικοπτέρου πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιανουαρίου και ένας εκ των επιβατών του ήταν ο υπουργός Άμυνας Πάνος Καμμένος, ο οποίος θέλησε να τιμήσει τους τρεις Έλληνες αξιωματικούς που έχασαν τη ζωή τους εκείνο το βράδυ του Γενάρη του 1996 κατά την κρίση των Ιμίων.».

Συνεπώς, εδώ και ένα χρόνο, διαπιστώνεται μια «σκληρή» στροφή της επίσημης τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία επιβεβαιώθηκε εμφανώς από τουρκικά δημοσιεύματα της 1ης Φεβρουαρίου 2017, βάσει των οποίων, η πρόσφατη προκλητική μετάβαση της τουρκικής στρατιωτικής ηγεσίας στην περιοχή των Ιμίων άρχισε να συζητείται από το 2015, αλλά αυτή αναβλήθηκε λόγω του πραξικοπήματος (15-7-2016) και της επιχείρησης «Ασπίδα του Ευφράτη» (24-8-2016) στη Συρία.

Μάλιστα, οι λόγοι που επικαλείται η Άγκυρα για την εν λόγω ενέργεια των Τούρκων στρατηγών έχει να κάνει με τα εξής:
Πρώτον, λόγω της απόφασης μη έκδοσης των 8 Τούρκων στρατιωτικών.
Δεύτερον, λόγω της ανησυχίας της αναφορικά με το σχεδιασμό που πραγματοποιεί η ελληνική κυβέρνηση για την εποίκιση και τη χωροταξία σε 28 μικρές νησίδες του Αιγαίου.
Τρίτον, η ενόχληση της Άγκυρας λόγω της απαίτησης της Ελλάδος και της Κυπριακής Δημοκρατίας για αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο.
Τέταρτον, οι δήθεν παρενοχλήσεις τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών από αντίστοιχα ελληνικά. Αποκαλύπτεται δηλαδή για ακόμη μια φορά, το τυχοδιωκτικό, αλαζονικό και αναξιόπιστο πρόσωπο της τουρκικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Συνακόλουθα δε, το ακόλουθο δημοσίευμα της ερντογανικής εφημερίδος Γενί Σαφάκ, με τίτλο «Τα μηνύματα για τα Ίμια», αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και καταρρίπτει με τον πιο εμφανή τρόπο κάθε προσπάθεια υποβάθμισης της κατάστασης και χρήζει προβληματισμού, συνυπολογίζοντας τα αναγραφόμενα για την πρωθυπουργό της Αγγλίας.

«Κάναμε κίνηση ΣΑΧ στο Αιγαίο (σ.σ. στο σκάκι ο όρος ΣΑΧ σημαίνει ότι ο παίκτης που απειλεί τον αντίπαλο βασιλιά οφείλει να τον προειδοποιήσει).

Η ενέργεια αυτή ήταν επίδειξη ισχύος. Μετά την απόφαση μη έκδοσης των 8 Τούρκων στρατιωτικών δεν  θα επιδείξουμε καμία ανεκτικότητα στις παραβιάσεις που πραγματοποιείτε.

Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τουρκίας ασπάζονται την ιδία άποψη. Δηλαδή, κανένα διπλωματικό βήμα δεν είναι τυχαίο και καμία ενέργεια που πραγματοποιεί κάποιος δεν θα μείνει αναπάντητη.

Η μετάβαση της τουρκικής στρατιωτικής ηγεσίας στην περιοχή των Ιμίων δεν διάφερε σε τίποτα από τις αερομαχίες και τα θαλάσσια συμβάντα που προκαλεί η Τουρκία στο πλαίσιο της στρατηγικής επίδειξης ισχύος της. Η εν λόγω ενέργεια πραγματοποιήθηκε μια ήμερα μετά την επίσκεψη της πρωθυπουργού της Αγγλίας στην Τουρκία.».
 
Κινδυνεύουμε να ξαναζήσουμε νέα Ίμια;

Εάν κάποιος εξετάσει την κατάσταση που υπάρχει στην Τουρκία μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, η εικόνα που προκύπτει είναι η εξής: Η χώρα αυτή με αποκλειστική ευθύνη του Ταγίπ Ερντογάν έχει περιπέσει σε μια εθνικιστική περιδίνηση, όπου η παράνοια, η αλαζονεία και ο τυχοδιωκτισμός έχουν τον πρώτο λόγο.

Για το λόγο αυτό, η εγρήγορση κρίνεται δεδομένη, αφού δεν θα πρέπει να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο η Άγκυρα να επιχειρήσει, σύμφωνα με την προσφιλή της τακτική, να δημιουργήσει κάποια τετελεσμένα.

Επίσης, ένα θέμα που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής έχει να κάνει με την ανακοίνωση που εξέδωσε στις 01-02-2017 η τουρκική Διοίκηση Ασφαλείας Ακτών βάσει της οποίας, η Διοίκηση του Νοτίου Αιγαίου της τουρκικής Διοίκησης Ασφαλείας Ακτών, στο πλαίσιο των καθηκόντων της κατά της παράνομης μετανάστευσης με τα θαλάσσια και αεροπορικά της μέσα, 7 ημέρες την εβδομάδα και επί 24ωρου βάσεως, πραγματοποιεί δραστηριότητες ελέγχου στις πιθανές διαδρομές μετανάστευσης των περιοχών Ίμια, Didim, Yalıkavak, Gümüşlük, Turgutreis, Akyarlar και Bodrum.

Σημειωτέον  ότι, στο τέλος της ανακοίνωσης παρατίθενται σχετικές φωτογραφίες επιτήρησης των Ιμίων. Εν τω μεταξύ, η σοβαρότητα της ανακοίνωσης αυτής εστιάζεται στα εξής:
α. Οι αναγραφόμενες περιοχές ευρίσκονται ανατολικά του Φαρμακονησίου, βορειοανατολικά της Κω, καθώς επίσης στην περιοχή των Ιμίων και ανατολικότερα αυτών.
β. Οι Τούρκοι αναδεικνύουν εκ νέου ακόμη ένα θέμα που άφορα στην παράνομη μετανάστευση και το ρόλο που έχει επιφορτισθεί η τουρκική Διοίκηση Ασφαλείας Ακτών, παραβιάζοντας παράλληλα τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
γ. Ας ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο τουρκικής επιχείρησης σύλληψης παράνομων μεταναστών που πιθανόν να αποβιβαστούν πρωτίστως στα Ίμια και δευτερευόντως στο Φαρμακονήσι ή σε κάποιο άλλο αμφισβητούμενο από την Τουρκία νησί, νησίδα ή βραχονησίδα.
 
Πόσο έχει χτυπήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις η κρίση; Μπορούν να ανταποκριθούν στην αποστολή τους σε μια ενδεχόμενη τουρκική πρόκληση;
Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν μια αξιόλογη αποτρεπτική ισχύ, την οποία λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη οι Τούρκοι επιτελείς. Ωστόσο, για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης ελληνοτουρκικής κρίσης με υπαιτιότητα της Άγκυρας θεωρώ σκόπιμο να σας παραθέσω τις ακόλουθες σκέψεις που κατά βάση στηρίζονται στο τουρκικό Δόγμα Διαχείρισης Κρίσεων (Kriz Yönetimi):

Εάν ένα κράτος δεν έχει καλά οργανωμένο το σύστημα πληροφοριών του δεν θα μπορέσει να επιβιώσει. Η άποψη αυτή αναγράφεται στο βιβλίο του Τούρκου Aziz Yakın με τίτλο: İstihbarat, Casusluk ve Casuslukla Mücadele (Πληροφορίες, Κατασκοπεία και Αντικατασκοπεία) που εκδόθηκε από τη Διπλωματική Ακαδημία του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Για το λόγο αυτό, η επαναξιολόγηση του συστήματος των εθνικών πληροφοριών της χώρας μας θα συνέβαλε σημαντικά αφενός στην εξάλειψη των παθογενειών του, αφετέρου στον καλύτερο συντονισμό και τον πιο αποτελεσματικό έλεγχο των συνεργαζόμενων Φορέων σε θέματα πληροφοριών. Άλλωστε, ο συντονισμός αποβλέπει στην αποδοτικότητα, ενώ ο έλεγχος εξασφαλίζει τόσο τη νομιμότητα των ενεργειών, όσο την υπέρβαση των ψυχολογικών εμποδίων όταν θα απαιτηθούν ενέργειες που θα λειτουργούν στα όρια της νομιμότητας.

Η αλληλεπίδραση και η σύνθετη σχέση που υπάρχει μεταξύ πολιτικών, στρατιωτικών, τεχνολογικών, οικονομικών, πολιτιστικών και θρησκευτικών παραγόντων απαιτούν: πρώτον, τον πλήρη εναρμονισμό των αμυντικών αντανακλαστικών της κυβέρνησης με το νέο περιβάλλον συμβατικών ή ασύμμετρων απειλών που στρέφεται κατά της εθνικής ασφάλειας και των εθνικών συμφερόντων της χώρας μας και τις δυνατότητες που αυτές οι απειλές έχουν. Και δεύτερον, την υιοθέτηση μιας ευρείας αντίληψης αντιμετώπισης των απειλών, κατά βάση μέσω της πρόληψης και της αποτροπής, υιοθετώντας ένα δόγμα που θα εστιάζεται στην επίδραση επί της θέλησης και των δυνατοτήτων του αντιπάλου.
Τα κύρια χαρακτηριστικά μιας κρίσης είναι η ΑΠΕΙΛΗ, ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ και ο ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΣ. Συνεπώς, κατά τη διαχείριση κρίσεων απαιτείται ψυχραιμία χωρίς κραυγές, υπερβολές και κινδυνολογία, επιβλητικότητα και ιεραρχία, δεδομένου ότι, δεν θα υπάρχει ούτε συγκεκριμένος τρόπος επίλυσης μιας κρίσης ούτε ο χρόνος και οι επαρκείς πληροφορίες για να ληφθούν σωστές αποφάσεις. Επομένως, τα άτομα που θα κληθούν να διαχειρισθούν μια κρίση θα πρέπει να μπορούν να λάβουν τα μηνύματα όταν αυτή θα πλησιάζει για να προετοιμασθούν έγκαιρα και σωστά.

Με την ίδια διαδικασία σκέψης, ας προβληματισθούμε από σχετικά δημοσιεύματα της εφημερίδας Γενί Σαφάκ στις 1 και 2 Φεβρουαρίου 2017, βάσει των οποίων παρατίθεται η ακόλουθη πληροφορία που έδωσε ανώτατος Τούρκος αξιωματικός:

«Στα τέλη του 2016 πραγματοποιήθηκε μια σύσκεψη στην οποία συμμετείχε ο υπουργός Άμυνας Πάνος Καμένος και ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Ευάγγελος Αποστολάκης. Στη σύσκεψη αυτή ο Έλληνας αρχηγός ΓΕΕΘΑ είπε ότι, η παρούσα περίοδος είναι κατάλληλη για να διεξαχθεί ένας πόλεμος μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Τελικά σκεφτήκαν ότι η οικονομία της χώρας τους ήταν άσχημη και παραιτήθηκαν από την ιδέα ενός ελληνοτουρκικού πολέμου».

Αξιολογώντας τα εν λόγω άρθρα υπάρχουν δύο περιπτώσεις. Στην πρώτη περίπτωση, αυτά να είναι αναληθή και δεν χρήζουν περαιτέρω σοβαρής συζήτησης εντασσόμενα στο πλαίσιο μιας Φαιάς Προπαγάνδας από τους Τούρκους.

Στην περίπτωση όμως που αυτά είναι αληθή, τότε εγείρεται το ερώτημα, πώς το έμαθαν οι Τούρκοι.

Eπίσης εάν είναι αληθή, τότε οι Τούρκοι μας περνούν το μήνυμα ότι είστε διάτρητοι και μαθαίνουμε τα πάντα που συζητάτε, σχεδιάζετε και πράττετε.

Εν κατακλείδι δηλαδή, πρόκειται για μια έμμεση απειλή που πρέπει να κινητοποιήσει άμεσα τους Φορείς Πληροφοριών μας εφόσον τα άρθρα είναι αληθή. Πέραν τούτου, η ενέργεια αυτή θα πρέπει να εκληφθεί ως ενδείκτης προειδοποίησης και απειλή από την Τουρκία για περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης.
Τι θα έπρεπε να κάνουμε μετά τα Ίμια και δεν το έχουμε κάνει;
Για τα εθνικά θέματα που άπτονται των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η «δημιουργική ασάφεια» είναι ό,τι χειρότερο διότι περνά λανθασμένα μηνύματα στην αντίπαλη πλευρά και της «ανοίγει την όρεξη» για περαιτέρω διεκδικήσεις.

Ωστόσο, η κάθε ενέργεια και κίνηση μας κρίνεται σκόπιμο να λαμβάνει υπόψη πολλές παραμέτρους μεταξύ των οποίων, το ΧΡΟΝΟ και την ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ.

Συνεπώς, μια υπέρμετρη-αδικαιολόγητη ενέργεια ή λήψη στρατιωτικών μέτρων από ελληνικής πλευράς χωρίς να έχει υπάρξει εκ των προτέρων σχεδιασμός για την αποτροπή της Άγκυρας να απαντήσει στα μέτρα αυτά, θα αποτελέσει την αιτία δημιουργίας περιβάλλοντος σοβαρής έντασης στον ελληνικό θαλάσσιο και εναέριο χώρο.

Επίσης, αν ληφθούν και υλοποιηθούν σωστές αποφάσεις, αυτό μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία προώθησης των εθνικών μας συμφερόντων.

4/2/2017. Χωρίς φοβικά σύνδρομα

on Saturday, 04 February 2017. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

4/2/2017.  Χωρίς φοβικά σύνδρομα

Μετά το πραξικόπημα του Ιουλίου, η γειτονική χώρα επιβαρυνόμενη από δεκάδες προβλήματα περιόρισε σημαντικά τις προσχεδιασμένες και δηλωτικές των αμφισβητήσεων τους ενέργειες της στο Αιγαίο. Πρόσκαιρη φυσικά η αποχή ενώ η σταδιακή επανεμφάνιση των τουρκικών αεροσκαφών και πλοίων επιφανείας συνοδεύθηκε από υψηλοτάτου επιπέδου δηλώσεις αμφισβήτησης των συνθηκών και εμμέσως του υπάρχοντος –για περίπου 100 χρόνια-status quo. Η συνέχιση των προκλήσεων πυροδοτήθηκε από την απόφαση του Αρείου Πάγου για τη μη έκδοση των Τούρκων αξιωματικών που ζήτησαν πολιτικό άσυλο ενώ η 21η επέτειος των γεγονότων της κρίσεως των Ιμίων έδωσε την ευκαιρία στην ανώτατη τουρκική στρατιωτική ηγεσία να πρωταγωνιστήσει σε ένα χαμηλής ποιότητος τηλεοπτικό show. Τις τελευταίες λοιπόν ημέρες ξαναβιώνουμε υψηλούς αριθμούς παραβάσεων, παραβιάσεων με τις «ξεχασμένες» εμπλοκές να επανέρχονται στο προσκήνιο. Καίτοι, πολύ ορθά, η ελληνική πολιτική ηγεσία, με τη συμπαράσταση και των ΜΜΕ, διατηρεί στις πραγματικές του διαστάσεις το πρόβλημα, ο Έλληνας πολίτης εύλογα αναρωτιέται για τις προθέσεις της Άγκυρας.

Μάλιστα, η γενικότερη αστάθεια στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, η στάση αναμονής όλων των κρατών προ του «φαινομένου» Trump και η αποδυνάμωση της Ευρώπης προβληματίζουν για ενδεχόμενη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν μια ακόμη τυχοδιωκτική κίνηση της Άγκυρας. Συχνά μάλιστα επαναλαμβάνεται το ερώτημα του εάν κάποιος υπεύθυνος υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος θα βρεθεί να σηκώσει το τηλέφωνο (τις βραδινές ώρες όταν η Ευρώπη κοιμάται) και να θέσει προ τρομερών διλημμάτων τους ηγέτες στην Αθήνα και Άγκυρα, διαφυλάσσοντας την ειρήνη στην περιοχή σε βάρος όμως του ολιγότερο αποφασισμένου και περισσότερο τρομοκρατημένου. Ακόμη όμως και οι μη ανησυχούντες για «θερμά» επεισόδια τρομοκρατούνται με την ιδέα της επανάληψης των ανεξέλεγκτων προσφυγικών ροών. Άλλοι πάλι, βλέπουν στην αυξανόμενη ένταση στο Αιγαίο, να βουλιάζει μια ακόμη (τελευταία) ευκαιρία επίλυσης του κυπριακού προβλήματος. Οι δε εξ επαγγέλματος καταστροφολόγοι και ηττοπαθείς παραθέτουν αριθμούς, στοιχεία και τάσεις και συνιστούν από μετριοπάθεια μέχρι έντιμο συμβιβασμό για αποφυγή του μεγαλύτερου «κακού».

Όλες λοιπόν οι παραπάνω σκέψεις, ανησυχίες και φοβικά σύνδρομα αποτελούν την τουρκική στόχευση σε βάρος του Ελληνισμού. Η Άγκυρα, με εμφανή τα ίχνη ενός γενικότερου αποπροσανατολισμού, εσωτερικών προβλημάτων και εξωτερικών αμφιταλαντεύσεων βιώνει εντονότατα τον εφιάλτη των Σεβρών. Δεν ισχυρίζομαι ότι η Τουρκία σήμερα καταρρέει, απλά παγιδευμένη σε αντιφατικές επιλογές έχει μόνη της ανοίξει τους «ασκούς του Αιόλου» απελευθερώνοντας δυνάμεις που δεν μπορεί πλέον να ελέγξει. Σε αυτήν την κατάσταση η καταφυγή σε κάθε είδους ψυχολογικές επιχειρήσεις, σε εσωτερικό και εξωτερικό, αποτελεί μια σχετική ακίνδυνη, μικρού κόστους και δοκιμασμένη μέθοδο.  Αν μάλιστα σκεφτούμε ότι η στάση αυτή στο παρελθόν έχει αποδώσει για την Άγκυρα αντιλαμβανόμαστε την προδιάθεση της να καταφύγει σε «παλαιά κόλπα».

Η κατανόηση αυτής της πραγματικότητας δεν σημαίνει εφησυχασμό, ούτε αποτελεί αντίδοτο για την ανατροπή ισχύος υπέρ της Άγκυρας που λαμβάνει χώρα σταδιακά σε όλα τα επίπεδα τα τελευταία χρόνια. Ούτε αποκλείει την τυχαία πρόκληση ενός θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο. Απλά, η δική μου εκτίμηση είναι ότι η Τουρκία, ευρισκόμενη σε λίαν δυσχερή θέση δεν σκοπεύει να προσθέσει μια ακόμη «ανοικτή πληγή» στα αδιέξοδα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Είναι πολύ πιο εποικοδομητικό για αυτήν να συντηρεί μια απειλητική κατάσταση, να καταγράφει τις αξιώσεις της, να συσπειρώνει τον πληθυσμό της, ευελπιστώντας στην οικονομική ή ψυχολογική κατάρρευση του πλέον επίφοβου αντιπάλου της (Ελλάδα).

Επειδή σε μια παρόμοια ρευστή κατάσταση, ένα χαμηλής έντασης θερμό επεισόδιο, είναι πάντα πιθανό, η ελληνική πλευρά πρέπει να είναι προετοιμασμένη και αποφασισμένη για θετικό αποτέλεσμα, μη διστάζουσα να κλιμακώσει μερικώς την απάντηση, με την απαιτούμενη ταχύτητα, τον περιορισμό των επιλογών αντίδρασης του αντιπάλου, τη διατήρηση της πρωτοβουλίας αλλά και το ενδεχόμενο και αναπόφευκτο ρίσκο. Το αποτέλεσμα μιας χαμηλής έντασης σύγκρουσης στο Αιγαίο είναι αναγκαίο σήμερα να μας βρει με θετικό αποτέλεσμα και ίσως πρέπει να αναθεωρήσουμε τη γενικότερη στρατηγική μας από πάση θυσία αποφυγή σε οριακή επικράτηση μας έστω και στα σημεία (μιλάω πάντα για ένα λιγότερο ή περισσότερο τυχαίο μεμονωμένο περιστατικό). Ας επιτέλους κατανοήσουμε, ότι πέραν των ψυχρών αριθμών, η δυναμική δεν είναι σήμερα με τη μεριά της Άγκυρας και ο απειλών γείτονας προκαλεί εκ θέσεως σχετικής (προσωρινής) αδυναμίας και  απελπισίας. Φυσικά και αντιλαμβάνομαι τον συχνά αναφερόμενο κίνδυνο του να οδηγηθούμε, εξ αφορμής ενός θερμού επεισοδίου, σε επώδυνες και αγνώστου αποτελέσματος διαπραγματεύσεις αλλά το «όπλο» αυτό θα είναι πάντοτε στα χέρια της Άγκυρας.

2015-10-15. ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/6/2015-10/9/2015

on Wednesday, 14 October 2015. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

2015-10-15. ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/6/2015-10/9/2015

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

11 Ιουνίου 2015 – 10 Σεπτεμβρίου 2015

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

[12 3 4 5  >>