Αγγελία ΕΛΙΣΜΕ 30.11.2020

Ομιλία Γιάννη Μάζη, Καθηγητή Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 10.12.2020, 6μμ

 

Πατήστε επάνω στην εικόνα για να συνδεθείτε μέσω ΖΟΟΜ

Ο σύνδεσμος εισόδου στην πλατφόρμα ΖΟΟΜ ( Join Zoom Meeting ) είναι:  

https://zoom.us/j/2463957163?pwd=SmY2Vk5XblRwSVRuRjZvajI3eHRTQT09

Έπειτα πατήστε το κουμπί 

Εναλλακτικά μπορείτε να μπείτε και με χρήση της ιστοσελίδας www.zoom.us και προσδιορίζοντας ότι θέλετε να παρακολουθήσετε

το Meeting ID: 246 395 7163   και με Passcode: 12345

Επίσης, μπορείτε να παρακολουθήσετε την ομιλία και μέσω του συνδέσμου YouTube Live Streaming: https://youtu.be/hsODETE_FCw

Όσοι παρακολουθήσουν την ομιλία δικαιούνται πιστοποιητικό παρακολούθησης από τη Γραμματεία ΕΛΙΣΜΕ

Παρακαλούμε πολύ να εισέρχεστε στο ΖΟΟΜ με χρήση του αληθινού σας ονόματος και όχι ψευδωνύμου.

Μέσω ΖΟΟΜ υπάρχει περιορισμός στην παρακολούθηση μόνο 100 ατόμων. 

 

Ομιλία Προκόπη Παυλόπουλου, τέως Προέδρου Δημοκρατίας

 

Πατήστε επάνω στην εικόνα για να συνδεθείτε μέσω ΖΟΟΜ

Ο σύνδεσμος εισόδου στην πλατφόρμα ΖΟΟΜ ( Join Zoom Meeting ) είναι:  

https://zoom.us/j/2463957163?pwd=SmY2Vk5XblRwSVRuRjZvajI3eHRTQT09

Έπειτα πατήστε το κουμπί 

Εναλλακτικά μπορείτε να μπείτε και με χρήση της ιστοσελίδας www.zoom.us και προσδιορίζοντας ότι θέλετε να παρακολουθήσετε

το Meeting ID: 246 395 7163  και με Passcode: 12345

Επίσης, μπορείτε να παρακολουθήσετε την ομιλία και μέσω του συνδέσμου YouTube Live Streaming: https://youtu.be/................

Όσοι παρακολουθήσουν την ομιλία δικαιούνται πιστοποιητικό παρακολούθησης από τη Γραμματεία ΕΛΙΣΜΕ

Παρακαλούμε πολύ να εισέρχεστε στο ΖΟΟΜ με χρήση του αληθινού σας ονόματος και όχι ψευδωνύμου.

Μέσω ΖΟΟΜ υπάρχει περιορισμός στην παρακολούθηση μόνο 100 ατόμων. 

Εθνική Στρατηγική

 1  2  3 

Συμμαχίες - διπλωματία - δύναμη, η απάντηση στην Τουρκία!...

ΑΜΥΝΑ & ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ Παρασκευή 26 Ιουνίου 2020, 00:03 Συμμαχίες - διπλωματία - δύναμη, η απάντηση στην Τουρκία! Παναγιώτης Μπαλακτάρης         Γαλλία Στις 18 Ιουνίου η γαλλική φρεγάτα «Le Courbet» έγινε αποδέκτης μιας «εξαιρετικά επιθετικής ενέργειας» σύμφωνα με τη δήλωση της Γαλλίδας Υπουργού Αμύνης Φλωρένς Παρλύ. Η Υπουργός αποκάλυψε στην Γερουσία ότι η ανωτέρω φρεγάτα, η οποία εκτελούσε καθήκοντα στο πλαίσι...

27-06-2020   Εθνική Στρατηγική

Ο επικείμενος ελληνοτουρκικός πόλεμος και οι αθηναϊκές ελίτ...

Ο επικείμενος ελληνοτουρκικός πόλεμος και οι αθηναϊκές ελίτ (Αντιγραφή από το άρθρο της εφημερίδας "Καθημερινή": https://www.kathimerini.gr/1082699/opinion/epikairothta/politikh/ka8ara-mhnymata-me-a8oryvo-tropo του Κώστα Κουτσουρέλη* Όταν ο Αλέξης Παπαχελάς διαπιστώνει αίφνης ότι απέναντι στην Τουρκία έφτασε η «στιγμή της αλήθειας», καταλαβαίνει κανείς πλέον ότι τους ανθρώπους που μας κυβερνούν τούς λούζει κρύος ιδρώτας. Όταν ο διευθυντής...

18-06-2020   Εθνική Στρατηγική

ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ). ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;...

ΑΣ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ (ΑΟΖ). ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;   Εισαγωγή:Με μια πρώτη ανάγνωση και  μελέτη βιβλίων, συγγραμμάτων και αναλύσεων, στην προσπάθεια κατανόησης της έννοιας της στρατηγικής, συναντούμε πολλές και  διαφορετικές απόψεις. Παράλληλα η συνεχιζόμενη φιλολογία γύρω από την σημασία της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) καθιστά την έννοια αυτή όλο και πιο επίκαιρη, δεδομένων των εξελίξεων στην περιοχή μας αλλ...

16-06-2020   Εθνική Στρατηγική

Η ερμηνεία της Επανάστασης ως διαμορφωτικός παράγων πολιτικής...

 Η ερμηνεία της Επανάστασης ως διαμορφωτικός παράγων πολιτικής   Η (αυθ)υπέρβαση της ιστορίας, ως μέσο εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων που διαλαλούν ορισμένοι, δεν συνάδει με τον καλπάζοντα τουρκικό αναθεωρητισμό. Δρ. Χρήστος Ζιώγας Διδάσκων Διεθνείς Σχέσεις στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Παν/μιου Αιγαίου και εντεταλμένος Λέκτορας στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων   NASTASIC VIA GETTY IMAGESΗ ναυμαχία του Ναυαρίνο...

14-06-2020   Εθνική Στρατηγική

Η στρατηγική περικύκλωση της Ελλάδας...

  Η στρατηγική περικύκλωση της Ελλάδας     Μάνος Καραγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής στο King's College London και στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μάνος Καραγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής στο King's College London και στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας AddThis Sharing Buttons Share to Facebook1.1KShare to TwitterShare to E-mailShare to Περισσότερα...45 -A +A Η δημόσια συζήτηση για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μεγάλο βαθμό επικεντρώνεται στην...

11-06-2020   Εθνική Στρατηγική

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική
 1  2  3 

Articles tagged with: ΙΣΤΟΡΙΑ

Βυθίσατε το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας: Μόνη επιλογή στην παραβίαση της ελληνικής ΑΟΖ…

on Wednesday, 03 June 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ

Βυθίσατε το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας: Μόνη επιλογή στην παραβίαση της ελληνικής ΑΟΖ…

  

 

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ

Κάποτε είπαμε ότι η Κύπρος βρίσκεται μακριά. Θα πούμε τώρα το ίδιο και για την Kρήτη; Η Κύπρος δέχτηκε βιασμό της ΑΟΖ της από την Τουρκία διότι, δυστυχώς, δεν μπορούσε να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αφού εξακολουθεί να μη διαθέτει ένα αξιόμαχο ναυτικό.

Εάν η Τουρκία επιχειρήσει κάτι παρόμοιο με την Ελλάδα, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο επιχείρημα, γιατί διαθέτουμε ένα ισχυρό ναυτικό, που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση στις ελληνικές θάλασσες.

Η ελληνοτουρκική κρίση ξεκίνησε το 1973, όταν οι ηλίθιοι συνταγματάρχες των Αθηνών πανηγύρισαν για το πετρέλαιο που βρέθηκε στην Θάσο και θα τελειώσει,όπως φαίνεται, 47 χρόνια αργότερα στη θάλασσα της Κρήτης.

Οι Τούρκοι ετοιμάζονται για την τελική σύγκρουση μαζί μας το καλοκαίρι του 2020. Πιστεύουν ότι οι παγκόσμιες συνθήκες τους ευνοούν. Η προσοχή του τουρκικού λαού μπορεί να αποσπασθεί από την κρίση του κορωνοιού, την κλυδωνιζόμενη οικονομία  και τα εσωτερικά προβλήματα του Ερντογάν στέλνοντας ένα γεωτρύπανο στη θάλασσα νότια της Κρήτης, που ανήκει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

Το τουρκικό σεισμογραφικό «Χόρα», στις 6 Αυγούστου 1976, παραβίασε για πρώτη φορά την ελληνική υφαλοκρηπίδα πλέοντας βορειοανατολικά της Λέσβου. Στην Αθήνα σήμανε συναγερμός με την Τουρκία να επιδιώκει ούτε λίγο ούτε πολύ «τον έλεγχο του Αιγαίου». Το γεγονός που σημάδεψε την κρίση του 1976 είναι η παρέμβαση του Ανδρέα Παπανδρέου ο οποίος  απευθυνόμενος στον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, είπε την ιστορική φράση: «Βυθίσατε το Χόρα». Μια φράση που φαίνεται ότι  έγινε σε συνεννόηση με τον Καραμανλή. Αν και οι δυό τους ήταν σκληροί πολιτικοί αντίπαλοι, συνεργάστηκαν σιωπηλά και αποτελεσματικά στο εθνικό θέμα.

  • Είμαι σίγουρος ότι εάν ζούσε σήμερα ο Ανδρέας Παπανδρέου, θα επαναλάμβανε το μήνυμα αποφασιστικότητας με το σλόγκαν «βυθίσατε το γεωτρύπανο».

Φαίνεται ότι το φετινό καλοκαίρι οδεύουμε προς την κορύφωση της ελληνοτουρκικής τραγωδίας. Πολλά σημάδια για κάτι τέτοιο είναι πλέον  εμφανή στον ορίζοντα.

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι από την εποχή της UNCLOS εδώ και 38 χρόνια, μόνο δύο κράτη παρανομούν στέλνοντας γεωτρύπανα στις ΑΟΖ άλλων κρατών. Αυτές είναι η Κίνα και η Τουρκία. Η μεν Κίνα παραβιάζει τις ΑΟΖ πέντε γειτονικών της κρατών, η δε Τουρκία παραβιάζει την ΑΟΖ της Κύπρου. Εδώ βέβαια καταδεικνύεται και η υποκρισία του Ντόναλτ Τραμπ που καυτηριάζει τις ενέργειες της Κίνας, αλλά ποιεί την νήσσαν στην περίπτωση της Τουρκίας και του φίλου του Ερντογάν.

Είναι, επίσης, σημαντικό να υπενθυμίσουμε εδώ ότι γεωτρύπανο κανενός άλλου κράτους δεν έχει εισβάλει στην ΑΟΖ μια άλλης χώρας. Σκεφτείτε τι θα είχε συμβεί στην περίπτωση που ένα μεξικανικό γεωτρύπανο επιχειρούσε να εισέλθει στην ΑΟΖ των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου του Μεξικού. Θα είχε βυθιστεί σε λίγα δευτερόλεπτα. Αυτό πράττουν  οι Αμερικανοί ακόμα και όταν άλλοι επιχειρούν να τους κλέψουν τα ψάρια τους.

Ο στόχος της Τουρκίας ήταν πάντα το Καστελόριζο, αλλά σήμερα έφτασε στην Κρήτη, διότι ουσιαστικά η θάλασσα που πάντα εποφθαλμιούσε, ήταν ακριβώς η θάλασσα ανάμεσα στο Καστελόριζο και στην Κρήτη.

Η Τουρκία συνεχίζει να δημοσιεύει χάρτες, αλλά εμείς απλώς τους χαζεύουμε. Κάποτε το 2011 εκδώσαμε έναν χάρτη, τον Χάρτη  Μανιάτη, που έδειχνε τα θαλάσσια σύνορά μας στα δυτικά μας παράλια με την Αλβανία, την Ιταλία και την Λιβύη, αλλά αποφύγαμε να δείξουμε τα ανατολικά μας σύνορα με την Αίγυπτο, την Κύπρο και την Τουρκία. Έτσι η Τουρκία ανήγγειλε προχθές έρευνες έξω από τα χωρικά ύδατα της Δωδεκανήσου και της Κρήτης και βέβαια εξαφάνισε για μια άλλη φορά το σύμπλεγμα του Καστελόριζου,  όπως δείχνει ο παρακάτω χάρτης.

Ο Νέος Προκλητικός Χάρτης της Τουρκίας

Πηγή: Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2 Ιουνίου 2020

Τον χάρτη των 24 οικοπέδων που έχει οριοθετήσει η Άγκυρα από τις ακτές της μέχρι το σημείο που, με βάση το μνημόνιο που έχει υπογραφεί με την Τρίπολη τον περασμένο Δεκέμβριο, εφάπτονται τα θαλάσσια σύνορα Τουρκίας και Λιβύης, αποκαλύπτει σήμερα η «Κ». Ο χάρτης αναρτήθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Τουρκίας και αποτελεί την ουσιαστική απεικόνιση των τουρκικών διεκδικήσεων εις βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων όπως η υφαλοκρηπίδα, καθώς κάποια από αυτά τα οικόπεδα βρίσκονται έξι ναυτικά μίλια και ανατολικά από τη Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κάσο και την Ανατολική Κρήτη.

Η Γενική Διεύθυνση της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίων (TPAO) υπέβαλε αίτημα προς την Γενική Διεύθυνση Μεταλλείων και Πετρελαϊκών Εργασιών της Τουρκίας, για την έγκριση επιπλέον αδειών εξερεύνησης πετρελαίου σε επτά οικόπεδα στη Μεσόγειο εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η ΤΡΑΟ χρησιμοποιεί τους κωδικούς T18, T19, U18, U19, T16, T17, U16, σε μια θαλάσσια έκταση που εκτείνεται μεταξύ της Ρόδου, της Καρπάθου και της Κρήτης στα δυτικά, και της Κύπρου στα ανατολικά. Τo έγγραφο δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Τουρκικής Κυβερνήσεως στις 30 Μαΐου 2020.

Πρέπει να σημειώσουμε εδώ πως ο χάρτης που παρουσιάζεται δεν έχει καμία σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς σε αυτόν δεν περιλαμβάνονται  τα επίμαχα σημεία του τουρκολιβυκού μνημονίου. Τα παραπάνω τουρκικά οικόπεδα ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, την οποία φυσικά δεν έχουμε οριοθετήσει με χάρτες και γεωγραφικές συντεταγμένες. Εμείς τι χάρτες και γεωγραφικές συντεταγμένες διαθέτουμε, που θα δείχνουν ότι αυτά τα τουρκικά οικόπεδα ανήκουν στην Ελλάδα;

  • Το κύριο φονικό κτύπημα της Τουρκίας θα διαπραχθεί, όταν στείλει στην θάλασσά μας, ανάμεσα στην Κρήτη και την Γαύδο, πρώτα ένα σεισμογραφικό και μετά ένα πλωτό  γεωτρύπανο. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη θα παίξει τότε την ζωή της κορώνα γράμματα.

Λέγεται  ότι οι Τούρκοι θέλουν διαπραγμάτευση. Οι Τούρκοι δεν θέλουν διαπραγμάτευση. Επιδιώκουν τη ρήξη και μετά επιθυμούν την παρέμβαση του Τραμπ για να κλέψουν μέρος της θάλασσας μας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μια θαλάσσια πολεμική σύρραξη δεν αναμένεται να  διαρκέσει πάνω από δυο ημέρες και η ναυτική υπεροχή της Ελλάδας δεν θα επιτρέψει στην Τουρκία να μας καταφέρει το καίριο κτύπημα που επιθυμεί. Η υποτιθέμενη αστραπιαία κίνηση των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης όχι μόνο δεν θα είναι αστραπιαία,  αλλά όλοι θα μας συμβουλεύουν ότι πρέπει να τα βρούμε μια για πάντα με την Τουρκία.

Ετσι  θα έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την εφαρμογή  του αμερικανικού σχεδίου, που προβλέπει την υφαρπαγή μέρους της θάλασσάς μας από τους Τούρκους διότι, όπως διατείνονται  οι Αμερικανοί, είναι άδικο η Τουρκία με την τεράστια ακτογραμμή να μη διαθέτει θάλασσα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η άσκηση, που προετοιμάζεται από το Πολεμικό Ναυτικό  της Τουρκίας θα διεξαχθεί  από τη Ρόδο και το Καστελόριζο, νότια της Κρήτης, έξω ακριβώς από τα χωρικά ύδατα της Γαύδου και μέχρι ανοικτά του Κόλπου της Σύρτης στη Λιβύη. Θα είναι, ουσιαστικά μια πρόβα τζενεράλε ενόψει και της αποστολής του «Φατίχ» στα νότια της Κρήτης στο τέλος Ιουλίου για σεισμικές έρευνες , που θα συμπληρωθεί με την κάθοδο ενός πλωτού γεωτρύπανου σε αυτή την περιοχή, με το πρόσχημα ότι βρίσκεται στην υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ της Λιβύης.

Η κυβέρνηση Ερντογάν κάνει ό,τι περνά από το χέρι της, ώστε να στηρίξει με κάθε τρόπο την κυβέρνηση της Τρίπολης και κατά συνέπεια το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεργασίας. Αρκετοί αναλυτές, εδώ και καιρό, υποστηρίζουν ότι εκεί η Τουρκία τα παίζει όλα για όλα κι εκεί θα επικεντρωθεί το ενδιαφέρον της το επόμενο διάστημα, δηλαδή στην ανοιχτή θάλασσα της Μεσογείου.

Εμείς αντί να συζητάμε για ΑΟΖ συνεχίζουμε το τροπάριο της υφαλοκρηπίδας. Ευτυχώς όμως, ως από μηχανής θεός,  ήλθε ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ για  να ξυπνήσει την ελληνική κυβέρνηση, που μιλούσε για παραβίαση της υφαλοκρηπίδας της,  τονίζοντας :

  • «Είμαστε σε στενή επαφή με τους συναδέλφους μας, τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας και επίσης της Κύπρου, προκειμένου να παρακολουθήσουμε την κατάσταση των γεωτρήσεων και καλούμε την Τουρκία να σταματήσει τη γεώτρηση στις περιοχές όπου υπάρχει ΑΟΖ ή χωρικά ύδατα της Κύπρου και της Ελλάδας».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μίλησε για την ΑΟΖ της Ελλάδας! Έτσι, τώρα, ο μόνος ουσιαστικός αλλά πολύ καθυστερημένος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τους Τούρκους είναι να ανακηρύξουμε άμεσα ΑΟΖ, να στείλουμε τις γεωγραφικές συντεταγμένες στον ΟΗΕ και να οριοθετήσουμε την ΑΟΖ μας με την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το μοναδικό εμπόδιο στην οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία είναι το φοβικό μας σύνδρομο.

Όσον αφορά στην Αίγυπτο, ήρθε η ώρα ο στρατηγός Σίσι να οριοθετήσει την ΑΟΖ της χώρας του με αυτή της Ελλάδας. Φαίνεται ότι τον τελευταίο καιρό ερωτοτροπεί με την Τουρκία που του υπόσχεται μεγαλύτερη σε μέγεθος ΑΟΖ από ό, τι θα του εξασφάλιζε μια συμφωνία με την Ελλάδα. Εάν συμβεί αυτό η Ελλάδα δεν θα έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες η άμεση προτεραιότητα της Ελλάδας δεν είναι άλλη από την οριοθέτηση των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου.

Πιστεύω ότι ο σημερινός πρωθυπουργός της πατρίδας μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα αρθεί στο ύψος των περιστάσεων υπερασπιζόμενος τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος. Ως καλός μελετητής της ιστορίας μπορεί να αντλήσει χρήσιμα  διδάγματα από τον Ελευθέριο  Βενιζέλο και τον Ανδρέα Παπανδρέου.

 

Γεωπολιτικές ισορροπίες τρόμου στη Μεσόγειο

on Tuesday, 22 September 2020. Posted in Εθνική Στρατηγική

Του Γιώργου Πομπορίδη από την εφημερίδα "Ελεύθερος"

Ανάλυση: Γεωπολιτικές ισορροπίες τρόμου στη Μεσόγειο

 

Toυ Γιώργου Παμπορίδη

Πρώτη, κύρια και βασική αιτία της αστάθειας που επικρατεί σε ολόκληρη πλέον την Ανατολική Μεσόγειο είναι η συνειδητή απόφαση της Τουρκίας να επιχειρήσει να αναθεωρήσει τη νομιμότητα που επέβαλε στην περιοχή η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και συγκεκριμένα να εκμεταλλευτεί την αύξηση του πληθυσμού, της οικονομίας, του στρατού αλλά και της πολιτικής της επιρροής για να διευρύνει το γεωγραφικό, οικονομικό, κοινωνικο-πολιτισμικό αλλά και πολιτικό της αποτύπωμα.

Αυτό δεν πρέπει να το λησμονεί κανείς. Ωστόσο, για να φτάσουμε εδώ και για να έχει αποθρασυνθεί τόσο η Τουρκία ώστε να αξιοί ξεδιάντροπα όσα αξιοί σε Αιγαίο, Κύπρο και Αν. Μεσόγειο, ευθύνη φέρουν διαχρονικά οι ελληνικές και κυπριακές κυβερνήσεις που όχι μόνον απέτυχαν παταγωδώς να διακρίνουν την πορεία των πραγμάτων, αλλά πιάστηκαν στον ύπνο με τραγικά αποτελέσματα στην περίπτωση της Κύπρου και δυνητικά τραγικά στην περίπτωση της Ελλάδας. 

>>Βήμα 1ο τουρκικής στρατηγικής: Νομική βάση και αφήγημα

Για να μπορέσει η Τουρκία να υλοποιήσει τους σχεδιασμούς της απαιτείται αρχικά ένα αφήγημα που να εγείρει νομικά επιχειρήματα για να δικαιολογήσει τις αξιώσεις της για αναθεώρηση των συνόρων. Η Άγκυρα μεθοδικά και στοχευμένα καλλιεργεί ένα πολυεπίπεδο νομικό αφήγημα. Στην Κύπρο το αφήγημα αυτό θέλει την Κυπριακή Δημοκρατία ως «εκλιπούσα» από το 1974, το ψευδοκράτος ως de jure κράτος και τη νόμιμη Κυβέρνηση της Κύπρου ως «ψευδοκράτος», οι πράξεις του οποίου δεν γεννούν νομικά αποτελέσματα. 

Στην περίπτωση της Αν. Μεσογείου η Τουρκία θέλει τα νησιά να μην έχουν δυνατότητα να γεννούν υφαλοκρηπίδα ή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Ακόμα όμως και αν έστω κατ’ εξαίρεση έχουν τέτοιο δικαίωμα αυτό υποχωρεί σε περίπτωση που η αντικείμενη ακτή μιας χερσονήσου είναι ουσιωδώς μεγαλύτερη και ως εκ τούτου, κατά τον τουρκικό πάντα ισχυρισμό, η επήρεια της νήσου πρέπει να είναι μειωμένη έναντι του χερσαίου κράτους με τη μεγάλη ακτογραμμή. Επομένως κατά τους Τούρκους η Κύπρος (ως «εκλιπούσα» αλλά και ως νησί) δεν έχει υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ αλλά μόνον Αιγιαλίτιδα Ζώνη 12ν.μ.. Παράλληλα, ισχυρίζονται ότι το Καστελλόριζο, η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Εάν όμως ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε η Τουρκία στην Αν. Μεσόγειο θα είχε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ που θα εκτείνετο μέχρι τη μέση απόσταση μεταξύ τουρκικών ακτών και αιγυπτιακών ακτών.

Το νομικό αφήγημα για το Αιγαίο έχει αντίστοιχες καταβολές στη θεώρηση ότι οι νήσοι δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ αλλά δικαιούνται μόνο Αιγιαλίτιδα Ζώνη. Στη δε περίπτωση του Αιγαίου ισχυρίζονται ότι τα ελληνικά νησιά δεν μπορούν να έχουν Αιγιαλίτιδα 12ν.μ., γιατί αυτό θα αποτελούσε «κατάφωρη αδικία» σε βάρος της Τουρκίας και πως πρέπει να περιοριστεί η Αιγιαλίτιδα των νησιών στο Αιγαίο στα 6ν.μ. Εγείρει περαιτέρω αξίωση ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου πρέπει να αποστρατικοποιηθούν πλήρως ως ρητά ορίζει η Συνθήκη της Λωζάνης. Ακόμα, ισχυρίζεται ότι όσα νησιά, νησίδες και βράχοι δεν κατονομάζονται ρητά στις διάφορες συνθήκες που κατέστησαν το Αιγαίο ελληνικό, της ανήκουν. Ένα εξ αυτών και τα Ίμια αλλά και πολλά άλλα νησιά ή νησίδες ο αριθμός των οποίων κυμαίνεται από 12-23 κατά καιρούς. Τέλος, καταγγέλλει ως παράνομη τη διεκδίκηση της Ελλάδας Εναερίου Χώρου ο οποίος εκτείνεται πέραν των 6ν.μ. της Αιγιαλίτιδας, στα 10ν.μ.

Για σκοπούς πληρότητας θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι τουρκικές νομικές θεωρήσεις δεν βρίσκουν κανένα έρεισμα στο διεθνές δίκαιο. Κάποιοι όμως ισχυρισμοί όπως στο θέμα του Εναέριου Χώρου ή ενδεχομένως και του Καστελλορίζου μπορεί να έχουν βάση. Ως εκ τούτου, η Άγκυρα κατάλαβε από νωρίς ότι το διεθνές δίκαιο από μόνο του δεν υπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα και αναζήτησε άλλες λύσεις.

>>Βήμα 2ο: Η διά της ισχύος επιβολή του τουρκικού αφηγήματος

Η Τουρκία εισήγαγε και δοκίμασε επιτυχώς κατά καιρούς την επιβολή των νομικών της θεωρήσεων διά της ισχύος των όπλων επί του εδάφους. Πρώτη μεγάλη δοκιμασία, η εισβολή της Κύπρου, η κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η συνεχιζόμενη κατοχή της μισής σχεδόν χώρας. Η εν λόγω πρακτική εδράζεται στην πεποίθηση ότι η συνεχής και έμπρακτη αμφισβήτηση της νομικής πραγματικότητας, δημιουργεί μια de facto πραγματικότητα που τελικά θα οδηγήσει και σε de jure αποδοχή από όλους. Βάσει της εν λόγω στρατηγικής προσέγγισης, η Τουρκία αφού εγείρει αξιώσεις διεκδικεί πολιτικές παρά νομικές λύσεις στα συγκεκριμένα ζητήματα, στηριζόμενη στην αυξημένη στρατιωτική ισχύ που έχει ή αναμένει ότι θα αποκτήσει σε βάθος χρόνου. Και αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργία τετελεσμένων επί του εδάφους. Αν τα τετελεσμένα παγιωθούν, θεωρεί ότι αργά ή γρήγορα θα αναγνωριστούν και από τη Διεθνή κοινότητα.

Η εν λόγω στρατηγική λειτούργησε επίσης επιτυχώς με το «casus belli» για την ενδεχόμενη επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης από τα 6ν.μ. στα 12ν.μ. που οδήγησε την Ελλάδα σε μη άσκηση ενός αναφαίρετου δικαιώματος που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας, όσο και με τις απειλές της κατά της Ελλάδας στο θέμα της υφαλοκρηπίδας που οδήγησε την Αθήνα στην μη άσκηση του άλλου δικαιώματος που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας: την ανακήρυξη ΑΟΖ. Τραγικότερη έκφανση αυτής της τουρκικής στρατηγικής υπήρξε η περίπτωση των Ιμίων όπου η Άγκυρα πέτυχε να «γκριζάρει» ένα αμιγώς ελληνικό νησί δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο για σειρά άλλων νήσων και νησίδων στο Αιγαίο.

Αποκορύφωμα της τουρκικής στρατηγικής «πολιτικοποίησης» νομικών διαφορών θαλασσίων συνόρων αποτελεί η κυπριακή ΑΟΖ. Και δεν μιλούμε δυστυχώς μόνο για την κατεχόμενη από τον Αττίλα ΑΟΖ αλλά και την ΑΟΖ που αντιστοιχεί στις ελεύθερες περιοχές, την οποία η Άγκυρα κατέστησε όχι απλώς «γκρίζα ζώνη» αλλά την κατέχει και την νέμεται με «διάνοια κυρίου» όπως λέμε εμείς οι νομικοί. Η κατοχή και νομή της κυπριακής ΑΟΖ που αντιστοιχεί στις ελεύθερες περιοχές της Δημοκρατίας, παγιώνει τετελεσμένα επί του εδάφους, ενώ ενισχύει τον ισχυρισμό της Τουρκίας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι «εκλιπούσα». Η Τουρκική αυτή στρατηγική βρήκε στην Κύπρο τη μεγαλύτερη επιτυχία της, αφού η Κυπριακή Δημοκρατία δεν φαίνεται να μπορεί να πράξει οτιδήποτε για να ακυρώσει την τουρκική κατοχή της ΑΟΖ έστω των ελεύθερων περιοχών της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Τελευταία έκφανση αυτής της προκλητικής στρατηγικής της Τουρκίας το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο του περασμένου φθινοπώρου. Η Άγκυρα έπιασε στον ύπνο την Ελλάδα, συνομολογώντας το γνωστό Μνημόνιο Συνεργασίας με την Κυβέρνηση Σάρατζ στην Τρίπολη. Η Άγκυρα έδειξε τελικά πρόθεση άμεσης παράκαμψης της Αθήνας και εκμετάλλευσης του τόξου επιρροής που έχτισε μεθοδικά τα τελευταία χρόνια με πολλές χώρες στην Μ. Ανατολή και Β. Αφρική. Η Αθήνα πλέον αναγκάστηκε να ξυπνήσει από τον λήθαργο, στον οποίο φαίνεται να βρισκόταν για 2 δεκαετίες και να αναζητά τρόπους ανατροπής του νομικού τετελεσμένου του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου. Υπό πίεση και με κόστος αναγκάστηκε να συνομολογήσει οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ιταλία και λίγο αργότερα με την Αίγυπτο. Ειδικά για την Αίγυπτο, η Αθήνα ασθμαίνοντας, σύρθηκε σε μια μερική οριοθέτηση που είναι προφανώς προς όφελος του Καΐρου. Αυτό όμως κατέστη αναγκαίο από τη διπλωματική ήττα που προκάλεσε το Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο και η πολυετής αδράνεια των διαδοχικών κυβερνήσεων των Αθηνών που πορεύθηκαν χωρίς κανένα σχεδιασμό ή προγραμματισμό επί του θέματος για σειρά ετών.  Είναι λοιπόν τουλάχιστον ατυχές ότι άτομα όπως ο κ. Κοτζιάς που είχαν ευθύνη για την αδράνεια αυτή, να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για την μερική οριοθέτηση.

Η «ισοφάριση» του σκορ που πέτυχε η Αθήνα στο νομικό επίπεδο με τις δύο αυτές οριοθετήσεις, μετέφερε το «παιχνίδι» στο στρατιωτικό πεδίο. Η Άγκυρα πιθανότατα συνεπαρμένη από την ίδια της τη ρητορική, δοκίμασε τη δημιουργία τετελεσμένων επί του εδάφους κατά την προσφιλή πλέον πρακτική της που στέφθηκε με πλήρη επιτυχία στην κυπριακή ΑΟΖ αλλά και παλαιότερα στα Ίμια. Η Ελλάδα ωστόσο για πρώτη φορά ενήργησε τελείως διαφορετικά, ενεργοποιώντας πέραν των πολιτικών όπλων που διέθετε και όλα τα στρατιωτικά της μέσα. Για πρώτη φορά η Άγκυρα αναγκάζεται να αρκεστεί σε ρητορική διεκδικήσεων των δικαίων της στην Αν. Μεσόγειο. Ωστόσο, ο δρόμος αυτός είναι άνευ επιστροφής και οδηγεί σε μια διαρκή ένταση στο στρατιωτικό πεδίο αντίστοιχη με εκείνη που για δεκαετίες διεξάγεται στους αιθέρες του Αιγαίου.

>>Πού στεκόμαστε τώρα;

Σε ό,τι αφορά την Κύπρο τα πράγματα διαφαίνονται δυσοίωνα. Η Άγκυρα ήγειρε ξεκάθαρα διεκδικήσεις σε ολόκληρη ουσιαστικά την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αφού τις ήγειρε, τις διεκδίκησε και επί του εδάφους και τις παγίωσε με τετελεσμένα. Επόμενο βήμα στη συστηματική πλέον προσπάθεια της Άγκυρας για παρουσίαση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως «εκλιπούσας», το άνοιγμα των Βαρωσίων και ο ενταφιασμός της υπόθεσης της  Αμμοχώστου. Προβλέπω δε ότι αυτή η πορεία θα συνεχιστεί με μια συστηματική επιχείρηση ακύρωσης του FIR Λευκωσίας, την κατασκευή Αεροπορικής και Ναυτικής βάσης στα κατεχόμενα και τη νέα στρατηγική της Άγκυρας για αναγνώριση του ψευδοκράτους από χώρες τις οποίες ελέγχει ο Ερντογάν και το δόγμα που καθιέρωσε  για την ευρύτερη περιφέρεια. Εν ολίγοις, στην Κύπρο, η Τουρκία δεν έχει λόγο να σταματήσει την εφαρμογή της στρατηγικής της, αφού μέχρι τώρα φαίνεται να κερδίζει σε όλα τα επίπεδα. Σε δε περίπτωση νέας προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού, ενισχυμένη με τα νέα τετελεσμένα η Άγκυρα θα μπορεί να διεκδικήσει ό,τι θέλει για το Κυπριακό, ενώ παράλληλα για τα θαλάσσια σύνορα θα μπορεί να μας εκβιάσει απόλυτα, απειλώντας να μποϊκοτάρει την όποια λύση αν δεν αποδεχτούμε μειωμένη ΑΟΖ έναντι της Τουρκίας. 

Για την Ελλάδα ωστόσο, τα πράγματα είναι ακόμα ανοικτά. Το βασικό πρόβλημα της Άγκυρας πλέον είναι η διαφαινόμενη αλλαγή στάσης των Αθηνών. Για πρώτη φορά όπως ελέχθη ήδη ανωτέρω, η Αθήνα έστω και κουτσουρεμένα, κατοχυρώνει δικαιώματά της στην Αδριατική και στο Λιβυκό πέλαγος και παρότι δεν έχει ακόμα ανακηρύξει τυπικά ΑΟΖ, ουσιαστικά διεκδικεί όσα της επιτρέπει το Δίκαιο της Θάλασσας και συγκεκριμένα η Σύμβαση του 1982. Η δε απόφαση της Αθήνας να απαντήσει στις τουρκικές αμφισβητήσεις και στο στρατιωτικό πεδίο, φέρνει την Άγκυρα σε δύσκολη θέση, αφού δεν μπορεί να καρπωθεί οφέλη από τετελεσμένα επί του εδάφους όπως κατάφερε αντίστοιχα να πράξει στην Κύπρο. 

>>Τι δέον γενέσθαι:

Δεν έχουμε ούτε μπορούμε να αποκτήσουμε στο προβλεπτό μέλλον δυνατότητα απελευθέρωσης των κατεχομένων και επανένωσης της χώρας και του λαού. Δεν έχουμε ούτε μπορούμε να αποκτήσουμε στο προβλεπτό μέλλον δυνατότητα να προστατεύσουμε έστω την κουτσουρεμένη κυριαρχία μας στις ελεύθερες περιοχές, χερσαίες και θαλάσσιες.

Οφείλουμε ωστόσο να αποφασίσουμε αν θέλουμε να απελευθερώσουμε και επανενώσουμε τη χώρα και τον λαό ή αν απλώς μας αρκεί η διασφάλιση της κυριαρχίας μας στις ελεύθερες περιοχές. Εγώ είμαι εξ εκείνων που πιστεύουν ότι οφείλουμε να απελευθερώσουμε και επανενώσουμε τη χώρα και το λαό και στο μεσοδιάστημα ως ελάχιστο, οφείλουμε να διασφαλίσουμε την κυριαρχία μας στις ελεύθερες περιοχές.

Όποιος πιστεύει ότι αυτοί οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν στρατιωτικά ας το πει. Προσωπικά θεωρώ επάναγκες να ενισχύεται η άμυνά μας ως δύναμη αποτροπής στα πλαίσια της διασφάλισης της κυριαρχίας μας στις ελεύθερες περιοχές. Αλλά θα ήταν καταστροφικό να πιστεύει κανείς ότι μπορούμε να αντιπαλεύουμε την Τουρκία σε εξοπλισμούς. Ως εκ τούτου, μοναδική μας διέξοδος για επιβολή των δικαίων μας είναι να απευθυνθούμε στο μόνο αξιόπιστο και αποτελεσματικό οργανισμό που έχει δυνατότητα ανατροπής των τετελεσμένων και επιβολής του διεθνούς δικαίου, την ΕΕ. Η ΕΕ μπορεί να ασθενεί και να παρακμάζει αλλά παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας. Όσο κι αν μας πληγώνει με την αδιαφορία της, ας αναλογιστούμε ότι αυτό αντανακλά τη δική μας αδυναμία να πείσουμε για τις θέσεις μας αλλά να δημιουργήσουμε και ταυτότητα συμφερόντων με τους ισχυρούς της Ένωσης αλλά και άλλων Κρατών της περιοχής. Η Κύπρος οφείλει να ενεργοποιήσει κάθε δυνατότητα που της παρέχει η ιδιότητα κράτους-μέλους χωρίς αιφνιδιασμούς και τσαμπουκάδες. Αν έστω τον Φεβρουάριο του 2018 όταν οι τουρκικές φρεγάτες ακύρωναν τη γεώτρηση της ENI στον στόχο Σουπιά, προειδοποιούσαμε ότι σε περίπτωση επανάληψης η Τουρκία θα αποκλειόταν από κάθε επίσημη σχέση με την ΕΕ, αν έστω τον Μάιο του 2019, όταν τα τουρκικά γεωτρύπανα εισέβαλλαν στην ΑΟΖ μας, προειδοποιούσαμε ότι χωρίς σοβαρές κυρώσεις κατά της Τουρκίας, η Κύπρος δεν μπορεί να συζητά για κυρώσεις κατά τρίτων χωρών όπως η Ρωσία, το Ιράν ή σήμερα η Λευκορωσία, θα μπορούσαμε σήμερα να διεκδικούμε τον σεβασμό που μας οφείλουν οι Βρυξέλλες.

Τέλος η Κύπρος πρέπει να κτίσει συμμαχίες δημιουργώντας ταύτιση συμφερόντων με χώρες της ευρύτερης περιοχής. Χώρες όπως η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Αίγυπτος αλλά και άλλα Αραβικά Κράτη, όπως τα ΗΑΕ ακόμα και τη Συρία και μεγάλες δυνάμεις όπως η Γαλλία, οι ΗΠΑ ενώ οφείλει να οριοθετήσει ξεκάθαρο πλαίσιο στις σχέσεις της με τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα. Ζητούμενο, η ανάκτηση αξιοπιστίας από την Κυπριακή Δημοκρατία που θα φέρει τον οφειλόμενο σεβασμό από κάθε τρίτο. Ακόμα και από την Τουρκία.

Οι σχέσεις Κύπρου – Ελλάδας

Η σχέση μας με την Ελλάδα χρειάζεται μια πλήρη επαναξιολόγηση και επανατοποθέτηση σε μια νέα υγιή βάση. Το δόγμα «Η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάς συμπαρίσταται» είναι καιρός να αναγνωρίσουμε ότι αποτέλεσε απλώς ένα σλόγκαν το οποίο ουδέποτε λειτούργησε. Αν ίσχυε αυτό η Κύπρος θα αποφάσιζε για παράδειγμα την αποτροπή του Φατίχ ή του Γιαβούζ να επιχειρεί μόνιμα στην Κυπριακή ΑΟΖ και να προσπαθεί να κλέψει το φυσικό μας αέριο! Αυτά είναι λόγια του αέρα για να τα λένε σαν ποίημα οι διάφορες Κυβερνήσεις Αθηνών και Λευκωσίας για να χαϊδεύουν τα αφτιά του κυπριακού κυρίως ακροατηρίου. Ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουμε πως Ελλάδα και Κύπρος έχουν μεν πολλά κοινά συμφέροντα, κυρίως σε ό,τι αφορά την Άγκυρα, αλλά πρέπει να δεχτούμε ότι τα συμφέροντα δεν είναι πλέον ταυτόσημα. Η περίπτωση των θαλασσίων ορίων σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο, δε, θα δοκιμάσει και τη σχέση Ελλάδας – Κύπρου. Γι’ αυτό θα πρέπει, με ψυχραιμία και προγραμματισμό, να προηγηθεί χάραξη κοινής στόχευσης αλλά και στρατηγικής. Δεν μπορεί να αφεθεί η Κύπρος να πληρώσει και πάλιν την όποια λύση στα θέματα αυτά. Η Κύπρος εδώ αποτελεί τον πιο αδύναμο κρίκο και δεν αποτελεί υπολογίσιμη δύναμη στην όλη εξίσωση. Δεν έχει αμυντική θωράκιση, ενώ ταυτόχρονα είναι όμηρος της Τουρκίας με το Κυπριακό. Σε δε διεθνές πολιτικό επίπεδο, η διολίσθηση του Κυπριακού σε διακοινοτική διαφορά, παρά σε θέμα εισβολής και κατοχής, διευκολύνει πλήρως μια τέτοια εξέλιξη. Καιρός λοιπόν για έναν εφ’ όλης της ύλης ειλικρινή και πλήρη διάλογο με την Αθήνα με απόλυτο αλληλοσεβασμό. Να καθοριστούν οι όποιοι κοινοί στόχοι, να ξεκαθαριστούν τα μη συμπίπτοντα συμφέροντα και να τοποθετηθεί αυτή η σχέση σε μια υγιή βάση που θα κλείσει πληγές του παρελθόντος τύπου «η Κύπρος κείται μακράν» και θα δώσει προοπτική στο μέλλον των δύο χωρών. Τέλος να σημειώσω ότι θεωρώ δεδομένη τη συνομολόγηση οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Ο χρόνος όμως υλοποίησής της πρέπει να επιλεγεί προσεκτικά για να φέρει σε δύσκολη θέση την Άγκυρα, παρά να τη διευκολύνει στις κινήσεις της.

Σύσταση ενός Οργανισμού Συνεργασίας και Ασφάλειας Ανατολικής Μεσογείου

Οι «τριμερείς» έχουν μπει στο λεξιλόγιο μας τα τελευταία χρόνια, εμφανιζόμενες πότε ως πανάκεια και πότε ως κατάρα. Το έχουμε αυτό στην Κύπρο. Μας αρέσουν οι ακραίες τοποθετήσεις. Γνωρίζω καλά λόγω της τότε συνεργασίας μου με τον Κασουλίδη που υπήρξε ο εμπνευστής τους, τους στρατηγικούς στόχους αυτής της πολιτικής. Η πολιτική αυτή επεδίωκε να εμφανίσει την Κύπρο ως τον συνδετικό κρίκο της ΕΕ με τις γειτονικές μας χώρες. Θα την απάλλασσε από τη μονοδιάστατη εικόνα του επαίτη, που το μόνο που ξέρει να κάνει είναι να ζητά κατανόηση για το Κυπριακό. Θα αναδείκνυε τις άριστες σχέσεις που η Κύπρος διατηρούσε με όλες σχεδόν τις χώρες της περιοχής και θα εκμεταλλευόταν το ήδη θετικό προφίλ που απολάμβανε η Κύπρος στην περιφέρεια. Η ιδιότητά μας ως Κράτος-Μέλος της ΕΕ σε συνδυασμό με τις ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή αποτελούσε το ιδανικό υπόβαθρο για την ανάπτυξη αυτής της πολιτικής.

Στην πορεία διεφάνη ότι και η Ελλάδα επιθυμούσε να παίξει έναν παρόμοιο ρόλο και η Κύπρος είδε θετικά τη διεύρυνση των συνεργασιών, αφού η όλη προσπάθεια αποκτούσε περαιτέρω βάρος. Ορθώς θεωρώ εισήχθη αυτή η πολιτική και ορθώς η Κύπρος ενεπλάκει στην όλη προσπάθεια. Η διπλωματία όμως είναι τέχνη που απαιτεί διακριτικότητα, επιμονή, υπομονή και βάθος χρόνου. Δεν προσφέρεται ως πλατφόρμα άσκησης επικοινωνιακής πολιτικής με ακροατήριο το φιλοθεάμον κοινό της Κύπρου.

Ειδικά όταν εμφανίζονται τέτοιες εικόνες και στο φιλοθεάμον κοινό της Τουρκίας ως «συμμαχίες του κακού» που στόχο έχουν τον περιορισμό της Τουρκίας και την αποστέρησή της από τη δυνατότητα να «μεγαλουργήσει». Ας παραδειγματιστούμε από τον τρόπο που κινήθηκαν Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ισραήλ ώστε να καταλήξουν στη σημαντικότατη συμφωνία εξομάλυνσης των σχέσεών τους. Η ιστορική αυτή συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα μεγάλης και κοπιώδους προσπάθειας και μπορεί να αποτελέσει την απαρχή μιας σειράς αντίστοιχων συμφωνιών του Ισραήλ με άλλες Αραβικές χώρες, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν.

Διαμορφώνονται πλέον οι συνθήκες για τη δημιουργία μονίμων διεθνών συνεργασιών στην περιοχή μας, ακόμα και ενός Διεθνούς Οργανισμού, που θα μπορέσουν να ενισχύσουν τη σταθερότητα και την ειρήνη στην Αν. Μεσόγειο.

Σε αυτές τις εξελίξεις η Κύπρος ως φίλη χώρα προς όλους τους εμπλεκόμενους αλλά και ως Κράτος-Μέλος της ΕΕ οφείλει να είναι, όχι μόνο παρούσα αλλά και στυλοβάτης. Ας σοβαρευτούμε λοιπόν και ας κινηθούμε μεθοδικά, αξιόπιστα και με στρατηγική στόχευση προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελώντας συνδιαμορφωτή των εξελίξεων στην περιοχή. Ας προτείνουμε εμείς την σύσταση ενός «Οργανισμού Συνεργασίας και Ασφάλειας Ανατολικής Μεσογείου» κι ας δουλέψουμε μεθοδικά ώστε να υιοθετηθεί από τα Κράτη της περιοχής μας που επιθυμούν την ειρήνη και τη σταθερότητα. Τα οφέλη για την περιοχή αλλά και τη χώρα μας θα είναι τεράστια.

Φιλελεύθερος

 

Γεωπολιτική: H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία

on Tuesday, 14 July 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Της Αννας Κωνσταντιδου, Ιστορικου-Διεθνολόγου

Γεωπολιτική: H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία

H απόφαση της Άγκυρας για την Αγία Σοφία
 
 

Η απόφαση που εκδόθηκε από το τουρκικό Συμβούλιο τής Επικρατείας και το διάταγμα Ερντογάν για τη μετατροπή τής Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό λατρευτικό χώρο, αναμφίβολα αποτελεί πλήγμα όχι μόνο για τον χριστιανικό Κόσμο, αλλά για τον οικουμενικό πολιτισμό. Είναι μία απόφαση που πάρθηκε, στοχεύοντας να πλήξει την ελληνική θρησκευτική παράδοση και τον ελληνικό πολιτισμό, συγχρόνως δε, καταδεικνύοντας στην Κοινή Γνώμη, ότι το τουρκικό κράτος είναι μία δύναμη που μπορεί και μόνη της να προασπίσει τα συμφέροντά της.

Η γειτονική χώρα, μετά το μεταναστευτικό, εργαλειοποίησε στον υπέρτατο βαθμό το ζήτημα τού μνημείου τής Ορθοδοξίας, προκειμένου όχι μόνο να στρέψει το βλέμμα των ισχυρών δυνάμεων πάνω της όσο κυρίως για να σύρει την Ελλάδα στο «τραπέζι των διαπραγματεύσεων» όσον αφορά τα μεταξύ μας θέματα.

Η Τουρκία γνωρίζει καλά, ότι λόγω ισχυρών οικονομικών και στρατιωτικών συμφερόντων που φέρουν τα δυτικά κράτη νότια της Κρήτης (λχ. η αμερικανική βάση στη Σούδα) και πλησίον του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων (για τις γεωτρήσεις), θα ήταν ιδιαίτερα παρακινδυνευμένο και τελείως απερίσκεπτο από μέρους της να προβεί σε κάποια ενέργεια (πέρα από τις εμφατικές δηλώσεις της) που θα οξύνει τα «πνεύματα» με την Ευρώπη και τη Δύση σε σημείο ακραίο. Γιατί δεν πρέπει να μας διαφεύγει και κάτι ακόμα.

Ακόμα και αν οι σύμμαχοί μας έχουν εκφραστεί δημοσίως, ότι το Αιγαίο αποτελεί μία υπόθεση που αφορά μόνο τις δύο χώρες, ωστόσο δεν παύει, η Ελλάδα να είναι μέλος των περισσότερων διεθνών και (κυρίως) ευρωπαϊκών οργάνων , οπότε δεσμεύονται θεσμικά απέναντί της.

Η τουρκική διπλωματία, μετά το φιάσκο με το μεταναστευτικό, θεωρεί ότι η Αγία Σοφία είναι μία «εύπεπτη» λύση που παρά τη θύελλα αντιδράσεων που θα ξεσηκώσει, επειδή δεν θίγονται ζωτικά συμφέροντα των Δυτικών, θα λάβει πολύ περιορισμένες διαστάσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, έτσι έχουν τα πράγματα ή είναι πολύ διαφορετικά;

Τι μπορούμε και πρέπει να περιμένουμε από εδώ και πέρα όσον αφορά τόσο τις αντιδράσεις που θα προκύψουν μετά τη συγκεκριμένη απόφαση όσο και πώς θα διαχειριστεί το ζήτημα από εδώ και εξής το τουρκικό κράτος; Θεωρώ, ότι η Τουρκία, έχοντας δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα στο λιβυκό μέτωπο, ταυτόχρονα με μία (νέα) συριακή κρίση να καραδοκεί, βρίσκεται σε αρκετή σύγχυση. Κάτω από το πρίσμα αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται η διαχείριση και η αντιμετώπιση τού συγκεκριμένου ζητήματος.

Η συγκεκριμένη απόφαση ήθελε να καταδείξει, ότι η Τουρκία βρίσκεται στις επάλξεις. Παράλληλα, όπως ήδη μπορεί να εικάσει κάποιος, η απόφαση αυτή για μετατροπή τού μνημείου σε τζαμί θα θέσει σε κίνδυνο τις ρωσοτουρκικές σχέσεις, που ήδη βρίσκονται σε σημείο καμπής, λόγω της Λιβύης και της μη χρήσης των S400.

Ωστόσο πιστεύω, ότι ο Ερντογάν για τη μετατροπή τού μνημείου σε θρησκευτικό τέμενος, θεωρώ ότι κινήθηκε υπό το πρίσμα δύο τινών: το πρώτο είναι, η οποιαδήποτε αντίδραση από τα κράτη που επιχειρούν στο αντίθετο από το δικό του στρατόπεδο στη Λιβύη, ενδεχομένως να δείξει και τον άμεσο υπαίτιο του τελευταίου χτυπήματος στην τουρκική βάση (μπορεί αυτό να αποτελεί μία εικασία, ωστόσο γνωρίζουμε πολύ καλά τον τρόπο που ενεργεί η γειτονική χώρα, όταν θέλει να πετύχει τους σκοπούς της), το δεύτερο είναι, με βάση τις τελευταίες δηλώσεις Λαβρόφ περί ανακωχής στο λιβυκό μέτωπο, αν και κατά πόσο αυτές, μετά τη συγκεκριμένη απόφαση, θα λάβουν «σάρκα και οστά».

Αναμένοντας τις εξελίξεις που είναι ιδιαίτερα καταιγιστικές, αυτό που μπορούμε να ισχυριστούμε με σιγουριά είναι, ότι ο Τούρκος Πρόεδρος, ως άλλος «Ιανός», μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας του αναμένει πώς θα αντιμετωπίσουν το ζήτημα η Γαλλία και η Ρωσία και αν η αντίδραση θα μεταφερθεί στο λιβυκό μέτωπο. Και τότε θα «αναδείξει» το ανάλογο πρόσωπο. Πάντως, αν θέλουμε να εστιάσουμε στο διάγγελμά του εμμέσως πλην σαφώς θέτει υπό αμφισβήτηση τον ίδιο το κεμαλισμό: «ακυρώνουμε την πληρωμένη είσοδο, καθώς η Αγιά Σοφιά εγκαταλείπει το μουσειακό καθεστώς.

Η κοινή παγκόσμια κληρονομιά της Αγιάς Σοφιάς θα συνεχίσει να αγκαλιάζει όλο τον κόσμο με τρόπο ειλικρινή και αυθεντικό…..Το ζήτημα αφορά την κυριαρχία της Τουρκίας». Θεωρώ, ότι η τελευταία φράση τού Ερντογάν ακυρώνει ευθέως την ίδια την Ιστορία της χώρας του, καθώς ουσιαστικά αφήνει αιχμές ως προς τον τρόπο που έδρασαν ο Κεμάλ και οι πολιτικοί επίγονοί του στα διπλωματικά ζητήματα, που όπως ισχυρίζεται ο Τούρκος Πρόεδρος είχαν αρνητικό αντίκτυπο στη υπόσταση τού κράτους. Μένει να δούμε πώς μετά το συγκεκριμένο διάγγελμα θα αντιδράσει το κεμαλικό κόμμα και οι προοδευτικές φωνές τής χώρας.

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίσει την απόφαση, θέτοντας στο τραπέζι το κλείσιμο τού τουρκικού Προξενείου στην Κομοτηνή και το καθεστώς τής οικίας τού Κεμάλ στην Θεσσαλονίκη που λειτουργεί ως μουσείο.

Πάντως, η απόφαση αυτή του τουρκικού ΣτΕ θυμίζει τον τρόπο που έδρασε ο ISIS απέναντι στην Παλμύρα (ένα ακόμα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς)… «Βίοι (ιδεολογικά) ταυτιζόμενοι»

Η Άννα Κωνσταντινίδου είναι Ιστορικός- Διεθνολόγος, Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου & Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Ερευνήτρια στη Νομική Σχολή ΑΠΘ και Εξωτερική Συνεργάτιδα της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου (ΑΔΙΣΠΟ).

Γεώργιος-Κωνσταντίνος Γαϊτανάκης, Ανδρέας Βλασταράς, Νικόλαος Βάσσος, Γεώργιος Λημναίος και Κωνσταντίνος Χ. Ζηκίδης: συστήματα έρευνας και ιχνηλάτησης υπέρυθρης ακτινοβολίας (IRST) ως μία προσέγγιση εναντίον δυσδιάκριτων (Stealth) στόχων

on Sunday, 12 May 2019. Posted in Ένοπλες Δυνάμεις

 
Σύνοψη
Εδώ και πάνω από μισό αιώνα, το ραντάρ αποτελεί αδιαμφισβήτητα τον πιο σημαντικό αισθητήρα στο πεδίο της μάχης, ιδίως στον αεροπορικό τομέα. Τα συστήματα ραντάρ ανέκαθεν ανταγωνίζονταν τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, τα οποία προσπαθούν να παρεμποδίσουν την ανίχνευση και την ιχνηλάτηση με τη χρήση διαφόρων τεχνικών παρεμβολής. Εντούτοις, η εμφάνιση της τεχνολογίας stealth ή χαμηλής παρατηρησιμότητας (low observable) από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 αποτέλεσε μία κρίσιμη αλλαγή, ως μία έμπρακτη αμφισβήτηση της κυριαρχίας του ραντάρ. Έτσι, επανεξετάστηκαν άλλες περιοχές του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, σε μια προσπάθεια να υποκατασταθεί ή να συμπληρωθεί το ραντάρ. Ως εκ τούτου, η εκμετάλλευση της υπέρυθρης ακτινοβολίας φαίνεται να είναι μια βιώσιμη προσέγγιση. Ακόμη κι αν έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για την ελαχιστοποίηση της υπέρυθρης υπογραφής των μαχητικών αεροσκαφών, είναι αδύνατον να καταστεί εντελώς αόρατο στο υπέρυθρο φάσμα ένα ταχέως κινούμενο αεριωθούμενο αεροσκάφος, προωθούμενο από θερμά καυσαέρια. Τα συστήματα έρευνας και ιχνηλάτησης υπέρυθρης ακτινοβολίας (συστήματα InfraRed Search & Track ή IRST) προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τα παραδοσιακά συστήματα ραντάρ, όπως παθητική λειτουργία, αντοχή στην παρεμβολή και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, μεγάλες αποστάσεις αποκάλυψης. Από την άλλη, δεν υπάρχει άμεση μέτρηση της απόστασης του στόχου, όπως στην περίπτωση του ραντάρ. Η εργασία αυτή ξεκινά με μία αναφορά στις στρατιωτικές εφαρμογές της υπέρυθρης ακτινοβολίας, ακολουθούμενη από μία συνοπτική παρουσίαση επί των σύγχρονων συστημάτων IRST. Στη συνέχεια προτείνεται μία προσέγγιση στην εκτίμηση της απόστασης αποκάλυψης ενός αεριωθούμενου μαχητικού από ένα σύστημα IRST. Η προσέγγιση βασίζεται στη μοντελοποίηση ενός τυπικού στροβιλοανεμιστήρα (Turbofan) κινητήρα και ενός σύγχρονου συστήματος IRST. Κατά την προσομοίωση, εξετάστηκαν διάφορες καιρικές συνθήκες και διαφορετικά οπτικά πεδία (Field Of View). Αποδεικνύεται ότι, υπό ευνοϊκές συνθήκες, η απόσταση αποκάλυψης ενός αεροκινητήρα χωρίς χρήση μετάκαυσης, σε οπίσθια θέαση, βρίσκεται στην τάξη των 100 km ή ακόμα περισσότερο, ξεπερνώντας έτσι την αναμενόμενη επίδοση ενός τυπικού ραντάρ αεροσκάφους εναντίον δυσδιάκριτου στόχου (Stealth).

1 Εισαγωγή

Η υπέρυθρη ακτινοβολία (Infrared radiation – IR) είναι μη ορατή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, με μήκη κύματος μεγαλύτερα από αυτό του ερυθρού φωτός, η οποία τυπικά καλύπτει το φάσμα από τα 300 GHz (μήκος κύματος 1 mm ή 1000 μm) έως τα 430 THz (0,7 μm). Κάθε αντικείμενο με θερμοκρασία πάνω από το απόλυτο μηδέν εκπέμπει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, κυρίως στο υπέρυθρο φάσμα. Αντικείμενα σε υψηλότερες θερμοκρασίες εκπέμπουν επίσης και ορατό φως, όπως στην περίπτωση του λαμπτήρα πυρακτώσεως. Η φασματική πυκνότητα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέμπεται από ένα μέλαν σώμα σε θερμική ισορροπία δίδεται από τον νόμο του Planck [1].

Καθώς η υπέρυθρη ακτινοβολία διαδίδεται μέσω της ατμόσφαιρας, απορροφάται από υδρατμούς, διοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδιο του αζώτου κ.λπ. Ως εκ τούτου, μόνο συγκεκριμένα “παράθυρα” (οι υποπεριοχές των 3-5 και 8-12 μm) επιτρέπουν ικανοποιητική διάδοση. Στην Εικόνα 1 απεικονίζεται η μεταδοτικότητα (transmittance) της ατμόσφαιρας σε 1 ναυτικό μίλι στο επίπεδο της θαλάσσης [2]. Η μεταδοτικότητα γενικώς βελτιώνεται καθώς αυξάνει το υψόμετρο.

Όσον αφορά την περίπτωση ενός αεροπλάνου, αυτό παρουσιάζει μία περίπλοκη θερμική υπογραφή, η οποία προέρχεται από τα ακόλουθα τμήματα:

  • Τα θερμά τμήματα του κινητήρα (κεντρικό τμήμα του κινητήρα, οπίσθια όψη του στροβίλου, σώμα και εσωτερική επιφάνεια των πτερυγίων ελέγχου του ακροφυσίου εξαγωγής).
  • Τα καυσαέρια του κινητήρα (εκπομπές από την καύση του καυσίμου, κυρίως διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμοί).
  • Την δομή του αεροσκάφους, που περιλαμβάνει όλες τις εξωτερικές επιφάνειες των πτερύγων, της ατράκτου, της καλύπτρας κ.λπ., καθώς και ηλιακές και επίγειες αντανακλάσεις και το κρουστικό κύμα Mach (αεροδυναμική θέρμανση).

Επομένως, κάθε όχημα που πετάει στον αέρα εκπέμπει αναπόφευκτα θερμική ακτινοβολία, η οποία μπορεί να ανιχνευθεί, εάν παρουσιάζει επαρκή αντίθεση με το ψυχρό υπόβαθρο.

Η πιο συνηθισμένη διάταξη που εκμεταλλεύεται αυτό το χαρακτηριστικό εναντίον ενός στόχου αέρος είναι ο πύραυλος υπέρυθρης αναζήτησης, ο οποίος ανιχνεύει τη θερμότητα και έχει ιστορία πάνω από μισό αιώνα. Εκτός από την καθοδήγηση με βάση της θερμότητα, τα Συστήματα Έρευνας και Ιχνηλάτησης Υπέρυθρης Ακτινοβολίας (InfraRed Search & Track ή IRST, όπως θα αναφέρονται στη συνέχεια) έχουν χρησιμοποιηθεί από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 για ανίχνευση και στόχευση, στο πεδίο αέρος-αέρος. Τα συστήματα IRST, ως παθητικοί αισθητήρες, παρέχουν σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς δεν προειδοποιούν τον αντίπαλο. Επιπλέον, δεν μπορούν να παρεμβληθούν τόσο εύκολα όσο το ραντάρ. Προσφέρουν επίσης καλύτερη γωνιακή ανάλυση σε σχέση με το ραντάρ, αλλά δεν μπορούν να μετρήσουν απευθείας την απόσταση.

Εικόνα 1

Εικόνα 1: Η μεταδοτικότητα (transmittance) IR της ατμόσφαιρας στο επίπεδο της θαλάσσης για διάστημα 1 ναυτικού μιλίου [2]. Τα πιο χρήσιμα «παράθυρα» είναι το μεσαίου κύματος (mid-wave IR – MWIR) με μήκος κύματος 3-5 μm και το μακρού κύματος (long wave IR – LWIR) με μήκος κύματος 8-12 μm.

Στο σύγχρονο πεδίο μάχης που διεξάγεται σε αέρα, θάλασσα και ξηρά, εκτός από τα μαχητικά αεροσκάφη, η τεχνολογία IRST χρησιμοποιείται σε ναυτικά συστήματα αεράμυνας, καθώς και σε συστήματα προστασίας των αρμάτων μάχης (Active Protection Systems – APS). Με την αξιοποίηση της συγχώνευσης δεδομένων (data fusion) στα σύγχρονα συστήματα μάχης, καθίσταται δυνατή η επίτευξη σημαντικών βελτιώσεων στην αποτελεσματικότητα τους, με τον συνδυασμό, τη διασύνδεση και τη συσχέτιση δεδομένων από πολλούς αισθητήρες και πηγές, όπως το ραντάρ και το σύστημα IRST (απόσταση – γωνιακή ακρίβεια) [3].

Από την άλλη πλευρά, τα συστήματα υπέρυθρης ακτινοβολίας είναι πιο ευαίσθητα από τα ραντάρ σε αντίξοες καιρικές συνθήκες. Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο της τεχνολογίας ραντάρ, τα συστήματα IRST εγκαταλείφθηκαν στις Η.Π.Α. πριν από 15-20 χρόνια, με το αξιοσέβαστο F-14D Tomcat να αποτελεί το τελευταίο μαχητικό εξοπλισμένο με IRST.

Τα αεροσκάφη (Α/Φ) χαμηλής παρατηρησιμότητας ή Stealth, πέραν της μειωμένης ραδιοδιατομής τους (Radar Cross Section – RCS), κάνουν χρήση τεχνικών που ελαττώνουν επίσης την θερμική τους υπογραφή. Τέτοιες τεχνικές είναι η χρήση κινητήρων χωρίς μετακαυστήρα (όπως στην περίπτωση του F-117 και του B-2), η χρήση στροβιλοανεμιστήρων κινητήρων (turbofan) με μεγάλο λόγο παράκαμψης (όπου η ροή παράκαμψης χρησιμοποιείται για να ψύξει τα καυσαέρια) και η τοποθέτηση των ακροφυσίων εξαγωγής στην άνω πλευρά, σε μία προσπάθεια απόκρυψης των θερμών καυσαερίων από κάτω (όπως στην περίπτωση του Β-2). Μερικά Α/Φ χρησιμοποιούν το καύσιμό τους ως ψυκτικό υγρό, μεταφέροντας πλεονάζουσα θερμότητα σε αυτό, όπως π.χ. το F-35. Παρ’ όλες αυτές τις προσπάθειες, είναι απλά αδύνατο να εξαφανιστεί στο υπέρυθρο φάσμα μία πηγή θερμότητας όπως ένα Α/Φ που πετά με μεγάλη ταχύτητα. Για τον λόγο αυτό, διαφαίνεται ότι τα συστήματα IRST αποτελούν μία προσέγγιση με προοπτικές εναντίον δυσδιάκριτων στόχων (“stealth”).

Εν αντιθέσει με τις Η.Π.Α., οι Ρώσοι δεν εγκατέλειψαν ποτέ το IRST, εξοπλίζοντας τα περισσότερα μαχητικά τους με τέτοια συστήματα, από τη δεκαετία του ’60. Οι Κινέζοι, οι οποίοι προοδεύουν γρήγορα στη σχεδίαση χαμηλής παρατηρησιμότητας, εξοπλίζουν το Chengdu J-20 και το Shenyang FC-31 με προηγμένα ηλεκτρο-οπτικά συστήματα, τα οποία εμφανίζουν ομοιότητες με τα αντίστοιχα του F-35. Επιπλέον, τις τελευταίες δεκαετίες, όλα τα σύγχρονα ευρωπαϊκά μαχητικά (Rafale, Eurofighter Typhoon, Gripen NG, τα οποία ανεπίσημα αναφέρονται και ως «euro-canards», καθώς διαθέτουν όλα ριναία πηδάλια ή canards) διαθέτουν συστήματα IRST τελευταίας γενιάς, με αυξημένες δυνατότητες. Μετά από αυτές τις εξελίξεις, οι οποίες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο το αμερικανικό πλεονέκτημα της τεχνολογίας χαμηλής παρατηρησιμότητας, οι Αμερικανοί πρόσφατα ανακάλυψαν εκ νέου τα συστήματα IRST, προσπαθώντας να καλύψουν την απόσταση από την Ευρώπη και τη Ρωσία.

Στην επόμενη ενότητα, παρουσιάζονται στρατιωτικές εφαρμογές της υπέρυθρης ακτινοβολίας και τα σύγχρονα συστήματα IRST. Στην 3η ενότητα, παρουσιάζεται το μαθηματικό μοντέλο ενός σύγχρονου IRST, με σκοπό την εκτίμηση της απόστασης αποκάλυψης ενός μοντέλου στροβιλοανεμιστήρα, υπό διάφορες καιρικές συνθήκες και πεδία θέασης. Τα αποτελέσματα της προσομοίωσης είναι εύλογα, ενώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες δείχνουν εξαιρετικές επιδόσεις.

2 Ιστορικό Υπόβαθρο και Σύγχρονες Τάσεις

Όπως αναφέρθηκε, μία από τις πρώτες στρατιωτικές εφαρμογές που βασιζόταν στην υπέρυθρη ακτινοβολία ήταν ο πύραυλος υπέρυθρης αναζήτησης (“heat seeker”). Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο AIM-9 Sidewinder. Η ανάπτυξη ξεκίνησε αμέσως μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1946. Δέκα χρόνια αργότερα, ο AIM-9A/B είχε τεθεί σε παραγωγή. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε από το Αμερικανικό Ναυτικό. Υπερέχοντας σε επιδόσεις από τον αντίστοιχο πύραυλο της Αμερικανικής Αεροπορίας, τον AIM-4 Falcon, τελικά χρησιμοποιήθηκε και στα μαχητικά της Αμερικανικής Αεροπορίας. Τα αρχικά μοντέλα (έως την έκδοση AIM-9J) χρησιμοποιούσαν αισθητήρα PbS στη ζώνη βραχέως κύματος (short-wave IR – SWIR, 1,9-2,6 μm), ενώ τα επόμενα μοντέλα (από τον AIM-9L έως τον AIM-9P) ήταν εξοπλισμένα με αισθητήρα InSb (MWIR, 4 μm), επιτρέποντας εμπλοκές ολικής θέασης (“all aspect”), δηλαδή επίθεση από όλες τις κατευθύνσεις, όχι μόνο από το οπίσθιο μέρος.

Με κάθε νέα έκδοση του ΑΙΜ-9, υπήρχαν βελτιώσεις που αφορούσαν κυρίως την εμβέλεια του πυραύλου και το σύστημα καθοδήγησης, καθώς η πιο προηγμένη τεχνολογία αισθητήρων επέτρεπε μεγαλύτερες αποστάσεις ανίχνευσης, ενώ ήταν πιο αποτελεσματική στην απόρριψη των αντιμέτρων υπερύθρων (InfraRed Counter Measures – IRCM), όπως οι θερμοβολίδες (flares). Η πιο πρόσφατη έκδοση είναι ο AIM-9X Block II, ο οποίος χρησιμοποιεί αισθητήρα διάταξης εστιακού επιπέδου (Focal Plane Array), στη ζώνη MWIR. Ο AIM-9X μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως όπλο επιφανείας-αέρος, εκτός από αέρος-αέρος. Άλλοι πύραυλοι αέρος-αέρος υπέρυθρης αναζήτησης είναι ο βρετανικός ASRAAM, ο IRIS-T (προέκυψε από ένα πολυεθνικό πρόγραμμα με επικεφαλής τη Γερμανία, στο οποίο συμμετείχε και η Ελλάδα), ο γαλλικός MICA IR (πύραυλος μέσης εμβελείας, με data link, αισθητήρα δύο ζωνών και κατευθυνόμενη ώση) και ο ρωσικός R-73. Αρκετοί σύγχρονοι πύραυλοι διαθέτουν δύο αισθητήρες, καλύπτοντας και τη ζώνη LWIR πέραν της συνήθους MWIR, ώστε να είναι σε θέση να ξεχωρίσουν τον στόχο από θερμοβολίδες ή άλλα “δολώματα”, χρησιμοποιώντας στοιχεία HgCdTe (Mercury Cadmium Telluride).

Μία παρεμφερής οικογένεια πυραύλων είναι τα φορητά αντιαεροπορικά συστήματα, γνωστά και ως MANPADS (Man-Portable Air-Defence Systems), τα οποία είναι πύραυλοι εδάφους-αέρος που εκτοξεύονται από φορητούς εκτοξευτήρες εναντίον χαμηλά ιπτάμενων στόχων (έως 10.000 ft), όπως ελικόπτερα. Οι περισσότεροι εξ αυτών των πυραύλων χρησιμοποιούν υπέρυθρη αναζήτηση, με συστήματα καθοδήγησης παρόμοια με αυτά των πυραύλων αέρος-αέρος που περιεγράφησαν ανωτέρω, συμπεριλαμβανομένης της διάταξης εστιακού επιπέδου για τα συστήματα τελευταίας γενεάς. Παραδείγματα της κατηγορίας αυτής είναι ο αμερικανικός Stinger (οι τελευταίες εκδόσεις του εκμεταλλεύονται επίσης και την υπεριώδη ακτινοβολία – UV), ο γαλλικός Mistral και τα ρωσικά συστήματα Igla και Strela. Η μέγιστη εμβέλεια των πυραύλων αυτών είναι της τάξης των 4 ναυτικών μιλίων.

Μία ακόμα οικογένεια ηλεκτρο-οπτικών συστημάτων είναι τα συστήματα FLIR (Forward Looking IR). Αυτά είναι συνήθως πιο περίπλοκες κάμερες θερμικής απεικόνισης, στη ζώνη MWIR, για χρήση κυρίως αέρος-εδάφους. Παρέχουν υπέρυθρη εικόνα που χρησιμοποιείται για σκοπούς ναυτιλίας, επιτήρησης, αναγνώρισης και στόχευσης, κατά τη διάρκεια ημέρας ή νύχτας. Παραδείγματα συστημάτων που περιλαμβάνουν υποσύστημα FLIR είναι το σύστημα LANTIRN (αποτελούμενο από τα ατρακτίδια ναυτιλίας AN/AAQ-13 και στόχευσης AN/AAQ-14), τα ατρακτίδια AN/AAQ-33 Sniper Advanced Targeting Pod, AN/ASQ-228 Advanced Targeting FLIR (ATFLIR), AN/AAQ-28(V) LITENING, το γαλλικό Damocles, καθώς και το TADS/PNVS (Target Acquisition and Designation Sights, Pilot Night Vision System) των επιθετικών ελικοπτέρων AH-64 Apache. Τα περισσότερα από τα παραπάνω συστήματα είναι επίσης εξοπλισμένα με κάμερες υψηλής ανάλυσης ορατού φάσματος, διάταξη laser για αποστασιομέτρηση, καθώς και διάταξη κατάδειξης laser για σκοπούς στόχευσης. Πολλά ελικόπτερα είναι εφοδιασμένα με συστήματα FLIR, προκειμένου να εκτελούν παρακολούθηση ημέρα και νύχτα.

Εικόνα 2

Εικόνα 2: Ένα Phantom F-4B με την κεφαλή του υπέρυθρου αισθητήρα AAA-4, τοποθετημένη κάτω από το ραντάρ. Λόγω των βελτιώσεων στους AIM-9 Sidewinder και της περιορισμένης χρησιμότητάς του, ο αισθητήρας αυτός δεν διατηρήθηκε σε επόμενες εκδόσεις του F-4 [4].

Τα συστήματα IRST είναι συσκευές που δεν παρέχουν εικόνα αλλά χρησιμοποιούνται για σκοπούς ανίχνευσης και στόχευσης αέρος-αέρος. Αρχικά εκμεταλλεύονταν τη ζώνη LWIR, ενώ μεταγενέστερα LWIR ή MWIR. Τα πρώτα συστήματα IRST εμφανίσθηκαν γύρω στο τέλος της δεκαετίας του ’50 – αρχές δεκαετίας του ’60, σε αμερικανικά Α/Φ αναχαίτισης, όπως τα F-101 Voodoo, F-102 Delta Dagger και F-106 Delta Dart. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης στο F-8E Crusader, το F-4 Phantom (βλ. Εικόνα 2) και στα σουηδικά J-35A και J-35F-2 Draken. Αυτά ήταν απλοί αισθητήρες υπέρυθρης ακτινοβολίας, που πραγματοποιούσαν οριζόντια σάρωση και παρείχαν στοιχεία σε μια οθόνη κάτω από την κύρια οθόνη ραντάρ. Οποιοδήποτε υπέρυθρο σήμα λαμβανόταν από τον αισθητήρα, θα δημιουργούσε μία ένδειξη στην οθόνη, επιτρέποντας στον Ιπτάμενο να θέσει χειροκίνητα το ραντάρ στη σχετική γωνία, προσπαθώντας να ανιχνεύσει τον στόχο από το ραντάρ. Αυτά τα πρωτόγονα συστήματα είχαν περιορισμένη χρησιμότητα και εγκαταλείφθηκαν όταν εμφανίστηκαν πιο προηγμένα συστήματα ραντάρ.

Εικόνα 3

Εικόνα 3: Ένα F-14D Super Tomcat του U.S. Navy ετοιμάζεται να συνδεθεί με ένα Α/Φ εναέριου ανεφοδιασμού, με προτεταμένο το ακροσωλήνιο λήψης καυσίμου. Κάτω από τον κώνο του ραντάρ, διακρίνονται τα δύο ηλεκτρο-οπτικά συστήματα, το AN/AXX-1 Television Camera Set (TCS) και το IRST AN/AAS-42 (με τον σκουρόχρωμο θόλο). Το Α/Φ απεσύρθη από την ενεργό υπηρεσία το 2006. Μέχρι την έλευση του F-35, το F-14D ήταν το τελευταίο αμερικανικό μαχητικό εξοπλισμένο με IRST.

Στην δεκαετία του ’90 αναπτύχθηκε το IRST AN/AAS-42, ένας προηγμένος αισθητήρας γραμμικής διάταξης σάρωσης (Scanned Linear Array), στη ζώνη LWIR (αν και αρχικά υπήρχε και ανάλογη διάταξη στη ζώνη MWIR). Χρησιμοποιήθηκε στο Α/Φ F-14D Tomcat (γνωστό και ως Super Tomcat). Ήταν τοποθετημένο κάτω από το ραντάρ και διέθετε έξι διαφορετικές λειτουργίες, παρόμοιες με το ραντάρ AN/APG-71. Σύμφωνα με την αμυντική επιθεώρηση Jane’s, ένα ειδικό πλαίσιο το οποίο ήταν αδρανειακά σταθεροποιημένο στους 3 άξονες επέτρεπε στο σύστημα να ερευνά με ακρίβεια πολλαπλούς όγκους σάρωσης, είτε αυτόματα, είτε υπό τον έλεγχο του πιλότου. Αυτός ήταν ένας αρκετά ικανός αισθητήρας IRST, «σχεδιασμένος να επιτρέπει την πολλαπλή παρακολούθηση στόχων που εκπέμπουν θερμική ενέργεια σε εξαιρετικά μεγάλες αποστάσεις για την επαύξηση της πληροφορίας που παρέχεται από συμβατικά τακτικά ραντάρ». Νεότερες εκδόσεις αυτού του αισθητήρα τοποθετήθηκαν στη συνέχεια σε μαχητικά εξαγωγής, όπως το F-15SG Eagle που παρήγγειλε η Σιγκαπούρη, ως μέρος του συστήματος αισθητήρων «TIGER Eyes».

Όμως, το F-14D απεσύρθη από το USN το 2006. Την ίδια εποχή, η USAF ήταν απρόθυμη να υιοθετήσει έναν αισθητήρα IRST, αποφασίζοντας να μην χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη του AIRST (Advanced IRST), το οποίο θα εξόπλιζε το F-22 Raptor. Δεδομένου ότι τότε δεν υπήρχε άλλο ανάλογο σύστημα στο αμερικανικό οπλοστάσιο, η απόφαση αυτή άφησε για μερικά χρόνια τις ΗΠΑ χωρίς κάποιο μαχητικό που να διαθέτει IRST.

Η κατάσταση αυτή πλέον αλλάζει και οι ΗΠΑ φαίνεται ότι επαν-ανακαλύπτουν το IRST:

  • Το F-35 είναι εξοπλισμένο με δύο ηλεκτρο-οπτικά συστήματα, το Κατανεμημένο Σύστημα Διαφράγματος (Distributed Aperture System – DAS) AN/AAQ-37 και το Ηλεκτρο-οπτικό σύστημα σκόπευσης (Electro-Optical Targeting System – EOTS) AN/AAQ-40. Το DAS είναι ένα σύστημα που λειτουργεί σε δύο ζώνες (MWIR και LWIR) και περιλαμβάνει 6 υπέρυθρους αισθητήρες γύρω από το αεροπλάνο για σφαιρική κάλυψη, παρέχοντας εικόνα ημέρα και νύχτα, ενώ παράλληλα δρα ως ένα σύστημα αποκάλυψης πυραύλου (Missile Approach Warning System) καθώς και ως IRST. Το EOTS συνδυάζει λειτουργία FLIR και IRST, κυρίως για σκοπούς αέρος-εδάφους, ενώ μοιράζεται πολλές κοινές βαθμίδες με το Sniper Advanced Targeting Pod, αν και είναι τοποθετημένο εσωτερικά και όχι ως ατρακτίδιο. Ένα αναβαθμισμένο EOTS έχει προταθεί να αντικαταστήσει το υφιστάμενο σε νεότερες εκδόσεις του F-35, το οποίο θα διαθέτει διάφορες βελτιώσεις, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας στη ζώνη SWIR.
  • Το 2015, το USN ενέκρινε την παραγωγή χαμηλού ρυθμού του συστήματος αισθητήρα IRST21, με σκοπό να εξοπλίσει τα F/A-18 Super Hornet με IRST. Ο αισθητήρας IRST21 βασίζεται στο παλαιότερο IRST AN/AAS-42 και τοποθετείται στην εμπρόσθια πλευρά της κεντρικής εξωτερικής δεξαμενής καυσίμου του F/A-18E/F. Ο IRST21 είναι και ο κύριος αισθητήρας του Legion Pod, ενός συστήματος αισθητήρα πολλαπλών λειτουργιών, το οποίο υποστηρίζει συνεργατικές επιχειρήσεις σκόπευσης. Το 2017, το Legion Pod επιλέχθηκε για τα F-15C των ΗΠΑ.
  • Παράλληλα, παρουσιάστηκε το IRST OpenPod, ως μία μελλοντική λύση που παρέχει στόχευση, επικοινωνίες, LIDAR και άλλες επιλογές. Το OpenPod αποτελεί εξέλιξη του ατρακτιδίου LITENING, με την ενσωμάτωση τεχνολογίας IRST που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη για το PIRATE και το SkyWard.
Εικόνα 4

Εικόνα 4: Ένα F-16 εξοπλισμένο με το σύστημα αισθητήρα Legion Pod. Η εγκατάσταση και οι σχετικές πτητικές δοκιμές έχουν ολοκληρωθεί για το F-16 (εικόνα από την ιστοσελίδα του κατασκευαστή).

Όσον αφορά την Ευρώπη, όλα τα σύγχρονα Ευρωπαϊκά μαχητικά διαθέτουν εξελιγμένα συστήματα IRST, ως ακολούθως (με την σειρά που εμφανίσθηκαν):

  • Το γαλλικό Rafale διαθέτει το OSF (Optronique Secteur Frontal ή Front Sector Optronics – FSO), το οποίο περιλαμβάνει IRST/FLIR δύο ζωνών, κάμερα TV και αποστασιόμετρο laser, για επιτήρηση και στόχευση αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους. Αποτέλεσε το πρώτο δυτικό σύστημα IR δύο ζωνών (MWIR και LWIR). Όμως, στο τρέχον στάνταρ του Rafale (F3), το OSF διατηρεί μόνο το υποσύστημα TV/Laser, καθώς το υποσύστημα IR θεωρείται απαρχαιωμένο (obsolete) και πρόκειται να αντικατασταθεί με ένα αναβαθμισμένο στο επόμενο στάνταρ F4.
  • Το Eurofighter Typhoon χρησιμοποιεί το Passive InfraRed Airborne Track Equipment (PIRATE) της κοινοπραξίας EuroFirst, ένα σύστημα IRST/FLIR διπλής ζώνης, το οποίο μπορεί να αποκαλύψει και να ιχνηλατήσει στόχους αέρος και εδάφους και να παράσχει απεικόνιση FLIR για πτήση σε χαμηλά ύψη και ναυτιλία παντός καιρού για επιχειρήσεις ημέρα και νύχτα. Αναφέρεται επίσης ότι εκτελεί παθητική αποστασιομέτρηση.
  • Το JAS 39E/F Gripen NG διαθέτει το SkyWard το οποίο βασίζεται στην εμπειρία που αποκτήθηκε από το PIRATE του Eurofighter Typhoon. Το σύστημα αυτό χρησιμοποιεί έναν αισθητήρα διάταξης εστιακού επιπέδου (Focal Plane Array) στη ζώνη LWIR (με την δυνατότητα διπλής ζώνης ως ενδεχόμενη αναβάθμιση) και έχει αναφερθεί ότι είναι “ικανό να ανιχνεύει δυσδιάκριτους στόχους (χαμηλού RCS) σε αποστάσεις συμβατές με την εξαπόλυση πυραύλου πέραν του οπτικού πεδίου (Beyond Visual Range)”. Το SkyWard υποστηρίζεται ότι παρουσιάζει αντι-στελθ ικανότητες, καθώς “ορισμένες βαφές απορρόφησης υπέρυθρης ακτινοβολίας προκαλούν μεγαλύτερη τριβή από τις συνήθεις επιφάνειες και αυτό προκαλεί αεροδυναμική τριβή την οποία μπορεί να ανιχνεύσει το IRST”, σύμφωνα με εκπροσώπους της εταιρείας [5]. Μπορεί επίσης να εκτελέσει “κινητική αποστασιομέτρηση” (kinetic ranging), όπου το φέρον Α/Φ πραγματοποιεί έναν συγκεκριμένο ελιγμό και η απόσταση του στόχου υπολογίζεται από την μεταβολή της γωνίας αζιμουθίου του στόχου. Η απόσταση του στόχου μπορεί να εκτιμηθεί και με τη βοήθεια ενός άλλου Gripen μέσω τριγωνισμού, με ανταλλαγή δεδομένων μέσω του ασύρματου δικτύου TAU-Link (Tactical Air Unit data link).
Εικόνα 5

Εικόνα 5: Το 101KS-V IRST του Sukhoi Su-57 (παλαιότερα γνωστό ως T-50 ή PAK-FA) φαίνεται μπροστά και δεξιά από την καλύπτρα (εικόνα από την ιστοσελίδα της κατασκευάστριας UAC).

Στην Ρωσία, τα μαχητικά τους, όπως το MiG-23, το Su-27 και το MiG-31, εξοπλίζονται με IRST από την δεκαετία του ’60. Τα συστήματα IRST χρησιμοποιούνται στα ρωσικά μαχητικά ως αντιστάθμισμα έναντι των πιο εξελιγμένων ραντάρ των δυτικών μαχητικών. Με τον τρόπο αυτό, θα ήταν δυνατή η πρόσκτηση εχθρικού Α/Φ από τα ρωσικά μαχητικά σε επαρκείς αποστάσεις, χωρίς να προειδοποιείται το εχθρικό Α/Φ. Σύγχρονα ρωσικά συστήματα IRST είναι το OLS-27/30/35 για την οικογένεια του Flanker και το OLS-29 για την οικογένεια Mig-29/35. Επίσης, το 101KS-V (OLS-50M) είναι ένα εξελιγμένο IRST που αναπτύσσεται ως μέρος του ηλεκτρο-οπτικού συστήματος 101KS Atoll για το μαχητικό 5ης γενεάς Su-57. Το IRST 101KS-V αναφέρεται ότι βασίζεται στην τεχνολογία υπέρυθρου φωτοφωρατή κβαντικού φρέατος (Quantum Well Infrared Photodetector – QWIP), η οποία λειτουργεί σε πολύ ευρύτερο φασματικό εύρος ζώνης, το οποίο περιλαμβάνει την ζώνη πολύ μακρού κύματος 15 μm, ώστε να ανιχνεύει πολύ ψυχρούς στόχους.

Η Κίνα κινείται ταχέως στον τομέα των μαχητικών 5ης γενεάς για να καλύψει την απόσταση, αναπτύσσοντας το Chengdu J-20 και το Shenyang FC-31, κατ’ αναλογία με τον συνδυασμό F-22 και F-35. Το ηλεκτρο-οπτικό σύστημα στόχευσης EOTS-89 και το IRST EORD-31 αναπτύσσονται για τα J-20 και J-31. Διαφημιστικά φυλλάδια αναφέρουν αποστάσεις αποκάλυψης 150 km για το B-2 και 110 km για το F-22. Αμφότερα τα J-20 και FC-31, αναφέρεται ότι διαθέτουν επίσης κατανεμημένο σύστημα διαφράγματος παρόμοιο με το DAS του F-35. 

3 Μοντελοποίηση του Κινητήρα, των Καιρικών Συνθηκών και του Αισθητήρα IRST

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, ανακύπτει το ακόλουθο ερώτημα: ποια είναι η μέγιστη απόσταση από την οποία μπορεί να ανιχνευθεί ένα δυσδιάκριτο μαχητικό τεχνολογίας στελθ από έναν αισθητήρα IRST; Επιπλέον, ποιες είναι οι πιο σημαντικές παράμετροι που επηρεάζουν την απόσταση αυτή;

Με σκοπό την απάντηση των ερωτημάτων αυτών, έγιναν τα ακόλουθα βήματα:

  • Μοντελοποίηση του κινητήρα του Α/Φ – στόχου, με βάση τα χαρακτηριστικά ενός τυπικού στροβιλοανεμιστήρα (turbofan), όπως ο κινητήρας F135 του F-35.
  • Ανάλυση των καιρικών συνθηκών και της ατμοσφαιρικής μεταδοτικότητας, χρησιμοποιώντας τον κώδικα MODTRAN.
  • Ανάλυση του αισθητήρα IRST, δηλαδή του φωτοανιχνευτή (detector), του οπτικού συστήματος κ.λπ., χρησιμοποιώντας χαρακτηριστικά και παραμέτρους που προσιδιάζουν στα συστήματα PIRATE ή SkyWard.
  • Εκτίμηση της μέγιστης απόστασης αποκάλυψης με βάση τη διαφορά ραδιομετρικής έντασης (radiant intensity) μεταξύ του στόχου και του υποβάθρου.

Ο στροβιλοανεμιστήρας είναι σήμερα ο πιο κοινός τύπος αεροκινητήρα, προσφέροντας περισσότερη ώση και χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμου σε σχέση με παλαιότερους στοβιλωθητές κινητήρες (turbojet), στις συνήθεις συνθήκες πτήσης (υψηλή υποηχητική έως χαμηλή υπερηχητική ταχύτητα). Υπάρχουν διάφορες αναλύσεις πάνω στη λειτουργία ενός στροβιλοανεμιστήρα, όπως π.χ. [6] [7]. Ο λόγος παράκαμψης (bypass ratio), δηλαδή ο λόγος της ροής μάζας αέρα που παρακάμπτει τον θάλαμο καύσης του κινητήρα προς τη ροή μάζας αέρα που διέρχεται από τον θάλαμο καύσης, για ένα μαχητικό αεροσκάφος είναι μικρότερος από 1:1, π.χ. 0,36:1 για τον κινητήρα Pratt & Whitney F100, που προωθεί το F-16 και το F-15, ή 0,57:1 για τον F135-PW-100 του Α/Φ F-35Α CTOL (συμβατικής απογείωσης και προσγείωσης). Τα μαχητικά αεροσκάφη χρησιμοποιούν κινητήρες με χαμηλούς λόγους παράκαμψης, πράγμα το οποίο αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ της οικονομίας καυσίμου και των απαιτήσεων μάχης, όπως ο υψηλός λόγος ισχύος προς βάρος, η υπερηχητική απόδοση και η δυνατότητα χρήσης μετακαυστήρα. Επιπλέον, η ροή αέρα παράκαμψης ψύχει τα καυσαέρια, μειώνοντας τη συνολική υπέρυθρη υπογραφή του αεροσκάφους.

Όμως, η θερμοκρασία των καυσαερίων δεν είναι πολύ σημαντική σε μεγάλες αποστάσεις, επειδή τα κύρια συστατικά τους, το διοξείδιο του άνθρακα και οι υδρατμοί, παίζουν σημαντικό ρόλο και στην απορρόφηση της υπέρυθρης ακτινοβολίας. Με άλλα λόγια, η ακτινοβολία των καυσαερίων εκπέμπεται σε διακριτές συχνότητες, οι οποίες εξασθενούν πολύ καθώς η απόσταση μεταξύ του στόχου και του IRST αυξάνεται [8]. Εκτιμάται ότι, σε μεγάλες αποστάσεις, η ακτινοβολία των καυσαερίων που προσπίπτει στον αισθητήρα του IRST συνεισφέρει στην ανίχνευση του στόχου λιγότερο από 5%. Σε μικρές όμως αποστάσεις, η εκπεμπόμενη ακτινοβολία δεν έχει ακόμα εξασθενήσει, οπότε τα καυσαέρια αποτελούν την κύρια πηγή ακτινοβολίας για τους πυραύλους υπέρυθρης αναζήτησης. Για παράδειγμα, οι αισθητήρες των MANPADS ή των πυραύλων αέρος-αέρος εμφανίζουν την βέλτιστη απόδοση στο μήκος κύματος των 4,35 μm, το οποίο αντιστοιχεί στην ακτινοβολία που εκπέμπεται από το διοξείδιο του άνθρακα [8].

Στην παρούσα προσέγγιση, το τελευταίο στάδιο του στροβίλου και η εσωτερική επιφάνεια του ακροφυσίου εξαγωγής αποτελούν τις κύριες πηγές ακτινοβολίας. Ο κινητήρας θεωρείται ότι λειτουργεί σε ξηρή ώση (χωρίς χρήση μετακαυστήρα). Όσον αφορά το F-35, η επιφάνεια του ακροφυσίου του κινητήρα F135 εκτιμάται σε 0,32-0,72 m². Για την προσομοίωση, το άνοιγμα του ακροφυσίου θεωρήθηκε ότι είναι 0,51 m². 

3.1 Νόμος του Beer

Σύμφωνα με τον νόμο του Beer (ή νόμο Beer-Lambert):

Τύπος_1α

όπου t είναι η μεταδοτικότητα (transmittance), α είναι ο συντελεστής του μοντέλου καιρού (ή συντελεστής απόσβεσης), που εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή και R είναι η απόσταση του στόχου από τον αισθητήρα. Εκτός από τις καιρικές συνθήκες, ο συντελεστής εξαρτάται από το “ατμοσφαιρικό παράθυρο” όπου ο αισθητήρας επιδεικνύει τη καλύτερη απόδοση. Για την προσομοίωση, εξετάζεται η περίπτωση IRST που λειτουργεί στην περιοχή MWIR, δηλαδή στο ατμοσφαιρικό παράθυρο 3-5 μm. Όσον αφορά τις ατμοσφαιρικές συνθήκες, εξετάστηκαν οι ακόλουθες περιπτώσεις:

  • συνθήκες ξηρασίας (α = 0,05),
  • καθαρή ατμόσφαιρα (α = 0,1),
  • ελαφρά σκόνη ή ομίχλη (α = 0,4),
  • βροχόπτωση (α = 0,8),
  • έντονη βροχόπτωση (α = 1,2). 

3.2 Η Ουράνια Ακτινοβολία (Sky Radiation)

Η ουράνια ακτινοβολία αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για την προσομοίωση, λαμβάνοντας υπόψη ότι και αυτή καταφθάνει στον αισθητήρα ως θόρυβος, μειώνοντας την αντίθεση (contrast) μεταξύ του στόχου και του υποβάθρου. Το γνωστό μοντέλο MODTRAN (MODerate resolution atmospheric TRANsmission) χρησιμοποιήθηκε για την προσομοίωση του μοντέλου καιρικών συνθηκών. Ο κώδικας MODTRAN υπολογίζει την ατμοσφαιρική φασματική μεταδοτικότητα και τις εκπομπές, σε ευθεία γραμμή. Χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες παράμετροι – ρυθμίσεις:

  • Χειμώνας μεσαίου γεωγραφικού πλάτους
  • Ύψος: 10 Km (λίγο περισσότερο από 30.000 ft)
  • Ηλιακή ζενίθια γωνία: 90o
  • Ορατότητα: 10 Km
  • Τύπος αερολυμάτων (aerosol mode): αγροτικής προέλευσης (rural) 

Εικόνα 6: Στο ανωτέρω διάγραμμα, το οποίο προκύπτει από τον κώδικα MODTRAN, ως τιμή ουράνιας ακτινοβολίας μπορεί να θεωρηθεί η εξής: Ε = 2·10-5 W/cm2/micron/sr. Αυτή είναι μία συντηρητική προσέγγιση, καθώς στο παράθυρο 3-4,6 μm, η ουράνια ακτινοβολία είναι μικρότερη από την τιμή αυτή.

 

3.3 Απαιτήσεις Συστήματος

Ακολουθώντας μία προσέγγιση παρόμοια με αυτή του ραντάρ για ανίχνευση σήματος μέσα σε θόρυβο, υπάρχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις που αφορούν την απόδοση ενός IRST. Πιο συγκεκριμένα, η πιθανότητα εντοπισμού (Pd) του στόχου θα πρέπει να είναι υψηλότερη από 95% και ο ρυθμός εσφαλμένων συναγερμών (FAR – False Alarm Rate) θα πρέπει να είναι μία φορά ανά ώρα [10]:

Από το διάγραμμα της πιθανότητας εντοπισμού για δεδομένες τιμές FAR (π.χ. εικ. 4.160 του [10]), μπορεί κανείς να βρει τον απαιτούμενο λόγο σήματος προς θόρυβο SNR (Signal to Noise Ratio). Η τιμή SNR που ικανοποιεί τις προαναφερθείσες απαιτήσεις είναι 5,8.

 

Εικόνα 7: Ανίχνευση στόχου σε περιβάλλον θορύβου [10].

3.4 Το Μοντέλο IRST

Ένας σύγχρονος αισθητήρας IRST θα περιελάμβανε μία διάταξη 640×512 φωρατών (detectors), ενώ σύμφωνα με το [11], η επόμενη γενιά θα έχει μία διάταξη μεγέθους 1024×1024. Υποθέτουμε ότι έχουμε μία τυπική διάταξη 640×512. Το πλαίσιο (frame) που μπορεί να δει ένα IRST εξαρτάται από το οπτικό πεδίο (field of view). Οι ακόλουθες τρεις περιπτώσεις οπτικού πεδίου εξετάστηκαν στην προσομοίωση, οι οποίες είναι αυτές που αναφέρονται για το IRST SkyWard [12]:

  • Ευρύ οπτικό πεδίο (WFOV – Wide Field Of View): 30o × 24o
  • Μεσαίο οπτικό πεδίο (MFOV – Medium Field Of View): 16o × 12.8o
  • Στενό οπτικό πεδίο (NFOV – Narrow Field Of View): 8o × 6,4o

Όσο πιο ευρύ είναι το οπτικό πεδίο, τόσο ευκολότερο είναι να κοιτάξει κανείς προς την κατεύθυνση του στόχου αλλά τόσο περισσότερη ουράνια ακτινοβολία (δηλαδή θόρυβος) θα βρίσκεται εντός του πλαισίου, μειώνοντας την αντίθεση. Από την άλλη πλευρά, ένα στενό οπτικό πεδίο θα παρέχει μια καλή αντίθεση, λόγω της λιγότερης ουράνιας ακτινοβολίας που εισέρχεται στο πλαίσιο, επιτρέποντας την ανίχνευση ενός στόχου από μακριά, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο αισθητήρας κοιτάζει προς τον στόχο. Επομένως, δεν υπάρχει μια τέλεια λύση αλλά μόνο ένας συμβιβασμός στο θέμα αυτό.

Κάθε πλαίσιο χωρίζεται σε εικονοστοιχεία (pixels), ανάλογα με την διάσταση της διάταξης του αισθητήρα. Ένας αισθητήρας με διάταξη 640×512 σημαίνει ότι αυτός είναι ο αριθμός των διακριτών στοιχείων οριζόντια και κάθετα. Όσο αυξάνει ο αριθμός των εικονοστοιχείων, το μέγεθος του καθενός μειώνεται, καθώς και η ουράνια ακτινοβολία που εισέρχεται στο αντίστοιχο στοιχείο ανίχνευσης. Στην προσομοίωση, η ακτινοβολία του στόχου θεωρείται ότι προσπίπτει σε ένα εικονοστοιχείο και όχι σε ένα σύνολο εικονοστοιχείων ή στην ενδιάμεση επιφάνεια. Με τον τρόπο αυτό, η συνολική ακτινοβολία του στόχου μπορεί να αξιοποιηθεί για σκοπούς ανίχνευσης. Επομένως, μία πιο πυκνή διάταξη (με περισσότερα εικονοστοιχεία) σημαίνει ότι λιγότερη ουράνια ακτινοβολία εισέρχεται σε κάθε εικονοστοιχείο, συμπεριλαμβανομένου και του εικονοστοιχείου της ανίχνευσης.

Σύμφωνα με το [13], σε ένα σύγχρονο IRST, το βήμα μεταξύ των εικονοστοιχείων (δηλαδή η απόσταση μεταξύ δύο παρακείμενων εικονοστοιχείων) είναι περίπου 16 μm. Υποθέτοντας ότι το μέγεθος κάθε εικονοστοιχείου είναι περίπου 15,52 μm (97% του βήματος), ο βαθμός κάλυψης της διάταξης εκτιμάται σε 0,94 (94%) [14], η οποία είναι μία ρεαλιστική προσέγγιση, αν και συντηρητική.

3.5 Εκτίμηση της Απόστασης Αποκάλυψης

Ακολουθώντας τη συλλογιστική του [15], η μέγιστη απόσταση R, στην οποία μπορεί να ανιχνευθεί ο στόχος, εκτιμάται σύμφωνα με τον ακόλουθο τύπο:

όπου:

  • D0 είναι το ενεργό διάφραγμα (effective aperture) ή ενεργό διαμέτρημα (effective calibre) του οπτικού συστήματος. Εάν υποθέσουμε ότι το D0 είναι κυκλικό (και συνήθως είναι), τότε η διάμετρος d0 σχετίζεται με την εστιακή απόσταση (focal length) f και τον αριθμό διαφράγματος ανοίγματος ή αριθμό F# (f-number) του οπτικού συστήματος σύμφωνα με την εξίσωση:

Στην προσομοίωση, χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες τρεις τιμές του d0, που αντιστοιχούν στις τρεις διαφορετικές περιπτώσεις οπτικού πεδίου (ευρύ, μεσαίο, στενό):

dw = 15,16 mm, dm = 28,4 mm, dn = 56,8 mm.

  • t είναι ο συντελεστής μεταδοτικότητας (transmittance coefficient) της ατμόσφαιρας, όπως στην εξ. 1 (νόμος του Beer). Εξαρτάται από την απόσταση του στόχου και τις καιρικές συνθήκες [9].
  • t0 είναι ο συντελεστής μεταδοτικότητας του ιδίου του οπτικού συστήματος. Για παράδειγμα, το PIRATE έχει 90 ανακλαστικές επιφάνειες που καθορίζουν τη συνολική εξασθένηση της εισερχόμενης ακτινοβολίας [16]. Έτσι, το t0 αντιστοιχεί στην περαιτέρω εξασθένηση της ακτινοβολίας του στόχου εντός του οπτικού συστήματος. Υποθέτοντας μία ενδιάμεση τιμή για το t0, τέθηκε t0= 0,78, αν και στα σύγχρονα οπτικά συστήματα επιτυγχάνονται ακόμα καλύτεροι (υψηλότεροι) συντελεστές μεταδοτικότητας.
  • D* είναι η ειδική ανιχνευσιμότητα (specific detectivity ή spectral detectability), ένα χαρακτηριστικό των επιδόσεων για κάθε τεχνολογία φωρατή. Σύμφωνα με το [18], για το PIRATE, μία μέγιστη τιμή του D* θεωρείται ότι είναι 1,5·1011 cm⋅√Hz /W για το MWIR. Στην προσομοίωση, υποτέθηκε ότι το D* είναι ίσο με 1,4·1011 cm⋅√Hz /W για τους φωρατές. Μία εμπεριστατωμένη ανάλυση σχετικά με το D* παρέχεται στο [17].
  • F# είναι ο αριθμός F# (f-number), δηλαδή ο λόγος της εστιακής απόστασης του οπτικού συστήματος προς την διάμετρο της διάταξης των φωρατών, όπως φαίνεται στην εξ. 5. Ο αριθμός F# και το μήκος κύματος σχετίζονται με το μέγεθος του οπτικού σημείου περιορισμένης διάθλασης, ως ακολούθως:

όπου d είναι το μέγεθος του φωρατή και λ είναι το μέσο μήκος κύματος. Στην προσομοίωση, d = 15,52 μm και λ = 4,95 μm, οπότε ο αριθμός F# είναι περίπου 1,29.

  • Η γωνία ω αναπαριστά το στιγμιαίο οπτικό πεδίο (IFOV – instantaneous field of view) ή τη γωνιακή ανάλυση του φωρατή. Για μικρές τιμές, το IFOV προσεγγίζεται ως ακολούθως:

με d το μέγεθος του φωρατή και f την εστιακή απόσταση. Εάν ο ανωτέρω τύπος εφαρμοστεί στην συνολική διάταξη, τότε γίνεται:

Η οριζόντια διάσταση της διάταξης, για 640 φωρατές με βήμα 16 μm θα είναι 640×16 μm = 10,24 mm. Για τους 512 φωρατές, η κάθετη διάσταση της διάταξης θα είναι 512×16 μm = 8,192 mm. Οπότε, η (διαγώνια) διάσταση της διάταξης θα είναι (10,242 + 8,1922)1/2 mm = 13,1136mm. Το οπτικό πεδίο (FOV) δεν είναι σταθερό και εξαρτάται από την λειτουργία. Για παράδειγμα, για ευρύ οπτικό πεδίο, το FOV είναι 30° × 24°. Οπότε, η μέση γωνιακή ανάλυση είναι (302 + 242)1/2 = 38,41o ή 670,38 mrad. Έτσι, η εστιακή απόσταση για ευρύ οπτικό πεδίο (WFOV) από την εξ. 8 θα είναι f = 13,1136 mm / 0,67038 rad ή f = 19,56 mm. Σύμφωνα με την εξ. 7, το IFOV θα είναι 0,7934 mrad ή 0,0454°. Οι σχετικές παράμετροι μπορούν να υπολογισθούν με τον ίδιο τρόπο για MFOV και NFOV.

Δf είναι το ισοδύναμο εύρος ζώνης θορύβου του συστήματος, το οποίο μπορεί να εκφρασθεί ως ακολούθως [15]:

όπου td είναι ο χρόνος δειγματοληψίας ή χρόνος παραμονής (dwell time). Για μία συχνότητα δειγματοληψίας 3 Hz, ο χρόνος παραμονής είναι 0,3333 sec και Δf είναι 1,5 Hz.

  • Η τιμή του SNR έχει υπολογισθεί ανωτέρω (στην ενότητα 3.3) και θα πρέπει να είναι ίση με 5,8.
  • Jt είναι η εκπεμπόμενη ένταση του στόχου και του υποβάθρου, ενώ Jb είναι εκπεμπόμενη ένταση του υποβάθρου, στην περιοχή μήκους κύματος υπό εξέταση (3-5 μm). Αυτά υπολογίζονται ως ακολούθως, ξεκινώντας από το Jt [15]:

10.pngόπου:

σ = 5,67032 x 10-12 W · cm-2 · K-4 είναι η σταθερά Stefan-Boltzmann.

εt είναι ο συντελεστής εκπομπής του στόχου. Στην προσομοίωση: εt = 0,90

At είναι η επιφάνεια του στόχου, π.χ., το ακροφύσιο του F135. Στην προσομοίωση: At = 0,51 m2

Tt είναι η θερμοκρασία του στόχου. Η θερμοκρασία της εσωτερικής επιφάνειας του Α/Κ εκτιμάται σε Tt = 1.000 oK

nΔλ είναι ο συντελεστής εύρους ζώνης και υποδεικνύει ποιο ποσοστό της συνολικής εκπομπής του στόχου εκπέμπεται εντός του εύρους ζώνης υπό εξέταση. Στην προσομοίωση, θεωρείται ότι nΔλ = 0,31

Ο στόχος θεωρείται ότι είναι Λαμπερτιανή επιφάνεια (Lambertian surface), οπότε η ένταση της ακτινοβολίας διαιρείται με π.

  • Σχετικά τώρα με την ένταση ακτινοβολίας του υποβάθρου , έχουμε:

όπου:

σ = 5,67032 x 10-12 W · cm-2 · K-4 είναι η σταθερά Stefan-Boltzmann.

εb είναι ο συντελεστής εκπομπής του στόχου. Στην προσομοίωση: εb = 0,90

ω·R2 είναι η επιφάνεια που καλύπτει το στιγμιαίο οπτικό πεδίο (IFOV) κατά τη στιγμή της ανίχνευσης, σε m2. Προφανώς, εξαρτάται από την απόσταση του στόχου από τον αισθητήρα. Επιπρόσθετα, το IFOV αλλάζει με τις τρεις διαφορετικές λειτουργίες στενού-μεσαίου-ευρέως πεδίου. Η ένταση ακτινοβολίας υποβάθρου λαμβάνεται από την περιοχή που καλύπτει το IFOV μείον την επιφάνεια του στόχου: ω·R2 At.

Tb είναι η θερμοκρασία περιβάλλοντος στα 30.000 ft. Θεωρείται ότι Tb = 230 oK, σύμφωνα με τους επίσημους πίνακες των ΗΠΑ “U.S. Standard Atmosphere Heights and Temperatures”.

n’Δλ είναι συντελεστής εύρους ζώνης και υποδεικνύει ποιο ποσοστό της συνολικής εκπομπής του στόχου εκπέμπεται εντός του εύρους ζώνης υπό εξέταση. Ακολουθώντας μία ανάλογη προσέγγιση ως ανωτέρω, υποτίθεται ότι n’Δλ = 0,31.

4 Αποτελέσματα Προσομοίωσης

Σύμφωνα με το [19], μία μέτρηση της ικανότητας του IRST να ανιχνεύει έναν σημειακό στόχο είναι η αξιολόγηση του λόγου:

όπου λ είναι το μήκος κύματος, F# ο αριθμός F# (f-number) και d η γραμμική διάσταση του εικονοστοιχείου φωρατή. Αυτός ο λόγος θα πρέπει να είναι μικρότερος από 0,5 για ένα σύστημα κατάλληλο για ανίχνευση. Για την παρούσα προσομοίωση, ο λόγος αυτός υπολογίσθηκε σε 0,41, αποδεικνύοντας ότι πρόκειται για ένα κατάλληλο σύστημα, όσον αφορά τις βασικές ποιοτικές απαιτήσεις.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω μοντέλα και την ανάλογη συλλογιστική, τα αποτελέσματα για συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες και οπτικά πεδία απεικονίζονται στον Πίνακα 1.

matrix

Πίνακας 1: Αποτελέσματα προσομοίωσης απόστασης αποκάλυψης IRST (σε km), σε μεγάλο ύψος. Ο κινητήρας του στόχου είναι σε ξηρή ώση (χωρίς μετάκαυση) και το IRST είναι πίσω από το Α/Φ – στόχο.

Από τα ανωτέρω αποτελέσματα, καθίσταται προφανές ότι, σε καλές καιρικές συνθήκες, ένας στόχος (π.χ. ένα F-35, όπως στην υπόψη περίπτωση) μπορεί να ανιχνευθεί σε αρκετά μεγάλη απόσταση, της τάξης των 100 km, ή ακόμα περισσότερο σε συνθήκες ξηρασίας. Ανάλογες αποστάσεις αποκάλυψης έχουν αναφερθεί για υπάρχοντα συστήματα σε πραγματικές δοκιμές [20], υποδεικνύοντας την αληθοφάνεια της προτεινόμενης προσέγγισης.

Καθώς οι καιρικές συνθήκες επιδεινώνονται, η απόδοση του IRST χειροτερεύει. Σε έντονη βροχόπτωση ή χιόνι, η απόσταση αποκάλυψης του IRST καθίσταται πολύ μικρή. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, η απόσταση αποκάλυψης του IRST είναι καλύτερη από την αναμενόμενη απόσταση αποκάλυψης ενός δυσδιάκριτου αεροσκάφους (στελθ) από ένα ραντάρ ενός τακτικού Α/Φ [21].

Το οπτικό πεδίο επηρεάζει σημαντικά την επίδοση. Καθώς το οπτικό πεδίο γίνεται πιο ευρύ, η αντίθεση μεταξύ του στόχου και του υποβάθρου μειώνεται και η απόδοση επιδεινώνεται. Από την άλλη, για στενό οπτικό πεδίο, η απόδοση είναι πολύ πιο καλή. Όμως, είναι πιο δύσκολο να χρησιμοποιήσει κανείς την στενή θέαση για έρευνα.

Σημειώνεται ότι η προτεινόμενη προσέγγιση λαμβάνει υπόψη μόνο τα θερμά στοιχεία του κινητήρα, όπως αυτά φαίνονται από πίσω, και όχι την αεροδυναμική τριβή. Ως μελλοντική εργασία, θα εξεταστεί το φαινόμενο της αεροδυναμικής τριβής των χειλέων προσβολής και των εισαγωγών του κινητήρα ως προς την ανίχνευση του IRST. 

5 Συμπέρασμα

Τα συστήματα IRST παρέχουν μία εναλλακτική δυνατότητα ανίχνευσης εχθρικών Α/Φ. Παρέχουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα εν συγκρίσει με τα τυπικά τακτικά ραντάρ Α/Φ, όπως συγκεκαλυμμένη λειτουργία, ανοσία στην παρεμβολή και υψηλότερη γωνιακή ανάλυση. Σε μερικές περιπτώσεις, τα συστήματα IRST προσφέρουν επίσης πολύ μεγάλες αποστάσεις ανίχνευσης, ανταγωνιζόμενα τα συμβατικά ραντάρ. Από την άλλη, δεν μπορούν να μετρήσουν άμεσα την απόσταση, όπως τα ραντάρ. Όμως τα σύγχρονα IRST χρησιμοποιούν έμμεσες μεθόδους αποστασιομέτρησης, με παθητική μέτρηση της απόστασης.

Η ανάπτυξη των οπλικών συστημάτων, ιδίως των δυσδιάκριτων απειλών (στελθ), οδήγησαν στην ανανέωση του ενδιαφέροντος στα συστήματα IRST, τα οποία πλέον προσφέρουν πιο εξελιγμένη τεχνολογία αισθητήρων και καλύτερη επεξεργασία σήματος, σε σχέση με το παρελθόν. Οι ΗΠΑ φαίνονται να επανα-ανακαλύπτουν το IRST, προσπαθώντας να καλύψουν το χαμένο έδαφος σε σχέση με την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Κίνα, παρά το γεγονός ότι είχαν αξιοποιήσει συστήματα IRST σχεδόν πριν από μισό αιώνα.

Με σκοπό την εξέταση των ενδεχόμενων επιχειρησιακών πλεονεκτημάτων ενός σύγχρονου συστήματος IRST για την ανίχνευση δυσδιάκριτων Α/Φ, η εργασία αυτή εξετάζει ένα μοντέλο κινητήρα που βασίζεται στον Pratt&Whitney F135 του F-35, ένα μοντέλο IRST με χαρακτηριστικά τελευταίας γενιάς, καθώς και μία μεθοδολογία εκτίμησης της μέγιστης απόστασης αποκάλυψης. Η προτεινόμενη μέθοδος εξετάστηκε σε ορισμένες περιπτώσεις, που αντιστοιχούν σε διαφορετικές παραμέτρους καιρικών συνθηκών και οπτικών πεδίων των αισθητήρων.

Οι αποστάσεις αποκάλυψης που υπολογίσθηκαν είναι αρκετά κοντά σε τιμές που αναφέρθηκαν σε πραγματικές δοκιμές, αποδεικνύοντας την εγκυρότητα της προτεινόμενης προσέγγισης. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η απόσταση αποκάλυψης επηρεάζεται από αρκετές παραμέτρους, κυρίως τις καιρικές συνθήκες και το οπτικό πεδίο. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, η απόδοση του IRST είναι αρκετά καλή, επιτρέποντας την αποκάλυψη στόχου σε επιχειρησιακά σημαντικές αποστάσεις, ανεξάρτητα από το εάν ο στόχος είναι στελθ ή όχι. Επομένως, το IRST αποδεικνύεται ότι είναι ένας πολύτιμος αισθητήρας, ο οποίος επαυξάνει σημαντικά την επίγνωση της επιχειρησιακής κατάστασης, ειδικά σε σχέση με δυσδιάκριτες απειλές, εναντίον των οποίων τα συμβατικά τακτικά ραντάρ είναι σχεδόν άχρηστα.

Αναφορές

[1] Max Planck, The theory of heat radiation, P. Blakiston’s Son & Co, Philadelphia, 1914.

[2] Electronic Warfare and Radar Systems – Engineering Handbook, NAWCWD TP 8347 4th Ed., Naval Air Warfare Center Weapons Division, Point Mugu, California, 2013.

[3] G.-K. Gaitanakis, K. C. Zikidis and G. P. Kladis, Multi-sensor Data Fusion for 3D Target Tracking: A Synergy of Radar and IRST (InfraRed Search & Track), presented at the Int’l Scientific Conference «eRA-12», Piraeus University of Applied Sciences (PUAS), Attica, Greece, 24-25 October 2017.

[4] Peter E. Davies, US Marine Corps F-4 Phantom II Units of the Vietnam War, Osprey Publishing, Oxford, UK, 2012.

[5] Bill Sweetman, Gripen Sensors Claim Counter-Stealth Performance, Aviation Week & Space Technology, Mar 17, 2014. http://aviationweek.com/awin/gripen-sensors-claim-counter-stealth-performance

[6] Philip Hill and‎ Carl Peterson, Mechanics and Thermodynamics of Propulsion (2nd Edition), Pearson, 1991.

[7] Thomas W. Wild and Michael J Kroes, Aircraft Powerplants, 8th Edition, McGraw-Hill Education, 2013.

[8] A. Rao and S.P. Mahulikar, Aircraft Powerplant and Plume Infrared Signature Modelling and Analysis, 43rd AIAA Aerospace Sciences Meeting and Exhibit, 10 – 13 January 2005, Reno, Nevada, USA.

[9] Björn Hässler, Atmospheric Transmission Models for Infrared Wavelengths, Master thesis, Linkoping University, (1998).

[10] Stephen B. Campana, ed., Passive Electro-Optical Systems, The Infrared and Electro-Optical Systems Handbook – Volume 5, Infrared Information Analysis Center, Michigan, and SPIE Optical Engineering Press, 1993.

[11] Ian Moir and Allan Seabridge, Military Avionics Systems, Wiley press, 2006.

[12] Leonardo Airborne and Space Systems, SkyWard IRST Technical Characteristics. http://www.leonardocompany.com/en/-/skyward-1

[13] USAF Scientific Advisory Board, New world vistas: Air and space power for the 21st century : munitions volume, University of Michigan Library, 1996.

[14] D. Knežević, A. Redjimi, K. Mišković, D. Vasiljević, Z. Nikolić and J. Babić, Minimum resolvable temperature difference model, simulation, measurement and analysis, Optical and Quantum Electronics, 48(332), (2016).

[15] Hanping Wu and Xinjian Yi, Operating Distance Equation and Its Equivalent Test for Infrared Search System with Full Orientation, International Journal of Infrared and Millimeter Waves, 24(12), (2003), 2059–2068.

[16] Luigi Enrico Guzzetti, Livio Busnelli, EF2000 PIRATE Test flights campaign, Proc. of SPIE 7109, (2008).

[17] Paul R . Norton, Handbook of Optics, Third Edition, II(15), (2009).

[18] P. V. Coates, The Fusion of an IR Search and Track With Existing Sensors To Provide a Tracking System for Low Observability Targets, AGARD, AG-337, (1996), 32 – 47.

[19] B. Sozzi, E. Fossati, G. Barani, N. Santini, A. Ondini, G. Colombi and C. Quaranta, Simulator of IRST system with ATR embedded functions, Proc. SPIE 7660, Infrared Technology and Applications XXXVI, 766003, (2010).

[20] Ingmar A. Andersson, Leif Haglund, SAAB IRST: the system and flight trials, SPIE 4820, Infrared Technology and Applications XXVIII, (2003).

[21] P. Touzopoulos, D. Boviatsis and K.C. Zikidis, 3D Modelling of Potential Targets for the purpose of Radar Cross Section (RCS) Prediction, Proceedings of the 6th International Conference on Military Technologies (ICMT2017), Brno, Czech Republic, (2017), 636 – 642. https://ieeexplore.ieee.org/document/7988835

Γεωργίου Μενεσιάν: Η εξέλιξη της Τουρκίας σε μια Πυρηνική Δύναμη

on Saturday, 02 May 2020. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Η φιλοδοξία του Τούρκου Προέδρου

Η Εξέλιξη της Τουρκίας σε μια Πυρηνική Δύναμη

του Γεωργίου Μενεσιάν*

H φιλοδοξία του Τούρκου προέδρου

 

Εισαγωγή από Διευθυντή Μελετών ΕΛΙΣΜΕ κύριο Ιπποκράτη Δασκαλάκη

Παγιδευμένοι στις καθημερινές τριβές με τη γειτονική Τουρκία και σχοινοβατώντας μεταξύ ένοπλης ειρήνης και θερμού επεισοδίου ή ακόμη και γενικευμένης σύρραξης, αδυνατούμε -ή καλύτερα αποφεύγουμε- να εστιάσουμε σε μεσοπρόθεσμες-μακροπρόθεσμες απειλές και εξελίξεις. Η Άγκυρα μετά από παλινδρομήσεις δεκαετιών έχει αμετάκλητα δρομολογήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κατασκευής πυρηνικών εργοστασίων. Στην Ελλάδα ακόμη και η συζήτηση περί χρήσεως πυρηνικής ενέργειας εξακολουθεί να αποτελεί ένα θέμα «ταμπού». Το μέλος του ΕΛΙΣΜΕ Γεώργιος Μενεσιάν παρουσιάζει μια άκρως ενδιαφέρουσα ανάλυση για την εξέλιξη της τουρκικής προσπάθειας, τις αιτίες που οδήγησαν σε αυτή την πορεία, τα νέα δεδομένα που σταδιακά δημιουργούνται και τη γενικότερη ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή. Αναμφίβολα η δημιουργία πυρηνικών υποδομών καθιστά  εφικτή -υπό προϋποθέσεις- και μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα, την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Η ανάλυση δεν επικροτεί την άκρατη εμπλοκή μας στη διάσταση ενός ακόμη ανταγωνισμού με την Άγκυρα -αυτή του πυρηνικού ανταγωνισμού- αλλά θεωρεί αναγκαία την μεθοδική εξέταση τρόπων αντιμετώπισης προκρίνοντας την έναρξη ουσιαστικών βημάτων για την υιοθέτηση ενός εφικτού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.   

 

Η Εξέλιξη της Τουρκίας σε μια Πυρηνική Δύναμη


Είναι ξεκάθαρο, πως η Τουρκία υπό την ηγεσία του Recep Tayyip Erdogan επιδιώκει
να καταστεί η κύρια ηγεμονική περιφερειακή δύναμη. Για να το καταφέρει αυτό,
πρέπει να αυξήσει σημαντικά την ισχύ της σε όλους τους τομείς που διέπουν το
τουρκικό κράτος, δίνοντας έμφαση στην στρατιωτική ισχύ, την οικονομία, την
ενέργεια, την διπλωματία και την κοινωνία-πολιτισμό. Πιο συγκεκριμένα, στο
κομμάτι της ενέργειας η Τουρκία, όντας μια πολυπληθής χώρα, επιδιώκει την
μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή ασφάλεια για αυτήν, βασιζόμενη στην μετατροπή της
σε ένα κέντρο μεταφοράς και υγροποίησης φυσικού αερίου, καθώς και στην
πυρηνικοποίησή της με την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων. Ταυτόχρονα, ο
Τούρκος πρόεδρος δήλωσε τον περασμένο Σεπτέμβριο, ότι δε νοείται να μην έχει η
Τουρκία πυρηνικά όπλα από την στιγμή που άλλα κράτη διαθέτουν πυραύλους με
πυρηνικές κεφαλές1.
Επομένως, προκύπτουν τα εξής ερωτήματα: θέτει η Τουρκία ως στόχο της την
απόκτηση πυρηνικών όπλων πέρα από την πυρηνικοποίησή της στον τομέα της
ενέργειας; Πού έγκειται η φιλοδοξία Erdogan περί μετατροπής της Τουρκίας σε μια
πυρηνική δύναμη; Ποια πρέπει να είναι η αντίδραση της Ελλάδος στις πολιτικές
αυτές; Σε αυτά τα ερωτήματα θα προσπαθήσω να απαντήσω με το κείμενο αυτό.

 Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΕ PDF

 

* Σύντομο βιογραφικό Γ. Μενεσιάν

 

Ο Τζωρτζ Μενεσιάν είναι διεθνολόγος και μέλος του ΕΛΙΣΜΕ. Το 2017 αποφοίτησε από το Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου και σήμερα εργάζεται ως σύμβουλος διεθνών σχέσεων και λογογράφος. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Ευρω-ατλαντικων Μελετών (Ομάδα Μέσης Ανατολής) και στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων (Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων) του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ), ενώ είναι συντονιστής της Ομάδας Εξωτερικής Πολιτικής, Άμυνας και Ασφάλειας του Τομέα Ρωσίας Ευρασίας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΙΔΙΣ. Αρθρογραφεί στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Φιλελεύθερος (liberal.gr), καθώς και στην HuffingtonPost Greece. Στο παρελθόν έχει συνεργαστεί με το ΕΛΙΑΜΕΠ και το ΚΕΔΙΣΑ και σήμερα συνεργάζεται με την Φοιτητική Οργάνωση Διεθνών Σχέσεων (SAFIA). Ομιλεί αγγλικά, γαλλικά και αρμενικά.

 

Γιατί η Ελλάδα είχε ανάγκη τις συμφωνίες με Αίγυπτο και Ιταλία

on Saturday, 22 August 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Του Γρηγόρη Τσάλτα

Γιατί η Ελλάδα είχε ανάγκη τις συμφωνίες με Αίγυπτο και Ιταλία

 

Τσάλτας Γρηγόρης

 

Αλλεπάλληλες προσπάθειες ερμηνείας του περιεχομένου των δύο τελευταίων συμφωνιών που υπέγραψε η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο αντίστοιχα για την οριοθέτηση της ΑΟΖ στις θαλάσσιες περιοχές ανάμεσα στις ενδιαφερόμενες χώρες, έχουν οδηγήσει σε λανθασμένες προσεγγίσεις και εσφαλμένα συμπεράσματα. Αρχικώς λοιπόν θα πρέπει να τονιστεί ότι το διεθνές δίκαιο, που οι πάντες επικαλούνται και ορθώς, για τις όποιες διεκδικήσεις της χώρας μας αναφορικά με την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών εθνικής δικαιοδοσίας, είναι το κατεξοχήν πολιτικό δίκαιο.

Με άλλα λόγια, τόσο η διαμόρφωση των αρχών του διεθνούς δικαίου όσο όμως –και κυρίως– η υιοθέτηση των κανόνων του αποτελούν απόρροια της διαμόρφωσης, προβολής και κατάθεσης των πολιτικών θέσεων των κρατών μελών της διεθνούς κοινότητας, που κατοχυρώνεται με καθαρή όσο και έντονη πολλές φορές πολιτική διαπραγμάτευση, σε επίπεδο διεθνούς συνδιάσκεψης. Το ίδιο όμως συμβαίνει και με την ερμηνεία αλλά και την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων που επηρεάζονται άμεσα και πάλι από τις πολιτικές των κρατών, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν επίσης και την εκάστοτε επίλυση/οριοθέτηση με απευθείας διαπραγματεύσεις.

Ακόμη και αυτές οι διεθνείς δικαστικές αποφάσεις επηρεάζονται από την πολιτική, με αποτέλεσμα την έκδοση αντικρουόμενων, πολλές φορές, αποφάσεων που αφορούν σε παρόμοια ζητήματα, με επίκλησή τους σε επίπεδο επιχειρηματολογίας κατά το δοκούν και παράλληλη όσο και παρεπόμενη αδυναμία διαμόρφωσης σαφούς άποψης της νομολογίας.
Συμπερασματικά, η αποκρυστάλλωση και ερμηνεία των κανόνων του διεθνούς δικαίου περνά απαραίτητα και μέσα από την προσέγγιση/κατανόηση της διαχρονικής πολιτικής διαπραγμάτευσης των κρατών που οδήγησε στην υιοθέτησή τους.

Σε μια δεύτερη φάση, καλό είναι να θυμηθούμε ποιες είναι οι πηγές του διεθνούς δικαίου από τις οποίες αντλούν σχετικά ερείσματα τα κράτη. Σύμφωνα με το άρθρο 38 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου πρόκειται για τρεις κύριες και δύο επικουρικές πηγές. Οι τρεις κύριες είναι οι διεθνείς συμβάσεις, το διεθνές εθιμικό δίκαιο και οι γενικές αρχές του δικαίου. Ενώ, οι επικουρικές πηγές είναι οι δικαστικές αποφάσεις (νομολογία) και τα διδάγματα των αναγνωρισμένων δημοσιολόγων ως βοηθητικά μέσα για τον καθορισμό των κανόνων δικαίου.

Η κατανομή αυτή των πηγών του διεθνούς δικαίου δίνει την ευχέρεια στα κράτη να διαπραγματεύονται μεταξύ τους, επικαλούμενα ανά περίπτωση είτε το σύνολο των εν λόγω πηγών, είτε επιλεκτικώς κάποια από αυτές (πχ. νομολογία) με στόχο την πολιτική προώθηση των θέσεών τους.

Το αποτέλεσμα της συμφωνίας με την Αίγυπτο

Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του φετινού Αυγούστου αποτελεί το τελικό γραπτό συμπέρασμα μιας διαρκούς πολύχρονης πολιτικής διαπραγμάτευσης, με αποκορύφωμά της τις τελευταίες προκλητικές εξελίξεις στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου από πλευράς Τουρκίας (τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεργασίας – Νοέμβριος 2019, σε συνδυασμό και με τις διαχρονικές προσπάθειες υπογραφής τουρκοαιγυπτιακής συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ στην περιοχή).

Ειδομένη κάτω από την παραπάνω πραγματικότητα η συμφωνία αυτή αποτελεί έτσι ύψιστης πολιτικής σημασίας κίνηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τη δεδομένη χρονική στιγμή και κάτω από τις ειδικές αυτές περιστάσεις. Ερχόμενοι στο γράμμα της συμφωνίας, οφείλουμε να εξετάσουμε και την ουσία των αποτελεσμάτων που αυτή παράγει σε σχέση με το διεθνές δίκαιο.

Αρχικά, θα πρέπει να τονίσουμε ότι, με δεδομένο το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο η αναγνώριση του δικαιώματος των νησιωτικών εδαφών σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες εθνικής δικαιοδοσίας έρχεται, σε συνέχεια και της ελληνοϊταλικής συμφωνίας για την οριοθέτηση ΑΟΖ στο Ιόνιο, να θωρακίσει στην ευρύτερη περιοχή την παραδοχή της αναγκαίας όσο και υποχρεωτικής εφαρμογής των κανόνων του δικαίου της θάλασσας, ως προϋπόθεση διατήρησης της ειρηνικής συνύπαρξης όλων των κρατών σε ευαίσθητες κυρίως περιοχές όπως, αυτή της ημίκλειστης Μεσογείου θάλασσας.

Έτσι, το δικαίωμα των νησιωτικών εδαφών να εξομοιούνται με τα ηπειρωτικά εδάφη και να διαθέτουν όλες τις θαλάσσιες ζώνες εθνικής δικαιοδοσίας αποτελεί υποχρεωτικό κανόνα του διεθνούς δικαίου ως προγενέστερου εθιμικού ο οποίος κωδικοποιήθηκε και συμβατικώς δύο φορές (σύμβαση για την αιγιαλίτιδα και συνορεύουσα ζώνη και σύμβαση για την υφαλοκρηπίδα 1958 – Σύμβαση του Μοντέγκο Μπαίυ για το δίκαιο της θάλασσας 1982) με παράλληλη αναγνώριση και σε επίπεδο νομολογίας, (πχ. απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου περί οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας στη Βόρειο Θάλασσα, 1969).

Η μέθοδος της μέσης γραμμής

Η Τουρκία, τόσο σε επίπεδο δηλώσεων όσο όμως και de facto, μέσω του τουρκολυβικού μνημονίου στην ανατολική Μεσόγειο δεν αποδέχεται την ύπαρξη του δικαιώματος αυτού, με αποτέλεσμα το σφετερισμό των νησιωτικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην ευρύτερη περιοχή του αρχιπελάγους του Αιγαίου και της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Το θέμα της επήρειας των νησιωτικών εδαφών στις εν λόγω οικονομικής φύσεως ζώνες (ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα), πλην της αιγιαλίτιδας και της συνορεύουσας, αφορά μόνον στη διαδικασία οριοθέτησης καθώς και στις ακολουθητέες σχετικές μεθόδους και δεν θα πρέπει να συγχέεται με το δικαίωμα αυτό καθαυτό. Κάτι τέτοιο προκύπτει ουσιαστικά από την υιοθέτηση της Σύμβασης του Μοντέγκο Μπαίυ το 1982 και την απάλειψη από τα άρθρα 74 και 83 περί οριοθέτησης των αντίστοιχων ζωνών ανάμεσα σε κράτη με όμορες ή απέναντι ακτές της συγκεκριμένης ως "υποχρεωτικής" μεθόδου της μέσης γραμμής.

Το αντίθετο συνέβαινε το 1958 στη Σύμβαση (Γενεύης) για την υφαλοκρηπίδα η οποία verbatim αναφέρεται στη μέση γραμμή. Η Σύμβαση του 1982 διατηρεί ως "πρότυπο" τη μέθοδο της μέσης γραμμής μόνον για την οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης παραπέμποντας για την περίπτωση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας σε «συμφωνία που συνάπτεται με βάση το διεθνές δίκαιο όπως αναφέρεται στο άρθρο 38 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, προς το σκοπό επίτευξης μιας δίκαιης λύσης».

Κάτι τέτοιο δεν αποκλείει βέβαια και τη χρήση της, δοκιμασμένης πάντα, μεθόδου της μέσης γραμμής, η υιοθέτηση της οποίας επαφίεται απόλυτα στη βούληση των ενδιαφερομένων κρατών. Άλλωστε και το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας (Αμβούργο), στην απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 2017 αναφορικά με την οριοθέτηση θαλασσίου συνόρου μεταξύ Γκάνας και Ακτής Ελεφαντοστού στον Ατλαντικό Ωκεανό, επανεπιβεβαιώνει την αξία της αρχής της μέσης γραμμής ως βασικής μεθόδου οριοθέτησης όλων των θαλασσίων ζωνών, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, αναγνωρίζοντας έτσι ότι η εφαρμογή της εξασφαλίζει ένα prima facie δίκαιο αποτέλεσμα.

Παράνομες οι τουρκικές αξιώσεις

Συμπερασματικά, η επήρεια των νησιωτικών ή και άλλων εδαφών στην οριοθέτηση των ζωνών οικονομικής σημασίας αποτελεί ακολουθητέα ενίοτε μέθοδο οριοθέτησης, είτε από τα ίδια τα κράτη είτε και από διεθνή δικαιοδοτικά όργανα, με στόχο τη διορθωτική παρέμβαση στη χάραξη της τελικής οριοθετικής γραμμής. Αντιθέτως, η κατά την Τουρκία μη αναγνώριση του δικαιώματος των νησιωτικών εδαφών να διαθέτουν όλες τις σχετικές ζώνες εθνικής δικαιοδοσίας (άρθρο 121 παρ. 2 της Σύμβασης του Μοντέγκο Μπαίυ, με την εξαίρεση των βράχων και μόνο για τις δύο ζώνες οικονομικού περιεχομένου) αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου, καθιστώντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο παράνομο, σε συνδυασμό και με την εξίσου παράνομη οριοθέτηση ΑΟΖ, ανάμεσα σε κράτη που δεν έχουν απέναντι ακτές.

Με βάση τα παραπάνω, η υιοθέτηση μερικής επίσης θαλάσσιας οριοθετικής γραμμής με την Αίγυπτο (άρθρο 1 της εν λόγω συμφωνίας), αφήνοντας ανοικτό το θέμα ολοκλήρωσής της σύμφωνα πάντα με το διεθνές δίκαιο, αποτελεί ακολουθητέα πρακτική των κρατών όταν μάλιστα παρεμβάλλονται γεωγραφικώς και τρίτα κράτη. Στόχος, η ολοκληρωμένη οριοθέτηση της ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής, στο πλαίσιο της από κοινού συμβολής στη σταθερότητα με βάση την καλή πίστη και σύμφωνα πάντα με το διεθνές δίκαιο (βλ. προοίμιο της συμφωνίας σε συνδυασμό και με το άρθρο 1, ε).

Τελευταίο, ουσιαστικό/αποφασιστικό βήμα παραμένει η άμεση επικύρωση και των δύο συμφωνιών από το ελληνικό κοινοβούλιο με ταυτόχρονη πίεση και στα αντίστοιχα κοινοβούλια της Ιταλίας και Αιγύπτου να πράξουν το ίδιο, ώστε να αποσταλούν τα σχετικά κείμενα το συντομότερο δυνατόν στα Ηνωμένα Έθνη. Στη συνέχεια, τα όρια που προκύπτουν από τις συμφωνίες αυτές ανακοινώνονται για τα συμβαλλόμενα στη Σύμβαση του Μοντέγκο Μπαίυ από τον Γενικό Γραμματέα και αναρτώνται σε συναφή βάση δεδομένων της αρμόδιας Διεύθυνσης Θαλασσίων Υποθέσεων & Δικαίου της Θάλασσας των ΗΕ (DOALOS - Deposit of charts/lists of coordinates under the Convention). Ενώ, συμπληρωματικώς δημοσιεύονται και στην έκδοση των ΗΕ, "Law of the Sea Bulletin".

Σε κάθε περίπτωση, η αντίδραση και μόνον της Τουρκίας στην εν λόγω ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, με την ανάληψη/ανάπτυξη για πολλοστή φορά δράσεων που αποσκοπούν σε παράνομη μονομερή οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στην περιοχή, μέσω του ψυχροπολεμικού ερευνητικού σεισμογραφικού στόλου που έχει αναπτύξει από το 1974 και ύστερα, πιστοποιεί την ύψιστη πολιτική σημασία για το εθνικό συμφέρον της συμφωνίας αυτής, όπως και κάθε άλλης παρόμοιας ενέργειας από πλευράς Ελλάδος.

Slpress.gr

Γιατί η Τουρκία προκαλεί επί 45 χρόνια;

on Saturday, 22 August 2020. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Ζακοντίνος: Μέλος και τέως Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ, MSc stragetic & defense analyst

Ζακοντίνος (Μέλος και τέως Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ): Γιατί η Τουρκία προκαλεί επί 45 χρόνια;

Ζακοντίνος (Μέλος και τέως Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ): Γιατί η Τουρκία προκαλεί επί 45 χρόνια;
Γιατί Τούρκοι έχουν επαναφέρει την από το 1914 απαίτησή τους  να τους επιστρέψουμε τα ανατολικα νησιά του αρχιπελάγους με τους Ελληνικούς πληθυσμούς που κατελήφθησαν το 1912;
Εδώ και 45 τουλάχιστον  χρόνια διεξάγεται ένας ακύρυχτος πόλεμος πάνω από το Αιγαίο.
Ο λόγος είναι γιατί Τούρκοι έχουν επαναφέρει την από το 1914 απαίτησή τους  να τους επιστρέψουμε τα ανατολικα νησιά του αρχιπελάγους με τους Ελληνικούς πληθυσμούς που κατελήφθησαν το 1912,  πράγμα που τότε δεν πήρε έκταση  λόγω της έναρξης του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και της ένταξής μας στην νικηφόρα συμμαχία της Ανταντ.
Η συγκεκριμένη απαίτηση, εκδηλώνεται με συνεχείς παραβιάσεις του εναερίου & θαλάσσιου χώρου και πρόσφατα ανοιχτά πλέον προβάλλοντας και διαφημίζοντας το περίφημο σχέδιο “Mavi Vatan” και κυκλοφορώντας ανά την υφήλιο τους σχετικούς χάρτες.
Ωστόσο εντύπωση κάνουν οι συχνές αναφορές του Τούρκου Προέδρου για τις συνθήκες που ακολούθησαν μετά την παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ιδιαίτερα δε αυτή της 19/8/20, που αναφέρθηκε στη συνθήκη των Σεβρών η οποία ως γνωστόν προέβλεπε τον εδαφικό ακρωτηριασμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπως είχε αποφασιστεί  στη συγκεκριμένη σύσκεψη (10/8/1920)  από τους Γούντροου Ουίλσον,( πρόεδρος των ΗΠΑ) Κλεμανσώ, ( Γάλλος πρωθυπουργός)  & Λουδ Τζώρτζ.(Πρωθυπουργός  Μ. Βρετανίας)
«Θα σκίσουμε τη νέα συνθήκη των Σεβρών που ετοιμάζουν, όπως κάναμε και πριν από έναν αιώνα» δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος κατά την διάρκεια των εγκαινίων του εργοστασίου της εταιρίας  “Kalyon solar technologies” στην Κωνσταντινούπολη.
Αυτομάτως προκύπτει το ερώτημα: τι είναι αυτό που έκανε τον Τούρκο πρόεδρο να αναφερθεί στη συνθήκη που ακρωτηρίαζε την Τουρκία.
Ανατρέχοντας στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν και ένας άλλος τούρκος πρόεδρος ο Κενάν Εβρέν σε συνέτευξή του το 1981 ( δημοσίευμα στην εφημερίδα ΒΗΜΑ) είχε αναφέρει ότι «σκοτεινές δυνάμεις απεργάζονται την διάλυση της Τουρκίας».
Τον εδαφικό ακρωτηριασμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας  όπως είχε σχεδιασθεί στις Σέβρες  είχε αποτρέψει ο Μουσταφά κεμαλ που εκμεταλλευόμενος τις πολιτικοκοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στις χώρες των νικητών κατόρθωσε να επανασυστήσει ειρηνικά την τουρκική κυριαρχία στις ιταλογαλλικοκρατούμενες περιοχές ενώ μετά την κρίσιμη μάχη του Σαγγάριου τον Αύγουστο του 1921, όπου φάνηκε ότι ο ελληνικός στρατός για τον χψ λόγο δεν μπορούσε να νικήσει τα κεμαλικά στρατεύματα έγινε αδιαμφησβήτητος κύριος της καταστάσεώς πράγμα που δυστυχώς δεν το αντελήφθη η τότε ελληνική κυβέρνηση.
 Δηλωτικό αυτής της εξέλιξης ήταν ότι μετά  τη μάχη του Σαγγαρίου πολλές χώρες συμπεριλαμβανομένων και των πρώην συμμάχων της Ελλάδας ( Γαλλίας- Ιταλιας) έστειλαν (πλην των  Άγγλων)  συγχαρητήρια στον Κεμάλ για την «νίκη» των Τουρκικών όπλων.
Αν πράγματι συντρέχουν ουσιαστικοί λόγοι και ο τούρκος πρόεδρος φοβάται ένα τέτοιο ενδεχόμενο,  σε διασταλτική ερμηνεία των προθέσεών και των ενεργειών του  μπορούν να εξηγηθούν οι λόγοι που αναζητεί:  συμμαχίες,υπόσχεται προστασία σε τρίτες χώρες, επεκτείνεται στρατιωτικά,  εξυπηρετώντας επί της ουσίας άλλες δυνάμεις,  αμφισβητεί θαλάσσια κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος θέτοντας θέμα εκμετάλλευσης υποθαλάσσιων υδρογονανθράκων,  τη στιγμή που θα πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά ότι το κόστος άντλησής των είναι απαγορευτικό.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Κάτω απ’ αυτές τις  συνθήκες μπορούμε να συμπεράνουμε  ότι ο τούρκος πρόεδρος ψάχνει μια ευκαιρία για πολεμική αναμέτρηση με την Ελλάδα μικρής διάρκειας και κάτω από ευνοικές γιαυτόν συνθήκες  ώστε ως κυρίαρχος του παιχνιδιού να πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα που θα του επιτρέψει,  αφ ενός να αποτρέψει όπως ο Μουσταφά Κεμαλ την εδαφική συρρίκνωση της Τουρκίας (δημιουργία κουρδιστάν, επέκταση της Αρμενίας στα εδάφη του Καρς και Αρνταχαν) αφ ετέρου να πετύχει την απόδοση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου & την αυτονομία  της Δυτικής Θράκης.
Το ζητούμενο πλέον για τη χώρα μας είναι αν οι κυβερνήσεις έχουν αντιληφθεί τις προθέσεις των Τούρκων που δεν πρόκειται να ανασχεθούν εάν δεν υπάρξει σκληρή στρατιωτική απάντηση και ότι ο χρόνος δυναμικής αντιμετώπισης της Τουρκίας έχει πλησιάσει πολύ επικίνδυνα και τούτο γιατί η γεωγραφία μας έχει καταδικάσει,  να ζούμε δίπλα στον πλέον αναξιόπιστο, κακορίζικο,νταή & κακό μπελά γείτονα.

Δημήτρης Α. Ζακοντίνος
MSc stragetic & defense analyst
Μέλος & π. Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ
www.bankingnews.gr

Γιατί η Τουρκία στηρίζει την Χαμάς; Μπορεί η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί το θέμα;

on Tuesday, 01 September 2020. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Του Ανδρεα Ματζακου, Αποστρατου Αξκου του ΣΞ και μελος ΕΛΙΣΜΕ που κατεχει MΑ στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές

Γεωπολιτική: Γιατί η Τουρκία στηρίζει την Χαμάς; Μπορεί η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί το θέμα;

Γιατί η Τουρκία στηρίζει την Χαμάς; Μπορεί η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί το θέμα;
 
 

Στις 25 Αυγούστου, η εκπρόσωπος τύπου του αμερικανικού ΥΠΕΞ,  εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις των ΗΠΑ για την φιλοξενία από τον πρόεδρο Ερντογκάν δυο στελεχών της παλαιστινιακής Χαμάς στην Κωνσταντινούπολη, λίγες ημέρες νωρίτερα. Η Χαμάς έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ, καθ’ όσον απειλεί εδώ και χρόνια την ασφάλεια του Ισραήλ, ενώ για την Τουρκία, αποτελεί έναν νόμιμο  πολιτικό δρώντα στο παλαιστινιακό πολιτικό σύστημα. Δεν ήταν η πρώτη φορά που η Τουρκία φιλοξενούσε στελέχη της Χαμάς, ούτε η πρώτη φορά που η Τουρκία αγνοεί την άποψη του αμερικανικού ΥΠΕΞ. Η σχέση Τουρκίας-Χαμάς ανησυχεί τα κράτη της περιοχής και ιδίως το Ισραήλ.

Γιατί όμως η Τουρκία στηρίζει την Χαμάς; Ποιος ο συνδετικός κρίκος μεταξύ τους; Θα μπορούσε η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί αυτήν την διάσταση απόψεων μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας επί του θέματος, για την προώθηση των συμφερόντων της; Στα ερωτήματα αυτά θα προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις το άρθρο, εντός βεβαίως των περιορισμών που επιβάλλονται λόγω χώρου. 

Η θέση του άρθρου είναι ότι η υποστήριξη της Χαμάς από την Τουρκία εντάσσεται στην ευρύτερη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας της, προκειμένου να καταστεί ηγέτιδα δύναμη στον Μουσουλμανικό κόσμο. Στην προσπάθεια αυτή, πρέπει να έρθει σε αντίθεση με όποιους θεωρούν την Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση, αφού η Χαμάς αντιστέκεται στις ενέργειες του Ισραήλ στα παλαιστινιακά εδάφη. Στην πρώτη παράγραφο του άρθρου θα δοθούν βασικές πληροφορίες για την Χαμάς. Εν συνεχεία θα δούμε τους λόγους για τους οποίους η Τουρκία υποστηρίζει την Χαμάς και το πως η Χαμάς ωφελείται από αυτήν την στήριξη. Στις επόμενες παραγράφους θα καταγραφούν η αντίδραση του Ισραήλ σ’ αυτήν την συνεργασία και το πως η χώρας μας θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί το θέμα και, το άρθρο θα κλείσει με επίλογο.

Τι είναι η Χαμάς

Η Χαμάς ιδρύθηκε το 1987 από την παλαιστινιακή πτέρυγα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και αποτελεί μια πολιτική, αλλά και παραστρατιωτική οργάνωση. Δραστηριοποιείται στην Λωρίδα της Γάζας και στην Δυτική Όχθη, με την λειτουργία κοινωνικών δομών και παροχή υπηρεσιών, μέσω των οποίων απέκτησε δημοτικότητα, ως αντίβαρο στο διεφθαρμένο παλαιστινιακό σύστημα διακυβερνήσεως της Φατάχ, όπως ισχυρίζεται. (Βλέπε Χάρτη 1- Παλαιστινιακά Εδάφη).

 

 
 

 

 

Στην οργανωτική διακήρυξη της Χαμάς γίνεται λόγος για καταστροφή του κράτους του Ισραήλ, ενώ οι ενέργειες της κατά του Ισραήλ περιλαμβάνουν αποστολές βομβιστών αυτοκτονίας, εκτόξευση ρουκετών, βολές όλμων και αποστολή αναμμένων μικρών αερόστατων με τα οποία προκαλούνται πυρκαγιές σε περιοχές του Ισραήλ. Το 2006, στις παλαιστινιακές εθνικές εκλογές κέρδισε 74 έδρες από τις 132 της παλαιστινιακής βουλής, αφήνοντας στην δεύτερη θέση την Φατάχ που είχε την εξουσία. Οι δυο παρατάξεις σχημάτισαν κυβέρνηση ενότητας η οποία δεν ευδοκίμησε, οπότε η Χαμάς κατέλαβε την εξουσία στην Λωρίδα της Γάζας, το 2007. Πως όμως η Τουρκία συνδέθηκε με την Χαμάς και για ποιους λόγους την στηρίζει; 

Λόγοι υποστήριξης της Χαμάς από την Τουρκία

Η ιδέα για στήριξη της Χαμάς αρχίζει από το 1996 που ήταν πρωθυπουργός ο Erbakan, από τότε δηλαδή που η Τουρκία απεφάσισε να κυνηγήσει τον στόχο να γίνει περιφερειακή δύναμη. Η Στρατηγική αυτή έγινε γραπτό κείμενο από τον Αχμέτ Νταβούτογλου το 2001, αλλά  άρχισε να υλοποιείται από το ΑΚΡ από το 2003 και μετά. Μέσα στην περιφέρεια που στοχεύει η Τουρκία, είναι και τα αραβικά κράτη που κάποτε ήταν κτήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Και τίποτα δεν ενώνει περισσότερο την αραβική κοινή γνώμη, όσο το μίσος κατά του Ισραήλ λόγω της καταπιέσεως που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι στα χέρια του. Άρα η σύγκρουση της Τουρκίας με το Ισραήλ ήταν αναπόφευκτη και συνέβη με το επεισόδιο με το πλοίο Mavi Marmara που έσπασε τον αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας για να μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια, το 2010. Πίσω από την ανθρωπιστική βοήθεια, δεν φαινόταν το επίσημο τουρκικό κράτος αλλά μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση, η ΙΗΗ (Foundation for Human Rights and Freedoms and Humanitarian Relief), η οποία ιδρύθηκε το 1992 και από το 1995, εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. Για το Ισραήλ, η ΙΗΗ αποτελεί χρηματοδότη της Χαμάς, ενώ ένας εκ των ιδρυτών της ΙΗΗ, ο Zeyid Aslan, είχε εκλεγεί βουλευτής με το ΑΚΡ του προέδρου Ερντογκάν. Συνεπώς ΙΗΗ και ΑΚΡ συνεργάζονταν.

Η συχνή φιλοξενία στελεχών της Χαμάς και ιδίως του πρώην ηγέτη της Khaled Mashaal σε προεκλογικές περιόδους, έδινε ώθηση στα ποσοστά του ΑΚΡ, αφού όλο το πολιτικό φάσμα στην Τουρκία τρέφει συμπάθεια για την Παλαιστίνη. Χαρακτηριστική ήταν η πρόσκληση του την 27 Δεκεμβρίου 2014 σε συνέδριο του ΑΚΡ στο Ικόνιο. Απευθυνόμενος στους συνέδρους τότε, είχε πει: ‘’Ελπίζουμε μαζί σας, να απελευθερώσουμε την Παλαιστίνη’’. Τον Ιούνιο του επομένου χρόνου, έγιναν βουλευτικές εκλογές τις οποίες και κέρδισε το ΑΚΡ, χωρίς πλειοψηφία. (Βλέπε Φωτογραφία 1- Συνέδριο του ΑΚΡ στο Ικόνιο).
 

 

Πηγή: Τtimes of Israel
 
Πηγή: Τtimes of Israel

 


Θρησκευτικοί λοιπόν αλλά και ιδεολογικοί λόγοι ώθησαν την Τουρκία στην συνεργασία με την Χαμάς. Επί πλέον, η Τουρκία ‘’παλεύοντας’’ για τα δικαιώματα των Παλαιστινίων στην Λωρίδα της Γάζας, θέλει να εμφανίσει τον εαυτόν της ως ηθικό δρώντα, ως κράτος που υποστηρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Πώς επωφελείται η Χαμάς από την υποστήριξη της Τουρκίας;

Η Χαμάς έχει σημαντικά οφέλη από αυτήν την συνεργασία, αφού:

- Πριν την σύμπραξη με την Τουρκία, αναζητούσε στήριξη απο το Ιράν, οι οικονομικές δυνατότητες του οποίου όμως, επειδή τελούσε υπό καθεστώς οικονομικών κυρώσεων για το πυρηνικό του πρόγραμμα,  δεν ήσαν ικανές να καλύψουν τις απαιτήσεις της Χαμάς. Η Τουρκία εκτιμάται ότι της παρέχει οικονομική βοήθεια ύψους 300 εκατομμυρίων δολαρίων $ ετησίως.

- Η στήριξη της από μια μεγάλη σουνιτική χώρα, δίνει βαρύτητα στις ενέργειες της και καθιστούν την Χαμάς υπολογίσιμη πολιτική δύναμη στις πολιτικές εξελίξεις στα παλαιστινιακά εδάφη.

- Η Τουρκία στις 26 Αυγούστου, χορήγησε τουρκικά διαβατήρια σε 12 στελέχη της Χαμάς, συμφώνως με διπλωματικές πηγές του Ισραήλ, ενώ πολλά στελέχη της Χαμάς βρίσκουν κατά καιρούς καταφύγιο σε τουρκικό έδαφος.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η υποστήριξη της Χαμάς από την Τουρκία, ανήσυχε το Ισραήλ, το οποίο έσπευσε να εξισορροπήσει αυτήν την απειλή, όπως θα δούμε στην παράγραφο που ακολουθεί.

Ανησυχία και αντίδραση Ισραήλ στην σχέση Τουρκίας- Χαμάς

Η Χαμάς έχει εμπλακεί τρεις φορές σε πολεμική σύγκρουση με το Ισραήλ με την πιο σοβαρή από αυτές το καλοκαίρι του 2014, κατά την οποία είχαν βρει τον θάνατο 73 Ισραηλινοί και 2.251 Παλαιστίνιοι. Η Χαμάς αποτελεί διαρκή κίνδυνο για την ασφάλεια του Ισραήλ και έτσι αυτό:

- Χαρακτήρισε την Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση.

- Ενοχλείται από την οικονομική και διπλωματική στήριξη που η Τουρκία παρέχει σ’ αυτήν, αφού νομιμοποιεί την παρουσία της στην Δυτική Όχθη.

- Ανησυχεί με την συνεργασία Κατάρ-Τουρκίας σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, αφού  και οι δυο χώρες αποτελούν χρηματοδότες της Χαμάς. Πλέον αυτού, η Τουρκία έχει στρατηγική συμμαχία με το Κατάρ, στο έδαφος του οποίου διατηρεί στρατιωτική βάση.

Η απειλή που αισθάνεται για την ασφάλεια του το Ισραήλ, φαίνεται και από τις διπλωματικές και όχι μόνο πρωτοβουλίες του το τελευταίο διάστημα, κυριότερες των οποίων περιλαμβάνουν: 

- Την στροφή του Ισραήλ σε συμμαχία με Κύπρο, Ελλάδα και Αίγυπτο, ως αντίβαρο στην αυξημένη επιρροή της Τουρκίας στην Μέση Ανατολή. Για τον λόγο αυτό, έγινε και η δήλωση του διπλωματικού επιτετραμμένου στην Άγκυρα την 26 Αυγούστου ότι, ‘’Το Ισραήλ δεν να εγκαταλείψει τις συμφωνίες που υπέγραψε με Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο’’.

- Την αποκατάσταση των διπλωματικών του σχέσεων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ φαίνεται ότι θα ακολουθήσει η εξομάλυνση των σχέσεων του και με άλλα αραβικά κράτη.

- Την πρόσφατη δήλωση του επικεφαλής της Μοσάντ, Yossi Cohen, ότι ‘’Η δύναμις του Ιράν είναι εύθραυστη και ότι η πραγματική απειλή στην περιοχή είναι η Τουρκία’’. Η δήλωση αυτή είναι πολύ σοβαρή γιατί προήλθε μετά από σύσκεψη των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ, της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας.

Πως μπορεί όμως η χώρα μας να επωφεληθεί από αυτές τις εξελίξεις;


Πώς μπορεί η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί το θέμα;

Το γεγονός ότι η Χαμάς έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και άλλα κράτη και παρά ταύτα η Τουρκία συνεργάζεται μαζί της, δίνει στην Ελλάδα το δικαίωμα να καταγγέλλει την Τουρκία για συνεργασία με τρομοκράτες, κάθε φορά που το κρίνει σκόπιμο. Η χώρα μας θα μπορούσε να συντάξει έναν κατάλογο με θέματα τα οποία όχι μόνον ενοχλούν την Τουρκία, αλλά και θα την ανάγκαζαν να περάσει σε θέση αμύνης από εκεί που διατηρεί συνεχώς επιθετική στάση. Από αυτά τα θέματα, θα μπορεί να επιλέγει κάθε φορά και ανάλογα με την βαρύτητα της περιστάσεως, τι θα χρησιμοποιεί. 

Πλέον αυτού, η ανασφάλεια που αισθάνεται το Ισραήλ από την ύπαρξη της Χαμάς στην Δυτική Όχθη και από την συμπεριφορά της Τουρκίας, προσφέρει ευκαιρία στρατηγικής συνεργασίας μαζί του. Η συνεργασία αυτή μπορεί να περιλαμβάνει, από στήριξη του Ισραήλ σε διπλωματικό επίπεδο, μέχρι και ρήτρα αμοιβαίας βοηθείας σε περίπτωση απειλής κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή ζωτικών συμφερόντων των δυο κρατών, από οργανώσεις ή δυνάμεις που είτε έχουν έδρα στην, είτε βοηθούνται από την Τουρκία. 

Στο διεθνές σύστημα δεν παρουσιάζονται συχνά ευκαιρίες για σύμπτωση συμφερόντων με σημαντικές χώρες. Όταν όμως παρουσιαστούν, πρέπει να τηρείς ετοιμότητα να τις εκμεταλλευτείς για προώθηση των εθνικών σου σκοπών.

Επίλογος

Η συνεργασία της Τουρκίας με την Χαμάς, όχι μόνο δείχνει την πρόθεση της Τουρκίας να επηρεάσει τα πολιτικά συστήματα χωρών του Κόλπου και της βορείου Αφρικής μέσω της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, αλλά και το όριο της δυνάμεως της Τουρκίας. Τι θα ήθελε διακαώς η Χαμάς από την συνεργασία της με μια περιφερειακή δύναμη όπως η Τουρκία, εκτός από οικονομική βοήθεια την οποία θα μπορούσε να βρει και από κράτη του Κόλπου; Ασφαλώς να εξασκήσει την επιρροή της η Τουρκία στο διεθνές σύστημα προκειμένου να:

- Αναγνωριστεί η Παλαιστίνη ως ανεξάρτητο κράτος από τον ΟΗΕ.

- Να βρεθεί λύση για την ειρηνική συνύπαρξη με το Ισραήλ και,

- Να πάψουν δυτικά κράτη, η ΕΕ και οι ΗΠΑ να την θεωρούν τρομοκρατική οργάνωση.

Και η επιρροή της Τουρκίας δεν είναι αρκετή για την πραγματοποίηση αυτών των στόχων, καταδεικνύοντας ακριβώς και τα όρια της Τουρκίας.

Πάντως με την στήριξη στην Χαμάς η Τουρκία, δείχνει σε όλο τον Μουσουλμανικό κόσμο, ότι μπορεί να αψηφά τις υποδείξεις των ΗΠΑ ακολουθώντας μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική ως αυτόνομος πόλος του Διεθνούς Συστήματος. Ας μην ξεχνάμε την σύμπλευση με την Ρωσία στην Συρία, την αγορά των S-400 με κίνδυνο να της επιβληθούν κυρώσεις από τις ΗΠΑ σε εφαρμογή του νόμου CAATSA του 2017 για την αντιμετώπιση εχθρών της Αμερικής, την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στην Λιβύη.

Η Ελλάδα έχει μοναδική ευκαιρία να εκμεταλλευτεί το γεγονός ότι για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Τουρκία παρέχει στέγη και βοήθεια σε τρομοκράτες ασκώντας πίεση στην τουρκική εξωτερική πολιτική των συνεχών αυθαιρέτων διεκδικήσεων δικαιωμάτων της Ελλάδας. Μόνιμη δικαιολογία του επισήμου τουρκικού κράτους στην καταδίκη αντιπάλων του προέδρου Ερντογκάν, είναι ότι ανήκουν σε τρομοκρατικές οργανώσεις. Ας αντιληφθεί και ο ίδιος ότι, συνεργαζόμενος με την Χαμάς, κάνει αυτό ακριβώς για το οποίο κατηγορεί τους αντιπάλους του. 



 

* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MΑ στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών.

Γιατί πρέπει να υπάρχει σχέδιο και για ελληνικό προληπτικό πλήγμα

on Tuesday, 15 September 2020. Posted in Ένοπλες Δυνάμεις

Του Κώστα Γρίβα, Καθηγητή ΣΣΕ

Γιατί πρέπει να υπάρχει σχέδιο και για ελληνικό προληπτικό πλήγμα

 

Γρίβας Κώστας

 

Προκάλεσε έντονες αντιδράσεις προηγούμενο άρθρο που εξέταζε τα περιθώρια να ασκήσει η Ελλάδα προληπτικό πλήγμα στην τουρκική πολεμική μηχανή, σε περίπτωση που κριθεί ότι η πολεμική αναμέτρηση είναι αναπότρεπτα επερχόμενη. Πολλές από τις αντιδράσεις προέρχονταν από ανθρώπους που δεν ανήκουν στους γνωστούς "ειρηνοκάπηλους"-εθνομηδενιστικούς εσμούς, αλλά θεωρούνται ένθερμοι πατριώτες.

Αφήνοντας κατά μέρος οριακές περιπτώσεις, σαν κάποιον που κατηγόρησε το άρθρο ότι προωθεί την ηττοπάθεια(!), οι περισσότεροι που αντέδρασαν αρνητικά –με τεκμηρίωση και όχι ύβρεις και χλευασμούς– ουσιαστικά υποστήριζαν ότι «αυτά τα πράγματα δεν γίνονται» και αν γίνονται «δεν μπορούν να γίνουν από την Ελλάδα». Με άλλα λόγια, φαίνεται να θεωρούν ότι η Ελλάδα δεν έχει και δεν πρέπει να έχει δικαίωμα στην αυτοάμυνα ή, αν έχει, αυτό πρέπει να ασκείται με τους όρους που επιβάλλει ο επιτιθέμενος. Ο αντίπαλος είναι αυτός που πρέπει να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων και αν πάρουμε εμείς την πρωτοβουλία, τότε αυτό θα είναι κακό για εμάς.

Δηλαδή, ακόμη και αν ο αντίπαλος συνεχίσει να κατεδαφίζει την ελληνική εθνική κυριαρχία, εμείς δεν νομιμοποιούμαστε να αντιδράσουμε με μαζικό πλήγμα στην πολεμική του μηχανή, αλλά οι κινήσεις μας πρέπει να είναι μόνον απαντήσεις στις δικές του ενέργειες. Δηλαδή, να του προσφέρουμε στο πιάτο τον έλεγχο της κλιμάκωσης και την πρωτοβουλία των κινήσεων για "να μην εμφανιστούμε ως επιτιθέμενοι". Ακόμη δε και αν θεωρήσουμε πως η πολεμική αναμέτρηση είναι επικείμενη εμείς οφείλουμε να περιμένουμε παθητικά να εκδηλωθεί και μόνον μετά να αντιδράσουμε, αφού θα έχουμε υποστεί το πρώτο πλήγμα με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτές τις απόψεις, αν εμφανιστούμε ως επιτιθέμενοι θα «χάσουμε την διεθνή υποστήριξη» και θα υποστούμε οδυνηρές συνέπειες. Αναφέρθηκε μάλιστα ότι θα μας επιτεθεί το ΝΑΤΟ(!) ή ότι, πιο μετριοπαθώς, θα χάσουμε τη δυνατότητα να μας στηρίξει ενόπλως η ΕΕ. Αυτές οι απόψεις είναι, για να το πούμε ευγενικά, εκτός πραγματικότητας. Υπό μία έννοια είναι η αντεστραμμένη εικόνα των ουτοπικών αντιλήψεων, σύμφωνα με τις οποίες θα λάβουμε ουσιαστική βοήθεια εναντίον της Τουρκίας από τις ΗΠΑ, την ΕΕ ή από οπουδήποτε αλλού γιατί είμαστε "παράγοντας σταθερότητας".

Στην πραγματικότητα, όσο εξωπραγματικό είναι να περιμένουμε άλλους να έλθουν να πολεμήσουν για λογαριασμό μας, άλλο τόσο εξωπραγματικό είναι να φοβόμαστε πως θα υποστούμε συντριπτικές κυρώσεις από το εξωτερικό μόνο και μόνο γιατί θα υπερασπίσουμε τον εαυτό μας με τον τρόπο που εμείς κρίνουμε πιο πρόσφορο και όχι αντιδρώντας αντανακλαστικά στις πρωτοβουλίες του αντιπάλου.

Παρεμπιπτόντως, η στρατηγική μιας χώρας δεν μπορεί να στοχεύει στο να κερδίσει τη διεθνή συμπάθεια. Αν θέλουμε κάτι τέτοιο, τότε όντως ο καλύτερος τρόπος για να το επιτύχουμε είναι να περιμένουμε παθητικά την επίθεση του αντιπάλου. Η Κύπρος το 1974, πράγματι, κέρδισε πάρα πολύ συμπάθεια διεθνώς και συνέλεξε πολλά ψηφίσματα συμπαράστασης και καταδίκης της Τουρκίας, ενώ η Άγκυρα απομονώθηκε…

Ευτυχώς, η Ελλάδα δεν είναι Ισραήλ

Επίσης, υποστηρίχθηκε από πολλούς ότι «εμείς δεν είμαστε Ισραήλ», προβάλλοντας την άποψη ότι το Ισραήλ είχε τις δυνατότητες και τις "πλάτες" να κάνει κάτι τέτοιο. Δηλαδή, θεωρείται ότι το Ισραήλ προχώρησε σε προληπτικό πλήγμα στον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967 γιατί είχε μεγάλη ισχύ σε σχέση με τους αντιπάλους του. Η πραγματικότητα, φυσικά, είναι ακριβώς η αντίθετη.

Το Ισραήλ προχώρησε στο αιφνιδιαστικό πλήγμα, γιατί το ισοζύγιο ισχύος ήταν δραματικά εις βάρος του και δεν αναφέρομαι στον αριθμό των στρατιωτών και μόνο, αλλά στον αριθμό κρίσιμων οπλικών συστημάτων, όπως μαχητικών αεροσκαφών. Επίσης, σε αντίθεση με ό,τι γενικά πιστεύεται, το Ισραήλ δεν είχε εξασφαλίσει τη συναίνεση των ΗΠΑ, πολλώ δε μάλλον τη στήριξή τους για να προχωρήσει σε αυτήν την ενέργεια.

Δεν δίστασε μάλιστα να προχωρήσει και σε προσβολή αμερικανικών δυνάμεων. Συγκεκριμένα, στις 8 Ιουνίου 1967, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών, ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη και τορπιλάκατοι διεξήγαγαν πολλαπλές επιθέσεις εναντίον του πλοίου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ USS Liberty, που βρίσκονταν σε διεθνή ύδατα στη Μεσόγειο, σκοτώνοντας 34 μέλη του πληρώματος και πεζοναύτες και τραυματίζοντας άλλους 171.

Εκ των υστέρων το Ισραήλ δικαιολόγησε την ενέργειά του αυτή ως λάθος. Όμως, όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι ήταν μάλλον εσκεμμένη και πιθανολογείται πως ήθελε να δείξει ότι ήταν αποφασισμένο για τα πάντα και δεν επρόκειτο να δεχθεί παρεμβάσεις από κανέναν. Άρα, λοιπόν, ευτυχώς δεν είμαστε στην κατάσταση που ήταν το Ισραήλ τότε. Στην πραγματικότητα, χάρη κυρίως στη συμμετοχή της στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά προστατευμένο θύλακα όσον αφορά τις διεθνείς αντιδράσεις, σε περίπτωση που προέβαινε σε παρόμοια ενέργεια.

Τι εννοούμε προληπτικό πλήγμα

Ούτε, επίσης, ισχύει το ότι η Ελλάδα "δεν έχει τα μέσα" για να ασκήσει ένα τέτοιο πλήγμα. Φυσικά και τα έχει. Παρόλο που οπλικά συστήματα που θα μπορούσαν να παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο σε μια παρόμοια ενέργεια, όπως τα βομβαρδιστικά A-7 Corsair, δυστυχώς, δεν βρίσκονται πλέον στο ελληνικό οπλοστάσιο, εντούτοις η ελληνική πολεμική μηχανή διαθέτει τεράστια ισχύ πυρός, την οποία μπορεί να εξαπολύσει τόσο από αέρος, όσο και από στεριάς και θάλασσας.

Άλλωστε, όταν μιλάμε για αποφασιστικό προληπτικό πλήγμα δεν αναφερόμαστε στην εξαφάνιση του τουρκικού στρατεύματος, ούτε στην "ολοκληρωτική νίκη", όπως παρανόησαν κάποιοι. Με τον όρο αυτό εννοούμε την προσβολή κομβικών στοιχείων της τουρκικής πολεμικής μηχανής, έτσι ώστε να δυσκολεύεται να λειτουργήσει ως ολότητα σε όλο το εύρος και βάθος του σύνθετου γεωγραφικά και επιχειρησιακά ελληνοτουρκικού συστήματος.

Επίσης, μιλάμε για προσβολή με σκοπό την απομείωση κρίσιμων οπλικών συστημάτων της Τουρκίας, έτσι ώστε η Ελλάδα να βρεθεί με εμφανή πλεονεκτήματα στα χέρια της και να αναγκάσει τον αντίπαλο ή να σταματήσει την αντιπαράθεση και να αποφύγουμε έναν μεγάλης κλίμακας πόλεμο, ή, αν επιλέξει τη σύγκρουση, να είναι σε δυσμενή θέση.

Σημασία έχει τι μήνυμα περνάς

Με όλα τα παραπάνω, βέβαια, ο γράφων δεν καλεί για άσκηση προληπτικού πλήγματος στην Τουρκία "εδώ και τώρα". Αυτό ήταν σαφές και στο προηγούμενο άρθρο. Η πρόταση δεν ήταν να προχωρήσουμε σε προληπτικό πλήγμα, αλλά να υπάρχει επιτελικός σχεδιασμός και γι' αυτό, ώστε να το βάλουμε στο τραπέζι. Να το εντάξουμε στην εργαλειοθήκη των εξετάσιμων επιλογών και να το θέσουμε στην υπηρεσία της αποτροπής και της διπλωματίας. Μην έχετε καμία αμφιβολία ότι η Τουρκία διαθέτει ήδη επιτελικό σχέδιο για πρώτο πλήγμα κατά της Ελλάδας.

Αξίζει να σημειωθεί πως το Ισραήλ έχει ενσωματώσει στο αποτρεπτικό του δόγμα το προληπτικό πλήγμα, λόγω των μικροσκοπικών του γεωγραφικών διαστάσεων που το καθιστούν εξαιρετικά ευάλωτο σε επιθέσεις μεγάλης κλίμακας. Προβάλει δηλαδή αυτήν την επιλογή έτσι ώστε να αποτρέψει τους αντιπάλους και να μην αναγκαστεί να την χρησιμοποιήσει. Δηλαδή, το προληπτικό πλήγμα δεν είναι ένα ύπουλο όπλο που το κρατάς κρυμμένο και περιμένεις την κατάλληλη στιγμή για να το χρησιμοποιήσεις, αλλά ένα κομμάτι της αποτρεπτικής σου στρατηγικής που το διαφημίζεις στον αντίπαλο.

Παρεμπιπτόντως, η στρατιωτική αποτροπή δεν συνίσταται στο πόση στρατιωτική ισχύ έχεις στα χέρια σου, αλλά κυρίως με πόσους και τι τρόπους είσαι διατεθειμένος να την αξιοποιήσεις και πως αυτό το επικοινωνείς στον αντίπαλο. Όσα όπλα και αν έχεις στα χέρια σου, αν έχεις περάσει το μήνυμα ότι δεν πρόκειται να τα χρησιμοποιήσεις παρά μόνο στο είδος της αντιπαράθεσης που επιλέγει και καθορίζει ο αντίπαλος, τότε η αποτροπή σου πάσχει.

Αντιθέτως, ακόμη και αν υστερείς σαφώς έναντι του αντιπάλου όσον αφορά την στρατιωτική ισχύ, αλλά είσαι απρόβλεπτος στο πως θα την χρησιμοποιήσεις, τότε η αποτρεπτική σου ικανότητα βελτιώνεται σημαντικά. Και η Ελλάδα πρέπει να πράξει ακριβώς αυτό. Να καταστεί απρόβλεπτη έναντι των αντιδράσεων της προς την τουρκική επιθετικότητα.

Και βέβαια αυτήν της την ιδιότητα του απρόβλεπτου να την αξιοποιήσει τόσο έναντι της Τουρκίας όσο και των δυτικών "συμμάχων" της. Κάποια στιγμή θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι μόνο μια απρόβλεπτη στις αντιδράσεις της Ελλάδα μπορεί να αναγκάσει τους δυτικούς "συμμάχους" της να παρέμβουν αποφασιστικά για να φρενάρουν την τουρκική επιθετικότητα.

Το προληπτικό πλήγμα στην υπηρεσία της διπλωματίας

Τέλος, το να εμπλουτίσεις με το προληπτικό πλήγμα την εργαλειοθήκη των εξετάσιμων και δυνητικών επιλογών σου δεν αντιβαίνει τη διπλωματία. Αντιθέτως, τη συμπληρώνει και την υπηρετεί. Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να προτάξουμε προς την Τουρκία, αλλά και τον διεθνή παράγοντα, ότι η διευρυνόμενη, χρονικά και ποιοτικά, αποδόμηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να απαντηθεί με μια αναπάντεχα οξεία αντίδραση. Αυτή δεν θα ήταν μια "αναγκαία" επιλογή για την Ελλάδα, αλλά θα μπορούσε να την αξιοποιήσει όταν και εάν έκρινε σκόπιμο.

Ή, σε μια πιο συγκροτημένη στρατηγική, θα μπορούσες πιθανώς να διαπραγματευτείς την απόσυρση της επιλογής του προληπτικού πλήγματος από το αποτρεπτικό σου δόγμα (εάν βέβαια το είχες εντάξει) ως αντάλλαγμα για την απόσυρση του casus belli από την Τουρκία όσον αφορά την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.

Παρεμπιπτόντως και επανερχόμενοι στο αρχικό ζήτημα της "νομιμοποίησης" παρόμοιων επιλογών, το γεγονός ότι η Τουρκία έχει θέσει επισήμως ως άμεση αντίδραση την πολεμική επίθεση σε περίπτωση που η Ελλάδα προχωρήσει στο θεμελιώδες δικαίωμά της να προεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, αυτομάτως καθιστά το προληπτικό πλήγμα ξεκάθαρη ενέργεια αυτοάμυνας. Άρα, νόμιμη ενέργεια.

Σε κάθε περίπτωση, το προληπτικό πλήγμα, ακόμη και υπό τις βέλτιστες συνθήκες, πρόκειται για μια εξαιρετικά παρακινδυνευμένη ενέργεια και θα πρέπει να υπάρχει αποκλειστικώς και μόνον ως "τελευταία επιλογή» (choice of last resort). Αλλά σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να υπάρχει. Είναι άλλο να έχεις μια επιλογή και να μην την εξασκείς, θεωρώντας την άκρως επικίνδυνη και, εν πάση περιπτώσει, μη παραγωγική. Και βέβαια άλλο να θεωρείς πως δεν έχεις το δικαίωμα να έχεις αυτήν την επιλογή γιατί "είσαι η Ελλάδα και όχι το Ισραήλ"!

 

Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;- Άρθρο για τις ψευδαισθήσεις μας στα ελληνοτουρκικά

on Monday, 05 October 2020. Posted in Σχέσεις με Μεγάλες Δυνάμεις

Του Ιωάννη Θ. Μάζη, Καθηγητή Γεωπολιτικής, ΕΚΠΑ 2 Oκτωβρίου 2020

Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;- Άρθρο για τις ψευδαισθήσεις μας στα ελληνοτουρκικά

Militaire News

 

Γράφει ο 

Ιωάννης Θ. Μάζης, Καθηγητής Γεωπολιτικής, ΕΚΠΑ 2 Oκτωβρίου 2020

α) Η Ελλάδα δεν “εξαγόρασε κανενός είδους αποτροπή” λόγω της επισκέψεως του κου Πομπέο στην Θεσσαλονίκη και εις την Σούδα. Μόνον ως ευφυολόγημα δύναται να θεωρηθεί αυτή η φράσις. Ευφυολόγημα που καθίσταται προφανές μέσω της αναλύσεως του όρου αυτού: ο “αποτρέπων” αποθαρρύνει ή εξαναγκάζει τον αντίπαλο, από το να προβεί σε επικίνδυνες και ανεπιθύμητες ενέργειες εναντίον του. Εάν ο αποτρέπων επιθυμεί να αποτρέψει μιαν ένοπλην επίθεση εναντίον του υιοθετεί και την ανάλογον μορφήν αποτροπής. Πείθει δηλαδή τον αντίπαλον ότι το κόστος το οποίον θα καταβάλει επιτιθέμενος θα είναι απολύτως ασύμφορον εν σχέσει με τα πιθανώς αναμενόμενα κέρδη που θα ηδύνατο να του αποφέρει η επίθεσίς του αυτή. Και εις τα τρία όμως είδη της “αποτροπής” δηλαδή: i) αποτροπή δια της παρουσίας, ii) αμυντική αποτροπή και iii) αποτροπή δι’ αντιποίνων επιβάλλεται, ως κοινός παρονομαστής, η εθνοκρατική βούλησις και δράσις δι’ ιδίων μέσων και δυνάμεων. Από του σημείου αυτού και εντεύθεν δύναται ο αποτρέπων να καταφύγει και εις τις συμμαχίες του, οι οποίες αποδεδειγμένως τον έχουν στηρίξει και υπερασπίσει “θερμώς” ή διπλωματικώς εις κρισίμους συνθήκας κατά το παρελθόν και δεν τον εγκατέλειψαν εις την τύχην του, ούτε βεβαίως ηνέχθησαν τους αντιπάλους του. Όπως, δεν έπραξαν πχ οι ΗΠΑ κατά τον Αττίλα Ι και ΙΙ. Όπως δεν έπραξε το ΝΑΤΟ σε πλείστες όσες περιπτώσεις, όπως και η σημερινή κατάστασις των εκνόμων παραβιάσεων κάθε εννοίας διεθνούς δικαίου εις βάρος της Ελλάδος από την Τουρκίαν. Από αυτές τις συμμαχίες δεν “εξαγοράζεις αποτροπή”. Εξαγοράζεις απλώς, χρόνο (με βαρύτατα τιμήματα) ώστε να προετοιμάζεσαι για την άσκηση της αποτροπής δι ιδίων μέσων, έναντι του αντιπάλου… Αυτό μόνον. Και εις αυτήν την περίπτωση φροντίζεις να καταβάλεις ανάλογο κόστος και να λαμβάνεις αντίστοιχα ανταλλάγματα… Το ακριβώς αντίθετο από την ιδική μας στάση, δηλαδή.

β) “Ο κος Πομπέο προτίμησε την Ελλάδα και την Κύπρο και όχι την Τουρκία! Αυτό είναι σημαντικότατη ένδειξη προτιμήσεως, υποστηρίξεως και φιλίας” λέγουν κάποιοι…

β.1) Εγώ καλοπίστως αναρρωτώμαι: Μα στην Ελλάδα (Μακεδονία) δεν θέλει να εδραιώσει την αμερικανική ενεργειακή κυριαρχία ο κος Πομπέο και να δημιουργήσει κοινοπραξίες εις τους λιμένες Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρουπόλεως όπου θα εντάξει υποχρεωτικώς και το κράτος των Σκοπίων;

β.2) Εις την Μακεδονία δεν ενδιαφέρονται οι ΗΠΑ να προωθήσουν το δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου Tap και ΙGB, όπως και του Τερματικού Σταθμού Yγροποιημένου Φυσικού Αερίου Αλεξανδρούπολης (FSRU Αλεξανδρούπολης) “ως έργα διαφοροποιήσεως των πηγών ενεργειακής προμηθείας της Βαλκανικής Ζώνης και απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο”?

β.3) Εις την Σούδα δεν ενδιαφέρονται οι ΗΠΑ να επεκτείνουν τις αμερικανικές υποδομές (Προβλήτα Κ14 κ.τ.λ) και την διάρκεια της Συμφωνίας από ετήσια σε πενταετή? Άλλωστε, Ο ελλιμενισμός του “Hershel Woody Williams” προεβλέπτο ήδη στην εσχάτως υπογραφείσα ελληνο/αμερικανική Αμυντική Συμφωνία, όπου περιλαμβάνεται καιο ελλιμενισμός αμερικανικών αεροπλανοφόρων, ελικοφόρων πλοίων, υποβρυχίων, πολεμικών πλοίων επιφανείας καθώς και αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου κλπ. και δεν αποτελεί ούτε καινοφανές γεγονός, ούτε και αντικείμενον πανηγυρισμών.

β.4) Την Κύπρο δεν ενδιεφέροντο οι ΗΠΑ να πιέσουν δια να μην επιμείνουν εις το βέτο των για την Λευκορωσία εάν δεν εξηγγέλοντο και αντίστοιχες κυρώσεις δια την Τουρκίαν? Το επέτυχαν και αυτό!

β.5) Την άγρα ψήφων της ελληνικής και ελληνοκυπριακής ομογενείας, εις κρισίμους για την επανεκλογήν του κου Τράμπ, Πολιτείας (π.χ. Φλόριδα), ποιός θα την διενεργούσε άν όχι ο κος Πομπέο και μάλιστα τώρα;

Γιατί λοιπόν ο κος Πομπέο να υπάγει εις την Τουρκίαν; Τί να κάμει; Προς τί οι πανηγυρισμοί;

Άλλωστε, τα δείγματα περί «αμερικανικών ανταλλαγμάτων» είναι αρνητικά έως ανύπαρκτα, εις βάρος του «εξαιρετικού συμμάχου των ΗΠΑ» δηλαδή της Ελλάδος, για όλα τα ανωτέρω. Αποτελεί προκλητική περιφρόνηση της Ουάσιγκτον εις βάρος της «προβλεψίμου συμμάχου» της το ότι κατά την διάρκειαν της προχθεσινής (1/10/2020)  Σ.Κ./Ε.Ε ανεκοινώθησαν:

1) Η ολοκλήρωσις του ΝΑΤΟϊκού κειμένου «Συμφωνίας Μηχανισμού Αποσυμπιέσεως Ελλάδος-Τουρκίας». Διπλωματικόν λάθος των Αθηνών διότι διευκολύνει το έργον της γερμανίδος Καγκελλαρίου να μην επιβάλλει κυρώσεις εις την Τουρκίαν, εφόσον «οι δέοντες μηχανισμοί έκτονώσεως εσυμφωνήθησαν μεταξύ των ενδιαφερομένων πλευρών»! Η Αθήνα (μετά από πιέσεις της Ουάσιγκτον-Πομπέο?) διέπραξε το θανάσιμον σφάλμα να διευκολύνει την Τουρκία με την “έγκαιρη” συνυπογραφή του “Συμφώνου Μηχανισμού Αποσυμπίεσης” (χωρίς να θελήσει να κερδίσει ούτε μία ημέρα διπλωματικού χρόνου), ώστε να ανακοινωθεί αυτό κατά την διάρκειαν της Συνόδου καθισταμένης δυνατής και εμφανισθείσης ως “διπλωματικώς ορθολογικής” της μη επιβολής κυρώσεων! Η Αθήνα έσφαλε! Θα ανέμενε όμως ο οιοσδήποτε εχέφρων, την συμπαράσταση της Ουάσιγκτον προς την Αθήνα δια τον ακριβώς αντίθετον χειρισμόν, πράγμα που δεν συνέβη.

2) Η ανακοίνωσις, κατά την διάρκεια της Συνόδου, της πρωτοκολλήσεως του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου εις το αποθετήριον του ΓΓ/ΟΗΕ δεν αποτελεί επίσης απόδειξιν της «φιλικής βοηθείας» των ΗΠΑ προς την Ελλάδα, εφόσον προσφέρει “επίφασιν νομιμότητος” εις το πλέον ανόσιον έργον εκνομίας της Τουρκίας εναντίον της διεθνούς νομιμότητος και της χώρας μας, παρά το γεγονός ότι δεν παράγει διεθνή έννομα τετελεσμένα.

3) Το τελικό κείμενο της αποφάσεως της προχθεσινής Σ.Κ./Ε.Ε εις το οποίον i) δεν γίνεται κάν μνεία περί κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας αλλά περί «εργαλειοθήκης (sic!)», ii) δεν ενεκρίθη νέος, σοβαρός και όχι σαν τον υπάρχοντα, κατάλογος κυρώσεων κατά της Τουρκίας iii) δεν υπάρχει, συνεπώς, “ίχνος” αυτομάτου μηχανισμού επιβολής των κυρώσεων αυτών σε περίπτωση συνεχίσεως της παραβατικής συμπεριφοράς της Τουρκίας – μετά από προσφυγή προς τον Ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ της Ελλάδος, της Κύπρου και ενός, οιουδήποτε, τρίτου κράτους μέλους της ΕΕ. Αυτό αποτελεί σαφώς διπλωματική και στρατηγική ήττα της χώρας.

4) Καμμία αναφορά για «επανίδρυση» ευρωπαϊκών συνθηκών του άρθρου 47.2 περί «αμοιβαίας παροχής βοήθειας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών» και εις το οποίον έκαμε μνείαν ο έλλην πρωθυπουργός προσφάτως εις την Μη-Εκθεσιν Θεσσαλονίκης. Συνδυαζόμενο, με την Μη-Υπογραφήν Αμυντικής Συμφωνίας με την Γαλλία από πλευράς Ελλάδος, το γεγονός συνιστά επίσης μέγα διπλωματικόν και στρατηγικόν σφάλμα της Ελλάδος απομειώνον ανορθολογικώς την ανάπτυξη υψηλών δυνατοτήτων διασφαλίσεως της εθνικής της ακεραιότητος εν μέσω ενός χαοτικού διεθνούς περιβάλλοντος.

5) Το άρθρο 20 της αποφάσεως, περί χρήσεως από την ΕΕ «σε περίπτωση νέων μονομερών ενεργειών ή προκλήσεων κατά παράβαση όλων των διαθεσίμων εργαλείων και επιλογών της σύμφωνα με το Άρθρο 29 της ΣΕΕ και το Άρθρο 215 ΣΛΕΕ για να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της και εκείνα των Κρατών Μελών της» ουδόλως καλύπτει το ανωτέρω πεδίο στρατιωτικής συνδρομής διότι αναφέρεται μόνον σε οικονομικές μέτρα και υπόκειται στις ασαφείς και αδιευκρίνιστες βουλήσεις των 26 κρατών όπως και στις εισηγήσεις του κου Μπορέλ, οι οποίες αποδεδειγμένως, δεν έχουν αποδείξει την διάθεσή των να προβούν σε αποτελεσματική ανάσχεση της τουρκικής παραβατικής συμπεριφοράς.

6). Τέλος, η προτεινομένη «Πολυμερής Διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο» την οποία θα διοργανώσει ο ύπατος εκπρόσωπος, με αντικείμενο: «ζητήματα επί των οποίων απαιτούνται πολυμερείς λύσεις, περιλαμβανομένης της θαλάσσιας οριοθέτησης, της ασφάλειας, της ενέργειας, της μετανάστευσης και της οικονομικής συνεργασίας» κρύβει πολλές παγίδες και πολλούς κινδύνους για την Ελλάδα και την Κύπρο εάν αντιμετωπισθούν επιπολαίως…

 

Γρηγόρης Νούσιας*: Η Γενοκτονία των Αρμενίων.

on Monday, 08 June 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ήταν Ιούνιος του 1915 . . .
Η Γενοκτονία των Αρμενίων.

Η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή του Κόμματος των Νεότουρκων, “Ένωση και Πρόοδος”, συνεδριάζει:
Ταλαάτ (πρόεδρος): Αυτά τα φίδια έχουν πάλι σηκωθεί. Πρέπει να τους δώσουμε το τελικό χτύπημα.
Χασάν Φεχμί: Νάχουν την οργή του Αλλάχ. Να εξοντωθούν, και τα κουφάρια τους να πεταχτούν στους γκρεμούς.
Καρακεμάλ: Όλεθρος τους πρέπει, να τους ξεπαστρέψουμε όλους.
Ναζίμ: Σε τούτον τον τόπο, να μη μείνει ούτε ένας Αρμένης ζωντανός. Βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση. Δεν μπορούμε να ελπίζουμε πως θα βρούμε καλύτερη ευκαιρία.
Χασάν Φεχμί: Θρησκευτικό καθήκον μας είναι να μη μείνει ούτε ένας ζωντανός.
Εμβέρ: Τον τρόπο της εξόντωσής τους θα τον αποφασίσει το Υπουργικό Συμβούλιο.
Τζαβίντ: Με την προϋπόθεση πως δεν θα αφήσουμε κανέναν Αρμένη ζωντανό, η εξόντωσή τους είναι εθνικό και πολιτικό καθήκον. Τώρα ας αποφασίσουμε.


Ψηφίζουν παμψηφεί να εκτελεστούν όλοι οι Αρμένιοι της Τουρκίας, που τότε ανήρχοντο περίπου στα δύο εκατομμύρια. Εξουσιοδοτούν τον Ταλαάτ να υλοποιήσει την απόφασή τους.

Οι πρώτες συστηματικές καταδιώξεις των Αρμενίων είχαν αρχίσει από το 1896. Χιλιάδες τα θύματα. Τότε ήταν που κάποιος ιστορικός είχε κάνει τη διαπίστωση, «Είναι ανάγκη να γνωρίζουν οι Αρμένιοι, για το καλό τους ή το κακό τους, πως ζούνε σε μια περιοχή όπου υπάρχουν πετρέλαια». Και για μια ακόμα φορά, η αποστροφή του σιδερένιου Μπίσμαρκ ακουμπάει τη γεωστρατηγική αλήθεια, «Πριν από κάθε στρατιωτική κατοχή, προηγείται η εμπορική διείσδυση».

Η πρώτη ενέργεια της Επιτροπής ήταν να εκδώσει ένα βιβλιαράκι, στα Αραβικά, για να φανατίσουν τους Οθωμανούς που ζούσαν στις ίδιες περιοχές με τους Αρμένιους, «Το αίμα των απίστων, εκτός βέβαια των συμμάχων μας Γερμανών και Αυστριακών, μπορεί και πρέπει να χυθεί ατιμώρητα. Κάθε μουσουλμάνος, όπου και να βρίσκεται, οφείλει να ορκιστεί επίσημα πως θα σκοτώσει τουλάχιστον τρεις έως τέσσερις γκιαούρηδες».

Και ο Ταλαάτ, με την ιδιότητα του υπουργού των Εσωτερικών, εντέλλεται: « Η εξόντωση του Αρμενικού στοιχείου, το οποίον επί αιώνες επιθυμεί την καταστροφή της Αυτοκρατορίας μας, είχε αποφασισθεί παλαιότερα, αλλά οι περιστάσεις δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση της ιερής αυτής προθέσεως. Τώρα όλα τα εμπόδια έχουν παραμεριστεί . . . Συνιστάται επειγόντως ότι η άθλια κατάστασή τους δεν πρέπει να προκαλέσει αισθήματα οίκτου. Πρέπει να εξαλείψετε ακόμα και το όνομα “Αρμενία”. Φροντίστε, εκείνοι που θα αναλάβουν τη δράση να είναι πατριώτες και αξιόπιστοι».

Ήταν Ιούνιος του 1915. Η γενοκτονία των Αρμενίων αρχίζει. Πολλοί καίγονται ζωντανοί μέσα στα σπίτια τους. Καραβάνια θανάτου ξεκινούν από πολιτείες και χωριά, χωρίς φαϊ, χωρίς νερό. Σκοτώνουν, βασανίζουν, βιάζουν. Πολλοί παραφρονούν. Οι μάνες χτυπούν τα μωρά στα βράχια να σκοτωθούν και να γλιτώσουν από τα αβάστακτα μαρτύρια. 1. 200.000 οι νεκροί αυτού το διωγμού. Θα προστεθούν στις 300.000 που είχαν χαθεί γρηγορότερα στα “Αμελέ Ταμπουρού“, τα Τάγματα Εργασίας, όπως ευφημιστικά τα είχαν ονομάσει, στην πραγματικότητα ήταν τάγματα θανάτου. Δημιουργός τους ήταν ο Ταλαάτ, ο οποίος μιλούσε για “τάγματα πολιτισμένου θανάτου”. Ναι, τα τάγματα στα οποία είχαν στρατολογηθεί όλοι οι άρρενες, από 18 έως 48 ετών. Τα περιγράφει και η Διδώ Σωτηρίου στα “Ματωμένα Χώματα” για τη δική μας περίπτωση, τους έλληνες Μικρασιάτες.

Και όλα αυτά βεβαίως με τη “συγκατάθεση” της τότε Γερμανίας του Κάϊζερ Γουλιέλμου Β’, του οποίου το δόγμα, “Drang nach Osten” (εξόρμηση προς ανατολάς), για την ανακατανομή του παραγωγικού πλούτου της Γης, στηριζόταν σε μια ισχυρή Τουρκία. Και βέβαια, οι Γερμανοί, τότε, δεν είχαν δει με καλό μάτι την ήττα της Τουρκίας στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.

Τότε ήταν που ξεκίνησε η κατασκευή της γιγαντιαίας σιδηροδρομικής γραμμής, Βερολίνου – Βαγδάτης. Ο σιδηρόδρομος των πέντε Β’ , όπως ονομάστηκε, με τις γερμανικές και τουρκικές εταιρείες να συνεργάζονται και να μοιράζονται το έργο.
Τότε ήταν που οι Νεότουρκοι, αποβλέποντας σε μια εντυπωσιακή ανάκτηση του γοήτρου τους, συνταύτισαν τις επιδιώξεις τους με εκείνες της Γερμανίας.

Τότε ήταν που οι Τούρκοι προσέλαβαν ως οργανωτή του στρατού τους, στην πραγματικότητα ως αρχιστράτηγο, τον Γερμανό στρατηγό Λίμαν φον Σάντερς, δίνοντάς του τον τίτλο του πασά. Δυστυχώς για την ισχυρή Γερμανία, που είχε δημιουργήσει πριν λίγες δεκαετίες ο Μπίσμαρκ, η πρώτη συμβουλή του Λίμαν προς τους Νεότουρκους ήταν, «εξουδετερώστε τις δύο συμπαγείς μειονότητες, Ελληνική και Αρμενική». Επ’ αυτού, ο καθηγητής Ενεπεκίδης έχει αποφανθεί, «Ο εμπνευστής και ρυθμιστής των διωγμών δεν υπήρξε το ανάκτορο του Γιλντίζ, αλλά η Βιλχελμστράσσε του Βερολίνου (έδρα του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας).

Με άλλη ευκαιρία, “Γερμανο-Τουρκικά νταραβέρια”, 25 Μαρτίου 2019, γράφαμε, «Θα γυρίσουμε λίγο πίσω στο χρόνο, για να πούμε ότι με την ανατολή του 19ου αιώνα ανατέλλει και το άστρο του Helmouth Von Moltke. Μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές φυσιογνωμίες της εποχής. Η πατρίδα του τον ανακήρυξε στρατάρχη, μετά τον Γάλλο-Πρωσικό πόλεμο, 1870-71, τον οποίον διεξήγαγε ο ίδιος νικηφόρα σε ηλικία εβδομήντα ετών. Μπίσμαρκ - Μόλτκε, ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό-στρατιωτικό δίδυμο της νεώτερης Ιστορίας.

«Πριν, όμως γίνει μεγάλος και τρανός, αλλά πάντα πρώτος μεταξύ των αρίστων Πρώσων αξιωματικών, επελέγη, το 1835, ως σύμβουλος για τον εκσυγχρονισμό του Οθωμανικού στρατού. Το είχε ζητήσει ο ίδιος ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β’. Ο λοχαγός Μόλτκε, λοιπόν, θα σπουδάσει την Τουρκική γλώσσα στην Κωνσταντινούπολη, και επί μία πενταετία, μέχρι το 1839, θα μοιραστεί τις πολύτιμες οργανωτικές του ικανότητες με τους ολετήρες της Ελλάδος, έχοντας ως δόγμα περί τα στρατιωτικά, ότι ‘‘ένα επιχειρησιακό σχέδιο έχει διάρκεια ζωής όσο τα πρώτα λεπτά της μάχης’’. Εγκαινιάζεται έτσι, τότε, πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα, η στρατιωτική συνεργασία Γερμανίας – Τουρκίας».

Εκεί, γράφουμε και για τα δύο γερμανικά πολεμικά, το θωρηκτό “Γκαίμπεν” και το καταδρομικό “Μπρεσλάου”, τα οποία καταδιωκόμενα, λίγες μέρες μετά την κήρυξη του Β’ΠΠ, μπήκαν στα Δαρδανέλια και οι Τούρκοι σπεύδουν να τα προστατεύσουν προσποιούμενοι ότι τα αγόρασαν.

Εκεί, επίσης, σημειώνουμε τη δήλωση του τούρκου πρόεδρου, Ισμέτ Ινονού, το καλοκαίρι του 1942, ότι «Καμία πίεση από την πλευρά των Άγγλο-Γάλλων δεν θα είναι ικανή να παρακινήσει την Τουρκία ακόμη και για το πιο ασήμαντο βήμα προς ζημία των γερμανικών συμφερόντων». Καθαρές κουβέντες!

Τα επαναλαμβάνουμε για να τονίσουμε, μέρες που είναι, ότι οι πολιτικό-στρατιωτικοί δεσμοί Γερμανίας – Τουρκίας είναι ακατάλυτοι, και χρονολογούνται εδώ και ενάμισυ αιώνα. Περιθώρια για αυταπάτες δεν υπάρχουν.

Και για να ξαναγυρίσουμε στο θέμα μας, ένας Νορβηγός, ο εξερευνητής του Βόρειου πόλου, ως ύπατος τότε αρμοστής προσφύγων της Κοινωνίας των Εθνών, θα γράψει, «Έτσι, τον Ιούνιο του 1915, άρχισαν οι φρικαλεότητες που όμοιες δεν έχει άλλες η ιστορία.

Από όλα τα χωριά και τις πολιτείες της Κιλικίας και της Ανατολίας οι χριστιανοί Αρμένιοι υποχρεώθηκαν να ακολουθήσουν την πορεία του θανάτου τους. Τα δυστυχισμένα πλάσματα οδηγήθηκαν μέσα από δύσβατα βουνά στις στέπες της ερήμου. Όσοι δεν ήσαν σε θέση να προχωρήσουν τους ξέκαναν. Τα καραβάνια μίκραιναν όλο και πιο πολύ καθώς η πείνα, η δίψα, η αρρώστια και ο φόβος τα αποδεκάτιζαν. Αυτές ήταν φρικαλεότητες που περνούν σε βαρβαρότητα κάθε τι παρόμοιο που έχει γνωρίσει ο κόσμος ως τώρα».

Εμείς οι νέο-Έλληνες γνωρίζουμε τα φανερά και κρυφά συστατικά του εξ ανατολών ορατού και προαιώνιου εχθρού μας. Απληστία και φρικαλεότητες, τον διακρίνουν. Εδώ που βρισκόμαστε, με τις κατάφωρες απειλές (μέχρι τώρα) της παραβίασης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, ας μην χασομεράμε σε μακρόσυρτες αναλύσεις εκ του ασφαλούς. Ως ελληνική κοινωνία έχουμε μία μόνον επιλογή, να διατρανώσουμε την αποφασιστικότητά μας, με κάθε τρόπο, με υψωμένη τη γροθιά, στους δρόμους και στα σαλόνια, και να τους εξηγήσουμε την έννοια του “μολών λαβέ”.

Μόνον έτσι και η ηγεσία, η κάθε ηγεσία, που πάντα πρέπει να γνωρίζει και να μάχεται για το εθνικά αληθές, θα σταθεί με αυτοπεποίθηση στο ύψος των περιστάσεων. Μόνον έτσι δεν θα ξαναβρεθούμε στην τραγική θέση να πούμε σε κάποιον ξένο παράγοντα, “μας προδώσατε”. Και να μην ξελαρυγγιζόμαστε μόνον όταν καταπατούνται τα δικαιώματα των Παλαιστινίων και των Κουβανών, επειδή έτσι το θέλει κάποια εγχώρια “Καθοδήγηση”.

Ναι, θα υπάρξουν και οι σύγχρονοι “Θερσίτες” που, μη μπορώντας άλλως πώς να διασκεδάσουν την κενότητά τους, και με κομματική τύφλωση, θα καταφεύγουν σε βωμολοχίες και ύβρεις. "Θερσίτης δ' έτι μούνος εθορύβει, ος πολλά τε και άτακτα λέγειν ... φιλονείκειν τοις βασιλεύσιν . . .”, μας λέγει ο Όμηρος για έναν αδιάντροπο και κακάσχημο άνδρα που στόχο είχε να υπονομεύει την πειθαρχία στο στρατόπεδο των Αχαιών.

Επί τέλους, ο “Κίτσος” του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, πρέπει να μπει στην ψυχή όλων μας (μας τον θύμισε ο Νίκος Κουτσούκαλης):
Πνιγμένος μες στα αίματα, χλωμός και λυσσασμένος,
μεσ’ του Χασάνη τη σκηνήν ο Κίτσος είν’ φτασμένος.
Χύνεται μέσα, γύρω του στρέφει γοργά το βλέμμα,
και στάζουν απ’ τα χείλη του αφροί και μαύρο αίμα,
"Χασάν, Χασάν, σκύλε Χασάν" βροντόφωνα τον κράζει,
ενώ το μαύρο του σπαθί τρομαχτικά τινάζει.
"Πού ‘σαι; πού κρύβεσαι, δειλέ; πού φεύγεις; έλα εμπρός μου,
να δοκιμάσεις την οργή της τρομερής χειρός μου".

Και αν οι ποιητικές αποστροφές μάς αφήνουν ασυγκίνητους, και οι βουτιές στην ιστορία είναι ρηχές, τουλάχιστον ας μην μας διαφεύγει το απόφθεγμα του Μπίσμαρκ, το επαναλαμβάνουμε, «πριν από τη στρατιωτική κατοχή, προηγείται η εμπορική διείσδυση». Ίσως εδώ βρίσκει την ερμηνεία της η πολυδιαφημισμένη “Γαλάζια Πατρίδα” του Ερντογάν που συνιστά ωσημέραι “τα προφαινόμενα νυν εξ Ανατολίας νέφη”, όπως θα έλεγε ο Ναυπακτίτης Αγέλαος για “τα προφαινόμενα νυν εκ της Εσπερίας νέφη” τον 3ον π.Χ. αιώνα, όπως έχομε ξαναγράψει.

Δευτέρα, Την επαύριον της Πεντηκοστής (γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας) . . . με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος!
Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος.

Διαδηλώνω κατά των διαδηλώσεων

on Friday, 10 July 2020. Posted in Εσωτερικά Θέματα Εθνικού Ενδιαφέροντος

Του Θανου Τζημερου

Διαδηλώνω κατά των διαδηλώσεων

Facebook2.774TwitterLinkedIn

 

Του Θάνου Τζήμερου 

Αν ρωτήσεις έναν Νεοέλληνα τι είναι "διαδήλωση", θα σου πει "το να περπατάνε κάποιοι στον δρόμο φωνάζοντας συνθήματα". Λάθος. Διαδήλωση είναι μια δήλωση που δημοσιοποιείται. Ο Δημητράκος αναφέρει στο λήμμα "διαδηλώνω" (διαδηλόω-ώ): καθιστώ κατάδηλον, φανερώνω, διακηρύττω. Και ο Μπαμπινιώτης: καθιστώ σαφές, ξεκαθαρίζω, εκδηλώνω. 

Επειδή όμως κάποτε δεν υπήρχε διαδίκτυο, ούτε ΜΜΕ, για να καταστήσεις κάτι σαφές έπρεπε να το δηλώσεις ενώπιον πολλών, δηλαδή στον δρόμο ή στην πλατεία του χωριού. Σήμερα γιατί πρέπει να γίνεται το ίδιο;

Είναι δημοκρατικό δικαίωμα, το κατοχυρώνει το Σύνταγμα, λένε οι επαγγελματίες anti-everything. Δεύτερο, ευρέως διαδεδομένο, λάθος. Το Σύνταγμα κατοχυρώνει το δικαίωμα των Ελλήνων να συνέρχονται ΗΣΥΧΑ, χωρίς να προσδιορίζει το πού θα συνέρχονται. Είναι αυτονόητο ότι το "ήσυχα” ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ κάθε συνέλευση που προκαλεί ανησυχία, πολλώ δε μάλλον παρανομία. Το γράμμα και το πνεύμα του άρθρου 11 είναι σαφές σε όποιον γνωρίζει στοιχειωδώς Ελληνικά: 

1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα.
2. Mόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να παρίσταται η αστυνομία. Oι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει.

Το Σύνταγμα επιτρέπει τις ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ συναθροίσεις. Δεν λέει πουθενά πως ύπαιθρος είναι μόνο η Βασιλίσσης Σοφίας, η Αμαλίας και η Σταδίου, και μάλιστα το οδόστρωμα. Το ενδεχόμενο της παρουσίας της Αστυνομίας το αναφέρει ως απλή δυνατότητα διότι είναι αυτονόητο πως η υπαίθρια συνάθροιση δεν μπορεί παρά να είναι νόμιμη. Όμως η κατάληψη του δρόμου και η παρεμπόδιση της κυκλοφορίας είναι, παντού στον κόσμο, ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ. Γιατί θα πρέπει να επιτρέπονται; Γιατί συζητάμε για το αν θα περιφρουρείται επαρκώς η πορεία και όχι για την ίδια την ουσία της που είναι η απολύτως φασιστική  κατάλυση του δικαιώματος μιας ολόκληρης πόλης να ζει φυσιολογικά; 

Εδώ και δεκαετίες, καμμία δημόσια συνάθροιση δεν γίνεται ήσυχα. Η αστυνομία είναι πάντοτε παρούσα, όχι όμως για να προστατεύσει την νομιμότητα, αλλά για να… επιβάλει την παρανομία! Αντί, όταν οι διαδηλωτές παρανομήσουν να υποστούν τις συνέπειες του νόμου, έρχεται η αστυνομία να τους "καλύψει” αποκλείοντας αυτή εκ των προτέρων τον δρόμο! Δεν είναι απίστευτο; Μήπως ζούμε σε ένα παράλληλο σύμπαν αντεστραμμένων αξιών το οποίο εκλαμβάνουμε ως κανονικότητα; 

Το Σύνταγμα επιτρέπει την απαγόρευση ακόμα και των ήσυχων υπαίθριων συναθροίσεων αν τείνουν να γίνουν… ανήσυχες: αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής. Μα, όταν κλείνει ένας δρόμος, η κοινωνικοοικονομική ζωή έχει ΗΔΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΘΕΙ. Θα έπρεπε δηλαδή, αν θέλαμε να ακολουθήσουμε τη συνταγματική επιταγή, να απαγορεύεται ακόμα και η εκδήλωση πρόθεσης για παρανομία. Θες να συναθροισθείς στην πλατεία Συντάγματος; Ελεύθερα. Μόλις όμως πατήσεις το πόδι στη Φιλελλήνων επεμβαίνει η αστυνομία, συλλαμβάνεσαι και η συνάθροιση διαλύεται. Αυτή είναι εφαρμογή του Συντάγματος. 

Επιτρέψτε μου να σχολιάσω πως η προσθήκη του επιθέτου "σοβαρή” είναι… εντελώς ασόβαρη. Και ένας πρωτοετής φοιτητής Νομικής ξέρει ότι χαρακτηριστικό του καλού νόμου είναι η σαφήνεια. Κατ΄ αρχάς, πώς μπορεί ο αξιωματικός της αστυνομίας να ξέρει από πριν τον βαθμό… μελλοντικής διατάραξης της κοινωνικοοικονομικής ζωής, κάτι που θα προκύψει αφού εξελιχθεί η διαδήλωση; Ας πούμε όμως ότι εχει κληρονομικό χάρισμα και το προβλέπει, ποιο είναι το "σοβαρόμετρο”; Υπάρχει κάποιος νόμος, κάποια εγκύκλιος; Όχι! Για ποια διαδήλωση δικαιούται να πει "εντάξει μωρέ, διατάραξε λιγουλάκι την κοινωνικοοικονομική ζωή, αλλά όχι σοβαρά!” Αν κλείσει το κέντρο 2 ώρες είναι εντάξει; Αν οι διαδηλωτές σπάσουν μία ζαρντινιέρα και ένα παγκάκι, είναι επιτρεπτό; Στους πόσους καμμένους κάδους σκουπιδιών, στις πόσες μολότωφ γίνεται σοβαρή η διατάραξη; Ποιος θα εξετάσει αν στους οδηγούς που εγκλωβίζονται στη Βασ. Σοφίας είναι η κυρία Ευτέρπη που πηγαίνει στις φίλες της για μπιρίμπα, ο παππούς που κατέβηκε από τα Βίλια ειδικά δι’ υπόθεσίν του στην τάδε δημόσια υπηρεσία και θα γυρίσει άπρακτος, ο CEO μιας πολυεθνικής που θα χάσει το αεροπλάνο για Νέα Υόρκη, ο πατέρας που τρέχει το παιδί του στο νοσοκομείο ή ο Ιάπωνας που ήρθε για ταξίδι ζωής στην Ελλάδα και δεν θα προφτάσει να επισκεφθεί την Ακρόπολη; Ποιος θα εξετάσει αν στους επιβάτες του ΜΕΤΡΟ που βρίσκουν, κάθε τρεις και λίγο, κλειστούς τους σταθμούς Ευαγγελισμού και Συντάγματος είναι έγκυες, μικρά παιδιά ή ανάπηροι; Αλλά και για τους υπόλοιπους, ποιος θα μετρήσει το κόστος του εξαναγκασμού τους να κατέβουν στο Μοναστηράκι; Στο Σύνταγμα ήθελαν να παν, για το Σύνταγμα πλήρωσαν εισιτήριο. Δεν είναι φασισμός να πεις στον επιβάτη "θα κατεβείς εκεί που θέλω εγώ”; Από πόσες χαμένες εργατοώρες και πάνω, από πόσα ακυρωμένα ραντεβού, από ποιο ύψος ματαιωμένου τζίρου, από πόσους τόνους διοξείδιου του άνθρακα που εκπέμπουν οι μποτιλιαρισμένες εξατμίσεις (ούτε κουβέντα δεν λεν γι’ αυτό οι "ευαίσθητοι” για το περιβάλλον αριστερούληδες), θεωρείται μια διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής σοβαρή; Και στο κάτω-κάτω, γιατί η επιθυμία της κυρίας Ευτέρπης να περάσει ένα ευχάριστο απόγευμα, ΝΟΜΙΜΑ, με την παρέα της να θεωρείται υποδεέστερη από την απαίτηση μιας άλλης παρέας να ΠΑΡΑΝΟΜΗΣΕΙ;

Θες να κοινοποιήσεις, δηλαδή να διαδηλώσεις τις απόψεις σου; Σήμερα έχεις χιλιάδες τρόπους. Κανάλια, ραδιόφωνα, FB, youtube, instagram, sites, blogs… Μέσω διαδικτύου θα φτάσουν σε εκατομμύρια αυτιά και μάτια χωρίς να χρειαστεί να κάνεις ούτε ένα βήμα. Γιατί δεν το προτιμάς; Διότι ο σκοπός σου δεν είναι αυτός. Είναι να κάνεις επίδειξη επαναστατικού τσαμπουκά, να δείξεις φόρα παρτίδα την περιφρόνησή σου στη νομιμότητα - ως προοίμιο τού τι πρόκειται να συμβεί, αν ποτέ καταλάβεις την εξουσία. Μόνο που στα κράτη του υπαρκτού, οι ομοϊδεάτες σου, όσους τολμούσαν να διαδηλώσουν τους εκκαθάριζαν με συνοπτικές διαδικασίες. (Δεν ήταν μόνο η Άνοιξη της Πράγας. Ας μπουν στον κόπο οι σύντροφοι να μας εξηγήσουν, για παράδειγμα, πώς εφαρμόστηκε το δημοκρατικό δικαίωμα της διαδήλωσης στους εργάτες στο Νοβοτσερκάσκ: 26 νεκροί, 87 τραυματίες, 7 επικεφαλής των εργατών εκτελεσμένοι δια τουφεκισμού και 105 εξοντωμένοι στα γκουλάγκ.) 

Κι αν διεκδικείς για τον εαυτό σου το δικαίωμα να παρανομείς ατιμώρητος, διότι αγωνίζεσαι για κάποιο ιδανικό, αυτό το δικαίωμα το διεκδικείς και για μένα; Μπορώ να το κάνω για τα δικά μου ιδανικά; Μπορώ να επιλέξω την παρανομία που θα θεωρήσω ότι καλύπτει τους στόχους μου; Μπορώ, ας πούμε, να διαδηλώσω υπέρ της διαφάνειας στην οικονομική διαχείριση των κομμάτων, εισβάλλοντας στο λογιστήριο του ΚΚΕ στον Περισσό, που αρνείται οικονομικό έλεγχο, και γκρεμίζοντας τους ύψους 3 μέτρων διπλούς φράχτες που το περιβάλλουν; Μπορώ να πάρω μια βαριοπούλα και να μεταποιήσω σε υλικά πετροπόλεμου το μνημείο των νεκρών της ΕΡΤ;

Οι διαδηλώσεις, εκτός από παράνομες, είναι και ηλίθιες αν θεωρήσουμε ότι ο στόχος τους είναι η… διαδήλωση, δηλαδή η δημοσιοποίηση μιας άποψης. Όταν ο δρόμος ερημώνει και 100 διαδηλωτές περπατούν μόνοι τους εκφωνώντας τα συνθήματά τους, αυτοί τα λεν αυτοί τα ακούν. Οι οδηγοί που περιμένουν σε ουρές χιλιομέτρων και οι πεζοί που έχουν λακίσει από τον φόβο επεισοδίων δεν έχουν ιδέα για τα "αιτήματα”. Ούτε καν ποιος διαδηλώνει δεν ξέρουν. 100 άτομα όμως, παρατεταγμένα πάνω στο πεζοδρόμιο της Βασ. Σοφίας, κρατώντας πλακάτ, με 10 μέτρα απόσταση ο καθένας, καλύπτουν ένα χιλιόμετρο "μετώπου επικοινωνίας”. Αν σταθούν ήσυχα και σιωπηλά εκεί, για μισή μόνο ώρα, θα μεταδώσουν τα μήνυμά τους σε δεκάδες χιλιάδες πεζούς, οδηγούς & επιβάτες. Τι είναι αποτελεσματικότερο; 

Κι έρχεται ο νόμος δήθεν για να βάλει τάξη. Να το δούμε αυτό ξεκινώντας ανάποδα: πώς τιμωρείται όποιος συμμετέχει σε διαδήλωση που (με χίλια ζόρια) θα έχει κηρυχθεί παράνομη; Δεν τιμωρείται! Το αρχικό σχέδιο νόμου (άρθρο 13 §1), προέβλεπε φυλάκιση μέχρι ενός έτους. Χάδι δηλαδή, καθώς όλοι ξέρουμε πως ακόμα κι αν η υπόθεση φτάσει στα ακροατήριο ή θα αθωωθούν ή η καταδίκη θα είναι με αναστολή. Ο Χρυσοχοΐδης προχθές το αφαίρεσε κι αυτό, λέγοντας μάλιστα ότι… κακώς είχε μπει! Όμως, νόμος χωρίς τιμωρία δεν είναι νόμος, είναι ευχή. Άρα τι συζητάμε; Χρειάζεται να πούμε κι άλλα; Ας το κάνουμε, για την ιστορία, όταν θα έχει αποδειχθεί πως τίποτε δεν άλλαξε κι όλη αυτή η κουβέντα είναι για στάχτη στα μάτια. 

Το νομοσχέδιο εισάγει την έννοια του οργανωτή, ο οποίος θα έχει και την αστική ευθύνη. Ορθόν, κατ΄ αρχήν, διότι κάποιος θα πρέπει να πληρώνει τις ζημιές που προκαλεί η παρέα του. Όμως, λίγο πιο κάτω, δέχεται και διαδήλωση χωρίς οργανωτή, εάν προκύψει… αυθόρμητα. Και μάλιστα επιφορτίζει τον επικεφαλής αστυνομικό με την ευθύνη να ζητήσει από τους αυθόρμητους να ορίσουν επί τόπου έναν οργανωτή ανάμεσά τους, για να έχει την αστική ευθύνη. Πιστεύει κανείς ότι υπάρχει περίπτωση να το κάνουν; Τι θα συμβεί λοιπόν αν δεν ορίσουν; Τίποτα! Η αστυνομία "δύναται” να διαλύσει την αυθόρμητη συγκέντρωση, δεν υποχρεούται. Όσο το έκανε μέχρι τώρα, που ήταν όλες αυθόρμητες. Στην πράξη λοιπόν, οι πορείες θα υποδύονται τις αυθόρμητες ή οργανωτής θα ορίζεται κάποιος "αυτοφωράκιας” – υπερήλικας αγωνιστής του ΚΚΕ ή αλλοδαπός χωρίς περιουσία. Οι πορείες, λέει το νομοσχέδιο, θα πρέπει να γνωστοποιούνται "εγκαίρως” – ξανά η κλασική ελληνική νομική ασάφεια. Πότε είναι το "εγκαίρως”; Πριν μία εβδομάδα; Πριν 2 μέρες; Πριν 2 ώρες; Άγνωστον. Η κατάληψη δρόμου όχι μόνο δεν απαγορεύεται, αλλά θεσμοθετείται: ορίζεται πως πορεία είναι "η μετακίνηση των συμμετεχόντων σε συγκεκριμένη ΟΔΙΚΗ διαδρομή”, πράξη που χαρακτηρίζεται ως ΔΙΚΑΙΩΜΑ (άρθρο 2 § 10). 

Πότε μπορεί να απαγορευθεί μια συγκέντρωση; Ξανά ασάφεια: "Αν επαπειλείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, λόγω ιδιαιτέρως πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων” αν  "απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής σε ορισμένη περιοχή” ή αν πρόκειται για αντισυγκέντρωση. Το τρίτο το ξέρουμε. Τα πρώτα δύο, πώς θα τα διαπιστώσει η αστυνομία; Υπάρχει περίπτωση κάποιος οργανωτής να πει "θα κάνουμε πορεία με σκοπό να κάψουμε και να σπάσουμε;” Το απίστευτο, που εκτός από τη λογική καμπυλώνει και τον χωροχρόνο είναι το άρθρο 7 § 3: "Η απόφαση για την απαγόρευση δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης κοινοποιείται στον οργανωτή εγκαίρως πριν από τον αιτηθέντα για την πραγματοποίησή της χρόνο.” Δηλαδή πριν να εμφανισθούν στον χώρο συνάθροισης οι διαδηλωτές, πριν να έχει οποιαδήποτε ένδειξη η αστυνομία για πιθανή απειλή, θα τηλεφωνήσει σε μια γραμμή μέντιουμ για να μάθει τι πρόκειται να συμβεί, ώστε να απογορεύσει τη συνάθροιση "εγκαίρως” (στη νομοθεσία όλα είναι φλου, σαν τον Μπάμπη).

Κι όταν την απαγορεύσει, τελειώσαμε; Όχι βέβαια! Διότι η Αστυνομία έχει υποχρέωση να ενημερώσει τον εισαγγελέα πρωτοδικών με αναλυτικό σκεπτικό για την απαγόρευσή της και να το αναρτήσει στην ιστοσελίδα της. Και ο οργανωτής έχει δικαίωμα να ζητήσει αναστολή της απαγόρευσης στην Επιτροπή Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας ή ακύρωσή της στο Διοικητικό Πρωτοδικείο. Οπότε, θα διεξαχθεί η εξής συζήτηση στο γραφείο του δικαστή: 
- Γιατί απαγορεύτηκε η πορεία των anti-everything παραλλαγή 832; 
- Είχαμε ενδείξεις πως θα δημιουργούνταν επεισόδια, θα λέει ο αστυνομικός. 
- Πώς τις είχατε; Θα διοργανώναμε μια πλέρια ειρηνική πορεία, θα αντιτείνει ο Λαοκράτης ο επαναστάτης. 

Και ο δικαστής θα συμφωνεί, διότι είναι αδύνατον να υπάρξουν ενδείξεις πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων στα χαρτιά. Και θα επιτρέπει την πορεία. Κι επειδή αυτή τη διαδικασία την ψυχανεμίζονται οι αστυνομικοί, και δεν έχουν καμμία διάθεση να βάζουν το κεφάλι τους στον τορβά όταν η Πολιτεία και η Δικαιοσύνη τραβούν την ουρά τους απ’ έξω, δεν πρόκειται να απαγορεύσουν καμμία πορεία. Εκτός αν έρθει η εντολή από "ψηλά”. Βάζω στοίχημα ότι η αριστερίλα θα αφεθεί ανενόχλητη να διαδηλώνει για τα πάντα και οι μόνες διαδηλώσεις που είναι πιθανόν να απαγορευθούν θα είναι αυτές που θα αντιτίθενται σε αποφάσεις της πολιτικής ορθότητας, ειδικά σε θέματα μετανάστευσης.

Αν γίνουν επεισόδια και καταστροφές, πληρώνει ο διοργανωτής; Όχι. Διότι το νομοσχέδιο τού αφήνει ένα παράθυρο, κοτζάμ μπαλκονόπορτα. Απαλλάσσεται, "εάν είχε γνωστοποιήσει εγκαίρως τη διεξαγωγή της συνάθροισης και αποδεικνύει ότι είχε λάβει όλα τα αναγκαία και πρόσφορα μέτρα για την πρόληψη και αποτροπή της ζημίας”! (Αρθρο 13 §4) Και καταδικαζόμαστε εσύ κι εγώ, φορολογούμενε, όπως πάντα, να πληρώσουμε τα σπασμένα και τα καμένα. Βέβαια το νομοσχέδιο νοιάζεται και για μας: (Άρθρο 3 §4): θα υπάρχει, λέει, "ειδική ιστοσελίδα, μέσω της οποίας παρέχεται ενημέρωση στους πολίτες για τις προγραμματισμένες ή τρέχουσες συναθροίσεις και λοιπές εκδηλώσεις, καθώς και τις σχετιζόμενες με αυτές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.” Κλειστό το κέντρο την Τρίτη, αλλά να ξέρεις πότε, να το περάσεις και στο calendar: 9-11, 13-15, 17-19.

Τι θα έπρεπε να γίνει; Πλήρης και απόλυτη απαγόρευση κάθε παράνομης διάστασης των διαδηλώσεων! Δεν θα κλείνεις δρόμο! Ποτέ και για κανέναν λόγο! Διαδηλώσεις μόνο σε πλατείες, σε αλάνες και σε πεζοδρόμια. Ή στο συνεδριακό κέντρο του Περισσού, αν προτιμάς χλιδή. Μα αν κατέβει λαοθάλασσα όπως τότε στις διαδηλώσεις για τη Μακεδονία, θα στριμώχνονται στο πεζοδρόμιο; Γίνεται; Όχι, δεν γίνεται. Τότε θα κλείσει όλη η πόλη και καλά θα κάνει. Όμως τέτοιες μαζικές διαδηλώσεις γίνονται μια φορά στα 4 χρόνια, ενώ το κέντρο της Αθήνας κλείνει 3 φορές τη μέρα από 50 κατσαπλιάδες. Αλλά και οι μαζικές διαδηλώσεις χρειάζονται νομοθετικό πλαίσιο. Ποιο ποσοστό των κατοίκων μιας πόλης δικαιούται να μπλοκάρει τη ζωή της; Ορίστε το! 50%; 35%; 20%; Διότι και το 20% να κατεβεί στο δρόμο, το 80% δεν θα έχει κατεβεί. Αλλά ας πούμε ότι αν το 20% βγει να διαδηλώσει, κάτι πολύ σημαντικό συμβαίνει και αξίζει τον κόπο να διαταραχθεί η κοινωνικοοικονομική ζωή. Συμφωνούμε λοιπόν στο ποσοστό, το προσδιορίζουμε αριθμητικά για κάθε πόλη και τελειώσαμε. Αν κάποιοι κλείσουν τον δρόμο και είναι λιγότεροι από αυτόν τον αριθμό, συλλαμβάνονται, πηγαίνουν κατευθείαν αυτόφωρο και από κει φυλακή (χωρίς η άσκηση έφεσης να έχει ανασταλτικό χαρακτήρα). Μόνον έτσι η απειλή μια πραγματικής τιμωρίας λειτουργεί αποτρεπτικά.  Επιπλέον, υποχρεώνονται να πληρώσουν πρόστιμο το οποίο θα έχει ορισθεί ανά λεπτό παρακώλυσης, ανά περιοχή. Ένα λεπτό μπλοκαρίσματος του κέντρου της Αθήνας κοστίζει €20.000. Αν πας στο Γαλάτσι είναι φτηνότερα. Μια ώρα έμφραγμα στο κέντρο κοστίζει €1.200.000. Είσαστε 20 άτομα; Από €60.000 έκαστος.

Και πού θα διοχετευθεί τόση αγωνιστική αδρεναλίνη; Και γι’ αυτό υπάρχει λύση. Πώς έχουν στην Αφρική τα πάρκα άγριας ζωής με τα λιοντάρια και τους ελέφαντες; Θα φτιάξουμε Πάρκο Μαρξιστικής Ζωής, κάτι σαν τζουράσικ, όπου οι τουρίστες θα βλέπουν "ζωντανά” μια παλαιολιθική ιδεολογία, που έχει εξαφανιστεί από κάθε άλλο μέρος του κόσμου, εκτός από τη Β. Κορέα (εκεί όμως δεν πηγαίνουν τουρίστες). Θα έχει και μια περαντζάδα σαν το σαμπαδρόμιο στο Ρίο, με τους ΠΑΜΕτζήδες να διαδηλώνουν ολημερίς κι οληνυχτίς σε βάρδιες και οι τουρίστες θα μπορούν να συμμετέχουν καταβάλλοντας, βέβαια, το σχετικό τίμημα. Κόκκινη σημαία €5, πλακάτ €10, ρόλος μπροστάρη με χρήση ντουντούκας €20, ρίψη μολότωφ σε ομοιώματα αστυνομικών €30. Θα το διαφημίζουμε και στους τουριστικούς οδηγούς. Και θα είναι η πρώτη φορά που μια πορεία θα έχει κέρδος. 

Αν συμφωνείτε, διαδηλώστε κατά των διαδηλώσεων. Από το πληκτρολόγιο. Για να μην χρειαστεί να κατεβούμε αυθόρμητα στο κέντρο!

Υ.Γ. Το 2000, πολύ πριν αποφασίσω να ζήσω από κοντά αυτή την παράνοια, είχα τηλεφωνήσει στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Ήταν πάλι υπουργός ο Χρυσοχοΐδης. "Γεια σας, λέγομαι Θάνος Τζήμερος και θέλουμε με την παρέα μου να κλείσουμε έναν δρόμο. Πώς μπορούμε να το κάνουμε νόμιμα; Είμαστε 20 άτομα. Υπάρχει κάποιος κατάλογος που να αντιστοιχίζει αριθμό διαδηλωτών με πλάτος δρόμου;” Τους ξάφνιαζε η ερώτηση και με παρέπεμπαν σε κάποιον ανώτερο. Μίλησα σε 4-5 μέχρι που έφτασα στο γραφείο του υπουργού. Μίλησα με συνεργάτη του. Μου έκανε φριχτή εντύπωση πως κανένας δεν μου απάντησε "μα τι ειναι αυτά που λέτε, είναι παράνομο να κλείνετε δρόμο”. Μέχρι κι ο στενός συνεργάτης του υπουργού με ρώτησε με… δημοκρατική αντίληψη: "για ποιον λόγο θέλετε να τον κλείσετε”; Του απάντησα "για να διαμαρτυρηθούμε κατά του κλεισίματος των δρόμων” και ακολούθησε μια ζητήση εντελώς σουρεαλιστική, κανονικό τρολάρισμα, που όποτε τη θυμάμαι γελάω. Ο τίτλος λοιπόν του άρθρου αναφέρεται σε εκείνη την κουβέντα, μολονότι διαδήλωση, είπαμε, είναι μια δημόσια δήλωση. Όμως, το ότι η σουρεαλιστική συζήτηση του 2000, έγινε σοβαρή συζήτηση του 2020 (θα το επαναλάβω να το εμπεδώσουμε: συζητάμε ΣΟΒΑΡΑ για την ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ με πολιτική κάλυψη της ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ πράξης, και μάλιστα σε βαθμό ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΟΣ, που είναι η παρακώλυση συγκοινωνιών) δεν είναι καθόλου για γέλια.

 

Διαδικτυακός εορτασμός του «ΟΧΙ» από τον οργανισμό EMBCA με έμφαση στην προσφορά των ομογενών

on Saturday, 31 October 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Του Φώτη Παπαγερμανού

Διαδικτυακός εορτασμός του «ΟΧΙ» από τον οργανισμό EMBCA με έμφαση στην προσφορά των ομογενών

By

 Του Φώτη Παπαγερμανού

October 28, 2020 

Το πάνελ των ομιλητών απο την εκδήλωση στο ZOOM

 

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Σε μια εκδήλωση που έλαβε χώρα στην πλατφόρμα Zoom και αναμεταδόθηκε από το YouTube, η EMBCA (Συμμαχία Επιχειρηματιών και Πολιτισμού για την Ανατολική Μεσόγειο), τίμησε την επέτειο του «ΟΧΙ», την Κυριακή 25 Οκτωβρίου στις 2 το μεσημέρι.

Θέμα της εκδήλωσης ήταν «οι επιπτώσεις του «ΟΧΙ» στην εξέλιξη του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου σε σχέση με την Ευρώπη και την Αμερική».

Στο πάνελ εκτός από τους ομιλητές συμμετείχε και ο βαρύτονος Κώστας Τσουράκης, ο οποίος και απέδωσε τραγούδια της Σοφίας Βέμπο, από την εποχή του Έπους.

Συντονιστής ήταν ο πρόεδρος και ιδρυτής της EMBCA κ. Λου Κάτσος ενώ μεταξύ των εισηγητών του πάνελ ήταν ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Διπλωματίας και Αποδήμου Ελληνισμού καθηγητής κ. Ιωάννης Χρυσουλάκης, ο γενικός Πρόξενος της Ελλάδας, Δρ. Κωνσταντίνος Κούτρας, η κ. Μάρσια Οικονομόπουλος, ο καθηγητής Αλέξανδρος Κιτροέφ, ο ιστορικός και συγγραφέας Πίτερ Γιακουμής, ο ύπατος αντιπρόεδρος της ΑHEPA Δημήτριος Κοκοτάς και ο Αντιστράτηγος ε.α.  Ιωάννης Μπαλτζόης.

Ο καθηγητής και Γ.Γ. Δημόσιας Διπλωματίας και Αποδήμου Ελληνισμού αναφέρθηκε στο ιστορικό του Ελληνικού Επους και μετέφερε τον χαιρετισμό της Ελληνικής Πολιτείας. Παραμένει μέσα μας, είπε, το ίδιο μαχητικό πνεύμα. Ειμάστε, κατέληξε, ταγμένοι, να φυλάμε πάντα Θερομπύλες.

Η εκδήλωση αυτή κατάφερε μεταξύ άλλων να αποδείξει ότι όπως και στις δύσκολες εκείνες μέρες του Έπους του 1940, όταν οι Έλληνες είπαν το «ΟΧΙ» στην επέλαση του φασισμού και του ναζισμού, έτσι και τώρα στην δύσκολη εποχή της πανδημίας οι Έλληνες της Αμερικής βρήκαν το σθένος και την δύναμη όχι μόνο να τιμήσουν τα κατορθώματα των ηρώων αλλά και να προσθέσουν στο Πάνθεον μια ακόμα λαμπρή επετειακή εκδήλωση, που θα μείνει στην Ιστορία χάρη στις προσπάθειες του προέδρου του οργανισμού EMBCA κ. Λου Κάτσου. O κ. Κάτσος είχε τον ρόλο του συντονιστή.

Το πάνελ των ομιλητών απο την εκδήλωση στο ZOOM

Έτσι παρουσιάζοντας τους ομιλητές τους απηύθυνε και από μια ερώτηση, θέλοντας να τους εισαγάγει στο πνεύμα των εισηγήσεών τους

Ο καθηγητής στο Κολέγιο «Χάβερφορντ» (Haverford College) της Πενσυλβάνια και πολυγραφότατος συγγραφέας κ. Αλέξανδρος Κιτροέφ ανέφερε ότι η 28η Οκτωβρίου ήταν μια μέρα σταθμός και σημείο αναφοράς και για τους Έλληνες στην Αμερική. Ήταν σταθμός γιατί απέδειξε την στενή σχέση των Ελλήνων εδώ με την Πατρίδα. Η Ελλάδα, είπε, ήταν βασικός σύμμαχος των Η.Π.Α.

Η ΑHEPA ιδρύθηκε, είπε, για να αντιμετωπίσει τις φυλετικές διακρίσεις εναντίον των Ελλήνων μεταναστών και αμέσως μετά το «ΟΧΙ» των Ελλήνων οι αναφορές στον Αμερικανικό Τύπο εξαφάνισαν τις διακρίσεις.

Οι εφημερίδες όπως η «Νιού Γιόρκ Ταιμς» μιλούσαν για νέα «Σαλαμίς» και νέες «Θερμοπύλες». Πάρα πολλοί Έλληνες της Αμερικής, κατατάχθηκαν στον Αμερικανικό Στρατό.

Από τον Οκτώβριο του 1940 μέχρι τον Μάιο του 1941 οι Ομογενείς κινητοποιήθηκαν και συμμετείχαν ενεργά σε εράνους, στο «Greek War Relief Fund», στην αγορά ομολόγων. Επικεφαλής του Ταμείου είχε τεθεί ο Σπύρος Σκούρας. Στο μεταξύ τα τοπικά τμήματα της AHEPA οργάνωσαν ένα δίκτυο υποστήριξης με την πώληση κυβερνητικών ομολόγων (bonds).

Η συμμετοχή των Εβραίων της Ελλάδας

Η επόμενη εισηγήτρια η κ. Μάρσια Οικονομοπούλου, διευθύντρια του Μουσείου «Kehila Kedosha Janina» και η οποία εκτός των άλλων ασχολιών της μετέχει και στον οργανισμό για την Διατήρηση του Νότιο Μανχάταν και είναι μια διακεκριμένη συγγραφέας και αρχισυντάκτρια, ενώ διοργανώνει και το φεστιβάλ της ελληνικής συναγωγής του Νότιο Μανχάταν.

Η εισήγησή της, φώτισε ένα άγνωστο μέχρι τώρα κεφάλαιο όσον αφορά στη συμμετοχή των Ελληνοεβραίων στο στρατό στην Ελλάδα και στον στρατό της Αμερικής. Πάνω από 13.000 Έλληνες Εβραίοι πολέμησαν, είπε, στα βουνά της Αλβανίας, ενώ περίπου 3,500 χιλιάδες επέστρεψαν έχοντας υποστεί τραύματα που προκάλεσαν αναπηρίες. Άλλοι 513 έπεσαν νεκροί, υπερασπιζόμενοι το αγαθό της ελευθερίας.

Μια από τις πιο τραγικές μνήμες είναι και το γεγονός ότι οι Γερμανοί κατακτητές, έστειλαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως ακόμα και τους ανάπηρους από τον πόλεμο Έλληνες Εβραίους.

Η κ. Οικονομόπουλου τόνισε ότι νοιώθει πολύ περήφανη για το γεγονός ότι υπήρχαν και πολλοί Ελληνικής Καταγωγής Εβραίοι που πολέμησαν για τον Αμερικανικό Στρατό.

Ο ρόλος της AHEPA

Ο ύπατος Αντιπρόεδρος της ΑHEPA κ. Δημήτριος Κοκοτάς, αναφέρθηκε με λεπτομέρειες στην πώληση των κυβερνητικών ομολόγων εκ μέρους της AHEPA, για την ενίσχυση των στρατιωτικών αναγκών του Αμερικανικού έθνους, στην διάρκεια του Β´ Παγκοσμιου Πολέμου.

«Ήταν», είπε, «η μόνη οργάνωση πολιτών που είχε εγκριθεί από την Κυβέρνηση και οι πωλήσεις των ομολόγων άγγιξαν τα 350 εκατομμύρια δολάρια».

Ένα επιπλέον στοιχείο που ανέφερε ο ύπατος αντιπρόεδρος της AHEPA είναι το γεγονός ότι ο αξιωματικός του Αμερικανικού Στρατού Major G. Vournas, ήταν και προσωπικός φίλος του FDR και εισηγήθηκε σε εκείνον, να οργανώσει την εκστρατεία αποστολής βοήθειας προς την Ελλάδα, γνωστή και ως Truman Doctrine (το δόγμα του Τρούμαν.

Εξάλλου, το καταστατικό της AHEPA είπε ο κ. Κοκοτάς, χρησιμοποιήθηκε στην διάρκεια του πολέμου ως κώδικας, από τις υπηρεσίας αντικατασκοπείας, πιο γνωστές ως ΟΣΣ.

Συμπληρώνοντας τα στοιχεία του Αντιπροέδρου της AHEPA ο συντονιστής της εκδήλωσης κ. Κάτσος, επεσήμανε ότι, ο πρόεδρος FDR ήταν μέλος της οργάνωσης στο τμήμα 25. Επίσης τόνισε ότι η 122η Μεραρχία που στάλθηκε στην Ελλάδα βοήθησε σημαντικά στο έργο της απελευθέρωσης. Ενω ο Ταγματάρχης Πίτερ Γλενιός ήταν ο πρώτος Ελληνοαμερικάνος απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής του Γουέστ Πόιντ.

Στην συνέχεια μίλησε ο συγγραφέας κ. Γιακουμής, που συμμετέχει και στην εταιρεία παραγωγών «Byzantine Crown Productions». Ο εισηγητής τόνισε ότι είχε προσωπική εμπειρία απο τις αναμνήσεις του Πολέμου καθότι τόσο ο παππούς του όσο και ο αδερφός του παππού του πολέμησαν και στο μέτωπο της Αλβανίας. O κ. Γιακουμής αναφέρθηκε στο βιογραφικό του Πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά και επεσήμανε ότι ο Μεταξάς είχε εκπαιδευθεί στην Γερμανική Στρατιωτική Ακαδημία. Ηταν επίσης εκείνος που διαπραγματεύθηκε την παράδοση της Θεσσαλονίκης στον Ελληνικό Στρατό το 1912.

Επόμενος εισηγητής ήταν ο αντιστράτηγος εν αποστρατεία Ιωάννης Μπαλτζόης που αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στον Ελληνο-Εβραίο ήρωα πολλών πολέμων τον Lt. Col. Frezis.

O  Αντιστράτηγος ε.α., μίλησε και για την «επιχείρηση Μπαρμπαρόσα» ενώ αναφέρθηκε και στις 216 μέρες αντίστασης στην Ελλάδα, που καθυστέρησε σημαντικά την επιχείρηση αυτή.

Επίσης στην επίδραση που είχε η καθυστέρηση των Γερμανικών Στρατευμάτων σε σχέση και με την επιχείρηση Marisa.

Τέλος, o αντιστράτηγος ε.α., διάβασε ένα τηλεγράφημα μιας μητέρας, της κ. Ελένης Ιωάννου Ιωαννίδη, προς τον Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κοριζή, της Ελληνίδας μάνας του 1940, (που με την στάση της τίμησε όλες τις μητέρες της εποχής), στην οποία αναφέρει ότι αν και έχασε ένα  από τα παιδιά της στον πόλεμο και τα υπόλοιπα είναι ήδη στο μέτωπο, έχει άλλα τέσσερα και είναι πρόθυμη να τα διαθέσει στην υπηρεσία της Πατρίδας για να πάρει “εκδίκηση” από τους κατακτητές.

Στο σημείο αυτό ο συντονιστής της εκδήλωσης ο κ. Κάτσος αναφέρθηκε στον ρόλο και την τεράστια συμβολή του εμπορικού στόλου της Ελλάδας, ενώ ο καθηγητής κ. Kιτροέφ αναφέρθηκε και στον ρόλο του πολύ ισχυρού, τότε, συνδικάτου των ναυτεργατών στην Αμερική.

Έγινε τέλος αναφορά και στον ρόλο των πλοίων τύπου Liberty που μετέφεραν προϊόντα και υλικά σε όλο τον κόσμο, στην διάρκεια του πολέμου. Μετά τον πόλεμο, δόθηκαν ειδικά κίνητρα για να αγοραστούν τα πλοία αυτού του τύπου σε χαμηλό κόστος, από τους Έλληνες πλοιοκτήτες.

Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν όλοι οι εισηγητές και ο συντονιστής είναι ότι χρειάζεται να δοθεί εκ νέου έμφαση στην προβολή των ιστορικών αυτών στοιχείων μέσα απο την νέα πραγματικότητα των κοινωνικών δικτύων, ώστε να μάθει η κοινή γνώμη για την συμβολή της Ελληνοαμερικανικής Κοινότητας στην ενίσχυση του αντιφασιστικού αγώνα.

Η κ. Οικονομοπούλου τόνισε ότι θα πρέπει ουσιαστικά να ξαναγραφτεί η Ιστορία. Η ίδια αναφέρθηκε και στην σημερινή κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και τόνισε ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος αντιμετωπίζουν εχθρούς.

Στον χαιρετισμό του ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας επεσήμανε τον σημαντικό ρόλο της Ελλαδας στην Ευρώπη και στην σημασία των συμμάχων για την αντιμετώπιση των απειλών.

 

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΜΑΣ ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΗΠΑ

on Sunday, 15 November 2020. Posted in Σχέσεις με Μεγάλες Δυνάμεις

Του Υποπτέραρχου (ΜΑ) ε.α. Δημήτριου Μ. Πετρίδη

TRUMP-BIDEN after math. Document 14.11.2020

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΜΑΣ ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΗΠΑ

 

ΑΝΑΛΥΣΗ

Πολλοί έχουν ενδεχομένως επενδύσει μεγάλες προσδοκίες στην αναμενόμενη νίκη του J. BIDEN στις ΗΠΑ για τα ελληνικά συμφέροντα. Όμως αυτό δεν είναι αληθές για μια σειρά από πολύ σοβαρούς λόγους που έχουν ήδη αναλύσει έγκριτοι Πολιτικοί Αναλυτές, Καθηγητές Πανεπιστημίων, Βουλευτές, Πρέσβεις επί τιμή και Ανώτατοι Αξιωματικοί ε.ε & ε.α που συνοψίζονται στα ακόλουθα:

α. Η πάγια Στρατηγική των ΗΠΑ ήταν πάντα η αντιμετώπιση της Ρωσίας ενώ τον τελευταίο καιρό έχει προστεθεί σ’ αυτήν και η αντιμετώπιση της Κίνας, που έχει καταφέρει να ελέγχει ένα μεγάλο μέρος του Αμερικανικού χρέους. Έτσι η εμπλοκή των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο θα είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένη, γεγονός που απεδείχθη άλλωστε από την αιφνίδια απόσυρσή τους από την Συρία και την αποφυγή εμπλοκής τους στη Λιβύη. Γι’ αυτό και τον ρόλο ελέγχου της περιοχής έχουν αναθέσει στο ΝΑΤΟ και την Γερμανία.

β. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι η Τουρκία αποτελεί το ανάχωμα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ρωσία, λόγος άλλωστε για τον οποίο και οι ΗΠΑ διατηρούν ακόμη πυρηνικά όπλα στο INCIRLIK  αλλά και της έχουν αναθέσει την Διοίκηση της επιχείρησης ISAF στο Αφγανιστάν.

γ. Το κενό όμως που σίγουρα άφησαν οι Αμερικανοί στην περιοχή προσπαθεί να εκμεταλλευθεί η Γαλλία για τα δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα και επειδή έχει ορθά διαβλέψει ότι το ΝΑΤΟ με την απόλυτα φιλοτουρκική του στάση για τους λόγους που μόλις προαναφέρθηκαν, ουσιαστικά έχει αφήσει ανεξέλεγκτη την Τουρκία χωρίς να μπορεί να δεί μακρύτερα τον επικείμενο κίνδυνο για την Δύση και το ίδιο το ΝΑΤΟ, από την έντονα αναθεωρητική στάση της Τουρκίας σε όλους τους τομείς.

δ. Βέβαια οι πρώτες αποχρώσες ενδείξεις για την αφερεγγυότητα της Τουρκίας έχουν αρχίσει εδώ και καιρό να γίνονται αντιληπτές από πολλές Χώρες του ΝΑΤΟ,

(1) Πρώτα γιατί επιθυμεί να μονοπωλήσει το ενδιαφέρον της Β.Α. Συμμαχίας στην κατά προτεραιότητα κάλυψη των δικών της απαιτήσεων έναντι των υπολοίπων εταίρων της κάτω από το πρόσχημα της καταπολέμησης της Τρομοκρατίας στο Ν.Α άκρο της (ΡΚΚ-YPG) και στον πόλεμο της Συρίας με τις ευλογίες των Αμερικανών. Όμως οι λοιποί εταίροι στο ΝΑΤΟ επιχειρούν με κάθε τρόπο να περιορίσουν τις παράλογες απιτήσεις της ώστε να εξυπηρετηθούν και οι δικές τους ανάγκες σε βάση FIRST COME FIRST SERVED.

(2)  Ύστερα γιατί επί μακρό χρονικό διάστημα έδειχνε ότι διαπραγματεύεται την ενταξή της στο Νατοικό πρόγραμμα των πυραύλων PATRIOT αλλά χωρίς να λαμβάνει τελική απόφαση.

(3) Και τέλος και σπουδαιότερο γιατί αποφάσισε να προμηθευτεί από την Ρωσία αντί των  PATRIOT τους πυραύλους S-400, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η ενέργειά της αυτή είναι ασύμβατη με την ιδιότητά της ως μέλους του ΝΑΤΟ. Όλα δε τα ανωτέρω άρχισε να τα εμφανίζει αργά αλλά σταθερά από την εποχή της Αμερικανικής Προεδρίας του νεωτέρου G.W.BUSH, με αποκορύφωση όμως την Προεδρία D.TRUMP, λόγω της προσωπικής σχέσης που κατάφερε να αναπτύξει ο Τούρκος Πρόεδρος με τον Αμερικανό ομόλογό του στη βάση των προσωπικών τους συμφερόντων που είναι γνωστή «ως διπλωματία των γαμπρών τους» και σύμφωνα  με την γνωστή τακτική του Ανατολίτικου παζαριού επί παντός επιστητού (π.χ. ανάληψη μέρους των υποχρεώσεων των ΗΠΑ μετά την αποχώρησή τους από την Συρία ώστε και ζώνη ενδιαφέροντος να κερδίσει η Τουρκία πέραν της Τουρκο-Συριακής μεθορίου, αλλά και να κατευνάσει τις ΗΠΑ για την μη αναστολή της παράδοσης των Α/Φ F-35, λόγω της απόφασής της να προμηθευτεί S-400 από τη Ρωσία).

ε. Όμως σε καμμία περιίπτωση δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι την τελευταία 20ετία η Τουρκία αργά αλλά σταθερά με βάση το δόγμα Στρατηγικού Βάθους του A.DAVUTOGLOU, χρησιμοποιεί όλα τα εργαλεία που διαθέτει (πληθυσμός 80+ εκατομμυρίων και επομένως τεράστια αγορά για ΗΠΑ & ΕΕ σε καταναλωτικά είδη πρώτης ανάγκης από λευκές συσκευές μέχρι αυτοκίνητα, τεράστια κίνητρα για την εγκατάσταση Βιομηχανικών Κολοσσών των ΗΠΑ και της ΕΕ στο έδαφός της και ανάπτυξη αποκλειστικών συμπαραγωγών σε καίρια Βιομηχανικά απάρτια αυτοκινήτων (OPEL, RENAULT & VW) και Οπλικών Συστημάτων όπως των Α/Φ F-16, F-35, AIRBUS, HH-60 & MANGUSTA, Υ/Β 214  κ.λ.π.) υποκαθιστώντας τα πολύ φτηνά χέρια των Χωρών της Ν.Α Ασίας με Τουρκικά. Με αυτόν ακριβώς τον τρόπο έχει καταφέρει να εκβιάζει την Δύση ότι σε περίπτωση που της επιβληθούν οικονομικές κυρώσεις, μαζί με εκείνην θα χάσουν και οι Δυτικές Βιομηχανίες, γιατί οι παραγωγές τους δεν θα μπορούν να ολοκληρωθούν εν χρόνω χωρίς τα απάρτια που για λογαριασμό τους κατασκευάζονται μόνον στην Τουρκία. Και αυτό είναι απόλυτα αληθές είτε μας αρέσει είτε όχι και εν πολλοίς εξηγεί την επιφυλακτικότητα της Δύσης στην επιβολή οικονομικών κυρώσεων προς την Τουρκία, γιατί μέχρι να μπορέσουν να δημιουργηθούν εναλλακτικές γραμμές παραγωγής θα χρειαστεί τουλάχιστον μία 10ετία, που δεν είναι διατεθειμένοι να χάσουν καθόσον όπως είπε και στην προεκλογική εκστρατεία του ο μετέπειτα Πρόεδρος των ΗΠΑ B.CLINTON “ It’s economy stupid “.

στ. Θυμίζω ότι όταν ο Ερντογάν άρχισε να διαχειρίζεται όλο και πιό έντονα το Ανατολίτικο παζάρι που ομολογουμένως γνωρίζει καλά, ο τέως Πρέσβυς των ΗΠΑ την Ελλάδα N. BURNS είχε διατυπώσει την άποψη ότι η Αμερικανική Διπλωματία θα έπρεπε να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα αποπομπής της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ. Αυτό όμως, που ακούγεται πολύ καλό για τα δικά μας συμφέροντα, δεν είναι ένα εύκολο εγχείρημα και για να πραγματοποιηθεί πρέπει πρώτα να ωριμάσει η Δύση και να αντιληφθεί τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει από τον συνεχώς αυξανόμενο αναθεωρητισμό της Τουρκίας και την επιδίωξή της να εξελιχθεί στις πιό κραταιές Δυνάμεις του Πλανήτη και είναι βέβαιο ότι θα πάρει ικανό χρόνο, γιατί πρώτα θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος καρότου και μαστιγίου αποτελεσματικά και όχι μόνον λεκτικά για να δούμε αν θα έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Σε κάθε πάντως περίπτωση τούτο δεν είναι δυνατόν να συμβεί πριν απομακρυνθούν τα πυρηνικά όπλα των ΗΠΑ από το INCIRLIK.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τούτων δοθέντων, το συμπέρασμα είναι ένα και μοναδικό. Σε οποιαδήποτε κρίση με την Τουρκία θα είμαστε ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ. Κανείς δεν θα προστρέξει για να υπερασπισθεί τα συμφέροντά μας όσο δίκαια και λογικά και αν είναι. Επομένως, πρέπει μόνοι μας να αποφασίσουμε το πώς θα πορευτούμε γιατί όλοι μας οι Σύμμαχοι έχουν τις δικές τους γεωπολιτικές και οικονομικές προτεραιότητες. Για τον σκοπό αυτό πρέπει όσο είναι καιρός να διαπραγματευτούμε με αυτούς που έχουν παρόμοια συμφέροντα με τα δικά μας και εκεί να επενδύσουμε κυρίως για την εξασφάλιση της Σκληράς και Ηπίας Ισχύος μας όσον ακόμη υπάρχει καιρός!

 

 

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΛΟΙΠΟΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ?

Το κομβικό λοιπόν θέμα είναι τί εμείς μπορούμε να κάνουμε ώστε να αποφύγουμε το ενδεχόμενο τετελεσμένων που αδιάκοπα επιδιώκει η Τουρκία λαμβανομένου υπόψη ότι ο διαθέσιμος χρόνος είναι εξαιρετικά περιορισμένος και κατά βάση εκτείνεται πρώτον μέχρι τις 20 Ιανουαρίου 2021, οπότε είναι υποχρεωτικό να αναλάβει την εξουσία στις ΗΠΑ ο νέος Πρόεδρος και ύστερα για ένα σχετικά απροσδιόριστο χρονικό διάστημα που βασικά θα εξαρτηθεί από το ποιός θα είναι ο τελικός νικητής των εκλογών στις ΗΠΑ και τούτο διότι:

α. Αν μεν είναι ο D. TRUMP, τα πράγματα που σχετίζονται με τα Ελληνικά συμφέροντα μπορεί να εξελιχθούν γρηγορότερα λόγω της λογικής συνέχειας της Αμερικανικής Διοίκησης στην ήδη εφαρμοζόμενη Πολιτική αλλά και της προσωπικής του σχέσης με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, που ως σήμερα φαίνεται ότι μπορεί και τον επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό, αν κρίνει κανείς ότι πέραν της άρνησης διάθεσης των Α/Φ F-35 στην Τουρκία, ακόμη δεν της έχουν επιβληθεί οι προβλεπόμενες κυρώσεις από την Αμερικανική Νομοθεσία για την αγορά του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400.  

β. Αν δε είναι ο J. BIDEN, είναι βέβαιο ότι τα πράγματα που σχετίζονται με τα Ελληνικά συμφέροντα θα εξελιχθούν με πολύ αργότερους ρυθμούς, πρώτα λόγω των ανακοινώσεων που ήδη έχει κάνει ο υποψηφιος των Δημοκρατικών (ότι δηλαδή πρωταρχικοί του στόχοι είναι να ξαναενώσει την βαθειά διχασμένη Αμερικανική Κοινωνία και να διαχειριστεί αποτελεσματικά την κρίση του Κορωνοιού και μετά να ασχοληθεί με τα θέματα της Εξωτερικής Πολιτικής για τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ έναντι ΝΑΤΟ, Ρωσίας, Κίνας, την επαναφορά των ΗΠΑ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και την αναθεώρηση της στάσης των ΗΠΑ για την προστασία του Περιβάλλοντος) και ύστερα γιατί είναι βαθιά προσηλωμένος στην Αμερικανική Γραφειοκρατία σε αντίθεση με τον D. TRUMP. Αν δε ληφθεί υπόψη και το ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί να μήν μπορέσουν τελικά νά έχουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, τότε τα πράγματα θα είναι εξαιρετικά δύσκολα για την Διοίκηση J. BIDEN ώστε να περάσει τις αλλαγές που θα επιδιώξει.

Επομένως κοινός παρανομαστής για μάς είναι το κρίσιμο διάστημα των 70 ημερών μέχρι τις 20 Ιανουαρίου 2021 κατά την διάρκεια του οποίου θα πρέπει να αναζητήσουμε τις κάλλιστες λύσεις για τα εθνικά μας συμφέροντα γιατί είναι βέβαιο ότι μέχρι τότε, ουδεμία απολύτως δραστική πρωτοβουλία πρόκειται να αναπτυχθεί από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ για τα τεκταινόμενα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου πέραν των επισκέψεων του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ σε Γαλλία, Τουρκία, Γεωργία, Ισραήλ, HAE, Κατάρ και Σ.Αραβία [1], που αντικειμενικός τους σκοπός είναι να υπάρξει κατευνασμός όλων των δημιουργηθέντων παθών λόγω της Τουρκικής προκλητικότητας, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω εντάσεις πολύ δε περισσότερο ένα θερμό επεισόδιο.

Στο κρίσιμο λοιπόν αυτό χρονικό διάστημα άποψή μας είναι ότι πρέπει να αναπτυχθεί ένα δίκτυο σημαντικών στρατηγικών πρωτοβουλιών της Ελλάδας με σκοπό να αναβαθμίσει σθεναρά τόσο την Σκληρά όσο και την Ήπια Ισχύ της με τις ακόλουθες κινήσεις:

Σε ότι μεν αφορά την Σκληρά Ισχύ που πρέπει να υπάρχει ώστε σε ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης να είναι πάνω στο τραπέζι για να είναι η τελευταία αποτελεσματικότερη, θα πρέπει τάχιστα να μεριμνήσουμε για τα εξής:

α. Κατάρτιση Στρατηγικής συμφωνίας με την Γαλλία με ρήτρα Στρατιωτικής Συνδρομής και επιλογή των φρεγατών BELHARRA ως μακρόπνοη λύση με ενδιάμεση λύση των φρεγατών FREMM και των στρατηγικών όπλων που διαθέτουν, που έχουν αξιολογηθεί ήδη επιτυχώς από το ΠΝ μας, ως οι καταλληλότερες λύσεις για αεράμυνα περιοχής και μακρού πλήγματος. Δεν είναι λογικό η Ελλάδα να ζητεί τα αντιτορπιλικά Arleigh-Burke από τις ΗΠΑ [2] και το αίτημα μας συνεχώς να απορρίπτεται επειδή δεν θέλουν να τις αποδεσμέυσουν για μας, λόγω της προτεραιότητας που δίνουν για την παρουσία ενός τεράστιου στόλου του Αμερικανικού Ναυτικού στην θάλασσα της Κίνας και εμείς να επιμένουμε να προμηθευτούμε δευτεροκλασάτα πλοία απο τις ΗΠΑ αντί 5 δις $, έναντι σημαντικά μικροτέρου τιμήματος για FREMM & BELHARRA όταν σε χθεσινή ανακοίνωσή του το STATE DEPARTMENT δεν δέχεται καν τον εθνικό εναέριο χώρο μας στα 10 ναυτικά μίλια γιατί δεν συμπίπτει με τα χωρικά μας ύδατα [3] και όταν το δικό τους Πολεμικό Ναυτικό επέλεξε την Ιταλική έκδοση των φρεγατών FREMM. Η προσήλωση της Ελλάδας στους Βορειο-Ατλαντικούς Θεσμούς είναι δεδομένη και έτσι ζήτησε αυτά που ήθελε (αντιτορπιλικά Arleigh-Burke από τις ΗΠΑ & φρεγάτες BELHARRA από την Γαλλία). Είναι λοιπόν πολύ λογικό η Ελλάδα να επιλέξει να προμηθευτεί τα Οπλικά  Συστήματα και τα Όπλα τους από εκεί που της διατίθενται χωρίς κανείς να μπορεί να παραπονείται, πολύ δε περισσότερο όταν η Τουρκία επέλεξε τους Ρωσικούς πυράυλους S-400 κατά παράβαση των Νατοικών της υποχρεώσεων χωρίς μάλιστα να δεχθεί ακόμη κυρώσεις!

β. Ανάταξη του υφισταμένου οπλοστασίου των ΕΔ με σύντονες ενέργειες χωρίς να αποκλείονται οι λύσεις απ’ ευθείας αναθέσεων και διακρατικών συμφωνιών χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες και αναίτιες καθυστερήσεις από το Ελεγκτικό Συνέδριο από οπουδήποτε είναι δυνατόν. Πρέπει άμεσα να απορριφθούν οι απαράδεκτοι Γερμανικοί εκβιασμοί για παραίτηση των δικαστικών μας απαιτήσεων 1,5 δις Ευρώ από σύνολο 7 δις Ευρώ, από αγωγή του Ελληνικού Δημοσίου σε βάρος των εμπλεκομένων εταιρειών  στην υπόθεση των υποβρυχίων που συναρμολογήθηκαν στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά ώστε να μας παραδώσουν γρήγορα τις τορπίλες που χρειαζόμαστε [4]. Αυτή είναι η «Σύμμαχος» Γερμανία που εξακολουθούμε να εμπιστευόμαστε, όταν οι εκκλήσεις Ν. Δένδια για αναστολή παροχής τεχνογνωσίας στην κατασκευή των υποβρυχίων 214 της Τουρκίας έπεσαν στο κενό, όπως και οι οικονομικές κυρώσεις που ζητήσαμε επειδή η Γερμανία αρνείται να συναινέσει και έτσι η ΕΕ παρέπεμψε το ζήτημα για τον Δεκέμβριο 2020.

Σε ότι δε αφορά την Ήπια Ισχύ μας θα πρέπει να εκμεταλλευθούμε τον πεπερασμένο χρόνο των 70 ημερών για να προχωρήσουμε σε μιά σειρά από καίριες κινήσεις όπως:

α. Επέκταση των χωρικών μας υδάτων σε Κρήτη, Κάσο, Κάρπαθο, Ρόδο και Καστελλόριζο στα 12 ναυτικά μίλια όπως έχουμε το μονομερές δικαίωμα, μή λαμβάνοντας υπόψη το CASUS BELLI της Τουρκίας που ιδιαίτερα αυτήν την χρονική περίοδο δεν θα τολμήσει να εξασκήσει, πρώτα για να μην εναντιωθεί στις ΗΠΑ και την ΕΕ που την έχουν πολλαπλά προειδοποιήσει ότι πρέπει τα διμερή θέματα με την Ελλάδα να λυθούν μέσω διαπραγματεύσεων με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ύστερα για να να μην επισπεύσει τις κυρώσεις της ΕΕ που αναμένονται τον Δεκέμβριο από την συνεχιζόμενη προκλητικότητά της, που θα είναι καταστρεπτικές για την πολύ εύθραυστη οικονομία της με την συνεχιζόμενη υποτίμηση της Τουρκικής λίρας. Μπορεί οι φίλοι μας οι Αμερικανοί να στεναχωρηθούν γι΄αυτό επειδή είναι κάτι που δεν το συνιστούν εδώ και χρόνια, αλλά θα βρεθούν πρό τετελεσμένων γιατί είναι αδύνατο να μπορέσουν να ασχοληθούν με την Ελλάδα, όταν ο Πρόεδρος D.TRUMP ήδη προσπαθεί να αντιπαρατεθεί με την Δικαιοσύνη για τα αποτελέσματα των προσφάτων εκλογών και όταν πρόσφατα η Αμερικανική Διπλωματία έχει διακηρύξει σε όλα τα επίπεδα ότι οι σχέσεις των δύο Χωρών είναι στο καλύτερο επίπεδο από ποτέ, με βάση τις πρόσφατες στρατιωτικές, διπλωματικές και επενδυτικές κινήσεις που επιχειρούνται στην Χώρα μας από την Αλεξανδρούπολη ως τη Σούδα και από την MICROSOFT μέχρι την ONEX για τα Ναυπηγεία Νεωρίου & Ελευσίνας. Μια εναλλακτική κίνηση θα ήταν να εξετασθεί σε πρώτη φάση η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 10 ναυτικά μίλια ώστε να εναρμονίζονται απόλυτα με τον Ελληνικό εναέριο χώρο που κατά την λογική Αμερικανών και ΝΑΤΟ είναι αυτό που και αυτοί θα αποδέχονταν, με βάση την μέχρι σήμερα Διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική[5] [6] και αν συνεχίσει η Τουρκία να αρνείται την έναρξη διαβουλεύσεων για τα ΜΟΕ και την εξεύρεση λύσης για την μοναδική μας διαφορά, την επέκταση τους στα 12 ναυτικά μίλια εκεί που κρίνουμε απαραίτητο, ώστε όλοι να καταλάβουν πως αρκετά ανεχτήκαμε τις προκλήσεις της Άγκυρας και τις συμβουλές των Συμμάχων μας που ενδιαφέρονται μόνον για την ησυχία τους και καθόλου για μας. Άλλωστε δεν θα κάνουμε κάτι παράνομο, απλά θα εξασκήσουμε μονομερώς το δικαίωμά μας να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα όπως προβλέπει η Συνθήκη UNCLOS.

β. Να ενώσουμε την φωνή μας με την Γαλλία που έχει επισήμως δηλώσει ότι προτίθεται να το πράξει στην επικείμενη Σύνοδο του Δεκεμβρίου 2020, την Κύπρο, την Αυστρία και όποιον άλλον επιθυμεί ώστε να ανασταλούν οι προνομιακές ρυθμίσεις της Τελωνιακής Ένωσης με την Τουρκία επειδή αυτό θα της στοιχίσει πολύ λόγω της εύθραυστης οικονομίας της. Αν δε και στην  Σύνοδο του Δεκεμβρίου 2020, η Γερμανία και οι συνοδοιπόροι της αντιταχθούν στην εφαρμογή πραγματικών οικονομικών κυρώσεων προς την Τουρκία ώστε να την αναγκάσουν να διακόψει την προκλητική της τακτική, τότε θα καταλάβουμε ότι μόνο η Σκληρά ισχύς και τα μέτρα που από μόνοι μας μπορούμε να λάβουμε στο πλαίσιο ενίσχυσης της Ήπιας Ισχύος μας, είναι τα μόνα σοβαρά όπλα που διαθέτουμε για να αναχαιτίσουμε την Τουρκική προκλητικότητα. Αλλά τότε θα έχουμε στη διάθεσή μας μόνο άλλον ένα μήνα για εφαρμογή του σχεδίου ανάταξης της Σκληράς και Ήπιας Ισχύος μας.

γ. Να αναδείξουμε το γεγονός ότι η Τουρκία δεν διστάζει να χρησιμοποιεί την Διεθνή Τρομοκρατία (ISIS, HAMAS) [7], [8] για την επιδίωξη των νεο-οθωμανικών της επιδιώξεων μαζί με όλες τις θιγόμενες Χώρες από την τακτική της αυτή. Δεν είναι άλλωστε κρυφό ότι η Τουρκία χρησιμοποίησε τρομοκράτες του ISIS για τις επιδιώξεις της πρώτα στην Συρία, ύστερα στην Λιβύη και μόλις πρόσφατα στο NAGORNO KARABAH, ενώ είναι επίσης γνωστή η διπλωματία των γαμπρών [9] που εγκαινίασε ο Τούρκος Πρόεδρος με τον Αμερικανό ομόλογό του για διακίνηση μαύρου χρήματος (από πορνογραφία και λαθρεμπόριο χρυσού) δια του οποίου χρηματοδοτεί τα 10 διακεκριμμένα μέτωπα που έχει αναπτύξει ανά την Υφήλιο (Κύπρος, Συρία, Λιβύη, Σομαλία, Σουδάν, Αζερμπαιτζάν, Αφγανιστάν, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο & Κατάρ) [10]. Ήδη για το θέμα αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη διερεύνηση από την Αμερικανική Δικαιοσύνη που βέβαια ο Πρόεδρος TRUMP φρόντισε να την καθυστερήσει όσο περισσότερο μπορεί. Ούτε άλλωστε είναι κρυφό ότι ο Ερντογάν υποδέχθηκε εκπροσώπους της Χαμάς στην Τουρκία, που κατά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ αποτελεί άλλον ένα βραχίονα της Διεθνούς Τρομοκρατίας. Για τους ανωτέρω λόγους η Ελλάδα θα πρέπει να επιδιώξει την συνδρομή της ΕΥΠ από τις Μυστικές Υπηρεσίες των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Κύπρου, της Συρίας, της Αρμενίας και του Ισραήλ, ώστε από κοινού να συγκεντρώσουν στοιχεία για την υπόθαλψη της Διεθνούς τρομοκρατίας από τον Ερντογάν, ώστε να πεισθεί επιτέλους η Διεθνής Κοινότητα ότι ο άκρατος αναθεωρητισμός της Τουρκίας δεν είναι φαντασίωση της Ελληνικής Πλευράς αλλά ένας υπαρκτός κίνδυνος για την Δύση και όλο τον πολιτισμένο κόσμο και ότι η πολιτική κατευνασμού που ακολουθείται δεν κάνει τίποτε άλλο από την επώαση του αυγού του φιδιού.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Θα τελειώσω με 3 κλισέ.

α. Δεν πρέπει να τρέφουμε φρούδες ελπίδες ότι το ενδεχόμενο αλλαγής στον Λευκό Οίκο μπορεί να αλλάξει την Στρατηγική θεώρηση των ΗΠΑ για τα Ελληνικά πράγματα στις σχέσεις μας με την Τουρκία.

β. Δυστυχώς, ο κατευνασμός της Τουρκίας αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια μία επιλογή των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο H. KISSINGER έχει δηλώσει για τον κατευνασμό ότι «Στις περιπτώσεις όπου ο "κατευνασμός", δεν χρησιμοποιείται σαν πρόσχημα για να κερδίσει κανείς χρόνο, αποτελεί ένδειξη ανικανότητας να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μια πολιτική απεριόριστων στόχων». Αυτή ακριβώς την πολιτική απεριορίστων στόχων αντιμετωπίζουμε. Στην περίπτωσή των ελληνο-τουρκικών σχέσεων, ο κατευνασμός προφανώς απέτυχε, και το δέλεαρ μίας ευρωπαϊκής προοπτικής δεν λειτουργεί πλέον.[11]

γ. Οφείλουμε να δούμε το μέλλον με καθαρή ματιά, αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα και να πάρουμε αποφάσεις γρήγορα στον κρίσιμο χρόνο που μας απομένει.

 

Υποπτέραρχος (ΜΑ) ε.α. Δημήτριος Μ. Πετρίδης (22ας Σειράς Μηχανικών ΣΜΑ, τάξεως 1974)

-Μηχανολόγος Μηχανικός Πανεπιστημίου Πατρών (1981)

-Αεροναυπηγός Μηχανικός US NAVAL Postgraduate School (1986)

-Εκπρόσωπος Ελλάδος στο Δ.Σ της NAMSA (νυν NSPA 2001-2004)

-Aviation Programme Manager NATO Support & Procurement Agency (NSPA 2009-2017)

-Μέλος: της Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (ΑΑΚΕ), του Επιστημονικού Συλλόγου Μηχανικών Αεροπορίας (ΕΣΜΑ), του Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (ΣΑΣΙ), του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) της Κιβωτού Ολιστικής Παιδείας Ε.Δ.

-Μέλος ΔΣ: της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Στρατιωτικών (ΠΟΣ)

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] www.cnn.gr 11.11.2020. Θα συναντηθεί με τον Ερντογάν? Επίσκεψη Πομπέο σε Τουρκία και 6 άλλες χώρες

[2] www.ptisidiastma.com. 10.11.2020. Τί τρέχει με τα Arleigh-Burke και το ΠΝ?

 

[3] ΚΥΠΕ - Αποστόλης Ζουπανιώτης - t/ΗΠΑ/Ουάσινγκτον 11/11/2020 07:55

 

[4] www.militaire.gr  04.11.2020. Εκβιασμοί Γερμανίας για Τορπίλες: Αποσύρετε τις απαιτήσεις των 1,5 δις

 

[5] ΚΥΠΕ - Αποστόλης Ζουπανιώτης - t/ΗΠΑ/Ουάσινγκτον 11/11/2020 07:55

 

[6] ΝΑΤΟ: Η Στρατιωτική Επιτροπή του ΝΑΤΟ με την MC 66/1, 1960, αποφάσισε για σκοπούς της Συμμαχίας, να ταυτίζονται τα θαλάσσια και εναέρια σύνορα των κρατών-μελών. 

 

 

 

[7] ISIS

  1.  www.cnn.gr 11.11.2019. Άρχισαν οι επαναπατρισμοί τζιχαντιστών του ISIS
  2. www.iefimerida.gr  08.02.2018. Μέλος του ISIS : Η Tουρκία συνεργάζεται με τζιχαντιστές κατά των Κούρδων στη Συρία
  3. www.sportime.gr  & www.defencenet.gr 02.09.2020. Αλέξανδρος Κωτάκης. Τουρκία Έγγραφα αποδεικνύουν σχέσεις του ISIS με την κυβέρνηση Ερντογάν
  4. www.in.gr 22.08.2020 Nordic Monitor: Νέα έγγραφα για Τουρκική κατασκοπεία
  5. www.in.gr  29.06.2020  Αποκάλυψη: οι Μυστικες υπηρεσίες της Τουρκιας
  6. www.kathimerini.gr. 26.08.2020. Η Τουρκία φέρεται να δίνει διαβατήρια σε μέλη της Χαμάς
  7. 26  μαι 2020.  Εκπροσωπος χαφταρ Εχουμε αποδεείξεις γι ατη σύνδεση  Ερντογαν & ΙΣΙΣ- Συλλάβαμε γνωστο τζιχαντιστή www.capital.gr

 

[8] HAMAS

  1. www.liberal.gr  01.09.2020. Γιατί η Τουρκια στηρίζει την Χαμάς
  2. www.skai.gr 25.08.2020. Έξαλλο Στειτ Nτιπάρτμεντ
  3. www.skai.gr  26.08.2020 Τουρκία κατά ΠΑ για τη Χαμάς
  4. www.kathimerini.gr. 26.08.2020. Η Τουρκία φέρεται να δίνει διαβατήρια σε μέλη της Χαμάς

 

[9] www.militaire.gr 10.11.2020. Τουρκία: Το παρασκήνιο της παραίτησης του γαμπρού του «σουλτάνου»

«...Η έρευνα φέρεται να ακολουθεί τα ίχνη μαύρου χρήματος, μεταξύ 6 Ιουνίου 2013 και 1ης Ιουλίου 2014, το οποίο και ξέπλυνε η Aktif Bank. Η τράπεζα φέρεται να έχει μεσολαβήσει για ύποπτες συναλλαγές αξίας περίπου 77,3 εκατομ. ευρώ μέσω συνεργατών της στις ΗΠΑ. Κάποια από τα εν λόγω ποσά διακινήθηκαν προς την βιομηχανία της πορνογραφία και το λαθρεμπορίου χρυσού.

Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμα περισσότερο καθώς εκτός από τον Αλμπαϊράκ φέρεται να εμπλέκεται στην υπόθεση και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Ο τελευταίος, μάλιστα, εμφανίζεται να ζήτησε και να έλαβε από τον Ντόναλντ Τραμπ ασυλία της επίμαχής τράπεζας...»

 

[10] www.skai.gr 06.09.2020. Τα 10 ανοικτά μέτωπα του Ερντογάν σε 3 Ηπείρους

[11]  Διάλεξη Στρατηγού Μ.Κωσταράκου επιτίμου ΑΓΕΕΘΑ  & πρώην Προέδρου της Στρατιωτικής Επιτροπής της Ε.Ε στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet του ΕΚΠΑ, Αθήνα, 08.07.2020 με θέμα “Προκλήσεις, απειλές, παραβιάσεις απέναντι στα εξωτερικά σύνορα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.”

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ COVID-19

on Sunday, 31 May 2020. Posted in Εθνικά Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής

Δρ. Ιωαννης-Διονυσιος Σαλαβρακος, μελος ΕΛΙΣΜΕ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ COVID-19

 

Δρ. Ιωάννης-Διονύσιος Σαλαβράκος (*)

 

1. Πρόλογος

Σε προηγούμενη μελέτη στην ιστοσελίδα του ΕΛΙΣΜΕ είχα επιχειρηματολογήσει ότι η Τουρκία δεν μπορεί εύκολα να προχωρήσει σε θερμό επεισόδιο με την Ελλάδα για μία σειρά λόγων, αλλά είχα προβάλει το επιχείρημα ότι το τρέχον ημερολογιακό έτος θα είναι έτος έντασης στις διμερείς σχέσεις. Το παρόν άρθρο έχει ως στόχο να επικαιροποιήσει την επιχειρηματολογία μου η οποία παραμένει στη βάση της ίδια, παρά τις τεράστιες αλλαγές στο διεθνές σύστημα και στο γεωπολιτικό υποσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου. Τονίζω ότι η ανθρωπότητα βιώνει τεκτονικές αλλαγές οι οποίες εγκυμονούν κινδύνους. Επίσης παρά την τρέχουσα κρίση λόγω του COVID-19 η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει μία τεράστιας έκτασης και έντασης γεωπολιτική κρίση το μέγεθος της οποίας είναι μεγαλύτερο και οξύτερο από κάθε άλλη αντίστοιχη κρίση του παρελθόντος. Παράλληλα βρίσκονται υπό εξέλιξη άλλες τέσσερεις μεγάλες κρίσεις:

-μία παγκόσμια οικονομική κρίση (η ένταση της οποίας οξύνεται λόγω COVID-19),

-μία πολιτισμική / θεσμική κρίση,

-μία δημογραφική κρίση και

-μία περιβαλλοντική κρίση.

  Η διάρθρωση της μελέτης έχει τρία μέρη: Το πρώτο αναφέρεται στις εξελίξεις στο διεθνές σύστημα. Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στο υποσύστημα της ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής-Βορείου Αφρικής και Βαλκανίων. Το τρίτο μέρος συνδίάζει τις εξελίξεις του διεθνούς συστήματος με αυτές των υποσυστημάτων της περιοχής αλλά και με τις οικονομικές, πολιτισμικές, δημογραφικές και περιβαλλοντολογικές κρίσεις. Ακολουθούν τα συμπεράσματα της μελέτης. Τονίζεται ότι και η παρούσα μελέτη είναι εκτεταμένη όπως και η προηγούμενη.      

 

2. Η παγκόσμια γεωπολιτική κρίση και οι διπλωματικές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ κατά την προ COVID-19 περίοδο

  Το διεθνές σύστημα παρουσιάζει πολύπλευρη αστάθεια αλλά και έντονη διπλωματική δραστηριότητα με στόχο την μείωση των εντάσεων. 

 

2α. Η αστάθεια του διεθνούς συστήματος 

Το διεθνές σύστημα χαρακτηρίζεται από μεγάλη αστάθεια στον άξονα:

-Αρκτικός κύκλος, (όπου η τήξη των πάγων οδηγεί στην οικονομική ναυτιλιακή εκμετάλλευση της ζώνης του Αρκτικού). Στην προσπάθεια αυτή τα συμφερόντα Κίνας, Ρωσίας, ΗΠΑ, Καναδά, Ιαπωνίας βρίσκονται σε σύγκρουση.  

-Βόρειος Ειρηνικός, (παράμενει άλυτη η διαμάχη Ρωσίας-Ιαπωνίας για τις νήσους Κουρίλλες)

-Βόρεια Νότια Κορεά, (όπου πέραν των διμερών προβλημάτων υπάρχει και το ζήτημα της πυρηνικοποίησης της Βόρειας Κορέας)

-Νότια Σινική Θάλασσα, (εδώ τίθεται ζήτημα κυριαρχίας ακατοίκητων νησίδων και βραχονησίδων, υπάρχει ζήτημα εκμετάλλευσης φυσικών πόρων κυρίως αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, αλλά υπάρχει και ζήτημα ελέγχου θαλασσίων οδών). Στην περιοχή ερίζουν η Κίνα με τις άλλες χώρες (Ιαπωνία, Ινδία, Φιλιππίννες, Αυστραλία, Βιετνάμ, Νότια Κορέα). Οι ΗΠΑ αντιτίθενται στις κίνήσεις της Κίνας. Ο σχηματισμός της τετράδας (QUAD) μεταξύ ΗΠΑ-Ιαπωνίας-Ινδίας-Αυστραλίας αποτελεί το μοχλό ανάσχεσης του Πεκίνου.  

-Ινδικός ωκεανός (εδώ υπάρχει σαφής ανταγωνισμός Κίνας-Ινδίας) ενώ στην Κινεζο-ινδική μεθόριο λαμβάνουν χώρα πολλά μεθοριακά επεισόδια. Τονίζουμε την σύγκρουση του 1962 μεταξύ των δύο χωρών.  

-Ινδία-Πακιστάν, όπου υπάρχει αύξηση της έντασης λόγω του Κασμίρ αλλά και από τη στενή στρατιωτική και οικονομική σχέση Κίνας-Πακιστάν. Η συμμαχία αυτή είναι ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος της Ινδίας δηλαδή ένας διμέτωπος πόλεμος με τις δύο χώρες. 

-Αφγανιστάν, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν θύλακες ισλαμιστών οι οποίοι μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις κατά δυτικών στόχων

-Ιράν, το ζήτημα είναι πολύπλοκό. Το Ιράν θεωρείται απειλή τόσο από ορισμένες μουσουλμανικές χώρες της περιοχής (π.χ. Σαουηδική Αραβία) αλλά και από το Ισραήλ. Παράλληλα οι ΗΠΑ έχουν επαναφέρει το ζήτημα του  πυρηνικού προγράμματος / όπλων του Ιράν.   

-Μέση Ανατολή, όπου πέραν της παλαιάς διαμάχης Ισραήλ-Αράβων, το Παλαιστινιακό ζήτημα  το ζήτημα του Λιβάνου, και το Κουρδικό ζήτημα έχουν προστεθεί ο εμφύλιος της Συρίας και η άνοδος του Ισλαμικού Κινήματος στη περιοχή, αλλά και ο εμφύλιος της Υεμένης .    

-Βόρειος Αφρική όπου βρίσκεται σε εξέλιξη ο εμφύλιος στη Λιβύη. 

-Καύκασος, όπου υπάρχει μία σειρά προβλημάτων. Οι σχέσεις Αρμενίας-Τουρκίας και Αρμενίας-Αζερμπαίζαν, οι σχέσεις Γεωργίας-Ρωσίας, η άνοδος του ισλαμικού φονταμενταλισμού στη περιοχή και η διαμάχη των ενεργειακών αγωγών μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας.    

-Ουκρανία, εδώ από το 2014 έχουμε την de-facto διχοτόμηση της χώρας ενώ έχουμε και την κατάλυψη της Κριμαίας από τη Ρωσία.

-Βαλτική, όπου η συγκέντρωση ισχυρών ρωσικών δυνάμεων στη περιοχή έχει θορυβήσει το ΝΑΤΟ το οποίο εξακολουθεί να ανησυχεί για τις πραγματικές μακροπρόθεσμες προθέσεις της Μόσχας έναντι των Βαλτικών Δημοκρατιών.  

-Βόρειος Ατλαντικός. Η επάνοδος της ρωσικής ναυτικής ισχύος στη περιοχή οδήγησε τις ΗΠΑ στην επανασύσταση του 2ου Στόλου.  

-Στην νοτιο-ανατολική Ευρώπη το Κοσσυφοπέδιο μπορεί να πυροδοτήσει εκ νέου κρίσεις ενώ η διαμάχη Ουγγαρίας-Ρουμανίας για την Τρανσυλβανία και Ουγγαρίας-Σερβίας για τη Βοϊβοδίνα παραμένουν. Ειδικά ως προς τη διαμάχη Ουγγαρίας-Ρουμανίας πρόσφατα η Ουγγαρία έθεσε θέμα έμεσης αναθεώρησης της Συνθήκης του Τραϊανόν με αποτέλεσμα την έντονη αντίδραση της ρουμανικής πλευράς.    

-Στην ανατολική Μεσόγειο το Κυπριακό παραμένει άλυτο και η Τουρκία ακολουθεί επιθετική ισχύ στον άξονα Θράκης-Αιγαίου-Ανατολικής Μεσογείου.

-Στη Λατινική Αμερική η Βενεζουέλααποτελεί άλλο ένα πεδίο αντιπαράθεσης. Η τρέχουσα κρίση στη χώρα άρχισε στις 10/12/2018 όταν δύο ρωσικά στρατηγικά πυρηνικά βομβαρδιστικά  Τupolev-160 προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο του Καράκας μετά από ταξίδι 12.000 χλμ. με εναέριο αφοδιασμό. Τα ρωσικά αεροσκάφη επέστρεψαν στη Ρωσία μετά από πέντε ημέρες αλλά η Μόσχα είχε στείλει στην Ουάσινγκτων το μήνυμα ότι οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις μπορούσαν να έχουν βάσεις νοτίως των ΗΠΑ. Στις 23/1/2019 όταν ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό αυτοανακυρήχθηκε μεταβατικός προέδρος της χώρας ενώπιον χιλιάδων διαδηλωτών.   Εντός δύο ημερών οι ΗΠΑ, 14 κράτη της ΕΕ και άλλες 11 χώρες της Λατινικής Αμερικής αναγνώρισαν τον Γκουαϊδό ως προέδρο της χώρας. Η αντίδραση της Ρωσίας και της Κίνας ήταν άμεση. Τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο τόνισαν ότι εξακολουθούν να αναγνωρίζουν ως νόμιμο προέδρο της χώρας τον Νικολάς Μαδούρο και έθεσαν θέμα παρασκηνιακής δυτικής συνομωσίας με απώτερο στόχο την στρατιωτική επέμβαση της Δύσης στη χώρα. Η Δύση απάντησε στις κατηγορίες λέγοντας ότι το ενδιαφέρον της για τη Βενεζουέλα εκπηγάζει από την τεράστια ανθρωπιστική κρίση που μαστίζει τη χώρα με μεγάλες ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων.

  Παράλληλα πυροδοτήθηκε ένα παίγνιο οικονομικής ισχύος. Οι ΗΠΑ και η ΕΕ στοχοποίησαν τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας, το χρύσο της χώρας και την μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου την PDVSA (Petroleos de Venezuela). Στο οικονομικό παίγνιο εμπλέκεται και η Τουρκία, αφού με βάση δυτικές πηγές η Βενεζουέλα πώλησε στην Τουρκία 73 τόννους χρυσού, ενώ άλλα 127 εκ. ευρώ μεταφέρθηκαν από τη Βενεζουέλα σε ρωσικές τράπεζες.                     

-Η ένταση στο ιψενικό τρίγωνο Μόσχας-Πεκίνου-Ουάσινγκτον. Πέραν της έντασης σε ολόκληρη την Ευρασία και τη Λατινική Αμερική υπάρχει τεράστια ένταση στις διμερείς σχέσεις Ρωσίας-ΗΠΑ και Κίνας-ΗΠΑ. Η Ρωσοκινεζική συμμαχία δεν είναι καινούργια αφού αντίστοιχο σχήμα υπήρχε και επί Ψυχρού Πολέμου. Όμως σήμερα η συμμαχία της Ρωσικής Αρκούδας και του Κινεζικού Δράκου είναι διαφορετική. Ουσιαστικά η Μόσχα θέτει υπό τη στρατηγική της πυρηνική ομπρέλλα το Πεκίνο το οποίο με τη σειρά του δίνει στη συμμαχία την αναγκαία οικονομική και δημογραφική ισχύ η οποία μπορεί να προκαλέσει υπονομεύσει την αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.

  Οι δύο αυτοί πόλοι ισχύος (Ρωσία-Κίνα) και ΗΠΑ έχουν εμπλακεί σε έντονο ανταγωνισμό ο οποίος έχει ξεπεράσει τα επίπεδα του Ψυχρού Πολέμου. Η ανάλυση της αντιπαλότητας σε όλα τα πεδία δεν γίνεται στα πλαίσια του παρόντος πονήματος λόγω χώρου, αλλά θα αναφέρω τρία μόνο γεγονότα στη στρατιωτική σφαίρα τα οποία δείχνουν την ένταση και το μέγεθός της:  

1) Στην στρατιωτική άσκηση της Ρωσίας Vostok-2018 (11-17 Σεπτεμβρίου 2018) στην οποία συμμετείχαν η Κίνα και η Μογγολία αναπτύχθηκαν 300.000 άνδρες, πλέον των 1.100 αεροπλάνων ελικοπτέρων και drones, ενώ κινεζική συμμετοχή στην άσκηση ήταν 3.200 άνδρες με 900 οχήματα και άρματα μάχης, 30 αεροπλάνα και ελικόπτερα. Στη διάρκεια της άσκησης μέσα σε 28 δευτερόλεπτα 8 κινεζικοί εκτοξευτές ρουκετών έριξαν 320 ρουκέτες και η συνολική κατανάλωση πυρομαχικών του κινεζικού στρατού στην άσκηση ξεπέρασε τις 100.000 οβίδες και σφαίρες. Η άσκηση ήταν η μεγαλύτερη επίδειξη συμβατικής ισχύος από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ αντέδρασαν αστραπιαία με την άσκηση Trident Juncture 2018 (25 Οκτωβρίου έως 23 Νοεμβρίου 2018), με τη συμμετοχή 29 χωρών και συνολική δύναμη 45.000-50.000 ανδρών, 150 αεροπλάνων,  60 πολεμικών πλοίων συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού αεροπλανοφόρου Harry S. Truman, και πλέον των 10.000 αρμάτων μάχης, οχημάτων, αυτοκινούμενων πυροβόλων κλπ. Αν και η δυτική άσκηση υστερούσε σε αριθμούς σε σχέση με την αντίστοιχη ρωσοκινεζική, σε πολιτικό επίπεδο οι δύο αυτές ασκήσεις δείχνουν ακριβώς πόσο υψηλή είναι η ένταση μεταξύ  των δύο μεγάλων πόλων ισχύος την παρούσα χρονική περίοδο.

2) Το δεύτερο στρατιωτικό γεγονός αφορά το πυρηνικό παίγνιο του 2019. Στις 15-17 Οκτωβρίου 2019 η Ρωσία προχώρησε στην άσκηση στρατηγικών πυρηνικών όπλων Κεραυνός 2019” (“GROM-2019”) σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας με χρήση διηπειρωτικών πυράυλων RS-24 YARS, πυραύλων Iskander, Sineva (SS-N-23), RS-50 (SS-N-18) στην άσκηση συμμετείχαν 12.000 άνδρες με 213 εκτοξευτές πυραύλων, 105 αεροπλάνα, 15 πλοία επιφανείας, 5 υποβρύχια, 310 ειδικές μονάδες των αεροδιαστημικών δυνάμεων κλπ.  (η Μόσχα δημοσίευσε την διεξαγωγή της άσκησης στις 21 Οκτωβρίου).  

Την επομένη της ρωσικής άσκησης στις 18 Οκτωβρίου 2019 τρεις αμερικανικές στρατιωτικές διοικήσεις η “Στρατηγική Διοίκηση ΗΠΑ”, (US STRATEGIC COMMAND=USSTRATCOM), η “Διοίκηση Αεράμυνας Βορείου Αμερικής”, (NORTH AMERICAN AEROSPACE DEFENCE COMMAND=NORAD) και η “Αμερικανική Βόρεια Διοίκηση”, (US NORTH COMMAND=USNORTHCOM) προχώρησαν επίσης στις ασκήσεις στρατηγικών πυρηνικών όπλων “GLOBAL THUNDER” και “VIGILAND SHIELD20”. Παράλληλα στο ευρωπαϊκό έδαφος το ΝΑΤΟ έκανε χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων στην μυστική άσκηση “STEADFAST NOON” στη Γερμανία με χρήση πυρηνικών βομβών Β61 (Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019). Είναι μία από τις ελάχιστες φορές στη παγκόσμια ιστορία όπου όταν τελείωνει μία πυρηνική άσκηση στρατηγικών πυρηνικών όπλων αμέσως την επομένη ημέρα ο αντίπαλος συνασπισμός αρχίζει τις δικές του ασκήσεις με στρατηγικά και τακτικά πυρηνικά όπλα.       

3) Στα μέσα του 2019 ο διοικητής της δύναμης Πεζοναυτών των ΗΠΑ (US Marine Corps), στρατηγός David Berger τόνισε ότι μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια εστίασης του ενδιαφέροντος των Πεζοναυτών σε Μέση Ανατολή και Αφγανιστάν πλέον το στρατηγικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού ως επίκεντρο μελλοντικού θεάτρου επιχειρήσεων. Ο στρατηγός εξήγησε ότι η μετατόπιση γίνεται για έναν και μόνο λόγο την αντιμετώπιση της Κίνας.  Τα τρία αυτά στρατιωτικά γεγονότα της διετίας 2018-2019 δείχνουν την κλίμακα της έντασης.  Έχοντας σκιαγραφήσει το διεθνές σύστημα ας έρθουμε σε ορισμένες διπλωματικές πτυχές.

  Είναι η πρώτη φορά στη παγκόσμια ιστορία που έχουμε τόσες πολλές διαμάχες (disputes) ή ανοιχτές πολεμικές συγκρούσεις (conflicts) ταυτόχρονα σε έκταση και ένταση.  Σε όλες αυτές τις περιοχές  συγκρούονται τα συμφέροντα ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας, Καναδά και άλλων τοπικών δυνάμεων. Είναι σαφές ότι τυχόν επιπρόσθετη ένταση σε ανατολική Μεσόγειο, Βαλκάνια και Βόρεια Αφρική αυξάνει την αστάθεια του διεθνούς συστήματος και δεν προκαλεί όφελος στις διεθνείς σχέσεις. 

 

2β. Οι χρονικά σχεδόν ταυτόχρονες διπλωματικές αμερικανικές πρωτοβουλίες αντιμετώπισης της παγκόσμιας αστάθειας. 

  Οι ΗΠΑ αποφάσισαν να δράσουν σχεδόν στο σύνολο της Ευρασίας για την μείωση της έντασης. Η αμερικανική δράση επικεντρώνεται σε τέσσερεις περιοχές:

   Πρώτον στη Βόρειο Κορέα όπου αν και η πρώτη προσπάθεια εξεύρεσης διπλωματικής λύσης τόσο στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, όσο και στη σχέση Βόρειας-Νότιας Κορέας

έλαβε χώρα την περίοδο Ιανουαρίου 2018-Δεκεμβρίου 2019. Ο στόχος της διπλωματικής πρωτοβουλίας ήταν η επίτευξη συμφωνίας μέχρι τον Ιανουάριο του 2021 στο πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας. Η προσπάθεια αυτή όμως απέτυχε. Εδώ ο ρόλος της DIA (Defence Intelligence Agency) υπήρξε σημαντικός αφού παρουσίασε εκθέσεις με βάση τις οποίες η Βόρεια Κορέα προσπαθούσε απλά να κερδίσει χρόνο στο διπλωματικό τραπέζι και δεν είχε καμία ουσιαστική διάθεση να σταματήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Παρά την αποτυχία το State Department υποστηρίζει ότι ίσως μία νέα προσπάθεια αρχίσει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Η προσπάθεια εύρεσης λύσης έγινε με προσωπική ανάμειξη του αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Mike Pompeo.

  Η δεύτερη περιοχή έντονης διπλωματικής δραστηριότητας αφορά το Αφγανιστάν και τις σχέσεις Ινδίας-Πακιστάν.  Ως προς το Αφγανιστάν οι ΗΠΑ έχουν εγκαινιάσει έναν διάλογο με τους Ταλιμπάν με σκοπό την οριστική λύση του πολιτικού προβλήματος της χώρας η οποία θα επιτρέψει την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη χώρα. Για την επίτευξη μίας συμφωνίας ΗΠΑ-Ταλιμπάν κομβικό ρόλο έχει το Πακιστάν. Έτσι οι σχέσεις Ουάσιγκτον-Ισλαμαμπάντ αναθερμάνθηκαν κατά το 2019 παρά την υποβάθμιση που είχαν υποστεί την προηγούμενη περίοδο. Παράλληλα οι ΗΠΑ δραστηριοποιήθηκαν σε μία προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος του Κασμίρ το οποίο επί χρόνια αποτελεί μήλον της έριδος μεταξύ Ινδίας-Πακιστάν. Η προσπάθεια έγινε με προσωπική ανάμειξη της πρέσβεως Alice Wells η οποία είναι η ανώτερη διπλωμάτις του State Department για την νότια Ασία.

 Η τρίτη περιοχή  έντονης διπλωματικής δραστηριότητας αφορά τη Μέση Ανατολή και την επίλυση του προβλήματος Ισραήλ-Παλαιστίνης. Στη προσπάθεια αυτή ηγήθηκε ο ίδιος ο προέδρος των ΗΠΑ ο οποίος στις 28-1-2020 παρουσίασε μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ ένα σχέδιο επίλυσης του προβλήματος. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στο οποίο παραχωρείται διπλάσια έκταση σε σχέση με αυτή την οποία ελέγχει η τρέχουσα Παλαιστινιακή Αρχή. Με βάση το σχέδιο πρωτεύουσα του νέου κράτους θα είναι η ανατολική Ιερουσαλήμ. Από την άλλη πλευρά το σχέδιο αναγνωρίζει ισραηλινή κυριαρχία στα εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ στο πόλεμο του 1967 και ειδικότερα σε μεγάλο τμήμα της Δυτικής όχθης και της κοιλάδας του Ιορδάνη και αναγνωρίζει την κυριαρχία του Ισραήλ στις ιστορικές περιοχές της Ιουδαίας και της Σαμάριας. Τυχόν επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης Ισραήλ-Παλαιστινίων επιτρέπει στις ΗΠΑ την απομόνωση του Ιράν αλλά είναι και βήμα για την οριστική επίλυση του συριακού προβλήματος. 

 Η τέταρτη περιοχή έντονης αμερικανικής διπλωματικής δραστηριότητας είναι η Ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο. Στη περιοχή αυτή η Τουρκία δημοσίευσε το “Δόγμα της Γαλαζιας Πατρίδας” το οποίο είναι μετεξέλιξη της προηγούμενης θεωρίας των “γκρίζων ζωνών”  αυξάνοντας κατακόρυφα την ένταση. Η θεωρία των γκρίζων ζωνών αφορούσε το νομικό καθεστώς 132 ακατοίκητων βραχονησίδων, όμως το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας αμφισβητεί την υφαλοκριπίδα σε κατοικημένα ελληνικά νησία,  τέμνει το Αιγαίο στη μέση και η πρόσφατη “συμφωνία” Λιβύης-Τουρκίας αν εφαρμοσθεί υφαρπάζει κυριαρχία επί ελληνικών υδάτων νοτίως της Κρήτης. Η ρητορική και η διπλωματική δραστηριότητα της Τουρκίας αυξάνουν την ένταση αλλά σε επίπεδο πολιτικών και στρατιωτικών κινήσεων οι δυνατότητες της είναι περιορισμένες.

  Στη περιοχή αυτή τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ συνδέονται με την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου Ισραήλ-Αιγύπτου-Κύπρου-Ελλάδας. Έτσι η κατασκευή του Αγωγού East-Med μεταξύ Ελλάδος-Κύπρου και Ισραήλ δεν είναι ένα αποφασισμένο ενεργειακό project των τριών χωρών. Έχει χαρακτηρισθεί ως συμφωνία εθνικής ασφάλειας από τον Προέδρο των ΗΠΑ και τα νομοθετικά σώματα.

  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι ΗΠΑ και η Ελλάδα έχουν κοινά μακροχρόνια γεωπολιτικά, στρατηγικά, ναυτιλιακά και ενεργειακά συμφέροντα. Πέραν των διμερών συμφερόντων σε επίπεδο ΝΑΤΟ ο γεωπολιτικός άξονας- Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ-Αίγυπτος-Σαουδική Αραβία αποτελεί κρίσιμο γεωγραφικό χώρο για διάφορες δράσεις. Οι αμερικανικοί σχεδιασμοί τόσο για την Μέση Ανατολή όσο και για την Ανατολική Μεσόγειο έρχονται σε αντίθεση με τις τουρκικές επιδιώξεις. Η σημασία του ελληνικού χώρου στους αμερικανικούς σχεδιασμούς αποτυπώθηκε στο κοινό ανακοινωθέν της 7ης Οκτωβρίου 2019 του στρατηγικού διαλόγου ΗΠΑ-Ελλάδος. Στο κείμενο αναφέρεται ότι: ΗΠΑ και Ελλάδα έχουν “κοινό όραμα για ειρήνη και ευημερία των περιοχών ανατολικής Μεσογείου, Μαύρης Θάλασσας και δυτικών Βαλκανίων...και τόνισαν την ανάγκη να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα των χωρών της περιοχής επίσης τόνισαν την αμοιβαία βοήθεια στη διατήρηση ισχυρών, ικανών και αλληλο-συνδεδεμένων στρατιωτικών δυνάμεων”. Ακολούθησε η επιστολή του αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Pompeo προς τον πρωθυπουργό της Ελλάδος η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2020  και τονίζει ότι: “οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στην υποστήριξη της ευημερίας της ασφάλειας, και της δημοκρατίας στην Ελλάδα και...υποστηρίζουν ότι στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να βρεθούν λύσεις με ειρηνικά μέσα με βάση το άρθρο 33 του ΟΗΕ”.        

 

3. Οι εξελίξεις στο διεθνές σύστημα και στο υποσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου-Μέσης Ανατολής-Βορείου Αφρικής και Βαλκανίων την περίοδο Ιανουαρίου-Μαϊου 2020 κατά τη διάρκεια της κρίσης του COVID-19.

   Η έκρηξη της πανδημίας μονοπώλησε το ενδιαφέρον σε διεθνές επίπεδο, αλλά την περίοδο αυτή έλαβαν χώρα σημαντικές εξελίξεις παγκοσμίως.

 

3α. Νοτιο-ανατολική Ασία

Στη νοτιο-ανατολική Ασία την Κυριακή 26 Απριλίου 2020 η Κίνα ονόμασε 80 γεωγραφικά σημεία (25 νησιά και νησίδες και 55 υποθαλάσσια γεωγραφικά στίγματα) ως περιοχές στις οποίες μπορεί να ασκήσει κυριαρχία. Η συγκεκριμένη ενέργεια έγινε τρεις ημέρες μετά τη βύθιση βιετναμέζικου πλοίου από τους Κινέζους και οι ενέργειες αυτές προκάλεσαν την οξύτατη αντίδραση των Φιλιππίνων, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, των ΗΠΑ και του Βιετνάμ. Παράλληλα στα χερσαία σύνορα Κίνας-Ινδίας (μήκους 3.488 χλμ) από τις αρχές Μαίου λαμβάνει χώρα συνεχώς αυξανόμενη ένταση με μεθοριακά επεισόδια. Η Κίνα υποστηρίζει ότι τμήματα των περιοχών Arunachal-Pradesh της ανοίκουν με την Ινδία να απορρίπτει του κινεζικούς ισχυρισμούς. Η αναζωπήρωση της συνοριακής διαμάχης Ινδίας-Κίνας είναι σημαντική. Το 2017 οι δύο χώρες είχαν βιώσει αντίστοιχο μεθοριακό επεισόδιο για 73 ημέρες (το περίφημο επεισόδιο Doklam). Τέλος η Κίνα προχώρησε σε αναθεώρηση της νομοθεσίας για το Χονγκ-Κονγκ γεγονός που πυροδότησε νέες διαμαρτυρίες από τη Δύση.

  Στη μεθόριο Ινδίας-Πακιστάν ήδη από το 2017 και εντεύθεν λαμβάνει χώρα ένας άτυπος συμβατικός πόλεμος χαμηλής έντασης αφού στην περίφημη LoC (Line of Control) έχουμε συνεχή ανταλλαγή πυρών από όλμους, πολυβόλα, ελεύθερους σκοπευτές αλλά και πυροβολικό.

 

3β. Μέση Ανατολή

 Εστιάζοντας στη Μέση Ανατολή οι εξελίξεις είναι πολυεπίπεδες και άκρως αντιφατικές με αποτέλεσμα η αστάθεια στην περιοχή να παραμένει και ίσως να βαίνει αυξανόμενη.

  Αρχίζοντας από το Ισραήλ η χώρα κατάφερε μετά από 18 μήνες να αποκτήσει μία νέα κυβέρνηση συνεργασίας υπό τον Νετανιάχου. Η περίοδος αυτή υπήρξε αρκετά δύσκολη και για το Ισραήλ αλλά και για τις ΗΠΑ. Ειδικότερα η Ουάσιγκτον προχώρησε όπως ήδη προαναφέραμε στο σχέδιο Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή το οποίο έχει το όνομα “Vision for Peace” (Όραμα Ειρήνης) με μία ασθενή κυβέρνηση στο Τελ Αβίβ η οποία δεν είχε λαϊκή υποστήριξη και με μεγάλες αβεβαιότητες. Οι ΗΠΑ επί 18 μήνες δεν γνώριζαν ποιός θα ήταν πρωθυπουργός στο Ισραήλ την επόμενη ημέρα, ποιοί θα ήταν υπουργοί και σύμβουλοι σε κρίσημα πόστα ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής και από ποιά κόμματα θα υποστηριζόταν η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ. Υπό αυτές τις συνθήκες η επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στο Ισραήλ στις 13 Μαϊου 2020 είχε μία πολλή πυκνή ατζέντα συζητήσεων.

  Πρώτα απ’ όλα η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή μειώνεται. Μετά την ανακύρηξη της αποχώρησης του μεγαλύτερου τμήματος των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρονται και από τη Σαουδική Αραβία (με αιχμή τις τέσσερεις συστοιχίες πυραύλων Patriot, εκ των οποίων οι δύο ήδη αποσύρθηκαν) αλλά οι ΗΠΑ αποσύρουν επίσης δυνάμεις από την δύναμη MFO (Multinational Force and Observers) η οποία βρίκεται στο Σινά στα σύνορα Ισραήλ-Αιγύπτου. Παράλληλα η ναυτική δύναμη των ΗΠΑ στο Περσικό επίσης σχεδιάζεται να μειωθεί. Η μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη περιοχή έχει πολλαπλώς επικριθεί από το Ισραήλ και έτσι το ζήτημα ήταν εκ των κορυφαίων στην ατζέντα των διμερών επαφών.

   Ένα δεύτερο θέμα ήταν το Σχέδιο Ειρήνευσης της Μέσης Ανατολής. Επ’ αυτού οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι πρέπει να εφαρμοσθεί, αλλά μαλλον ο ακριβής χρόνος εφαρμογής (δηλαδή η προσάρτηση των  εδαφών στο Ισραήλ) είναι ανοιχτός με ορισμένες πληροφορίες να αναφέρουν ότι αυτή θα λάβει χώρα κατά το τρέχον καλοκαίρι. Σημειώνουμε ότι το Σχέδιο “Vision for Peace” αν και αποδεκτό από ΗΠΑ και Ισραήλ πυροδότησε την αντίδραση της Παλαιστινιακής Αρχής η οποία το απέρριψε και παράλληλα διέκοψε κάθε είδους επαφή με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών-intelligence sharing). Παράλληλα Μόσχα και Βρυξέλλες επίσης αντέδρασαν στο Σχέδιο ενώ έντονη υπήρξε και η αντίδραση του Αραβικού Συνδέσμου της Αιγύπτου και της Ιορδανίας.

  Ένα τρίτο ζήτημα στην ατζέντα των επαφών του ΥΠΕΞ Pompeo ήταν ο ρόλος του Ιραν τόσο στο Λίβανο, το Ιράκ και τη Συρία όσο και η εξέλιξη του πυρηνικού του προγράμματος. Τους τελευταίους μήνες ο ρόλος του Ιράν στη περιοχή μειώνεται. Αυτό ίσως οφείλεται σε δύο λόγους: Πρώτον οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) έχουν επιφέρει πολλά κτυπήματα στο Λίβανο σε στόχους ιρανικού ενδιαφέροντος. Δεύτερον ο COVID-19 έχει επιφέρει τεράστιο πλήγμα στην ιρανική κοινωνία και οικονομία με αποτέλεσμα η Τεχεράνη να αδυνατεί να χρηματοδοτεί δράσεις εκτός συνόρων της.

  Τέλος το τέταρτο ζήτημα ήταν οι σχέσεις Ισραήλ-Κίνας όπου οι ΗΠΑ ζήτησαν να αποδυναμωθούν όσο γίνεται περισσότερο. Η αμερικανική πλευρά έθεσε ζήτημα για τη συμμετοχή κινεζικών εταιρειών στη κατασκευή του εργοστασίου αφαλάτωσης Sirek-2 στη περιοχή του νότιου Τελ Αβίβ. Το εργοστάσιο από το 2023 θα μπορεί να αφαλατώνει 200 εκ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως και το κόστος της επένδυσης ανέρχεται σε $1,5 δις. Αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης ήταν η κατακύρωση του έργου στην ισραηλινή εταιρεία IDE Technologies και ο αποκλεισμός της CK Hutchison Group η οποία είχε έδρα στο Χονγκ-Κονγκ. Επίσης οι ΗΠΑ ζήτησαν τον αποκλεισμό της Huawei από το δίκτυο τηλεπικοινωνιών 5G του Ισραήλ. Όμως αν και τα εξωτερικά προβλήματα του Ισραήλ παραμένουν άλητα παρά το σχηματισμό  κυβέρνησης η εσωτερική αστάθεια παραμένει. O COVID-19 οδήγησε σε πτώση του ΑΕΠ κατά 7.1% με βάση ορισμένες εκτιμήσεις, ενώ ο πρωθυπουργός Νετανιάχου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κατηγορίες και να βρίσκεται υπό δίκη, με άγνωστο το χρόνο διάρκειας της διαδικασίας και το τελικό αποτέλεσμα.   

  Εξετάζοντας το Λίβανο εκεί η οικονομική κρίση έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η οικονομική κατάσταση της χώρας είναι τραγική και η κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Hassan Diab βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο της Hezbollah και του Ιράν. Το διάστημα Μαρτίου Μαϊου η λιβανέζικη λίρα απώλεσε πάνω από το 66% της αξίας της. Από τις 5 Μαϊου οι ελεύθερες ανταλλαγές συναλλάγματος σε ανταλλακτήρια έπαυσαν με τη κεντρική τράπεζα να πληροφορεί τους εισαγωγείς προϊόντων ότι η ίδια θα ανταλλάσει τη λίρα Λιβάνου προς το δολλάριο των ΗΠΑ στην απίστευτη ισοτιμία του $1=3.200 λίρες, όταν στη μαύρη αγορά η ισοτιμία έχει εκτοξευθεί στα $1=4.200 λίρες. Η χώρα υπό αυτές τις συνθήκες αντιμέτωπίζει και τον COVID-19 με αποτέλεσμα την τεράστια έλλειψη τροφίμων και τους φόβούς για έντονο μεταναστευτικό κίνημα τους επόμενους μήνες (κάτι που θα πρέπει να απασχολήσει και την Ελλάδα).      

   Στο Ιράκ η νέα κυβέρνηση υπό τον Mustafa Al-Kadhimi αντιμετωπίζει επίσης σοβαρά προβλήματα. Το πρώτο ζήτημα είναι η παρουσία αμερικανικών και ιρανικών δυνάμεων στη χώρα. Μετά την αμερικανική επέμβαση που οδήγησε στη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Quassem Soleimani στις 3 Ιανουαρίου 2020 από τις ΗΠΑ εντός του ιρακινού εδάφους προκλήθηκε μία τεράστιας έκτασης ιρακινή αντίδραση κατά της στρατιωτικής παρουσίας και των δύο χωρών. Με το σύνθημα το “Ιρακ στους Ιρακινούς” κεντρικό αίτημα της κοινωνίας είναι η πλήρης αποχώρηση και των ΗΠΑ και του Ιράν από τη χώρα. Ως προς τις ΗΠΑ η κυβέρνηση αποδέχεται την μεγάλη μείωση της στρατιωτικής της παρουσίας αλλά όχι την πλήρη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων, αλλά ως προς το Ιράν, η Βαγδάτη, θέλει την πλήρη αποχώρηση. Με τις ΗΠΑ η ιρακινή πλευρά βρίσκεται σε διαπραγματέυσεις (οι οποίες λίγουν στις 10 Ιουνίου 2020) άρα είναι αδύνατον αυτή τη στιγμή να γνωρίζουμε το μέγεθος και την έκταση της αμερικανικής υποχώρησης. Όμως το Ιράν δεν έχει καμία διάθεση να εγκαταλείψει το έδαφος του Ιρακ. Η Βαγδάτη έχει επίσης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των χαμηλών τιμών πετρελαίου (το 90% των κρατικών εσόδων εξαρτάται από τις εξαγωγές πετρελαίου), άρα η πτώση των διεθνών τιμών λόγω του COVID-19 οδηγούν την οικονομία σε τεράστια ύφεση. Τέλος έχει να αντιμετωπίσει εκτεταμένη διαφθορά και τοπικιστικές φιλοδοξίες.  Τέλος υπάρχουν αναφορές για αναζωπύρωση των ισλαμικών πυρήνων του ISIS στο ιρακινό έδαφος. Υπό αυτές τις συνθήκες το Ιράκ θα συνεχίσει να παράγει αστάθεια όπως και ο Λίβανος.   

  Εξετάζοντας το Ιράν πρώτα απ’ όλα η οικονομική κατάσταση της χώρας είναι τραγική. Ο προυπολογισμός της χώρας για το 2020-2021 (ο οποίος θα έπρεπε να είχε ψηφισθεί στις 20 Μαρτίου 2020) απορρίφθηκε από το Κοινοβούλιο. Η αμερικανική αποχώρηση από τη Συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (Joint Comprehensive Plan of Action) και η επαναφορά οικονομικών κυρώσεων διέλυσαν την οικονομία της Τεχεράνης. Πριν την επιβολή κυρώσεων οι ημερήσιες εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν ήταν 2.500.000 βαρέλια, και πλέον έχουν περιορισθεί σε λιγότερα από 200.000 βαρέλια μειώση πλέον του 90% εξ αιτίας των κυρώσεων και του COVID-19. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο προυπολογισμός προέβλεπε ημερήσιες πωλήσεις 500.000 βαρέλια αριθμός πλέον εκτός πραγματικότητας. Παράλληλα προέβλεπε αύξηση των φορολογικών εσόδων της τάξης του 25% (στα 175 τρις tomans ή $41 δις) αριθμός αδύνατος να επιτευχθεί. Χαρακτηριστικό της αστάθειας είναι ότι στις 16 Μαίου το ο δείκτης TEDPIX στο χρηματιστήριο της Τεχεράνης απώλεσε 30.000 μονάδες πέφτοντας στις 989.000 μονάδες. Παρά την άσχημη οικονομική κατάσταση το Ιράν εξακολουθεί να έχει γεωπολιτικές φιλοδοξίες. Ο έλεγχος εδαφών στο Ιράκ επιτρέπει στη Τεχεράνη την μερική αποφυγή των εμπορικών κυρώσεων των ΗΠΑ αφού μπορεί μέσω του Ιράκ να προχωρά σε εμπόρικές πράξεις. Η παρουσία στη Συρία και το Λίβανο δίνει διέξοδο στη θάλασσα της Μεσογείου παρακάμπτοντας τον αμερικανικό στόλο στο Περσικό κόλπο. Ειδικά στη Συρία με οικονομική παρουσία $25-30 δις η επιρροή της Τεχεράνης δεν μπορεί εύκολα να μειωθεί. Οι ιρανικές τράπεζες εξακολουθούν ανενόχλητες τις δραστηριότητες τους στη Γερμανία και σε άλλες χώρες, ενώ η πρόσφατη έναρξη εξαγωγών πετρελαίου στη Βενεζουέλα είναι μία μικρή ακτίδα αισιοδοξίας. Τέλος η συμμαχία Ρωσίας-Κίνας-Ιράν δίνει σημαντικές δυνατότητες στη Τεχεράνη, παρά την τρέχουσα παροδική μείωση της ισχύος της.

  Η Συρία είναι η τελευταία ψηφίδα στο Μεσανατολικό πάζλ. Εκεί οι εξελίξεις είναι τόσο αντιφατικές που είναι δύσκολη η όποια αποτίμηση. Στις 19 Μαίου αναφέρθηκε η έναρξη πρωτοβουλίας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για επίτευξη ειρηνικής λύσης στο Συριακό πρόβλημα. Όμως αντίστοιχες ανακοινώσεις είχαν γίνει και τον Σεπτέμβριο του 2016 χωρίς απτό αποτέλεσμα. Κεντρικά προβλήματα στο συριακό είναι η ανοικοδόμηση της χώρας (συμβόλαια θέλουν διάφορες εταιρείες πολλών χωρών), το πολιτικό πρόβλημα με τις ΗΠΑ να επιμένουν στην αποχώρηση του Άσσαντ από το προσκύνιο και τη Ρωσία να προβάλει το ακριβώς αντίθετο επιχείρημα ότι ο Άσαντ πρέπει να παραμείνει στην εξουσία. Δημοσιεύματα στο διεθνή τύπο σύμφωνα με τα οποία μετά από έτη διαφωνιών η Ρωσία αποδέχεται πλέον την ανατροπή του Άσαντ διαψεύστηκαν από τον Ρώσο πρέσβυ στη Τεχεράνη. Παράλληλα οι μυστικές υπηρεσίες πολλών χωρών τονίζουν ότι το ISIS ανακάμπτει στη Συρία με αποτέλεσμα ο λόγος της εξωτερικής επέμβασης  Δύσης και Ρωσίας που πυροδοτήθηκε από το Ισλαμικό Χαλιφάτο να παραμένει ενεργός. Το Συριακό πρόβλημα που παραμπενει ανοιχτό από το 2011 είναι άγνωστο αν όντως βαίνει προς επίλυση ή όχι. 

  Τέλος πρέπει να τονισθεί άλλη μία παράμετρος. Οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει ότι για να αλλάξει σελίδα η χώρα πρέπει να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος (regime change) και αποχώρηση του Άσαντ. Το Κονγκρέσσο των ΗΠΑ ψήφισε στα τέλη του 2019 την Caesars Civilian Protection Act (CCPA), σύμφωνα με την οποία, όποια χώρα, εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο έχει οικονομικές συναλλαγές με το καθεστώς Άσαντ και έχει την οποιαδήποτε δραστηριότητα στο συριακό έδαφος αυτόματα επί αυτού επιβάλλονται κυρώσεις. Πρόκειται για τυπική αμερικανική στρατηγική που έχει εφαρμοσθεί και σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. Κούβα). Η CCPA αναμένεται να εφαρμοσθεί από τον τρέχοντα Ιούνιο με αποτέλεσμα κάθε οικονομική δραστηριότητα στη Συρία να παύσει. Αυτό ίσως οδηγήσει σε πτώση του καθεστώτος, ίσως όμως να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Μπορεί ο λαός να συνασπιθεί γύρω από τον Άσαντ και το καθεστώς να ενισχυθεί. Είναι βέβαιο ότι η εξομάλυνση στη Συρία θα χρειαστεί χρόνο και σίγουρα η λύση δεν είναι ante portas.     

 

3γ. Οι εξελίξεις στη Λιβύη.

  Στη Λιβύη η κατάσταση είναι περίπλοκη. Η χώρα βιώνει τον εμφύλιο από το 2011. Οι ΗΠΑ και οι δυτικές χώρες αναδιπλώθηκαν από τη Λιβύη μετά τη δολοφονία το 2012 του αμερικανού πρέσβυ Chris Stevens από ισλαμιστές του ISIS. Η χώρα πλέον έχει διχοτομηθεί από τη μία πλευρά υπάρχει η επίσημη κυβέρνηση (GNA) η οποία υποστηρίζετε από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, την Ιταλία, την Τουρκία και το Κατάρ και από την άλλη υπάρχει η κυβέρνηση του Τομπρούκ (LNA) υπό τον στρατηγό Χαφτάρ ο οποίος υποστηρίζεται από το ρωσικό σώμα μισθοφόρων Wagner, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Γαλλία και την Αίγυπτο. Στη Διάσκεψη του Βερολίνου οι ΗΠΑ που εκπροσωπήθηκαν από τον Υπουργό Εξωτερικών ζήτησαν την απομάκρυνση όλων των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα, με αποτέλεσμα την έναρξη της επιχείρησης “Ειρήνη” (Irene) της ΕΕ στην οποία μετέχουν η Γαλλία, η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και η Ιταλία παρά την υποστήριξή της Ρώμης στο GNA. Η επιχείρηση “Ειρήνη” άρχισε στις αρχές Μαϊου, ενώ η απόφαση της ΕΕ (Διάσκεψη Βερολίνου) είχε ληφθεί από τις 20 Ιανουαρίου. Χρειάστηκε σημαντικός χρόνος για την υλοποίηση της απόφασης λόγω της αδυναμίας γρήγορης συγκέντρωσης σκαφών και λόγω του COVID-19. Στη διάρκεια αυτή οι εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα υπήρξαν συγκεχημένες. Τόσο ο GNA, όσο και ο LNA έχουν ανακοινώσει στρατιωτικές νίκες αλλά σε τακτικό επιχειρησιακό επίπεδο δεν υπάρχει τελικός νικητής. Σημαντική διπλωματική εξέλιξη ήταν η ανακύρηξη του στρατηγού Χαφτάρ στις 27 Απριλίου κυβέρνησης στη Λιβύη όμως η διεθνής κοινότητα με πρώτη τη Ρωσία ανακοίνωσαν ότι δεν δέχονται την ύπαρξη λυβικής  κυβέρνησης υπό τον Χαφτάρ. Στις 18 Μαίου 2020 ο GNA, ανακοίνωσε την κατάληψη του αεροδρομίου της Al Watiya καθώς και την καταστροφή πολλών αντιαεροπορικών συστημάτων Pantsir από τουρκικά drones. Ακολούθησε στις 23 Μαίου τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ των προέδρων των ΗΠΑ και της Τουρκίας κατά την οποία ο προέδρος των ΗΠΑ ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση έτσι ώστε να μην μπορεί ο στρατηγός Χαφτάρ να αναδιατάξει τις δυνάμεις του και να αντεπιτεθεί. Στη συνέχεια υπήρξαν αντιφατικές πλγροφορίες σε σχέση με το ρόλο της Ρωσίας. Ειδικότερα ανακοινωθηκε η αποχώρηση των 800-1.200 ρώσων μισθοφόρων της Ομάδας Wagner, αλλά τη Δευτέρα 25 Μαϊου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την παρουσία 14 ρωσικών αεροπλάνων MIG-29 και Su-24 υπό το πλευρό του  LNA. Την επομένη η Μόσχα διέψευσε τις ΗΠΑ. Είναι σαφές ότι δύο πιθανά σενάρια συμβαίνουν αυτή τη στιγμή. Ειδικότερα:

-ή η πληροφορία περί πλήρους αποχώρησης της δυνάμης Wagner δεν αληθεύει.

- ή η Μόσχα απέσυρε τις δυνάμεις των στρατιωτών φοβούμενη μία άμεση εμπλοκή ρωσικών και τουρκικών δυνάμεων, αλλά σε αντιστάθμισμα προσέφερε στον Χαφτάρ αεροπορική κάλυψη η οποία μπορεί να είναι σημαντικότερη στρατιωτική ενίσχυση έναντι των μισθοφόρων. Όμως κανείς δεν μπορεί να ξέρει τί ακριβώς θα κάνουν τα ρωσικά αεροπλάνα ποιούς στόχους θα πλήξουν και πότε; (αν πλήξουν). Τονίζεται ότι τα αεροσκάφη σταθμέυουν (με δυσκολία λόγω όγκου) στη βάση του Al-Khadim, χίλια χιλίομετρα μακρία από την βάση της Al Watiya.

  Ανεξάρτητα από την τακτική κατάσταση στη Λιβύη όλες οι ξένες πλευρές έχουν τονίσει την ανάγκη πολιτικής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων και αποχώρησης των ξένων στρατευμάτων. 

Η Ρωσία για να αποφύγει μία σύγκρουση των ρωσικών με τα τουρκικά στρατεύματα προσπαθεί  να επιβάλει ένα σχέδιο ειρήνης. Οι ΗΠΑ και η ΕΕ δεν θέλουν να δουν μια στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στη Λιβύη. Έτσι η θέση που έχει ήδη δηλωθεί ότι τα ξένα στρατεύματα πρέπει να φύγουν συμπαρασύρει και τα τουρκο-ισλαμικά στρατιωτικά σχήματα. Ο Αραβικός Σύνδεσμος επίσης θέλει την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων. Τέλος μία στρατιωτική κλιμάκωση στη Λιβύη θα δημιουργήσει άλλο ένα flash point μεταξύ Ρωσίας και Δύσης και αυτή τη χρονική στιγμή και οι δύο πλευρές δεν θέλουν μεγαλύτερη ένταση από την ήδη υπάρχουσα σε τόσα άλλα μέτωπα.    

  Είναι βέβαιο ότι το ζήτημα παραμένει ακανθώδες τόσο σε τακτικό, όσο και σε στρατηγικό επίπεδο και η λύση δεν φαίνεται να είναι άμεση. Οι πρόσφατες νίκες του GNA στην Τρίπολη και στην Al Watiya προσφέρουν ένα τακτικό πλεονέκτημα, ενώ η άρνηση της διεθνούς κοινότητας να αναγνωρίσει μία δεύτερη λιβυκή κυβέρνηση υπό τον Χαφτάρ αποτελεί σίγουρα διπλωματική νίκη του GNA. Όμως ακόμα το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας βρίσκεται υπό την κατοχή του LNA και βέβαια δεν γνωρίζουμε πόσο χρονικό διάστημα θα χρειαστεί ο Χαφτάρ για να εξαπολύσει την αντεπίθεσή την οποία διακυρήσει. Είναι βέβαιο ότι η Λιβύη θα συνεχίσει να παράγει αστάθεια για ικανό χρονικό διάστημα.

 

4. Οι τουρκικές και ελληνικές κινήσεις στη περιοχή και οι ελληνο-τουρκικές σχέσεις.

  Οι αρχές του 2020 ήταν αρκετά δύσκολες για την τουρκική πολιτική. Οι ΗΠΑ είχαν προχωρήσει ήδη από το Δεκέμβριο του 2019 στην αναστολή του embargo όπλων που είχε επιβληθεί στη Κυπριακή Δημοκρατία από τη δεκαετία του 1980. Οι τουρκικές προσπάθειες να αποτραπεί η αμερικανική κίνηση απέτυχαν. Σαν να μην έφτανε αυτό το αμερικανικό Κονγκρέσσο προχώρησε σε άλλες δύο κινήσεις στρατηγικού χαρακτήρα. Πρώτον αναγνώρισε την γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 και δεύτερον επέβαλε οριστικό πάγο στη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

  Τον Ιανουάριο του 2020 επίσης στη Λιβύη ο LNA είχε καταλάβει την πόλη της Σύρτης και βρισκόταν στα πρόθυρα της Τρίπολης, έχοντας στην κατοχή του το 75% του εδάφους της χώρας και τις πετρελαιοπηγές. Στη διάσκεψη του Βερολίνου στην οποία μετείχε η Τουρκία (και όχι η Ελλάδα) ο Ερντογάν ζήτησε στρατιωτική επέμβαση της Δύσης υπέρ του GNA, αλλά λαμβάνοντας ένα κατηγορηματικό όχι έφυγε από τη Διάσκεψη πριν τη λήξη της φανερά αμήχανος και εκνευρισμένος.

  Όμως το μεγαλύτερο σοκ ήρθε από τη Συρία. Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2018 και Ιανουαρίου 2020 ο συριακός στρατός είχε ανακαταλάβει 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους από την τουρκική ζώνη κατοχής. Στις 27 Φεβρουαρίου ο συριακός στρατός επιτέθηκε σε τουρκικά στρατιωτικά αποσπάσματα στη πόλη του Idlib με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 33 Τούρκοι στρατιώτες και να τραυματισθούν άλλοι 32 (με βάση τις τουρκικές πηγές). Το σοκ για την τουρκική κοινή γνώμη και το Επιτελείο ήταν πολύ μεγάλο. Η Τουρκία που διέθετε 12 παρατηρητήρια σε όλο τη βόρεια Συρία αποφάσισε να δράσει.

  O προέδρος της Τουρκίας ζήτησε την αποχώρηση του Συριακού στρατού εντός 48 ωρών (μέχρι την 29η Φεβρουαρίου) για να λάβει την απορριπτική απάντηση της Δαμασκού. Την 1η Μαρτίου λίγες μέρες μετά το σοκ στο Idlib η Τουρκία εξαπέλυσε την επιχείρηση “Ασπίδα της Άνοιξης” και ανακοίνωσε ότι οι τουρκικές δυνάμεις σκότωσαν 2.000 Σύριους στρατιώτες (μεταξύ αυτών ήταν τρεις στρατηγοί), κατέστρεψαν 100 άρματα μάχης του συριακού στρατού καθώς και πολλά αντιαεροπορικά συστήματα. Οι τουρκικοί ισχυρισμοί διαψεύστηκαν αμέσως από τη Συρία και τη Ρωσία ως προπαγάνδα και με κεραυνοβόλα ταχύτητα η Μόσχα κάλεσε τον Ερνογάν για διαβουλεύσεις στις 5 Μαρτίου 2020. Εκεί αποφασίστηκε μία νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Με βάση τη συμφωνία δημιουργήθηκε ένας διάδρομος ασφαλείας μήκους 6 χιλιομέτρων σε κάθε πλευρά του αυτοκινητοδρόμου Μ4 όπου θα λάμβαναν χώρα κοινές περιπολίες ρωσικών και τουρκικών δυνάμεων. Αυτή η εξέλιξη δεν είχε καμία σχέση με την θέση της Τουρκίας ότι ο συριακός στρατός θα έπρεπε να αναδιπλωθεί στις θέσεις που είχε το Σεπτέμβριο του 2018. Ακόμα χειρότερα για την Τουρκία η συμφωνία δεν έλεγε τίποτα για τον αυτοκινητόδρομο Μ5 ο οποίος παρέμεινε υπό συριακό έλεγχο δίνοντας σημαντική εμπορική-οικονομική ανάσα στον Άσαντ. Επίσης η συμφωνία επέβαλε στην Τουρκία να στραφεί μερικώς κατά των συμμάχων της στη Συρία. Ειδικότερα η τουρκική δράση στη βόρεια Συρία βασιζόταν στους ισλαμιστές εξτρεμιστές της οργανωσης Tahrir Al-Sham. Με βάση τη συμφωνία  η Τουρκία έπρεπε πλέον να διαχωρίσει τους μαχητές αυτούς σε “εξτρεμιστές”  και σε “μετριοπαθείς” και να πολεμήσει τους πρώτους μαζί με τους Ρώσους και τους Σύριους.

  Ουσιαστικά μέχρι τα μέσα Μαρτίου 2020 ο Ερντογάν βρισκόταν σε αδιέξοδο. Το διπλωματικό άνοιγμα της Τουρκίας στη Ρωσία μετά το 2016 είχε οδηγήσει την Άγκυρα σε αδιέξοδο με ΗΠΑ και με Ευρώπη. Παράλληλα ήταν φανερό ότι μέχρι τα μέσα Μαρτίου του 2020 ο Πούτιν στη διαμάχη Ερνογάν-Άσαντ εξακολουθούσε να υποστηρίζει τον δεύτερο, με αποτέλεσμα τη στρατιωτική αποτυχία της Τουρκίας στη Συρία. Την ίδια περίοδο (29 Φεβρουαρίου -2 Μαρτίου 2020) η Άγκυρα προχωρούσε στην εξαπόλυση υβριδικού πολέμου στην Ελλάδα στον Έβρο όπου όμως υπέστη άλλη μία ήττα αφού οι ελληνικές αρχές απέτρεψαν την εισβολή 48.000-50.000 ατόμων στην ελληνική επικράτεια. Την ίδια χρονική περίοδο στη Λιβύη ο Χαφτάρ ανακοίνωνε συνεχώς νίκες. Στις 12 Μαρτίου το State Department ανακοίνωνε μία έκθεση καταπέλτη εναντίον της Τουρκίας ως προς το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Έκθεση τόνιζε ότι μετά το αποτυχημένο πραξικόπιμα του 2016 οι τουρκικές αρχές είχαν θέσει σε διαθεσιμότητα 45.000 άνδρες των ενόπλων δυνάμεων και της αστυνομίας, πάνω από 130,000 δημόσιοι υπάλλήλους, ενώ είχαν φυλακίσει πάνω από 80.000 πολίτες. Τέλος ενώ η εισροή προσφύγων στη Τουρκία από τη Συρία κόστισε στη τουρκική οικονομία $40 δις και η ΕΕ είχε υποσχεθεί στη Τουρκία βοήθεια $6 δις έδωσε μόλις $2 δις στην Άγκυρα (με βάση δηλώσεις Ερντογάν το Δεκέμβριο του 2019).    

Mέχρι τα μέσα Μαρτίου, ο Ερντογάν, βίωνε συνεχώς ήττες σε Συρία, Λιβύη, Έβρο, σχέσεις με αραβικές χώρες, ΕΕ, Ρωσία και ΗΠΑ.

  Την ίδια περίοδο είχε ξεσπάσει (αλλά δεν είχε κορυφωθεί) η κρίση του COVID-19. Μπροστά στα αδιέξοδα η μόνη αχτίδα σωτηρίας ήταν η προσωπική σχέση με τον αμερικανό προέδρο. Ο Ερντογάν αποφάσισε να αλλάξει πολιτική και να προσεγγίσει τις ΗΠΑ. Ο COVID-19 ήταν μίας πρώτης τάξης ευκαιρία. Ο Ερντογάν απέστειλλε ιατρική βοήθεια στις ΗΠΑ (4.000 στολές, πάνω από 500.000 μάσκες προσώπου, 2.000 λίτρα απολυμαντικού, 1.500 ζευγάρια γυαλιών και 500 προσωπίδες). Αντίστοιχο υλικό στάλθηκε σε άλλες 55 χώρες. Η βοήθεια προς τις ΗΠΑ μάλιστα στάλθηκε μέσω ΝΑΤΟ με σκοπό να καταγραφεί στα συμμαχικά έντυπα. Παράλληλα η τουρκική βοήθεια συνοδευόταν από επιστολή προς τον προέδρο των ΗΠΑ η οποία τόνιζε ότι: “πιστέυω ότι την επερχόμενη περίοδο μαζί με το πνέυμα συνεργασίας που επιδείξαμε στην διάρκεια της πανδημίας, το Κονγκρέσσο και τα μέσα ενημέρωσης των ΗΠΑ θα καταλάβουν καλύτερα τη στρατηγική σημασία των σχέσεών μας”. Τέλος η Τουρκία δεν ενεργοποίησε αν και παρέλαβε ορισμένους από τους S-400 ενώ μείωσε τις οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν. Οι κινήσεις αυτές στόχευαν στη μείωση της έντασης με τις ΗΠΑ.

  Επίσης έπρεπε να βρεθεί μία λύση για τους ισλαμιστές εξτρεμιστές της οργανωσης Tahrir Al-Sham (πρώην Al-Nusra) ώστε να ικανοποιηθεί και ο όρος της συμφωνίας ώστε να διατηρηθούν οι σχέσεις με τη Ρωσία. Η λύση ήταν να μεταφερθούν αυτοί οι σκληροί μαχητές από τη Συρία στη Λιβύη. Ο αριθμός που μετέφερε η Άγκυρα διαφέρει από πηγή σε πηγή. Υπάρχουν αναφορές για μεταφορές 7.500-18.000 μισθοφόρων ισλαμιστών από τη Συρία στη Λιβύη ενώ είναι άγνωστο άν έχουν μεταφερθεί και τμήματα του τουρκικού στρατού. Είναι επιβεβαιωμένη η μεταφορά τουρκικών drones, ενώ υπάρχουν και πληροφορίες για μεταφορά άλλων οπλικών συστημάτων όπως αυτοκινούμενα πυροβόλα Firtina, αλλά αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Είναι σαφές ότι η Τουρκία βρήκε ευκαιρία μέχρι την έναρξη της επιχείρησης Irene να ενισχύσει τον GNA με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να έχει επιτύχει ένα καλύτερο εδαφικό status στη Λιβύη σε σχέση με αυτό του Ιανουαρίου. Στις 17 Απριλίου η Τουρκία ανακοίνωσε ότι είχε για χρονικό διάστημα επτά ωρών και τριαντα πέντε λεπτών σημαντικό αριθμό αεροπλάνων F-16 σε πτήση μεταξύ Κύπρου και Λιβύης με συνοδεία αεροπλάνων ανεφοδιασμού και αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου σε μία προσπάθεια επίδειξης αεροπορικής κυριαρχίας στον εναέριο χώρο της ανατολικής Μεσογείου.

  Σε όλη αυτή την περίοδο η τουρκική πλευρά συνέχισε την πίεση προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Τα μέσα άσκησης πίεσης είναι γνωστά. Πρώτα έχουμε λεκτικές εξάρσεις με δηλώσεις διαφόρων αξιωματούχων, στη συνέχεια έχουμε συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού FIR, υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά (173 την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου) και προσπάθεια δημιουργίας ναυτικού ατυχήματος μεταξύ πλοίων της τουρκικής ακτοφυλακής και του Λιμενικού Σώματος. Τέλος στη κυπριακή ΑΟΖ έχουμε παρουσία ερευνητικών και πολεμικών τουρκικών πλοίων, ενώ η Άγκυρα εκδίδει πληθώρα NAVTEX τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο, όσο και στο Αιγαίο . Μόνο στις 15 Ιανουαρίου το ελληνικό ΓΕΕΘΑ ανακοίνωσε 120 παραβιάσεις (43 από μαχητικά), και 4 υπερπτήσεις.

  Η Ελλάδα και η Κύπρος αντέδρασαν στους τουρκικούς σχεδιασμούς και στις πρακτικές της γείτονος. Σε καθαρά τακτικό επίπεδο η ελληνική πολεμική αεροπορία αναχαίτησε τα τουρκικά αεροσκάφή, όμως σε διπλωματικό επίπεδο η Ελλάδα είχε σημαντικές επιτυχίες. Η τουρκική επίθεση φιλίας στην Ουάσιγκτον αν και είχε κάποια θετικά αποτελέσματα δεν μεταβάλλει την καχυποψία του διπλωματικού και στρατιωτικού κατεστημένου για τη φερεγγυότητα της Τουρκίας ως συμμάχου του ΝΑΤΟ. Τόσο το State Department, όσο και το Πεντάγωνο εξακολουθούν  να βλέπουν την Ελλάδα ως στρατηγικό εταίρο. Παράλληλα η πλειοψηφία των  χωρών της περιοχής προτιμούν την Ελλάδα και την Κύπρο ως εταίρους παρά την Τουρκία. Ειδικότερα οι αναβαθμισμένες διπλωματικές, οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, Αιγύπτου, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας και Αρμενίας, Συρίας αποτελούν έναν ελπιδοφόρο βραχίονα ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας για την περιοχή. Οι σχέσεις αυτές έχουν την υποστήριξη τόσο των ΗΠΑ, όσο και της Γαλλίας. Στα Βαλκάνια οι αναβαθμισμένες σχέσεις Ελλάδος-Σερβίας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας επίσης αποτελούν μία σημαντική επένδυση στο περιφερειακό γεωπολιτικό χρηματιστήριο.

  Όμως αντίστοιχη πολιτική συμμαχίων ακολουθεί και η Τουρκία (Αλβανία, Κοσυφοπέδιο, Βοσνία, Τυνησία, Αλγερία, Λιβύη) ενώ προσπαθεί να σπάσει τη συμμαχία Ελλάδος Αιγύπτου και Ελλάδος Ισραήλ, χωρίς όμως έως τώρα επιτυχία. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι η απλή ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ για μία μελλοντική καλυτέρευση των σχέσεων Τελ-Αβίβ και Άγκυρας αποτελεί διπλωματική έκφραση η οποία την τρέχουσα περίοδο δεν έχει μεγάλη αξία. Θα υπενθυμίσω την πρόσφατη συμφωνία Ελληνικού και Ισραηλινού Υπουργείου Άμυνας για drones αλλά θα πρέπει να τονίσω μία παλαιά αλλά καθόλου ανεπίκαιρη πτυχή των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας. Μετά την κρίση του 2010 που οδήγησε στο ναυάγιο των σχέσεων Τελ-Αβίβ-Άγκυρας οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες έδωσαν τα ονόματα των στελεχών της Mossad που δρούσαν στο Ιράν στη Τεχεράνη. Με βάση τις αναφορές του 2013 δέκα Ιρανοί πολίτες που δούλευαν για το Ισραήλ ξεσκεπάστηκαν με αποτέλεσμα το Ισραήλ να δεχθεί ένα σημαντικό πλήγμα. Η Mossad δεν ξεχνά τόσο εύκολα. Ας μην βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπεράσματα για την πολιτική του Ισραήλ...

  Ως προς την Αίγυπτο τα πρόσφατα τηλεφωνήματα μεταξύ του προέδρου της Αιγύπτου με τον Έλληνα πρωθυπουργό (25 Μαίου) και με τον προέδρο της Κύπρου (29 Μαίου) επαναβεβαίωσαν τις στενές σχέσεις μεταξύ των τριών πλευρών.            

  Όμως στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω την πλέον απειλητική διάσταση της τουρκικής πολιτικής. Αυτή αφορά την ίδρυση ενός νέου ισλαμικού άξονα. Πρόκειται για τον άξονα του σουνητικού Ισλάμ Τουρκίας-Πακιστάν-Μαλαισίας-Κατάρ. Η σύμπραξη αυτών των χώρων και ο κυρίαρχος ρόλος της Τουρκίας έχουν ενοχλήσει χώρες της Ασίας και όχι μόνο. Στο προηγούμενο άρθρο μου είχα μιλήσει για ισχυρότατες χώρες της Ασίας που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ελλάδα και επιμένω σε αυτό το σημείο...    

  Τούτων λεχθέντων, είναι σαφές ότι στο άμεσο και απώτερο μέλλον οι ελληνικές κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν σε αυτούς τους άξονες. Βέβαια τονίζεται ότι αυτή είναι μία μόνο παράμετρος της ελληνικής στρατηγικής. Η δεύτερη παράμετρος είναι με τις ΗΠΑ. Η συνεχής αναβάθμιση των σχέσεων με Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες ως έδρας του ΝΑΤΟ παράμένει κύριο ζητούμενο.

  Ως προς την ΕΕ όσο δεν υπάρχει κοινή αμυντική και εξωτερική πολιτική, ο όποιος ρόλος της, είναι επικουρικός και όχι κεντρικός. Επίσης η αδυναμία της ΕΕ να αντιληφθεί την ρευστότητα του παγκόσμιου συστήματος, η οποία  πλέον έχει φθάσει στα σύνορά της γίνεται φανερή από το ακόλουθο γεγονός. Λόγω της παγκόσμιας αστάθειας ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Η μόνη δύναμη που διεκδικεί παγκόσμιο ρόλο και δεν αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες (δηλαδή δεν επενδύει σε σκληρή ισχύ-hard power), αλλά μόνο σε ήπια ισχύ (soft power) είναι η ΕΕ. Εύχομαι ειλικρινά αυτή την επιλογή να μην την πληρώσει κάποια μέρα πολύ άσχημα... 

  Τέλος η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να επενδύσει στον ξεχασμένο πυλώνα της στρατηγικής της, αυτόν της εσωτερικής της ισχύος. Η δημογραφία και η οικονομία είναι παράγοντες που καθορίζουν τη στρατιωτική ισχύ της οποιασδήποτε χώρας. Οι τομείς αυτοί είναι η αχίλλειος πτέρνα του ελληνισμού. Το 1950 μετά από μία δεκαετία πολέμου, κατοχής και εμφύλιας σύγκρουσης ο ελληνικός πληθυσμός ήταν περίπου 7,8 εκ. κάτοικοι. Το 2020 μετά από 70 χρόνια ειρήνης ο ελληνικός πληθυσμός είναι μόλις 11 εκ. κάτοικοι και το ένα τρίτο εξ αυτών υπερήλικες. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια οι θάνατοι ετησίως υπερβαίνουν τις γεννήσεις. Αντίθετα ο τουρκικός πληθυσμός από το 1950 μέχρι σήμερα αυξήθηκε από περίπου 28 εκ. σε άνω των 85 εκ. με το μεγαλύτερο τμήμα κάτω των σαράντα ετών. Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα αυτού του πληθυσμού είναι Κούρδοι (περίπου 25 εκ. ή 29,5%) δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το σύνολο αυτών των πληθυσμών είναι εχθρικοί προς τους Τούρκους. Όμως μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η οικονομία. Η Τουρκία είναι χώρα μέλος των G-20 (δηλαδή μία εκ των είκοσι μεγαλυτέρων βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών του κόσμου). Η βιομηχανία της παράγει αυτοκίνητα, χάλυβα, σίδηρο, τσιμέντα, ηλεκτρονικά υπό-συστήματα, και ηλεκτρικά προϊόντα (τηλεοράσεις, ψυγεία κλπ), ενώ είναι αναπτυγμένη η χημική και η πολεμική βιομηχανία. Συνολικά την περίοδο 1961-2015 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ ήταν 2,8% για την Ελλάδα και 4,5% για την Τουρκία.

  Η τρέχουσα αρνητική οικονομική συγκηρία λόγω του COVID-19 έχει τρομακτικές επιπτώσεις στην τουρκική αλλά και στην ελληνική οικονομία. Η τουρκική λίρα έχει χάσει την αξία της (στις αρχές Μαϊου η ισοτιμία ήταν $1=7,195 Τουρκικές Λίρες) και οι προβλέψεις για το επόμενο δωδεκάμηνο είναι ότι η τουρκική λίρα θα υποτιμηθεί ακόμα τουλάχιστον κατά 14%. Παράλληλα μόνο για το τρέχον έτος η Τουρκία πρέπει να αποπληρώσει χρέος ύψους $170 δις όταν τα συναλλαγματικά αποθέματα στα τέλη Απριλίου ήταν μόλις $25 δις. Η πρόσφατη συμφωνία ανταλλαγής swap μεταξύ Τουρκίας, Βρετανίας, Κατάρ και Ιαπωνίας (οι τρεις χώρες δίνουν $30 δις) στην Άγκυρα αν και σημαντική οικονομική ένεση δεν επιλύει το πρόβλημα της αποπληρωμής των $170 δις εντός του έτους

  Όμως και η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα.  Το άμεσο κόστος της κρίσης του COVID-19 είναι τουλάχιστον 24 δις ευρώ. Η  πτώση του ΑΕΠ θα είναι πολύ μεγάλη εφέτος ενώ σε συνδιασμό με το άκρως προβληματικό ελληνικό τραπεζικό σύστημα οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε μεγάλη ύφεση. Ειδικότερα για το τραπεζικό σύστημα τα NPLs (Non-Performing Loans) ή κόκκινα δάνεια των ελληνικών τραπεζών ξεπερνούν τα 100 δις ευρώ και οι τραπεζικές καταθέσεις την περίοδο 2009-2018 μειώθηκαν κατά 103 δις ευρώ με αποτέλεσμα να οδηγήσουν σε τράπεζες φαντάσματα. Σε αυτά τα χαρακτηριστικά ας προστεθούν η απο-βιομηχάνιση, ή έλλειψη παραγωγικών επενδύσεων και το υψηλό χρέος για να αντιληφθεί κανείς την κατάσταση στην ελληνική οικονομία.         

  Εξετάζοντας τις αμυντικές δαπάνες  οι ελληνικές παραμένουν υψηλές. Όμως αυτές δεν αφορούν νέους εξοπλισμούς αλλά κυρίως δαπάνες μισθοδοσίας, συντήρησης υλικού, συντάξεων στρατιωτικού προσωπκού, υποδομών κλπ. Παράλληλα η ελληνική πολεμική βιομηχανία βρίσκεται σε πολύ δύσκολή θέση. Την περίοδο 1974-2019 η ελληνική πολεμική βιομηχανία κατάφερε να κατασκευάσει υποβρύχια, φρεγάτες, τορπιλακάτους, αρματαγωγά, βοηθητικά πλοία, με μεγάλο κόστος και χρονικές καθυστερήσεις. Πέραν όμως της ναυπηγικής βιομηχανίας η χώρα ελάχιστα κατάφερε σε επίπεδο παραγωγής υλικού στρατού ξηράς, αεροπορίας και τηλεπικοινωνιών.  Είναι φανερό ότι η τουρκική δημογραφική, οικονομική, βιομηχανική και στρατιωτική ισχύς διαχρονικά κάνει άλματα, ενώ η αντίστοιχη ελληνική αυξάνει ελάχιστα. Οι συντελεστές ισχύος συνεχώς μεταβάλλονται υπέρ της Τουρκίας. Όσο αυτοί αυξάνονται τόσο αυξάνεται και η τουρκική επιθετικότητα.

  Μία νέα δημογραφική και αναπτυξιακή πολιτική σε συνδιασμό με ένα νέο πρόγραμμα εξοπλισμού των Ενόπλων Δυνάμεων θα πρέπει να αποτελέσουν τους άξονες της ελληνικής πολιτικής για τις δύο επόμενες κρίσιμες δεκαετίες  Τέλος η επίκληση του διεθνούς δικαίου αν και ορθή από μόνη της δεν επαρκεί για να ανασχέσει την τουρκική αναθεωρητική προσπάθεια. Η διπλωματία είναι ισχυρή μόνο όταν τα κράτη έχουν εσωτερική στρατιωτική, οικονομική, βιομηχανική, δημογραφική και θεσμική υπόσταση.

 

6. Θουκιδίδης και ελληνο-τουρκική διαμάχη

Ο Θουκιδίδης στο διάλογο Αθηναίων-Μηλίων τονίζει ότι όταν οι κάτοικοι της αδύναμης Μήλου προσέφεραν τη συμμαχία τους στους ισχυρούς Αθηναίους έλαβαν την ακόλουθη απάντηση:

ΑΘΗΝΑΙΟΙ: “Κι εμείς δεν θα πούμε ...ότι δίκαια έχουμε την ηγεμονία μας επειδή νικήσαμε τους Πέρσες...αφού ξέρετε ότι κατά την κρίση των ανθρώπων το δίκαιο λογαριάζεται όταν υπάρχει ίση δύναμη για την επιβολή του, κι όταν αυτό δεν συμβαίνει οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν και αποδέχονται” (Θουκιδίδης V 84-116 ειδικά 89)....

ΜΗΛΙΟΙ: “Ώστε δεν θα δεχθήτε μένοντας εμείς ήσυχοι να είμαστε φίλοι σας αντί εχθροί ;

 ΑΘΗΝΑΙΟΙ: “Όχι γιατί δεν μας βλάπτει τόσο η έχθρα σας όσο η φιλία σας η οποία στα μάτια των υπηκόων μας θα ήταν απόδειξη αδυναμίας, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας”  (Θουκιδίδης V 84-116 ειδικά 94-95)....   

  H Τουρκία, διάβασε (και) εφάρμοσε, το Θουκιδίδη την περίοδο 1923-2019. Θα συνεχίσει και τις επόμενες δεκαετίες ανεξάρτητα του ποιός θα είναι ο ηγέτης της. Η ελληνική πλευρά τι θα πράξει; Θα αποκτήσει λογική ισχύος ή όχι;

 

7. Η Ελληνο-τουρκική διαμάχη στο διεθνές σύστημα.

  Στις διεθνείς σχέσεις υπάρχει σαφέστατη διάκριση μεταξύ σύγκρουσης (conflict) και διαμάχης (dispute). H σύγκρουση προυποθέτει χρήση στρατιωτικής ισχύος, ενώ η διαμάχη, δεν εμπεριέχει τη ευρεία στρατιωτική σύγκρουση. Εξετάζοντας την αστάθεια του διεθνούς συστήματος βλέπουμε ότι το ελληνο-τουρκικό μέτωπο παρά την όξυνση της περιόδου Ιανουαρίου-Μαίου 2020 παραμένει πολύ πιό ήρεμο σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Σε σχέση με τη Μέση Ανατολή ή με τα σύνορα Ινδίας Πακιστάν η όξυνση στην ελληνο-τουρκική μεθόριο είναι μικρότερης έντασης και χρονικής διάρκειας. Παράλληλα υπάρχει πάντα ο κίδυνος γενίκευσης μίας ελληνο-τουρκικής κρίσης με την ένταξη και άλλων περιφερειακών χωρών στη σύρραξη. Εάν συμβεί αυτό το περιφερειακό και διεθνές σύστημα θα δεχθούν ισχυρό πλήγμα.         

 

8. Η “Φάρμα των ζώων” και το διεθνές σύστημα

  Η “Φάρμα των ζώων” έργο του Orwell περιγράφει με αλληγορικό τρόπο τη Ρωσική Επανάσταση του 1917. Στο βιβλίο τα ζώα δεν αντέχουν την κακομεταχείρηση του αφεντικού (ανθρώπου) και επαναστατούν. Στο τρέχον διεθνές σύστημα ένας αετός και ένα λιοντάρι συγκρούονται με μία αρκούδα και έναν δράκο. Παράλληλα ένας ελέφαντας χορεύει με τον αετό και την αρκούδα αλλά έρχεται σε αντίθεση με το δράκο και ένας δεύτερος αετός ακολουθεί επίσης αντιφατική πολιτική μεταξύ του πρώτου αετού, του δράκου και της αρκούδας. Ένας κόκκορας προσπαθεί να επιβάλει τάξη και τα υπόλοιπα μικρότερα ζώα συνάπτουν διάφορες συμμαχίες με τα μεγαλύτερα. Όμως δεν είναι μόνο ο ανταγωνισμός των ζώων που εγκυμονεί κινδύνους. Το περιβάλλον έχει τόσο μολυνθεί που επηρρεάζει το κλίμα και αυτό με τη σειρά του την ίδια τη ζωή. Σε οικονομικό επίπεδο το παγκόσμιο χρέος και η ανισοκατανομή του πλούτου έχουν λάβει τέτοιες διαστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε καταστάσεις όπου το κραχ του 1929 να φαίνεται ως παιχνίδι αναψυχής. Αν το παρελθόν είναι dictum του μέλλοντος ας θυμηθούμε ότι στον εικοστό αιώνα είχαμε δύο παγκοσμίους πολέμους, παρά την επιστημονική πρόοδο της ανθρωπότητας. Εξετάζοντας τον εικοστό πρώτο αιώνα βλέπουμε μία τεράστια τεχνολογική και επιστημονική πρόοδο αλλά δυστυχώς βλέπουμε και τεράστια γεωπολιτική αστάθεια. Παράλληλα στο σημερινό κόσμο τα ζώα δε χρειάζεται να επαναστατήσουν κατά του ανθρώπου, αφού η παγκόσμια οικονομική κρίση σε συνδιασμό με την παγκόσμια περιβαλλοντολογική κρίση αλλά και τη κρίση θεσμών και αξιών πυροδοτούν επιπρόσθετες εντάσεις με τεράστιες αρνητικές συνέπειες ....

 

9. Επίλογος      

 Το κείμενο προσπάθησε να σκιαγραφήσει την τρέχουσα δυναμική του διεθνούς συστήματος και του ελληνο-τουρκικού υποσύστήματος. Τονίζω ότι το κείμενο γράφει αρκετά αλλά όχι τα πάντα.

  Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα βρίσκεται σε μία γεωραφική ζώνη που παράγει αστάθεια. Η Μέση Ανατολή (το Ιράν, η Συρία, η αραβο-ισραηλινή διένεξη, ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, το κουρδικό) παράγει αστάθεια, η Λιβύη παράγει αστάθεια, το Κοσυφοπέδιο και η Βόρεια Μακεδονία μπορεί να παράξουν αστάθεια εκ νέου μελλοντικά, η Ουκρανία παράγει αστάθεια, η διαμάχη Ρουμανίας-Ουγγαρίας παράγει αστάθεια, όπως και η Μολδαβία. Τέλος ο τουρκικός επεκτατισμός παράγει αστάθεια. Η γειτονία της Ελλάδας φλέγεται αλλά το παράδοξο είναι ότι η Αθήνα ακολουθεί την πολιτική της ΕΕ. Δεν επενδύει σε στρατιωτική ισχύ (hard power), αλλά μόνο σε ήπια ισχύ (soft power). Πρόκειται για βασικό παράδοξο της ελληνικής στρατηγικής και πρέπει να αλλάξει.  

  Στη βραχυχρόνια περίοδο η Ελλάδα πρέπει να δώσει προσοχή στιε εξελίξεις μετά το Σεπτέμβριο όπου ένας Τούρκος διπλωμάτης θα αναλάβει τα ηνία στον ΟΗΕ.... Όμως στη μακροχρόνια περίοδο θα ήθελα να αναλογιστούν οι αναγνώστες και οι σχεδιαστές πολιτικής στην Ελλάδα (αν υπάρχουν) το ακόλουθο σενάριο. Αν το 2040 η Τουρκία έχει πληθυσμό άνω των 110 εκατομυρίων και είναι πυρηνική δύναμη (με έστω μικρό οπλοστάσιο πυρηνικών κεφαλών ολίγων κιλοτόνων) και παράλληλα έχει δημιουργήσει (και εξοπλίσει) στα βόρεια σύνορα της Ελλάδος ένα μουσουλμανικό κράτος πλέον των 15 εκατομμυρίων, και έχει δημιουργήσει μία ευρύτερη μουσουλμανική συμμαχία τότε η Ελλάδα θα επικαλεστεί...το διεθνές δίκαιο, ή  τα σύνορα της Ευρώπης; ή την προσφορά της στο παγκόσμιο πολιτισμό; Και ποιός θα την ακούσει;     

 

(*) Διδάσκει στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και σε στρατιωτικές αστυνομικές σχολές, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ.

 

 

 

 

 

                           

<<  20 21 22 23 24 [2526 27 28 29  >>