Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΚΟΣΜΟΣ

Χρήστος Μουστάκης*: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ: Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα, 16/9/2019 έως 15/12/2019

on Saturday, 14 December 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις


1. ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

α. Κυπριακό

(1) Συνομιλίες

Ο ΓΓ/ΟΗΕ κ. Γκουτιέρες, μετά τη συνάντηση που είχε με τους κ.κ. Αναστασιάδη και Ακιντζί στο Βερολίνο στις 25 Νοεμβρίου 2019, δήλωσε ότι οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν εκ νέου τη δέσμευσή τους για τη διευθέτηση του Κυπριακού βασισμένη σε μια Διζωνική και Δικοινοτική Ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα ψηφίσματα του ΣΑ/ΟΗΕ. Επιπλέον δεσμεύτηκε να διερευνήσει με τους δύο ηγέτες και τις εγγυήτριες δυνάμεις Ελλάδα, Τουρκία και Μ.Βρετανία τη δυνατότητα μιας πενταμερούς σε κατάλληλο χρόνο.
Από πλευράς τους οι κ.κ. Αναστασιάδης και Ακιντζί χαρακτήρισαν τη συνάντηση ως ένα πρώτο θετικό βήμα. Σύμφωνα δε με την ελληνοκυπριακή πλευρά δεν συζητήθηκαν επιμέρους θέματα, όπως η πολιτική ισότητα και η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου.

Όπως αναμένετο τα αποτελέσματα δεν ήταν ικανοποιητικά, λόγω της απροθυμίας της Τουρκίας να ληφθούν αποφάσεις πριν τις προεδρικές εκλογές στο «ψευδοκράτος» τον Απρίλιο του 1920, με την ελπίδα να ηττηθεί ο κ. Ακιντζί, από τον απερχόμενο πρωθυπουργό κ. Τατάρ, ο οποίος προκρίνει τη λύση των δύο κρατών αντίς της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, απειχώντας της θέσεις της Τουρκίας.

(2) Ενεργειακό

Από τον Οκτώβριο το «Γιαβούζ» άρχισε γεωτρήσεις στο οικόπεδο 7, σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Ενέργειας κ. Ντομέζ στις 6 Νοεμβρίου και τη δημοσίευση βίντεο στην ιστοσελίδα Al Hambar στις 7 Νοεμβρίου. Ο κ. Ντομέζ δήλωσε επίσης ότι το «Φατίχ» θα επιστρέψει στην ΑΟΖ της Κύπρου μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης και ότι τα ερευνητικά πλοία «Ορτούς Ρέϊς» και «Μπαρμπαρός» συνεχίζουν τις έρευνές τους.
Στις 4 Νοεμβρίου η κοινοπραξία ΕΝΙ-TOTAL ανακοίνωσε την αναβολή του χρόνου ενάρξεως των γεωτρήσεων στο οικόπεδο 7, που ήταν προγραμματισμένες για το Δεκέμβριο, για αργότερα και ότι θα στραφεί σε άλλες περιοχές μακράν των τουρκικών δραστηριοτήτων

Αυτό αποτελεί αρνητική εξέλιξη, γιατί καταδεικνύει ότι Γαλλία και Ιταλία δεν είναι διατεθειμένες να προστατεύσουν δυναμικά τις εταιρείες τους, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις τους και κυρίως αυτές του κ. Μακρόν.
Η Κύπρος, μη έχουσα δυνατότητα δυναμικής απαντήσεως κινήθηκε διπλωματικά, σε συνεργασία με την Ελλάδα, καταγγέλλοντας στα διεθνή φόρα τις παράνομες τουρκικές δραστηριότητες. Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν παράνομες τις δραστηριότητες και ζήτησαν από την Τουρκία να τις σταματήσει, ενώ η Ρωσία δήλωσε ότι αυτές δεν συμβάλλουν στην εξεύρεση λύσεως του Κυπριακού. Η ΕΕ απείλησε κατ΄επανάληψη με κυρώσεις την Τουρκία, σε περίπτωση που δεν τις διακόψει και τελικά, μετά από συνεχή πίεση της Κύπρου και της Ελλάδος, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, στο οποίο μετέχουν οι ΥΠΕΞ των 28 χωρών, ενέκρινε κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας στις οποίες περιλαμβάνονται, η αναστολή των διαπραγματεύσεων περί ολοκληρωμένων αερομεταφορών και όλων των εργασιών του Συμβουλίου Σύνδεσης, η μείωση της προενταξιακής βοήθειας, ο έλεγχος των δανειοδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς και εναντίον φυσικών προσώπων και εταιρειών που αναμειγνύονται στις γεωτρήσεις. Η Τουρκία αντέδρασε με γραπτή ανακοίνωση του ΥΠΕΞ στο οποίο αναφέρει μεταξύ άλλων ότι θα συνεχίσει τις έρευνες και τις γεωτρήσεις στην Αν. Μεσόγειο.

Οι κυρώσεις κρίνονται ικανοποιητικές από Κύπρο και Ελλάδα, αλλά δεν θα είναι αποτελεσματικές, γιατί δεν απαντούν την στρατιωτικοποίηση που έχει επιβάλει η Τουρκία στην Αν. Μεσόγειο. Μόνο βαριές οικονομικές κυρώσεις, που θα πλήξουν την παραπαίουσα οικονομία της Τουρκίας και η επίδειξη αποφασιστικότητας για δυναμική αντίδραση, σε περίπτωση παρενοχλήσεως των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, θα αναγκάσουν τον κ. Ερντογάν να υποχωρήσει.

β. Τουρκικές διεκδικήσεις στην Αν. Μεσόγειο

Η Τουρκία έχει εργαλειοποιήσει το μεταναστευτικό τόσο εναντίον της Ελλάδος για να το καταστήσει διμερές και να το εντάξει στις συνομιλίες για τα ΜΟΕ, με ότι αυτό συνεπάγεται, όσο και εναντίον της ΕΕ, προκειμένου να αποσπάσει μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια, αλλά και την ανοχή της για τις παράνομες ενέργειές της στην ΑΟΖ της Κύπρου, στην Αν. Μεσόγειο και τη Συρία.

Το μεταναστευτικό έχει καταστεί το μείζον πρόβλημα της Ελλάδος, όχι μόνον από τις μεταναστευτικές ροές, αλλά και από την έλλειψη αλληλεγγύης από τις χώρες μέλη της ΕΕ, η οποία δεν έχει επεξεργαστεί ούτε εναλλακτικό σχέδιο, παρά τις εκκλήσεις της Ελλάδας, για την αντιμετώπιση της καταστάσεως σε περίπτωση καταγγελίας της διμερούς συμφωνίας από την Τουρκία.

Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη τη φοβία της ΕΕ λόγω του μεταναστευτικού, την αμφιθυμία και τήρηση ίσων αποστάσεων από το ΝΑΤΟ και την αδιαφορία του κ. Τραμπ, κλιμακώνει συνεχώς την ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών και κυπριακών δικαιωμάτων στην Αν. Μεσόγειο. Στο πλαίσιο αυτό των παρανόμων ενεργειών της προέβη :
- Στην υποβολή στον ΟΗΕ στις 13 Νοεμβρίου επιστολής με την οποία ισχυρίζεται ότι είναι δικιά της η θαλάσσια ζώνη μεταξύ 28 και 32 παραλλήλων, δηλαδή μεταξύ ρόδου και Κύπρου και ότι έχει δικαίωμα οριοθετήσεως ΑΟΖ με την Αίγυπτο, εκμηδενίζοντας την επήρεια της Ρόδου και του Καστελόριζου. Επίσης ότι έχει δικαιώματα και στις θαλάσσιες ζώνες από δυτικά της Ρόδου μέχρι τη Λιβύη, αγνοώντας την Κρήτη και την Κάρπαθο, στις οποίες αναγνωρίζει μόνο αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ν.μ.
- Στην υπογραφή στις 27 Νοεμβρίου μνημονίου κατανοήσεως (ΜoU) με τον πρωθυπουργό της Λιβύης κ. Σαράζ, με το οποίο οι δύο χώρες συμφωνούν να συνεργαστούν για τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών χωρίς να δημοσιοποιήσουν το σύνολο του κειμένου, το οποίο ενεκρίθη από το Τουρκικό Κοινοβούλιο και το Εθνικό Συμβούλιο της Λιβύης, της οποίας η Βουλή όμως είναι αντίθετη.
- Στην αμφισβήτηση της υφαλοκρηπίδας του Καστελόριζου, με ανακοίνωση του ΥΠΕΞ στις 2 Δεκεμβρίου.
- Στην δημοσίευση χάρτη, επίσης στις 2 Δεκεμβρίου, από αξιωματούχο του ΥΠΕΞ, στον οποίο απεικονίζονται τα όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, μετά την υπογραφή του μνημονίου με τη Λιβύη, στον οποίο δεν υφίστανται οι ΑΟΖ Κρήτης και Καστελόριζου.

Λίγες ώρες πριν την συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στο Λονδίνο στις 4 Δεκεμβρίου, ο Υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας δήλωσε ότι στα πλαίσια της συμφωνίας με τη Λιβύη, θα δοθούν άδειες για έρευνες και εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, αφού όμως εγκριθεί η συμφωνία από τα κοινοβούλια των δύο χωρών, ενώ ο κ. Ερντογάν παρεδέχθη ότι αυτή θα ισχύσει εφόσον επιβιώσει η κυβέρνηση του κ. Σαράζ στον εμφύλιο που διεξάγεται στη Λιβύη.
Η Ελλάδα χαρακτήρισε την ενέργεια παράνομη και διεθνοποίησε το ζήτημα, με παρεμβάσεις σε όλα τα διεθνή φόρα, αλλά και με την ομιλία του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ζητώντας από τη συμμαχία και τους ηγέτες των χωρών μελών να πάρουν θέση. Επίσης απέλασε το Λίβυο πρέσβη, γιατί δεν παρουσίασε το κείμενο της συμφωνίας όπως του ζητήθηκε.
Την ενέργεια αυτή της Τουρκίας και Λιβύης :
- Κατήγγειλαν ως παράνομη η Κύπρος και η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
- Χαρακτήρισε προκλητική το State Department, παρόλο που ο κ. Τραμπ έπλεξε το εγκώμιο του κ. Ερντογάν, χωρίς να αναφερθεί στο συγκεκριμένο θέμα.
- Κατέκρινε η Ρωσία με δηλώσεις της εκπροσώπου του Κρεμλίνου κ. Ζαχάροβα.
- Επέκρινε η ΕΕ με δηλώσεις του εκπροσώπου της, ο οποίος ζήτησε από την Τουρκία να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας, όχι όμως και το ΝΑΤΟ, που δήλωσε αναρμόδιο.
- Κατήγγειλε ως παράνομη ο κ. Μακρόν, κατά ην ομιλία το στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.
- Απέρριψε ως παράνομη ο Στρατάρχης Χαφτάρ, αντίπαλος του πρωθυπουργού της Λιβύης κ. Σαζάρ, καθώς και το Λιβυκό Κοινοβούλιο, ο πρόεδρος του οποίου κ. Αγκιλά Σαλέχ ζήτησε με επιστολή του από τον ΓΓ/ΟΗΕ να καταδικάσει το μνημόνιο ως «απειλή προς το Λιβυκό κράτος, το μέλλον και την ασφάλεια» (λεπτομέρειες για την κατάσταση στη Λιβύη στην παρ. 8στ Λιβύη).

Ο κ. Ερντογάν προέβη σ΄αυτή την ενέργεια για λόγους αντιπερισπασμού στις τριμερείς συνεργασίες Ελλάδος και Κύπρου με Αίγυπτο και Ισραήλ, αν και γνώριζε ότι είναι παράνομη, προκειμένου να αποκτήσει μια νομιμοφανή αιτιολογία για να μεταφέρει την αντιπαράθεση από την Κύπρο και στις υφαλοκρηπίδες του Καστελόριζου και της Κρήτης, προκειμένου να αναγκάσει την Ελλάδα να διαπραγματευτεί μαζί του. Η συμφωνία αυτή, παρόλο που είναι παράνομη, δημιουργεί τετελεσμένα και η ανατροπή της μπορεί να γίνει μόνο με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο που δεν πρόκειται να δεχτεί η Τουρκία ή με υπαναχώρηση της Λιβύης που δεν θα το κάνει ο Σαζάρ.
Η Ελλάδα εκτός από τη διεθνοποίηση του ζητήματος επιβάλλεται :
- Να απαιτήσει από την ΕΕ, να ασκήσει πίεση στον πρωθυπουργό της Λιβύης να ανακαλέσει την υπογραφή του και, αν δεν το πράξει, να παύσει να τον στηρίζει. Και αν δεν ανταποκριθεί η ΕΕ, να το πράξει μόνη της, αναγνωρίζοντας τον Στρατάρχη Χαφτάρ.
- Να οριοθετήσει την ΑΟΖ με την Κύπρο και να πιέσει την Αίγυπτο να ξεπεράσει τους δισταγμούς της και να πράξει το ίδιο.
- Να καταστήσει σαφές, ότι οποιαδήποτε ενέργεια έρευνας και πολύ περισσότερο γεωτρήσεως σε θαλάσσιες περιοχές ελληνικών συμφερόντων θα αντιμετωπιστεί δυναμικά με ότι σημαίνει αυτό. Για το λόγο αυτό πρέπει (1) να ενισχύσει άμεσα τις Ένοπλες Δυνάμεις της δια της ενοικιάσεως (leasing) συγχρόνων οπλικών συστημάτων, γιατί η αγορά τους απαιτεί πέντε και πλέον έτη και μέχρι τότε θα είναι πολύ αργά, και, (2) να μεγιστοποιήσει τη διαθεσιμότητα απάντων των οπλικών συστημάτων, μέσων, αποθεμάτων πυρομαχικών, βομβών και όπλων σε επίπεδα άνω των ελάχιστων επιχειρησιακών απαιτήσεων μέσα στις επόμενους μήνες . Επίσης το σύνολο του πολιτικού κόσμου θα πρέπει να αντιληφθεί τον κίνδυνο και να ομονοήσει σε μια κοινή προσπάθεια για την αντιμετώπισή του, συσπειρώνοντας και όλους τους Έλληνες.

γ. Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν

Στις 4 Δεκεμβρίου συναντήθηκαν στο Λονδίνο στα πλαίσια της Συνόδου του ΝΑΤΟ οι κ.κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν και συζήτησαν επί 1.30 ω όλα τα θέματα, σε ήρεμο κλίμα.
Ο κ. Μητσοτάκης μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση ανέφερε ότι ήταν μια δύσκολη συζήτηση στην οποία κατεγράφησαν οι διαφωνίες και ότι συνεφωνήθη να συνεχιστούν οι συζητήσεις για τα ΜΟΕ.
Ο κ. Ερντογάν από την επαύριο της συναντήσεως συνέχισε τις προκλήσεις και τις απειλές, αδιαφορώντας για την απομόνωση στην οποία έχει περιέλθει. Φαίνεται του αρκεί μόνο η στήριξη από τον κ. Τραμπ!!!

δ. Συμφωνία Πρεσπών

Η αναβολή από την ΕΕ της χορηγήσεως ημερομηνίας για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τα Σκόπια κατέδειξε την προχειρότητα της συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία προνοεί, ότι η εφαρμογή του erga omnes στο εσωτερικό των Σκοπίων συναρτάται με το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων, γεγονός που επικαλέστηκε αρχικά και ο κ. Ζάεφ, ανεξαρτήτως αν αργότερα αναδιπλώθηκε, κάτω από τις διεθνείς πιέσεις που δέχθηκε. Σύμφωνα με έγκυρους διπλωμάτες η συμφωνία περιλαμβάνει και άλλες αστοχίες, που θα αναδειχθούν στην πορεία.
Τόσο ο πρωθυπουργός, όσο και ο ΥΠΕΞ της Ελλάδος εξέφρασαν προς τους ομολόγους τους κατά τις συναντήσεις που είχαν μαζί τους, την πρόθεση της Ελλάδος να υποστηρίξει εμπράκτως την ένταξη της χώρας τους στην ΕΕ.

ε. Σχέσεις με ΗΠΑ

Στις 16 Οκτωβρίου ο κ. Πομπέο, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, υπέγραψε με τον κ. Δένδια τη νέα αμυντική συμφωνία για τις Βάσεις στη Σούδα, τη Λάρισα και το Στεφανοβίκι. Σε συνέντευξή του δε στην εφημερίδα Καθημερινή δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν πρωτοβουλία σε περίπτωση που η Τουρκία προβεί σε παράνομες ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο και ιδιαίτερα αν αμφισβητήσει τα οικόπεδα στην ΑΟΖ της Κύπρου στα οποία ενεργούν αμερικανικές εταιρείες.
Στις 6 Νοεμβρίου ο Υφυπουργός των ΗΠΑ για τις Ευρασιατικές υποθέσεις κ. Πάλμερ δήλωσε, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, ότι οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει την άποψη προς την Άγκυρα ότι πραγματοποίηση γεωτρήσεων προς Δυσμάς και ιδιαίτερα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα θα ήταν εξαιρετικά προκλητική ενέργεια.

Παρόλο που οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή θέση από ποτέ, η ελληνική κυβέρνηση δεν πρέπει να εφησυχάζει , γιατί ο κ. Τραμπ μπορεί να αποστασιοποιηθεί, όπως έπραξε στη Συρία, σε περίπτωση που κορυφωθεί η κρίση στην ΑΟΖ της Κύπρου ή της Ελλάδος.

στ. Τριμερείς Συνεργασίες με χώρες της Αν. Μεσογείου

Οι ΥΠΕΞ Ελλάδος, Κύπρου και Αιγύπτου που συναντήθηκαν στις 29 Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της ΓΣ/ΟΗΕ στη Ν.Υόρκη και την 1η Νοεμβρίου στην Αθήνα, καταδίκασαν με τα ανακοινωθέντα τις έκνομες ενέργειες της Τουρκίας στην ΑΟΖ της Κύπρου, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του ΥΕΘΑ κ. Ακάρ, ο οποίος δήλωσε ότι καμιά δραστηριότητα στην Αν.Μεσόγειο δεν θα έχει τύχη χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.
Από 1-8 Νοεμβρίου διεξήχθη η διακλαδική άσκηση «Μέδουσα 9», στην περιοχή της Κρήτης με τη συμμετοχή των ΕΔ Ελλάδος, Αιγύπτου και Κύπρου.
Στις 31 Οκτωβρίου επισκέφθηκε την Αθήνα ο ΥΠΕΞ του Ισραήλ κ. Κατζ, ο οποίος, σύμφωνα με ισραηλινές διπλωματικές πηγές, συζήτησε με τον κ. Δένδια τις επιπτώσεις της τουρκικής και ιρανικής επιθετικότητος στην περιοχή, ιδίως μετά την τουρκική εισβολή στη Συρία.
Δύο ελληνικά F-16 συμμετείχαν στην άσκηση Blue Flag που διεξήχθη στις αρχές Νοεμβρίου στο Νότιο Ισραήλ με τη συμμετοχή και των ΕΔ των ΗΠΑ.

ζ. Σχέσεις με Γαλλία

Στις 10 Οκτωβρίου ο κ. Παναγιωτόπουλος υπέγραψε με τον ομόλογό του της Γαλλίας δήλωση προθέσεων για την προμήθεια γαλλικών φρεγατών.
Σε συνέντευξή του στην Καθημερινή ο νέος Γάλλος πρέσβης στην Αθήνα κ. Μεζονάβ δήλωσε ότι η Γαλλία θα προασπιστεί τα συμφέροντά της στην ΑΟΖ της Κύπρου, τονίζοντας ότι η Τουρκία δεν συνεργάζεται πάντα σε περιφερειακό επίπεδο.

 2. ΒΑΛΚΑΝΙΑ

α. Αλβανία

Στις 17 Οκτωβρίου η ΕΕ απέρριψε το αίτημα της Αλβανίας και των Σκοπίων για έναρξη των διαπραγματεύσεων, κατόπιν του βέτο της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Δανίας, μεταθέτοντας τη συζήτηση για τον Μάϊο.
Στις 29 Οκτωβρίου ο κ. Ράμα στη συνάντηση που είχε με τον πρωθυπουργό κ. Μητσοτάκη δεσμεύτηκε ότι θα προχωρήσει με ζητήματα που άπτονται των περιουσιών και του αυτοπροσδιορισμού της ελληνικής μειονότητος στην Αλβανία, αλλά το μειονοτικό κόμμα ΟΜΟΝΟΙΑ με ανακοίνωσή του την 1 Νοεμβρίου χαρακτήρισε τις δεσμεύσεις του κ. Ράμα ανειλικρινείς.
Στις 12 Νοεμβρίου Αλβανία, Σκόπια και Σερβία υπέγραψαν μίνι Βαλκανική ζώνη «Σένγκεν», που θα επιτρέπει την ελεύθερη διακίνηση πολιτών στις χώρες τους.

β. Σκόπια

Κατόπιν προτάσεως του κ. Ζάεφ για διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, λόγω της απορρίψεως του αιτήματος για έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, οι πολιτικοί αρχηγοί σε σύσκεψη υπό τον πρόεδρο της Δημοκρατίας αποφάσισαν τη διεξαγωγή τους στις 12 Απριλίου.

γ. Σερβία

Στις 7 Νοεμβρίου οι ΗΠΑ ενημέρωσαν τη Σερβία ότι θα επιβάλλουν κυρώσεις σε βάρος της εξ αιτίας της αγοράς των ρωσικών εκτοξευτήρων Pantsir.
Οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει επανειλημμένα την ανησυχία τους για την προμήθεια από τη Σερβία ρωσικών α/φ MIG 29, ελικοπτέρων, αρμάτων και τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού. Ωστόσο η δυσφορία των ΗΠΑ κορυφώθηκε, λόγω της πραγματοποιήσεως ασκήσεως του σερβικού στρατού με τη συμμετοχή S-400 και εκτοξευτήρων Pantsir.

δ. Κόσοβο

Τις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 8 Οκτωβρίου κέρδισε το αριστερό κίνημα «Αυτοδιάθεση» του κ. Αλμπίν Κούρτι χωρίς αυτοδυναμία, εκδιώκοντας από την εξουσία τους πολεμάρχους του UCK, που κυβερνούν τη χώρα από το 1999.

3. ΤΟΥΡΚΙΑ

Στις 9 Οκτωβρίου ο τουρκικός στρατός, ύστερα από άδεια των κ.κ. Τραμπ και Πούτιν, ξεκίνησε την επιχείρηση «ΠΗΓΗ ΕΙΡΗΝΗΣ» εισβάλοντας στη Συρία με στόχο την δημιουργία ασφαλούς ζώνης στα σύνορα μήκους 480 χλμ και βάθους 30-40 χλμ. Η εξέλιξη όμως των επιχειρήσεων δεν ήταν αναμενόμενη λόγω της αντιστάσεως των Κούρδων και της συμφωνίας τους με τον Άσαντ με τη μεσολάβηση της Ρωσίας, του οποίου ο συριακός στρατός παρενεβλήθη μεταξύ των αντιμαχομένων, μαζί με Ρώσους στρατιώτες. Κατόπιν αυτού και ενώ ο τουρκικός στρατός είχε καταλάβει μια μικρή μόνο περιοχή 100 χμ μήκους και 30 χλμ βάθους, ο κ. Ερντογάν στις 17 Οκτωβρίου την ανάγκη φιλοτιμίαν ποιών, δέχθηκε την πρόταση του κ. Τραμπ για πενθήμερη κατάπαυση του πυρός προκειμένου να αποσυρθούν οι Κούρδοι μαχητές από την περιοχή. Η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε και μετά τη λήξη της, ύστερα από συναντήσεις που είχε ο κ. Ερντογάν με τους κ.κ. Πούτιν στις 22 Οκτωβρίου και τον κ. Τραμπ στις 13 Νοεμβρίου, και της ισχυρής παρέμβασης της Ρωσίας στις 20 Νοεμβρίου που ανάγκασε την Τουρκία να δηλώσει ότι δεν θα επαναλάβει την επιχείρηση.

Ο κ. Ερντογάν, αν και δεν πέτυχε το σύνολο των στόχων του, κατόρθωσε να απομακρύνει τους μαχητές του YPG από τα σύνορα και να διακόψει την ελεύθερη επικοινωνία τους με το ΡΚΚ, αλλά και να καταστεί ισχυρός παίκτης για την πολιτική λύση που θα δοθεί στη Συρία. Μεγάλος κερδισμένος βγήκε και ο κ. Άσαντ, ο οποίος απέκτησε τον έλεγχο των Κούρδων στη Β.Συρία, με τη μεσολάβηση της Ρωσίας, χωρίς να χρειαστεί να πολεμήσει.

Στις 2 Νοεμβρίου ο κ. Ερντογάν αψηφώντας τις προειδοποιήσεις του κ. Τραμπ για κυρώσεις, άρχισε τις πρώτες δοκιμές των S-400.
Την σφοδρή αντίδραση του κ. Ερντογάν προκάλεσαν οι δηλώσεις του κ. Μακρόν, που έκανε λόγο για «εγκεφαλικό θάνατο» του ΝΑΤΟ, λόγω της εισβολής της Τουρκίας στη Συρία χωρίς να ενημερώσει τη συμμαχία της οποίας είναι μέλος (λεπτομέρειες στην παρ. 4 ΝΑΤΟ).


4. ΗΠΑ

Στις 4 Δεκεμβρίου ύστερα από δύο μήνες ακροάσεων για την υπόθεση εκβιασμού του προέδρου της Ουκρανίας προκειμένου να ερευνήσεις υποθέσεις διαφθοράς κατά του υιού του κ. Μπάϊντεν, οι δημοκρατικοί, που ελέγχουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, άρχισαν τη σύνταξη του κατηγορητηρίου εναντίον του κ. Τραμπ, βάσει του οποίου θα προτείνουν την παραπομπή του με το ερώτημα της καθαίρεσης.
Είναι βέβαιον ότι η Βουλή θα αποφασίσει την παραπομπή του κ. Τραμπ, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι θα πράξει το ίδιο και η Γερουσία, που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους.
Σε αντιπερισπασμό ο κ. Τραμπ ζήτησε στις 4 Οκτωβρίου και από την Κίνα να ερευνήσει παρόμοιες υποθέσεις για τον υιό Μπάϊντεν, της οποίας όμως το ΥΠΕΞ απάντησε ότι «η χώρα του δεν έχει σκοπό να παρέμβει σε εσωτερικές υποθέσεις των ΗΠΑ».
Ο αλλοπρόσαλλος και ακατανόητος χειρισμός του κ. Τραμπ στο Συριακό καταρράκωσε το κύρος και την αξιοπιστία των ΗΠΑ διεθνώς, στέλνοντας το μήνυμα στους συμμάχους των ΗΠΑ ότι δεν πρέπει να την εμπιστεύονται γιατί κάποια στιγμή θα τους εγκαταλείψει (λεπτομέρειες στην παρ. 8α Συρία).
Οι ΗΠΑ υπέστησαν στη Συρία συντριπτική ήττα γιατί ο κ. Τραμπ, προδίδοντας τους Κούρδους, άφησε τον κ. Πούτιν, χωρίς να έχει πολεμήσει τον ISIS να επιβάλει τον κ. Άσαντ και επέτρεψε στο Ιράν να χρησιμοποιεί το έδαφος της Συρίας για επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ.

Στις 13 Νοεμβρίου ο κ. Ερντογάν συναντήθηκε στο Λευκό Οίκο με τον κ. Τραμπ, από τον οποίο εξασφάλισε το μπλοκάρισμα από τη Γερουσία του ψηφίσματος του Κογκρέσου με το οποίο ανεγνωρίζετο η γενοκτονία των Αρμενίων, την άρση των κυρώσεων που είχε επιβάλει, προσχηματικά όπως απεδείχθη, σε βάρος της Τουρκίας για την εισβολή στη Συρία και την δικαίωσή του στο χειρισμό του μεταναστευτικού. Δεν τον έπεισε όμως για την αγορά των ρωσικών πυραύλων S-400 και την έκδοση του ιμάμη κ. Γκιουλέν. Εν τούτοις ο κ. Τραμπ, παρόλο που η Τουρκία ενεργοποίησε τους S-400 έπλεξε το εγκώμιο του κ. Ερντογάν σε συνέντευξή του στις 3 Δεκεμβρίου στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο και το δικαιολόγησε για την αγορά τους, επιρρίπτοντας την ευθύνη στον προκάτοχό του κ. Ομπάμα.

Η στάση του κ. Τραμπ έναντι του κ. Ερντογάν, αποδίδεται από πολλούς και κυρίως από τον επί 17 μήνες σύμβολό του εθνικής ασφαλείας κ. Μπόλτον, στα στενά προσωπικά και επιχειρηματικά συμφέροντά του.

Στις 27 Οκτωβρίου ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ σκότωσαν τον αρχηγό τους ISIS Κ. Μπαγκαντί, κατόπιν επιδρομής στο κρησφύγετό του στη Β. Συρία, πλησίον των συνόρων με την Τουρκία.
Στις 20 Νοεμβρίου κυκλοφόρησε η φήμη ότι ο κ. Πομπέο θα παραιτηθεί προκειμένου να διεκδικήσει θέση γερουσιαστή.

Η πιθανή αποχώρηση του κ. Πομπέο, ο οποίος διάκειται ευμενώς υπέρ της Ελλάδος στα ελληνοτουρκικά, θα προκαλέσει μεγαλύτερη αβεβαιότητα, ως προς τη στάση του κ. Τραμπ σε περίπτωση ρήξεως με την Τουρκία και γι΄αυτό η Ελλάδα πρέπει να λαμβάνει από τώρα τα μέτρα της, εξασφαλίζοντας συμμαχίες και ενισχύοντας τις Ένοπλες Δυνάμεις της.

5. Ε.Ε.

α. Γαλλία

Στις 7 Νοεμβρίου ο κ. Μακρόν σε συνέντευξή του χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ ως «εγκεφαλικά νεκρό» λόγω της εισβολής της Τουρκίας στη Συρία, χωρίς ενημέρωση της Συμμαχίας, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του κ. Ερντογάν (λεπτομέρειες στην παρ. 4 ΝΑΤΟ).
Στις 6 Νοεμβρίου ο πρωθυπουργός κ. Εντουάρτ Φιλίπ, δεσμεύτηκε ότι η Γαλλία θα ανακτήσει τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών, επιβάλλοντας ποσόστωση στις χώρες της ΕΕ για την υποδοχή οικονομικών μεταναστών από χώρες εκτός ΕΕ.
Στις 17 Νοεμβρίου ο Γάλλος Ναύαρχος Schricke διαβεβαίωσε τον Αρχηγό ΓΕΕΦ της Κύπρου, κατά τη συνάντηση που είχε μαζί του, ότι η Γαλλία θα συνεχίσει τη διαχρονική στήριξη της Κύπρου

β. Γερμανία

Η άνοδος της αριστεράς και του AfD στις εκλογές στην Θρουγγία και η ελεύθερη πτώση των σοσιαλδημοκρατών σε συνδυασμό με την αλλαγή ηγεσίας τους, έχουν προκαλέσει ανησυχίες ως προς την αντοχή του κυβερνητικού συνασπισμού υπό την κ. Μέρκελ, η οποία απέρριψε το αίτημα της νέας ηγεσίας το SPD για επαναδιαπράγματευση των όρων συνεργασίας στη συγκυβέρνηση.
Στις 30 Οκτωβρίου ο Γερμανός Υπουργός Εσωτερικών κ. Ζέεχοφερ δήλωσε σε σύσκεψη με τους ομολόγους του της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Μ.Βρετανίας, ότι ο κανονισμός του Δουβλίνου, εδώ και πολλά χρόνια δεν λειτουργεί, προτείνοντας νέο σχέδιο διαχειρίσεως προσφύγων, σύμφωνα με το οποίο οι διαδικασίες ασύλου της ΕΕ θα ξεκινούν από τις χώρες εισόδου και θα ολοκληρώνονται σε άλλα κράτη της ΕΕ.

γ. Ιταλία

Ο πρωθυπουργός κ. Κόντε, στη συνάντηση που είχε με τον κ. Μητσοτάκη στις 26 Νοεμβρίου στη Ρώμη, δήλωσε ότι το προσφυγικό είναι ένα πρόβλημα το οποίο πρέπει να διαχειριστεί κεντρικά η Ευρώπη, προσθέτοντας ότι το θέμα θα πρέπει να περιληφθεί κατά προτεραιότητα, στην πρώτη ατζέντα της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

δ. Ισπανία

Τις εκλογές της 10 Νοεμβρίου κέρδισαν οι σοσιαλιστές χωρίς αυτοδυναμία. Γι΄αυτό ο κ. Σάντσεθ συμφώνησε με τον αρχηγό των Podemos κ. Ιγγλέσιας για το σχηματισμό κυβερνήσεως συνασπισμού, αλλά χρειάζονται 21 βουλευτές ακόμη, οι οποίοι αναζητούνται απ΄ όλα τα κόμματα, πλην του ακροδεξιού VOX, το οποίο αύξησε τις έδρες του από 24 σε 52.

ε. Πορτογαλία

Τις εκλογές της 9 Οκτωβρίου κέρδισαν οι σοσιαλιστές του πρωθυπουργού κ. Αντόνιο Κόστα, αλλά χωρίς αυτοδυναμία.

στ. Βρετανία

Στις 22 Οκτωβρίου, για πρώτη φορά μετά 3,5 έτη, η Βουλή των Κοινοτήτων ψήφισε το σχέδιο του κ. Τζόνσον για την έξοδο από την ΕΕ και στις 30 Οκτωβρίου την πρότασή του για πρόωρες εκλογές στις 12 Δεκεμβρίου.
Ο κ. Τζόνσον θεωρείται ως βέβαιος νικητής, γιατί προηγείται με διαφορά στις δημοσκοπήσεις και υποστηρίζεται εμμέσως από τον αρχηγό του κόμματος του Brexit κ. Φάρατζ.

Παρόλα αυτά πολλά μπορούν να συμβούν μέχρι τις εκλογές και να ανατραπούν τα προγνωστικά, όπως έγινε και με την κ. Μέϊ, η οποία ξεκίνησε με τεράστια ποσοστά υποστήριξης και τελικά βρέθηκε χωρίς αυτοδυναμία.

Ο αρχηγός των Εργατικών κ. Τζέρεμι Κόρμπιν συνεχίζει να υποστηρίζει την πάγια θέση του για μια συμφωνία με την ΕΕ, που θα εξασφαλίζει πιο στενή σχέση μαζί της και δημοψήφισμα για την αποδοχή αυτής της λύσης, αλλά ο αρχηγός των φιλελευθέρων δήλωσε με κατηγορηματικό τρόπο ότι το κόμμα του δεν θα τον ψηφίσει για πρωθυπουργό, σε περίπτωση νίκης του.

6. ΝΑΤΟ

Στις 3-4 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο σε ατμόσφαιρα έντασης, λόγω της δηλώσεως του κ. Μακρόν, που το χαρακτήρισε «εγκεφαλικά νεκρό» εξ αιτίας της εισβολής της Τουρκίας στη Συρία, χωρίς να ενημερώσει και της επιθετικής στάσεως του κ. Τραμπ εναντίον των χωρών, που οι στρατιωτικές τους δαπάνες είναι κάτω του 2% του ΑΕΠ τους.
Ο κ. Τραμπ, στην κοινή συνέντευξη με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ κ. Στόλλτενμπερκ στις 3 Δεκεμβρίου επιτέθηκε εναντίον του κ. Μακρόν για τις δηλώσεις του, αλλά και τη διακυβέρνησή του, προειδοποίησε την ΕΕ να συμμαζευτεί σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες και το εμπόριο και έπλεξε το εγκώμιο του κ. Ερντογάν, παραβλέποντας την ενεργοποίηση των S-400, Στήριξε εμμέσως το Brexit και τον Βρετανό πρωθυπουργό κ. Τζόνσον, και ανέφερε ότι η Ρωσία θέλει συμφωνία για τον έλεγχο των εξοπλισμών και ότι ο ίδιος σκοπεύει να φέρει και την Κίνα σ΄αυτήν.
Στο κοινό ανακοινωθέν που υιοθετήθηκε από τα 29 κράτη μέλη, αναγνωρίζονται ως απειλή, οι επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας, διαδηλώνεται η αλληλεγγύη, ενότητα και συνοχή της Συμμαχίας, αναγνωρίζεται ως απειλή η Κίνα, για πρώτη φορά και εγκρίνεται το σχέδιο ενισχύσεως της άμυνας των Βαλτικών χωρών, με την οποία συνεφώνησε και η Τουρκία, παρά τις απειλές της ότι δεν θα το ενέκρινε εάν το ΝΑΤΟ δεν αναγνώριζε το κουρδικό YPG, ως τρομοκρατική οργάνωση.

7. ΡΩΣΙΑ - ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Την 1η Νοεμβρίου το ΥΠΕΞ της Ρωσία ανακοίνωσε ότι πρότεινε στις ΗΠΑ την παράταση της συμφωνίας Start για πέντε έτη, γιατί δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για την ύπαρξη νέας. Η υπάρχουσα λήγει στις 5 Δεκεμβρίου 2021.
Στις 22 Οκτωβρίου ο κ. Ερντογάν συναντήθηκε με τον κ. Πούτιν στη Ρωσία, όπου συμφώνησαν η Τουρκία να διατηρήσει τη ζώνη που είχε καταλάβει και η Ρωσία μαζί με τον Άσαντ να αναλάβουν τον έλεγχο των συνόρων στην υπόλοιπη ΒΑ Συρία, από την οποία να αποχωρήσουν οι Κούρδοι μαχητές του YPG σε απόσταση πέραν των 30 χλμ προς το εσωτερικό. Επίσης συμφώνησαν να πραγματοποιούν κοινές περιπολίες Ρώσοι και Τούρκοι στρατιωτικοί στη ζώνη βάθους 10 χλμ από τα σύνορα.
Στις 21 Νοεμβρίου ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβερνήσεως δήλωσε ότι ο υποθαλάσσιος αγωγός Nord Stream 2 που θα μεταφέρει 55 δις κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα ξεκινήσει τη λειτουργία του στα μέσα του 2020.

Το έργο έχουν επικρίνει οι ΗΠΑ, γιατί εμποδίζει τις πωλήσεις αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ευρώπη.

Στις 9 Δεκεμβρίου συναντήθηκαν στο Παρίσι οι πρόεδροι της Ρωσίας και Ουκρανίας κ.κ. Πούτιν και Ζελένσκι προκειμένου να αναζητήσουν λύση του Ουκρανικού, με τη μεσολάβηση του κ. Μακρόν και της κ. Μέρκελ. Σε ένδειξη δε καλής θελήσεως, προ της συναντήσεως, ο κ. Πούτιν στις 18 Νοεμβρίου, επέστρεψε στην Ουκρανία τα τρία πολεμικά πλοία, που είχαν συλληφθεί στα ανοιχτά της Κριμαίας πριν ένα χρόνο.
Στις 3 Δεκεμβρίου ο κ. Πούτιν, μιλώντας σε στρατιωτικούς δήλωσε, ότι η προς ανατολάς επέκταση του ΝΑΤΟ αποτελεί κίνδυνο εθνικής ασφαλείας για τη Ρωσία, προσθέτοντας ότι είναι πάντοτε έτοιμος να συνεργαστεί με τη Συμμαχία για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

8 ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

α. Συρία

Συνεχίζεται η εκεχειρία στην περιοχή των Κούρδων, με τον Σαντάμ να ελέγχει το σύνολο σχεδόν της χώρας και να απειλεί τον τελευταίο θύλακα στην επαρχία Ιντιλίμπ.
Η άμεση αντίδραση της Ρωσίας, στη δήλωση του ΥΠΕΞ της Τουρκίας κ. Τσαβούσογλου στις 18 Νοεμβρίου ότι θα συνεχιστεί η επιχείρηση «ΠΗΓΗ ΕΙΡΗΝΗΣ» αν δεν αποχωρήσουν οι μαχητές του YPG, ανάγκασε την Τουρκία να αναδιπλωθεί και να δηλώσει, ότι δεν υπάρχει τέτοια πρόθεση. Σε περίπτωση δε που το επιχειρήσει θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις ρωσικές δυνάμεις που βρίσκονται δυτικά και ανατολικά της τουρκικής ζώνης.
Στις 27 Οκτωβρίου ο κ. Τραμπ ανακοίνωσε την επιστροφή στη Συρία 200 στρατιωτών από το Ιράκ για την προστασία των πετρελαιοπηγών στην περιοχή Ντερ αλ Ζορ, σε συνεργασία με τις υπό κουρδικό έλεγχο Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις.
Στις 11 Νοεμβρίου, ο ΥΠΕΞ της Ρωσίας κατήγγειλε τις ΗΠΑ ότι επιχειρούν να κλέψουν τα πετρέλαια της Συρίας και να δημιουργήσουν ένα κουρδικό ψευδοκράτος στη ΒΑ Συρία. Υπενθύμισε επίσης στην Τουρκία ότι το σύνολο των συριακών εδαφών πρέπει να επανέλθει υπό τον έλεγχο της Συρίας το συντομότερο.

Η δήλωση αυτή αποτελεί σαφή προειδοποίηση προς τον κ. Ερντογάν ότι όχι μόνο δεν θα του επιτραπεί η διεύρυνση της ζώνης που κατέλαβε, αλλά ούτε και να τη διατηρήσει στο διηνεκές.
Τα συμπεράσματα που εξάγονται από την επιχείρηση είναι τα εξής :
- Η Τουρκία δεν πέτυχε τους στόχους της, λόγω της αντιδράσεως των Κούρδων και της συμφωνίας τους με τον Άσαντ, με τη μεσολάβηση της Ρωσίας.
- Η μεσολάβηση του κ. Τραμπ για εκεχειρία έδωσε στον κ. Ερντογάν μια ευπρόσωπη διέξοδο από τη δύσκολη κατάσταση που είχε περιέλθει, κερδίζοντας ταυτοχρόνως και την απομάκρυνση των Κούρδων μαχητών του YPG από την περιοχή των συνόρων.
- Ο κ. Άσαντ απέκτησε αμαχητί το 1/3 της χώρας και έθεσε τους Κούρδους υπό την εξουσία του.
- Η Ρωσία είναι ο μεγάλος νικητής με την απόκτηση του ελέγχου της Συρίας.
- Οι ΗΠΑ υπέστησαν δεινή ήττα και καταρρακώθηκε η αξιοπιστία τους διεθνώς.

β. Ισραήλ - Παλαιστίνη

Στις 17 Σεπτεμβρίου διεξήχθησαν εκλογές τις οποίες κέρδισε το κόμμα του πρώην αρχηγού του στρατού κ. Γκαντζ με 33 έδρες έναντι 31 του κ. Νετανιάχου. Μέχρι τώρα, παρά τις προσπάθειες για κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού και με εναλλαγή των δύο αρχηγών στην πρωθυπουργία, δεν έχει επέλθει συμφωνία και κατά πάσαν πιθανότητα η χώρα θα οδηγηθεί και σε νέες εκλογές.

Η πολιτική αστάθεια στο Ισραήλ επηρεάζει και την Ελλάδα, γιατί δεν μπορεί να προωθηθούν οι θέσεις της στην τριμερή συνεργασία Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ σε μια κρίσιμη περίοδο για την περιοχή.

Στις 27 Σεπτεμβρίου ο παλαιστίνιος ηγέτης κ. Αμπάς, μιλώντας στον ΟΗΕ, απείλησε ότι θα τερματίσει όλες τις μέχρι ώρας συμφωνίες με το Ισραήλ, αν η νέα κυβέρνηση προσαρτήσει την Κοιλάδα του Ιορδάνη και τη Βόρεια Νεκρά Θάλασσα, όπως έχει εξαγγείλει ο κ. Νετανιάχου προεκλογικά.
Στις 18 Νοεμβρίου ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ κ. Πομπέο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν θα θεωρούν στο εξής παράνομους τους ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση των Παλαιστινίων και της Ιορδανίας, αλλά και τις επικρίσεις της ΕΕ με δηλώσεις της κ. Μογκερίνι.

γ. Ιράν

Ο κ. Τραμπ, επιμένοντας στην πολιτική του, επέβαλε και νέες κυρώσεις σε βάρος αυτή τη φορά της Κεντρικής Τράπεζας και του κατασκευαστικού φορέα του Ιράν, με τον κ. Ροχανί να απαντά ότι δεν είναι δυνατή η διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ, όσο διαρκούν οι κυρώσεις.
Στις 7 Νοεμβρίου το Ιράν ξεκίνησε τον εκ νέου εμπλουτισμό ουρανίου στο εργοστάσιο Φροντό, υπό τον έλεγχο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), που διασφαλίζει ότι το πρόγραμμα δεν είναι στρατιωτικό. Αυτό έγινε την επομένη της λήξεως της προθεσμίας που είχε θέσει το Ιράν στην ΕΕ για την παροχή βοηθείας προς αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις κυρώσεις των ΗΠΑ.

δ. Λίβανος

Στις 29 Οκτωβρίου παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός κ. Χαρίρι λόγω των βιαίων λαϊκών κινητοποιήσεων που ξεκίνησαν στις 17 Οκτωβρίου με αίτημα τη συγκρότηση κυβερνήσεως τεχνοκρατών, σε μία στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο χρεωκοπίας.
Μέχρι σήμερα δεν έχει ξεκινήσει η διαδικασία για το σχηματισμό κυβερνήσεως, ενώ οι σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας συνεχίζονται.

ε. Ιράκ

Την 1η Δεκεμβρίου παραιτήθηκε η κυβέρνηση, λόγω των αιματηρών συγκρούσεων με πάνω από 250 νεκρούς, που ξέσπασαν στις αρχές Οκτωβρίου εξ αιτίας των αθλίων συνθηκών διαβίωσης, της φτώχιας και της ανεργίας που επικρατούν στη χώρα.

Διεθνείς παρατηρητές εκτιμούν ότι το Ιράκ, ο Λίβανος και η Αλγερία βιώνουν μία «μίνι» αραβική άνοιξη, αντιμετωπίζοντας κινήματα που επηρεάζονται και ενισχύονται από το Ιράν.

στ. Λιβύη

Συνεχίζεται με αμείωτη ένταση ο τρίτος εμφύλιος στη χώρα, ο οποίος μέχρι τώρα έχει κοστίσει σε πάνω από 1000 νεκρούς.
Η χώρα είναι χωρισμένη στα δύο και διαθέτει δύο κυβερνήσεις. Την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (ΚΕΣ) αναγνωρισμένη από τη Διεθνή Κοινότητα (ΟΗΕ, ΕΕ) με ηγέτη τον κ. Σαζάρ και έδρα την Τρίπολη και την κυβέρνηση του Λιβυκού Στρατού με ηγέτη τον Στρατάρχη κ. Χαφτάρ, που εδρεύει στην πόλη Τομπρούκ μαζί με τη Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία δεν αναγνωρίζει τον κ. Σαζάρ και υποστηρίζεται άμεσα ή έμμεσα από τη Ρωσία, τη Γαλλία, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Την ΚΕΣ του κ. Σαζάρ ενισχύει η Τουρκία με οπλισμό και εθελοντικά τμήματα και το Κατάρ. Χάρις δε σ΄αυτή την υποστήριξη κατάφερε να διατηρήσει το μικρό τμήμα της χώρας περί την Τρίπολη, που ελέγχει και να αποκρούσει τον Ιούλιο την επίθεση του κ. Χαφτάρ, που ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας.

Η Ελλάδα, παρόλο που γνώριζε την εμπλοκή της Τουρκίας και το σκοπό της που επιβεβαιώθηκε με την υπογραφή του μνημονίου από τους κ.κ. Ερντογάν και Σαζάρ, παρέμενε απλός θεατής και τηρούσε τη γραμμή της ΕΕ, που ήταν σε βάρος των συμφερόντων της.
Τώρα όμως θα πρέπει να αλλάξει στάση και να υποστηρίξει ανοιχτά τον κ. Χαφτάρ ο οποίος αν νικήσει θα απομονώσει την Τουρκία και θα ακυρώσει το μνημόνιο.

9. ΑΣΙΑ

α. Κίνα

Στη μεγαλειώδη παρέλαση για τα 70 χρόνια από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας, που έγινε την 1η Οκτωβρίου, παρουσιάστηκαν νέοι υπερηχητικοί πύραυλοι με βεληνεκές 15.000 χλμ που μπορεί να πλήξουν τις ΗΠΑ σε 30 λεπτά.
Στις 12 Οκτωβρίου Κίνα και ΗΠΑ ανακοίνωσαν την πρώτη φάση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του μεταξύ τους εμπορικού πολέμου, αλλά στις 20 Νοεμβρίου το Κογκρέσο ενέκρινε κείμενο το οποίο προβλέπει επιβολή κυρώσεων σε Κινέζους αξιωματούχους που ενέχονται στην αιματηρή καταστολή των λαϊκών διαδηλώσεων που ξέσπασαν στο Χονγκ Κονγκ στις αρχές Οκτωβρίου και συνεχίζονται ακόμη. Αυτό σίγουρα θα επιβραδύνει την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας, αλλά δεν θα την ακυρώσει.

β. Β. Κορέα

Στις 6 Οκτωβρίου το Ανόϊ κατηγόρησε τις ΗΠΑ για πολεμοχαρή στάση και αδιαφορία για την προώθηση των ειρηνευτικών διαδικασιών, δίδοντάς της διορία μέχρι το τέλος του 2019, για να αλλάξει στάση.

Αντιστράτηγος ε.α. 

Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς

 

Chatham House Expert Perspectives 2018: Risks and Opportunities in International Affairs

on Thursday, 12 July 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Chatham House Expert Perspectives 2018: Risks and Opportunities in International Affairs

Authors

Adam Ward
Adam Ward (Commissioning Editor), Deputy Director, Chatham House

 Chatham House exterior. Photo: Chatham House, London.

Chatham House exterior. Photo: Chatham House, London.
There is a sense that the established order in global affairs is shifting. The rules, norms and institutions that have governed state-to-state relations and international policymaking for decades are being challenged by phenomena that include diminished US leadership, a more assertive China, political populism and technological change. Yet the ‘destination’ remains opaque, as emerging contests for geopolitical advantage – and to shape the future global order – are still being played out.

The articles commissioned for this volume, the first of a new annual series, have been written by Chatham House experts and reflect their perspectives on selected aspects of this transition. Covering geopolitics and security, politics and society, governance, the global economy, and issues around resources and the environment, the articles highlight developments and trends that are coalescing into definable shape as risks or opportunities. The inaugural 2018 edition identifies 17 risks and 14 opportunities:

Risk

 America: The Trump presidency is having a multitude of negative effects on domestic politics and US foreign relations. If sustained, these problems could weaken American democracy while rendering the country’s international leadership less effective.

  • Nuclear weapons: The Non-Proliferation Treaty is in trouble again. A lack of progress on arms control and disarmament – as well as a volatile international scene – has renewed fears of nuclear weapons use. The risks are significant and should be taken seriously.
  • North Korea: The 12 June summit between Donald Trump and Kim Jong-un offered no substantive pathway to denuclearization. Indeed, US concessions to North Korea could risk regional destabilization by undermining the security agendas of Japan and South Korea.
  • Iran: US withdrawal from the JCPOA may prompt Iran to restart its nuclear programme. By reducing US influence in the Middle East, the decision enfeebles EU foreign policy and risks making space for extra-regional actors such as China and Russia to pursue their agendas.
  • Transatlantic relations: Proposed EU retaliation against US policies on Iran and trade looks ill-advised. Europe has more to lose from a trade war and, more importantly, has no serious alternative to the US security guarantee – already weakened under Donald Trump.
  • China: Centralization of power under Xi Jinping could imperil decision-making and policy responsiveness at a crucial time for China, with the country facing significant domestic economic challenges and a more complicated foreign policy environment.
  • Russia: Economic stagnation in Russia is contributing to geopolitical risk by encouraging – and, to an extent, dictating – the Kremlin’s pursuit of a belligerent foreign policy. A lack of reform is impairing growth prospects and makes further external entanglements more likely.
  • Russia–NATO relations: The risk of military or political miscalculation leading to conflict is rising. Russia’s increasing use of non-military destabilization methods, in combination with conventional threats, dangerously blurs the line between peacetime and wartime activities.
  • Britain: In the UK, some Brexit supporters hope leaving the EU will facilitate a sort of swashbuckling globalism. But aspirations for unfettered free trade seem misplaced – Brexit risks leaving the UK isolated and less influential.
  • Middle East and North Africa: The rise of hybrid armed groups in Libya, Syria and Iraq threatens state-building and stabilization. Such groups are accumulating political and economic interests, profiteering and perpetuating conflict.

Politics and society

  • America: Political fractures in the US present risks of strategic incoherence and miscalculation in the short term; domestic institutional degradation in the medium term; and foreign policy overcorrections towards adversaries in the long term.

Governance

  • International law: Countries that have traditionally led the way in shaping international law are ceding space to emerging voices. Areas of the law perceived by some as too liberal will be vulnerable, and states will disagree on development of the law in emerging areas.
  • Refugee protection: Despite signs of a more concerted international response, obstacles to protection for exiled populations loom large. Some states may simply ignore principles in new initiatives, or use foreign policy instruments to prevent refugee mobility.

Global economy

  • Financial regulation: The strengthening of financial regulation, post-2008, to prevent global contagion is being imperilled by the reversal of some protections and lack of coordination on others. This ‘divergence’ in rules will make a new crisis more likely, and harder to address.

Resources and climate

  • Protectionism and sustainability: Rising international trade frictions could have negative implications for food security, low-carbon innovation and climate policy. For instance, trade disputes risk dampening competition essential to the development of new technologies.
  • Electricity: The transition from fossil fuels to low-carbon alternatives presents new challenges for international energy relations. Concerns about cross-border electricity interconnection and cybersecurity could eclipse traditional preoccupations with oil markets.
  • Oil and gas: Emerging and early-stage oil and gas producers that follow old models of development will lock in carbon risks and squander green growth opportunities. Instead, economic planning needs to anticipate the constraints of decarbonization.

 Opportunities

Geopolitics and security

  • Cybersecurity: Artificial intelligence promises better software tools for combating cyberthreats, with approaches that incorporate human feedback into adaptive systems showing particular promise.
  • Resilience to biological threats: As cities become more vulnerable to biological threats, the need for robust emergency planning is increasing. Recent field experience offers useful indications of how cities could improve preparedness and emergency planning frameworks.

Politics and society

  • Civil society innovation: A number of recent trends – such as the use of technology to facilitate public engagement and the innovative use of partnerships across sectors – provide an opportunity for civil society organizations to engage strategically on human rights issues.
  • Activism in the US: Deficiencies in political leadership in Washington are motivating groups across civil society, local government and the corporate sector to mobilize in ever more creative ways. These groups have a real chance to shape policy and governance.
  • Uzbekistan: Among an uninspiring cast of authoritarian Central Asian states, Uzbekistan is showing unexpected early signs of economic and policy reform. Under a new president, the country has seen more change in the past 18 months than in decades of previous misrule.

Governance

  • China and human rights: The ‘Belt and Road Initiative’ provides a new entry point for engaging China constructively on human rights issues, particularly economic and social rights – for instance, by writing certain protections into investment and free-trade contracts.
  • Disaster warning in South Asia: Shared natural disaster warning systems offer a politically uncontentious means of cross-border cooperation, and even conceivably a future route to improved India–Pakistan relations.
  • Health emergencies: A new approach to assessing country capacities for control of outbreaks and other public health emergencies provides a clearer picture of vulnerabilities, and costed roadmaps to better health security.

Global economy

  • Tax policy harmonization: The G20’s efforts, long stalled, to tackle tax avoidance by ensuring that multinationals are subject to similar tax rules worldwide have been boosted by a potentially game-changing reform in the US.
  • Latin America: The region’s economic outlook has been improving, aided by more established consumer markets and Chinese commodity demand. However, political and growth risks still loom large.
  • Infrastructure: For all the concerns about China’s geopolitical agenda, the ‘Belt and Road Initiative’ can bring a significant economic boost to developing countries in Asia – provided that the investment model evolves to offer clear benefits to all.
  • Africa: Trade between African countries is fragmented, making economies of scale hard to achieve. A planned 55-country free-trade area – the world’s largest by country coverage – offers opportunities for much-needed integration.

Resources and climate

  • Food security: Pressures on vulnerable food trade ‘chokepoints’ – strategically vital transit locations – will likely continue to rise. However, an initiative to improve monitoring of the global food supply chain may help governments and traders to anticipate blockages.
  • Land use and climate change: Scaling up carbon sequestration technologies to reduce emissions will increase competition for land. However, developments in multilateral policymaking in 2018–20 offer a window of opportunity in which to shape the debate.

Contributing writers: Leslie Vinjamuri, Patricia Lewis, John Nilsson-Wright, Neil Quilliam, Sanam Vakil, Hans Kundnani, Champa Patel, Kerry Brown, Philip Hanson, Mathieu Boulègue, Thomas Raines, Lina Khatib, Tim Eaton, Renad Mansour, Joyce Hakmeh, Beyza Unal, Jacob Parakilas, Chanu Peiris, Courtney Rice, James Nixey, Ruma Mandal, Jeff Crisp, Harriet Moynihan, Gareth Price, David L. Heymann, Emma Ross, Osman Dar, Matthew Oxenford, Stephen Pickford, Richard Lapper, Andrew Cainey, Carlos Lopes, Felix Preston, Daniel Quiggin, Siân Bradley, Glada Lahn, Laura Wellesley, Johanna Lehne, Richard King.

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 16/06/2017-15/09/2017

on Tuesday, 19 September 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 16/06/2017-15/09/2017

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

16 Ιουνίου  2017 – 15 Σεπτεμβρίου  2017

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/03/2017-15/06/2017

on Wednesday, 14 June 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/03/2017-15/06/2017

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

11  Μαρτίου  2017 – 15 Ιουνίου  2017

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 16/12/2016-10/03/2017

on Friday, 17 March 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 16/12/2016-10/03/2017

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

16 Δεκεμβρίου 2016 – 10 Μαρτίου  2017

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

23/1/2017. Ο ΡΩΣΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ «ΚΑΜΕΝΗΣ ΓΗΣ» ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΑΣΙΑ

on Monday, 23 January 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

23/1/2017. Ο ΡΩΣΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ «ΚΑΜΕΝΗΣ ΓΗΣ» ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΑΣΙΑ

Αν ρίξουμε μια ματιά σε μια υδρόγειο σφαίρα θα δούμε ότι ο πλανήτης μας είναι ένας θαλάσσιος κόσμος όπου κυριαρχούν δύο μεγάλα νησιά. Για την ακρίβεια, ένα μεγάλο  και ένα μικρότερο. Το μεγάλο νησί είναι το σύμπλεγμα της Ευρασίας με την Αφρική, αυτό που ο Βρετανός γεωπολιτικός θεωρητικός Sir Halford Mackinder ονόμασε «Παγκόσμια Νήσο» (World Island) και το μικρότερο είναι η αμερικανική ήπειρος. Με βάση τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, η κυρίαρχη στεριά του κόσμου είναι η Παγκόσμια Νήσος ενώ η αμερικανική ήπειρος είναι δευτερεύουσας σημασίας έκταση, εξαρτώμενη από την Παγκόσμια Νήσο. Και πάλι με βάση τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, η κομβική ήπειρος στο σύμπλεγμα αυτό είναι η Ευρασία, ενώ υπαρξιακός πυρήνας της Ευρασίας είναι ο χώρος που ο Mackinder αναφέρει ως Heartland και ο οποίος ουσιαστικά ταυτίζεται με τη Ρωσία και το εγγύς εξωτερικό της Ρωσίας.

Ωστόσο, αν και η Ευρασία είναι το κέντρο του κόσμου, μέχρι σήμερα η ύπαρξη του στρώματος των αρκτικών πάγων ουσιαστικά την έκοβε σε δύο κομμάτια και καθιστούσε τους μεγάλους ωκεανούς του πλανήτη βασικούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ τoυ δυτικού και του ανατολικού κομματιού της.
Και οι ωκεανοί ελέγχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Έτσι, η κυρίαρχη χώρα του δεύτερου νησιού του πλανήτη, δηλαδή της αμερικανικής ηπείρου, ελέγχοντας τις ανοιχτές ωκεάνιες εκτάσεις, καθίστατο η σημαντικότερη χώρα του κόσμου, παρόλο που βρίσκεται σε μια περιφερειακή θέση.

Σήμερα, όμως, τα πράγματα δείχνουν να αλλάζουν. Ένας συνδυασμός γεωγραφικών, τεχνολογικών και πολιτικών παραγόντων απειλεί να δημιουργήσει μια εν δυνάμει γεωπολιτική πραγματικότητα πρωτοφανή στην ανθρώπινη ιστορία.

Η ΤΗΞΗ ΤΩΝ ΑΡΚΤΙΚΩΝ ΠΑΓΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΙΑΙΑ ΕΥΡΑΣΙΑ
Ο πρώτος από αυτούς τους παράγοντες είναι η διαφαινόμενη τήξη του στρώματος των πάγων του Αρκτικού. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε πως όταν αναφερόμαστε σε τήξη των αρκτικών πάγων δεν εννοούμε τη πλήρη εξαφάνισή τους αλλά τη μείωση του στρώματός τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διαχειρίσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους από τα ρωσικά παγοθραυστικά.

Οι πιθανές συνέπειες από αυτήν την εξέλιξη αναμένεται να είναι κοσμογονικές.

Εδώ θα περιοριστούμε να αναφέρουμε ότι μία από τις συνέπειες αυτής της πιθανής εξέλιξης είναι ότι δημιουργείται ένας νέος θαλάσσιος δρόμος, που επιτρέπει την επικοινωνία του ανατολικού κομματιού της Ευρασίας με το δυτικό, χωρίς να χρειάζονται κατ’ ανάγκην οι ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις.

Θα μπορούσαμε δηλαδή να πούμε ότι δημιουργείται ένα είδος διαδρόμου ταχείας κυκλοφορίας γύρω από την Ευρασία αλλά και γενικότερα γύρω από το σύμπλεγμα Ευρασίας – Αφρικής, που αποτελείται από τα εγγύς ύδατα στην περιφέρεια των δύο ηπείρων. Ο διάδρομος αυτός συμπληρώνεται από το πλέγμα των κλειστών θαλασσών στο εσωτερικό της Παγκόσμιας Νήσου και συγκεκριμένα, τη Βαλτική, τη Μαύρη Θάλασσα και κυρίως τη Μεσόγειο Θάλασσα, η οποία αποτελεί, κατά κάποιο τρόπο, το εσωτερικό αίθριο της Παγκόσμιας Νήσου. Δηλαδή το κέντρο της. Και κέντρο του κέντρου είναι η Ανατολική Μεσόγειος.

Βρισκόμαστε λοιπόν ενώπιον της πιθανότητας δημιουργίας ενός νέου γεωπολιτικού χώρου, αποτελούμενου από τα περιφερειακά ύδατα γύρω από την Ευρασία και την Αφρική και από τις κλειστές θάλασσες στο εσωτερικό αυτού του πλέγματος. Άρα, βασικό στρατηγικό διακύβευμα των ερχόμενων δεκαετιών είναι ποιος θα ελέγξει αυτόν τον χώρο και ιδιαίτερα το κέντρο του, που είναι η Ανατολική Μεσόγειος.

Μέχρι πριν λίγο καιρό, η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα ήταν εύκολη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δηλαδή, η κατεξοχήν ναυτική δύναμη του πλανήτη. Όμως, εδώ και μερικά χρόνια δραματικές αλλαγές στην τέχνη και την τεχνολογία του πολέμου, προερχόμενες κυρίως από την Κίνα, έχουν αλλάξει αυτό το δεδομένο.

Συγκεκριμένα, για δικούς της λόγους, η Κίνα έχει αναπτύξει οπλικά συστήματα και πολεμικές μεθοδολογίες που σκοπό έχουν να αμφισβητήσουν τη ναυτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών ακριβώς στα εγγύς ύδατα γύρω από την Ευρασία. Αυτές οι ικανότητες χαρακτηρίζονται από Αμερικανούς ειδικούς με το αρκτικόλεξο HEAT (High End Asymmetrical Threats) και βασίζονται στη δημιουργία πλεγμάτων αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (anti – acess area – denial {A2/AD}) που επιδιώκουν να μετατρέψουν τα πλεονεκτήματα του Αμερικανικού Ναυτικού σε μειονεκτήματα στα παράκτια ύδατα και να διώξουν τα αμερικανικά πολεμικά πλοία βαθιά στην ασφάλεια των ωκεανών.

Η περαιτέρω εξέταση αυτών των ικανοτήτων ξεφεύγει από τα όρια αυτής της παρουσίασης. Εδώ θα περιοριστούμε να πούμε ότι αιχμή του δόρατος αυτών των προσπαθειών είναι η ανάπτυξη ASBM (anti – ship ballistic missiles), δηλαδή εξειδικευμένων βαλλιστικών πυραύλων, ικανών να προσβάλουν πλοία επιφανείας εν κινήσει. Ο πιο γνωστός εκπρόσωπος των πυραύλων αυτών είναι ο περιβόητος Dong Feng 21D που χαρακτηρίζεται ως «φονέας αεροπλανοφόρων» (‘air carrier killer’).

Το πιο σημαντικό όμως είναι να γνωρίζουμε ότι οι ικανότητες αυτές δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της Κίνας, ούτε απαιτούν κάποιες ιδιαίτερα εξελιγμένες τεχνολογίες για να αναπτυχθούν. Ήδη κράτη σαν το Ιράν έχουν αρχίσει να επενδύουν σε αυτές ενώ είναι δεδομένο ότι την υψηλότερη τεχνολογία στους σχετικούς τομείς κατέχει η Ρωσία, άρα είναι σε θέση να αναπτύξει πλέγματα προβολής ισχύος από τη στεριά στη θάλασσα ανώτερα από αυτά της Κίνας ή οποιουδήποτε άλλου.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ;
Άρα, λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, από γεωστρατηγικής άποψης, οι θάλασσες του πλανήτη τείνουν να χωριστούν σε δύο κομμάτια. Στις ανοιχτές ωκεάνιες εκτάσεις, όπου τον έλεγχο συνεχίζουν να έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και στα εγγύς ύδατα στην περιφέρεια και το εσωτερικό της Παγκόσμιας Νήσου, όπου η κυριαρχία διεκδικείται με αξιώσεις από τις χερσαίες ευρασιατικές δυνάμεις, δηλαδή τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες μετατρέπονται σε ένα είδος υβριδικών δυνάμεων με μεικτά χερσαία και θαλάσσια στοιχεία.

Ουσιαστικά δηλαδή, η Παγκόσμια Νήσος, συνδυασμένη με αυτό το νέο θαλάσσιο σύστημα των εγγύς περιφερειακών υδάτων και των κλειστών θαλασσών, κατά κάποιον τρόπο αποκόπτεται από τους ανοιχτούς ωκεανούς και δημιουργεί ένα είδος αυτόνομου κόσμου μέσα στον πλανήτη. 

Αυτή όμως είναι μια πιθανή εξέλιξη πολύ αρνητική για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπαμε και πριν, με βάση τις ίδιες τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος είναι δευτερεύουσας σημασίας στεριά, εξαρτώμενη από την Ευρασία. Κατά συνέπεια, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σε θέση να ασκούν αποφασιστικής σημασίας δράσεις στην Ευρασία, τότε είναι καταδικασμένες να τεθούν στο περιθώριο.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσαν να καταφύγουν στην στρατηγική των Βρετανών προπατόρων τους. Δηλαδή στο διαίρει και βασίλευε που εφάρμοζε η Μεγάλη Βρετανία καθ’ όλη τη διάρκεια του λεγόμενου βεστφαλιανού συστήματος από το 1648 μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εδώ όμως εισέρχεται ένα τρίτος παράγοντας. Η οικονομική, πολιτική αλλά και στρατιωτική αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια. Μετά τον δεκαπενταετή ατέρμονα και χιμαιρικό «Πόλεμο Ενάντια στην Τρομοκρατία», ο οποίος ρούφηξε την αμερικανική στρατιωτική ισχύ, στέγνωσε το αμερικανικό θησαυροφυλάκιο και οδήγησε στο φιάσκο του Ιράκ και του Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν δείχνουν να έχουν ούτε τη δύναμη να επιβάλλουν την κυριαρχία τους σε κομβικά σημεία της Ευρασίας δια της βίας αλλά ούτε και τα χρήματα ώστε να εξαγοράσουν συμμαχίες και συνεργασίες, όπως έκαναν στο παρελθόν.

Ο συνδυασμός αυτών των τριών παραγόντων απειλεί να οδηγήσει στην υλοποίηση ενός γεωπολιτικού εφιάλτη για τους Αμερικανούς. Στη δημιουργία μιας αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου, που θα έχει αποκοπεί από το ωκεάνιο σύστημα προβολής ισχύος και την οποία δεν θα μπορούν πλέον να ελέγχουν ούτε δια της σκληρής ούτε δια της ήπιας ισχύος, ενώ θα δυσκολεύονται να εφαρμόσουν την παραδοσιακή βρετανική πολιτική των επιλεκτικών και μη μόνιμων αντιπαλοτήτων και συμμαχιών, ώστε να αποτρέψουν τη δημιουργία μιας κυρίαρχης ευρασιατικής δύναμης.

Μπαίνουμε λοιπόν στον πειρασμό να σκεφτούμε ότι για να ξεφύγουν από αυτό το αδιέξοδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να εφαρμόζουν μια πολιτική καμένης γης σε κομβικά σημεία της Παγκόσμια Νήσου. Δηλαδή, να επιδιώκουν την καταστροφή κρατικών οντοτήτων που βρίσκονται σε κρίσιμες περιοχές του διεθνούς συστήματος, έτσι ώστε να δημιουργήσουν «μαύρες τρύπες» χάους, ρευστότητας και ασάφειας και κατά συνέπεια να αποτρέψουν το ενδεχόμενο σύναψης συμμαχιών και συνεργασιών των χωρών των περιοχών αυτών με τις μεγάλες ευρασιατικές δυνάμεις, προεξαρχούσης της Ρωσίας. Με άλλα λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες από τη στιγμή που δεν μπορούν να ελέγξουν συγκεκριμένες κομβικές περιοχές, ενδέχεται να προτιμούν να τις καταστρέψουν έτσι ώστε να μην τις ελέγξει κάποιος άλλος.

Και όπως είπαμε και πιο πάνω, το κομβικότερο σημείο αυτής της νέας αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου είναι το κέντρο της, δηλαδή η Ανατολική Μεσόγειος. Στο πλαίσιο αυτής της λογικής γίνεται πιθανώς κατανοητή και η φαινομενικά παρανοϊκή πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή έναντι του ISIS, όπου από τη μία το καταπολεμούν και από την άλλη το υποστηρίζουν, είτε άμεσα είτε έμμεσα, στρεφόμενες ενάντια στους σημαντικότερους αντιπάλους του και ιδιαίτερα ενάντια στη Ρωσία.

Από πλευράς της τώρα η Ρωσία, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και γενικότερα στην ευρασιατική περιφέρεια, μάλλον θα επιθυμούσε να υπάρχουν σταθεροποιημένες κρατικές οντότητες, με ανταγωνιστικές μεν σχέσεις μεταξύ τους, αλλά συμπαγείς και αυτόφωτες, έτσι ώστε να μπορεί να εκμεταλλεύεται την κεντρική της γεωγραφική θέση στην Ευρασία και να τις θέτει ενώπιον του διλήμματος ότι αν δεν προχωρήσουν σε μια συνεργατική σχέση με τη Μόσχα, θα προχωρήσουν οι αντίπαλοί τους και θα αποκτήσουν πλεονέκτημα στον μεταξύ τους ανταγωνισμό.

Για παράδειγμα, σε περίπτωση που η Ινδία στραφεί γεωπολιτικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Μόσχα θα μπορούσε να ενισχύσει με προηγμένο στρατιωτικό εξοπλισμό το Πακιστάν, αλλάζοντας τα δεδομένα στις ισορροπίες ισχύος στην ινδική υποήπειρο. Αντιστοίχως, σε περίπτωση που η Κίνα επιχειρήσει να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο στο σινορωσικό σύστημα, η Μόσχα θα μπορούσε να ενισχύσει δραστικά τις σχέσεις της με την Ινδία, διαμορφώνοντας ένα αντίρροπο μέγεθος έναντι του Πεκίνου.

Άρα, για τη Ρωσία χαοτικοί πόλεμοι, σαν αυτόν που διεξάγεται στη Συρία, οι οποίοι αποδομούν κρατικές οντότητες, πολύτιμες για τη μελλοντική γεωπολιτική της στρατηγική, είναι καταρχήν βλαβερές καταστάσεις που θα πρέπει να παύσουν να υφίστανται και να επικρατήσει η ειρήνη.

Αντιθέτως, για τις Ηνωμένες Πολιτείες παρόμοιες συγκρούσεις, που καταστρέφουν την ενότητα της αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου, διαλύουν τα βασικά συστατικά της στοιχεία, δηλαδή τα συμπαγή κράτη και αποτρέπουν τη δημιουργία μιας κυρίαρχης ευρασιατικής δύναμης, είναι μια θετική κατάσταση που πρέπει να ενισχυθεί. 

Με άλλα λόγια, ακόμη και αν θεωρήσουμε ότι, όντως, αυτό που συμβαίνει στη Συρία είναι ο ανταγωνισμός ηγεμονικών δυνάμεων, το γεγονός παραμένει ότι η μία εξ αυτών των δυνάμεων προωθεί μια γεωπολιτική στρατηγική που προϋποθέτει την ύπαρξη  συμπαγών και σταθερών κρατών, ενώ η άλλη επιδιώκει την ύπαρξη κατεστραμμένων κρατών, που δεν θα επιτρέψουν στη Ρωσία να δημιουργήσει την αρχιτεκτονική που αυτή θέλει στην περιφέρειά της.  

Βέβαια, αυτή η θεωρία μπορεί να φαίνεται σε πολλούς προϊόν συνωμοσιολογικής σκέψης. Καταρχάς, όμως, δεν αναφέρομαι σε  βεβαιότητες αλλά σε πιθανότητες. Επίσης, δεν αναφέρομαι, κατ’ ανάγκην, σε ένα συνειδητό και οργανωμένο σχέδιο, το οποίο χαράχθηκε από κυνικές και σοφές δεξαμενές σκέψης σε κάποιες σκοτεινές αίθουσες της Ουάσιγκτον. Αντιθέτως, μιλάω για μια απρόσωπη αντίδραση, που προκύπτει περίπου αυτοματοποιημένα από πλευράς των Ηνωμένων Πολιτειών, λόγω των δραστικών αλλαγών στο διεθνές σύστημα που περιγράψαμε πιο πάνω, με τον ίδιο τρόπο που οι τριβές των τεκτονικών πλακών παράγουν σεισμικές δονήσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παραπάνω μπορεί να είναι εντελώς λανθασμένα. Όμως, θεωρώ ότι μας προσφέρουν μια εναλλακτική θέαση των τεκταινομένων στη γειτονιά μας και ένα νέο πεδίο προβληματισμού. Γιατί, αν πράγματι υφίσταται έστω και η ελάχιστη πιθανότητα ότι  ισχυρά δυτικά κέντρα εξουσίας μπορεί να έχουν επενδύσει στην καταστροφή των κρατικών οντοτήτων σε κομβικά κομμάτια της Ευρασίας, για να μην δημιουργηθεί ένα ενιαίο γεωπολιτικό οικοδόμημα σε αυτήν, τότε δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα σταματήσουν στη Συρία. Όσο περισσότερες αποτυχημένες χώρες υπάρχουν στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου τόσο το καλύτερο για αυτούς. Και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίσει σοβαρά.

(*) Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Γεωπολιτικής στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το παραπάνω κείμενο αποτελεί την εισήγηση του υπογράφοντος στη διεθνή  επιστημονική ημερίδα με θέμα “Ο ρόλος της Ρωσίας στην εδραίωση της ειρήνης και ασφάλειας στη Μεσόγειο”, που διεξήγαν το Τμήμα Ρωσικής Γλώσσας και Φιλολογίας και Σλαβικών Σπουδών και το Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις 19 Δεκεμβρίου 2016 στο αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

17/1/2017. Ανατροπές, συμμαχίες, συμφέροντα και επιλογές πολιτικής

on Monday, 16 January 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

17/1/2017. Ανατροπές, συμμαχίες, συμφέροντα και επιλογές πολιτικής

Το Χαλέπι έπεσε, οι μάχες για την ανακατάληψη της Μοσούλης συνεχίζονται ενώ η Ράκκα συνεχίζεται να δέχεται αεροπορικούς βομβαρδισμούς από πολεμικά αεροσκάφη διαφόρων εθνικοτήτων. Σε μια ταχύτατη ανατροπή, Ρωσία και Τουρκία, συντονίζουν σε αγαστή συνεργασία, τις στρατιωτικές και διπλωματικές τους προσπάθειες στο μέτωπο της Συρίας, με την Ουάσινγκτον να παρατηρεί εκνευρισμένη και την Ευρώπη μονίμως αμήχανη.

Ακριβώς, ένα χρόνο πριν, «έγκριτοι» στρατιωτικοί αναλυτές επισήμαιναν την ευκαιρία συμπόρευσης μας με τον δυναμικό πρόεδρο Πούτιν και το «φιλελληνικό» ομόδοξο ορθόδοξο ρωσικό γένος για την αντιμετώπιση της διαχρονικά σταθερής τουρκικής απειλής. Σύνηθες φαινόμενο της ελληνικής ψυχοσύνθεσης, η αναζήτηση «από μηχανής θεών» οι οποίοι μη φειδόμενοι θυσιών, κόπων και κόστους είναι πρόθυμοι να αγωνιστούν αφιλοκερδώς για τα δικά μας κυριαρχικά δικαιώματα. Για τα τελευταία δε, φαίνεται ότι δυστυχώς μας χαρακτηρίζει μια σχετική ατολμία έως και απροθυμία να αναλάβουμε τα βάρη και το κόστος διαφύλαξης που μας αναλογεί. Για να μιλήσω δε με όρους διεθνών σχέσεων, φαίνεται ότι αποφεύγουμε το κόστος της εξισορρόπησης του αντιπάλου έχοντας παρασυρθεί από μια ουτοπική στρατηγική «μεταφοράς των βαρών» σε τρίτους παίκτες. Πράγματι η στρατηγική της «μεταφοράς των βαρών» είναι υπαρκτή και ενίοτε επιτυχημένη αλλά συνοδεύεται από προϋποθέσεις που στην περίπτωση μας αδυνατούμε όχι μόνο να εξασφαλίσουμε αλλά και να κατανοήσουμε.

Δικαιολογημένα ο στοχαστής Παναγιώτης Κονδύλης είχε προ εικοσαετίας επισημάνει ότι η βαθύτερη επιδίωξη της Ελλάδος με την ένταξη της στην ευρωπαϊκή κοινότητα ήταν η εξασφάλιση ασφάλειας και ευημερίας με τις «πλάτες» άλλων (μορφή του συνδρόμου του «free rider») . Η ιδεολογικά κεκαλυμμένη αυτή επιδίωξη δεν αποτελεί αυτή καθαυτή όνειδος, καθώς ανάλογους στόχους έχουν άπασες οι χώρες που θυσιάζουν μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας εισερχόμενες σε μια ένωση ή συμμαχία κρατών. Στη δική μας περίπτωση, το ολέθριο σφάλμα βρίσκεται στην αδυναμία μας να αντιληφθούμε τα όρια αυτής της στρατηγικής καθώς και τις μεταβαλλόμενες διεθνείς καταστάσεις και διαθέσεις των συμμάχων και εταίρων μας. Αντίστοιχα ανεδαφικές και οι συνεχείς μας επικλήσεις στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου χωρίς να τολμούμε να τις συνδυάσουμε αποτελεσματικά με απειλή  διασάλευσης της διεθνούς ασφάλειας και ειρήνης στην περιοχή μας. Η λειτουργία των διεθνών θεσμών και οργάνων ελάχιστα έχουν επιλύσει το δυσεπίλυτο ζήτημα της προβληματικής συνύπαρξης «δικαίου» και ασφάλειας στο άναρχο διεθνές περιβάλλον. Οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής του «δικαίου» διαταράσσει τη μεταξύ τους ευαίσθητη ισορροπία και δυναμιτίζει την ύπαρξη της ασφάλειας. Ακόμη και στην περίπτωση της μη ύπαρξης ιδιαιτέρων συμφερόντων, τα διεθνή όργανα, καθοδηγούμενα από τις συγκλίσεις και εξισορροπήσεις των «μεγάλων  δυνάμεων», επιλέγουν την προάσπιση της διατήρησης της ειρήνης θέτοντας σε υποδεέστερη θέση αιτήματα «δικαίου». Μια ολόκληρη σειρά αποφάσεων διεθνών δικαστικών οργάνων καταδεικνύει την τάση της προτίμησης συμβιβαστικών «πολιτικών» λύσεων με αποτέλεσμα αναθεωρητικά κράτη με πλεόνασμα ισχύος και συνεχόμενες απειλές διασάλευσης της διεθνούς ασφάλειας  να ευρίσκονται σε πλεονεκτική θέση έναντι των «νομοταγών» αντιπάλων τους και των επικλήσεων τους για εφαρμογή του «δικαίου».

Αλλοίμονο δε στο κράτος που δεν έχει κατανοήσει αυτήν την πραγματικότητα και βαδίζει σε ουτοπικούς ατρόπους, ειδικά μάλιστα, αν ευρίσκεται σε διακεκαυμένες ζώνες. Ανεπίτρεπτη αφέλεια, ειδικά για τους απογόνους του Θουκυδίδη που με μοναδικό τρόπο και αξεπέραστα, περιέγραψε πριν από 2500 χρόνια τις πολυεπίπεδες λειτουργίες, τους συνεχείς ανταγωνισμούς και τις ανελέητες συγκρούσεις των ανθρώπινων ομάδων.

Η αρχική μας αναφορά στην επαναπροσέγγιση Ρωσίας με Τουρκία δεν αποτελεί και προτροπή για ακολούθηση μιας παραπλήσιας καιροσκοπικής εξωτερικής πολιτικής με αυτή που εφαρμόζει η Άγκυρα το τελευταίο διάστημα της κυριαρχίας του «σουλτάνου». Είναι τελείως διαφορετική η σκληρή διακρατική διαπραγμάτευση για μεγιστοποίηση των κερδών από μια συνεχή, εναλλασσόμενη και εκβιαστική, έναντι πάντων, καιροσκοπική πολιτική. Ειδικά δε η δεύτερη στρατηγική προϋποθέτει ικανότητα άμεσης προσαρμογής και υφαρπαγής ευκαιριών εκμεταλλευόμενη στο έπακρο όλους εκείνους τους παράγοντες που την καθιστούν (αν αυτό πράγματι συμβαίνει) εφικτή. Ίσως η μέγιστη ικανότητα σε αυτή την καιροσκοπική πολιτική να είναι η αντίληψη των ορίων της και η έγκαιρη χρονικά μεταστροφή με την επίτευξη έστω και μέρους των επιθυμητών στόχων. Αντίθετα, η πολιτική της σταθερής συμπόρευσης και αξιοπιστίας, πέραν των εγγενών πλεονεκτημάτων της, χαρακτηρίζεται από την προβλεψιμότητα,  τον περιορισμένο αριθμό επιλογών και την αδυναμία δημιουργίας πιεστικών καταστάσεων για εξασφάλιση παραχωρήσεων και κερδών. Για άλλη μια φορά, ο προσεκτικός συνδυασμός των δύο ακραίων αυτών προσεγγίσεων εξασφαλίζει την καλύτερη επίτευξη των στόχων μας.

Βέβαια, στις διεθνείς σχέσεις ισχύει το αξίωμα ότι όλα κρίνονται εκ του τελικού αποτελέσματος, με τον παράγοντα του χρόνου να υποκρύπτει ενίοτε εκπλήξεις και απροσδόκητες ανατροπές. Σε κάθε όμως περίπτωση, η επιτυχία της πολιτικής που θα ακολουθήσουμε, πλέον της ορθής σχεδίασης και εφαρμογής της σε σχέση με τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν, εξαρτάται τα μέγιστα από τη σχετική ισχύ μας (στρατιωτική, διπλωματική, οικονομική κλπ) που ως έθνος διαθέτουμε έναντι του αντιπάλου αλλά και τη βούληση μας όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από φίλους και εχθρούς σε βάθος χρόνου.

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/9/2016-15/12/2016

on Friday, 16 December 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/9/2016-15/12/2016

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

11 Σεπτεμβρίου 2016 – 10 Δεκεμβρίου  2016

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

28/10/2016. Η Δύση χάνει την κυριαρχία της στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων

on Friday, 28 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

28/10/2016.  Η Δύση χάνει την κυριαρχία της στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων

Του Philip Stephens

Η παγκόσμια τάξη που δημιουργήθηκε μετά τον ψυχρό πόλεμο απειλείται. Η άνοδος της Κίνας και τα προβλήματα σε ΗΠΑ και Ευρώπη ανακατεύουν την παγκόσμια τράπουλα. Νέοι κίνδυνοι αναδύονται στην ανατολική πλευρά του πλανήτη.
Ήταν μόλις προχθές που οι πλούσιες δημοκρατίες φαντάζονταν μια παγκόσμια τάξη μετά τον ψυχρό πόλεμο, βασισμένη στις δικές τους ιδέες. Τώρα τρέχουν μακριά από τον κόσμο.
Υπήρχαν τρεις πυλώνες για τη νέα τάξη πραγμάτων. Ως ένας καλοκάγαθος ηγεμών, οι ΗΠΑ θα εγγυούνταν την παγκόσμια ειρήνη και θα προωθούσαν τη διάδοση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η Ευρώπη θα εξήγαγε το μοντέλο της μεταμοντέρνης ολοκλήρωσης στους γείτονές της και πέρα από αυτούς -θυμάστε εκείνες τις προβλέψεις ότι η Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας θα μοιάζει σύντομα σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση; Μια υποχωρούσα Ρωσία θα ακολουθούσε την Κίνα και τις ανερχόμενες δυνάμεις της Ανατολής και του Νότου στην αναγνώριση του εθνικού πλεονεκτήματος να γίνουν μέτοχοι του συστήματος που σχεδίασε η Δύση.
Αυτά ήταν τότε. Οι ΗΠΑ είναι ακόμα, με μικρή απόκλιση, η διαπρεπής δύναμη, αλλά ανεξάρτητα από το εάν η Χίλαρι Κλίντον ή ο Ντ. Τραμπ κερδίσουν τις εκλογές τον Νοέμβρη, η εγχώρια πολιτική ώθηση είναι να τραβηχτεί από τον κόσμο.
Η Ευρώπη είναι πολύ απασχολημένη με το να γεμίζει τα κενά του δικού της σχεδίου, ώστε να προσέχει τι συμβαίνει αλλού. Βυθισμένη στις κρίσεις –την ευρωζώνη, το προσφυγικό και πρόσφατα το Brexit-, είναι μια ήπειρος που έχασε τη δυνατότητα να σκέφτεται στρατηγικά. Εν τω μεταξύ, Κίνα και Ρωσία δεν έχουν έφεση στο να δεχτούν τους κανόνες που έγραψαν οι ΗΠΑ.
Τι συνέβη; Ο πόλεμος στο Ιράκ σκόπευε να επιδείξει την ισχύ της αμερικανικής δύναμης, αντ’ αυτού έθεσε τα όριά της. Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2007-2008 εξέθεσε με σκληρό τρόπο τις αδυναμίες του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.
Τα όνειρα ενοποίησης της Ευρώπης γκρεμίστηκαν από το σοκ στην ευρωζώνη. Η Κίνα αναπτύχθηκε πολύ γρηγορότερα απ’ ό,τι κανείς περίμενε, επιταχύνοντας την ανακατανομή δυνάμεων στο παγκόσμιο σύστημα.
Ο κοινός εχθρός τώρα είναι ο εθνικισμός. Στις ΗΠΑ παίρνει τη μορφή του «η Αμερική πρώτα», ορισμένοι λένε «απομονωτισμός». Για τον Βλ. Πούτιν, ο ένοπλος ρεβανσισμός είναι ό,τι του έχει απομείνει: Η Ρωσία είναι αδύναμη σε όλες τις διαστάσεις δύναμης εκτός της στρατιωτικής. Η Ευρώπη με τον λαϊκισμό και εξουσιαστές σε μέγεθος τσέπης -όπως ο Viktor Orban της Ουγγαρίας- ξεχνά τα μαθήματα της ιστορίας. Η Κίνα θέλει να εξαλείψει 100 χρόνια ταπείνωσης. Μπορείς να πεις ότι όλοι είναι αντιδυτικοί τώρα.
Θυμήθηκα το μέγεθος της παρεξήγησης και της έλλειψης εμπιστοσύνης σε μια συνάντηση στο Πεκίνο αυτή την εβδομάδα. Το ετήσιο forum ασφάλειας Xiangshan είναι το μέρος όπου η στρατιωτική και πολιτική ελίτ της Κίνας μιλά στον κόσμο. Είναι ένα συναρπαστικό γεγονός για έναν δυτικό, ένα μέρος όπου οι φωνές των Ευρωπαίων και των Αμερικανών πρέπει να ανταγωνιστούν για τον χρόνο στο podium με αυτές από έθνη όπως η Καμπότζη, η Μογγολία και φυσικά, τον βολικό σύμμαχο της Κίνας, τη Ρωσία.
Το θέμα που επιλέχθηκε για το 2016 είναι η αναζήτηση ενός «νέου μοντέλου διεθνών σχέσεων». Το υποσυνείδητο μήνυμα ήταν ότι η Δύση πρέπει να αναγνωρίσει ότι η «παλαιά τάξη» έχει παρέλθει και είναι καιρός να συνεργαστεί με την Κίνα για τη συνδιαμόρφωση του αντικαταστάτη της.
Οι συζητήσεις στη Δύση για προσαρμογή του υπάρχοντος μοντέλου ώστε να περιλαμβάνει το Πεκίνο απέτυχαν να αναγνωρίσουν ότι αυτό που χρειάζεται είναι κάτι εντελώς ξεχωριστό. Πάνω απ’ όλα οι ΗΠΑ, ως ξένος στην ανατολική Ασία, πρέπει να προσαρμοστεί σε νέες πραγματικότητες. Το σύστημα συμμαχιών του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα δεν χωρά στις γεωπολιτικές πραγματικότητες από την άνοδο της Κίνας.
Εκτός από κάποιες αιχμηρές λέξεις για την αποφασιστικότητα του Πεκίνου να προστατεύσει τα συμφέροντά του στη θάλασσα της Νότιας Κίνας, η γλώσσα των οικοδεσποτών ήταν κατευναστική. Η Κίνα αναζητά θετική συνεργασία και είναι αποφασισμένη να αποφύγει την «παγίδα του Θουκυδίδη», μια σύγκρουση μεταξύ μιας καθιερωμένης και μιας ανερχόμενης δύναμης. Αλλά η νέα τάξη πραγμάτων δεν μπορεί να μοιάζει με την παλαιά.
Σαν τι θα μοιάζει τότε; Ακούς συζητήσεις στο παρασκήνιο για ένα νέο κονσέρτο των μεγάλων δυνάμεων που θα μοιάζει με τη δουλειά του Μέτερνιχ στο Συνέδριο της Βιέννης τον 19ο αιώνα. Ή ίσως μια σειρά περιφερειακών ισορροπιών δυνάμεων με τις ΗΠΑ και την Κίνα στην κορυφή; Μια λιγότερο αισιόδοξη άποψη είναι ότι η τάση απλά θα αντικατασταθεί από «μισοοργανωμένη» ακαταστασία.
Υπάρχει όμως μια διαφορετική σχολή σκέψης, πείτε την ρεαλισμό, πραγματισμό ή περισσότερο ρεαλιστικά, μοιρολατρία, η οποία λέει ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα. Αργότερα ή νωρίτερα, αυτός ο πολύπλοκος κόσμος θα βρει μια νέα ισορροπία. Άσε τα κράτη να λύσουν τα προβλήματα και τις συγκρούσεις τους, προτείνουν οι υποστηρικτές της. Μια νέα ισορροπία θα εμφανιστεί εντέλει.
Το πρόβλημα είναι ότι το «εντέλει» μπορεί να είναι πολύ αργά. Η Μέση Ανατολή φλέγεται και η Ρωσία θέλει να ανατρέψει τη μετά τον ψυχρό πόλεμο κατάσταση στην Ευρώπη, αλλά το πραγματικά επικίνδυνο πεδίο ανάφλεξης για τις μεγάλες δυνάμεις είναι στην ανατολική Ασία. Προσθέστε το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας στις περιφερειακές αντιπαλότητες στην Ανατολική και Νότια θάλασσα της Κίνας και δεν είναι δύσκολο να δεις τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-Κίνας να μετατρέπεται σε αντιπαράθεση και χειρότερα.
Ο κόσμος είναι σε κρίσιμο σημείο. Η μετά τον ψυχρό πόλεμο διευθέτηση, οργανωμένη γύρω από την αδιαμφισβήτητη δύναμη των ΗΠΑ, δυτικά σχεδιασμένων παγκόσμιων θεσμών, πολυμερείς κανόνες και νόρμες, έχει διαβρωθεί. Ο κανόνας της δύναμης έρχεται σε προστριβή με τον κανόνα του δικαίου, ο εθνικισμός με τον διεθνισμό.
Κάποιοι πιστεύουν ότι η απλή πραγματικότητα της οικονομικής αλληλεξάρτησης θα σώσει την κατάσταση, οι συγκρούσεις θα έχουν μόνο ηττημένους. Αλλά η δυναμική μπορεί να λειτουργήσει προς άλλη κατεύθυνση. Δεν είναι τυχαίο που το ΔΝΤ στην τελευταία έκθεσή του αναφέρει τα «πολιτικά ρίσκα» ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία.
Το φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο εξαρτάται πάνω απ’ όλα από την παγκόσμια ασφάλεια.

Αναδημοσίευση από:  http://bit.ly/2eJKpFu

19/10/2016. Μεταξύ οθωμανικού αταβισμού και διεθνιστικής μοιρολατρίας

on Wednesday, 19 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

19/10/2016. Μεταξύ οθωμανικού αταβισμού και διεθνιστικής μοιρολατρίας

Η συχνότητα των δηλώσεων του Τούρκου Προέδρου που υπομιμνήσκουν την αναθεωρητική πολιτική της γείτονος λαμβάνουν χαρακτήρα εβδομαδιαίας θεσμικής του υποχρέωσης. Οι θέσεις του Ερντογάν προφανώς δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο και τον κρατοκεντρικό χαρακτήρα του διεθνούς συστήματος, βασικά χαρακτηριστικά της διεθνούς τάξης, τα οποία όμως, σύμφωνα με τις ατομικές του πεποιθήσεις, έχουν μερική και κατά το δοκούν εφαρμογή.   
Η ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου των εξωτερικών ότι: «Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και των Διεθνών Συνθηκών επιβάλλει την διατύπωση υπεύθυνων θέσεων μακριά από παρωχημένους αναθεωρητισμούς (…) Η Θράκη είναι ελληνική, δημοκρατική και ευρωπαϊκή. Οποιαδήποτε άλλη σκέψη είναι αδιανόητη και επικίνδυνη», κατά πάσα πιθανότητα προκάλεσε θυμηδία στην τουρκική ελίτ. Αν η ελληνική ηγεσία πιστεύει πως με ανακοινώσεις τέτοιου είδους θα συνετίσει τους κυβερνόντες στην γειτονική χώρα, πλανώνται πλάνην οικτράν. Με τα λεγόμενα του ο Ερντογάν επιδιώκει να αμφισβητήσει αυτά ακριβώς που αντιπαρατάσσει το ελληνικό υπουργείο ως «αντίδραση», προσπαθώντας να καταστήσει σαφείς τους αναθεωρητικούς του στόχους. Πιο συγκεκριμένα μας διασαφηνίζει ότι ένα ψήφισμα του τουρκικού κοινοβουλίου υπερισχύει των διεθνών συνθηκών, ακόμη και αυτών που καθορίζουν εδαφικά όρια μεταξύ κρατών, και πως προσαρμοσμένη στις παρούσες συνθήκες είναι επιθυμητή η δημιουργία μιας περιφερειακής πολιτικής δομής διαφορετικής χροιάς του κρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος˙ γίνεται αναφορά περί δικαιωμάτων της Τουρκίας σε τρίτες χώρες!
Το τελευταίο διάστημα όλο και συχνότερα η χώρα μας γίνεται λεκτικός στόχος βορείων και εξ ανατολών αναθεωρητισμών. Εμείς αυτάρεσκα εξακολουθούμε να τους θεωρούμε παρωχημένους και μη συνάδοντες με τα ευρωπαϊκά ειωθότα. Το αντικειμενικό στοιχείο συνίσταται ότι δεν είναι άμεσα υλοποιήσιμοι, το ότι είναι  παρωχημένοι συνιστά υποκειμενική κρίση. Όντως τέτοιες συμπεριφορές δεν προσήκουν σε κράτη που είναι ή επιθυμούν να ενταχθούν στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Η πραγματικότητα δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα: πώς πρώην σύντροφοι και νυν ή εν δυνάμει εταίροι, σε ΕΕ και ΝΑΤΟ, αρέσκονται σε εθνικιστικούς αταβισμούς; Για την αριστερά, ανέκαθεν, βασικό στόχο αποτελούσαν οι εγχώριοι εθνικιστικοί κύκλοι, υπαρκτοί και ανύπαρκτοι σίγουρα τα τελευταία 40 έτη στο περιθώριο της πολιτικής ζωής, σε βαθμό όπου πολλές περιπτώσεις δικαιολογούσε και συμμερίζονταν τις αιτιάσεις των γειτνιαζόντων. Πιθανόν αυτός να είναι και ο λόγος που η παρούσα συγκυβέρνηση δυσκολεύεται να αντιδράσει, επί της ουσίας, στον αλβανικό και σκοπιανό αλυτρωτισμό.
Το πιο αποθαρρυντικό και επικίνδυνο, πέραν του υπαρκτού τουρκικού ηγεμονισμού, δεν είναι οι φαντασιακές λεκτικές εκδιπλώσεις του τούρκου πολιτικού, αλλά η ημετέρα εμμονική και φαντασιακή στάση πως θα αλλάξουν οι υπόλοιποι και εν τέλει θα αναλογιστούν την κοινή ανθρώπινη μοίρα, εγκιβωτισμένη σε διαφορετικό, ανά συγκυρία και περίπτωση, ιδεολογικό περιτύλιγμα. Η συγκεκριμένη περίσταση επιβάλλει την υπέρβαση των ναρκισσιστικών αυταπατών πριν οι επενέργειες τους έχουν ολέθρια αποτελέσματα.

Δημοσίευση: Νέα Πολιτική

16/10/2016. The new Cold War: Russian plan of shaping the balance of powers

on Sunday, 16 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ευθυμίου, Αναλυτής

16/10/2016. The new Cold War: Russian plan of shaping the balance of powers

    We are unfortunate enough to live in times where the world witnesses perhaps the most severe geo-political transformation since the war in Iraq and 9/11. It is now clear that this transformation is happening in the widespread area of Middle East as well as it could spread to Balkans rapidly. Along with these transformations we are able to witness a vicious rally between a selective release of information from Secret Intelligence Agencies and their correspondents. Therefore it is really necessary for all analysts to pay attention to details; double-check information and decide whether these sources are accurate or not as well as to monitor extensively the Intel coming from the field’s sources.
Following the wave of incidents occurring in the Middle-East peninsula and especially, in Syria, Iraq, Yemen, Egypt as well as in Turkey and western to Greece, it quite visible that – during the last two months – Kremlin is attempting to re-conceptualize the balance of powers in the region. After all, Russian diplomacy – at least unofficially – had never been comfortable with the existed western equilibrium. However, to those arguing that Russia would become offensive and provocative especially after the crisis of Crimea, Putin’s diplomacy has likely become a chess game which – until now – seems to favor Russian interests.

Turkey
It is true that the coup of 15 July in Turkey, bared the complexity of the geo-political battle between the West and East. Sputnik International, an alternative news media agency had come then to transmit that FSB (Russian Federal Security Services) and mainly the SVR (responsible for intelligence and espionage activities outside the Russian Federation), actually saved Erdogan that night. By providing information to MIT (MillîİstihbaratTeşkilatı – National Intelligence Organization of Turkey), the Russians, according to Sputnik, actually gained Erdogan’s trust after the tensions caused by the demolition of their aircraft from Turkish military. Thus, surprisingly we had to witness a new bond between Russia and Turkey which –for many – could be considered as a clear threat to NATO and the West. However, as the months were passing by and despite the mutual meeting between Erdogan and Putin – in Ankara and Moscow – Turkey still hold its position in NATO as well as its Euphrates Shield Operation in Syria, not only is not condemned by the West by it is US-backed from the beginning.

At the same and that’s surprisingly brilliant – in terms of diplomacy – the fact that Turkish place in Sunni bloc is not questioned and despite its Euphrates Shield Operation – which aims to “Clean” the Northern Syrian borders from IS (Islamic State) militants and YPG (Peoples Protection Units) Kurdish extremist fighters (Turkish view) – there has been not a single clash between Russian troops and Turkish forces in Syrian Soil! Further to this, during the Putin-Erdogan meeting – couple of days ago - both leaders discussed the issue of supply the Turkish military with a modern air defense system from Russia. Kremlin’s spokesperson, reportedly, transmitted that if the request comes of the Turkish side, Russia will consider the possibility to deliver one of the most sophisticated air defense systems available to the Russian defense industry. Dmitry Peskov – Kremlin’s spokesperson – went even further by arguing that this issue – the potential military trade between Turkey and Russia – is purely a commercial affair and cooperation.
All these happened while Turkey annulled the agreement of 3.5 billion dollars to receive a fresh missile defense system from China - in November 2015. It is important to be noted that the competition of supplying Turkey with military defense systems, included the US with the Patriot system, Russia with S300-S400i, Chinese with the FD-2000 and the Italian-French consortium with the T system!

Egypt
Egypt’s example perhaps stands as more dangerous than Turkey’s. Although both countries being on the Sunni bloc, Egypt’s case is more ambiguous, mainly due to Cairo’s relations and interdependence on Saudi Arabia. Here again, Russia’s approach is sharply orchestrated. On October 12th – 4 days ago - it was transmitted that Russia and Egypt will hold joint military exercises on Egypt’s soil in the future. At the same time media sources around the globe almost crucified Cairo for voting in favor of the Russian peace Resolution in the Security Council Summit – regarding the Syrian conflict.
However, Egyptian – Russian relationship had not always been in balance. On the 20th of September – and while being in need - the Egyptian Government rejected a 60,000 ton-cargo wheat fungus from Russia – something that forced Kremlin to ban the import of Egyptian fruits and vegetable. That critical situation was likely to create major problems in terms of food supply to Egyptian people, as Egypt is dependent on foreign wheat imports to provide state-subsided bread to low-income families. With a restricted wheat-supply it is likely that Egypt will run out shortly from wheat – which will eventually lead to millions of people to starvation.  In combination with the ongoing foreign currency exchange, the wheat shortage threatens Egypt capability to feed its own people in the long term and to maintain a security and political equilibrium on the region. However, even that provocation from Egypt had been addressed with sobriety, by Russians. Not only did Russia let it go, but soon transmitted – through governmental channels - that Egypt was aiming to equip its army with modern Russia-produced weaponry. Reportedly, after long-hour meetings of the joint military and technical cooperation commission, Egypt’s officials agreed to supply the national armed forces with Russian weaponry!

Along with that supply, sources close to Russian Defense Minister Sergei Shoiguhad then transmitted that it is of great importance for Egypt to be connected to Russia’s Glonass satellite navigation network.Practically, a joint military cooperation between Russia and Egypt should had surprise no one as, last year Russia and Egypt held their first-ever joint naval exercises in the Mediterranean, which included the Black Sea fleets flagship Moskva missile cruiser. However that statement was transmitted under the shade of numerous reports coming mainly from Russian sources – still unidentified – which claimed that Russia is presently negotiating with Egypt to rent a number of military facilities, including an airbase in the coastal town of SidiBarrani – 95 km east of the Libyan borders – which according to those sources could be possibly activated before 2019. Further to this, Egypt’s response to those sources had been significantly fast and came from the spokesperson for the Egyptian presidency - Alaa Youssef – who denied that bilateral discussions were taking place that could lead to the establishment of a Russian military base in Egypt. He even went further by insisting that is a principal issue for Egypt not to allow foreign military bases on its territory.
On the other hand though, until the middle-1972, Russia owned a naval base in the SidiBarrani city that was used to monitor the movement of US warships. Therefore, even if the Egyptian authorities had chosen to react to those sources, history had proved the opposite. This issue is not military but mostly political. Vladimir Putin’s intentions are clearly to possess military bases away from Russia’s borders, giving Russia a wider scope against potential threats. Last week the Russian defense ministry declared that it was considering restoring its military presence in Cuba and Vietnam. Therefore, it is quite ambiguous to consider Egypt’s denial of such reports as de facto pragmatic.
Following the above, Egypt has to deal with a parallel challenge. The significant tensions which had erupted between Saudi Arabia and Egypt - after the latter voted in favor of the draft resolution from Russia in the United Nations Security Council (Saturday on the 8th of this month) could potentially work as a firecracker inside the Sunni bloc. At the aftermath of that vote, Aramco – a governmental Saudi Oil company – suspended its oil aid to Egypt while Saudi Arabia’s support for the opposition forces in Syrian soil left little choice to the Saudi Government. It is indeed unclear if Egypt will escape the criticism whilst Saudi Government’s circles unofficially transmit that Egypt’s “suspicious” voting on the Russian resolution might have effects on its short-terms relation with the Gulf.
Practically, both of the suggested resolutions – which Egypt voted for - covered key points to reach peace in Syria, such as the necessity of humanitarian aid and cessation of hostilities across the country. However, a crucial clause absent from the Russian resolution was the immediate halt of airstrikes and military flights over Syria. Thus, and despite that the two resolutions failed to be adopted by the Security Council - as Russia appealed against the French resolution using its veto power – Egypt’s voting in Russia’s favor triggered a short-term distrust between Saudis and Egyptians which undoubtedly complicates the balance of powers within the Security Council as well as on the broader region. After all, the Russian diplomacy is well-known for its long-term diplomatic visibility. Based on that and despite the almost “traditional” military cooperation between Kremlin and Egypt, it is possible that Moscow will aim to demolish – stone by stone – the Sunni bloc, turning them against each other in order – in the long term – to favor its interests in the region and the much more stable and prosperous cooperation with Shia’s power, Iran..

Iran
Russia and Iran have expanded their cooperation in recent months after Iran’s interest in Russia’s Bastion mobile coastal defense missile system as well as Iran’s plan to spend more than $8bn on Russian arms. Months ago – the 16th of August - Russian warplanes reportedly took off from a base in Iran to launch airstrikes on the Islamic State group in Syria - the first time they have used facilities outside Russia or Syria for air operations against the extremist group. The planes, which took off from the Hamadan air base in Iran - located 47km north of Hamadan city | 35°12′42″N 048°39′12″E | in the Hamadan Province - destroyed five armament depots, three command posts and militant training camps in Aleppo, Deir el-Zor and Idlib – Syria. Previously, Russian warplanes were launching strikes from bases within in the war-torn country and Russia.  However, Iran′s minister of defense - Hossein Dehghan - clarified that day that Iran was hosting Russia′s aircraft at the request of the Syrian government and Russia was free to utilize it as long as it was necessary. Even if later, tensions had been occurred between both countries in terms of the base utilization, the strategic partnership and the military trade deals still hold strong and prosperous for both powers.
However, Russian approach to Iran is much more “delicate” than of Turkey’s or Egypt’s. A soon as Russia had burned its bridges with the West by intervening in Ukraine and had found little comfort in pivoting to China -  Russia had to seek immediately new strategic partners, and this has been the driving force behind improved relations with Iran. It has pursued Iran by a series of credible, favor-winning, and largely unreciprocated acts. Despite being in the middle of prosecuting a hybrid war in Ukraine, Russia worked tirelessly to secure the Iranian nuclear deal now hailed as one of U.S. President Obama’s crowning achievements.
The deal, of course, released Iran from crippling sanctions but also warded off what was becoming a very real threat of military intervention. Russia also volunteered its Rosatom nuclear energy corporation to handle the exchange of 8.5 tons of Iran’s low-enriched uranium stockpile (leaving just 300 kg as specified in the deal) for 140 tons of natural uranium. A the same time – apart from energy and military deals – Syrian conflict had occurred to be a negotiation terrain between both countries which offered the possibility of cooperation. Despite that Iran already controls much of the Syrian Army while its own militias, including the National Defense Force and Hezbollah, it on Iran’s interest to have Russian troops officially supporting the Syrian Army at its behest. In no case does this mean that Iran use Russia as an official foot on Syrian soil. This could be better preserved as a mutual agreement according to which Russia – by its present in Syria – aims at winning the battle for Iran’s political future, and that it will become a forceful member of the anti-Western coalition that Russia has been assembling for years. Despite their joint military trade and the benefits of such investments, once again, Moscow’s long-term visibility is de facto.

India
During the last few hours, new sources coming straight from the inner-governmental circles in Kremlin transmitted that India is going to buy from Russia advanced anti-missile ground-to-air systems, after the bilateral talks which had been conducted between the Russian President Vladimir Putin and the Indian Prime Minister Narendra Modi. Reportedly, the Russian anti-missile systems S-400 will be utilized for the strengthening of missile, air defense of the Indian armed forces along the borders with China and Pakistan.    India and Russia, on October 15, signed a total of 16 agreements at the 17th annual bilateral summit in the western Indian state of Goa. The deals range from defense to energy to investment, including a highly anticipated agreement for the purchase of the S-400 Triumph air defense missile defense system.
•    In particular, India has inked pacts with Russia to acquire advanced air defense missile systems, stealth frigates as well as jointly produce light-utility helicopters
•    The three projects are collectively worth an estimated $10.5 billion (over Rs 72,000 crore)

However, despite that these deals are extremely important for both countries, what is the essence of those agreements is PM Modi’s statement that with Russia’s bucking; India now is able to hope to be fast-tracked with the Eurasian Economic Union Free Trade Agreement! Further, the creation of a prosperous Russia-India Investment Fund – total worth of $500millions - has been also agreed! That is the point exactly which differentiate India from the other countries – mentioned above. It is believed that Russia’s plan is not merely to develop military partnerships or promote the Russian military industry. For many, Russia works on a strategy that will use military partnerships, bonds and mutual agreements to promote the Russian version of a new financial and political order. Perhaps, the example of the US is the most characteristic.

Russia vs United States of America: The new Cold War
Three days ago, Russia ordered all of its officials to fly home as well as any of their relatives living abroad in order to amid the increased tensions over the prospect of global war. Specifically, politicians and high-ranking figures are said to have received a warning from President Vladimir Putin to bring their loved-ones home to the 'Motherland'. That serious statement came after Putin cancelled a planned visit to France to amid a furious row over Moscow's role in the Syrian conflict and just days after it had emerged that the Kremlin had moved nuclear-capable missiles nearer to the Polish border. However, how did we reach to Former Soviet leader Mikhail Gorbachev’swarnings that the world is at a 'dangerous point' due to rising tensions between Russia and the US? Does Russian strategy apply differently in the US case?
It was about time that the Syrian - nationwide ceasefire brokered by the US and Russia – on the 12th of September – would began at sundown on that Monday, coinciding with the Muslim Eid al-Adha holiday, however there were concerns about whether it would hold. That day, the UK-based Syrian Observatory for Human Rights was reporting that major conflict zones across the country were quiet. "Calm is prevailing," however, that there had been light shelling by both rebel groups and government forces in the country's southwest.  Despite the fact that the deal, agreed to, by US Secretary of State John Kerry and Russian Foreign Minister Sergey Lavrov, was aiming at putting an end to fighting and moving towards a political transition after more than five years of war between forces loyal to President Bashar al-Assad and rebel groups fighting to depose him, things followed another way. The fact that the truce did not apply to the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL), or Jabhat Fatah al-Sham, the group formerly known as al-Nusra Front that changed its name after cutting ties with al-Qaeda in July 2016, appeared to be a crucial factor for the non-lasting status of that ceasefire. The Syrian government, as well as Iran and the Lebanese Hezbollah armed group, two of its strongest allies, had all agreed to the deal, but rebel groups had again expressed serious concerns.
The story is more or less broadly covered and known. Continues clashes and fierce bloodshed followed that failed ceasefire whilst thousands of civilians, especially in Aleppo, Idleb, Homs, Hama, Dara’a and on the northern Syrian – Turkish borders have been killed, forced to flee their homes, tortured and left to die from starvation. Daily updates and reports – on the 12th, 15th, 16th, 19th, 20th,21st, 22nd,23rd, 26th,28th of September as well as during the first two weeks of October while this document is been written – have not been simply enough to describe the massacre that take place in the Syrian soil whilst Russians and the Americans still struggle with their mutual distrust. 
Russian accusations against the United States – during the Security Council summit and elsewhere - should not come as a surprise. The continuous slaughter in Aleppo - especially in the last week and after the freeze of the diplomatic negotiations between both countries - clearly indicates that a long-term resolution is at stake. The failed ceasefire was probably the final bid for a peaceful solution to Syrian war and a possible breakthrough whilst the latest boundaries which occurred – with Putin’s straight order to its diplomats - clearly indicate that the strategic distrust, between all fronts, is ecumenical. At the same time, it seems, that the US have lost the mobility to draw alternatives to the failed ceasefire whilst US-backed rebels and Turkish soldiers are accused to have strengthen IS positions on the ground.
Whilst trying to remain to the point of that document – which is to present Moscow’s new strategy for dominating the balance of powers – it is quite difficult to exclude the Syrian conflict from mentioning as it is – according to that document – the star point of the Russian plan. Apart from the military and diplomatic turmoil among both countries – regarding the Syrian civil war – Russia’s intentions – while moving forward to re-shaping the balance of power – are to attack the American dollar. Having in mind the precise negotiation and financial agreements with India, the strategical decision to use Turkey’s mistakes for easing Russian interests and the almost “ideological” and various cooperation with Iran, the Russian school of diplomacy is coming back to China in order to destroy – in the long-term – the American monetary domination.

In particular, Russia declared its intention to issue first bonds of around $ 1 billion in Chinese currency - firstly because of Western sanctions, partly to cover the deficits in its budget. Simply put, the country needs the money because the drop in energy prices increased deficits - while access to international capital markets is limited, because of the sanctions imposed. The big advantage of course is the very low public debt compared to the rest of the world - and cooperation with China is given. Thus, Further, if Russia actually issued bonds in yuan, it would weaken the dollar, as the largest global reserve currency of the world.
Further, sources close to Russian financial circles transmit that gold purchases by Russia, which now holds the 6th position regarding stocks, could lead to the preparation of a gold ruble - connection namely with the gold coin at a time when no other currency on the planet has not bounced, leading to no longer refer to currencies but currencies as Fiat money.Therefore, the adoption of the gold ruble is not considered only but desirable from Russia, as would turn the ruble into a very strong currency but also feasible - which however - would be a huge blow against the dollar, which prints profusely and bounced the superpower, since 1971.
The immediate consequence for the US, which naturally have neither the intention nor the ability to pay their huge debts; it would be a very heavy inflation - because huge quantities of unwanted dollars would immediatelyenter inside the superpower, flooding the market. Moreover, while U.S. can relatively easily protect their interests in a world where the dollar is the main global reserve currency, if the gold standard returns – what Russia wants – then that American domination would be over. For example, the US would not have the ability to impose sanctions and fines on large banks when dealing with states which Washington had classified them as "untouchables" - as until recently was the case with Iran. Therefore, with gold standard more and more countries would want to lose their privileges against the US dollar while hoping that another global power would have taken until then the leadership of the global financial system. Well, Russia projects itself as that leader.

Conclusion
Considering the above analysis, there are many reasons to believe that Russia intends on re-shaping the traditional western-type equilibrium by attacking its fundamental roots: the US dominance in Middle-East; the military trade with global powers and the dollar-centered financial establishment. In the first scale, the manipulation of the Turkish crisis and the ambiguous position of Turkey in NATO by promoting a progressive military partnership to Ankara, it seems to work well for Russia. On the other hand, the agreement with Egypt seems to help Russia in putting its foot on a traditionally western-dominated ally. Further, the agreements with India, Iran and the potential financial turn-around to China reveals – apart for the financial benefits – the attempt to establish, at least geopolitically, a financial and regional hegemony in the southern Middle East and the Asia sub-region.

It would be safe to argue that a creation of an ecumenical Eurasian region is situated at the center of the Russian masterplan. The implications could be many. The security super-complex in the region could lead to further tensions between the US and Russia as well as the Saudi Arabia’s answer to a potential Sunni dividing cannot been projected yet. What is certain though, is that Russia is not in rush while the US seem to have run out of moves.


17/9/2016. 15 Χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου

on Saturday, 17 September 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

17/9/2016. 15 Χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου

Την εποχή της πληροφορίας και της ταυτόχρονης απουσίας της αντικειμενικής γνώσης και της κριτικής ανάλυσης, η ανθρώπινη αντίληψη κυριαρχείται από τα μηνύματα που διαρκώς προσλαμβάνει ακατέργαστα από τα πολυπληθή μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, ο άνθρωπος αρέσκεται στην κατηγοριοποίηση κάθε είδους γεγονότων και στοιχείων ενώ συγχρόνως έλκεται από εντυπωσιακές ενέργειες αγνοώντας πολλάκις περισσότερο σημαντικές αλλαγές που δεν προβάλλονται επαρκώς και διολισθαίνουν της προσοχής του.

Με αυτές τις γενικές παρατηρήσεις ας εξετάσουμε τα γεγονότα που ακολούθησαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και την ευρύτερη αίσθηση ανασφάλειας που κυριαρχεί στην πλειονότητα των ανθρώπων, ειδικά στις δυτικές χώρες. Υπάρχει διάχυτη μια πεποίθηση ότι από την ημέρα των τρομοκρατικών κτυπημάτων στις ΗΠΑ ξεκίνησε μια νέα ιστορική περίοδος με περισσότερη ανασφάλεια, αίμα και αστάθεια. Πιθανόν με έκπληξη (ευχάριστη) να διαπιστώσουμε ότι αναμφισβήτητα στατιστικά στοιχεία  αποδεικνύουν ότι ο κόσμος μας είναι πιο ασφαλής και ειρηνικός τα τελευταία χρόνια παρά τις απώλειες που σχετίζονται με τον επικαλούμενο αγώνα κατά της διεθνούς τρομοκρατίας.

Η απλή ανάγνωση της ιστορίας αποδεικνύει ότι η τρομοκρατία δεν είναι φαινόμενο του 21ου αιώνα. Αναμφίβολα ο Κάιν προσπάθησε να τρομοκρατήσει τον αδελφό του Άβελ προτού καταλήξει στην αποτρόπαια πράξη του. Η τρομοκρατία ανέκαθεν υπήρξε όπλο επιβολής και εργαλείο πολιτικής. Η δε πρόσφατη ισλαμιστική τρομοκρατία είχε εκδηλωθεί με πολλαπλές ενέργειες και προ της 11ης Σεπτεμβρίου. Προ των επιθέσεων κατά των διδύμων πύργων οι αρχές ασφαλείας αντιμετώπιζαν απειλές από ισλαμιστές εξτρεμιστές αλλά το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου μάλλον αιφνιδιάστηκαν από το μέγεθος και στόχους  των πληγμάτων (καίτοι υπάρχουν αναπόδεικτες θεωρίες που αμφισβητούν το μέγεθος του αιφνιδιασμού). Η εν συνεχεία δυτική αντίδραση με τις εισβολές σε Αφγανιστάν και Ιράκ θεωρείται ότι αποτέλεσαν τον τροφοδότη της διεθνούς τρομοκρατίας. Η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη με την επικαλούμενη «αραβική άνοιξη» και τη διασπορά εξτρεμιστικών ιδεολογιών και οργανώσεων σε περιοχές του μουσουλμανικού κόσμου. Μη ξεχνάμε όμως ότι πριν από την εισβολή στο Αφγανιστάν το 2001, οι Ταλιμπάν είχαν εγκαταστήσει ένα καταπιεστικό καθεστώς βασισμένο σε ακραίες ισλαμικές θεωρήσεις και υποκινούσαν ανάλογες εξεγέρσεις σε διάφορες περιοχές. Άρα δεν ήταν μόνο η πραγματικά ακατάλληλη δυτική αντίδραση που συνετέλεσε στην αύξηση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας και στην αστάθεια στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική. Τα αίτια είναι πολυσύνθετα και χάνονται σε βάθος χρόνου καθώς περιπλέκονται θρησκευτικές δοξασίες, πολιτικές επιδιώξεις, φυλετικές διαφορές, ελλειπής ανάπτυξη, καθημερινή απελπισία και αναμφισβήτητα λανθασμένες και καιροσκοπικές αποφάσεις και επιλογές εντός και εκτός περιοχής.

Όμως παρά το χάος της Μέσης Ανατολής και την καθημερινή απειλή της τρομοκρατίας ο κόσμος παγκοσμίως, παραδόξως, είναι ασφαλέστερος και πιο ειρηνικός. Μια απλή ανάγνωση των πινάκων των διεθνών συγκρούσεων και των ανθρωπίνων απωλειών είναι αποκαλυπτικός. Ο αριθμός των συγκρούσεων καίτοι παρουσιάζει μια σημαντική αύξηση μετά το 1945, μειώνεται σημαντικότατα μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου. Ο αριθμός όμως των ανθρωπίνων απωλειών ακολουθεί μια θεαματική και σχεδόν γραμμική μείωση παγκοσμίως από το 1945 παρά τη συγκρουσιακή κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Παρόλη τη μείωση των συγκρούσεων και των απωλειών αρκετές συγκρούσεις μαίνονται χωρίς  να προσελκύουν την προσοχή μας καθώς λαμβάνουν χώρα μακριά από τις περιοχές ενδιαφέροντος μας. Είναι φυσικό επίσης ότι η αμεσότητα των εικόνων από τα πεδία των μαχών σε Συρία και Ιράκ να έχουν επισκιάσει τις χιλιάδες των απωλειών στον πολύχρονο πόλεμο Ιράκ-Ιράν (1981-1988) και στον εμφύλιο του Λιβάνου (1975-1990). Ούτε όμως τα 3.5 εκατομμύρια νεκρών στις σφαγές του δευτέρου εμφυλίου στο Κονγκό (1998-2003) τράβηξαν την προσοχή μας. Ακόμη και οι σε εξέλιξη γενοκτονίες σε διάφορες περιοχές (πχ Σουδάν) δεν αποτελούν θέματα υψηλού διεθνούς ενδιαφέροντος. Όμως οι αριθμοί είναι αμείλικτοί, οι ανθρώπινες απώλειες, με μικρές διακυμάνσεις, είναι εντυπωσιακά καθοδικές από το 1945 και ο κόσμος ασφαλέστερος.

Ανεξάρτητα της πραγματικής σημασίας των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου, η ημέρα αυτή σηματοδότησε μια διαφορετική αντίληψη του δυτικού κυρίως κόσμου για τις έννοιες της ασφάλειας και τις απειλές. Σίγουρα έδωσε ώθηση σε ανταποδοτικές ενέργειες και προληπτικά πλήγματα με τουλάχιστον αμφιλεγόμενα έως και φτωχά αποτελέσματα κατά των «νέων τρομοκρατών».  Δυστυχώς όμως η τρομοκρατία προϋπήρχε και ήταν πιο θανατηφόρα στις τρεις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

Η τρομοκρατία αποτελεί ένα πολιτικό φαινόμενο και ως τέτοιο παρουσιάζει περιόδους έξαρσης και κάμψεως. Πολιτική, βία και τρομοκρατία είναι στενά συνδεδεμένες έννοιες. Ενίοτε οι χθεσινοί τρομοκράτες είναι οι αυριανοί συνομιλητές μας, θεωρούμενοι για κάποιους ήρωες και για άλλους «αιμοδιψή τέρατα». Ας μην εκπλαγούμε (δυσάρεστα) λοιπόν αν μετά από χρόνια ο «χαλίφης του Ισλαμικού Κράτους» Abu Bakr al-Baghdadi είναι συνυποψήφιος με τον Πρόεδρο Basar al-Assad για το βραβείο Nobel ειρήνης. Όσο οξύμωρο ή ακόμη τραγικό  και αν ακούγεται για εκατομμύρια ανθρώπους η βράβευση του Yasser Arafat, του Shimon Peres, του Yitzhak Rabin αλλά και του Barak Obama, αποτέλεσαν όνειδος για το θεσμό και τα θύματα των πολιτικών τους.

Οι παραπάνω σκέψεις δεν δικαιολογούν με τίποτα πράξεις βαναυσότητας και τρομοκρατικές ενέργειες που στρέφονται ιδίως κατά αμάχων από οπουδήποτε και αν προέρχονται, οποιοδήποτε στόχο και αν εξυπηρετούν. Μάλιστα η χώρα μας, σταθερά ενταγμένη σε διεθνείς οργανώσεις και θεσμούς διατηρεί υποχρεώσεις και δεσμεύσεις συστράτευσης στην κοινή προσπάθεια αντιμετώπισης της σημερινής ισλαμιστικής τρομοκρατίας που φαντάζει ως η μεγαλύτερη απειλή του «πολιτισμένου κόσμου». Απλά η σε βάθος εξέταση και ψύχραιμη ανάλυση των γεγονότων είναι πάντα πολύτιμη και εποικοδομητική.





ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/6/2016-10/9/2016

on Friday, 16 September 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. ΧΡ. ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ME MIA MATIA: H EΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. 11/6/2016-10/9/2016

Γεγονότα και εξελίξεις στο διάστημα

11 Ιουνίου 2016 – 10 Σεπτεμβρίου 2016

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το κείμενο

14/6/2016. The world is building fences. Here's why we should worry

on Wednesday, 15 June 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Επιμέλεια Βασιλική Κουντουρόγιαννη, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

14/6/2016. The world is building fences. Here's why we should worry

Reestablishing border controls could lose Europe 1.4 trillion euros over 10 years.

Continue Here.

7/5/2016. Κινδυνεύει η αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία?

on Saturday, 07 May 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

7/5/2016. Κινδυνεύει η αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία?

Συχνές οι αναφορές στη μετατόπιση του κέντρου βάρους των διεθνών εξελίξεων από τον ευρωατλαντικό χώρο στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού. Παράλληλα η Κίνα εμφανίζεται ως η νέα ανερχόμενη υπερδύναμη (πολιτική-οικονομική και στρατιωτική) που αναμένεται σύντομα να εξοβελίσει τις ΗΠΑ από την πρωτοκαθεδρία που η τελευταία διατηρεί από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης (αρχές της δεκαετίας του 1990) και μετά. Μια αμφιλεγόμενη αλλά μάλλον υπαρκτή πρωτοκαθεδρία, βασιζόμενη σε μια αξιοσέβαστη δυνατότητα παγκόσμιας προβολής στρατιωτικής ισχύος, υποστηριζόμενη από έντονη παρουσία στο διεθνή στίβο και τους διεθνείς θεσμούς αλλά και στην οικονομική επικράτηση μέσω της δύναμης του δολαρίου ως παγκοσμίου νομίσματος.
Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, η πολυπληθής Κίνα παρά την πρόσφατη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης εμφανίζεται ως η υποψήφια μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομία, με όρους Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ). Παράλληλα, αποτελεί και το μεγαλύτερο πιστωτή της μοναδικής υπερδύναμης δημιουργώντας μια περίεργη, αλλά όχι πρωτόγνωρη, σχέση αλληλεξάρτησης. Αρκετοί αναλυτές διαβλέπουν σε αυτήν ακριβώς τη ραγδαία οικονομική μεγέθυνση, τη διαδικασία εμφάνισης του αντίπαλου δέους στην αμερικανική «μονοκρατορία» και τη γέννηση μιας νέας υπερδύναμης. Για να υποστηρίξουν τη θέση τους αυτή, αντλούν ιστορικά επιχειρήματα κυρίως από τη διαδικασία ανάδειξης των ΗΠΑ. Συγχρόνως επισημαίνουν τη μείωση της αμερικανικής οικονομικής ισχύος, τη σχετική αποδυνάμωση που έχουν επιφέρει οι παγκόσμιες δεσμεύσεις και εμπλοκές της Ουάσινγκτον, ταυτόχρονα με την ανάδειξη αριθμού ανταγωνιστικών υποψήφιων περιφερειακών  ηγετικών δυνάμεων.
Ενίοτε όμως η απλή συσχέτιση των τρεχουσών εξελίξεων με το παρελθόν είναι παραπλανητική καθόσον η δυναμική των γεγονότων ανατρέπει πλήρως τα παρελθοντικά συμπεράσματα και οδηγεί σε λανθασμένες εκτιμήσεις. Ειδικά μάλιστα στην περίπτωση της Κίνας, η οικονομική μεγέθυνση της, παρά την αναμφισβήτητη ενίσχυση και της στρατιωτικής ισχύος, δεν φαίνεται ότι επί του παρόντος θα οδηγήσει στην αναβάθμιση της χώρας ως υπερδύναμης με την πλήρη σημασία του όρου. Πρέπει να επισημάνουμε ότι το Πεκίνο είναι σήμερα αντιμέτωπο από μια σειρά προκλήσεων όπως η επιβράδυνση της οικονομίας, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η ραγδαία γήρανση του πληθυσμού, οι αυξανόμενες ανισότητες, η διαφθορά και η μη συμπόρευση του οικονομικού φιλελευθερισμού με αντίστοιχα μέτρα εκδημοκρατισμού της κοινωνίας. Ακόμη, ο αυξανόμενος διεθνής οικονομικός ανταγωνισμός και η ανάπτυξη και άλλων περιφερειακών οικονομιών οδηγεί σε σταδιακή μείωση του ρυθμού εισδοχής και αποδοχής των κινεζικών ξένων επενδύσεων στον αναπτυσσόμενο κόσμο και αγορές.
Ενδεχομένως όμως η βασικότερη υστέρηση της Κίνας να επικεντρώνεται στο τεχνολογικό κενό που τη χωρίζει από τις ΗΠΑ. Καίτοι το Πεκίνο εμφανίζεται ως η πρωταγωνίστρια χώρα σε εξαγωγές τεχνολογικών προϊόντων, εντούτοις οι εξαγωγές αυτές αφορούν κυρίως επαναεξαγωγές συναρμολογούμενων αγαθών (processing trade). Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με την Ιαπωνία της δεκαετίας του 1970,η οποία δεν κατόρθωσε να μετουσιώσει πλήρως την αλματώδη βιομηχανική ανάπτυξη και τις εξαγωγές της σε τεχνολογική και οικονομική υπεροχή. Επιπλέον, οι ΗΠΑ διαθέτουν πολύ μεγαλύτερη τεχνολογική καινοτομία στους περισσότερους κλάδους των επιστημών γεγονός που αποδεικνύεται από τον αριθμό των κατοχυρωμένων ανά έτος ευρεσιτεχνιών αλλά και από τις διεθνείς βραβεύσεις και επιστημονικές αναγνωρίσεις.
Επανερχόμενοι στην «σκληρή ισχύ», οι ΗΠΑ δαπανούν πολύ μεγαλύτερα ποσά για τις αμυντικές δαπάνες τους έναντι του Πεκίνου. Έχουν μάλιστα πετύχει, παρά το ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τους, να χρηματοδοτούν τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες τους μέσω πωλήσεων των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου σε πλεονασματικές χώρες (συμπεριλαμβανομένης και της Κίνας). Φυσικά το επίτευγμα αυτό εξηγείται από το ρόλο του δολαρίου ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. Η δε αμερικανική τεχνολογική πρωτοπορία, η βιομηχανική υποδομή αλλά και η στρατηγική κουλτούρα που αναπτύχθηκαν τα τελευταία 75 χρόνια επιτρέπουν τη χώρα να μετατρέπει, σχετικά ανώδυνα,  μέρους των πόρων της σε στρατιωτικές ικανότητες παγκόσμιας προβολής ισχύος. Οι αντίστοιχες ικανότητες υφίστανται, επί του παρόντος, αρκετά υποδεέστερες μόνο από τη Ρωσία, με την Κίνα να περιορίζεται σε προσπάθειες ενδυνάμωσης της στρατιωτικής παρουσίας της στις γειτνιάζουσες θαλάσσιες περιοχές.
Με μια πρόταση θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε λέγοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει να δημιουργήσουν τον οικονομικότερο και αποδοτικότερο μηχανισμό δημιουργίας και προβολής της στρατιωτικής ισχύος μέσα από ένα πλέγμα πολιτικών, οικονομικών, τεχνολογικών, βιομηχανικών και στρατηγικών επιτευγμάτων και θεσμών.
Ορθά βέβαια, οι αναλυτές εστιάζουν στο κίνδυνο της μελλοντικής κινεζικής πρόκλησης έναντι της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας. Όπως μάλιστα αναφέρει και ο John Mearsheimer στο βιβλίο του η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων: «αυτό που κάνει μια μελλοντική κινεζική απειλή τόσο ανησυχητική είναι το ότι η Κίνα μπορεί να είναι πολύ πιο ισχυρή και επικίνδυνη από οποιονδήποτε δυνητικό ηγεμόνα αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ κατά τον 20ο αιώνα». Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και κάθε υπερδύναμη οφείλει να λάβει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για να αποσοβήσει αυτόν τον κίνδυνο. Οι ΗΠΑ έχουν έντεχνα επιτύχει τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών εξοπλισμών τους από την ανισορροπία των οικονομικών σχέσεων (και) με το Πεκίνο. Συγχρόνως και σοφά ποιούντες, οι Αμερικανοί μάλλον υπερτονίζουν τον κίνδυνο της κινεζικού ανταγωνισμού όπως άλλωστε είχαν κάνει και τη δεκαετία του 1960 με την απειλή της Σοβιετικής Ένωσης. Η τακτική αυτή είναι μέρος της ευρύτερης στρατηγικής παρεμπόδισης μιας ανερχόμενης δύναμης να καταστεί περιφερειακός ηγεμόνας και σε επόμενο (ίσως και αναπόφευκτο) στάδιο ως παγκόσμιου δυνητικού ηγεμόνα. Επί του παρόντος και παρά τη φημολογία και τις ενδείξεις οικειοθελούς υποχώρησης, οι ΗΠΑ κατέχουν τα πρωτεία χωρίς βέβαια να δύνανται να χαρακτηριστούν ως ο παγκόσμιος ηγεμόνας. Η διατήρηση όμως της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ αναμένεται να διαρκέσει στο ορατό μέλλον παρά την άνοδο άλλων δυνάμεων, ενώ ο μέγιστος κίνδυνος θα προέλθει από τυχόν αλόγιστες και αντιπαραγωγικές εμπλοκές τους.

[12 3 4 5  >>