Παρέμβαση-Συνομιλία Πρέσβυ Αλέξανδρου Μαλλιά για τις Ελληνο-Αμερικανικές Σχέσεις

Πατήστε επάνω στην εικόνα για να συνδεθείτε μέσω ΖΟΟΜ

Ο σύνδεσμος εισόδου στην πλατφόρμα ΖΟΟΜ (JoinZoomMeeting ) είναι:  

https://zoom.us/j/2463957163?pwd=SmY2Vk5XblRwSVRuRjZvajI3eHRTQT09

 

Έπειτα πατήστε το κουμπί «OpenZoomMeetings»

Εναλλακτικά μπορείτε να μπείτε και με χρήση της ιστοσελίδας www.zoom.us και προσδιορίζοντας ότι θέλετε να παρακολουθήσετε

το Meeting ID: 246 395 7163  και με Passcode: 12345

Μέσω ΖΟΟΜ υπάρχει περιορισμός στην παρακολούθηση μόνο 100 ατόμων. 

Οι υπεράριθμοι μπορούν να χρησιμοποιούν το You Tube Live Streaming σύνδεσμο:

 

https://youtu.be/nxS_KrQKqIs


Όσοι παρακολουθήσουν την ομιλία δικαιούνται πιστοποιητικό παρακολούθησης από τη Γραμματεία ΕΛΙΣΜΕ

Παρακαλούμε πολύ να εισέρχεστε στο ΖΟΟΜ με χρήση του αληθινού σας ονόματος και όχι ψευδωνύμου.

Εθνική Στρατηγική

 1  2  3 

ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ...

ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (19 Μαρτίου 2021) Αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος κειμένου ήταν το πρόσφατο εύστοχο άρθρο του Αντιστρατήγου ε.α. Γκαρτζονίκα Παναγιώτη που δημοσιεύτηκε στο SLPress με τίτλο «Ούτε Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, ούτε στρατιωτική παιδεία αλλά από διδακτορικά…»[1] Απολύτως ορθή η βασική επισήμανση του ότι στην Ελλάδα υπάρχει σοβαρό έλλειμμα στρατιωτικής σκέψεως[2] και ειδικά στις πε...

19-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Περί κατευνασμού και ο νοών νοείτω, του ΜάρκουΤρούλη...

 Περί κατευνασμού και ο νοών νοείτω, του Μάρκου Τρούλη    Τρούλης Μάρκος Η σταχυολόγηση του κατευνασμού ως μια στρατηγική προς αποφυγή έχει πραγματοποιηθεί από την ίδια την Ιστορία και με ενδεικτικότερο παράδειγμα τη Συμφωνία του Μονάχου μεταξύ Ναζιστικής Γερμανίας και Φασιστικής Ιταλίας από τη μία πλευρά και Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας από την άλλη. Η διαρκής υποχωρητικότητα καταδικάζει το διακρατικό σύστημα σε αποσταθεροποίηση και τον κ...

12-03-2021   Εθνική Στρατηγική

O Υβριδικός Πόλεμος της Τουρκίας και οι Φαντασιώσεις της...

.       Γράφει ο Ιωάννης Μπαλτζώης*    Τελικά η κατάσταση εξελίχθηκε όπως την ανέμεναν οι νουνεχείς και ψύχραιμοι. Έτσι μετά τις επαφές του ΥΠΕΞ κ. Δένδια, συναντήθηκε στο Κάϊρο με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Σαμέχ Σούκρι, Ελλάδα και Αίγυπτος κατέληξαν σε  συμφωνία για το θέμα που είχε προκύψει με ένα από τα τρία οικόπεδα για τα οποία η αιγυπτιακή κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα προχωρήσει σε έρευνες. Το  επίμαχο ζήτημα διευθετήθηκε και α...

10-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Με ποιες κινήσεις κατοχυρώνεται η ελληνικότητα του Αιγαίου...

Με ποιες κινήσεις κατοχυρώνεται η ελληνικότητα του Αιγαίου   Καρακωστάνογλου Βενιαμίν Το τετράπλευρο περίγραμμα που περικλείει τον σημερινό ελληνικό εθνικό χώρο, ορίζεται από το βορειότερο άκρο του Έβρου μέχρι την Κέρκυρα, και από εκεί μέχρι το δυτικό άκρο της Κρήτης και από τη Ρόδο και το Καστελλόριζο, μέχρι τη Σαμοθράκη. Στο νοητό αυτό τετράπλευρο το ασθενέστερο και ευάλωτο τμήμα είναι το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου. Το σύνολο της θαλάσσιας π...

06-03-2021   Εθνική Στρατηγική

Η υβριδική επίθεση με διασπορά ψευδών και ο πραγματικός κίνδυνος για τις περιφερειακές συμμαχίες...

Η υβριδική επίθεση με διασπορά ψευδών και ο πραγματικός κίνδυνος για τις περιφερειακές συμμαχίες   του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Η Τουρκία προφανώς επενδύει και στην διασπορά ψευδών ειδήσεων. Και το κάνει γιατί γνωρίζει καλά ότι αυτή η τακτική, αποτελεί μια ακόμη κρίσιμη λειτουργική παράμετρο, που μπορεί κάλλιστα να ενσωματώνεται στο παζλ ενός στρατηγικά σχεδιασμένου παιχνιδιού… Στο πλαίσιο αυτής της τακτικής, αυτό που επιδιώκεται είναι η πρόκληση β...

06-03-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ ΣΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΣΤΗΜΕΝΟ;...

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ ΣΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΣΤΗΜΕΝΟ;   Εισαγωγή : Στις 18/2/2021  η Αίγυπτος  μέσω των κρατικών εταιριών πετρελαίου EGPC (Egyptian General Petroleum Corporation)  και φυσικού αερίου EGAS (Εgyptian Natural Gas Holding Company) ανακοίνωσε την προκήρυξη νέου διεθνούς γύρου παραχωρήσεων για έρευνα υδρογονανθράκων (Υ/Α) σε  24 “οικόπεδα”  που βρίσκονται στην επικράτειά της. Τα οικόπεδα αυτά χωρίζονται σε τρείς...

28-02-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΗΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ...

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΗΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ February 23, 2021 Capt. E.N.Rigos International Hellenic Association (IHA)   23 Φεβρουαρίου 2021 Το International Hellenic Association, ένας μη κερδοσκοπικός, μη κυβερνητικός και μη κομματικός οργανισμός με έδρα το Delaware των Ηνωμένων Πολιτειών και 4.000 περίπου μέλη Ακαδημαϊκού επιπέδου σε ολόκληρο τον κόσμο, εκφράζει την έντονη αποδοκιμασία και τον αποτροπιασμό του για την επαναλαμβανόμενη εφαρμογή φασ...

26-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Επιστολή στον Προωθυπουργό από το Ελληνοκαναδικό Κογκρέσο...

  Πατήστε επάνω στην εικόνα για να δείτε την επιστολή προς τον Έλληνα Πρωθυπουργό  ...

23-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Επιστολή του Ιnternational Hellenic Association-I.H.A.στον Πρωθυπουργό...

Αξιότιμον κον Κυριάκο Μητσοτάκη Πρωθυπουργόν της Ελλάδας Ηρώδου Αττικού 19 106 74 Αθήνα 21 Φεβρουαρίου 2021 Tο Ιnternational Hellenic Association-I.H.A. (https:/professors-phds.com/), είναι ένας μη κερδοσκοπικός, μη κυβερνητικός και μη κομματικός οργανισμός με έδρα το Delaware των Η.Π.Α. και 4.000 περίπου μέλη ακαδημαϊκού επιπέδου σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Με την επιστολή μας αυτή, θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε την στήριξή μας στην πολιτική  και τι...

22-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Ο ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TCP (TransCaspianPipeline)...

Ο ΑΓΩΓΟΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TCP (TransCaspianPipeline)   Εισαγωγή: Στις 21 Ιανουαρίου 2021 υπεγράφη μια σημαντική συμφωνία μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και Τουρκμενιστάν. Μετά από σχεδόν 30 χρόνια συνομιλιών, επιχειρημάτων και απειλών, το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν συμφώνησαν να αναπτύξουν από κοινού ένα αμφισβητούμενο πεδίο υδρογονανθράκων (Dostulk), που βρίσκεται στην Κασπία Θάλασσα περίπου στο κοινό ”θαλάσσιο” όριο μεταξύ των δύο χωρών. Το γ...

22-02-2021   Εθνική Στρατηγική

Η πυραυλική επανάσταση αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου...

Η πυραυλική επανάσταση αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου   Γρίβας Κώστας   Σύμφωνα με τον στρατηγιστή Andrew Krepinevich, μια στρατιωτική επανάσταση προκύπτει όταν τεχνολογικές αλλαγές συνδυάζονται με καινοτομίες στις μεθοδολογίες, στα δόγματα μάχης και στην οργάνωση των στρατευμάτων, με αποτέλεσμα να προκύπτουν θεμελιώδεις αλλαγές στον χαρακτήρα και στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου. Αυτό ακριβώς φαίνεται πως συμβαίνει σήμερα. Έχουμε...

03-02-2021   Εθνική Στρατηγική

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΚΑΦΗ, ΑΛΛΑΓΗ ΠΛΕΥΣΗΣ Η ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ;...

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΚΑΦΗ ΑΛΛΑΓΗ ΠΛΕΥΣΗΣ Η ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ;   Εισαγωγή: Στις 28/11/2020, με το πέρας των παράνομων ερευνητικών εργασιών εντός της εν δυνάμει Ελληνικής ΑΟΖ νότια του Καστελλορίζου και εντός της περιοχής της NAVTEX 1460/20, το Τουρκικό γεωφυσικό σκάφος ORUC REIS αποσύρθηκε στο λιμάνι της Αττάλειας. Η απόσυρση προβλήθηκε από την Τουρκία σαν μια ένδειξη διακοπής των προκλήσεων στην περιοχή, εν όψει του διαφαινομένου νέου κύκλου συ...

01-02-2021   Εθνική Στρατηγική

1996 και 2020: Συμπεράσματα από τον χειρισμό των κρίσεων...

1996 και 2020: Συμπεράσματα από τον χειρισμό των κρίσεων (29 Ιανουαρίου 2021) Εικοσιπέντε χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων οι εμπειρίες μας έχουν εμπλουτιστεί και με τα συμπεράσματα της μακροχρόνιας έντασης του 2020. Ένταση πρωτόγνωρη σε διάρκεια που απαίτησε μια πρωτοφανή κοινοποίηση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων παράλληλα με πολυμέτωπη ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών. Το 1996 η μικρότερης διάρκειας όχι όμως και έντασης κρίση, λάμβανε χώρ...

31-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Τοποθέτηση ΕΛΙΣΜΕ σε δημοσίευση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας...

  Τοποθέτηση ΕΛΙΣΜΕ σε δημοσίευση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών  (ΕΛΙΣΜΕ) από την ίδρυση του (1994) επιδιώκει να συνεισφέρει, με την αδέσμευτη και την αξιόπιστη τοποθέτηση του και μέσω ενός παραγωγικού δημόσιου διαλόγου, στην υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.   Ένα από τα πολλά θέματα που το Ινστιτούτο έχει επανειλημμένα θίξει είναι αυτό της θέσπισης ενός λειτουργικού και ευέλικτου, προσαρμοσμέν...

28-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Ελληνική εθνική ασφάλεια, απολογισμός και προκλήσεις του ΣΕΑ Θ.Π.Ντόκου...

Ελληνική εθνική ασφάλεια, απολογισμός και προκλήσεις Η αγορά 18 μαχητικών αεροσκαφών Rafale από τη Γαλλία θα δώσει ένα σημαντικό ποιοτικό πλεονέκτημα στην Πολεμική Αεροπορία. Φωτ. ASSOCIATED PRESS ΘΑΝΟΣ Π. ΝΤΟΚΟΣ* 25.01.2021 • 07:41     Το 2020 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την ελληνική εθνική ασφάλεια και τη χώρα γενικότερα, τόσο λόγω των τουρκικών ενεργειών, όσο και λόγω του πανδημίας COVID-19, μιας πρωτόγνωρης κρίσης...

27-01-2021   Εθνική Στρατηγική

ΑΠΛΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΙΑΣ...

ΑΠΛΑ   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ   ΓΙΑ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΙΑΣ Δημήτρης Κ. Μπάκας    Ορθότατα, ίσως,  καταργήσαμε τις αυθεντίες, αλλά πρέπει να παραδεχθούμε, ότι και εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε αυθεντίες. Όσο «ειδικοί» και εάν είμαστε δεν είναι δυνατόν να είμαστε «ειδικοί» σε όλα τα θέματα.  Πρέπει να εμπιστευθούμε, ξανά και σοβαρά τους συνανθρώπους μας.  Το μεγάλο έλλειμμα της σημερινής Κοινωνίας μας είναι η ουσιαστική έλλειψη  της εμπιστοσύνης μεταξύ μας. Α...

16-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Εν όψει του τουρκικού κινδύνου: η αναβίωση των αξιών του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού πνεύματος...

Εν όψει του τουρκικού κινδύνου: η αναβίωση των αξιών του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού πνεύματος   Ιωάννης Σταμούλος Διδάκτωρ Φιλοσοφικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης   Μετά το πραξικόπημα του 2016, η τουρκική κυβέρνηση του Προέδρου Recep Tayyip Erdoğan εφαρμόζει έναντι της Ελλάδας, με συστηματικό τρόπο, μια στρατηγική έντασης, η οποία εκδηλώνεται με την διεξαγωγή ερευνών στην ελληνική ΑΟΖ, τη ρητορική περί αναθεώρησης...

14-01-2021   Εθνική Στρατηγική

Φοβικά Σύνδρομα και Έλλειψη Αυτοπεποίθησης, Εμπόδια στον Ελληνοτουρκικό Μαραθώνιο...

Φοβικά Σύνδρομα και Έλλειψη Αυτοπεποίθησης, Εμπόδια στον Ελληνοτουρκικό Μαραθώνιο (11 Ιανουαρίου 2021)   Το παρελθόν έτος και για διάστημα άνω των 100 ημερών, βιώσαμε στιγμές έντασης και ανησυχίας (αρνούμαι συνειδητά να χρησιμοποιήσω τη λέξη φόβο) για μια τυχαία ή προσχεδιασμένη αεροναυτική σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο ή στο Αιγαίο. Η με συνεχείς παλινδρομήσεις, τουρκική (μάλλον) προσωρινή απομάκρυνση από ακραίες προκλήσεις που ακολούθησε...

13-01-2021   Εθνική Στρατηγική
 1  2  3 

Articles tagged with: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η γεωπολιτική στο ρυθμό του κορονοϊού

on Saturday, 02 May 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Αντιστράτηγος εα, Διευθυντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

 

Η χώρα μας αντιμετωπίζει τριπλές και αλληλένδετες προκλήσεις που προκαλούν, ο κορονοϊός, η ασθενική οικονομική μας κατάσταση και οιπροκλητικές ενέργειες της Τουρκίας.

 
DKOSIG VIA GETTY IMAGES Textures courtesy of NASA: https://visibleearth.nasa.gov/images/55167/earths-city-lights, https://visibleearth.nasa.gov/images/73934/topography

Η ξαφνική εισβολή του κορονοϊού (COVID-19)συνεχώς ανατρέπει την καθημερινότητα όλων μας, συγκλονίζει την παγκόσμια οικονομία και οδηγεί τα κράτη σε λήψη πρωτόγνωρων έκτακτων περιοριστικών μέτρων. Φυσικά η προτεραιότητα σήμερα δίδεται στην αντιμετώπιση της πανδημίας με ανομολόγητη όμως την ανησυχία για την εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών και κυρίως για την πραγματική οικονομία.Ταυτόχρονα, η επέλαση της πανδημίας αναμένεται να επηρεάσει, λιγότερο ή περισσότερο, όλες τις παραμέτρους του διεθνούς ανταγωνιστικού συστήματος. Παράλληλα, έστω και πρόωρα, εμφανίζονται και τα πρώτα συμπεράσματα της «αναμέτρησης», όχι μόνο υγειονομικής φύσεως.

Προφανής η σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την καταπολέμηση της ασθένειας αλλά παράλληλα παρατηρούμε ότι τα κράτη επιλέγουν την κατά την κρίση τους, λήψη μέτρων, ενίοτε χωρίς καν να ενημερώσουν γειτονικές ή επηρεαζόμενες χώρες. Μπορεί η παγκοσμιοποίηση να κατηγορείται -ορθά μέχρι ενός βαθμού- για την εξάπλωση του ιού αλλά παράλληλα αρκετές ελπίδες της αντιμετώπισης του προβλήματος στηρίζονται στην ανεμπόδιστη διεθνή επιστημονική συνεργασία και στην ελεύθερη και ταχεία διακίνηση ιατρικών (αλλά και επισιτιστικών) υλικών.

Δυστυχώς η Ευρωπαϊκή Ένωση, για άλλη μια φορά, δεν μπόρεσε να δείξει έγκαιρα αντανακλαστικά στον τομέα της ενιαίας πρόληψηςκαι πολύ δε περισσότερο να αρθρώσει μια κοινή πολιτική αντιμετώπισης του COVID-19 με στόχο την προστασία των Ευρωπαίων πολιτών ως ολότητας σύμφωνα με τις διακηρυκτικές αρχές των ιδρυτών της. Αντίστοιχα διστακτικές φαίνονται -μέχρι και σήμερα τουλάχιστον- οι επεμβάσεις των πολιτικών και οικονομικών οργάνων και θεσμών της Ένωσης. Θα ήταν όμως ανεπίτρεπτο να μην επισημάνουμε και ορισμένα οφέλη που απορρέουν από την ένταξη μας στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα ειδικά την παρούσα στιγμή.

 

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η αποκαλούμενη «ηγέτιδα του δυτικού κόσμου» περιχαρακωμένη στο σύνθημα «AmericaFirst», φαίνεται ότι αδυνατεί να διδαχθεί από το πρόσφατο παρελθόν και να αδράξει την ευκαιρία της ανάληψης πολύπλευρων πρωτοβουλιών που παρά το αρχικό κόστος, θα επαναβεβαιώσουν την δεσπόζουσα θέση της με έμφαση στην «ήπια ισχύ». Αντίθετα η Κίναφαίνεται ότι ξεπέρασε τον εφιάλτη και με ενισχυμένη την ισχύ της, είναι έτοιμη να εκμεταλλευτεί τη θετική έκβαση του αγώνα της. Η ραγδαία μείωση της παραγωγής κινεζικών προϊόντων αναμένεται να ανακάμψει όσο φυσικά το επιτρέψει η μειούμενη ζήτηση από τον υπόλοιπο κόσμο. Η κινέζικη ηγεσία έχει μια μοναδική ευκαιρία, αναστρέφοντας την προ διμήνου δυσμενή κατάσταση και περιθωριοποίηση, να προβληθεί ως η μοναδική ικανή και υπεύθυνη χώρα που θα στηρίξει χώρες που πλήττονται από την ασθένεια. Αν μάλιστα αναλογιστούμε και τις ανάγκες που μάλλον θα προκύψουν σε χώρες του τρίτου κόσμου, αντιλαμβανόμαστε τα μακροχρόνια οφέλη των κρατών αυτών που θα μπορέσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά να συνδράμουν.

Η γειτονική μας Τουρκία, αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσει τις δραματικές συνέπειες των προσπαθειών απόκρυψης της πραγματικότητας και της κυβερνητικής ολιγωρίας. Εκτιμάται ότι οι οποιοδήποτε εξελίξεις στην εξάπλωση της νόσου δεν θα επηρεάσουν την επεκτατική πολιτική της Άγκυρας. Επιπλέον, μια έξαρση της νοσηρότητας, θα προκαλέσει λαϊκή κατακραυγή και το καθεστώς, κατά την γνωστή του τακτική, θα καταφύγει στη δοκιμασμένη μέθοδο της αναζήτησης εξωτερικών αντιπάλων. Κατά συνέπεια, μια έξαρση της νόσου στην Τουρκία μάλλον δεν απομακρύνει τον κίνδυνο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης ενώ ίσως η έκρυθμη παγκόσμια κατάσταση να βάλει σε πειρασμό ανάληψης κινήσεων υψηλού ρίσκου τους γείτονες μας.

Για άλλη μια φορά αποδεικνύεται στο επίπεδο της κρατικής αλλά και ατομικής ευθύνης και επιβίωσης, η αξία των αρχών της σύνεσης, αυτάρκειας, αυτοβοήθειας, κοινωνικής συνοχής, πρόβλεψης και ετοιμότητας για αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων. Αρχές που εξ’ ανάγκης είχαν εφαρμογή στα κράτη, κοινωνίες και οικογένειες πριν από δεκαετίες αλλά οι ξέφρενοι ρυθμοί ανάπτυξης, ένας υπερφίαλος ατομικισμός και ένα υπέργιγαντωμένο χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμέρισαν.

Σε αυτήν τη διεθνή καταιγίδα η χώρα μας αντιμετωπίζει τριπλές και αλληλένδετες προκλήσεις που προκαλούν, ο κορονοϊός, η ασθενική οικονομική μας κατάσταση και οι συνεχόμενες προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας. Όλες αυτές οι διαστάσεις της πρωτόγνωρης καταιγίδας, απομυζούν τα λιγοστά οικονομικά διαθέσιμα και απαιτούν μια εύθραυστη ισορροπία που αγγίζει τα όρια του θαύματος.

Δυστυχώς επιστημονικά δεν αποδεικνύεται ότι το ελληνικό DNA εμπεριέχει το γονίδιο της ανοσίας έναντι του κορονοϊού, όπως συμβαίνει με το DNA των γειτόνων μας (!) Ιστορικά όμως έχει αποδειχθεί περίτρανα, ότι προ εφιαλτικών εξελίξεων, υπάρχει μια μοναδική ατομική ενεργοποίηση του Έλληνα (ενδεχόμενα ένεκα του «μοναδικού» μας DNA) σε όλα τα επίπεδα και συχνά περάν των ανθρωπίνων ορίων. Βασική προϋπόθεση είναι η ορθή κινητοποίηση όλων μας εκ μέρους μιας ηγεσίας που στέκεται στο ύψος των περιστάσεων, ικανής να σχεδιάσει, να εφαρμόσει και κυρίως να εμπνεύσει και μας κάνει -έστω και παροδικά- να αντιληφτούμε την αξία του συνθήματος «μη ρωτάς τι κάνει το κράτος για εσένα αλλά εσύ για το κράτος και για τον διπλανό σου».

Χ. Κίσινγκερ: O κόσμος δεν θα είναι ποτέ πια ο ίδιος μετά τον κορωνοϊό

on Tuesday, 07 April 2020. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Την εκτίμηση του ότι η παγκόσμια πανδημία του κορωνοϊού θα μπορούσε αλλάξει για πάντα τον πλανήτη, καταθέτει μέσω άρθρου του στην εφημερίδα Wall Street Journal, ο Χένρι Κίσινγκερ.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ παραλληλίζει την σημερινή κατάσταση με τα χρόνια του Β' Παγκοσμιου Πολέμου. «Τότε η αμερικανική αντοχή κτίστηκε στη βάση ενός ανώτερου εθνικού σκοπού. Τώρα, σε μια διχασμένη χώρα, είναι απαραίτητη μια αποτελεσματική και διορατική κυβέρνηση, ώστε να ξεπεραστούν εμπόδια πρωτοφανούς μεγέθους και παγκόσμιου βεληνεκούς», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρώην Αμερικανός ΥΠΕΞ.

Και προσθέτει: «Όταν τελειώσει η πανδημία, οι θεσμοί πολλών κρατών θα θεωρηθούν αποτυχημένοι. Το αν αυτή η θέση είναι αντικειμενική δεν έχει κάποια σημασία. Η πραγματικότητα είναι ότι ο κόσμος δεν θα είναι ποτέ πια αυτός που ήταν, μετά τον κορωνοϊό. Με το να διαφωνούμε τώρα για το παρελθόν απλά καθιστά δυσκολότερο να κάνουμε αυτό που πρέπει».

«Το απόλυτο τεστ», ωστόσο, σύμφωνα με τον άλλοτε επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, «θα είναι το κατά πόσο θα μπορεί να ανασταλεί η εξάπλωση του ιού και εν συνεχεία να επιτευχθεί ο περιορισμός του, σε κλίμακα που θα επιτρέψει στους Αμερικανούς να έχουν εμπιστοσύνη στην κυβέρνησή τους».

Η προσπάθεια διαχείρισης της κρίσης, αναφέρει, παρότι μεγάλη και δύσκολη, δεν πρέπει να θέσει στο περιθώριο το καθήκον να υπάρξει μια παράλληλη διαδικασία για το πως θα περάσουμε στην μετά κορωνοϊό εποχή.

Αντλώντας μαθήματα από το Σχεδίο Μάρσαλ και το "Manhattan Project", οι ΗΠΑ θα έχουν την υποχρέωση να αναλάβουν μια μεγάλη προσπάθεια σε τρεις τομείς, προσθέτει.

Πρώτον, να στηρίξουν την παγκόσμια αντοχή απέναντι στην πανδημία. Δεύτερον, πρέπει να ξεπεράσουν την αντοχή τους, για να γιατρέψουν τις πληγές της παγκόσμιας οικονομίας. Τέλος, ως τρίτο τομέα και προϋπόθεση ο πρώην Αμερικανός ΥΠΕΞ θέτει την διαφύλαξη των αρχών της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης.

«Η πανδημία έχει πυροδοτήσει έναν αναχρονισμό, μία αναβίωση της πόλης με τα προστατευτικά τείχη σε μια εποχή που η πρόοδος εξαρτάται απολύτως από το παγκόσμιο εμπόριο και την μετακίνηση των ανθρώπων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως επισημαίνει ο Αμερικανός πολιτικός, τα δημοκρατικά κράτη πρέπει να υπερασπιστούν και να διατηρήσουν τις αξίες του Διαφωτισμού. Ακόμη, εκτιμά, ότι δεν μπορεί να βρεθεί λύση στο μεγάλο θέμα της ισχύος και της νομιμότητας ταυτόχρονα με την προσπάθεια να νικηθεί η πανδημία. «Η ιστορική πρόκληση για τους ηγέτες είναι να διαχειριστούν την κρίση, χτίζοντας παράλληλα την επόμενη μέρα. Η αποτυχία μπορεί να βάλει φωτιά στον κόσμο..», καταλήγει. 

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ανδρέας Ματζάκος*: Συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν: Συμπεράσματα για την Ελλάδα

on Thursday, 04 July 2019. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Στις 28-29 Ιουνίου συναντήθηκαν οι ηγέτες των κρατών των 20 μεγαλυτέρων οικονομιών του πλανήτη στην Οσάκα της Ιαπωνίας. Για την χώρα μας είχε μεγάλο ενδιαφέρον το αποτέλεσμα των συνομιλιών μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Τραμπ και του προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν, καθώς πολλοί ανέμεναν να ακούσουν για οικονομικές κυρώσεις που ο Τραμπ θα επέβαλε στην Τουρκία, λόγω της επιμονής της για παραλαβή τoυ Αντιαεροπορικού Συστήματος (Α/Α) S-400 από την Ρωσία.

Αντ’ αυτού, ο Τραμπ δικαιολόγησε πλήρως την απόφαση του Ερντογάν να προσφύγει στην Ρωσία για αγορά των S-400, κατηγορώντας μάλιστα την κυβέρνηση Ομπάμα, ότι δεν φέρθηκε στην Τουρκία με δίκαιο τρόπο, αρνούμενη την πώληση του αντίστοιχου αμερικανικού Α/Α συστήματος Patriot.

Γιατί όμως ο Τραμπ δεν επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία στην παρούσα φάση; Δεν συνεχίζει η αγορά του συγκεκριμένου Α/Α ρωσικού οπλικού συστήματος καθώς και η πιθανή λειτουργία του μαζί με τα αμερικανικά μαχητικά F-35, να αποτελεί ευκαιρία για την αποκάλυψη της τεχνολογίας που καθιστά τα μαχητικά αόρατα, όπως διατεινόταν η αμερικανική πλευρά; Τι συμπεράσματα μπορεί η Ελλάδα να αντλήσει από αυτήν την συνάντηση της οποίας τα αποτελέσματα δεν ήταν αυτά που περίμενε τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης;

Η θέση που υποστηρίζεται στο άρθρο είναι ότι η επιβολή οικονομικών κυρώσεων στην Τουρκία από τις ΗΠΑ, θα κατέτασσε αυτομάτως την Τουρκία, χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, στους εχθρούς της Αμερικής. Μια τέτοια ενέργεια θα διαμόρφωνε ένα πολύ κακό κλίμα εντός του ΝΑΤΟ για την Τουρκία και θα δυσκόλευε την καθημερινή λειτουργία της συμμαχίας.
Στην πρώτη παράγραφο του άρθρου θα αναλυθεί η αλληλεπίδραση F-35 και S-400, στην δεύτερη παράγραφο θα εξηγηθεί γιατί ο Τραμπ δεν επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην Τουρκία, στη συνέχεια θα δούμε ποια τα συμπεράσματα για την χώρα μας και το άρθρο θα κλείσει με επίλογο.

Αλληλεπίδραση F-35 ΚΑΙ S-400

Καθώς πλησιάζει το διάστημα για την μεταφορά των S-400 από την Ρωσία στην Τουρκία, οι ΗΠΑ, με επιστολή την 6η Ιουνίου, του πρώην ασκούντος καθήκοντα Υπουργού Εθνικής Αμύνης Patrick Sanahan προς τον Τούρκο ομόλογο του Ακάρ, είχαν διαμηνύσει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο στην Τουρκία, ότι:

- Θα σταματούσε η συμμετοχή της στο πρόγραμμα παραγωγής των F-35, την 31 Ιουλίου 2019.

- Θα σταματούσε η εκπαίδευση των Τούρκων πιλότων στις ΗΠΑ, καθ’ όσον η δεύτερη σειρά, έχει προγραμματισμένη εκπαίδευση στο διάστημα Ιουνίου-Νοεμβρίου 2019.

- Το Κογκρέσο θα εξέταζε την επιβολή οικονομικών κυρώσεων μέσω του νομοσχεδίου Countering America’s Adversaries Through Sanctions (CAATSA). Το νομοσχέδιο αυτό είχε υπογραφεί την 2α Αυγούστου 2017, για να αντιμετωπιστούν οι εχθρικές προς τα αμερικανικά συμφέροντα ενέργειες της Ρωσίας, του Ιράν και της Βορείου Κορέας.

Η επιστολή αυτή, όχι μόνο για το ύφος της, αλλά και διότι έθετε συγκεκριμένο χρονικό όριο για την μη παραλαβή των S-400, χαρακτηρίστηκε από τον Ακάρ ως εκτός συμμαχικού πνεύματος, ενώ προκάλεσε σοβαρό προβληματισμό στην Τουρκία. Προβληματισμό γιατί μια τόσο σοβαρή επιστολή, εστάλη πριν τις επαναληπτικές εκλογές για την δημαρχία της Κων/πολεως την 23η Ιουνίου, ενώ θα μπορούσε να είχε σταλεί κάλλιστα μετά.

Με την επιστολή Sanahan, φάνηκε η Αμερική να δίνει ένα τέλος στην πιθανότητα συνυπάρξεως F-35 και S-400. Παρά ταύτα ο Τραμπ στην κρίσιμη αυτή συνάντηση, δεν επέβαλε τις κυρώσεις που αρκετοί ανέμεναν. Γιατί;

Γιατί τελικώς ο Τραμπ δεν επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην παρούσα φάσης;

Οι λόγοι είναι πολλοί, για την οικονομία του χώρου θα αναφερθούν οι τέσσερις κυριότεροι:

- Οικονομικές κυρώσεις θα επιβάρυναν την ήδη βεβαρημένη τουρκική οικονομία δυσκολεύοντας την ζωή του Ερντογάν, μετά και την ήττα του υποψηφίου του ΑΚΡ στις επαναληπτικές δημοτικές εκλογές στην Κων/πολη, από τον Ιμάμογλου. Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε αναταραχή στο εσωτερικό της Τουρκίας.

- Η Τουρκία συνεχίζει να αποτελεί ανάχωμα σε πιθανή κάθοδο της Ρωσίας στην Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή. Και ο έλεγχος των στενών των Δαρδανελίων και το έδαφος της, συνεχίζουν να έχουν βαρύνουσα σημασία για την Δύση.
- Οι ΗΠΑ χωρίς να επιβάλλουν τις κυρώσεις, τουλάχιστον στην παρούσα φάση και πριν την παραλαβή από την Τουρκία των S-400, όχι μόνο δίνουν ευκαιρία στον Ερντογάν να επανεκτιμήσει την κατάσταση των σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ, αλλά και διατηρούν το δικαίωμα να μην παραδώσουν τα F-35 στην Τουρκία.

- Τέλος, στην Μέση Ανατολή είναι ήδη τεταμένη η κατάσταση με το Ιράν, μετά τις πρόσφατες δολιοφθορές σε τάνκερ στον περσικό κόλπο, για τις οποίες ΗΠΑ και Ισραήλ θεωρούν υπεύθυνο το Ιράν. Δεν θα ήταν σώφρον για τις ΗΠΑ να ανοίξουν και νέο μέτωπο και με την Τουρκία. Αν τελικώς το ανοίξουν, θα έχουν καταφέρει να έχουν ένα μεγάλο σιιτικό και ένα μεγάλο σουνιτικό κράτος απέναντι τους. Και αυτό θα ήταν μια αιτία για γενικότερη ανάφλεξη στην Μέση Ανατολή.
Όμως τι συμπεράσματα μπορεί να αντλήσει η χώρα μας από τον τρόπο που εξελίχθηκε η συνάντηση των G-20;

Συμπεράσματα για την Ελλάδα

Πολλοί εντός Ελλάδος, μετά την συνεχή τουρκική δραστηριότητα εντός της κυπριακής ΑΟΖ για την ανακάλυψη υδρογονανθράκων, με τις απειλές για γεώτρηση και εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην περιοχή του Καστελόριζου, είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους στις ενέργειες του Αμερικανού προέδρου, στην συγκεκριμένη συνάντηση των G-20, προκειμένου η Τουρκία να αισθανθεί επιτέλους διπλωματική πίεση. Φαντάζονταν ότι οι ΗΠΑ θα σχημάτιζαν μια ομπρέλα προστασίας των ελληνικών συμφερόντων στην ΝΑ Μεσόγειο.

Είχαν δημιουργηθεί δηλαδή προσδοκίες πέραν κάθε λογικής, μια πολιτική οντότητα, η Ελλάδα, να εξαρτά την στρατηγική της για την προώθηση ζωτικών συμφερόντων της, από τις ενέργειες τρίτης χώρας. Χωρίς η Ελλάδα να έχει πρόθεση και σχέδιο να χρησιμοποιήσει τους συντελεστές ισχύος της για την υποστήριξη των δικών της συμφερόντων. Και αυτό κατά παράβαση μιας από τις βασικές αρχές της ρεαλιστικής σχολής των διεθνών σχέσεων, της αυτοβοηθείας (selfhelp), που λέει ότι, αν δεν έχεις την δυνατότητα ως κράτος στο άναρχο διεθνές σύστημα να υπερασπίσεις τα ζωτικά σου συμφέροντα, ουδείς άλλος θα το κάνει για σένα. Ότι όρους και να έθεσε η αμερικανική διοίκηση σχετικώς με το θέμα των S-400 στην Τουρκία, το έκανε για την προάσπιση των δικών της συμφερόντων. Ουδόλως σκέφτηκε τα ελληνικά συμφέροντα, όπως είναι απολύτως λογικό, πριν θέσει περιορισμούς στην Τουρκία.

Επίλογος

Το αμερικανικό νομοσχέδιο CAATSA, συντάχθηκε για να αντιμετωπίσει τις εχθρικές ενέργειες κατά αμερικανικών συμφερόντων, δηλαδή της Ρωσίας στην Ευρώπη και την Ευρασία, των ενεργειών του Ιράν για αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Κορέας στην κορεατική χερσόνησο. Εάν οι ΗΠΑ ενέτασσαν τόσο εύκολα και την Τουρκία στις προβλέψεις του ιδίου νομοσχεδίου, τότε θα έριχναν νερό στον μύλο της Ρωσίας, η οποία θα είχε επιτύχει πράγματι ρήξη στην νοτιανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Θα είχε επιτύχει η Ρωσία μια άνευ προηγουμένου αναστάτωση στο ΝΑΤΟ, με μια χώρα μέλος του να αντιμετωπίζεται ως εχθρική χώρα από την ίδια την συμμαχία. Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία έχει λευκή κάρτα να ενεργεί κατά των συμφερόντων της Αμερικής ή του ΝΑΤΟ, ή ότι δεν μπορεί να τις επιβληθούν κυρώσεις σε μεταγενέστερο στάδιο.

Σε ότι αφορά την χώρα μας, η Ελλάδα πρέπει να συντάξει το γρηγορότερο δυνατόν Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας, προκειμένου να αντιμετωπίσει απειλές κατά των συμφερόντων της και μάλιστα των ζωτικών και, να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες για την προώθηση τους. Χωρίς ένα τέτοιο σχέδιο, κάθε γεγονός που θα συμβαίνει ειδικώς με την Τουρκία, θα εξελίσσεται σε κρίση. Κάθε νέο γεγονός θα μας αιφνιδιάζει. Και όταν αιφνιδιάζεσαι, ενεργείς σπασμωδικά, χωρίς λογική αλληλουχία αντιδράσεων, χωρίς να γνωρίζεις τι περιμένεις να επιτύχεις σε κάθε πιθανή ενέργεια της Τουρκίας και όχι μόνο. Και ας σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν είναι καθόλου απρόβλεπτη. Πριν ενεργήσει, αναγγέλλει τι θα κάνει και στη συνέχεια το κάνει.


* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MSc στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών. 

Νατάσα Στασινού*: Η νέα... αταξία πραγμάτων. Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις

on Friday, 31 August 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Πέντε πηγές αστάθειας στο διεθνές περιβάλλον - Σε έξαρση πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές συγκρούσεις
Το γεωπολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα, με τις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν το όπλο των οικονομικών κυρώσεων και των εμπορικών εμποδίων κατά πάντων. Ιράν, Ρωσία, Κίνα προχωρούν σε αντίποινα. Η Τουρκία βυθίζεται σε οικονομική κρίση, που πυροδοτεί φόβους «διάχυσης» και προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές. Η προσφυγική κρίση και κρίση ταυτότητας στην Ευρώπη καλά κρατεί. Πολιτικές αναταράξεις από την Αφρική έως τη Λατινική Αμερική προκαλούν διεθνή ανησυχία και τα «εύθραυστα» κράτη, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ, πολλαπλασιάζονται. Καλώς ήρθατε στη νέα… αταξία πραγμάτων.

 

Ζούμε σε μία εποχή αναφλέξεων, με τις συγκρούσεις, πολιτικές, οικονομικές και πολεμικές, σε έξαρση. Μία εποχή αντιπαράθεσης ανάμεσα στο κλειστό και το ανοιχτό, στο εθνικό και το πολυμερές, τις δυνάμεις που θέλουν διατήρηση του status quo και εκείνες που επιδιώκουν να το ανατρέψουν. Η νέα πραγματικότητα «συνοψίζεται» στα ακόλουθα πέντε στοιχεία:

 

 

1. Νέος ψυχρός πόλεμος
Αν στον Ψυχρό Πόλεμο, που διήρκεσε από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, είχαμε ένα ξεκάθαρο δίπολο, σήμερα οι μεγάλοι παίκτες και οι δυνητικές συμμαχίες έχουν αυξηθεί και οι κανόνες του παιχνιδιού είναι πολυσύνθετοι. Η 25ετής περίοδος αμερικανικής ηγεμονίας φτάνει στο τέλος της και χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και φυσικά και η Ε.Ε. -ακόμη και εν μέσω κρίσεων και αμφισβητήσεων- διεκδικούν τον δικό τους χώρο. Τα στρατόπεδα δεν είναι ξεκάθαρα χαραγμένα. Ενώ ΗΠΑ, Βρετανία και Ε.Ε. δημιουργούν ενιαίο μέτωπο κατά της Ρωσίας με αφορμή την υπόθεση Σκρίπαλ ή εξαιτίας των διαφορετικών στρατηγικών και επιδιώξεων στη Συρία, δίνουν μεταξύ τους μάχες για το εμπόριο, τον ρόλο διεθνών οργανισμών, τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ, τα ενεργειακά δίκτυα, τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Και ενώ όλοι στη Δύση ορθώνουν τείχη κατά της κινεζικής «επέλασης» σε υποδομές και τεχνολογικό κλάδο, κάποιοι σπεύδουν παράλληλα να δώσουν το «παρών» στο νέο Δρόμο του Μεταξιού, ενώνοντας δυνάμεις με τον «δράκο». Όλοι εναντίον όλων, αλλά και όλοι πιθανοί σύμμαχοι.

2. Άνοδος αυταρχικών ηγετών
Τα τελευταία χρόνια διαβάζουμε συνεχώς ότι η δημοκρατία απειλείται, ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία νέα παγκόσμια κρίση πολιτικής νομιμοποίησης, η οποία προσφέρει ευκαιρίες και χώρο σε αυταρχικούς ηγέτες, οπαδούς ανελεύθερων καθεστώτων. «Από τη Βραζιλία έως την Ισπανία και από την Γκάμπια έως την Ταϊλάνδη, η ίδια η φύση της διακυβέρνησης, δημοκρατική ή μη, αμφισβητείται εντόνως από τους πολίτες με διαδηλώσεις» γράφει ο ξένος Τύπος. Αναβιώνει το προφίλ του παντοδύναμου ηγέτη, που συγκεντρώνει στα χέρια του κάθε δυνατή εξουσία, χρίζει εαυτόν ισόβιο αυτοκράτορα, βγάζει από τη μέση κάθε είδους αντίπαλο με «εκστρατείες κατά της διαφθοράς», συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και πάντα με νοσταλγία για κάποιο «ένδοξο παρελθόν» και «όραμα» για το μέλλον.

3. Κρίση ταυτότητας
Ποιοι είμαστε και πού ανήκουμε; Τα ερωτήματα αυτά έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο. Κυριαρχούν στην αντιπαράθεση για την προσφυγική κρίση και το νέο χάσμα Ανατολής- Δύσης που έχει ανοίξει στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν καθοριστικό ρόλο σε όλες τις μεγάλες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, ακόμη και στο δημοψήφισμα για το Brexit. Με την παγκοσμιοποίηση, τα ανοιχτά σύνορα και το ελεύθερο εμπόριο, που έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια στις αναδυόμενες οικονομίες, αλλά άφησαν στην πλευρά των «ηττημένων» ή «ξεχασμένων» τους μικρομεσαίους των ανεπτυγμένων οικονομιών, να δέχονται πυρά και την πολυπολιτισμικότητα να αμφισβητείται, τα εθνικιστικά, αντιμεταναστευτικά αφηγήματα κερδίζουν έδαφος. Η ρητορική μίσους, διχασμού, η απόρριψη του Άλλου ανεβαίνουν επικίνδυνα. Και ας μη σκεφτεί κανείς ότι αυτά είναι «προνόμιο» της Ε.Ε. ή της Αμερικής του Τραμπ. Από τη Μιανμάρ και την κρίση των Ροχίνγκια έως το Νότιο Σουδάν, τα σημεία ανάφλεξης πολλά.

4. Εμπορικά τείχη
Τα παραπάνω συνοδεύονται και από μία στροφή στον οικονομικό εθνικισμό και τον εμπορικό προστατευτισμό. Οι κόντρες των ΗΠΑ με Ε.Ε., Κίνα, Καναδά και μικρότερους εμπορικούς εταίρους θα μπορούσαν να σημάνουν τον θάνατο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και του πολυμερούς συστήματος διαπραγματεύσεων. Ήδη, ακόμη και οι χώρες που επισήμως υπερασπίζονται την υφιστάμενη δομή του παγκόσμιου οικονομικού και εμπορικού συστήματος στρέφονται στη λύση των διμερών συμφωνιών και φροντίζουν να ορθώσουν εμπόδια σε δυνάμεις που θεωρούν ότι τους απειλούν.

5. Νομισματικά παιχνίδια
Η μάχη στο εμπορικό και γεωπολιτικό πεδίο συνοδεύεται αναπόφευκτα από έναν «πόλεμο» στην αγορά συναλλάγματος. Η Κίνα αφήνει το νόμισμά της να υποτιμηθεί, θέλοντας να αντισταθμίσει με αυτόν τον τρόπο τον αντίκτυπο των αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές της. Άλλες αναδυόμενες οικονομίες δεν έχουν επιλογή. Βλέπουν τα νομίσματά τους σε ελεύθερη πτώση και το αμερικανικό δολάριο να απογειώνεται εξαιτίας της πολιτικής των κυρώσεων, που ακολουθεί ο Τραμπ, αλλά και της στροφής της Fed σε περιοριστική νομισματική πολιτική. Το αμερικανικό νόμισμα, που καλύπτει περίπου το 60% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, το 80% των παγκόσμιων πληρωμών και σχεδόν το 100% των συναλλαγών πετρελαίου και ενέργειας, είναι μία πανίσχυρη δύναμη. Και η απότομη ανατίμησή του θα μπορούσε να αποδειχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πηγές αστάθειας.

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

*Νατάσα Στασινού:

Δημοσιογράφος στην εταιρεία Ναυτεμπορικη
Πρώην σύνταξη ειδήσεων στην εταιρεία ΕΡΤ Α.Ε.
Σπούδασε Διεθνείς και ευρωπαϊκές σπουδές στο Εθνικο & Καποδιστριακο Πανεπιστημιο Αθηνων
Σπούδασε Δημοσιογραφία στο Panteion University

28/10/2016. Η Δύση χάνει την κυριαρχία της στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων

on Friday, 28 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

28/10/2016.  Η Δύση χάνει την κυριαρχία της στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων

Του Philip Stephens

Η παγκόσμια τάξη που δημιουργήθηκε μετά τον ψυχρό πόλεμο απειλείται. Η άνοδος της Κίνας και τα προβλήματα σε ΗΠΑ και Ευρώπη ανακατεύουν την παγκόσμια τράπουλα. Νέοι κίνδυνοι αναδύονται στην ανατολική πλευρά του πλανήτη.
Ήταν μόλις προχθές που οι πλούσιες δημοκρατίες φαντάζονταν μια παγκόσμια τάξη μετά τον ψυχρό πόλεμο, βασισμένη στις δικές τους ιδέες. Τώρα τρέχουν μακριά από τον κόσμο.
Υπήρχαν τρεις πυλώνες για τη νέα τάξη πραγμάτων. Ως ένας καλοκάγαθος ηγεμών, οι ΗΠΑ θα εγγυούνταν την παγκόσμια ειρήνη και θα προωθούσαν τη διάδοση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η Ευρώπη θα εξήγαγε το μοντέλο της μεταμοντέρνης ολοκλήρωσης στους γείτονές της και πέρα από αυτούς -θυμάστε εκείνες τις προβλέψεις ότι η Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας θα μοιάζει σύντομα σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση; Μια υποχωρούσα Ρωσία θα ακολουθούσε την Κίνα και τις ανερχόμενες δυνάμεις της Ανατολής και του Νότου στην αναγνώριση του εθνικού πλεονεκτήματος να γίνουν μέτοχοι του συστήματος που σχεδίασε η Δύση.
Αυτά ήταν τότε. Οι ΗΠΑ είναι ακόμα, με μικρή απόκλιση, η διαπρεπής δύναμη, αλλά ανεξάρτητα από το εάν η Χίλαρι Κλίντον ή ο Ντ. Τραμπ κερδίσουν τις εκλογές τον Νοέμβρη, η εγχώρια πολιτική ώθηση είναι να τραβηχτεί από τον κόσμο.
Η Ευρώπη είναι πολύ απασχολημένη με το να γεμίζει τα κενά του δικού της σχεδίου, ώστε να προσέχει τι συμβαίνει αλλού. Βυθισμένη στις κρίσεις –την ευρωζώνη, το προσφυγικό και πρόσφατα το Brexit-, είναι μια ήπειρος που έχασε τη δυνατότητα να σκέφτεται στρατηγικά. Εν τω μεταξύ, Κίνα και Ρωσία δεν έχουν έφεση στο να δεχτούν τους κανόνες που έγραψαν οι ΗΠΑ.
Τι συνέβη; Ο πόλεμος στο Ιράκ σκόπευε να επιδείξει την ισχύ της αμερικανικής δύναμης, αντ’ αυτού έθεσε τα όριά της. Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2007-2008 εξέθεσε με σκληρό τρόπο τις αδυναμίες του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.
Τα όνειρα ενοποίησης της Ευρώπης γκρεμίστηκαν από το σοκ στην ευρωζώνη. Η Κίνα αναπτύχθηκε πολύ γρηγορότερα απ’ ό,τι κανείς περίμενε, επιταχύνοντας την ανακατανομή δυνάμεων στο παγκόσμιο σύστημα.
Ο κοινός εχθρός τώρα είναι ο εθνικισμός. Στις ΗΠΑ παίρνει τη μορφή του «η Αμερική πρώτα», ορισμένοι λένε «απομονωτισμός». Για τον Βλ. Πούτιν, ο ένοπλος ρεβανσισμός είναι ό,τι του έχει απομείνει: Η Ρωσία είναι αδύναμη σε όλες τις διαστάσεις δύναμης εκτός της στρατιωτικής. Η Ευρώπη με τον λαϊκισμό και εξουσιαστές σε μέγεθος τσέπης -όπως ο Viktor Orban της Ουγγαρίας- ξεχνά τα μαθήματα της ιστορίας. Η Κίνα θέλει να εξαλείψει 100 χρόνια ταπείνωσης. Μπορείς να πεις ότι όλοι είναι αντιδυτικοί τώρα.
Θυμήθηκα το μέγεθος της παρεξήγησης και της έλλειψης εμπιστοσύνης σε μια συνάντηση στο Πεκίνο αυτή την εβδομάδα. Το ετήσιο forum ασφάλειας Xiangshan είναι το μέρος όπου η στρατιωτική και πολιτική ελίτ της Κίνας μιλά στον κόσμο. Είναι ένα συναρπαστικό γεγονός για έναν δυτικό, ένα μέρος όπου οι φωνές των Ευρωπαίων και των Αμερικανών πρέπει να ανταγωνιστούν για τον χρόνο στο podium με αυτές από έθνη όπως η Καμπότζη, η Μογγολία και φυσικά, τον βολικό σύμμαχο της Κίνας, τη Ρωσία.
Το θέμα που επιλέχθηκε για το 2016 είναι η αναζήτηση ενός «νέου μοντέλου διεθνών σχέσεων». Το υποσυνείδητο μήνυμα ήταν ότι η Δύση πρέπει να αναγνωρίσει ότι η «παλαιά τάξη» έχει παρέλθει και είναι καιρός να συνεργαστεί με την Κίνα για τη συνδιαμόρφωση του αντικαταστάτη της.
Οι συζητήσεις στη Δύση για προσαρμογή του υπάρχοντος μοντέλου ώστε να περιλαμβάνει το Πεκίνο απέτυχαν να αναγνωρίσουν ότι αυτό που χρειάζεται είναι κάτι εντελώς ξεχωριστό. Πάνω απ’ όλα οι ΗΠΑ, ως ξένος στην ανατολική Ασία, πρέπει να προσαρμοστεί σε νέες πραγματικότητες. Το σύστημα συμμαχιών του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα δεν χωρά στις γεωπολιτικές πραγματικότητες από την άνοδο της Κίνας.
Εκτός από κάποιες αιχμηρές λέξεις για την αποφασιστικότητα του Πεκίνου να προστατεύσει τα συμφέροντά του στη θάλασσα της Νότιας Κίνας, η γλώσσα των οικοδεσποτών ήταν κατευναστική. Η Κίνα αναζητά θετική συνεργασία και είναι αποφασισμένη να αποφύγει την «παγίδα του Θουκυδίδη», μια σύγκρουση μεταξύ μιας καθιερωμένης και μιας ανερχόμενης δύναμης. Αλλά η νέα τάξη πραγμάτων δεν μπορεί να μοιάζει με την παλαιά.
Σαν τι θα μοιάζει τότε; Ακούς συζητήσεις στο παρασκήνιο για ένα νέο κονσέρτο των μεγάλων δυνάμεων που θα μοιάζει με τη δουλειά του Μέτερνιχ στο Συνέδριο της Βιέννης τον 19ο αιώνα. Ή ίσως μια σειρά περιφερειακών ισορροπιών δυνάμεων με τις ΗΠΑ και την Κίνα στην κορυφή; Μια λιγότερο αισιόδοξη άποψη είναι ότι η τάση απλά θα αντικατασταθεί από «μισοοργανωμένη» ακαταστασία.
Υπάρχει όμως μια διαφορετική σχολή σκέψης, πείτε την ρεαλισμό, πραγματισμό ή περισσότερο ρεαλιστικά, μοιρολατρία, η οποία λέει ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα. Αργότερα ή νωρίτερα, αυτός ο πολύπλοκος κόσμος θα βρει μια νέα ισορροπία. Άσε τα κράτη να λύσουν τα προβλήματα και τις συγκρούσεις τους, προτείνουν οι υποστηρικτές της. Μια νέα ισορροπία θα εμφανιστεί εντέλει.
Το πρόβλημα είναι ότι το «εντέλει» μπορεί να είναι πολύ αργά. Η Μέση Ανατολή φλέγεται και η Ρωσία θέλει να ανατρέψει τη μετά τον ψυχρό πόλεμο κατάσταση στην Ευρώπη, αλλά το πραγματικά επικίνδυνο πεδίο ανάφλεξης για τις μεγάλες δυνάμεις είναι στην ανατολική Ασία. Προσθέστε το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας στις περιφερειακές αντιπαλότητες στην Ανατολική και Νότια θάλασσα της Κίνας και δεν είναι δύσκολο να δεις τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-Κίνας να μετατρέπεται σε αντιπαράθεση και χειρότερα.
Ο κόσμος είναι σε κρίσιμο σημείο. Η μετά τον ψυχρό πόλεμο διευθέτηση, οργανωμένη γύρω από την αδιαμφισβήτητη δύναμη των ΗΠΑ, δυτικά σχεδιασμένων παγκόσμιων θεσμών, πολυμερείς κανόνες και νόρμες, έχει διαβρωθεί. Ο κανόνας της δύναμης έρχεται σε προστριβή με τον κανόνα του δικαίου, ο εθνικισμός με τον διεθνισμό.
Κάποιοι πιστεύουν ότι η απλή πραγματικότητα της οικονομικής αλληλεξάρτησης θα σώσει την κατάσταση, οι συγκρούσεις θα έχουν μόνο ηττημένους. Αλλά η δυναμική μπορεί να λειτουργήσει προς άλλη κατεύθυνση. Δεν είναι τυχαίο που το ΔΝΤ στην τελευταία έκθεσή του αναφέρει τα «πολιτικά ρίσκα» ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία.
Το φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο εξαρτάται πάνω απ’ όλα από την παγκόσμια ασφάλεια.

Αναδημοσίευση από:  http://bit.ly/2eJKpFu

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ;

on Wednesday, 10 March 2021. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Του Λεόντιου Πορτοκαλάκη, Τοπογράφος Μηχ., M.Sc., Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ;

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στις 18/3/2021 η Αίγυπτος προκήρυξε 24 “οικόπεδα” για έρευνα υδρογονανθράκων (Σχήμα 1). Εξ’αυτών, τα εννέα (9) βρίσκονται σε θαλάσσια περιοχή τα δώδεκα (12) στην δυτική έρημo (western desert) και τα τρία (3) στον κόλπο του Σουέζ (Eρυθρά θάλασσα). Εκ των  εννέα  θαλάσσοτεμαχίων (Σχήμα 1 – πράσινα πολύγωνα), τα τρία εξ’αυτών βρίσκονται  δυτικά και μέσα στην περιοχή που πρόσφατα  οριοθετήσαμε ΑΟΖ με την Αίγυπτο (Σχήμα 2),  ενώ τα υπόλοιπα έξι (6) βρίσκονται ανατολικά.

 

Σχήμα 1: Αρχικός χάρτης προκήρυξης των Αιγυπτιακών οικοπέδων για έρευνα Υ/Α

 Εκ των τριών δυτικών θαλασσοτεμαχίων, και συγκεκριμένα για την θέση των δύο εξ’αυτών (EG-MED-W11 και EG-MED-W18), δημιουργήθηκε σοβαρό θέμα υπέρβασης της περιοχής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου ανατολικά του 28ου μεσημβρινού και δυτικά του 26ου μεσημβρινού (τμήματα με μωβ χρώμα), χωρίς να ειδοποιηθεί γι’ αυτό η Ελλάδα όπως θα έπρεπε (Σχήμα 2) (το γαλάζιο τμήμα είναι μέρος της εν δυνάμει Λιβυκής ΑΟΖ που ανήκει και αυτό στο EG-MED-W11 ).

 

Σχήμα 2: Προεκτάσεις των θαλασσοτεμαχίων ένθεν και ένθεν των μεσημβρινών 26 και 28 μοιρών

 

Το Υπουργείο Εξωτερικών, όπως φάνηκε αντέδρασε άμεσα και μετά την επίσκεψη του υπουργού στο Κάϊρο και συνεργασίας του  με τον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών δηλώθηκε στα ΜΜΕ ότι το πρόβλημα (το οποίο ονομάσθηκε τεχνικό), λύθηκε και η Αίγυπτος θα διορθώσει άμεσα τους αρχικούς χάρτες.

Πράγματι σε μέσα δημοσιότητας αναρτήθηκε (με παράξενα ιδιαίτερη ταχύτητα) και χαιρετίσθηκε ο διορθωμένος χάρτης (Σχήμα 3) που δείχνει ότι η Αίγυπτος διόρθωσε την επέκταση του θαλασσοτεμαχίου  EG-MED-W18 ανατολικά και πλέον δεν υπερβαίνει τον 28ο μεσημβρινό.

 

Σχήμα 3: “Διορθωμένος” χάρτης προκήρυξης των Αιγυπτιακών οικοπέδων για έρευνα Υ/Α

ΑΝΑΛΥΣΗ

Παρατηρώντας την νέα διαδικασία που εξελίχθηκε  θα ήταν χρήσιμο να κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις:

  1. Στην προσπάθεια να έχουμε ακριβέστερες εκτιμήσεις από ότι στο παρελθόν και επειδή δεν έχουν δημοσιευθεί οι ακριβείς συντεταγμένες των θαλασσοτεμαχίων καθώς και το γεωδαιτικό σύστημα στο οποίο αναφέρονται (όπως θα έπρεπε), έγινε χάραξη ενός κανάβου πάνω στον δημοσιευθέντα χάρτη, που βοηθά να εκτιμήσουμε καλύτερα τις ακριβείς θέσεις των θαλασσοτεμαχίων (Σχήμα 4). Βλέπουμε χαρακτηριστικά ότι π.χ η κορυφή του θαλασσοτεμαχίου EG-MED-W18 καθώς και όλη η ανατολική πλευρά του  είναι πάνω στον 28ο μεσημβρινό, η αριστερή πάνω κορυφή του  EG-MED-W11 είναι στον 26ο μεσημβρινό, η δεξιά πάνω κορυφή του είναι στον 27ο μεσημβρινό, η κάτω αριστερή κορυφή του ιδίου τεμαχίου είναι πάνω στο 33ο παράλληλο κ.ο.κ, προσέγγιση βέβαια που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αν είχαμε τις ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες των θαλασσοτεμαχίων.    

 

Σχήμα 4: “Διορθωμένος” χάρτης προκήρυξης των Αιγυπτιακών οικοπέδων με κάναβο.

  1. Η μεθοδολογία των οριοθετήσεων των οικοπέδων που πρέπει να δοθούν προς παραχώρηση, όπως γίνεται σε κάθε χώρα, δεν είναι μια διαδικασία που ανατίθεται σε  οιουσδήποτε, αλλά είναι έργο εξειδικευμένων επιστημόνων, που γνωρίζουν τι σημαίνει έρευνα για την ανακάλυψη και παραγωγή υδρογονανθράκων, σχεδιάζονται βάσει επιδιώξεων και σκοπιμοτήτων επιστημονικών, πολιτικών, κλπ., εκτιμάται ποιο θα πρέπει να είναι το μέγεθος τους, ποια θα είναι η  διεύθυνση τους, ποια θα είναι η περιοχή που περικλείουν κλπ., ώστε να κάνουν δελεαστικές τις περιοχές αυτές  προς τις πετρελαϊκές εταιρίες που θα λάβουν μέρος στον διαγωνισμό για την κατακύρωσή τους σε αυτές  και συγχρόνως ενσωματώνουν μια στρατηγική του Κράτους που τα εκπονεί.

Η υπέρβαση των ορίων της περιοχής της οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου που έγινε με την εκπόνηση και δημοσίευση του σχετικού χάρτη των προκηρυχθέντων “οικοπέδων” (Σχήμα 1), δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αθώα, έστω και εάν μεταγενέστερα φαίνεται ότι διορθώθηκε (Σχήμα 3). Αποκάλυψε προθέσεις και σκοπιμότητες, ιδιαίτερα όταν τμήμα του βόρειου άκρου του οικοπέδου αυτού (EG-MED-W18) μετά τον 28o μεσημβρινό φαινόταν ότι ακολουθούσε την προταθείσα από την Τουρκία γραμμή οριοθέτησης μεταξύ αυτής και της Αιγύπτου, που ως γνωστόν έθιγε την εν δυνάμει (γιατί δεν έχει οριοθετηθεί μέχρι σήμερα στην περιοχή αυτή) Ελληνική ΑΟΖ (Σχήμα 5).

 

Σχήμα 5: Γενική θεώρηση της θέσης ανάπτυξης των εννέα (9) θαλασσοτεμαχίων

 

  1. Στον διορθωμένο χάρτη (Σχήμα 3), παρατηρούμε ότι η μόνη αλλαγή που έγινε σε σχέση με τον παλαιό χάρτη (Σχήμα 1), ήταν γι’ αυτό το θαλασσοτεμάχιο. Το μέγεθος του διαμορφούμενου νέου EG-MED-W18 (Σχήμα 6-με κόκκινη διαγράμμιση), αναφέρθηκε ότι ήταν μικρότερο του αρχικού, αλλά με προσεκτικότερη παρατήρηση διαπιστώνεται ότι μπορεί να μην προεκτείνεται ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, στην πραγματικότητα όμως επεκτείνεται νοτιότερα και είναι μεγαλύτερο από το αρχικό κατά 712 τετρ. χλμ. (4431-3719) όπως προκύπτει από τα αντίστοιχα εμβαδά του ίδιου θαλασσοτεμαχίου στους δύο χάρτες (Σχήματα 1,3).

 

 

Σχήμα 6: Νέα διαμόρφωση του θαλασσοτεμαχίου EG-MED-W18 ( κόκκινη διαγράμμιση)

   

  1. Δεν έγινε ανάλογη διόρθωση και στο οικόπεδο EG-MED-W11, που υπερβαίνει και αυτό όπως φαίνεται στο σχήμα 6 τον 26ο  μεσημβρινό προς τα δυτικά, εκ της οποίας υπέρβασης ένα μέρος (μικρό κόκκινο τρίγωνο) βρίσκεται εντός της  Ελληνικής ΑΟΖ. Η υπέρβαση αυτή - που δεν διορθώθηκε- εκτιμάται ότι είναι πιο σοβαρή από αυτήν του  θαλασσοτεμαχίου EG-MED-W18. Και αυτό διότι η υπέρβαση αυτή, θίγει την μονομερώς ορισθείσα ΑΟΖ από την Ελλάδα (με προβλεπόμενη από την σύμβαση του Montego Bay 82 διαδικασία)  βάσει του Ν.4001/11, που μας επέτρεψε να ορίσουμε θαλασσοτεμάχια νότια της Κρήτης και να τα προκηρύξουμε.

Με προσεκτικότερη παρατήρηση φαίνεται ότι αυτό το τρίγωνο βρίσκεται στην ουσία μέσα στο θαλασσοτεμάχιο 20 της Ελλάδας. Αν λοιπόν π.χ στο μέλλον, σε αυτή την προκήρυξη των Αιγυπτιακών οικοπέδων, πλειοδοτήσει για το οικόπεδο αυτό (EG-MED-W11), π.χ μια εταιρία Τουρκικών συμφερόντων (που πιστεύω ότι θα δώσει πολλαπλάσια τιμή για να το αποκτήσει), θα μπορεί να κάνει δυνητικά γεώτρηση μέσα σε αυτό το τρίγωνο, δηλαδή μέσα στο οικόπεδο 20, δηλαδή μέσα στην Ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα!

  1. Με την προκήρυξη αυτή φαίνεται ότι η Αίγυπτος βιάζεται να κατοχυρώσει τα δικαιώματά της στην περιοχή αυτή, που δυστυχώς περιέχει τμήμα Ελληνικής ΑΟΖ,  το οποίο  με την θέλησή μας (λόγω ευρύτερων γεωπολιτικών εκτιμήσεων) παραδώσαμε και κάτω από τα οποία βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος της ελπιδοφόρου περιοχής για υδρογονάνθρακες, της λεκάνης του Ηροδότου.
  2. Παράλληλα (αν δεν προβλεφθεί στις μελλοντικές συμβάσεις που θα συναφθούν με τις πετρελαϊκές Εταιρίες οι οποίες θα πλειοδοτήσουν για να αναλάβουν την έρευνα σε αυτά τα θαλασσοτεμάχια), τα σημεία Α και Ε (ακραία σημεία της ορισθείσης μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας -Αιγύπτου) (Σχήμα 2), χάνουν την δυνατότητα να μετακινηθούν (η στην καλύτερη περίπτωση η διαδικασία δυσκολεύεται πολύ), όπως προβλέπεται από την σύμβαση μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου (αρθρ.1-παράγραφος δ). (https://www.in.gr/2020/08/29/politics/diplomatia/aytes-einai-oi-symfonies-tis-elladas-aigypto-kai-italia-gia-aoz-fek/), ώστε να βοηθήσουν μελλοντικές  διευθετήσεις, στην προσπάθεια ολικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου ένθεν και ένθεν του 26ου και 28ου μεσημβρινού και πιθανόν να δημιουργούν τετελεσμένα.
  3. Άλλη μια παρατήρηση που δεν έγινε αρχικά αντιληπτή, είναι ότι η περιοχή μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ  μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου (βλ. παραπάνω site) που έγινε, δεν είναι μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού αλλά μεταξύ του 26ου και του 27° 59´ 02” μεσημβρινού (βλ. το πιο πάνω site), χωρίς να υπάρχει εξήγηση αλλά και δικαιολογία γι’ αυτό μέχρι σήμερα. Έτσι και με την νέα διόρθωση του θαλασσοτεμαχίου EG-MED-W18, πάλι υπάρχει μια υπέρβαση του ορίου της συμφωνίας κατά 58 “ τόξου. Δηλαδή από τον    27° 59´ 02” μεσημβρινό μέχρι τον 28° 00´ 00”  μεσημβρινό. Το μήκος  αυτό  της διαφοράς των 58’’ τόξου σε ένα γεωγραφικό πλάτος των 33 μοιρών, προσδιορίζει (στον παράλληλο κύκλο), ένα γραμμικό μήκος : 58’’*31μ.* (cos33)= 58*31*0.83867056794=1500 μέτρα περίπου.

Με συνολικό  μήκος της ανατολικής πλευράς ΑΑ’’ (διεύθυνση Βορράς-Νότος) του νέου θαλασσοτεμαχίου EG-MED-W18 περίπου 116 χλμ., προκύπτει μια έκταση 174 τετρ. χλμ. περίπου(1,5 χλμ.*116 χλμ.) (Σχήμα 7- μπλέ ζώνη) που βρίσκεται έξω από την περιοχή οριοθέτησης ΑΟΖ που κάναμε με την Αίγυπτο.

 Αν λοιπόν αυτό το θαλασσοτεμάχιο, δοθεί σε πετρελαϊκές Εταιρίες, αυτές θα έχουν πάλι δικαίωμα να κάνουν γεώτρηση μέσα στην εν δυνάμει Ελληνική ΑΟΖ, ανατολικά του 27° 59´ 02”  ( Σχήμα 2-περιοχή με γαλάζιες τελείες) αφού  τμήμα της μπλέ ζώνης των 174 τετρ. χλμ. (Σχήμα 7- τμήμα ΑΑ’ εμβαδού περίπου 84 τετρ. χλμ.)  βρίσκεται μέσα σε αυτήν. Βέβαια η εν δυνάμει Ελληνική ΑΟΖ βάσει της οριοθέτησης που προβλέπεται από την σύμβαση του Montego Bay 82  και με βάση την μέση γραμμή είναι ανατολικά ολόκληρου του 28ου μεσημβρινού (Σχήμα 8), αλλά εστιάζουμε στην περιοχή που άμεσα θίγεται από την παραπάνω οριοθέτηση.

 

Σχήμα 7: Εμβαδόν του EG-MED-W18 που περιλαμβάνεται ανατολικά του 27° 59´ 02”μεσημβρινού μέχρι τον 28ο ( μπλε κάθετη ζώνη= 174 τετρ. Χλμ.).

  1. Φαίνεται λοιπόν ότι οι απαιτούμενες διορθώσεις που έγιναν δεν είναι ολοκληρωμένες, δεν μελετήθηκαν επισταμένα στο σύνολο  και δεν αξιολογήθηκαν όσο έπρεπε στις λεπτομέρειες, αποτελώντας κερκόπορτες για την μελλοντική προσβολή της Ελληνικής ΑΟΖ, που αν δεν κλείσουν τώρα θα είναι αδύνατον να κλείσουν αργότερα, εκτιμώντας το πως η Τουρκία εκμεταλλεύεται και δημιουργεί τετελεσμένα που δεν λύνονται, σε κάθε δικό μας λάθος η αβλεψία ( βλέπε Κύπρος) .

 

Σχήμα 8: Ελληνική ΑΟΖ

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ-ΠΡΟΤΑΣΗ

Έστω και καθυστερημένα και μετά από αυτά τα λάθη και αβλεψίες που έγιναν, πρέπει να κλείσουν άμεσα όλες αυτές οι κερκόπορτες, σε αγαστή συνεργασία με τον φίλο λαό της Αιγύπτου, ώστε να αποσοβηθεί στο μέλλον οιαδήποτε αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας, τα οποία μόνον εμείς φαίνεται ότι διακινδυνεύουμε.

 

                                                                                           Ημερομηνία 10 Μαρτίου 2021

 

Λεόντιος Πορτοκαλάκης

Τοπογράφος Μηχ. , M.Sc.

Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ 

Josep Borrell*: Τέσσερις προτεραιότητες για μια παγκόσμια στρατηγική κατά της πανδημίας

on Tuesday, 07 April 2020. Posted in Απόψεις μη Μελών

Ο κόσμος αντιμετώπισε αρχικά αυτή την κρίση ασυντόνιστα, ο καθένας από μόνος του και με πολλές χώρες να μην έχουν λάβει υπόψη τους τα προειδοποιητικά σημάδια. Πλέον όμως είναι σαφές ότι ο μόνος τρόπος για να βγούμε από την κρίση είναι να είμαστε ενωμένοι
Ζοσέπ Μπορέλ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2020, 10:25 3 ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ


Η αντίφαση ανάμεσα στη σιωπή που επικρατεί στους δρόμους και στις πλατείες της Ευρώπης και στην ταραχώδη, οδυνηρή πραγματικότητα που αποτυπώνεται σε πολλά από τα νοσοκομεία της είναι συνταρακτική.
Η νόσος COVID-19 δεν έχει καταλάβει μόνο την Ευρώπη αλλά και ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα. Είναι ήδη σαφές ότι η πανδημία θα αναδιαμορφώσει τον κόσμο μας. Όμως, το πώς ακριβώς θα το κάνει εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε σήμερα. Ο κορονοϊός θα πρέπει να θεωρείται κοινός εχθρός της ανθρωπότητας. Και παρότι δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο, χρειαζόμαστε «πολεμικού τύπου» κινητοποίηση πόρων.
Σε περιόδους κρίσης, το ένστικτο μας οδηγεί στην εσωστρέφεια και την αυτοπροστασία. Μολονότι κατανοητή, η αντίδραση αυτή προοιωνίζεται ήττα. Διότι το μόνο που εξασφαλίζει η μάχη κατά μόνας είναι μεγαλύτερη διάρκεια και υψηλότερο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Παρότι ο εχθρός έχει ενεργοποιήσει εθνικιστικά αντανακλαστικά, ο μόνος τρόπος για να τον νικήσουμε είναι με διασυνοριακό συντονισμό – στην Ευρώπη και πέραν αυτής.
Χρειαζόμαστε μια κοινή διεθνή προσέγγιση για την πανδημία και για την παροχή βοήθειας στους πλέον ευάλωτους, κυρίως σε όσους βρίσκονται σε αναπτυσσόμενες χώρες και ζώνες συγκρούσεων. Έχω τονίσει το σημείο αυτό σε πρόσφατες συζητήσεις με τους υπουργούς Εξωτερικών της G7 και πολλούς άλλους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποτελέσει μέρος της προσπάθειας και θα το πράξει. Τώρα είναι η ευκαιρία να δείξουμε ότι η αλληλεγγύη δεν είναι κούφια λέξη. Ευτυχώς, αυτό ήδη αποδεικνύεται στην Ευρώπη, όπου η Γαλλία και η Αυστρία αποστέλλουν πάνω από τρία εκατομμύρια μάσκες στην Ιταλία και η Γερμανία δέχεται και περιθάλπει ασθενείς από τη Γαλλία και την Ιταλία. Μετά από μια πρώτη φάση αποκλινουσών εθνικών αποφάσεων, βρισκόμαστε τώρα σε στάδιο σύγκλισης, με την ΕΕ στο επίκεντρο.

Από την πλευρά της, η ΕΕ επιταχύνει τις δράσεις της με αποφάσεις για να διευκολύνει την από κοινού προμήθεια απαραίτητου ιατρικού εξοπλισμού, ένα κοινό μέτρο τόνωσης της οικονομίας και συντονισμένες προσπάθειες από τα προξενεία για τον επαναπατρισμό των εγκλωβισμένων πολιτών της.
Μετά την «εικονική» σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν να εντείνουν τις κοινές προσπάθειές τους, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης κρίσεων και μιας κοινής στρατηγικής για τη διαχείριση του κορονοϊού. Η κρίση της νόσου COVID-19 δεν αποτελεί μάχη μεταξύ χωρών ή συστημάτων.

Στα διάφορα στάδια της πανδημίας υπήρξε αμοιβαία συνδρομή μεταξύ της Ευρώπης, της Κίνας και άλλων, με επίδειξη αμοιβαίας στήριξης και αλληλεγγύης. Η ΕΕ στήριξε την Κίνα όταν ξέσπασε η επιδημία στις αρχές του έτους και τώρα η Κίνα αποστέλλει εξοπλισμό και γιατρούς για να βοηθήσει τις πληγείσες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αυτά είναι απτά παραδείγματα της παγκόσμιας αλληλεγγύης και συνεργασίας και πρέπει να αποτελέσουν τον κανόνα. Θα μπορούσαμε να πούμε κατά κάποιον τρόπο ότι η πανδημία επιταχύνει τις ιστορικές εξελίξεις.

Όμως, οποιεσδήποτε και αν είναι οι αλλαγές που μας επιφυλάσσει το μέλλον, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να είναι ενοποιητικός παράγοντας και να προωθεί κοινές προσπάθειες με την Κίνα και τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της πανδημίας και των συνεπειών της. Μόνο αν οι τρεις αυτές δυνάμεις ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση, θα μπορέσουν η G20 και τα Ηνωμένα Έθνη να επιφέρουν ουσιαστική αλλαγή.

Πέραν του διεθνούς συντονισμού μεταξύ κυβερνήσεων, πρέπει επίσης να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ επιστημόνων, οικονομολόγων και φορέων χάραξης πολιτικής. Κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η G20 συνέβαλε καταλυτικά στη διάσωση της παγκόσμιας οικονομίας όταν αυτή βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Για μια ακόμη φορά, είναι επιτακτική η ανάγκη για παγκόσμια ηγετική στάση σε αυτούς τους άξονες.

Υπάρχουν τέσσερις βασικές προτεραιότητες για την παγκόσμια συνεργασία.
Πρώτον, πρέπει να συγκεντρώσουμε πόρους για την ανάπτυξη νέων θεραπειών και εμβολίου, που θα πρέπει να θεωρηθούν παγκόσμιο δημόσιο αγαθό.
Δεύτερον, πρέπει να περιορίσουμε την οικονομική ζημία μέσω του συντονισμού δημοσιονομικών και νομισματικών μέτρων τόνωσης και της προστασίας του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών.
Τρίτον, θα πρέπει να σχεδιάσουμε το εκ νέου άνοιγμα των συνόρων με τρόπο συντεταγμένο, όταν οι ιατρικές αρχές δώσουν το πράσινο φως. Τέλος, πρέπει να συνεργαστούμε για να πατάξουμε τις εκστρατείες παραπληροφόρησης.

Τα αποτελέσματα της πρόσφατης «εικονικής» συνόδου κορυφής της G20 μας οδηγούν προς αυτή τη γενική κατεύθυνση. Ωστόσο, οι παγκόσμιες και πολυμερείς πρωτοβουλίες θα πρέπει να διατηρηθούν και να εφαρμοστούν πλήρως κατά τις προσεχείς ημέρες και εβδομάδες. Καθώς ο ιός εξαπλώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αυξανόμενο αντίκτυπο στις ευάλωτες χώρες όπου υφέρπει ο κίνδυνος να οξυνθούν οι υφιστάμενες κρίσεις στην ασφάλεια.

Στη Συρία, την Υεμένη, τη Λωρίδα της Γάζας και το Αφγανιστάν, εκατομμύρια άνθρωποι ήδη υποφέρουν από μακροχρόνιες συγκρούσεις. Απλά φανταστείτε τις συνέπειες αν ο κορονοϊός διαδοθεί στους προσφυγικούς καταυλισμούς της περιοχής, όπου οι υπηρεσίες υγιεινής και υγείας βρίσκονται ήδη στα όριά τους και οι εργαζόμενοι στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας ήδη αγωνίζονται για να παράσχουν βοήθεια. Επειτα, υπάρχει και η Αφρική, που είναι υψίστης σημασίας. Λόγω της επιδημίας του Έμπολα (2014-2016) και άλλων νόσων, οι αφρικανικές χώρες διαθέτουν μια κάποια πείρα που δεν έχει η Ευρώπη στη συγκεκριμένη κρίση. Όμως, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης είναι γενικά αποδυναμωμένα και ο αριθμός των κρουσμάτων αυξάνεται.

Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, οι άνθρωποι συχνά δεν έχουν άλλη επιλογή από το να βγαίνουν από τα σπίτια τους καθημερινά και να βιοπορίζονται μέσω της άτυπης οικονομίας. Επιπλέον, το πλύσιμο χεριών και η κοινωνική αποστασιοποίηση είναι πολύ πιο δύσκολα όταν δεν υπάρχει πάντα διαθέσιμο τρεχούμενο νερό και οι οικογένειες συνηθίζουν να ζουν σε τραγικές συνθήκες έλλειψης χώρου.

Ο αγώνας αυτός δεν μπορεί να κερδηθεί χωρίς χρηματοδότηση. Οι αναπτυσσόμενες χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τρεις πηγές χρηματοδότησης: ξένες επενδύσεις, εμβάσματα και τουρισμός. Ωστόσο, και οι τρεις αυτές πηγές έχουν πλέον πληγεί σοβαρά.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ροές κεφαλαίων μειώθηκαν κατά 60 %, καθώς οι επενδυτές καταφεύγουν σε ασφαλείς παραδείσους και οι διακινούμενοι εργαζόμενοι χάνουν την εργασία τους με αποτέλεσμα να μην μπορούν να στείλουν χρήματα στην πατρίδα τους.

Αντιμετωπίζουμε μια παγκόσμια ύφεση και για να αποφύγουμε την οικονομική κατάρρευση στις αναπτυσσόμενες χώρες, χρειαζόμαστε σημαντική χρηματοδοτική στήριξη και πιστώσεις – σύντομα. Ο συντονισμός μεταξύ των κεντρικών τραπεζών και των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων είναι ο μόνος βιώσιμος τρόπος επίτευξης προόδου.

Εντούτοις, στη ζοφερή αυτή πραγματικότητα, αναδύεται η ελπίδα να τερματιστούν μακροχρόνιες συγκρούσεις. Ήδη υπήρξαν κάποια θετικά σημάδια συνεργασίας μεταξύ ανταγωνιστικών χωρών. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ, για παράδειγμα, έστειλαν πρόσφατα βοήθεια στο Ιράν, το οποίο πλήττεται σφοδρά από τη νόσο COVID-19.

Κανείς δεν έχει την πολυτέλεια να έχει ανοικτά πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Όπως ζήτησε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Αντόνιο Γκουτέρες, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε την κρίση αυτή ως νέα ώθηση για την αποκατάσταση της ειρήνης. Ο κόσμος αντιμετώπισε αρχικά αυτή την κρίση ασυντόνιστα, ο καθένας από μόνος του και με πολλές χώρες να μην έχουν λάβει υπόψη τους τα προειδοποιητικά σημάδια. Πλέον όμως είναι σαφές ότι ο μόνος τρόπος για να βγούμε από την κρίση είναι να είμαστε ενωμένοι.

*Ο Josep Borrell είναι Υπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Copyright: Project Syndicate, 2020.
www.project-syndicate.org Πηγή: Protagon.gr 

Νίκος Μούδουρος: Tουρκία: Πώς ήλθε η οικονομική αποσταθεροποίηση (ανάλυση)

on Wednesday, 05 September 2018. Posted in Τουρκία - Βαλκάνια - Εύξεινος Πόντος

Επιμέλεια Γιώργος Δουδούμης, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

  
Σε ένα πρώτο επίπεδο, αυτά που βιώνει σήμερα η κοινωνία στην Τουρκία δεν ξεκίνησαν και ούτε πρόκειται να τελειώσουν με επίκεντρο την ίδια τη χώρα. Η παγκόσμια οικονομία και πολιτική τάξη πραγμάτων «συγκλονίζεται» και σχηματοποιείται εδώ και μια δεκαετία από τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης του 2008. Το πρώτο ισχυρό στάδιο της κρίσης, όπως είναι γνωστό, εκφράστηκε με τη μορφή της χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης στις ΗΠΑ. Το δεύτερο στάδιο διευρύνθηκε στην Ευρώπη και αποτυπώθηκε στη λεγόμενη κρίση της Ευρωζώνης. Κορυφώθηκε την περίοδο 2010–2012 με τις γνωστές συνέπειες, ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου. Το τρίτο της στάδιο εμφανίστηκε περίπου το 2013 και συμπεριέλαβε έναν μεγάλο αριθμό αναπτυσσόμενων-περιφερειακών χωρών με τη μορφή της οικονομικής στασιμότητας ή και της μείωσης των ρυθμών ανάπτυξης. 
Η εσωτερική πτυχή:
Η κρίση ενός νεοφιλελεύθερου λαϊκισμού

Σε ό,τι αφορά στις αρνητικές συνέπειες του παγκόσμιου περιβάλλοντος στην Τουρκία, η περίοδος που ξεκίνησε από το 2013 αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σε εκείνη τη χρονική συγκυρία οι εξωτερικές αναταράξεις ταυτίστηκαν με την εσωτερική αδυναμία αναπαραγωγής του μοντέλου συσσώρευσης κεφαλαίου που επιδίωξε να επιβάλει η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ).
Με λίγα λόγια, εξαιτίας της απόφασης της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ να περιορίσει την παγκόσμια ρευστότητα του δολαρίου και να προχωρήσει στην αύξηση των επιτοκίων, ο νεοφιλελεύθερος λαϊκισμός του ΑΚΡ παρουσίασε σημάδια μιας εντεινόμενης κρίσης.
Ο νεοφιλελεύθερος λαϊκισμός στην τουρκική περίπτωση είναι συνυφασμένος με ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων και ρευστότητας κεφαλαίων σε παγκόσμιο επίπεδο. Όμως ούτε η σταθερότητα σε χαμηλά επιτόκια είναι δεδομένη, αλλά ούτε και μακροπρόθεσμα βιώσιμη είναι μια οικονομική δομή που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές καταναλωτικών προϊόντων και τις εισροές ξένου κεφαλαίου, όπως είναι η τουρκική. Συνεπώς η αναπαραγωγή του απαιτούσε μια συγκεκριμένη υλική βάση.
Αυτή η υλική βάση οικοδομήθηκε αρχικά στην εξής πραγματικότητα: Μέχρι και την κρίση του 2008, η Τουρκία είχε εύκολη πρόσβαση σε φθηνό συνάλλαγμα, πρόσβαση που σε συνδυασμό με τη μείωση του πληθωρισμού τη βοήθησε να ολοκληρώσει με «επιτυχία» και χωρίς ιδιαίτερες αντιδράσεις ένα αυστηρό πρόγραμμα λιτότητας από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η αφθονία παγκόσμιας ρευστότητας συνέβαλε στην παροχή φθηνών πιστώσεων σε επιχειρήσεις, αλλά και στη συνεχώς αυξανόμενη εισροή ξένων κεφαλαίων.
Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, μεταξύ πολλών άλλων πλεονεκτημάτων, η κυβέρνηση του ΑΚΡ μπόρεσε να διευρύνει την υποστήριξή της ανάμεσα στο λεγόμενο ισλαμικό κεφάλαιο μέσα από τη συγκρότηση ενός ισχυρού δικτύου πελατειακών σχέσεων και παροχής συμβολαίων για μεγάλα κρατικά έργα υποδομής. Στο ίδιο πλαίσιο, το οικονομικό περιβάλλον συνέβαλλε και στη διευκόλυνση της εσωτερικής κατανάλωσης στην Τουρκία. Συγκεκριμένα μέτρα και πολιτικές οδήγησαν στην συμπερίληψη ενός τεράστιου αριθμού μισθωτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στην εύκολη πρόσβαση σε καταναλωτικά δάνεια.
Η προαναφερθείσα βασική κατεύθυνση οικονομικής ανάπτυξης μέσα από τη συνεχή ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης εντατικοποιήθηκε κατά την περίοδο που ακολούθησε την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Το ΑΚΡ αξιοποίησε αρχικά την πολιτική χαμηλών επιτοκίων που ακολουθούσαν οι ΗΠΑ. Σε συνδυασμό με την αναπαραγωγή των ευνοϊκών συνθηκών από την εισροή κεφαλαίου, η κυβέρνηση Ερντογάν μπορούσε να συγκρατεί τα επιτόκια χαμηλά και να σταθεροποιεί την οικονομική μεγέθυνση σε υψηλούς ρυθμούς. Άλλωστε οι ρυθμοί της οικονομικής ανάπτυξης, ανεξαρτήτως εάν μεταφράζονταν σε αύξηση της απασχόλησης ή όχι, αποτελούν μέχρι σήμερα ένα από τα ισχυρά ιδεολογικά όπλα του ΑΚΡ στην εσωτερική αντιπαράθεση. Όλα αυτά όμως, άρχισαν να αμφισβητούνται από το 2013 και μετά.

Η σημασία της κρίσιμης τριετίας 2013–2016 
Όπως έχει σημειωθεί προηγουμένως, η αλλαγή πολιτικής από την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ με επίκεντρο τον περιορισμό της ρευστότητας και την αύξηση των επιτοκίων, μείωσε τα περιθώρια συνέχισης των βασικών χαρακτηριστικών της οικονομικής πολιτικής του ΑΚΡ που επικράτησαν από το 2002. Τον Ιανουάριο 2014 η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας αναγκάστηκε σε απότομη αύξηση των επιτοκίων, ως αποτέλεσμα των νέων πολιτικών από τις ΗΠΑ. Σταδιακά φαινόταν ότι οι συνέπειες της παγκόσμιας αστάθειας θα μεταφέρονταν με μεγαλύτερη ένταση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Τότε η κυβέρνηση ΑΚΡ σε συνθήκες ιδεολογικές πόλωσης απέδωσε την αύξηση των επιτοκίων στις κινητοποιήσεις Γκεζί και στους Γκιουλενιστές.
Μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016, για πρώτη φορά από το 2009 η τουρκική οικονομία μπήκε σε συνθήκες στενότητας. Η μείωση του ξένου κεφαλαίου προκάλεσε παράλληλα έναν νέο κύκλο υποτίμησης της τουρκικής λίρας. Ως απάντηση η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας προχώρησε σε ακόμα μια απότομη αύξηση των επιτοκίων.
Οι αρνητικές επιπτώσεις αυτών των πολιτικών επί της οικονομικής ανάπτυξης αντιμετωπίστηκαν από την κυβέρνηση με τη δημιουργία του ταμείου εγγύησης πιστώσεων και με την κρατική παρέμβαση για τη διάσωση περίπου 30 χιλιάδων επιχειρήσεων. Δόθηκαν κίνητρα και παραχωρήθηκαν επίσης φοροαπαλλαγές. Αυτή η στρατηγική είχε βασικό στόχο το προσωρινό ξεπέρασμα της κρίσης ενόψει δημοψηφίσματος του 2017.
Οι «γκρίζες ζώνες» των οικονομικών και κοινωνικών δυναμικών 
Όπως ήταν αναμενόμενο στις συγκυρίες της έντονης οικονομικής αποσταθεροποίησης που βιώνει η Τουρκία σήμερα, η πόλωση και η αντιπαράθεση στη δημόσια σφαίρα εντατικοποιήθηκε. Πολλές και διαφορετικές θέσεις, απόψεις και αναλύσεις αντιπαρατίθενται με στόχο να εξηγήσουν τη σημερινή δύσκολη οικονομική κατάσταση στη χώρα. Ο πραγματικά μεγάλος όγκος «υλικού», ο οποίος προέκυψε μέσα από την αντιπαράθεση του τελευταίου χρονικού διαστήματος μπορεί να διαχωριστεί γενικά σε τρεις μεγάλες ομάδες – σχολές σκέψης:
***Η πρώτη ομάδα επικεντρώνεται αυστηρά στην «οικονομική εξήγηση» της κατάστασης στην οποία περιήλθε η Τουρκία. Διαφορετικές οικονομικές σχολές σκέψης ενεργοποιούν διαφορετικά εργαλεία για να αναλύσουν το κρισιακό περιβάλλον, αλλά συμφωνούν ότι τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας μπορούν να εξηγηθούν αποκλειστικά και μόνο μέσα από τις οικονομικές μεταβλητές.
***Η δεύτερη ομάδα υπογραμμίζει ότι ο κεντρικός πυρήνας του προβλήματος που αντιμετωπίζει η οικονομία της Τουρκίας είναι η άνοδος του αυταρχισμού και η πορεία οικοδόμησης της μονοκρατορίας μιας πολιτικής προσωπικότητας (Ερντογάν). Οι απόψεις που περιλαμβάνονται σε αυτή την ομάδα, προεκτείνουν το σκεπτικό τους στο ζήτημα του εκδημοκρατισμού. Θεωρούν ότι ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης οικονομικής κρίσης μπορεί να ξεπεραστεί με την εγκαθίδρυση μιας «κανονικής δημοκρατίας». Μεγάλο μέρος των κομμάτων της αντιπολίτευσης υιοθετούν στον ένα ή στον άλλο βαθμό τις προαναφερθείσες αντιλήψεις.
***Η τρίτη μεγάλη ομάδα επικεντρώνεται στην έννοια του «οικονομικού πολέμου». Σύμφωνα με αυτή, η Τουρκία βάλλεται από «ξένη επίθεση» - κυρίως από τις ΗΠΑ – ακριβώς όπως και στο παράδειγμα της πραξικοπηματικής απόπειρας της 15ης Ιουλίου 2016.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποστηρίζεται ότι τα οικονομικά δεδομένα της χώρας δεν δικαιολογούν, ούτε και μπορούν να εξηγήσουν τη δραστική υποτίμηση της τουρκικής λίρας. Ως προέκταση υπογραμμίζεται ότι η πηγή του προβλήματος είναι «εξωτερική» και η επίθεση γίνεται με στόχο τον περιορισμό της «οικονομικής ανεξαρτησίας» της Τουρκίας. Επομένως – σύμφωνα με αυτή την ομάδα – το πρόβλημα καλλιεργείται πρωτίστως από δυνάμεις που ενοχλούνται από τους σημερινούς γεωπολιτικούς προσανατολισμούς της χώρας. Πρωταγωνίστρια σε αυτή τη σχολή σκέψης είναι φυσικά η εξουσία Ερντογάν και οι διαφορετικές της συνιστώσες.
Παρόλο που οι τρεις προαναφερθείσες διαφορετικές απόπειρες εξήγησης της οικονομικής αποσταθεροποίησης προωθούνται ως συγκρουόμενες και αλληλοαποκλειόμενες, εντούτοις η σύνθεση κάποιων βασικών τους πτυχών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, μπορεί ίσως να φωτίσει κάποιες «γκρίζες ζώνες» των οικονομικών και κοινωνικών δυναμικών στην Τουρκία σήμερα.
Η αντιπαράθεση του επόμενου διαστήματος…
Όπως είναι γνωστό, το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι πιέσεις προς τον Ερντογάν για να συναινέσει σε μια νέα συμφωνία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Παρόμοιες πιέσεις καταγράφηκαν και την περίοδο 2008-2009 στο περιβάλλον της παγκόσμιας οικονομικής κατάρρευσης. Τότε η κυβέρνηση του ΑΚΡ αποφάσισε τελικά να μην υπογράψει τη συμφωνία, παρόλο που έγιναν μια σειρά από διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ. Σήμερα η Άγκυρα διατηρεί περίπου την ίδια πολιτική θέση και ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια τέτοια συμφωνία. Η άρνηση του Ερντογάν να συναινέσει σε όρους του ΔΝΤ αναμένεται να τεθεί στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων του επόμενου χρονικού διαστήματος. Και αυτή η εξέλιξη δεν είναι τυχαία, καθώς αντικατοπτρίζει πτυχές των κοινωνικών και οικονομικών δυναμικών της εξουσίας στη χώρα.
Το ΑΚΡ είναι κόμμα-δημιούργημα των μικρομεσαίων λεγόμενων ισλαμικών επιχειρηματικών κύκλων της Τουρκίας. Παρόλο που στη διάρκεια της οικονομικής εξέλιξης η σύνθεση του ισλαμικού κεφαλαίου έχει αλλάξει, εντούτοις τα βασικά ιστορικά χαρακτηριστικά και ανησυχίες συνεχίζουν να επηρεάζουν τις πολιτικές θέσεις της συγκεκριμένης επιχειρηματικής ομάδας. Λόγω της θέσης τους στην οικονομία της Τουρκίας, οι κύκλοι του ισλαμικού κεφαλαίου εκφράζουν έντονη καχυποψία σε πολιτικές δημοσιονομικής πειθαρχίας, μείωσης των κρατικών επενδύσεων και χορηγιών. Πιθανή συμφωνία με το ΔΝΤ θα περιορίσει τις προσβάσεις τους σε πιστώσεις εγγυημένες από το κράτος, αλλά και σε προνομιακά συμβόλαια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση φυσικά τοποθετούνται μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι, οι οποίοι έχουν καλύτερες προσβάσεις στα διεθνή χρηματοπιστωτικά κέντρα και επικεντρώνονται περισσότερο στον τραπεζικό τομέα της Τουρκίας.
Στο παρόν στάδιο, οι διεκδικήσεις των επιχειρηματικών κύκλων που βρίσκονται σε ιδεολογική ταύτιση με τον Ερντογάν «ακούγονται περισσότερο». Συνεπώς, αναλόγως και των γεωπολιτικών επιλογών που θα κάνει η Άγκυρα, το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Θα κρίνει ποικιλοτρόπως ένα πολύ μεγάλο μέρος των στρατηγικών οικονομικών προσανατολισμών της χώρας με βάση μια συμφωνία με το ΔΝΤ ή την εκ νέου απόρριψη αυτής της επιλογής.
Η προσπάθεια του Ερντογάν να ξεπεράσει την κρίση σήμερα
Την περίοδο μεταξύ 10 και 13 Αυγούστου 2018, όταν η λίρα έχασε ακόμα 15% από την αξία της έναντι του δολαρίου, η κυβέρνηση της Τουρκίας φάνηκε να συναινεί σε αύξηση των επιτοκίων. Παρόλο που ο Ερντογάν συνεχίζει να θεωρεί –καθόλου τυχαία– τα ψηλά επιτόκια ως τη «μητέρα όλων των κακών» της τουρκικής οικονομίας, εντούτοις στη συγκεκριμένη συγκυρία τουλάχιστον «έκλεισε τα μάτια». Το ζήτημα της αύξησης των επιτοκίων θα συνεχίσει να βρίσκεται ενώπιον της κυβέρνησης.
Πέραν των προαναφερθέντων, όμως, οι ανακοινώσεις που έγιναν σε σχέση με τους βασικούς προσανατολισμούς, που επιδιώκει να δώσει ο Ερντογάν στην πολιτική αντιμετώπισης της οικονομικής αποσταθεροποίησης, είναι ενδεικτικές του περιεχομένου της εσωτερικής αντιπαράθεσης που υπάρχει στη χώρα. Στις 17 Αυγούστου 2018, το υπουργείο Βιομηχανίας και Τεχνολογίας ανακοίνωσε πακέτο 16 υποστηρικτικών μέτρων προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Χωρίς να χρησιμοποιείται ο όρος, τα μέτρα θα μπορούσαν να περιγραφούν και ως «μερική επιστροφή» σε πολιτικές υποκατάστασης των εισαγωγών. Ιδιαίτερος στόχος είναι η ενίσχυση της τοπικής παραγωγής ενδιάμεσων προϊόντων προς τη βιομηχανία, τα οποία σήμερα εισάγονται. Ωστόσο οι γενικότεροι άξονες του πακέτου δεν περιλαμβάνουν συγκεκριμένες πολιτικές μετακίνησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε παραγωγικούς τομείς. Εάν αυτή η παρατήρηση θα επιβεβαιωθεί και στο πρακτικό επίπεδο, τότε το πακέτο θα λειτουργήσει περισσότερο ως μεταφορά κονδυλίων για τη διάσωση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των οποίων ο δανεισμός σε δολάρια έφτασε σε εξαιρετικά ψηλά επίπεδα.
Παράλληλα με τα προαναφερθέντα, η κυβέρνηση προχώρησε σε μέτρα υποβοήθησης της πώλησης ενός μέρους του τεράστιου αριθμού ακινήτων, ιδιαίτερα σε αγορές του εξωτερικού. Στο συγκεκριμένο επίπεδο, ο Ερντογάν επιδιώκει τη διάσωση του κατασκευαστικού τομέα. Ο λόγος είναι ο εξής: Ο κατασκευαστικός τομέας της Τουρκίας εδώ και χρόνια ήταν στο επίκεντρο της κρατικής ενίσχυσης, αλλά και της πολιτικής χαμηλών επιτοκίων. Μέσα από τη δραστική επέκταση των κατασκευών, η κυβέρνηση του ΑΚΡ κατάφερε να ενδυναμώσει προϋπάρχοντα «κομματικά» επιχειρηματικά δίκτυα, αλλά και να δημιουργήσει νέα. Ένα μεγάλο τμήμα του «κομματικού καπιταλισμού» εκφράζεται μέσα από επιχειρηματίες του κατασκευαστικού τομέα, οι οποίοι διατηρούν ισχυρότατες προσβάσεις στην Άγκυρα. Είναι λοιπόν κατανοητό ότι η αύξηση των επιτοκίων και οι δυσκολίες αποπληρωμής δανείων αποτελούν δυναμικές προοπτικές πληγμάτων στον κατασκευαστικό τομέα.
Ο τελευταίος άξονας πάνω στον οποίο η τουρκική κυβέρνηση επεξεργάζεται μέτρα είναι η προσπάθεια εξισορρόπησης των ζημιών ανάμεσα στον τραπεζικό και στον βιομηχανικό τομέα. Αυτό είναι ίσως ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα της εξέλιξης της πολιτικής οικονομίας στη χώρα στις συνθήκες της σημερινής οικονομικής αποσταθεροποίησης. Αξίζει να αναφερθεί ότι ακόμα και πριν την ένταση της κρίσης συναλλάγματος, μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι επιδίωξαν αναδιαρθρώσεις χρεών, οι οποίες έφτασαν το ποσό των 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ποσό αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο εάν ληφθεί υπόψη ότι σύμφωνα με στοιχεία του τουρκικού κράτους το εξωτερικό χρέος της Τουρκίας το 2018 ανήλθε στα 466 δισεκατομμύρια δολάρια, από τα οποία περίπου τα 352 δισεκατομμύρια δολάρια είναι χρέος του ιδιωτικού τομέα.
Ενώπιον της κατάστασης που δημιουργήθηκε με τη συνεχόμενη υποτίμηση του νομίσματος, η κυβέρνηση έδειξε ότι δεν επιθυμούσε να μεταφέρει το μεγαλύτερο βάρος της κρίσης στη βιομηχανία. Η διάσωση των επιχειρηματικών ομίλων καταγραφόταν ως προτεραιότητα διαμέσου της συνέχισης ανοιχτών πιστωτικών καναλιών. Όμως η αντίφαση που προέκυψε είναι τελικά στρατηγικού χαρακτήρα. Το βάρος των δανείων είναι τέτοιο που μετατρέπει την προστασία της βιωσιμότητας του τραπεζικού συστήματος σε έναν ακόμα στρατηγικό στόχο. Συνεπώς στο σημείο αυτό αναπαράγεται ένα δίλημμα που θα στιγματίσει τις επιλογές Ερντογάν, τουλάχιστον σε όλη τη διάρκεια του επόμενου χρόνου.
*δρ. Τουρκικών Σπουδών
Φιλελεύθερος

Ελλάς-Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο: Γεωπολιτική, Διεθνές Δίκαιο, Χάγη και Υδρίτες Μεθανίου στο Καστελόριζο

on Tuesday, 15 September 2020. Posted in Α. Μεσόγειος - Μέση Ανατολή - Κύπρος - Βόρειος Αφρική

Των Ιωάννη Θ. Μάζη και Γεώργιου – Αλέξανδρου Σγούρου

Ελλάς-Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο: Γεωπολιτική, Διεθνές Δίκαιο, Χάγη και Υδρίτες Μεθανίου στο Καστελόριζο

 

Ιωάννης Θ. Μάζης, Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής, ΕΚΠΑ

Γεώργιος – Αλέξανδρος Σγούρος, Επίκουρος Καθηγητής Ενεργειακών Διαθεσίμων και Χαρτογραφίας, ΕΚΠΑ

  1. Το διεθνές δίκαιο, η ευρωπαϊκή στρατηγική και η εθνική συνείδηση δεν είναι αναγκαστικά αντικρουόμενες έννοιες

Έχοντας ως μοναδική πηγή πληροφόρησης τις ανοικτές πηγές εκτιμούμε ότι η ανάγκη αναλύσεως των συμπεριφορών των δρώντων του γεωπολιτικού συμπλόκου της Ελλάδος απαιτεί την δημιουργία ενός παρατηρητηρίου συστημικών γεωπολιτικών δεικτών και αποδελτίωσης[1]. Είναι το πρώτο και βασικό στάδιο ποσοτικοποίησης φαινομενικά ποιοτικών χαρακτηριστικών με χρήση μαθηματικών υποδειγμάτων. Εν προκειμένω, αποτελεί  sine qua non για  την μαθηματική συσχέτιση και την οντολογική διασύνδεση των χαρακτηριστικών των τεσσάρων Πυλώνων γεωπολιτικής ισχύος των επηρεαζόντων την ανακατανομή της, εντός του γεωπολιτικού συμπλόκου Ελλάδος – Τουρκίας – Κύπρου – Αιγύπτου – Ισραήλ – Λιβάνου και Λιβύης και υπό την επιρροή του Γεωπολιτικού Υπερσυστήματος του εμπεριέχοντος τους εξής Πόλους Διεθνούς Ισχύος: i)  Γαλλίας ii) ΗΠΑ, iii) Ρωσίας iv) ΕΕ και v) ΝΑΤΟ.

Η δικαιϊκή προσέγγιση των ελληνοτουρκικών διαφορών, γενικώς και από θεωρητική σκοπιά, θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή, πέραν της στενής της νομικής-διεθνοδικαιϊκής θεώρησης, και ως ένα κρίσιμο γεωπολιτικό εργαλείο παραμετροποίησης κινδύνων. Το διεθνές δίκαιο, δηλαδή το συμβατικό του πλαίσιο (διεθνείς συνθήκες-συμβάσεις-Συμφωνίες κλπ.), με τους γενικούς κανόνες του, το διεθνές εθιμικό Δίκαιο, καθώς και τη κείμενη εθνική και διεθνή συναφή νομολογία (δηλαδή των αποφάσεων των εθνικών και διεθνών Δικαστηρίων ή άλλων διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων σε συναφείς υποθέσεις) συνιστούν ένα ευρύτατο κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει ή επιδέχεται ένα πλήθος ερμηνειών ανάλογα με το επιστημονικό και ιδεολογικό στίγμα του εκάστοτε αναλυτή/ερμηνευτή, αλλά και τον εκάστοτε γεωπολιτικό κίνδυνο/ερώτημα προς ανάλυση. Υπό αυτή τη θεώρηση, η γεωπολιτική κάθε άλλο παρά στέκεται αντικείμενη με το Διεθνές Δίκαιο, αλλά μάλλον «οδηγεί» την ερμηνεία του δικαίου και κατ’επέκταση την γεωστρατηγική, η οποία με τη σειρά της προτρέπει στη διαμόρφωση νέων κανόνων Δικαίου (δηλ. νέων Συμφωνιών, ή διεθνών διμερών ή πολυμερών συμβάσεων μεταξύ των κρατών – Διεθνών Οργανισμών, που το σώμα τους διαμορφώνεται έτσι ώστε να εξυπηρετούνται τα συμφέροντα των κρατών που τις συνάπτουν, ήτοι οι γεωστρατηγικές τους προτεραιότητες. Όπως είναι σαφές, το σύστημα «Γεωπολιτική – Γεωστρατηγική – Διεθνές Δίκαιο» είναι απόλυτα συνδεδεμένο και μονίμως αλληλοεξαρτώμενο, καθώς κάθε άλλο παρά στατικό είναι, αλλά στη διέπεται και από τη λειτουργία της ανατροφοδότησης. Στοιχείο ουσιαστικό που το καθιστά εξόχως δυναμικό και αλληλεπιδρώμενο στη λειτουργία του[2].

Η  συστημική γεωπολιτική ανάλυση διέπεται από κανόνες γεωγραφίας και συμφώνως με τον ορισμό της, η ενδεδειγμένη από το Διεθνές Δίκαιο επίλυση μιας διεθνούς (νομικής) διαφοράς και τα όρια που θέτονται από αυτό, επιδρούν ουσιαστικά στη «δυναμική» διαδικασία ανακατανομής της ισχύος μεταξύ των δρώντων υποκειμένων μιας περιοχής, παρά τις «στατικές» επιταγές της ισορροπίας δυνάμεων. Συνεπώς, η συνδυαστική στάθμιση στοιχείων (εκ των Πυλώνων) της γεωπολιτικής ανάλυσης, με αντίστοιχα Διεθνοδικαιϊκά (καθόσον άλλωστε το Διεθνές Δίκαιο συμπεριλαμβάνεται ως ουσιαστική συνιστώσα στον Α’ και Δ’ Πυλώνα της Συστημικής Γεωπολιτικής Ανάλυσης – ΣΓΑ) συμβάλλει στην ακρίβεια συνολικής εκτίμησης του εξεταζόμενου συστήματος, και εν τέλει ενισχύει την εγκυρότητα του γεωπολιτικού υποδείγματος τάσεων ανακατανομής της ισχύος[3].

Η άγνοια της Συστημικής Γεωπολιτικής από θεράποντες της Διεθνούς Θεωρίας δεν βοηθά ασφαλώς στην επιστημονική και ποσοτική ανάλυση οντοτήτων όπως αυτές της (ανα)κατανομής ισχύος και της ισορροπίας δυνάμεων, άρα δεν καθιστά ρεαλιστικά τα εξαχθησόμενα συμπεράσματα στο γεωπολιτικό πεδίο ούτε και συμβάλλει στην χάραξη ορθολογικής εθνικής πολιτικής. Απεναντίας, δεσμευόμενοι οι αναλυτές αυτοί από αυτό που αβασάνιστα οι ίδιοι θεωρούν «ισχύ», «αυτοδικαζόμενοι» και «προδικαζόμενοι» ανορθολογικώς και αυτοκτονικώς, υπηρετούν, άνευ της βουλήσεώς των, τις γεωστρατηγικές επιδιώξεις της γείτονος. Γεωστρατηγική θεώρηση που δεν λαμβάνει υπόψιν το αποτέλεσμα της (υποχρεωτικώς) προηγηθείσης Γεωπολιτικής Αναλύσεως μοιραίως δεν είναι σε θέση να υπηρετήσει το Εθνικό Συμφέρον (raison d’ état) ως ελλιπής.

Η γεωπολιτική αντίληψη βασίζεται στη συστηματική θεματική χαρτογράφηση των ενδιαφερομένων μερών/δρώντων, την εις βάθος ανάλυση των υφισταμένων γεωπολιτικών παραμέτρων ανταγωνισμών και διαφοροποιήσεων σε i) αμυντικό ii) πολιτικό, iii) οικονομικό  (εντός αυτού περιλαμβάνεται και η ενεργειακή δραστηριότητα) iv) πολιτισμικό,/πληροφοριακό επίπεδο με σκοπό τη δημιουργία της γεωπολιτικής εικόνας των κρατικών δρώντων της ΝΑ Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένων: 1) των περιφερειακών πρωταγωνιστών/πόλων ισχύος σε υπερσυστημικό επίπεδο, 2) την περιγραφή των ανταγωνιστικών φαινομένων, 3) το δίκτυο αλληλεπιδράσεων και τα διακριτά υποσυστήματα σφαιρών επιρροής για την εις βάθος εκτίμηση για οιαδήποτε μορφή περιφερειακής συνεργασίας[4].

Εντός αυτών των θεωρητικών πλαισίων, η αλγοριθμική προσέγγιση της Συστημικής Γεωπολιτικής Αναλύσεως επιτρέπει την ταυτοποίηση των κρατικών και μη κρατικών δρώντων ισχύος στην περιοχή της Α. Μεσογείου, όπως.

  • Κύρια ενδιαφέροντα και στρατηγικές
  • Κατανόηση εσωτερικής γεωπολιτικής πραγματικότητας και ο τρόπος αντίληψης της από τους εξωτερικούς δρώντες.
  • Υποσυστημικοί ανταγωνισμοί με βάση τους 4 πυλώνες της Συστημικής Γεωπολιτικής Ανάλυσης.
  • Χαρτογράφηση του δικτύου συσχετισμών με άλλους δρώντες ανά δείκτη ή συνδυαστικά, όπου απαιτείται.
  • Στοχευμένη ανάλυση υποκρυπτόμενων ανταγωνισμών και τριβών με βάση την υφιστάμενη γεωπολιτική πραγματικότητα (π.χ. μεταναστευτικά ρεύματα, τουρκικός αναθεωρητισμός, επιπτώσεις πανδημίας, ενεργειακή ασφάλεια, περιβαλλοντικές προκλήσεις, προσφυγικά ρεύματα και παράνομη μετανάστευση σε σχέση με την εσωτερική ασφάλεια κ.α.)
  • Διαπίστωση της πιθανότητας (ή μη) διασύνδεσης των γεωπολιτικών παραγόντων μεταξύ των,
  • τη διαπίστωση και διερεύνηση των σημαντικότερων παραγόντων που επηρεάζουν τους κρατικούς δρώντες του Γεωγραφικού Συμπλόκου της Ανατολικής Μεσογείου,
  • τη Χαρτογράφηση των αλληλεπιδράσεων με εξωτερικούς δρώντες και Υπερσυστημικούς δρώντες.,
  • τη Διαπίστωση και ανάλυση της εξελίξεως της αλληλεπιδράσεως των παραγόντων αυτών,
  • τις Θετικές και Αρνητικές επιδράσεις τις επηρεάζουσες τη διαπεριφερειακή συνεργασία μεταξύ των δρώντων της Ν/Α Μεσογείου
  • την εκτίμηση της καταστάσεως και των κινδύνων των απορρεόντων εκ της χαραχθησομένης στρατηγικής και την διατύπωση προτάσεων διαπεριφερειακής συνεργασίας συμπεριλαμβανομένων και μέτρων μετριασμού κινδύνων αποτυχίας στρατηγικής για το προτεινόμενο υπόδειγμα.
  1. Η προσφυγή στη Χάγη – Πώς, πότε και γιατί.

Με βάση τη θεώρηση που αναφέραμε στην προηγούμενη παράγραφο, θα εκτιμήσουμε τους κινδύνους για την Ελλάδα (και την ΕΕ) που απορρέουν από την αμφισβήτηση της εδαφικής μας κυριαρχίας και των αντιστοίχων απορρεόντων ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ως προς το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου, από την Τουρκία,  και το λόγο για τον οποίο οιαδήποτε σκέψη περί προσφυγής στη Χάγη τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο και υπό τις παρούσες γεωπολιτικές συνθήκες μάλλον δεν αποτελεί ρεαλιστική προοπτική, και υπό αυτή τη θεώρηση ίσως πρέπει να παραπεμφθεί να εξεταστεί σε μεταγενέστερο χρόνο και όποτε οι παρακάτω προϋποθέσεις επιτρέψουν μία τέτοια συζήτηση σε λογική και πραγματιστική βάση, υπό τις προϋποθέσεις βέβαια που είναι εφικτή μια τέτοια δικαιοδοτική διευθέτηση (δηλ. κυρίως την κατάρτιση συνυποσχετικού μεταξύ των δύο προσφευγόντων πλευρών, η οποία εκτός των άλλων περιλαμβάνει και συμφωνία των περί του δικαιϊκού πλαισίου βάσει του οποίου ο Διεθνής Δικαστής θα εξετάσει τα στοιχεία και θα εκδικάσει την υπόθεση ως τίθεται ενώπιόν του):

Το Καστελλόριζο είναι ένα μικρό σύμπλεγμα νησιών, ιδιαίτερης γεωπολιτικής σημασίας δυσανάλογης του μεγέθους του. Το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος είναι η Μεγίστη (επίσημη ονομασία του Καστελλορίζου, γι’ αυτό άλλωστε και το σύμπλεγμα ονομάζεται και επισήμως ως σύμπλεγμα της Μεγίστης) που περιλαμβάνει τη Ρω και τη Στρογγύλη. Συμφώνως με  το άρθρο 121 του ΔτΘ δικαιούται Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη. Αυτό το αδιαμφισβήτητο δικαίωμα, καθώς και το δικαίωμα σε Υφαλοκρηπίδα, επιβεβαιώνεται όχι μόνο από το εφαρμοστέο στην περίπτωση Διεθνές Δίκαιο, αλλά και από όλους τους υπερσυστημικούς δρώντες που επηρεάζουν τη διάδραση μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Υπενθυμίζουμε τις δηλώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα[5] καθώς και του Υψηλού Επιτρόπου Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ[6]. Αμφισβήτηση της ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας του Καστελλορίζου στη διεθνή πολιτική πραγματικότητα προέρχεται μόνο από την Τουρκία, προφανώς λόγω των μαξιμαλιστικών τάσεων και της πολιτικής του οθωμανικού επεκτατισμού. Η παρουσία ερευνητικού σκάφους και πιθανότατα συλλογής σεισμικών δεδομένων πλησίον του συμπλέγματος δεν ευνοεί τις προϋποθέσεις διαλόγου αλλά δημιουργεί εύλογες απορίες: Γιατί συλλέγει (ή προσποιείται ότι συλλέγει) η Τουρκία σεισμικά δεδομένα, αν (ουσιαστικά) τα συλλέγει;[7] Αν είναι στα πλαίσια γεωφυσικής ερεύνης που αποσκοπεί στην αύξηση των προγραμματισμένων γεωτρήσεων και αξιολογήσεως σε περιοχή που δεν έχει οριοθετηθεί, τότε αποκτά εξαιρετική, κατά την τουρκική οπτική, διαπραγματευτική αξία στο τραπέζι των συνομιλιών. Αν δε, εξυπηρετεί και την ανάγκη δημιουργίας τετελεσμένων και εκβιασμών ενδεδυμένων με αβάσιμες διεθνοδικαϊκές υποθέσεις αποτελεί μία έκνομη για την Τουρκία παρέμβαση σε οιονδήποτε διμερή διάλογο[8], (πιθανή ή απίθανη) σύνταξη αντιστοίχου συνυποσχετικού και προσφυγή σε δικαιοδοτικό όργανο[9].

Οι πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας αποσκοπούν σε διμερή πολιτικό διάλογο με πλήθος εκνόμων διεκδικήσεών της εις βάρος της Ελλάδος, επιβαλλόμενο συνεπώς μόνον δια της παρανόμου απειλής πολέμου (casus belli) άρα δια της χρήσεως ισχύος, που έχει ενταθεί τα μέγιστα σε τακτικό επίπεδο καθ’ όλη τη διάρκεια των προηγουμένων θερινών μηνών, είτε από το 1973 με την εισβολή και κατοχή του 38% της Κύπρου, και μετέπειτα παραβάσεις, παραβιάσεις, υπερπτήσεις, επακουμβήσεις, ΝΟΤΑΜ, NAVTEX στον Αιγαιακό Χώρο, παρανόμων ΜΟU με Λιβύη κ.τ.λ.  από την Τουρκία. Και για να είμαστε πραγματιστές, είναι σαφές ότι δεν επιθυμεί επ’ουδενί προσφυγή στη Χάγη για να συζητήσει πιθανή οριοθέτηση μεταξύ του 28ου μεσημβρινού και του 32ο18’ μεσημβρινού διότι με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως κρατική οντότητα, ενώ κινδυνεύει το Δικαστήριο να απορρίψει όλες τις λοιπές εξωπραγματικές και προδήλως αβάσιμες διεκδικήσεις της στην περιοχή (Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο), που αφορούν τον νομικώς παντελώς αίολο ισχυρισμό ότι τα νησιά, γενικώς(!), δεν έχουν θαλάσσιες ζώνες. Να υπογραμμίσομε όμως ότι, μετά την υπογραφή του συμφώνου Ελλάδος και Αιγύπτου και την κύρωση  αυτού από τη Βουλή, η Ελλάς έκαμε το σφάλμα να αποδεχθεί και να κυρώσει μειωμένη επήρεια μέχρι και εις την Μεγαλόνησο Κρήτη και άρα να δημιουργήσει ένα αρνητικό νομολογιακό τετελεσμένο εις βάρος των θαλασσίων ζωνών του Συμπλέγματος του Καστελορίζου. Πάντως  ότι δε θα υπάρξει επίσης ουδεμία συζήτηση για την οριοθετημένη περιοχή μεταξύ του 26ου και 28ου μεσημβρινού διότι αναγνωρίζεται η επήρεια των νήσων στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. Συνεπώς, όσον αφορά το γεωγραφικό χώρο μεταξύ Ρόδου και Κύπρου, οιαδήποτε συζήτηση που οδηγεί σε συνυποσχετικό και μελλοντική προσφυγή σε δικαιοδοτικό όργανο προϋποθέτει αφενός επίσημη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την πλευρά της Τουρκίας και αφ’ ετέρου την αναγνώριση της επήρειας του Καστελλόριζου σε οποιαδήποτε μελλοντική οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

Η Τουρκία λειτουργεί εκνόμως εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων (ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας) και κυριαρχίας (αιγιαλίτιδας ζώνης) στο Αιγαίο. Όσον αφορά στην συζήτηση περί υφαλοκρηπίδας υπό τη γεωλογική-γεωμορφολογική θεώρηση, ας υπενθυμίσουμε εδώ στην απέναντι πλευρά ότι στην περιοχή του Αιγαίου δεν υπάρχει ωκεάνιος φλοιός και πως η θάλασσα του Αιγαίου βρίσκεται επί ηπειρωτικού φλοιού ως αποτελέσματα διαδοχικών τεκτονικών κατατμήσεων και ορογενέσεως, όπως επίσης και ότι η ιζηματογένεση, κατά κύριο λόγο, προέρχεται από τον ελληνικό Ηπειρωτικό χώρο ενώ η ιζηματογένεση από τη Μικρά Ασία είναι περιορισμένη στην παράκτια ζώνη της Σμύρνης, Αδραμμυτίου και Νεοπόλεως Εφέσου. Υπάρχει ένας τεράστιος όγκος βιβλιογραφίας που δικαιολογεί τις ανωτέρω επιστημονικές απόψεις και δεν επιτρέπεται καμία αμφισβήτηση. Πέραν αυτών όμως, υπό τη διεθνοδικαιϊκή θεώρηση, συμφώνως με το Δίκαιο της Θάλασσας (όπως διαμορφώνεται από τις θεμελιώδεις διεθνείς πολυμερείς Συμβάσεις της Γενεύης του 1958 και κυρίως υπό τη νεότερη Σύμβαση του Μοντέγκο Μπέυ του 1982, το οποίο ενίοτε επικαλείται και η Τουρκία αλλά μόνον “κατά το δοκούν” και επιλεκτικώς, σύμφωνα με τα κατά περίπτωση συμφέροντά της (καθόσον ακόμη και σήμερα δεν περιλαμβάνεται στα υπογράφοντα κράτη-Μέρη), τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα ipso facto et ab initio, αλλά το κυριότερο, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Συνεπώς, τα νομικά επιχειρήματα της Άγκυρας περί υφαλοκρηπίδας (ειδικά στο Αιγαίο) και της αντιστοίχου τουρκικής ερμηνευτικής θεωρήσεως ότι τα ελληνικά Αιγιακά νησιά «επικάθηνται στην επέκταση της μικρασιατικής ηπειρωτικής πλάκας και άρα στερούνται ιδικής των αυτοτελούς ζώνης υφαλοκρηπίδας (και άρα και συναφούς ΑΟΖ)», καταρρίπτονται από όλες τις ερμηνευτικές σχολές του Διεθνούς Δικαίου. Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνεται και από το σύνολο της διεθνούς νομολογίας, η οποία ανεξαρτήτως ειδικών περιστάσεων, δέχεται γενικώς ως ερμηνευτική αφετηρία τις προβλέψεις του Άρθρου 121 της UNCLOS (1982)[10], ότι τα λογιζόμενα ως «νησιά» έχουν όλες τις θαλάσσιες ζώνες που έχουν αντίστοιχα και οι ηπειρωτικές ακτές, ήτοι την Αιγιαλίτιδα Ζώνη και την Υφαλοκρηπίδα (που υφίσταται εξ υπαρχής και αυτοδικαίως για το παράκτιο κράτος), καθώς επίσης και τη Συνορεύουσα Ζώνη και την ΑΟΖ (εφόσον βέβαια το παράκτιο κράτος επιλέξει να τις κηρύξει). Συμπερασματικά, η Τουρκία δεν έχει κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο, παρά μόνον στις περιοχές που αφορούν τη δική της αιγιαλίτιδα Ζώνη και την αντίστοιχή της Υφαλοκρηπίδα, και όσον αφορά θέματα πλήρους κυριαρχίας οιαδήποτε συζήτηση προϋποθέτει και επιβάλλει την άρση του casus belli, που ούτως ή άλλως, σύμφωνα με τους ειδικούς περί τού Διεθνούς Δικαίου, η εκφορά του από νομικής πλευράς συνιστά το ύψιστο διεθνές έγκλημα, ως παραβίαση του θεμελιώδους άρθρου 2, παρ. 4, του Χάρτη του ΟΗΕ που απαγορεύει τη χρήση βίας, αλλά εξίσου και την απειλή χρήσης βίας μεταξύ των κρατών. Ένα σημείο που η Ελλάδα δεν επεσήμανε επαρκώς, επί σειράν ετών κατά τον διεθνή διπλωματικό της διάλογο με τους θεσμούς και τους παράγοντες της «διεθνούς» λεγομένης, «κοινότητος», και κυρίως εις το πλαίσιο της ΕΕ (ενόψει ειδικά της αιφνίδιας μεταστροφής της στάσης της περί υποστήριξης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, από τη δεκαετία του ’90 και εξής). Η επέκταση του εύρους της Αιγιαλίτιδας Ζώνης μέχρι το απωτάτως επιτρεπτό, εκ του (νέου) Δικαίου της Θαλάσσης, ορίου των 12 ναυτικών μιλίων αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδος, μια πράξη μονομερούς δικαιοπραξίας του παράκτιου κράτους που προκύπτει και –κυρίως νομιμοποιείται απολύτως εκ του Διεθνούς Δικαίου και δεν αμφισβητείται.

Η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου αποτέλεσε μία αμυντική πράξη της Ελληνικής πολιτείας  επιβαλλόμενη από την ίδρυση της Τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου και από την εν γένει αναθεωρητική και κλιμακούμενα επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας και μετά την παράνομη εισβολή και κατοχή έως σήμερα του 38% της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και ευρύτερα στο χώρο του Αιγαίου (θαλάσσιου και κυρίως εναέριου), της Θράκης/Έβρου και της Ανατ. Μεσογείου, εν γένει, η οποία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί επιχειρησιακά μεταξύ χωρών συμμάχων από το 1952 στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Οιαδήποτε σκέψη περί αποστρατιωτικοποιήσεως των νησιών του Αιγαίου αναγκαστικά προϋποθέτει διάλυση της Τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου, η οποία παρόλα αυτά δεν επαρκεί διότι η επανασύστασή της ή η απόκρυψή της σε ψευδώνυμα επιχειρησιακά στρατιωτικά σχήματα ιδίου, όμως, σκοπού είναι απολύτως εφικτή επιχειρησιακώς και εντός ωρών, ενώ η αντίστοιχη επανοχύρωση των ελληνικών νησιών απαιτεί επίπονες και χρονοβόρες (επιπέδου μηνών και ετών) προσπάθειες. Βεβαίως απαιτεί και θεσμικώς κατοχυρούμενη μόνιμη κατάργηση των επιθετικογενών μηχανισμών της Τουρκίας στο επιχειρησιακό θέατρο της περιοχής. Θα συζητήσει τέτοιο θέμα η τουρκική πολιτική ηγεσία; Εάν ναί, θα ήταν τόσο χρήσιμο, όσο και …δύσκολο! Ομοίως, και η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα να αμυνθεί, και μάλιστα και στα τρία στοιχεία της επικράτειάς της, στον Αέρα, στη Θάλασσα και στο χερσαίο (ηπειρωτικό ή νησιωτικό) Έδαφος. Μια ματιά στα συγκριτικά στατιστικά στοιχεία υπερπτήσεων (πτήσεων άνωθεν χερσαίου εδάφους) του ΓΕΕΘΑ[11] των τελευταίων ετών είναι ενδεικτική της τουρκικής κλιμακούμενης επιθετικότητας στην περιοχή. Ενδεικτικά, οι καταμετρούμενες συνολικά 51 υπερπτήσεις το 2009, έχουν φτάσει να είναι 364, μόνον για το πρώτο ήμισυ του 2020.

Όλα τα ανωτέρω πολύ δύσκολα μπορούν να γίνουν αποδεκτά από την τουρκική ηγεσία και κατά συνέπεια οιαδήποτε σκέψη περί διαλόγου προδικάζει την επέμβαση υπερ-συστημικών δρώντων σε επίπεδο διπλωματίας αλλά και την προβολή ισχύος της Γαλλίας μέσα στα πλαίσια της οποίας δύναται να ενεργοποιηθεί το αμυντικό δόγμα Ελλάδος – Κύπρου.  Οι όποιες αιτιάσεις περί απόσυρσης ερευνητικών σκαφών είναι ενέργειες που κρατούν τα επικοινωνιακά προσχήματα για την ικανοποίηση της εσωτερικής κοινής γνώμης στο εσωτερικό της Τουρκίας, σε μία περίοδο κοινωνικής και εσωτερικής αναταραχής που ενισχύεται από τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας και την πτώση ισοτιμίας της τουρκικής λίρας. Είναι αναμενόμενο, ότι κατά την πάγια τακτική της Τουρκίας η εξωτερίκευση και μεταφορά εσωτερικών προβλημάτων μετατρέπεται σε πρόβλημα θέμα εθνικής ασφαλείας και εξωτερικής απειλής προς αποφυγή ματαίωσης των πολυετών προσπαθειών επιβολής του οθωμανικού επεκτατισμού και των σχετικών ονειρώξεων του κ. Ερντογάν[12].

  1. Οι προκλήσεις και οι πιθανοί περιορισμοί του Ελληνο-Αιγυπτιακού Συμφώνου

Η κύρωση του Ελληνο-Αιγυπτιακού Συμφώνου από την Ελληνική Βουλή, δε δύναται να σχολιασθεί θετικά ή αρνητικά δίχως ολιστική θεώρηση των ελλοχευόντων κινδύνων για μία μελλοντική συνολική οριοθέτηση με την Κύπρο στα πλαίσια μίας γεωπολιτικής ανάλυσης. Σε επίπεδο επιστημονικής βάσης δε χωρά ουσιαστικός σχολιασμός επί της οριοθετημένης γραμμής μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου εφόσον δεν υπάρχει τεχνικό παράρτημα που να αναφέρεται στο σκεπτικό και τη μεθοδολογία χάραξης. Κατά συνέπεια, οιαδήποτε ερμηνεία περί επήρειας έχει γίνει και επιχειρείται στο παρόν πόνημα βασίζεται σε ποιοτικά χαρακτηριστικά και όχι σε ποσοτικά.

Η απόκλιση από μία υποθετική μέση γραμμή, όπως η Ελλάδα υποχρεούτο να ακολουθήσει μέχρι την οριοθέτηση που τελικά επετεύχθη, είναι προφανής. Όπως ειδικότερα επισημαίνεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 156 του Ν. 4001/2011 αναφέρεται ότι: «ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφής κηρυχθεί), είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τα εγγύτερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπειρωτικών όσο και νησιωτικών) από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης».

Με βάση τον ανωτέρω νόμο, σε περίπτωση μη οριοθέτησης με όμορα κράτη, η Ελλάδα δύναται να «θεωρήσει» ότι ισχύει η αρχή τις ισαπόστασης για τον καθορισμό της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας της. Με βάση τη νομοθεσία που ίσχυε μέχρι την κύρωση του Ελληνοαιγυπτιακού συμφώνου οριοθέτησης, η υπογραφείσα οριοθέτηση με την Αίγυπτο μετατοπίζει το όριο της υφαλοκρηπίδας βόρεια της «μέσης γραμμής» που προέβλεπε ο «νόμος Μανιάτη» Ν. 2001/2011[13]. Χρήζει πάντως εξετάσεως το κατά πόσον υπήρξε πιθανή προσέγγιση από την Αθήνα, η οποία να  επέλεξε την μη οριοθέτηση κατά την μέση γραμμή, για λόγους  γεωμορφολογίας της Ανατολικής Μεσογείου και δη της Μεσογειακής Ράχης[14] αλλά και ως κίνητρο για μια  πιθανή μελλοντική γεωστρατηγική συνέργεια μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδος, στο πλαίσιο μίας ευρύτερης συνεργασίας / συμμαχιών που θα περιλαμβάνουν την Κύπρο, και δυνητικά το Ισραήλ έναντι της αμέσου απειλής του ερντογανικού οθωμανικού επεκτατισμού σε συνεργασία με την Οργάνωση των Αδελφών Μουσουλμάνων.

Αυτό που πρέπει να διακρίνουμε σε επίπεδο γεωπολιτικής αναλύσεως και κατ’ επέκταση γεωστρατηγικής συνθέσεως είναι οι παράμετροι κινδύνων και επισφάλειας που ελλοχεύουν σε αυτή την περίπτωση μερικής οριοθετήσεως που μεταθέτει την οριστική και τελική προσπάθεια επίλυσης της οριοθέτησης στο τμήμα ανατολικά του σημείου Ε της συμφωνίας σε μελλοντικό χρόνο. Η παραμετροποίηση των κινδύνων εξαρτάται από βραχυπρόθεσμες ενέργειες που βάσει προγραμματισμού πρέπει να ξεκινήσουν το φθινόπωρο του 2020 καθώς και μεσοπρόθεσμες ενέργειες. Οι βραχυπρόθεσμες ενέργειες αφορούν κατά κύριο λόγο την έναρξη σεισμικών ερευνών νοτίως της Κρήτης σύμφωνα με τις εξαγγελίες της Ελληνικής Κυβερνήσεως το φθινόπωρο του 2019. Υπενθυμίζουμε ότι οι έρευνες ήταν αρχικά προγραμματισμένες για το χειμώνα του 2020, όμως οι γεωπολιτικές αναταράξεις που προκάλεσε η εξαγγελία του πρωθυπουργού το φθινόπωρο του 2019 περί των σεισμικών ερευνών συνέβαλε κατά την κρίση μας, στην επιτάχυνση της παρούσας ελληνοτουρκικής διενέξεως[15].

Εδώ οι υποθέσεις και προϋποθέσεις συνεργασίας ενισχύονται από την πιθανότητα ενεργειακής διασύνδεσης Ισραήλ -Κύπρου – Αιγύπτου και Ελλάδος δια μέσω ενός αγωγού φυσικού αερίου, όπως o East Med ή δια μέσω ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου Ελλάδος και Κύπρου-Ελλάδος – Αιγύπτου, όπως αυτή σχεδιάστηκε από την ΕΕ, χρηματοδοτήθηκε από τα Προγράμματα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) και συμπεριλαμβάνεται στην στρατηγική ατζέντα του προγράμματος συνεργασίας MED-TSO, με τη συνέργεια και συμβολή όλων των εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της Μεσογείου. Βέβαια, όσον αφορά τον East Med, ο προϋπολογισμός κατασκευής ενός τεραστίου έργου της τάξης των 10 δις ευρώ, δε μπορεί να στηριχθεί στην παροχή αερίου από ένα και μόνο κοίτασμα ή εν τέλει χωρίς να υπάρχει η διπλάσια ποσότητα αερίου, από την θεωρητικώς υπολογιζόμενη για την κάλυψη χωρητικότητας. Η βιωσιμότητα ενός τέτοιου έργου εξαρτάται από την εύρεση κοιτασμάτων στον ελληνικό και τον αιγυπτιακό θαλάσσιο χώρο. Εάν αυτό συμβεί στην οριοθετημένη γραμμή Ελλάδος – Αιγύπτου ίσως να αποτελέσει τον κλειδόλιθο για την υλοποίηση αυτού του κατασκευαστικού σχεδίου, βάσει του άρθρου 2 της εν λόγω συμφωνίας και την τριμερή συμφωνία με την Κύπρο όσον αφορά την ολική οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδος – Αιγύπτου – Κύπρου. Άρα η ολοκλήρωση της διαδικασίας οριοθέτησης στο υπολειπόμενο τμήμα που ενώνει δυνητικά την Κυπριακή και Ελληνική αποκλειστική οικονομική ζώνη είναι το προαπαιτούμενο για την όποια πραγματοποίηση ενεργειακών διασυνδέσεων. Η δε ωρίμανση των συνθηκών αυτών αλλά και η εκβιαστική συμπεριφορά της Τουρκίας οδηγεί νομοτελειακά στη δημιουργία ενός στρατηγικού υποσυστήματος Γαλλίας-Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ και Αιγύπτου στο Μεσογειακό Χώρο.

  1. Ισχύς εν τη ενώσει

Όπως ανέφεραν οι συγγραφείς τον Ιανουάριο του 2020 η Γαλλία είναι δυνητικά η μόνη ευρωπαϊκή δύναμη που καλύπτει το κενό της βορειοατλαντικής συμμαχίας στη Μεσόγειο με τη δημιουργία ενός στρατηγικού υποσυστήματος Γαλλίας-Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ και Αιγύπτου[16]. Για την ακρίβεια αναφέρουν:

«Το ΝΑΤΟ αποδεικνύει ότι χρειάζεται έναν σοβαρό αναστοχασμό στα ζητήματα της πολιτικής και αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των μελών του, με σοβαρές ρήτρες επιβολής αυτής της συνεργασίας όταν παρατηρούνται αποκλίσεις. Ένα συλλογικό σύστημα ασφαλείας χάνει το ήμισυ τουλάχιστον της χρησιμότητός του όταν δεν φροντίζει να εξασφαλίζει ασφάλεια και ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ των δομικών στοιχείων τα οποία και αποτελούν τα οργανικά στοιχεία λειτουργίας των εσωτερικών του μηχανισμών. Δεν θα είναι μοιραίως σε θέση να απαντήσει στα είδη των εξωτερικών προκλήσεων για τα οποία δημιουργήθηκε. Θα δημιουργήσει αναποδράστως φυγόκεντρες δυνάμεις οι οποίες θα προκαλέσουν διαλυτικές τάσεις εντροπίας και συστημικής παρακμής… Η Γαλλία είναι μια χώρα η οποία προσφέρεται για μια ανάλογη αφυπνιστική πολιτική και ηθική δράση και η γεωγραφική της φύση με τις προβολές ισχύος στον Ατλαντικό και στην Μεσόγειο, συνδυαζόμενες με την πυρηνική της και αεροναυτική της ισχύ, την αναδεικνύουν νομοτελειακώς ως κατάλληλο φορέα για την ανάληψη του ρόλου του “υποσυστημικού συντονιστή/οργανωτή” στο γεωπολιτικό Σύμπλοκο της Μεσογείου. Η ηθική ισχύς της Γαλλίας ως πόλος δημοκρατίας και πιστός θεράπων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συμβάλλει τα μέγιστα στην αύξηση του βαθμού αποδοχής της, ως άξονος παροχής υποσυστημικής ασφαλείας στους “εγγύς εταίρους” της.»

Το άμεσο γεωπολιτικό ζήτημα της ανάσχεσης του τουρκο-ισλαμιστικού αδελφομουσουλμανικού αναθεωρητισμού έχει ήδη τεθεί από την Γαλλία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο συνεπώς περιττεύει στο παρόν κείμενο.

Υ.Γ Εντός αυτού του πλαισίου αξίζει να αναφερθεί ότι βάση στοιχείων και επιστημονικών δημοσιεύσεων από τουρκικά πανεπιστήμια οι πιθανές θέσεις των προγραμματισμένων γεωτρήσεων της Τουρκίας για το 2021[17], ίσως και νωρίτερα είναι όλες σε θέσεις μετά τον 28ο μεσημβρινό. Τα στοιχεία είναι γνωστά από το Μάρτιο του 2020 και δημοσιευμένα από τον Ιούλιο του 2020, λίγο πριν την έναρξη των σεισμικών ερευνών του Oruc Reis. Συμφωνούν δε απολύτως με τις επισημάνσεις του κειμένου μας, για τους Υδρίτες Μεθανίου του 2013.[18] Είναι άγνωστο αν αυτή η πληροφορία και το ιδικό μας κείμενο είχε ληφθεί υπόψη αλλά και εντοπισθεί από τα αρμόδια κυβερνητικά όργανα. Η ουσία είναι ότι εαν η ελληνική στρατηγική, όπως ανεφέρθη από τον Έλληνα ΥΠΕΞ σχετικά με την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Κυβέρνηση είναι στρατηγικός στόχος της Ελλάδος, η έναρξη αυτών των γεωτρήσεων δύναται να  κλιμακώσει σε μέγιστο βαθμό την ένταση δυτικά και νότια του Καστελόριζου. (βλ. Χάρτη 1).

Συγκρίνετε με τους Χάρτες 2 και 3 των συγγραφέων του παρόντος οι οποίοι – από το 2011 – είχαν εντοπίσει και προβλέψει την σημερινή τουρκική διεκδίκηση όπως αυτή φαίνεται στον Χάρτη 1 ο οποίος σχεδιάσθηκε από τούρκους επιστήμονες το 2020!

Τον Εντοπισμό, την Χαρτογράφηση και την γεωπολιτική Πρόβλεψη οι συγγραφείς είχαν κάμει το 2011: Χάρτης 2 και το 2013: Χάρτης 3, φυσικά, μη ληφθέντες υπόψη από τις αντίστοιχες ελληνικές κυβερνητικές αρχές.

Είναι σαφές ότι η Τουρκία στοχεύει στην οικειοποίηση όλων των κοιτασμάτων αυτών.

 Χάρτης 1: Προτεινόμενες τουρκικές θέσεις γεωτρήσεων. Με κίτρινο χρώμα απεικονίζεται η οριοθέτηση Ελλάδος – Αιγύπτου και με άσπρο η «μέση γραμμή».

 Πηγή: OECD Studies Conference of Natural and Environmental Sciences, 19-21 March 2020, Ankara, Turkey.

Χάρτης 2: Υποθαλάσσια όρη στην ΑΟΖ του Συμπλέγματος του Καστελορίζου, με τα Ηφαίστεια Ιλύος Υδριτών Μεθανίου (Όρη: Αναξαγόρας, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης) και η επικάλυψή των από την νόμιμη ελληνική και νόμιμη τουρκική ΑΟΖ (Μάζης-Σγούρος, 2011)

 

Πηγή: Ι. Θ. Μάζης -Γ. Α. Σγούρος, (2011), «Η Ελληνική ΑΟΖ και το Καστελόριζο. Αρχές μιας Γεωπολιτικής Ανάλυσης», Αθήνα 2011.

Χάρτης 3: Τα υποθαλάσσια όρη Αναξαγόρας, Αναξίμανδρος και Αναξιμένης με τα αποθέματα των Υδριτών Μεθανίου. (ΜάζηςΣγούρος, 2013)

Πηγή: Mazis I – Sgouros G. (2013;3(1):101-08.), (Map.1), “Geographical Distribution of Methane Hydrates and International Geopolitics of Energy: Resources in the Eastern Mediterranean”. Civitas Gentium.

[1] Μάζης Ιωάννης – Δήγκας Άγις. «Ολοκληρωμένη μεθοδολογία κατασκευής σύνθετων δεικτών στη σύγχρονη Συστημική Γεωπολιτική Ανάλυση». Civitas Gentium. 2019;7(1):159-204.

[2] Μάζης Ιωάννης – Δωματιώτη Ξανθίππη. «Η διεπιστημονική φύση της Συστημικής Γεωπολιτικής Ανάλυσης: ορισμός, επεξεργασία και χρήση γεωπολιτικών δεικτών νομικού περιεχομένου. Η περίπτωση του Αρκτικού Ωκεανού και η θαλάσσια ανακατανομή ισχύος (οριοθέτηση υφαλοκρηπίδος)». Civitas Gentium. 2019;7(1):328-354.

[3] βλ. όπ. αν.: Μάζης Ιωάννης – Δωματιώτη Ξανθίππη. «Η διεπιστημονική φύση της Συστημικής Γεωπολιτικής Ανάλυσης…». Civitas Gentium. 2019;7(1):328-354.

[4] βλ.: 1) Ι. Θ. Μάζης, Μεταθεωρητική Κριτική Διεθνών Σχέσεων και Γεωπολιτικής: Το νεοθετικιστικό πλαίσιο, Παπαζήσης, Αθήνα 2012 ή I. Th. Mazis, Analyse Methathéorique des Relations Internationales et de la Géopolitique. Le cadre du Neopositivisme, Papazisis Publications, Athens 2015, pp. 409 (in French) και 2) Ξανθίπη Δωματιώτη, ΣυστημικήΓεωπολιτικήΑνάλυση. Διεπιστημονικότητα και Πολυμεθοδολογική Προσέγγιση, (Εισαγωγή: Ι. Θ. Μάζης), Λειμών, Αθήνα 2018.

[5] Απόσπασμα δηλώσεων Τ. Πάιατ, Πρέσβης ΗΠΑ στην Ελλάδα: «Έχω επίσης επισημάνει πολλές φορές και θα το επαναλάβω και σήμερα, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν τις αρχές του διεθνούς ναυτικού δικαίου, βάσει των οποίων τα νησιά, συμπεριλαμβανομένου του Καστελόριζου, έχουν ακριβώς την ίδια υφαλοκρηπίδα και δικαιώματα ΑΟΖ όπως και κάθε περιοχή στην ηπειρωτική χώρα». Από Πηγή: https://www.in.gr/2020/07/23/politics/paiat-kastelorizo-exei-yfalokripida-kai-aoz-dieykriniseis-gia-ta-amfisvitoumena-ydata/

[6] Απόσπασμα δηλώσεων Μπορέλ: « “We are in close contact with our colleagues the foreign ministers of Greece and also Cyprus in order to follow the situation of the drillings and we are calling Turkey to stop drilling in the areas where there is the EEZ or territorial waters of Cyprus and Greece. And on that the Foreign Affairs Council already delivered a strong message addressed to Turkey,” https://cyprus-mail.com/2020/06/02/borrell-calls-on-turkey-to-respect-the-sovereignty-of-cyprus-and-greece/

[7] βλ. :  «Ο Ιωάννης Μάζης για τη συμφωνία με την Αίγυπτο: Οι δυνητικές συνέπειές της για την Ελλάδα», https://infognomonpolitics.gr/2020/08/o-ioannis-mazis-gia-ti-symfonia-me-tin-aigypto-oi-dynitikes-synepeies-tis-gia-tin-ellada/

[8] βλ. : Ιωάννης Θ. Μάζης, Real News, 7 Σεπτεμβρίου 2020,  «Οι ονειρώξεις του κου Ερντογάν και ο διάλογος», https://www.real.gr/real_editors_guest_editor/arthro/oi_oneirokseis_tou_erntogan_kai_o_dialogos-667756/

[9] Οι λόγοι για τους οποίους η περιοχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία αναλύονται με βάση τα οικονομοτεχνικά δεδομένα και προβλέψεις του ανακοινωθέντος κοιτάσματος της Μαύρης Θάλασσας.

[10] «Article121 (Regime of islands)

  1. An island is a naturally formed area of land, surrounded by water, which is above water at high tide.

2 Except as provided for in paragraph 3, the territorial sea, the contiguous zone, the exclusive economic zone, and the continental shelf of an island are determined in accordance with the provisions of this Convention applicable to other land territory.

3 Rocks which cannot sustain human habitation or economic life of their own shall have no exclusive economic zone or continental shelf. », Article 121, UNCLOS (1982).

[11] https://geetha.mil.gr/paravaseis-paraviaseis/enaerios-choros-archeio-paravaseon-paraviaseon/.

[12] βλ. όπ. αν. : Ιωάννης Θ. Μάζης, Real News, 7 Σεπτεμβρίου 2020,  «Οι ονειρώξεις του κου Ερντογάν και ο διάλογος», https://www.real.gr/real_editors_guest_editor/arthro/oi_oneirokseis_tou_erntogan_kai_o_dialogos-667756/

[13] Σ.Σ.: «Όπως ειδικότερα επισημαίνει ο κ. Μανιάτης, στην παράγραφο 1 του άρθρου 156 του Ν. 4001/2011 αναφέρεται ότι: “ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι παρακείμενες ή αντικείμενες με τις ελληνικές ακτές, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (αφ΄ης κηρυχθεί), είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τα εγγύτερα σημεία των γραμμών βάσης (τόσο ηπειρωτικών όσο και νησιωτικών) από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης”.(https://www.energia.gr/article/54461/i-maniaths-o-nomos-40012011-katohyronei-thn-ethnikh-kyriarhia)

[14] Η εκτενής παρουσίαση των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της Μεσογειακής Ράχης και της γεωλογίας της Ανατολικής Μεσογείου δεν αναλύεται στο παρόν κείμενο. Οι συγγραφείς έχουν αναφερθεί εκτενώς στο θέμα αυτό στα κάτωθι κείμενα αναφοράς:

Α.  Mazis I, Sgouros G. “Geographical Distribution of Methane Hydrates and International Geopolitics of Energy: Resources in the Eastern Mediterranean”. Civitas Gentium. 2013;3(1):101-08., (Map.1)

Β.  Mazis I, Sgouros G. “The Greek EEZ: Principles of a Geopolitical Analysis”. Civitas Gentium. 2013;3(1):109-32,

Γ. Mazis I, Sgouros G. “Geopolitics of Energy in the Kastellorizo-Cyprus Middle East Complex: Based on the Existing Geophysical and Geological Indications of Hydrocarbon Deposits”. Regional Science Inquiry. 2010;II(2):133-50.

[15] η πρόβλεψη των σημερινών εξελίξεων αναλύθηκε εκτενώς στην εργασία Μάζης – Σγούρος, Ιανουάριος 2020, Γεωπολιτική Ανάλυση στο Σύμπλοκο της Ανατολικής Μεσογείου, Εκδόσεις Λειμών».

[16] Μάζης – Σγούρος, Ιανουάριος 2020, Γεωπολιτική Ανάλυση στο Σύμπλοκο της Ανατολικής Μεσογείου, Εκδόσεις Λειμών

[17] OECD Studies Conference of Natural and Environmental Sciences, 19-21 March 2020, Ankara, Turkey.

[18] Mazis I, Sgouros G. “Geographical Distribution of Methane Hydrates and International Geopolitics of Energy: Resources in the Eastern Mediterranean”. Civitas Gentium. 2013;3(1):101-08.

 

Πολυκλέτα Αθανασιάδου*: Ευρασιανισμός και Ευρασιατική Οικονομική Ένωση

on Tuesday, 20 November 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

 
Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (ΕΟΕ), η οποία δημιουργήθηκετο 2014, συχνά γίνεται αντιληπτή στη Δύση ως ένα είδος «δεύτερης έκδοσης τηςΕΣΣΔ». Ωστόσο ,στην πραγματικότητα και υποστηρίζουμε ότι είναι προφανές, ωςυπόδειγμα για τη δημιουργία της ΕΟΕ δεν είναι η πρώην Σοβιετική Ένωση , τα ίχνητης οποίας εξακολουθούν να υφίστανται , αλλά η ΕΕ σε ότι αφορά την περιφερειακήολοκλήρωση. Ως ιδεολογική και πολιτική βάση αποτελεί το δόγμα του Ευρασιανισμού,το οποίο δημιουργήθηκε από τους διανοούμενους του εικοστού αιώνα. Η αλήθειαείναι ότι ο Ευρασιανισμός δεν μπορεί να ταυτιστεί ούτε με την Δύση , ούτε μετην Ανατολή.

Υποστηρίζεται ότι το πρώτο έργο για το σχηματισμό στην ΕΣΣΔ  της Ευρασιατικής Ένωσης παρουσίασε το 1989 ο ηγέτης του εθνικού δημοκρατικού κινήματος της εποχής περεστρόϊκα ο Andrej  Zakharov. . Στη δεκαετία του 1990, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, την ιδέα της Ευρασιατικής ολοκλήρωσης υποστήριξε ο επικεφαλής του Καζαχστάν  Ναζαρμπάγιεφ ,ο οποίος διαμόρφωσε το 1994 ένα σχέδιο για τη δημιουργία μιας νέας ένωσης από τα κράτη μέλη της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ). Επρόκειτο για την Ευρασιατική Ένωση ανεξαρτήτων κρατών , η οποία θα βασίζεται στα εθνικά συμφέροντα κάθε συμμετέχουσας χώρας και στο συνολικό δυναμικό της ένταξης τους σε αυτήν. Στη συνέχεια , κατά το 1995 η Λευκορωσία, το Καζαχστάν και η Ρωσία άρχισαν τις διεργασίες, υπογράφοντας τις σχετικές Συμφωνίες για την Τελωνειακή Ένωση. Το 1996 η Λευκορωσία , το Καζαχστάν και η Ρωσία υπέγραψαν τη Συνθήκη για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης στον οικονομικό και τον ανθρωπιστικό τομέα. Το 1999 η Λευκορωσία, το Καζαχστάν , το Κιργιστάν, η Ρωσία και το Τατζικιστάν υπέγραψαν τη Συνθήκη για την Τελωνειακή Ένωση και τον Κοινό Οικονομικό Χώρο. Υποστηρίζεται ότι η απόφαση για την ολοκλήρωση του σχηματισμού της Τελωνειακής Ένωσης είχε ληφθεί και βάσει αυτού του γεγονότος πάρθηκε   η απόφαση για τη δημιουργία του Κοινού Οικονομικού Χώρου.

Κατά το 2000 η Λευκορωσία , το Καζαχστάν , το Κιργιστάν , η Ρωσία και το Τατζικιστάν με στόχο τη βελτίωση της απόδοσης της αλληλεπίδρασης, για την ανάπτυξη των διαδικασιών ολοκλήρωσης και εμβάθυνσης της συνεργασίας σε διαφορετικούς τομείς ίδρυσαν την Ευρασιατική Οικονομική Κοινότητα . Το 2006 στην Κοινότητα προσχώρησε και το Ουζμπεκιστάν. Ήταν το 2003 όταν οι Πρόεδροι της Λευκορωσίας , του Καζαχστάν, της Ρωσίας και της Ουκρανίας υπέγραψαν τη Συμφωνία για την ίδρυση Κοινού Οικονομικού Χώρου , προκειμένου να δημιουργηθούν  οι συνθήκες για σταθερή και αποτελεσματική ανάπτυξη των εθνικών οικονομιών και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στις χώρες αυτές. Τον Οκτώβριο του 2007 , η Λευκορωσία, η Ρωσία και το Καζαχστάν υπέγραψαν τη Συνθήκη για την ίδρυση του ενιαίου τελωνειακού εδάφους και το σχηματισμό της Τελωνειακής Ένωσης. Τον Ιούνιο του 2009  το Ανώτατο όργανο της Τελωνειακής Ένωσης όρισε τα στάδια και τους όρους για τη δημιουργία ενός ενιαίου τελωνειακού εδάφους της Τελωνειακής Ένωσης , σηματοδοτώντας την 1 Ιανουαρίου του 2010 ως  αρχή του πρώτου σταδίου της ίδρυσης της. Με βάση τη λειτουργία της Τελωνειακής Ένωσης των τριών κρατών διαμορφώθηκε ο Κοινός Οικονομικός Χώρος.

Στις 11 Νοεμβρίου του 2011 οι πρόεδροι της Λευκορωσίας , του Καζαχστάν και της Ρωσίας υπέγραψαν τη Συνθήκη για την Ευρασιατική Οικονομική ολοκλήρωση και όρισαν την 1 Ιανουαρίου του 2012 ως ημερομηνία έναρξης της λειτουργίας της. Οι επικεφαλής των τριών κρατών διακήρυξαν ότι η ανάπτυξη της Τελωνειακής Ένωσης και του Κοινού Οικονομικού Χώρου πρέπει να οδηγήσει στη δημιουργία της ΕΟΕ.

Την ίδια μέρα οι πρόεδροι της Λευκορωσίας, του Καζαχστάν και της Ρωσίας υπογράφουν τη Συνθήκη για το σχηματισμό της Ευρασιατικής Οικονομικής Επιτροπής , η οποία έγινε   ενιαίο μόνιμο διοικητικό όργανο της Τελωνειακής Ένωσης και Κοινού Οικονομικού Χώρου. Πρέπει να σημειωθεί ότι  η φιλοδοξία ήταν ο Ενιαίος Οικονομικός Χώρος να συμβάλλει σε δημιουργία μιας ισορροπημένης μακροοικονομικής και αειφόρου ανάπτυξης της δημοσιονομικής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού, των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των αγορών εργασίας, των επενδύσεων , αγαθών και υπηρεσιών. Πρέπει να αναφερθεί , επίσης, ότι  η μετάβαση στη διαμόρφωση των ενώσεων της ολοκλήρωσης στον 21ο αιώνα δύσκολα θα ήταν  εφικτή χωρίς τη νέα , σύγχρονη κατανόηση του Ευρασιανισμού , για τον οποίον είχε αναφερθεί ο Πρόεδρος της Ρωσίας , Βλαδιμίρ Πούτιν.

Ποια είναι αυτή η κατανόηση η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο του σύγχρονου παγκοσμίου κόσμου;

Ο Πούτιν στο άρθρο του τονίζει ότι εντός των καθιερωμένων περιφερειακών σχηματισμών – η ΕΕ, η NAFTA, η APEC ,η ASEAN- μπορεί να αναπτυχθεί ο σταθερός χαρακτήρας της παγκόσμιας οικονομίας . Επίσης, υπογραμμίζεται από τον Πούτιν ότι δυο μεγαλύτερες ενώσεις-η ΕΕ και η ΕΟΕ- βασιζόμενες στην αλληλεπίδραση τους στους κανόνες ελεύθερου εμπορίου και τη συμβατότητα με τα συστήματα ρύθμισης , μεταξύ άλλων μέσω των σχέσεων με τρίτες χώρες και περιφερειακές δομές , είναι σε θέση να επεκταθούν από τον Ατλαντικό έως τον Ειρηνικό. Συνεχίζοντας, συμπληρώνει ότι τα παραπάνω μπορούν να λάβουν  χώρα μόνο μέσα σε ένα χώρο συμβατό με τον οικονομικό χαρακτήρα του, αλλά , ταυτόχρονα, πολυκεντρικό όσον αφορά συγκεκριμένους μηχανισμούς και διαχειριστικές αποφάσεις. Επομένως, θα είναι λογικό να αρχίσει ένας εποικοδομητικός διάλογος σχετικά με τις αρχές αλληλεπίδρασης με τα κράτη της Ασίας , της Βόρειας Αμερικής και άλλων περιοχών. Ο Πρόεδρος της Ρωσίας επισημαίνει ότι με αυτόν τον τρόπο το σχέδιο (ευρασιατικής) ολοκλήρωσης ανοίγει προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη και δημιουργεί πρόσθετα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα . Επιπλέον, αυτή η ενοποίηση των προσπαθειών θα επιτρέψει όχι μόνο να ενταχθούν οι χώρες στην παγκόσμια οικονομία και στο εμπορικό σύστημα , αλλά και να συμμετάσχουν τα κράτη στη διαδικασία ανάπτυξης λύσεων που θέτουν τους κανόνες του παιχνιδιού και καθορίζουν το μέλλον.

Πολυκλέτα Αθανασιάδου* Γεννήθηκα στη Γεωργία. Τελείωσα εκεί το πανεπιστήμιο . Το πτυχίο αναγνωρίστηκε στην Ελλάδα ως ισότιμο πτυχίο πολυτεχνικών σχολών.
Από το 1994 ζω στη Θεσσαλονίκη. Το 2006 σπούδασα στο πανεπιστήμιο Μακεδονίας στο τμήμα "ΒΑλκανικών , Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών". Μόλις έχω ολοκληρώσει το μεταπτυχιακό πρόγραμμα " ΕυρωπαΪκή Ολοκλήρωση και Διακυβέρνηση" στο τμήμα "Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών".

6/7/2016. Ποιος κερδίζει από το Brexit; Η Κίνα

on Wednesday, 06 July 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Tου Michael Schuman, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς

6/7/2016. Ποιος κερδίζει από το Brexit; Η Κίνα

Πολλοί είναι οι χαμένοι από την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση: η χρηματοοικονομική βιομηχανία του Λονδίνου, ο Βρετανός πρωθυπουργός David Cameron, η στερλίνα, το όραμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αλλά από τη συνολική αναταραχή της αγοράς και την αβεβαιότητα θα αναδειχθεί τουλάχιστον ένας μεγάλος νικητής: η Κίνα.

Βραχυπρόθεσμα, βέβαια, η δοκιμαζόμενη κινεζική οικονομία ενδέχεται να πληγεί από το χάος στην ΕΕ, το δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο. Μια μικρότερη, λιγότερο σταθερή ευρωπαϊκή αγορά σε συνδυασμό με τους πιο εγκρατείς στις δαπάνες τους καταναλωτές δεν είναι καλή είδηση για τους Κινέζους εξαγωγείς. Μακροπρόθεσμα, όμως, το Brexit εξυπηρετεί τα  οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα της Κίνας.

Ακόμη και η πλήρως ενωμένη Ευρώπη –η οποία βαρύνεται από τα δεινά του χρέους, τα υψηλά κόστη, την καταθλιπτική γραφειοκρατία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αμφίβολη ανταγωνιστικότητα- δυσκολευόταν να ανταγωνιστεί και να τα βάλει με την Κίνα. Τώρα που έχει διαρραγεί, η ΕΕ θα αποτελεί κάτι λιγότερο από αντίβαρο για την άνοδο της Κίνας στην παγκόσμια σκηνή.

Θυμηθείτε γιατί χτίστηκε εξαρχής η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι οπαδοί της αρέσκονται να υπογραμμίζουν την αποστολή της ΕΕ να προάγει την ειρήνη και τη δημοκρατία. Πιο πρακτικά, ο βασικός στόχος της ενοποίησης ήταν να ενισχύσει την επιρροή της περιοχής στο σύνολο της οικονομίας. Τα ποικίλα έθνη της Ευρώπης κατάλαβαν ότι θα ήταν πολύ ισχυρότερα εάν σφυρηλατούσαν μια ενιαία αγορά με κοινά θεσμικά όργανα ή ακόμη και ένα τοπικό νόμισμα, το ευρώ, από ό,τι αν έμεναν να αναταγωνίζονται ως ανεξάρτητες μονάδες. Η Ευρώπη ήλπιζε να εξελιχθεί από μια ομάδα πλούσιων, αλλά εριστικών κρατών σε ένα τεράστιο οικονομικό μπλοκ ανάλογου επιπέδου με τις ΗΠΑ και, πιο πρόσφατα, την Κίνα.

Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη έχει παλέψει για να εκπληρώσει αυτό το ιδανικό και έχει υποφέρει για αυτό. Ο επίμονος εθνικισμός έχει επανειλημμένως περιορίσει τη δυνατότητά της να δημιουργήσει ένα κοινό μέτωπο τόσο στο εμπόριο όσο και στα γεωπολιτικά ζητήματα.

Και πουθενά δεν έχει καταστεί πιο εμφανής αυτή η αποτυχία από τις σχέσεις της Ευρώπης με την Κίνα. Ως σύνολο, η ΕΕ θα έπρεπε θεωρητικά να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις πιέσεις που ασκούνται στο Πεκίνο να ανοίξει τις αγορές του και να "παίξει" δίκαια στο εμπόριο. Αντ' αυτού, τα ευρωπαϊκά έθνη σπαταλούσαν συχνά αυτό το πλεονέκτημα, με το να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τις κινεζικές επενδύσεις και χάρες. Λίγο μετά το καλόπιασμα του Βρετανού πρωθυπουργού Cameron κατά την επίσκεψή του στον Κινέζο πρόεδρο Xi Jinping το περασμένο έτος, η Γερμανίδα Καγκελάριος Angela Merkel εμφανίστηκε στο Πεκίνο, αναζητώντας τις δικές της επιχειρηματικές συμφωνίες. Η ευκαιρία της Κίνας να πετύχει το "διαίρει και βασίλευε" -κλείνοντας τις καλύτερες δυνατές συμφωνίες και παρακάμπτοντας τις καταγγελίες για τη δική της συμπεριφορά στρέβλωσης της αγοράς- θα μεγαλώσει τώρα που η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης χάραξε το δικό της δρόμο.

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα επωφελούνταν σίγουρα περισσότερο εάν η ΕΕ είχε "λιθοστρώσει" μια κοινή πολιτική έναντι της Κίνας. Ενώ οι κινεζικές εταιρείες επιδόθηκαν σε μεγάλο ξεφάντωμα αγορών στην Ευρώπη -αποκτώντας ακόμη και μερίδια σε δημοφιλείς ποδοσφαιρικούς συλλόγους- η Μέρκελ, έπειτα από πρόσφατη επίσκεψη στο Πεκίνο, αποχώρησε γκρινιάζοντας ότι οι ξένες επιχειρήσεις πρέπει να "απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα και προνόμια με τις εγχώριες εταιρείες" στην Κίνα. Αν η ίδια και ο Cameron και οι άλλοι ηγέτες της Ευρώπης είχαν σφίξει τα χέρια και αγωνιστεί από κοινού για τα δικαιώματα αυτά, θα είχαν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας.

Τώρα αντ 'αυτού, μια "κουτσουρεμένη" κοινή αγορά στην Ευρώπη θα μειώσει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα των εταιρειών της. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις -από τις μεγάλες τράπεζες έως τις νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνολογίας- θα ήταν πολύ καλύτερα τοποθετημένες να αντιμετωπίσουν τους Κινέζους πρωταθλητές, αν ήταν σε θέση να κεφαλαιοποιήσουν μια πλήρως ανεπτυγμένη αγορά σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αλλά και σε πολιτικό επίπεδο, το Brexit μπορεί μόνο να διευρύνει το πεδίο δράσεων της Κίνας. Καθώς η Κίνα αμφισβητεί τα θεσμικά όργανα και τα ιδανικά της Δύσης, από τα δικαιώματα ναυσιπλοΐας έως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η σημασία προάσπισης αυτών των κανόνων και αξιών ενισχύεται σταθερά. Μια ενωμένη ΕΕ θα μπορούσε να ασκεί σοβαρό έλεγχο στην αυξανόμενη αυτοπεποίθηση του Πεκίνου. Έχουμε ήδη δει την εναλλακτική λύση: Όταν οι ΗΠΑ πέρυσι εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τα σχέδια της Κίνας να δημιουργήσει ένα αντίπαλον δέος στην Παγκόσμια Τράπεζα, οι Ευρωπαίοι έκαναν πίσω και δεν προσυπέγραψαν, υπονομεύοντας κάθε ελπίδα για την απόσπαση παραχωρήσεων από τους ηγέτες της Κίνας.

Επιλέγοντας την "έξοδο", οι Βρετανοί ψηφοφόροι επέδειξαν έναν ατυχή κοντοφθαλμισμό για το πώς ο κόσμος αλλάζει και πόσο δύσκολο θα είναι για οποιαδήποτε χώρα με παγκόσμιες φιλοδοξίες να πορευτεί μόνη της. Με το Brexit, τόσο το Ηνωμένο Βασίλειο, όσο και η Ευρώπη χάνουν πολλά περισσότερα από μια εταιρική σχέση. Χάνουν την καλύτερη ευκαιρία τους να διατηρήσουν σημαντικό ρόλο σε μια μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη.

αναδημοσιεύτηκε στο Capital.gr

Αναστάσιος Μπασαράς: Το Γερμανικό Κατοχικό Δάνειο: Επισκόπηση, Θέσεις, Αλήθειες και Προοπτική

Written by ΜΠΑΣΑΡΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ on Monday, 08 October 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

Αναστάσιος Μπασαράς: Το Γερμανικό Κατοχικό Δάνειο: Επισκόπηση, Θέσεις, Αλήθειες και Προοπτική

Πολλές φορές τα τελευταία δύο χρόνια ξεκίνησα να μελετήσω το θέμα του Γερμανικού Κατοχικού Δανείου (μάλιστα κάποια φορά μου το είχε αναθέσει το ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.), κάποιες φορές αφιέρωσα και ολόκληρες μέρες για να διαβάσω αναλύσεις και μελέτες (της τάξης αρκετών Megabytes). Αλλά πάντοτε είχα μεγάλα κενά, απορίες και ερωτήματα. Το κυρίαρχο ερώτημα ήταν:

‘Μα κανένας πρωθυπουργός της Ελλάδας;  Από τις τρεις γενιές των Παπανδρέου, τον Πλαστήρα, τον Παπάγου, τις δύο γενιές των Καραμανλήδων, τον Ράλλη, τον Μητσοτάκη, τον Σημίτη (ακόμη και τον Παπαδόπουλο) και τους διάφορους υπηρεσιακούς και συγκυβερνώντες και τους αναρίθμητους υπουργούς των Εξωτερικών; Δεν βρέθηκε ΕΝΑΣ να αξιώσει κατηγορηματικά και εγγράφως την αποπληρωμή του κατοχικού δανείου;’.

   Πίστευα (και πιστεύω) ότι όλοι τους ήθελαν το καλύτερο για την Ελλάδα (ο καθένας με τον τρόπο του). Και σταματούσα την μελέτη.

Διαβάστε ΕΔΩ! ολόκληρο το άρθρο.
  

Δημήτρης Ιωάννου*: Μεγάλα ψέματα για τα Μνημόνια

on Friday, 05 October 2018. Posted in Απόψεις μη Μελών

(1ο): «Οι Ευρωπαίοι θυσίασαν την Ελλάδα για να σώσουν τις τράπεζές τους»

Τα οκτώ τελευταία χρόνια ζήσαμε μέσα στην ιδεολογική τρομοκρατία και στον υστερικό παραλογισμό σε τέτοιο βαθμό, ώστε πολλά από τα ψέματα και οι ανακρίβειες με τα οποία βομβαρδιζόμασταν κατέληξαν να θεωρούνται, από τους περισσότερους, αυταπόδεικτες αλήθειες. Είναι τραγικό ότι βγαίνοντας από αυτήν την περίοδο δεν έχουμε αντιληφθεί σε συλλογικό επίπεδο τι συνέβη και δεν έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε την απλή λογική για να ξεχωρίζουμε το ψεύδος από την αλήθεια – ιδιαίτερα για θέματα που αφορούν καθοριστικά την ίδια τη ζωή μας και το μέλλον μας.

Ψέμα πρώτο: Οι Ευρωπαίοι θυσίασαν την Ελλάδα για να σώσουν τις τράπεζές τους

Δυστυχώς, αυτό δεν είναι μόνο ψέμα, αλλά ενίοτε είναι και λάθος, με την έννοια ότι το αναπαράγουν και ορισμένα «φερέφωνα του διεθνούς κεφαλαίου» όπως οι FT, το Bloomberg ή ο Guardian, παρασυρόμενα προφανώς, και αυτά, από την ισχύ της «επαναστατικής» ιδεολογικής προπαγάνδας. Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός, όμως, είναι ψευδής και λανθασμένος από δύο πλευρές.

Πρώτον, και κυριότερον, διότι όχι μόνο η Ελλάδα δεν «θυσιάστηκε» από την ευρωπαϊκή επέμβαση, την οποία άλλωστε εκλιπάρησε, αλλά αντιθέτως η ευρωπαϊκή επέμβαση την διέσωσε από τη μεγάλη –αδιανόητη ως προς το μέγεθός της– καταστροφή που την απειλούσε. Δεύτερον, και εξίσου σημαντικό: κανείς από όλους όσους έχουν διατυπώσει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό περί «θυσίας» της Ελλάδας προς χάριν των τραπεζών, δεν έχει τη δυνατότητα να δώσει μία λογική περιγραφή για το ποια θα ήταν η εναλλακτική διαδικασία, δηλαδή η διαδικασία μέσω της οποίας η Ελλάδα θα διέφευγε κάθε κινδυνο και θα συνέχιζε να ζει με τον ίδιο τρόπο, ενώ θα είχαν «τιμωρηθεί» και επωμισθεί τα βάρη της χρεοκοπίας της οι ευρωπαϊκές τράπεζες.

Κανείς δεν έχει καταφέρει να περιγράψει μία λογική τέτοια εναλλακτική εκδοχή διάσωσης της Ελλάδας για τον πολύ απλό λόγο ότι, στον πραγματικό κόσμο, σε καμία στιγμή δεν υπήρχε τέτοια εναλλακτική δυνατότητα η οποία θα επέτρεπε στην Ελλάδα να συνεχίσει να έχει ένα ΑΕΠ 242 ή έστω 230 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα υφίσταντο σοβαρές απώλειες από τα ελληνικά ομόλογα τα οποία η Ελλάδα, το 2010, δεν μπορούσε πλέον ούτε να εξυπηρετήσει ως προς τους τόκους τους, ούτε και να ανανεώσει στη λήξη τους με αναχρηματοδότηση μέσω δανεικών.

Ας αναρωτηθεί κανείς: εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακολουθώντας το παράδειγμα του αμερικανικού Τreasury με τη Lehman Brothers το 2010, αποφάσιζε να «τιμωρήσει» τις ευρωπαϊκές τράπεζες επιτρέποντας στην Ελλάδα να αθετήσει τις δανειακές υποχρεώσεις της, δηλαδή να χρεοκοπήσει, ή, ακόμη, εάν η ίδια η Ελλάδα αποφάσιζε να δηλώσει μονομερή χρεοκοπία παύοντας να εξυπηρετεί το χρέος της, ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα; Το πιο πιθανό είναι ότι, στις συγκεκριμένες συνθήκες εκείνης της στιγμής, οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα κατέρρεαν. Και τι θα γινόταν εάν οι ευρωπαϊκές τράπεζες κατέρρεαν; Φυσικά θα τις ακολουθούσε προς την ίδια κατεύθυνση και η ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της.

Στην κατάρρευση μάλιστα της ευρωπαϊκής οικονομίας θα συνέβαλε σημαντικά και μία άλλη διαδικασία, που θα είχε ξεκινήσει παράλληλα με την κατάρρευση των τραπεζών. Διότι εάν γινόταν φανερό πως ένα κράτος-μέλος της ευρωζώνης, το οποίο δεν μπορεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του έναντι των δανειστών του, χρεοκοπεί, άμεσο αποτέλεσμα θα ήταν πως οι αγορές θα καταλαμβάνονταν από πανικό και για τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ευρωζώνης που είχαν παρεμφερή προβλήματα, δηλαδή για την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Ισπανία και την Ιταλία, και θα προσπαθούσαν να απαλλαγούν από τα ομόλογά τους. Το αποτέλεσμα θα ήταν ότι αυτή η παράλληλη διαδικασία απλώς θα επιτάχυνε την κατάρρευση των τραπεζών και την ολική καταστροφή της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το απλό ερώτημα, λοιπόν, είναι το εξής: εάν η ευρωπαϊκή οικονομία είχε καταστραφεί εξαιτίας της Ελλάδας, εάν δηλαδή η Ευρώπη είχε προτιμήσει, ακολουθώντας την προπαγανδιστική ρητορική, να αυτοκτονήσει, επιλέγοντας να «θυσιάσει» τις τράπεζές της, αντί να «θυσιάσει» την Ελλάδα, εμείς τι θα είχαμε να περιμένουμε από αυτό; Μήπως, δηλαδή, μέσα στη γενικευμένη καταστροφή, η ελληνική οικονομία θα είχε παραμείνει αλώβητη και θα μπορούσαν οι Έλληνες να συνεχίσουν να ζουν όπως ζούσαν και προηγουμένως, έως το 2009, χωρίς να αισθάνονται κανένα πρόβλημα και καμιά ανησυχία για τα προβλήματα και τα βάσανα των Ευρωπαίων;

Φυσικά και όχι. Εκείνο που θα συνέβαινε σε μία τέτοια περίπτωση είναι πως η Ελλάδα θα επηρεαζόταν άμεσα και δραστικά από την ευρωπαϊκή κρίση (την οποία θα είχε προκαλέσει με την χρεοκοπία της), ώστε και αυτή η ίδια θα κινδύνευε να επιστρέψει στην εποχή του λίθου, ενώ το ΑΕΠ της θα είχε εξαϋλωθεί. Χωρίς αμφιβολία θα είχε βρεθεί στην τραγική εκείνη κατάσταση όπου, για μακρύ χρονικό διάστημα, δεν θα υπήρχαν φάρμακα, δεν θα υπήρχαν καύσιμα και δεν θα υπήρχαν και τρόφιμα. Αυτό θα ήταν η συνέπεια της φαντασιώδους προσπάθειας να «σωθεί» η Ελλάδα και να «τιμωρηθούν» οι ευρωπαϊκές τράπεζες: αφού πρώτα θα κατέρρεε η ευρωπαϊκή οικονομία, στη συνέχεια η χώρα μας θα είχε μεταβληθεί σε κρανίου τόπο.

Στην πραγματικότητα, ο μόνος δρόμος που υπήρχε, τη συγκεκριμένη στιγμή του 2010, προκειμένου να απομειωθούν και να αποφευχθούν οι τρομακτικές απειλές που ορθώνονταν τόσο απέναντι στην οικονομία της ευρωζώνης όσο και της Ελλάδας, ήταν ο συγκεκριμένος δρόμος που ακολουθήθηκε. Και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι κανείς ποτέ δεν έχει μπορέσει να δώσει, πέραν συνθημάτων και προπαγάνδας, μία λογική και πειστική περιγραφή για το τι θα μπορούσε να γίνει εναλλακτικά, και οι συνέπειες να είναι μικρότερες.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι θα ήταν τρομερό θράσος από οποιονδήποτε εκπρόσωπο της αντιμνημονιακής παραφροσύνης να ισχυριστεί ότι δεν θα κατέρρεε η ευρωπαϊκή οικονομία ως αποτέλεσμα μιας ελληνικής χρεοκοπίας του 2010. Ας θυμίσουμε ότι ακόμα και το 2015, και παρά το γεγονός ότι τα πράγματα πλέον είχαν αλλάξει, και οι Ευρωπαίοι είχαν πάρει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αφοπλίσουν την χρηματοπιστωτική «βόμβα» που λεγόταν Ελλάδα, οι εγχώριοι οπαδοί της αντιμνημονιακής παραφροσύνης επέμεναν πως η σωτηρία και η επιβίωση της Ευρώπης βρίσκονταν στα χέρια των Ελλήνων, οι οποίοι αν αποφάσιζαν να αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους θα μπορούσαν να τινάξουν όλη την ευρωπαϊκή οικονομία στον αέρα! Και με αυτή την παρανοϊκή σκέψη κατά νου προχώρησαν στο καταστροφικό, όσο και γελοίο, δημοψήφισμα του Ιουλίου του 2015.

(2): Το ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε 25% εξαιτίας των Μνημονίων

Τα οκτώ τελευταία χρόνια ζήσαμε μέσα στην ιδεολογική τρομοκρατία και στον υστερικό παραλογισμό σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλά από τα ψέματα και τις ανακρίβειες με τις οποίες βομβαρδιζόμασταν κατέληξαν να θεωρούνται, από τους περισσότερους, αυταπόδεικτες αλήθειες. 
 Είναι τραγικό ότι βγαίνοντας από αυτήν την περίοδο δεν έχουμε αντιληφθεί σε συλλογικό επίπεδο τι συνέβη και δεν έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε την απλή λογική για να ξεχωρίζουμε το ψεύδος από την αλήθεια – ιδιαίτερα για θέματα που αφορούν καθοριστικά την ίδια την ζωή μας και το μέλλον μας.

Ψέμα δεύτερο: το ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε 25% εξαιτίας των Μνημονίων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το 2008 το (ονομαστικό) ΑΕΠ της Ελλάδας είχε φτάσει στα 242 δισ. ευρώ. Αντίθετα το 2017 είχε μειωθεί στα 174 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μία μείωση περίπου 28%, με έτος βάσης το 2008. (Τα μεγέθη είναι αντίστοιχα περίπου και για τις πραγματικές, αποπληθωρισμένες, τιμές). Στηριγμένοι σε αυτό οι επικριτές των Mνημονίων ισχυρίζονται πως αιτία της μείωσης του ΑΕΠ είναι η πολιτική λιτότητας», η οποία επιβλήθηκε με τα τρία, μέχρι σήμερα, σταθεροποιητικά προγράμματα της ελληνικής οικονομίας. Πρόκειται μάλλον για την πλέον διαδεδομένη πεποίθηση αλλά επίσης και για το μεγαλύτερο ψεύδος της αντιμνημονιακής προπαγάνδας.

Στην πραγματικότητα όχι μόνο τα Μνημόνια δεν ευθύνονται για τη μείωση του ελληνικού ΑΕΠ αλλά, όλως αντιθέτως, η ύπαρξή τους ήταν ο λόγος για τον οποίο η μείωση περιορίστηκε μόνο στο 28% και δεν πήρε καταστροφικές διαστάσεις που θα μπορούσαν να είχαν οδηγήσει τη χώρα στην πλήρη διάλυση και τον λαό της στον εξανδραποδισμό.

Βέβαια η άποψη ότι τα Μνημόνια ευθύνονται για την πτώση του ΑΕΠ θα μπορούσε να ήταν ορθή και βάσιμη σε μία περίπτωση. Στην περίπτωση, δηλαδή, που θα κρινόταν ηθικό και αποδεκτό, και θα εφαρμοζόταν πλήρως, το εξής μέτρο: όλες οι άλλες χώρες της ευρωζώνης αναγνωρίζοντας έμπρακτα την πολιτισμική, ανατομική και βιολογική υπεροχή των Ελλήνων, και υποκλινόμενοι σε αυτήν, να έκριναν απαραίτητο και αναγκαίο να επιβάλουν ετήσιο κεφαλικό φόρο σε όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες τους προκειμένου να συγκεντρώνουν ένα ποσό 40 έως 50 δισεκατομμυρίων ευρώ ανά έτος, το οποίο θα το διέθεταν στους Έλληνες, με τη μορφή δωρεάς, για να μπορούν αυτοί να καλύπτουν όσες ανάγκες της διαβίωσής τους δεν μπορούσαν να καλύψουν με τη δική τους εργασία και το προϊόν της.

Όσοι, εθισμένοι και παρασυρμένοι από την αντιμνημονιακή προπαγάνδα, νιώθουν την ανάγκη να εξοργιστούν και να αγανακτήσουν με τα παραπάνω, ας μην το κάνουν πριν λάβουν υπ’ όψιν τους το εξής: η πεποίθηση ότι τα Μνημόνια φταίνε για τη συρρίκνωση του ελληνικού ΑΕΠ μετά από το 2010 στηρίζεται στον ισχυρισμό πως βασική αιτία υπήρξε η μείωση των δαπανών του δημοσίου, δηλαδή η απότομη (υποτίθεται) μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Τι ακριβώς όμως θα είχαν να αντιπροτείνουν οι υποστηρικτές μιας άλλης πολιτικής, που δεν θα έφερνε την ύφεση, δεν μας το έχουν πει ποτέ με κάποιους αριθμούς και με συγκεκριμένα δεδομένα. Δεν το έχουν πει ποτέ διότι στην πραγματικότητα δεν έχουν τίποτα να πουν που να μην είναι ακραία παράλογο, έως και παρανοϊκό.

Το 2009 ήταν ένα έτος στο οποίο δεν είχαμε Μνημόνιο. Ήταν επίσης ένα έτος στο οποίο δανειστήκαμε αφειδώς με αποτέλεσμα να έχουμε ένα δημοσιονομικό έλλειμμα ίσο με το 15,6% του ΑΕΠ. Εν τούτοις τη χρονιά εκείνη το ΑΕΠ δεν αυξήθηκε. Αντιθέτως, μάλιστα, μειώθηκε, έστω και οριακά. Ανακύπτει λοιπόν το ερώτημα: ήταν πολιτική λιτότητας» η πολιτική που το δημιούργησε και ήταν μικρό το έλλειμμα του 15,6% και, γι’ αυτό, θα έπρεπε να έχουμε ένα μεγαλύτερο έλλειμμα για να υπάρχει ανάπτυξη; Το επόμενο έτος, 2010, το δημοσιονομικό έλλειμμα, λόγω της ουσιαστικής χρεοκοπίας η οποία εν τω μεταξύ είχε επέλθει, μειώθηκε κατά 5% και, αντίστοιχα, σχεδόν άλλο τόσο, μειώθηκε και το ΑΕΠ.

Αν παρακαλουθήσουμε τη λογική των αντιμνημονιακών θα πρέπει να υποθέσουμε πως για να είχε η οικονομία το 2010 μία στοιχειώδη ανάπτυξη 2% αντί για 10% έλλειμμα, που έφερε μείωση του ΑΕΠ 5%, ή 15% έλλειμμα που έφερε στασιμότητα του ΑΕΠ, θα έπρεπε να είχε υπάρξει ένα (αναπτυξιακό!) δημοσιονομικό έλλειμμα τουλάχιστον 20-25% του ΑΕΠ! Δηλαδή μία χώρα που μόλις είχε χρεοκοπήσει, και δεν μπορούσε πλέον να εξυπηρετήσει και να αποπληρώσει το χρέος της, προκειμένου να επιτύχει μία ελάχιστη ανάπτυξη 2% και με δεδομένο ότι το χρέος της ήταν ήδη μεγαλύτερο από το ΑΕΠ της, θα έπρεπε να δανεισθεί (δηλαδή να της το χαρίσουν γιατί δεν επρόκειτο να το αποπληρώσει ποτέ) ένα υπερδεκαπλάσιο ποσό από την αύξηση του ΑΕΠ που θα επετύγχανε! Αυτή είναι η «αναπτυξιακή» πολιτική που έχουν κατά νου οι αντιμνημονιακοί. Τη μη εφαρμογή μιας τέτοιας παρανοϊκά παράλογης πολιτικής την ονομάζουν «λιτότητα»! Και προσπαθούν να μας πείσουν (ακόμη και ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι) πως υπήρχε κάποια «επεκτατική αναπτυξιακή» πολιτική, ή κάποια πιο «ήπια» προσαρμογή, που όμως δεν εφαρμόσθηκαν και γι’ αυτό κατέρρευσε το ελληνικό ΑΕΠ! (Πλην όμως δεν μας δίνουν ποτέ ένα μικρό αριθμητικό παράδειγμα πώς μπορούσε να γίνει αυτό).

Εάν όμως η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορούσε να σώσει το ελληνικό ΑΕΠ από την κατάρρευση (εφ’ όσον για να αυξηθεί το ΑΕΠ κατά 1 ευρώ, το χρέος θα έπρεπε να αυξηθεί το λιγότερο κατά 10 ευρώ), και αν το ΑΕΠ είχε ήδη αρχίσει να μειώνεται ακόμα και πριν από τη σύναψη των Μνημονίων, τότε ποια ήταν η αιτία της κατάρρευσης του; Η απάντηση σε αυτό είναι πολύ απλή: ο τρόπος που ζούσε η Ελλάδα στη δεκαετία 2000 έως 2010 ήταν ένας τρόπος παράλογος και αφύσικος.

Το επίπεδο εισοδήματος το οποίο απολάμβαναν οι Έλληνες δεν αντιστοιχούσε στις πραγματικές δυνατότητες δημιουργίας εισοδήματος της ελληνικής οικονομίας. Αντιστοιχούσε στην εντατική «μόχλευσή» της με δανεικά. Για τον λόγο αυτόν, το παρά φύσιν και τεχνητό επίπεδο εισοδημάτων που απολάμβαναν οι κάτοικοι της χώρας και η ελληνική οικονομία άρχισε, αναπόφευκτα, να καταρρέει μόλις προσέγγισε ένα σημείο καμπής λόγω του ότι δεν μπορούσε να αναχρηματοδοτηθεί το υπέρογκο πλέον χρέος. Αυτό, άλλωστε, οδήγησε στην ανάγκη σύναψης της συμφωνίας για τη σταθεροποίηση της ελληνικής οικονομίας.

Για να αντιληφθεί βεβαίως κανείς τους ακριβείς λόγους αυτής της κατάρρευσης, θα πρέπει, σε αντίθεση με τους αντιμνημονιακούς, να παραδεχτεί ότι και στην Ελλάδα ισχύουν οι νόμοι της φυσικής και οι κανόνες της αριθμητικής που ισχύουν σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Εφ’ όσον λοιπόν αποδεχτεί κάποιος, έστω και με βαριά καρδιά, ότι η Ελλάδα είναι μία κανονική χώρα σαν όλες τις άλλες της παγκόσμιας κοινότητας, και έχει τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις με αυτές, τότε είναι σε θέση να προσεγγίσει το ζήτημα διαφορετικά.

Κατ’ αρχήν, λοιπόν, θα πρέπει να γίνει σαφές ότι όποιος υποστηρίζει την άποψη πως τα Μνημόνια είναι η αιτία για τη μείωση του ΑΕΠ κατά 28%, υποστηρίζει, συνεκδοχικά αλλά και αναπόφευκτα, και κάτι άλλο. Ότι το επίπεδο εθνικού εισοδήματος των 240 δισεκατομμυρίων ευρώ του 2009 ήταν φυσιολογικό, αντιστοιχούσε στις πραγματικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας και, συνεπώς, εξίσου φυσιολογικός ήταν και ο τρόπος που ζούσαμε τότε. Ασχέτως εάν στη διάρκεια μιας δεκαετίας το μεν ελληνικό δημόσιο δανείσθηκε 200 δισεκατομμύρια ευρώ, το δε τραπεζικό σύστημα άλλα 60, (αμφότεροι από το εξωτερικό), τα οποία στη μεγάλη τους πλειοψηφία διοχετεύθηκαν για να τροφοδοτήσουν την κατανάλωση, είτε ως εισοδήματα (μισθοί, συντάξεις κ.λπ.), είτε ευθέως ως καταναλωτικά δάνεια.

Εάν, πάλι, κάποιος δεν τα πηγαίνει πολύ καλά με τους αριθμούς και με τα οικονομικά μεγέθη, θα πρέπει να πιστεύει ότι ήταν πολύ φυσιολογικό για έναν λαό να ζει με αυτόν τον συγκεκριμένο τρόπο όπου 50ρηδες, απόφοιτοι ΣΤ΄ Δημοτικού, συνταξιοδοτούνταν από τις ΔΕΚΟ με σύνταξη 2.600 ευρώ τον μήνα και με 100.000 εφ’ άπαξ, όπου στα δημόσια νοσοκομεία (που δεν είχαν καν διπλογραφικό λογιστικό σύστημα) φορτηγά άδειαζαν τεράστιες ποσότητες φαρμάκων τα οποία στην συνέχεια κανείς δεν ήξερε πού πήγαιναν και τι γινόντουσαν, και όπου υπήρχαν εκατοντάδες εταιρείες του Δημοσίου που κανείς δεν γνώριζε ούτε με τι ασχολούνται, ούτε που βρίσκονταν, ούτε που βρίσκονταν οι υπαλληλοι τους που δεν ήταν ποτέ στα γραφεία τους. (Οι οποίοι, πάντως, ακόμη μισθοδοτούνται κανονικά σε άλλα μετερίζια του Δημοσίου, πλέον. Ευτυχώς με λιγότερα, γιατί τους έκοψε τους μισθούς ή άκαρδη τρόικα).

Όποιος λοιπόν πιστεύει τα προηγούμενα μπορεί κάλλιστα να υποστηρίζει και ότι το επίπεδο εισοδήματος που κατάφερε να μετρήσει η χώρα το 2008 ήταν φυσιολογικό, κανονικό και διατηρήσιμο και όλα αυτά δεν είχαν καμία σχέση με τα δανεικά που είχαν εισρεύσει στο ελληνικό οικονομικό κύκλωμα και είχαν καταναλωθεί την προηγούμενη δεκαετία! Και για τον λόγο αυτό δικαιούται επίσης να πιστεύει ότι η οποιαδήποτε μείωση του ΑΕΠ προέκυψε στην συνέχεια δεν μπορεί παρά να ήταν μία βάναυση επέμβαση

Για όσους, βεβαίως, δεν πιστεύουν όλους τους παραπάνω παραλογισμούς είναι πιο εύκολο να δώσουν απάντηση στο ερώτημα γιατί και πώς ξεκίνησε η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας το 2009, πριν ακόμα μπούμε στα Μνημόνια. Ο λόγος είναι απλός. Είναι κάτι που ισχύει και για άτομα, και για επιχειρήσεις, και για εθνικές οικονομίες. Πρόκειται για το ότι κανείς δεν μπορεί να γίνει πλούσιος με δανεικά χρήματα, ιδιαίτερα μάλιστα εάν χρησιμοποιεί τα δανεικά όχι για επένδυση που θα αυξησει την παραγωγική του δυνατότητα, αλλά για κατανάλωση. Σε αυτή την περίπτωση κάποια στιγμή η δανειοληπτική ικανότητα εξαντλείται, το χρέος γίνεται χιονοστιβάδα και επέρχεται η κατάρρευση και η χρεοκοπία. Αυτή είναι μία πάρα πολύ απλή αλήθεια η οποία όμως, για κάποιο περίεργο λόγο, δεν είχε περάσει ποτέ από το μυαλό των Ελλήνων πολιτών που ψήφιζαν τους πολιτικούς στην εξουσία, αλλά και των Ελλήνων πολιτικών που διαχειρίζονταν την ελληνική οικονομία.

Υπάρχουν δύο τρόποι για να τροφοδοτείται η κατανάλωση σε μία οικονομίια–και έχουν πολύ μεγάλη διαφορά ο ένας από τον άλλον. Ο πρώτος είναι να τροφοδοτείται η κατανάλωση με –ένα μέρος από– τα εισοδήματα που δημιουργεί η παραγωγική οικονομία. (Το άλλο μέρος θα πρέπει να πηγαίνει στην αποταμίευση - επένδυση για να υπάρχει διαχρονική ισορροπία, δηλαδή ανάπτυξη). Ο άλλος τρόπος είναι να τροφοδοτείς την κατανάλωσή σου μέσω δανεικών. Ο τρόπος αυτός είναι άφρων και προσιδιάζει κυρίως σε μωρούς και φαυλόβιους. Πρώτον διότι τα δανεικά στοιχίζουν και δεύτερον, και κυριότερο, διότι κάποια στιγμή πρέπει να αποπληρωθούν, και εάν δεν μπορείς να τα αποπληρώσεις επέρχεται η πτώχευση.

Η ελπίδα ότι θα δανείζεσαι συνεχώς όλο και περισσότερο για να αποπληρώνεις τα παλαιότερα δάνεια, και να έχεις να καταναλώνεις και στο μέλλον, είναι μία ελπίδα η οποία σπανιότατα έχει ευοδωθεί στην ανθρώπινη ιστορία. Πάντως αυτός δεν είναι τρόπος για να προχωράει η οικονομία ενός ευρωπαϊκού έθνους στον 21ο αιώνα έστω κι αν το πίστευε και το πιστεύει μεγάλο μέρος του ελληνικού κοινού αλλά και μεγάλη μερίδα «οικονομικών επιστημόνων».

Όπως για κάθε ζωντανό οργανισμό, έτσι και για την οικονομία υπάρχουν ορισμένοι κανόνες με βάση τους οποίους αυτή λειτουργεί. Πράγμα που σημαίνει πως μία οικονομία για να μεγεθύνεται ποσοτικά και να αναπτύσσεται ποιοτικά οφείλει να κατανέμει διαχρονικά το προϊόν της με συγκεκριμένο τρόπο μεταξύ κατανάλωσης και επένδυσης.

Στην Ελλάδα της δεκαετίας 2000-2010, όμως, δεν συνέβαινε κάτι παρόμοιο. Για παράδειγμα: ενώ η ιδιωτική κατανάλωση στις άλλες χώρες της ευρωζώνης καλύπτε το 55% του ΑΕΠ, στην Ελλάδα αυτό το ποσοστό ήταν σχεδόν 70%. Σε συνδυασμό με την κατανάλωση του δημοσίου τομέα ξεπερνούσε το 90% του ΑΕΠ, πράγμα το οποίο και πάλι ήταν περίπου 20 μονάδες υψηλότερα από το αντίστοιχο ποσοστό στις άλλες χώρες της ευρωζώνης. Δηλαδή ο Έλληνας ουσιαστικά δεν αποταμίευε αλλά κατανάλωνε σχεδόν το σύνολο του εισοδήματός του!

Γιατί υπήρχε αυτό το παράδοξο φαινόμενο; Ο βασικός λόγος στον οποίο οφειλόταν ήταν το ότι με την εισοδηματική πολιτική που είχε ακολουθηθεί από την είσοδο της Ελλάδας στην ευρωζώνη και μετά ο Έλληνας πολίτης (ως «οικονομούν άτομο») είχε χάσει την αντίληψη της πραγματικότητας όσον αφορά τη διαδικασία και τους μηχανισμούς αύξησης του εισοδήματός του. Δηλαδή δεν θεωρούσε πως η αύξηση του εισοδήματος του ήταν συνάρτηση της εργασίας του, της παραγωγικότητάς του, της αποταμιευσης και της επένδυσής του, διότι με τις πολιτικές που είχαν εφαρμοσθεί στην συγκεκριμένη περίοδο, τα εισοδήματα των περισσότερων διογκώνονταν χωρίς να αλλάζει τίποτα στην παραγωγικότητά τους.

Το ελληνικό Δημόσιο δανειζόταν για να προσλαμβάνει νέους δημοσίους υπαλλήλους και να δίνει αυξήσεις στους υπάρχοντες, να χρηματοδοτεί πρόωρες συνταξιοδοτήσεις και παχυλά εφ’ άπαξ και να δίνει και αυξήσεις στους συνταξιοδοτούμενους χωρίς τίποτα από όλα αυτά να έχει κάποια σχέση με την παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας και με τις δυνατότητες της.

Φυσιολογικά, λοιπόν, αλλά και μοιραία, στη συνείδηση των Ελλήνων εδραιώθηκε η πεποίθηση ότι αυτός είναι ο ευρωπαϊκός τρόπος να αναπτύσσεται κανείς: να παίρνει συνεχώς αυξήσεις, ακόμη και αν δεν αλλάζει καθόλου τον τρόπο με τον οποίο ζει, εργάζεται, παράγει και δημιουργεί αγαθά και υπηρεσίες. Συνεπώς, δεν υπήρχε λόγος για αποταμίευση και όλα τα εισοδήματα μπορούσαν να διοχετευθούν στην κατανάλωση. (Πράγμα που εν πολλοίς συνεχίζεται και σήμερα και επειδή φυσικά δεν υπάρχουν καθόλου διαθέσιμα εγχώρια κεφάλαια για επένδυση ελπίζουμε πως την ανάπτυξη που περιμένουμε θα τη φέρουν οι ξένοι κεφαλαιούχοι που θα έρθουν τρέχοντας να επενδύσουν στην ελληνική οικονομία!).

Ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονταν τα εισοδήματα των Ελλήνων μεταξύ κατανάλωσης και αποταμίευσης αλλά και η πεπλανημένη αντίληψή τους για το πώς αυξάνεται το προσωπικό και το εθνικό εισόδημα είχαν σοβαρές παρενέργειες όσον αφορά τη διάρθρωση στην οποία είχε αποκρυσταλλωθεί η ελληνική οικονομία. Χαρακτηριστικά: ενώ στις οικονομίες της ευρωζώνης η απασχόληση στο λιανικό και στο χονδρικό εμπόριο καλύπτουν ένα ποσοστό 10 έως 12% του συνολου, στην Ελλάδα, το 2010, αυτό το ποσοστό είχε ξεπεράσει το 18% για τον απλό λόγο ότι οι Έλληνες κατανάλωναν όλα τους τα εισοδήματα.

Επίσης κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με την οικοδομή η οποία στη συγκεκριμένη δεκαετία, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είχε φτάσει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με εκείνο άλλων χωρών όπως η Ισπανία και ή Ιρλανδία όπου, όμως, η οικοδομή αποτέλεσε τη βασική αιτία των δικών τους προβλημάτων. Και φυσικά υπήρχε και το ελληνικό δημόσιο, μήτρα και γεννήτορας του πελατειακού κράτους και του παρασιτισμού στη χώρα, το οποίο ήταν –μακράν– το μεγαλύτερο μεν ως προς το ποσοστό του ΑΕΠ μέσα στην ευρωζώνη αλλά το μικρότερο όσον αφορά την παραγωγικότητά του και την προσφορά του στην κοινωνία. (Σύμφωνα με μελέτη της McKinsey απασχολούσε το μεγαλύτερο ποσοστό ενεργού πληθυσμού –22.3%– στην ευρωζώνη, έναντι μέσου όρου για 15 χώρες του ευρώ, 15,8%, και ενώ οι υπάλληλοί του είχαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις αποδοχών στην πρώτη δεκαετία του 2000, παρήγαγαν το λιγότερο πραγματικό έργο σε όλη την ευρωζώνη). Υπήρχε δηλαδή μία τελείως ασύμμετρη και ασταθής διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας, η οποία οφειλόταν στον παθογενή τρόπο που αυτή λειτουργούσε.

Το γεγονός ότι τα Μνημόνια δεν ήταν η αιτία για την οποία το ΑΕΠ της Ελλάδας κατέρρευσε μπορεί να το αντιληφθεί κανείς εάν κάνει προσπάθεια να σκεφτεί λίγο και το εξής γεγονός: το ένα περίπου εκατομμύριο θέσεων εργασίας που χάθηκαν στην περίοδο από το 2010 μέχρι το 2015, όταν ξαναδημιουργούνται σταδιακά, δεν δημιουργούνται στις ίδιες δραστηριότητες και στους ίδιους κλάδους από όπου χάθηκαν. Δεν υπάρχουν πλέον τόσο πολλά καταστήματα λιανικού εμπορίου αλλά ούτε και τόσο πολλές θέσεις εργασίας στην οικοδομή. Εάν τα Μνημόνια ήταν η αιτία της συρρίκνωσης τότε η ελληνική οικονομία καθώς σιγά-σιγά θα έτεινε να επανέλθει στα προηγούμενα μεγέθη της μετά το τέλος των Μνημονίων, θα έπρεπε να ξαναδημιουργήσει τις θέσεις εργασίας στους ίδιος κλάδους από όπου είχαν χαθεί, πράγμα που δεν συμβαίνει και δεν πρόκειται να συμβεί.

Συνεπώς το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε δραστικά (και ευτυχώς λόγω της ύπαρξης των Μνημονίων δεν κατέρρευσε ολοκληρωτικά, όπως είχε την τάση και όπως θα ήταν φυσιολογικό να συμβεί) για δύο πολύ βασικούς λόγους, την ισχύ των οποίων κανείς στον κόσμο δεν θα μπορούσε να αλλάξει. Πρώτον διότι μία οικονομία δεν μπορεί να ζει εις το διηνεκές καταναλώνοντας στηριζόμενη στα δανεικά, περισσότερα από αυτά που μπορεί να δημιουργεί η εργασία των πολιτών της. Τα δανεικά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να εξυπηρετήσουν και να αποπληρώσουν το δάνειο σε βάθος χρόνου. Εάν αυτό δεν συμβεί τότε ένα αποτέλεσμα είναι η χρεοκοπία. Ένας απαράβατος κανόνας που προκύπτει εξ αυτού για τα σώφρονα άτομα και τις σώφρονες κοινωνίες είναι πως τα δανεικά πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για παραγωγικές επενδύσεις.

Στην περίπτωση της άφρονος, πελατειακής και παρασιτικής Ελλάδας η υπέρ δανειοδότηση και του δημοσίου και των τραπεζών χρησιμοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικά για να τροφοδοτήσει την κατανάλωση κατά τρόπο που ήταν μεσοπρόθεσμα καταστροφικός για την ελληνική οικονομία. (Με δεδομένο, μάλιστα, ότι η κατανάλωση αυτή δεν μπορούσε να τονώσει την ελληνική παραγωγή, η οποία δεν ήταν διεθνώς ανταγωνιστική, αποτέλεσμα ήταν η κατανάλωση να μετατρέπεται αυτόματα σε εισαγωγή αγαθών και για αυτό το λόγο υπήρχαν, σε μόνιμη βάση, τα «δίδυμα ελλείμματα». Το δημοσιονομικό έλλειμμα μετατρεπόταν σχεδόν αυτομάτως σε αντίστοιχου μεγέθους έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών).

Δεύτερον, διότι μία οικονομία για να μπορεί να λειτουργεί και να επιβιώνει πρέπει να έχει ορισμένα δομικά στοιχεία σταθερότητας και ισορροπίας. Αυτά αφορούν την αναλογία της κατανάλωσης με την αποταμίευση και την επένδυση στο ΑΕΠ, καθώς όμως και την ποσοστιαία αναλογία των διαφόρων κλάδων στο συνολικό ετήσιο εισόδημά της. Οικονομίες οι οποίες είχαν ενταχθεί στον διεθνή καταμερισμό εργασίας με ιδιαίτερη εξειδίκευση στο να καταναλώνουν εισαγόμενα είδη, χρηματοδοτώντας την κατανάλωσή τους με δανεικά, δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ στην παγκόσμια οικονομική ιστορία και ούτε πρόκειται να παρατηρηθούν, απλά διότι δεν μπορούν να υπάρξουν.

Τέτοιου είδους οικονομία προσπάθησε βεβαίως να δημιουργήσει η ελληνική κοινωνία στη δεκαετία 2000-2010, χωρίς όμως να τα καταφέρει, και οι λόγοι είναι προφανείς. Δεν μπορεί να αφιερώνεις στην κατανάλωση 20% του ΑΕΠ σου και 20% της απασχόλησής σου, περισσότερο από ό,τι αφιερώνουν οι ομοειδείς και εξ αντικειμένου ανταγωνίστριες με εσένα χώρες (δηλαδή οι χώρες της ευρωζώνης στην δική μας περίπτωση) και να ελπίζεις ότι το οικονομικό σου οικοδόμημα μπορεί να επιβιώσει. Η οικονομική διάρθρωση αυτή θα καταρρεύσει στο πρώτο φύσημα του ανέμου!

Όλοι εκείνοι που θεωρούν ότι η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας οφείλεται στην πολιτική του Μνημονίου και όχι στις δικές της διαρθρωτικές ανισορροπίες, για να είναι πειστικοί, θα έπρεπε να μας δείξουν και κάποιες άλλες οικονομίες, μεσαίου ή υψηλού εισοδήματος όπως η Ελλάδα, οι οποίες χρησιμοποιούν το 90% του ΑΕΠ για κατανάλωση, έχουν εξωτερικό χρέος μεγαλύτερο από το ΑΕΠ τους και, μονίμως, δημοσιονομικά ελλείμματα και ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών σταθερά πάνω από το 10%. Αν είχαν τη δυνατότητα να μας δείξουν έστω και μία τέτοια οικονομία, η οποία να υπάρχει και να επιβιώνει κάπου στον πλανήτη Γη, τότε ίσως να φαινόταν κάπως αληθοφανής και συζητήσιμος ο ισχυρισμός ότι η κατάρρευση κατά 28% του ελληνικού ΑΕΠ και η αύξηση της ανεργίας κατά ένα εκατομμύριο ήταν συνέπεια «της πολιτικής των Μνημονίων».

Εάν όμως δεν μπορούν να μας δείξουν μία άλλη τέτοια οικονομία που να έχει αυτά τα χαρακτηριστικά και να υπάρχει κάπου στον πραγματικό κόσμο –(ας μην κουράζονται, δεν υπάρχει πουθενά)– τότε πρέπει να σκεφτούν ότι έχουν κάνει ένα τραγικό λάθος. Το Μνημόνιο δεν φταίει σε τίποτα για τη μείωση του ΑΕΠ. Η μείωση του ΑΕΠ οφείλεται αποκλειστικά στον ανίκητο νόμο της βαρύτητας ο οποίος επιβάλλει ότι τίποτα που βρίσκεται ψηλά και δεν έχει στήριξη και γερές βάσεις στο έδαφος, δεν μπορεί να παραμείνει εκεί. Καθώς και ότι το αεροπλάνο της κατανάλωσης για να συνεχίσει να πετάει πρέπει να έχει το καύσιμο της παραγωγής – που στην Ελλάδα δεν υπήρχε.

Δυστυχώς, όμως, οι αντιμνημονιακοί δεν θα το κάνουν αυτό, δηλαδή να σκεφτούν ότι έχουν λάθος–ή ότι λένε ψέματα. Υπάρχει ένα πολιτισμικό γεγονός που είναι σύνδρομο με την αντιμνημονιακή παράνοια: η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα του κόσμου όπου εθνικιστές, εθνολαϊκοί, εθνοπατριώτες, φιλόπατρεις, εθνολάτρεις και πατριώτες διαφόρων ειδών, παρατάξεων και αποχρώσεων, αντί να μιλούν για την ανάγκη ανεξαρτησίας, αυτονομίας, αυτάρκειας, αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας του λαού και του έθνους, προέταξαν –αντιθέτως– στη διάρκεια της κρίσης, ως βασική επιδίωξη, την εξασφάλιση ελέους από τον Σόιμπλε και τη Μέρκελ, υιοθετώντας ως συμπεριφορά την «οχλούσα και επιθετική επαιτεία», κατηγορώντας, δηλαδή, διάφορους Γερμανούς και άλλους ως «ναζιστές» και τα λοιπά, διότι δεν μας έδιναν κάτι παραπάνω (σε δανεικά και αγύριστα), για να χρησιμοποιηθούν για κατανάλωση των ελλήνων πολιτών.

Πράγματι, τέτοιου είδους πατριώτες και εθνικιστές, που –αγωνιστικά– έχουν αναγάγει την επαιτεία σε λόγο ύπαρξης του έθνους τους δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου, παρά μόνο στην Ελλάδα!
 

(3): «Τα Μνημόνια ήταν υφεσιακά γιατί επέβαλαν λιτότητα» 

Τα οκτώ τελευταία χρόνια ζήσαμε μέσα στην ιδεολογική τρομοκρατία και στον υστερικό παραλογισμό σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλά από τα ψέματα και τις ανακρίβειες με τις οποίες βομβαρδιζόμασταν κατέληξαν να θεωρούνται, από τους περισσότερους, αυταπόδεικτες αλήθειες. Είναι τραγικό ότι βγαίνοντας από αυτή την περίοδο δεν έχουμε αντιληφθεί σε συλλογικό επίπεδο τι συνέβη και δεν έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε την απλή λογική για να ξεχωρίζουμε το ψεύδος από την αλήθεια – ιδιαίτερα για θέματα που αφορούν καθοριστικά την ίδια την ζωή μας και το μέλλον μας.

Ψέμα τρίτο: «Τα Μνημόνια ήταν υφεσιακά γιατί επέβαλαν λιτότητα»

Στις 7 Ιουλίου του 2015, δύο μόλις ημέρες μετά την ανακοίνωση για το καταστρεπτικό δημοψήφισμα, σε κάποιες μεγάλες εφημερίδες του εξωτερικού δημοσιεύτηκε μία «ανοιχτή επιστολή» προς τη Γερμανίδα καγκελάριο, πέντε διεθνώς γνωστών οικονομολόγων. Στην επιστολή αυτή οι συντάκτες της καλούσαν την παραλήπτρια να βάλει τέρμα στη σκληρή «λιτότητα» που –κατά τη γνώμη τους– είχε επιβάλει στην Ελλάδα, οδηγώντας σε «ύφεση» την ελληνική οικονομία και υποβάλλοντας σε σκληρές δοκιμασίες τον λαό της.

Η άποψη που εξέφραζαν, βεβαίως, δεν ήταν ούτε πρωτάκουστη ούτε πρωτοφανής. Ήταν μία ευρέως διαδεδομένη άποψη την οποία πιστεύουν και υποστηρίζουν μέχρι σήμερα όχι μόνο διακεκριμένοι οικονομολόγοι αλλά ακόμα και απλοί άνθρωποι του ελληνικού λαού, έστω και αν δεν ξέρουν τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει, από άποψη οικονομικής θεωρίας, «λιτότητα» και «ύφεση». Το πιστεύει, επίσης, και το αναφέρει συχνά ακόμα και αυτό το κορυφαίο φερέφωνο του διεθνούς κεφαλαίου που είναι ο Economist! Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι με αυτό ακριβώς το σύνθημα, δηλαδή την εναντίωση στην «λιτότητα» και στην «ύφεση», επήλθαν ουσιαστικά οι κυβερνητικές μεταβολές στις εκλογές που είχαν λάβει χώρα στην Ελλάδα το 2012 και το 2015.

Τι σημαίνει όμως «λιτότητα»; Αυτή είναι μία ερώτηση που έγινε πολλές φορές, όσον αφορά την Ελλάδα, αλλά δεν απαντήθηκε ποτέ. Εντούτοις, διά της επαναλήψεως και της επιμονής των αντι-μνημονιακών εμπεδώθηκε στην κοινή γνώμη η πεποίθηση ότι η ελληνική κρίση δεν ήταν παρά προϊόν μιας οικονομικής πολιτικής «λιτότητας». Η οποία, από όσα κατά καιρούς έχουν λεχθεί, χαρακτηρίστηκε είτε από τα μεγάλα λάθη που έγιναν στη χάραξή της είτε από την πλήρη αδιαφορία των ξένων για τις ανάγκες του ελληνικού λαού και της ελληνικής οικονομίας.

Έτσι εκείνο που έχει επικρατήσει τελικά είναι πως η μεγάλη κρίση δεν ήταν συνέπεια του παρασιτισμού και της φαυλοκρατίας του πελατειακού κράτους μέσα στα οποία επί δεκαετίες έζησε η ελληνική κοινωνία αλλά, όλως αντιθέτως, ήταν συνέπεια των μεθοδεύσεων των ξένων και των συνωμοσιών τους. Και για το λόγο αυτό δεν υπάρχει τίποτα που θα πρέπει να αλλάξουμε στην ελληνική κοινωνία. Αλλά αυτό που έπρεπε να είχαμε κάνει ήταν να διεκδικήσουμε αγωνιστικά να μας δώσουν περισσότερα οι ξένοι τοκογλύφοι! (Ό,τι, δηλαδή, πράγματι κάναμε έως τον Ιούλιο του 2015).

Αν προσπαθήσουμε καλόπιστα να αντιληφθούμε τι ακριβώς πιστεύουν οι υποστηρικτές της θεωρίας αυτής και τι εννοούν με τον όρο «λιτότητα» μπορούμε να πούμε το εξής: για τους εκπροσώπους της συγκεκριμένης αυτής σχολής θεωρητικής σκέψης, πολιτική «λιτότητας» χαρακτηρίζεται κάθε οικονομική πολιτική η οποία –όπως πιστεύουν– δεν χρησιμοποιεί καταλλήλως τη δημοσιονομική δυνατότητα του κράτους για να εκμηδενίσει την ακούσια ανεργία και να ωθήσει την οικονομία στη μεγέθυνση με τον μέγιστο δυνατό ρυθμό. Δηλαδή είναι πολιτική «λιτότητας» η πολιτική που δεν αξιοποιεί πλήρως, ή έστω επαρκώς, τη δυνατότητα του δημοσίου να δανείζεται και να ξοδεύει τα δανεικά με σκοπό να αναπληρώσει το εισόδημa και τις θέσεις εργασίας που χάθηκαν στον ιδιωτικό τομέα εξαιτίας των μεταπτώσεων στη συμπεριφορά των καταναλωτών και των επενδυτών.

Η εφαρμογή της πολιτικής «μη λιτότητας» προϋποθέτει και τη δυνατότητα του κράτους να δανείζεται, πραγμα το οποίο στην ελληνική περίπτωση δεν υπήρχε μετά την εκδήλωση της κρίσης

Βεβαίως ουδεμία ομοφωνία μεταξύ των οικονομολόγων υφίσταται για το αν μία τέτοια άποψη είναι σωστή, ενώ ακόμη και οι υποστηρικτές της συγκεκριμένης θεωρίας αποδέχονται πως υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις που μόνο αν πληρούνται μπορεί να είναι αποτελεσματική μία «επεκτατική» πολιτική. (Οι προϋποθέσεις είναι πολλές και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν εδώ, και ιδιαίτερα στον πίνακα 2.1, κάποιες από τις παραμέτρους με τις τιμές και τα πρόσημα που πρέπει να έχουν για να είναι η δημοσιονομική πολιτική «αποτελεσματική». Όλως τυχαίως καμία τιμή στην ελληνικ;h περίπτωση δεν θα ήταν «κατάλληλη»).

Πέραν όλων αυτών δε, πριν ακόμη εισέλθει κανείς σε τόσο ψιλά γράμματα της θεωρίας, η εφαρμογή της συγκεκριμένης πολιτικής «μη λιτότητας» προϋποθέτει και τη δυνατότητα του κράτους να δανείζεται, πραγμα το οποίο στην ελληνική περίπτωση δεν υπήρχε καν, μετά την εκδήλωση της κρίσης. Πλην όμως οι κατήγοροι του Μνημονίου θεωρούν ότι αυτό δεν είναι παρά μόνο μία ασήμαντη τεχνική λεπτομέρεια, αφού η συγκεκριμένη υποχρέωση δανεισμού είχε μεταφερθεί στους εταίρους της ευρωζώνης που ανέλαβαν να διασώσουν την ελληνική οικονομία και συνεπώς αυτοί είναι που διέπραξαν το σφάλμα, ή μάλλον το έγκλημα, της εφαρμογής μιας πολιτικής «λιτότητας» που καταδίκασε τη χώρα στην «ύφεση»!

Μία χώρα δεν χρεοκοπεί σε καιρό ειρήνης παρά μόνο διότι έχει διαμορφώσει την οικονομία της με τέτοιο τρόπο ώστε δεν μπορεί να εξυπηρετεί και να αποπληρώνει τα χρέη που έχει δημιουργήσει

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι διπλό. Πρώτον: θα μπορούσε να εφαρμοστεί μία πιο δαψιλής οικονομική πολιτική ώστε να μην μπορεί κανείς να κατηγορήσει τη διάσωση ότι ήταν διάσωση «λιτότητας» και συνεπώς αναποτελεσματική; (Δηλαδή «ψευτοδιάσωση»). Και δεύτερον: αν εφαρμοζόταν μία υποθετική «αναπτυξιακή» πολιτική «μη-λιτότητας», δηλαδή «γενναιόδωρης» δημοσιονομικής δαπάνης, η ελληνική οικονομία θα «διασωζόταν» με λιγότερο οδυνηρό τρόπο; Θα απέφευγε, δηλαδή, κάθε «κραδασμό» από εκείνους που προήλθαν από τη μείωση του ΑΕΠ και την αύξηση της ανεργίας;

Για έναν λογικό άνθρωπο η απάντηση και στις δύο αυτές ερωτήσεις είναι προφανής και αυτονόητη. Δεν χρειάζεται να είναι ούτε οικονομολόγος, ούτε στατιστικολόγος, ούτε τίποτα άλλο. Μία χώρα δεν χρεοκοπεί σε καιρό ειρήνης για κανέναν άλλον λόγο παρά μόνο διότι έχει διαμορφώσει την οικονομία της με τέτοιο τρόπο ώστε δεν μπορεί να εξυπηρετεί και να αποπληρώνει τα χρέη που έχει δημιουργήσει. Ως εκ τούτου η διαδικασία για να αλλάξει ο τρόπος που λειτουργεί η οικονομία της δεν μπορεί παρά να είναι επώδυνη. Και σε κάθε περίπτωση είναι μία διαδικασία μετασχηματισμού και προσαρμογής στην πραγματικότητα.

Δεν μπορεί να πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι χρεοκοπείς σαν χώρα αλλά θα συνεχίσεις να ζεις όπως προηγουμένως

Δεν μπορεί να πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι χρεοκοπείς σαν χώρα αλλά θα συνεχίσεις να ζεις όπως προηγουμένως και απλώς κάποιοι ξένοι θα έρθουν και θα πληρώνουν για σένα ώστε να μην αλλάξει τίποτα στη ζωή σου, χωρίς να ρωτάνε καν πού πάνε τα λεφτά τους! Και όμως. Αυτή η απλή αλήθεια δεν θεωρείται ούτε αυτονόητη, ούτε αποδεκτή για τους αντιμνημονιακούς.

Επικαλούμενοι χιλιάδες παράλογα επιχειρήματα και χιλιάδες στρεψόδικους συλλογισμούς, αλλοιώνοντας τα γεγονότα και τα πραγματικά δεδομένα, επιμένουν ότι η κακουχία την οποία γνώρισε η Ελλάδα και στην οποία ακόμη σήμερα εξακολουθεί να ζει (γιατί, στην πραγματικότητα, δεν θέλει να αλλάξει τον τρόπο που ζει), είναι κάτι που οφείλεται στις ενέργειες των ξένων, στις παραλείψεις τους, στα λάθη τους ή και στις συνωμοσίες τους (όπως εκείνη η συνωμοσία με την οποία υποτίθεται ότι αλλοίωσαν τα στατιστικά δεδομένα το καλοκαίρι του 2010 για να μας «ρίξουν στα Μνημόνια» – αφού πλέον το πρώτο Μνημόνιο είχε ήδη συνομολογηθεί προ πέντε μηνων).

Στην Ελλάδα, στη διάρκεια της κρίσης, με διάφορους τρόπους, διατέθηκαν ποσά πραγματικά αστρονομικών διαστάσεων που ξεπερνούν τα 300 δισεκατομμύρια ευρώ!

Μόνο και μόνο αν εκφωνήσει κάποιος τον ισχυρισμό ότι οι πόροι που τέθηκαν στη διάθεση της ελληνικής οικονομίας για τη διάσωσή της ήταν «περιορισμένοι» και γι’ αυτό επιβλήθηκε στη χώρα οικονομική πολιτική «λιτότητας», διαπιστώνει ότι στην ίδια τη διατύπωση υπάρχει κάτι βαθιά παρανοϊκό. Διότι στην Ελλάδα, στη διάρκεια της κρίσης, με διάφορους τρόπους, διατέθηκαν ποσά πραγματικά αστρονομικών διαστάσεων που ξεπερνούν τα 300 δισεκατομμύρια ευρώ! Και αυτό έγινε για να μη σταματήσει η πληρωμή των μισθών του Δημοσίου και των συντάξεων, για να μην κλείσουν τα ΑΤΜs, για να μη χρεοκοπήσουν οι τράπεζες κλπ. Δηλαδή για να αποφευχθεί να συμβούν όλες αυτές οι καταστροφές τις οποίες η χώρα μόνη της απεργάστηκε εις βάρος του εαυτού της χωρίς να την αναγκάσει κανείς!

Για να γίνει αντιληπτό ποιες ήταν οι ανάγκες της ελληνικής οικονομίας σε δανεικό χρήμα μετά από το 2009 αρκεί να ειπωθούν τα εξής: όταν, με πρωτοβουλία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ξεκίνησε η συγκεκριμένη προσπάθεια σωτηρίας της ελληνικής οικονομίας, στις αρχές του 2010, υπολογίστηκε –υπεραισιόδοξα φυσικά και λανθασμένα όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων– ότι για τα επόμενα τρία χρόνια θα χρειαζόταν τουλάχιστον 125 δισεκατομμύρια ευρώ.

Κανένας ίσως δεν θυμάται πλέον ότι αυτό το τεράστιο ποσό (αντίστοιχο του οποίου δεν είχε γίνει προσπάθεια ποτέ προηγουμένως στην παγκόσμια ιστορία να συγκεντρωθεί για να βοηθηθεί μία και μόνο χώρα σε κρίση), δεν κατέστη τελικά δυνατόν να συγκεντρωθεί. Οι χώρες τελικά δεσμεύθηκαν να συγκεντρώσουν «μόνο» 110 δισεκατομμύρια (τα οποία στη συνέχεια, με την αποχώρηση της Σλοβακίας, αποδείχθηκαν ακόμη λιγότερα, κατά τι).

Από αυτά, τα 80 θα τα προσέφεραν οι φορολογούμενοι των άλλων χωρών της ευρωζώνης και τα 30 θα τα διέθετε το ΔΝΤ. Έναντι αυτών των 110 δισεκατομμυρίων που κατέστη δυνατόν να συγκεντρωθούν (έστω και διά λόγου – λογιστικά και όχι πραγματικά), τον Μάιο του 2010, η Ελλάδα, όπως είχαν εξελιχθεί τα οικονομικά της πριν να έρθουν οι εταίροι προς σωτηρία της, είχε δημιουργήσει μέχρι τον Μάρτιο του 2013 υποχρεώσεις πληρωμών που έφταναν στο -πραγματικά διαπλανητικό- ύψος των 189 δισεκατομμυρίων ευρώ!

Δηλαδή οι διώκτες του Μνημονίου αυτό που μας λένε είναι ότι τα 110 δισεκατομμύρια που είχαν συγκεντρωθεί για τη σωτηρία της χώρας ήταν λίγα;

Δηλαδή οι διώκτες του Μνημονίου και οι υποστηρικτές της θεωρίας της καταστροφής της ελληνικής οικονομίας μέσω της αναγκαστικής «λιτότητας», αυτό που μας λένε είναι ότι τα 110 δισεκατομμύρια που είχαν συγκεντρωθεί για τη σωτηρία της χώρας ήταν λίγα και ότι θα έπρεπε οι σωτήρες της να έχουν συγκεντρώσει 189 δισεκατομμύρια τουλάχιστον! Και όχι μόνο αυτά! Εκτός των 189 δισεκατομμυρίων, για να μη θεωρείται ότι οι δανειστές επιβάλλουν πολιτική «λιτότητας», θα έπρεπε να έχουν και ένα επιπλέον ποσό το οποίο θα έδινε τη δυνατότητα στην ελληνική οικονομία να συνεχίσει χωρίς να υποστεί μειώσεις του ΑΕΠ!

Πόσο θα ήταν αυτό το επιπλέον ποσό; Κανείς δεν το γνωρίζει γιατί κανείς αντιμνημονιακός δεν μας το είπε ποτέ! Ούτε το άτομο που διακρίθηκε για τους παρανοϊκούς ισχυρισμούς του και έγινε παγκοσμίως γνωστό με αυτούς, ούτε οι πολλοί άλλοι επάξιοι εγχώριοι ανταγωνιστές του στην αρλουμπολογία, μπήκαν ποτέ στον κόπο να μας μιλήσουν συγκεκριμένα με αριθμούς για να καταλάβουμε τι ακριβώς ζητούσαν να πληρώσουν οι ξένοι για να μην έχει «λιτότητα» η Ελλάδα!

Από το 2010 μέχρι το 2016, που πέτυχε το πρώτο πραγματικό πρωτογενές πλεόνασμα, η ελληνική οικονομία έζησε με πρωτογενή ελλείμματα (εκτός από το 2014 που ουσιαστικά δεν υπήρξε ούτε έλλειμμα, ούτε πλεόνασμα).

Θα μπορούσε η Ελλάδα ποτέ να το αποπληρώσει όλα αυτά που ζητούσε το κύμα αυτό των παρανοϊκών ισχυρισμών; Φυσικά και όχι. Ήδη τα 110 (ή 107,5 τελικά) που οι ξένοι έταξαν στο πρώτο Μνημόνιο ήξεραν ότι δεν θα τα έπαιρναν ποτέ πίσω. Και κατά μίαν έννοια δεν τα πήραν ποτέ πίσω διότι τα 72, τελικά δισεκατομμύρια που εκταμίευσαν και διέθεσαν στην Ελλάδα με βάση το πρώτο Μνημόνιο, πριν αυτό αντικατασταθεί από το δεύτερο, ήταν σχεδόν το ποσό που έχασαν οι πολίτες των χωρών τους από το PSI. Από το 2010 μέχρι το 2016, που πέτυχε το πρώτο πραγματικό πρωτογενές πλεόνασμα, η ελληνική οικονομία έζησε με πρωτογενή ελλείμματα (εκτός από το 2014 που ουσιαστικά δεν υπήρξε ούτε έλλειμμα, ούτε πλεόνασμα).

Όταν, όμως, έχεις πρωτογενή ελλείμματα αυτό σημαίνει ότι ζεις με περισσότερα από όσα σου επιτρέπουν οι δυνατότητές σου. Οι λέξεις, συνεπώς, χάνουν κάθε σημασία εάν, ενώ για πέντε χρόνια είτε καταναλώνεις περισσότερα από όσα παράγεις, είτε ανακεφαλαιοποιείς τις τράπεζές σου με δανεικά (που δανείζονται άλλοι για σένα γιατί σε εσένα δεν δανείζει κανείς), παρ’ όλ’ αυτά επιμένεις ότι ζεις σε «λιτότητα».

Από το 2010 έως το 2015, η Ελλάδα δεν είχε πληρώσει εξ ιδίων ούτε μία δεκάρα για την εξυπηρέτηση και την αναχρηματοδότηση του τεράστιου χρέους της.

Και βέβαια ένας τέτοιος ισχυρισμός εισχωρεί ακόμα βαθύτερα στο πεδίο της παράνοιας και της παραφροσύνης εάν επίσης συνυπολογισθεί πως, από το 2010 έως το 2015, η Ελλάδα δεν είχε πληρώσει εξ ιδίων ούτε μία δεκάρα για την εξυπηρέτηση και την αναχρηματοδότηση του τεράστιου χρέους της. Δηλαδή από το 2010 έως το 2015, ελέω των Μνημονίων, η Ελλάδα έζησε (πρώτον), εξακολουθώντας να δαπανά περισσότερα από όσα η ίδια μπορούσε να παράξει και, (δεύτερον), ως εάν ήταν μία χώρα η οποία είχε μηδενικό χρέος! (Δεν το λες και άσχημα αυτό για μία «χρεοδουλοπαροικία»).

Και όμως. Όλη αυτή η κατάσταση συνεχιζόμενης παραλυσίας χαρακτηριζόταν ως «λιτότητα»! Αλλωστε στο δημοψήφισμα πήγαμε ακριβώς για τον λόγο αυτό. Εκείνο που ζητούσε η «μαχητική διαπραγματευση» ήταν να συνεχιστεί η συγκεκριμένη κατάσταση αενάως –γιατί κάθε άλλη διευθέτηση θα αποτελούσε «λιτότητα».

Μόνο που οι Ευρωπαίοι πολιτικοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να το δεχτούν γιατί δεν είχαν τρόπο να το πουν στους εκλογείς τους. Η αποδοχή θα σήμαινε οιονεί διαγραφή του συνόλου του ελληνικού χρέους, πράγμα που ούτε κατά διάνοιαν θα ήταν αποδεκτό από τους ψηφοφόρους τους οι οποίοι δεν μας βλέπουν όπως βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας, δηλαδή ως έναν ηρωικά αγωνιζόμενο για την ανεξαρτησία του λαό, αλλά, αντίθετα, ως ένα σύνολο ενοχλητικών φυγόπονων απατεώνων. (Για τον ίδιο λόγο γράφτηκε και η επιστολή των πέντε οικονομολόγων: για να υποστηρίξουν το συγκεκριμένο ελληνικό αίτημα εναντίον της «λιτότητας»!).

Αυτό λοιπόν το απλό ερώτημα, πόσα χρήματα τελικά χρειαζόταν η Ελλάδα για να μην πέσει στην «παγίδα της λιτότητας» είναι κάτι το οποίο δεν απαντήθηκε και δεν πρόκειται να απαντηθεί.

Αυτό λοιπόν το απλό ερώτημα, δηλαδή το πόσα χρήματα τελικά χρειαζόταν η Ελλάδα για να μην πέσει στην «παγίδα της λιτότητας» και πόσα από αυτά θα έπαιρναν τελικά πίσω οι δανειστές εάν ήταν τόσο αφελείς να μας τα δανείσουν, είναι κάτι το οποίο δεν απαντήθηκε ποτέ και δεν πρόκειται να απαντηθεί. Όπως επίσης δεν έχει γίνει πότε σαφές τι ακριβώς ήταν αυτό το οποίο θα έπρεπε να περισώσουν με αυτή την επιπλέον δαπάνη οι ξένοι δανειστές ώστε η οικονομία να μην εισέλθει σε «ύφεση».

Έπρεπε να περισώσουν τους συνταξιούχους των 50 ετών; Έπρεπε να περισώσουν τους εργαζόμενους στην «Εταιρεία Αποξήρανσης της Κωπαΐδας»; Ή έπρεπε να περισώσουν το γεγονός ότι η Ελλάδα είχε, αναλογικά, διπλάσια εμπορικά καταστήματα πολυτελών ειδών από όσα έχει το Μιλάνο, όπου όμως κατασκευάζονται τα είδη που πουλούσαν τα ελληνικά καταστήματα; (Ή από όσα έχει η Ελβετία, η οποία, τέλος πάντων, διαθέτει και κάποια παραπάνω εισοδήματα και δεν χρειάζεται ξένους δανειστές για να στηρίξουν την κατανάλωσή της).

Οι οπαδοί της θεωρίας της «λιτότητας», δηλαδή, πέρα από όσους παραλογισμούς, παλαβομάρες και ψέματα λένε σχετικά με το ύψος της δημοσιονομικής δαπάνης, από την άλλη πλευρά παραβλέπουν ή αποκρύπτουν πλήρως το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία στη μορφή και στη διάρθρωση που είχε αποκτήσει μέσα από την πορεία της στην προ του 2010 περίοδο δεν ήταν βιώσιμη. Τους διαφεύγει μονίμως η ασήμαντη λεπτομέρεια πως για να διατηρηθεί όλο αυτό το παρασιτικό και διεφθαρμένο υπόδειγμα διαβίωσης χρειαζόταν εκατοντάδες δισεκατομμυρίων τα οποία κανείς δεν είχε λόγο να τα χαρίσει στην Ελλάδα. Διότι περί αυτού επρόκειτο: η επιβίωση όλων των παρασιτικών δραστηριοτήτων της ελληνικής οικονομίας, ώστε η ελληνική οικονομία να μην εισέλθει σε «ύφεση», απαιτούσε σταθερά, διαχρονικά και επαναλαμβανόμενα, σε ετήσια βάση, τη δωρεάν διάθεση δεκάδων δισεκατομμυρίων προς τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό.

Η επιβίωση όλων των παρασιτικών δραστηριοτήτων της ελληνικής οικονομίας απαιτούσε, σε ετήσια βάση, τη δωρεάν διάθεση δεκάδων δισεκατομμυρίων

Για να το διατυπώσουμε διαφορετικά, εκείνο που είτε δεν καταλαβαίνουν είτε αποκρύπτουν οι οπαδοί της παρανοϊκής θεωρίας περί επιβληθείσας «λιτότητας» είναι το εξής: ας υποθέσουμε ότι η παράνοια ήταν μεταδοτική ασθένεια και ότι θα μπορούσαμε να την είχαμε μεταδώσει και σε όλους τους Ευρωπαίους πολιτικούς και οικονομικούς ηγέτες. Με αποτέλεσμα όλοι οι Ευρωπαίοι, αφού παραφρονούσαν συλλογικώς, πειθόμενοι από τους ισχυρισμούς των εγχωρίων ομοιοπαθών τους, να επιδίδονταν με όλες τους τις δυνάμεις στην προσπάθεια να περισώσουν το παρασιτικό ελληνικό οικοδόμημα για να μην πέσουν στην «παγίδα της λιτότητας», πληρώνοντας όσα-όσα.

Ας υποθέσουμε, δηλαδή, ότι προσφεύγοντας σε έκτακτα μέτρα η καγκελάριος Μέρκελ επέβαλε βαρύτατο κεφαλικό φόρο στους πολίτες της ή ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα άρχιζε να τυπώνει αφειδώς νέο χρήμα προκειμένου να αγοράζει στην πρωτογενή αγορά τα αυθορμήτως εκδιδόμενα νέα ελληνικά ομόλογα, και με αυτό τον τρόπο συγκεντρωνόντουσαν οι εκατοντάδες δισεκατομμυρίων ευρώ που ήταν απαραίτητες για την υποστήριξη της ελληνικής οικονομίας στην προσπάθεια αποφυγής της «λιτότητας».

Τι θα σήμαινε, λοιπόν, αυτό; Ότι η ελληνική οικονομία καθώς και ευρωπαϊκή θα σώζονταν: Κάθε άλλο. Αντιθέτως, αυτό θα σήμαινε ότι μόλις οι παράγοντες της οικονομίας, και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, αντιλαμβάνονταν ότι η ευρωπαϊκή ελίτ έχει παραφρονήσει, και προβαίνει σε ανορθόδοξες και υπονομευτικές για την οικονομία ενέργειες, το αποτέλεσμα θα ήταν ότι η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας θα αποκτούσε πολλαπλάσιες διαστάσεις από αυτήν που είδαμε, αλλά -κυρίως- ότι η κατάρρευση αυτή θα συμπαρέσυρε, επίσης, όλες τις άλλες χώρες που βρίσκονταν σε κίνδυνο εκείνη την στιγμή. Και αν μη τι άλλο, το ευρώ θα έπαυε να υφίσταται ως νομισματική μονάδα εντός ολίγων ημερών.

Για όσους θέλουν να έχουν σχέση με την πραγματικότητα και με τη λογική η αλήθεια είναι απλή: τα Μνημόνια δεν επέβαλαν κανενός είδους «λιτότητα»

Ας σκεφτεί, δηλαδή, κανείς και ας απαντήσει: εάν η Ελλάδα αντί για 10% δημοσιονομικό έλλειμμα το 2010, «διευκολυνόταν» με ένα δημοσιονομικό έλλειμμα 20 έως 25% του ΑΕΠ που ζητούσαν οι μπαρουφολόγοι πολέμιοι της «λιτότητας» ώστε να μην υπάρξει «ύφεση» στην ελληνική αγορά, δηλαδή για να μη μειωθεί ο αριθμός των καταστημάτων που πωλούσαν προϊόντα του Christian Louboutin, ή για να μη μειωθούν οι απολαβές των εργαζομένων στην «Εταιρεία αποξήρανσης της Κωπαΐδας», πώς θα αντιδρούσαν οι παράγοντες της ευρωπαϊκής οικονομίας; Οι κεφαλαιούχοι, οι τραπεζίτες, οι εκπρόσωποι των ασφαλιστικών εταιρειών και των συναξιοδοτικών ταμείων ή οι απλοί αποταμιευτές; Μπορεί να το φανταστεί κανείς αυτό; Αν δεν μπορεί να το φανταστεί, ας μάθει πως εκείνο που θα έσπευδαν να κάνουν θα ήταν να αποσύρουν τα χρήματά τους από οπουδήποτε τα είχαν τοποθετημένα στην ευρωζώνη και να τα μεταφέρουν όσο μακρύτερα γίνεται από την Ευρώπη και το ευρώ. Με προφανή αποτελέσματα.

Για όσους θέλουν να έχουν σχέση με την πραγματικότητα και με τη λογική η αλήθεια είναι απλή: τα Μνημόνια δεν επέβαλαν κανενός είδους «λιτότητα». Η Ελλάδα για πέντε τουλάχιστον χρόνια μετά το 2010, συνέχισε να ζει με πρωτογενή δημοσιονομικά ελλείμματα, ξοδεύοντας δηλαδή περισσότερα από όσα παρήγαγε. Και αυτό παρά το γεγονός ότι δεν είχε καν την δυνατότητα να τροφοδοτήσει η ίδια με δανεικό χρήμα την οικονομία της αλλά έπρεπε να το κάνουν άλλοι για αυτήν, επωμιζόμενοι επιπλέον και τον κίνδυνο ότι δεν θα πάρουν ποτέ τα λεφτά τους πίσω.

Το Μνημόνιο ήταν μία αναγκαία, και αναπόφευκτη, προσαρμογή στην πραγματικότητα.

«Λιτότητα» έχεις όταν, παρά το γεγονός πως διαθέτεις τη δυνατότητα να δαπανήσεις μέσα από τη δημοσιονομική σου διαχείριση περισσότερα χρήματα από όσα δαπανάς, για να επιδιώξεις την αύξηση του ΑΕΠ και τη μείωση της ανεργίας, αποφεύγεις να το κάνεις. Η περίπτωση της Ελλάδας ήταν τελείως διαφορετική. Η ίδια δεν διέθετε καμία δυνατότητα άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής γιατί ήταν χρεοκοπημένη και κανείς αποταμιευτής κεφαλαίου δεν της δάνειζε ούτε μία δεκάρα.

Για να μπορέσει να επιζήσει έπρεπε να περιορίσει το τεράστιο έλλειμμά της από το οποίο τροφοδοτούνταν το τεράστιο χρέος της που, ούτως ή άλλως, δεν μπορούσε να αποπληρώσει. Και από την άλλη πλευρά έπρεπε να περιορίσει την παρασιτική παραμόρφωση που είχε δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία. Μία παραμόρφωση η οποία είχε ανάγκη όλο και περισσότερο χρήμα για να διατηρηθεί πλην όμως δεν μπορούσε ουδέ κατ’ ελάχιστον να συμβάλλει στην εξυπηρέτηση των δανείων από τα οποία τροφοδοτούσε την ύπαρξή της.

Το Μνημόνιο συνεπώς ήταν μία αναγκαία, και αναπόφευκτη, προσαρμογή στην πραγματικότητα. Δεν ήταν μία επιλογή, ήταν μία αναγκαιότητα που επιβλήθηκε από τους απλούς κανόνες της αριθμητικής, και μάλιστα μετά από πολλές δοκιμές και αναζητήσεις, διότι δεν υπήρχε κανένα αντίστοιχο προηγούμενο. Η πολιτική που εφαρμόστηκε δεν μπορεί να αποκαλείται «λιτότητα», πολλώ μάλλον όταν αυτοί που ισχυρίζονται τέτοια παράλογα πράγματα δεν είναι σε θέση να δώσουν έστω και την ελάχιστη εναλλακτική, συνεκτική και λογική, πρόταση στηριγμένοι σε αριθμούς.

Η θεωρία περί «λιτότητας» που έφερε την «ύφεση» ήταν μία θεωρία την οποία χρησιμοποίησε για πολιτικούς λόγους η εγχώρια παρασιτοφαυλοκρατία

Και βέβαια αυτό δεν είναι τυχαίο. Όλοι όσοι είναι αντιμνημονιακοί και μηρυκάζουν τη θεωρία της «λιτότητας» και της «υφεσιακής» πολιτικής είναι ακριβώς οι ίδιοι άνθρωποι οι οποίοι ούτε πριν από την κρίση αλλά ούτε και μετά, δεν έχουν δείξει την παραμικρή διάθεση να αντιμετωπίσουν κριτικά την ελληνική πραγματικότητα και να εργαστούν ή να προσπαθήσουν για να γίνει η ζωή στην χώρα μας πιο βιώσιμη, πιο αξιοπρεπής και πιο έντιμη.

Από την άποψη αυτή η θεωρία περί «λιτότητας» που έφερε την «ύφεση» ήταν μία θεωρία την οποία χρησιμοποίησε για πολιτικούς λόγους η εγχώρια παρασιτοφαυλοκρατία προκειμένου να μειώσει όσο ήταν δυνατόν τις απώλειές της από την κρίση, μεταθέτοντας τις επιπτώσεις στο ευρύ κοινό, και ιδιαίτερα στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα. Κάτι που σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε.

 

(4): «Το PSI κατέστρεψε τις τράπεζες και τα ταμεία» 

Ψέμα τέταρτο: «Το PSI κατέστρεψε τις τράπεζες και τα ταμεία» 

Νομίζω ότι η Ελλάδα γνώρισε, ουσιαστικά, τον Jean Piaget στην πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο. Εγώ πάντως τότε τον γνώρισα και αυτό οφειλόταν στο ότι παρά το γεγονός πως δεν είχα μεγάλη ανησυχια για την Ψυχολογία, μου είχε κάνει εντύπωση, μέσα στην πλημμύρα των πολιτικών βιβλίων που το κυκλοφορούσαν εκείνη την εποχή, ότι υπήρχε και μεγάλος αριθμός εκδόσεων για τον Piaget. Είτε δικά του έργα, μεταφρασμένα στα ελληνικά, είτε εργασίες που είχαν γράψει για το έργο του άλλοι.

Έτσι λοιπόν μοιραία, κάποια στιγμή, πήρα στα χέρια μου μία «Εισαγωγή» στο έργο του και ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα. Η –τελείως διαφορετική από τις μαρξιστικές αερολογίες του συρμού με τις οποίες κατατριβόμασταν εκείνη την περίοδο–θεωρία του για την «γνωστική ανάπτυξη» ήρθε να μου απαντήσει πολλές απορίες ή να μου διασαφήσει διάφορα που είχα βιώσει ο ίδιος.

Θυμήθηκα πως όταν ήμουν τεσσάρων ετών, θύμωνα πολύ με δύο μεγάλα κυπαρίσσια που είχαμε έξω από το σπίτι γιατί πίστευα ότι έγερναν συνέχεια δεξιά και αριστερά και χόρευαν χωρίς σταματημό με αποτέλεσμα να προκαλούν πολύ δυνατό αέρα και έτσι να μην μπορεί να παίξει καλά η παρέα της γειτονιάς. (Τότε, φυσικά, παίζαμε στον δρόμο). Ή επίσης, θυμήθηκα, με αφορμή πάντα τον Piaget ότι, στην ίδια ηλικία, ήμουν βέβαιος πως τα καράβια και οι βάρκες, για να πλέουν έτσι εύκολα στο νερό, θα πρέπει να είχαν στο κάτω μέρος ρόδες όπως και τα αυτοκίνητα στον δρόμο. Μάλιστα, κοιτώντας προσεκτικά μέσα στο νερό, νόμιζα ότι τις έβλεπα κιόλας τις ρόδες αυτες.

Διαβάζοντας τον σοφό Ελβετό, λοιπόν, όλα αυτά βρήκαν την ερμηνεία τους. Η θεωρία του εξηγούσε καθαρά ότι στην ηλικία από 2 έως 7 ετών, που το παιδί δεν έχει ακόμη συγκροτήσει τον μηχανισμό της λογικής σκέψης, αντιμετωπίζει τον κόσμο με έναν δικό του τρόπο: ενίοτε βλέπει αντικείμενα που δεν υπάρχουν, (οι ρόδες στις βάρκες), άλλες φορές δεν βλέπει αντικείμενα που υπάρχουν ενώ, επίσης, συνδέει την αιτία με το αποτέλεσμα με επιφανειακό τρόπο (τα κυπαρίσσια κινούνται και δημιουργούν τον άνεμο). Και ούτω καθ’ εξής. Κάποια στιγμή μάλιστα είχα σκεφτεί ότι αν και πολλές θεωρίες θα καταρρεύσουν στο πέρασμα του χρόνου, αυτή η γνωστική θεωρία του Piaget έστεκε καλά στα πόδια της, γιατί εξηγούσε επαρκώς την πλευρά του κόσμου με την οποία είχε καταπιαστεί, και ότι μάλλον δεν θα διαψευδόταν.

Σχετικά πρόσφατα όμως, δηλαδή εδώ και λίγα χρόνια, η άποψή μου αυτή έχει κλονισθεί. Κατά μίαν έννοια νιώθω την ανάγκη να στείλω ένα γράμμα στον φιλόσοφο, εκεί που βρίσκεται, και να του πω «μπαρμπα-Γιάννη, δεν μας τα ’γραψες καλά». Και αυτό διότι, με έκπληξή μου, διαπίστωσα ότι τέτοιου είδους προβλήματα στην κατανόηση του πραγματικού κόσμου, δηλαδή το να βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουνε ή να μη βλέπεις πράγματα που υπάρχουνε μπροστά σου ή σου έχουν πέσει και στο κεφάλι, ή, πάλι, το να μπερδεύεις το αποτέλεσμα με την αιτία σαν να είσαι τετράχρονος, τελικά, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο παιδιά από 2 έως 7 ετών! Αφορά και έναν πάρα πολύ μεγάλο αριθμό ενηλίκων – νεαρών, ώριμων ή και υπερώριμων ακόμη.

Τη διαπίστωση αυτή σχετικά με την αστοχία της θεωρίας του Jean Piaget, εγώ προσωπικά την έκανα με αφορμή το PSI, το οποίο είναι ένα σημαντικό και πραγματικό γεγονός το οποίο συνέβη και άλλαξε την πορεία της χώρας και, παρ’ όλα αυτά ένα πολύ μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού, αλλά και πάρα πολλοί ξένοι, το αντιμετωπίζουν με τα μάτια ενός τρίχρονου παιδιού: άλλοτε το βλέπουν σαν κάτι άλλο από αυτό που είναι, άλλοτε δεν το βλέπουνε καθόλου, λες και δεν υπήρξε ποτέ, ενώ συνήθως μπερδεύουν σε αυτό και αντιστρέφουν εντελώς την αιτία και το αποτέλεσμα.

Και δεν μιλάμε μόνο για απλούς ανθρώπους που δεν έχουν πολύ ειδικές γνώσεις ή και για πολιτικούς δημαγωγούς που ό,τι και να λένε δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα, αλλά μιλάμε και για ακαδημαϊκούς οικονομολόγους, Έλληνες και ξένους, για τραπεζίτες, ή και για άτομα που δηλώνουν ως επάγγελμα «χρηματιστηριακοί αναλυτές» ή «σύμβουλοι επενδύσεων» – τρομάρα τους, που θα έλεγε και η σοφή γιαγιά μου. (Βέβαια, για τους τελευταίους το να βγαίνουν στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης και να λένε, με μίσος και αγανάκτηση, τρομερές σαχλαμάρες για το PSI ίσως να μπορεί να ερμηνευθεί και αλλιώς: προσπαθούν έτσι να δικαιολογηθούν σε διάφορους πελάτες τους που τους κατέστρεψαν πείθοντάς τους να αγοράσουν ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, όταν είχαν πολύ υψηλές αποδόσεις).

Το PSI ήταν η μεγαλύτερη διαγραφή χρέους που συνέβη ποτέ στην παγκόσμια ιστορία. Διεγράφησαν, συνολικά, περισσότερο από 200 δισεκατομμύρια ευρώ ελληνικού χρέους.

Ο τρόπος με τον οποίον το PSI γίνεται αόρατο στις περιγραφές διαφόρων –ενήλικων– αντιμνημονιακών για την κρίση είναι πράγματι καταπληκτικός. Η διήγηση των γεγονότων είναι μία συνεχής διαδικασία αφαίμαξης του ελληνικού λαού από τους ανάλγητους δανειστές. Το PSI δεν υπάρχει πουθενά. (Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ξένου οικονομολόγου διεθνούς φήμης που περιγράφει την αναλγησία με την οποία αντιμετώπισε η Δύση την Ελλάδα χωρίς να της χαρίσει το παραμικρό και ο οποίος φυσικά δεν ξέρει τίποτα για το PSI βρίσκεται εδώ).

Πλην όμως, όσο και αν οι σύγχρονοι καταστροφείς της θεωρίας του Piaget δεν βλέπουν το PSI πουθενά, δεν γίνεται να το διαγράψουν από την ιστορία. Είτε το θέλουμε, είτε δεν το θέλουμε, το PSI συνέβη, είναι ένα στοιχείο της ιστορίας και με αυτό διαγράφηκε ένα πολύ μεγάλο μέρος του ελληνικού χρέους. Για την ακρίβεια το PSI (και με αυτό τον όρο για λόγους οικονομίας της έκφρασης εννοούμε και το καθ’ εαυτό PSI αλλά και τα μικρά αδελφάκια του δηλαδή το PSI+ και το OSI) ήταν η μεγαλύτερη διαγραφή χρέους που συνέβη στην παγκόσμια ιστορία. Είναι πολύ αμφίβολο αν θα ξανασυμβεί στο μέλλον, σε βάθος πολλών δεκαετιών, μία τόσο μεγάλη διαγραφή χρέους κάπου αλλού.

Διεγράφησαν, στις τρεις διαδικασίες συνολικά, περισσότερο από 200 δισεκατομμύρια ευρώ ελληνικού χρέους. Ακόμα και αν περιοριστούμε στο εξωτερικό χρέος, δηλαδή σε αυτό που το ελληνικό δημόσιο χρωστούσε μόνο σε ξένους και όχι σε Έλληνες πολίτες, και πάλι θα πρέπει να είναι το μεγαλύτερο γεγονός διαγραφής χρέους που υπήρξε ποτέ στην ιστορία, μιας και αυτό πρέπει να φθάνει τουλάχιστον τα 7/10 του συνόλου, δηλαδή στα 140 δισεκατομμύρια ευρώ. Το να υποκρινόμαστε και να λέμε ότι η Ευρώπη απομύζησε την Ελλάδα όσο μπορούσε, επιβάλλοντάς της «λιτότητα» και τα λοιπά και να παρασιωπούμε τη διαγραφή χρέους ύψους 140 δισεκατομμυρίων ευρώ είναι κάτι τελείως παρανοϊκό – έξω από το πεδίο μελέτης του Piaget.

Δεν ήταν το PSI που έβλαψε τις τράπεζες αλλά ήταν η ίδια η χρεοκοπία, την οποία το PSI έφερε σε ανεκτά μέτρα και δεν άφησε να εκδηλωθεί με όλη της την ένταση

Βεβαίως, αυτό, δηλαδή η αναδιάρθρωση του χρέους, δεν συνέβη λόγω της καλής καρδιάς της Ευρώπης. Συνέβη από ανάγκη διότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει το σύνολο του υπάρχοντος χρέους της. Αυτό όμως είναι και το δεύτερο σημείο με το οποίο σχετίζεται η προσέγγιση του Piaget. Το καταπληκτικό που συμβαίνει είναι το εξής: όπως ένας τετράχρονος βλέπει τα δέντρα να γέρνουν αριστερά και δεξιά και πιστεύει πως αυτή είναι η αιτία που φυσάει ο άνεμος, έτσι και πάρα πολλοί, οι οποίοι δεν είναι όμως μικρά παιδιά αλλά είναι επαγγελματίες οικονομολόγοι και δουλεύουν σε αυτά τα πράγματα, βλέπουν όχι το PSI σαν αποτέλεσμα της χρεοκοπίας, αλλά πλευρές και όψεις της χρεοκοπίας σαν αποτέλεσμα του PSI!

Αίφνης μπορεί να θυμηθεί κανείς ότι λίγο καιρό πριν από την έναρξη των διαδικασιών της διαγραφής του χρέους, στη μεγαλύτερη οικονομική εφημερίδα του κόσμου, δημοσιεύθηκε ένα άρθρο του πλέον αρμόδιου ίσως για αυτά τα θέματα Έλληνα οικονομολόγου, ο οποίος εξηγούσε ότι το PSI δεν έπρεπε να λάβει χώρα διότι θα πλήξει τις τράπεζες! Είναι βέβαια τρομερή ειρωνεία της τύχης ότι ο ίδιος αυτός Έλληνας οικονομολόγος, μετά από λίγο καιρό, ως πρωθυπουργός πλέον της χώρας, επέβλεψε –και έπραξε άριστα– το PSI!

Η χρεοκοπία της χώρας είχε ήδη μειώσει τη συνολική πραγματική αξία των τραπεζών

Εκείνο που δεν είχε αντιληφθεί, βεβαίως, όταν έγραφε το άρθρο στους Financial Times και ισχυριζόταν ότι η διαγραφή της αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου από το ενεργητικό των ελληνικών τραπεζών θα έχει καταστροφικές συνέπειες για αυτές είναι πως στην πραγματικότητα, η χρεοκοπία της χώρας είχε ήδη διαγράψει την αξία αυτή και είχε μειώσει τη συνολική πραγματική αξία των τραπεζών αναλόγως.

Είναι καταπληκτικό ότι δεν βρέθηκε κανείς τη στιγμή εκείνη να εξηγήσει οτι τα παλιόχαρτα που είχαν οι τράπεζες στα θησαυροφυλάκιά τους και λέγονταν ομόλογα του ελληνικού δημοσίου είχαν μία πραγματική αξία ιλιγγιωδώς μικρότερη από την ονομαστική τους, γιατί το ελληνικό δημόσιο ήταν πλήρως ανίκανο να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του που απέρρεαν από ό,τι ήταν γραμμένο επάνω στα εν λόγω παλιόχαρτα! Ήταν δηλαδή ανίκανο να πληρώσει τους τόκους και την αξία τους στη λήξη τους.

Η πραγματική αξία τους, δηλαδή, είχε ήδη συρρικνωθεί πολύ πριν το PSI! Και μάλιστα, εάν δεν υπήρχε αυτή η συγκεκριμένη διαδικασία αναπροσαρμογής της ονομαστικής αξίας τους προς την πραγματική (δηλαδή το PSI), με τη συνολική μείωση της ονομαστικής αξίας περίπου κατά το ήμισυ, τότε τα ομόλογα αυτά θα είχαν πλήρως εκμηδενιστεί και οι τράπεζες θα είχαν υποστεί πολλαπλάσιες ζημιές από όσες υπέστησαν Συνεπώς δεν ήταν το PSI που έβλαψε τις τράπεζες αλλά ήταν η ίδια η χρεοκοπία, την οποία το PSI έφερε σε ανεκτά μέτρα και δεν την άφησε να εκδηλωθεί με όλη την έντασή της, η οποία θα κατέστρεφε πραγματικά την ελληνική οικονομία εκ θεμελίων.

Το να μην αντιλαμβάνεσαι ότι είτε γινόταν το PSI, είτε δεν γινόταν, τα χρήματα είχαν ήδη χαθεί και τα ομόλογα είχαν ήδη χάσει την αξία τους, είναι κάτι τελείως παράλογο

Ένα αντίστοιχο φαινόμενο παρανόησης της σχέσης που συνδέει την αιτία με το αποτέλεσμα μπορεί να το δει κανείς, αν ψάξει μέσα στο διαδίκτυο. Εκει θα βρει δεκάδες άρθρα ακαδημαϊκών και άλλων οικονομολόγων για το PSI στα οποία με έκπληξη μπορεί να διαπιστώσει ότι οι περισσότεροι δηλώνουν ότι η καθαρή αξία του PSI (και του PSI+), δηλαδή το καθαρό «όφελος» για τη χώρα, δεν ήταν 130 δισεκατομμύρια ευρώ, αλλά ήταν, ας πούμε, περίπου 70 δισεκατομμύρια. Γιατί τα άλλα 60 δισεκατομμύρια ήταν η «ζημιά» που προκλήθηκε από το PSI και έπρεπε να αποκατασταθεί με νέο δανεισμό, όπως ήταν για παράδειγμα ο δανεισμός για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών! (Κάτι τέτοιο έλεγε και η Τράπεζα της Ελλάδος στο βιβλίο που εξέδωσε το 2014 για την κρίση).

Δηλαδή, και πάλι σύμφωνα με τη συγκεκριμένη άποψη, τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου καταστράφηκαν εξαιτίας του PSI και όχι εξαιτίας της χρεοκοπίας! Αυτό, όμως, δηλαδή το να μην αντιλαμβάνεσαι ότι είτε γινόταν το PSI, είτε δεν γινόταν, τα χρήματα είχαν ήδη χαθεί και τα ομόλογα είχαν ήδη χάσει την αξία τους, είναι κάτι τελείως παράλογο. Είναι τόσο λάθος τρόπος να σκέφτεσαι όσο και το να βλέπεις τα δέντρα να γέρνουν δεξιά και αριστερά και να πιστεύεις ότι αυτά δημιουργούν τον άνεμο με την κίνηση των κλαδιών τους και του κορμού τους.

Τα οφέλη του PSI ήταν ακέραια για την ελληνική οικονομία

Η εξαέρωση της αξίας των ελληνικών ομολόγων συνεπώς προήλθε από τη χρεοκοπία και όχι από το PSI. Είτε υπήρχε είτε δεν υπήρχε το PSI οι ελληνικές τράπεζες είχαν ανάγκη από ανακεφαλαιοποίηση, και με αυτή την έννοια η ζημιά που υπέστησαν δεν μπορεί να αφαιρεθεί από τα κέρδη του PSI. Τα οφέλη του PSI ήταν ακέραια για την ελληνική οικονομία. Οι τράπεζες δεν ήταν θύματα της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους, όπως ισχυρίζεται η κακόβουλη και βλακώδης αντιμνημονιακή άποψη που κυριάρχησε στην κοινή γνώμη, αλλά ήταν θύματα της χρεοκοπίας η οποία, άλλωστε, κατέστησε αναγκαία και την αναδιάρθρωση του χρέους.

Ίσως μάλιστα, αν θέλαμε να πάμε λίγο πιο βαθιά προς την κατεύθυνση της αλήθειας, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι τράπεζες δεν ήταν ούτε καν θύματα της χρεοκοπίας. Σε ένα βαθμό, και κατά ένα ποσοστό, ήταν συνυπεύθυνες για τη χρεοκοπία και κατ’ επέκτασιν για την ίδια τη δική τους καταστροφή. Με την ακρισία που έδειξαν τον καιρό των χαμηλών επιτοκίων όπου υπερδανείζονταν για να δίνουν καταναλωτικά δάνεια στον Έλληνα να πηγαίνει διακοπές στην πανέμορφη Βαρκελώνη και όπου του χορηγούσαν το 140% της πραγματικής αξίας ενός –ήδη υπερτιμημένου– ακινήτου στο στεγαστικό του δάνειο, στην πραγματικότητα οι τράπεζες συνεισέφεραν, τα μέγιστα, στη χρεοκοπία της Ελλάδας.

Και βέβαια όταν κάποιος σκέφτεται με τόσο παράλογο τρόπο, ο παραλογισμός του δεν περιορίζεται μόνο εκεί. Υπάρχει και μία ολόκληρη δαιμονολογία για τη συνωμοσία που οδήγησε τις τράπεζες να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα μέσω εξαναγκασμού τους από το ελληνικό δημόσιο προς όφελος των ξένων – και τα λοιπά. Όμως πολλοί ξεχνούν ότι, στις περισσότερες των περιπτώσεων, οι τράπεζες μόνες τους, όπως το 2008, για παράδειγμα, που η τιμή των ελληνικών ομολόγων είχε μειωθεί τόσο πολύ ώστε έφτασαν να έχουν απόδοση 6%, έσπευδαν να τα αγοράσουν διότι πραγματικά η «αξιοποίησή» τους σε συνδυασμό με τη χρηματοδότηση που έπαιρναν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όταν τα ενεχυρίαζαν (διοχετεύοντας το νέο χρήμα στα δάνεια που αναφέρθηκαν προηγουμένως), μπορεί να περνούσε σε απόδοση και το 10%. Άλλωστε η ιστορία της Τράπεζας Κύπρου είναι ενδεικτική στο σημείο αυτό.

Μία άλλη παραλλαγή του σχετικού παραλογισμού είναι εκείνη που θεωρεί ότι το PSI «κατέστρεψε τα ταμεία»

Μία άλλη παραλλαγή, πάλι, του σχετικού παραλογισμού είναι εκείνη που έχει επανειλημμένα ακουστεί ακόμα και από επίσημα χείλη και θεωρεί ότι το PSI «κατέστρεψε τα ταμεία». Ξέρουμε, βέβαια, ότι αυτό δεν είναι αλήθεια με την έννοια ότι στην πραγματικότητα το PSI διέσωσε τα ταμεία από την καταστροφή. Διότι, έναντι αξίας 15 περίπου δισεκατομμυρίων που διαγράφηκε από τα ομόλογα που διακρατούσαν, τα ταμεία, στα αμέσως επόμενα έτη, δέχτηκαν πολλαπλάσια επιχορήγηση από το ελληνικό δημόσιο και αυτό κατέστη δυνατόν αποκλειστικά και μόνο χάρις στο PSI. Διότι πριν από το PSI και τη μείωση των τόκων που επέφερε, η Ελλάδα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει 16 περίπου δισεκατομμύρια ευρώ τόκους τον χρόνο–κατά κύριο λόγο στέλνοντάς τα στους δικαιούχους στο εξωτερικό. Μετά το PSI το ποσόν αυτό μειώθηκε περίπου στα 5 με 6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Δηλαδή, εξαιτίας του PSI, 10 περίπου δισεκατομμύρια τον χρόνο περίσσεψαν για να μπορεί να συνεχίζει το δημόσιο να τροφοδοτεί τα ταμεία και αυτά να πληρώνουν τις συντάξεις στο ύψος που συνεχίζουν να παραμένουν μέχρι και τώρα! (Ειδικά μάλιστα στους δικαιούχους της «προσωπικής διαφοράς»). Εάν δεν υπήρχε το PSI κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν θα ήταν δυνατόν και τότε θα είχαν καταρρεύσει τα ταμεία αφού δεν πρόκειται να έπαιρναν τίποτα από το ελληνικό δημόσιο που χρεοκοπώντας ολοσχερώς δεν θα ήταν σε θέση να πληρώσει καμία σύνταξη, σε κανέναν.

(Και φυσικά το γεγονός ότι έχει γίνει ευρέως αποδεκτός ο ισχυρισμός ότι το PSI κατέστρεψε τα ταμεία δείχνει πόσο χαμηλό είναι το επίπεδο της λογικής μας σε συλλογικό επίπεδο. Το δημόσιο και τα ταμεία κατά μίαν έννοια είναι το ίδιο πράγμα, ο ίδιος οργανισμός, η ίδια πολιτική. Τα ομόλογα δεν ήταν παρά κάποια τυπωμένα χαρτιά τα οποία έχουν αξία μόνο μεταξύ διαφορετικών οικονομικών υποκειμένων που οι σχέσεις τους καθορίζονται από τον νόμο και τα συναλλακτικά ήθη. Όχι μέσα στον ίδιο οργανισμό. Το να ισχυριζόμαστε ότι είναι η διαγραφή της αξίας των ομολόγων που διακρατούσαν τα ταμεία που τα έβλαψε οικονομικά, και όχι η χρεοκοπία του κράτους που τα χρηματοδοτεί, είναι σαν να λέμε πως κάποιος ήταν πολύ πλούσιος και φτώχυνε όχι γιατί χρεοκόπησε αλλά γιατί έβγαλε τα λεφτά του από την δεξιά του τσέπη και τα έβαλε στην αριστερή!).

Τα «ταμεία» σε μεγάλο βαθμό προξένησαν την χρεοκοπία του ελληνικού δημοσίου

Επιπλέον σε όλη αυτήν τη συζήτηση για τα ταμεία υπάρχει και μία πολύ μεγάλη ειρωνεία της ιστορίας. Όπως στην πεποίθηση ότι τον άνεμο τον δημιουργούν τα κυπαρίσσια με την κίνησή τους, έτσι συμβαίνει και με τον δημαγωγικό ισχυρισμό ότι «το PSI κατέστρεψε τα ταμεία»: η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Όχι μόνο το PSI δεν κατέστρεψε τα ταμεία αλλά συνέβη ακριβώς το αντίθετο: τα «ταμεία» έφεραν και το PSI με την έννοια ότι τα «ταμεία» σε μεγάλο βαθμό προξένησαν την χρεοκοπία του ελληνικού δημοσίου.

Είναι προφανές πως στην βάση της χρεοκοπίας βρίσκονται τα 160 δισεκατομμύρια ευρώ που στην περίοδο 2000–2010 δαπανήθηκαν για την αύξηση και την πληρωμή των συντάξεων, κυρίως στους εκλεκτούς του πελατειακού κράτους που γίνονταν ήδη απόμαχοι της ζωής, και με παχυλές αποζημιώσεις, ενώ κάποιοι απ’ αυτούς ήταν–δεν ήταν 49 χρονών, νέοι και σφριγηλοί. (Που μπορεί, μάλιστα, να έπαιρναν και σύνταξη μεγαλύτερη από αυτήν που έπαιρνε ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας).

Αυτό το σκέλος των «δαπανών», μαζί με άλλα βεβαίως, είχε σαν αποτέλεσμα να χρεοκοπήσει το δημόσιο και στη συνέχεια να χρειάζεται να γίνει το PSI. Αρα λοιπόν αντί το PSI να βλάψει τα «ταμεία» είναι τα «ταμεία», δηλαδή το συνταξιοδοτικό που υπερχρέωσε και τελικά οδήγησε σε πτώχευση το ελληνικό δημόσιο καθιστώντας αναπότρεπτο και το PSI!

Υπάρχει και ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που θα ήθελαν το 2010 η Ελλάδα να δηλώσει πτώχευση

Τέλος, στον κόσμο που ζούμε –όπου κυριαρχεί πλήρως η πολιτική δημαγωγία–, υπάρχει και ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που ενώ ο τρόπος με τον οποίο αναφέρονται στο ζήτημα της μείωσης του χρέους τους τοποθετεί πνευματικά κοντά στην ηλικία των 2 έως 7 ετών, εν τούτοις δεν μπορούμε να τους υπαγάγουμε στην κατά Piaget κατηγοριοποίηση. Γι’ αυτούς χρειάζεται μία άλλην θεωρία. Και τούτο διότι δεν λένε απλώς παραλογισμούς αλλά λένε απίστευτες τρέλες. Πρόκειται για εκείνα τα άτομα που –εμφορούμενα από εδραίες «αντιμνημονιακές» πεποιθήσεις– τώρα που μιλάμε και γράφουμε, δηλαδή την στιγμή αυτή, μπορούν να εξαπολύσουν μύδρους και κατάρες για τους ανάλγητους Ευρωπαίους συνωμότες (και για τους ντόπιους υποτακτικούς τους βεβαίως–μην τους ξεχνάμε και αυτούς), οι οποίοι δεν επέτρεψαν στην Ελλάδα το 2010 να δηλώσει πτώχευση και δεν προχώρησαν στην απομείωση του χρέους της.

Αμέσως μετά, όμως, δηλαδή το ακριβώς επόμενο λεπτό, μπορούν να σου εξηγήσουν, με αντίστοιχο πάθος αλλά και ατράνταχτα επιχειρήματα, ότι το PSI το 2012 ήταν μία πολύ μεγάλη απάτη, με σκοπό να αφαιμάξουν τη χώρα οι χρυσοκάνθαροι της διεθνούς ολιγαρχίας και να ενεχυριάσουν όλον τον πλούτο της.

Δηλαδή ο ίδιος άνθρωπος ο οποίος ισχυρίζεται, τώρα, ότι δολίως δεν μας επέτρεψαν το 2010 να προχωρήσουμε σε στάση πληρωμών (χωρίς φυσικά να αντιλαμβάνεται ότι η απομείωση του χρέους της Ελλάδας, το 2010, θα είχε σαν αποτέλεσμα την καταστροφή των ελληνικών τραπεζών και την εξαέρωση των καταθέσεων των Ελλήνων πολιτών, την καταστροφή των ευρωπαϊκών τραπεζών, τη χρεοκοπία και των άλλων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, τη διάλυση του ευρώ και –σαν δευτερογενές αποτέλεσμα όλων αυτών– την ολοκληρωτική καταστροφή της χώρας μας από την οποία όλη αυτή η διαδικασία θα είχε αρχικά ξεκινήσει), ο ίδιος λοιπόν άνθρωπος, αμέσως μετά, θα προχωρήσει στον ισχυρισμό ότι το PSI που έγινε το 2012 ήταν πάρα πολύ λίγο, διότι τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ είναι πολύ λίγα και δεν φτάνουν ούτε για στραγάλια–και άσε που δεν ήτανε 200, αλλά καθαρά άντε το πολύ-πολύ να ήτανε καμμιά πενηνταριά! Καθώς και ότι το PSI ήταν βρώμικο, ύπουλο και κακόβουλο γιατί το πλήρωσαν οι τράπεζες και τα ταμεία!

Χώρια κιόλας που το εναπομένον χρέος πέρασε στο αγγλικό Δίκαιο και έτσι θα καταβροχθίσουν και όλους τους υδατάνθρακες του Αιγαίου μόνοι τους ο Σόιμπλε και ο Σόρρος! Αυτό δηλαδή που το 2010 ήταν καλό να γινόταν και οι ξένοι ήταν εγκληματίες που δεν επέτρεψαν να γίνει άτακτα και στα τυφλά, όταν τελικά έγινε το 2012 με ελεγχόμενο τρόπο, χωρίς να καταστραφεί ούτε η χώρα ούτε η ευρωπαϊκή οικονομία, ήταν κακό, ήταν συνωμοσία και πλεκτάνη εις βάρος της Ελλάδας! Αυτά τα λέει όλα ο ίδιος άνθρωπος και με χρονική απόσταση 2 λεπτών το ένα από το άλλο. (Ή τα γράφει στα σχόλια που κάνει κάτω από τα άρθρα των δυστυχών συγγραφέων στο διαδίκτυο).

(Το μόνο πραγματικό γεγονός είναι ότι με το PSI πολλοί ιδιώτες μικροαποταμιευτές, αθώοι του εγκλήματος της χρεοκοπίας, έχασαν ένα μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεων τους. Ο υπογράφων θεωρεί ότι, δυστυχώς, δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά σε μία διεθνοποιημένη οικονομία όπως η ελληνική. Πιθανόν θα ήταν λόγος αποτυχίας ή ακύρωσης της διαδικασίας ομαλής αναδιάρθρωσης του χρέους εάν από αυτήν είχαν εξαιρεθεί οι μικροαποταμιευτές ελληνικής υπηκοότητας. Πλην όμως, αν κάποιος είχε μία πραγματικά χρήσιμη πρόταση, καλό θα ήταν να την παρουσιάσει. Μέχρι στιγμής δεν έχουμε ακούσει κάτι σοβαρό για το συγκεκριμένο θέμα).

Ο Jean Piaget, εν πάση περιπτώσει, ήταν μεγάλος ψυχολόγος, πλην όμως ο χώρος και ο τρόπος που έζησε (στη νυσταλέα Ελβετία του 20ού αιώνα), ίσως δεν τον βοήθησαν να πάει τη θεωρία του πάρα πολύ μακριά. Εάν ζούσε στην σημερινή Ελλάδα θα διαπίστωνε με έκπληξη ότι το στάδιο στο οποίο δεν έχει ακόμα συγκροτηθεί ο λογικός τρόπος σκέψης, και στο οποίο το αποτέλεσμα θεωρείται ότι προκαλεί την αιτία ενώ ο καθένας βλέπει μόνο αυτά που θέλει να δει και δεν βλέπει αυτά που δεν θέλει να δει, ακόμη και αν του πέσουν στο κεφάλι και τον καταπλακώσουν, είναι ένα στάδιο διανοητικής ανάπτυξης που δεν αφορά μόνο τους πεντάχρονους αλλά μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες ηλικίες. Όχι απλά μέχρι την ενηλικίωση αλλά, ενίοτε, και μέχρι το βαθύ γήρας.

*Ο Δημήτρης Ιωάννου είναι οικονομολόγος. Έχει ασχοληθεί με θέματα της ελληνικής και ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας, καθώς και με θέματα νομισματικής πολιτικής, εξωτερικού εμπορίου και διεθνών οικονομικών σχέσεων. Τo τελευταίο διάστημα μελετά τις πτυχές ασυμμετρίας και τους μηχανισμούς ανισορροπίας της ελληνικής οικονομίας κατά την περίοδο της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.

ΠΗΓΗ: https://www.athensvoice.gr 

29/06/2016. BREXIT: Αιτια, Ζητηματα και Διδαγματα

on Wednesday, 29 June 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Νίκος Ι. Μέρτζος

29/06/2016. BREXIT: Αιτια, Ζητηματα και Διδαγματα

    Το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο θέτει καίρια ερωτήματα, ανανεώνει ανεπίλυτα ζητήματα και επιδεινώνει την ρευστότητα του διεθνούς συστήματος ασφαλείας και οικονομίας.

Ερωτήματα:
    Δικαιούται η οριακή πλειοψηφία να δεσμεύει τελεσίδικα την ζωή και το μέλλον της μειοψηφίας;
    Πόσο ώριμοι και ενημερωμένοι ήσαν οι εκατέρωθεν ψηφοφόροι; Γνώριζαν τις συνέπειες της ψήφου τους και είναι έτοιμοι να τις δεχθούν;
    Πόσο Ηνωμένο Βασίλειο και πόση Ευρωπαϊκή ΄Ενωση θα μείνει Αύριον;
    Απέμειναν Ηγέτες στην Ευρώπη, είναι Ευρωπαίοι και οδηγούν ή οδηγούνται;

Ζητήματα ανεπίλυτα:
    *Είκοσι εκατομμύρια πολίτες της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης μένουν άνεργοι και περίπου άλλοι τόσοι Ασιάτες και Αφρικανοί μετανάστες/πρόσφυγες ζουν σε γκέτο. Πολλά Κράτη της Ευρώπης αρνούνται να δεχθούν νέους πρόσφυγες.
    Τα 28 Κράτη της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης εξεχώρησαν στις Βρυξέλλες μέρος της εθνικής κυριαρχίας τους την οποία, όμως, ασκεί στην πράξη η δαιδαλώδης γραφειοκρατία. Τα αιρετά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκδίδουν Ψηφίσματα δίχως αποτέλεσμα αλλά καρπώνονται παχυλότατες αμοιβές.
    Τις πολιτικές αποφάσεις λαμβάνει και εισηγείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την οποία, όμως, δεν εκλέγουν οι πολίτες. Πολιτικά αποφασίζουν τελικά το Συμβούλιο Κορυφής και τα Συμβούλια Υπουργών που, όμως, επηρεάζουν διαδοχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Γερμανία, το εθνικό συμφέρον κάθε μέλους και οι κομματικές ισορροπίες στη χώρα  αυτών.
    Η στρατιωτική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης εξαρτάται απόλυτα από τις Ηνωμένες Πολιτείες που ορίζουν το ΝΑΤΟ και η ενεργειακή επάρκειά της κατά κύριον λόγον από την Ρωσία με την οποίαν, όμως, αντιπαρατίθεται.

Διεθνές σύστημα ασφαλείας:
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση δεν απέκτησε ποτέ στρατηγική ασφαλείας ούτε αυτόνομη στρατιωτική δύναμη ούτε έλεγχο των συνόρων της. Τα πιο ισχυρά Κράτη της διαθέτουν κατά περίπτωση εθνικές στρατιωτικές δυνάμεις τους όπου τους υπαγορεύει το κοσμοκρατορικό σχέδιο της Ουάσιγκτον, η οποία απέτυχε παντού προκαλώντας σεισμικές μεταβολές στην Οικουμένη: Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Αίγυπτος, Λιβύη, Ουκρανία και νωρίτερα Βαλκάνια.
    Πλήττει τα συμφέροντα και την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης η επιδίωξη της Ουάσιγκτον να απομονώσει, να περικυκλώσει και να διαλύσει την Ρωσία αλλά, παρά ταύτα, η Ε.Ε. συμμετέχει αναγκαστικά.
    Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέκαθεν είναι ο θερμότερος σύμμαχος των Η.Π.Α. και αντιπροσωπεύει την αμερικανική στρατηγική στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση.

Διεθνές σύστημα οικονομίας:
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση προχώρησε στην νομισματική και στην οικονομική ένωσή της αλλά δεν μπόρεσε, ή δεν τόλμησε, την πολιτική ένωσή της. ΄Ετσι έζεψε τα βόδια πίσω από το κάρο: η οικονομία υπαγορεύει τις πολιτικές αποφάσεις διότι δεν έχει πολιτικούς θεσμούς να ασκούν οικονομική πολιτική.
    Η Ευρωπαϊκή ΄Ενωση ανακήρυξε διεθνές νόμισμα το Euro της, παρ’ ότι δεν το αποδέχονται όλα τα Κράτη μέλη της. Έτσι εντάχθηκε στην παγκοσμιοποίηση, δέχθηκε εκατομμύρια Μουσουλμάνους μετανάστες για να μειώσει το κόστος της και εφήρμοσε τον πολυπολιτισμό για να τους κάνει πολίτες της. Συνέπεια:  νόθευσε τον πολιτισμό της, θυσίασε την κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα των Λαών της, επέτυχε τον διχασμό της προσωπικότητάς της και έφερε τους τρομοκράτες στις ιστορικές πρωτεύουσές της.

Πικρία με την Ιστορία:
    Αυτά τα δεδομένα δεν επιτρέπουν μεγάλη έκπληξη για το Brexit. Ανέκαθεν οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν ένα αίσθημα υπεροχής απέναντι στην Ευρώπη, νιώθουν διαφορετικοί, αντιτάχθηκαν στα πρώτα βήματα της ΕΟΚ και δημιούργησαν την Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών, έχασαν και αναγκάσθηκαν να ενταχθούν στην Ε.Ε. αλλά κράτησαν την στερλίνα τους που σέβονται ιδιαίτερα. Πιστεύουν ότι η Ευρώπη τους χρωστάει τα πάντα και ότι η Ιστορία τους αδίκησε.
    Πράγματι. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι οι μόνοι που δεν υπετάγησαν, πολέμησαν σκληρά παντού και, μαζί με τους ομόγλωσσούς τους Αμερικανούς παλαιούς αποίκους τους, απελευθέρωσαν την Ευρώπη.   Νίκησαν στον Πόλεμο αλλά ηττήθηκαν κατά κράτος στην Ειρήνη. Η έως τότε κραταιά Αυτοκρατορία τους έχασε σταδιακά όλες τις κτήσεις της, τις αποικίες της και τα προτεκτοράτα της: Ινδία, Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Βιρμανία, Σιγκαπούρη, Αφγανιστάν, Ιράν, Ιράκ, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος, Σουδάν, Νιγηρία, Κένυα, Ροδεσία, Κύπρος.
    Με το Δημοψήφισμά τους, όμως, δεν έλυσαν κανένα πρόβλημά τους. Αντίθετα, προκάλεσαν νέο παγκόσμιο πρόβλημα και, αντί να πάρουν πίσω το αίμα τους, κινδυνεύουν άμεσα να χάσουν την Σκωτία και την Βόρειο Ιρλανδία. Γι’ αυτό, όσοι έχουν μέλλον και όσοι έχουν Παιδεία ψήφισαν σαρωτικά την παραμονή στην Ε.Ε.: οι νέοι έως 25 ετών και οι Πανεπιστημιουπόλεις, Κέμπριτζ και Οξφόρδη, όπου γνωρίζουν ότι με την Ιστορία και την Δημοκρατία δεν μπορεί να παίξει κανείς.

Η Δημοκρατία:
    Το Δημοψήφισμα θεωρείται άμεση Δημοκρατία. Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, που με τα έργα του διεμόρφωσε τον κοινό ευρωπαϊκό πολιτισμό μας, διδάσκει και συνοψίζει την Δημοκρατία στα ακόλουθα:
    Όταν οι άρχοντες δεν έχουν ήθος, τα πολιτεύματα γίνονται τυραννία. Τυραννία είναι και η Δημοκρατία όταν επικρατεί οχλοκρατία και δημαγωγία. Προέχει, συνεπώς, το ήθος των πολιτικών και των πολιτών. Ήθος είναι ο εθισμός στην αρετή και ιδίως στην άσκηση της αρετής που σκοπεύει στην εξυπηρέτηση του κοινού συμφέροντος. Η Παιδεία διδάσκει την αρετή και την άσκησή της. Γι’ αυτό η Παιδεία είναι το παν. Στην Δημοκρατία οι πολίτες ασκούν την αρετή την οποία οι πολιτικοί οφείλουν να ασκούν και συνάμα να διδάσκουν με το παράδειγμά τους σε κάθε πολίτη. Πρώτος ο Σωκράτης είπε στον μαθητή του Αλκιβιάδη:   «Για να ευδαιμονήσουν οι πόλεις δεν χρειάζονται τείχη ούτε καράβια ούτε πλήθος ούτε μέγεθος, αλλά αρετή. Και συ, αν πρόκειται να κυβερνήσεις την πόλη σωστά, έχεις χρέος να μεταδώσεις ήθος στους πολίτες. Πριν κυβερνήσεις, πρέπει να αποκτήσεις αρετή».
    Δημοκρατία υπάρχει όταν όλοι οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι.
Η ελευθερία πραγματώνεται όταν όλοι οι πολίτες και οι πολιτικοί είναι ίσοι απέναντι στον Νόμο, έχουν ίσα δικαιώματα να μετέχουν στα κοινά της Πολιτείας και ίσα καθήκοντα να πειθαρχούν στις αποφάσεις της πλειοψηφίας.
Ο πολίτης πρέπει να μάθει να κυβερνάται ώστε να κυβερνά καλά ως πολιτικός.
Ο Λαός είναι κυρίαρχος όταν η πλειοψηφία του ασκεί την εξουσία, αλλά την Δημοκρατία κυβερνά ο Νόμος.
Ο Νόμος, όμως, πρέπει να είναι ίσος προς όλους να είναι ορθός και να εφαρμόζεται έναντι όλων.
Δεν επιτρέπεται να υπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα της πλειοψηφίας ούτε των ισχυρών ούτε των φτωχών που διαμορφώνουν την πλειοψηφία.
Οι πολίτες είναι ελεύθεροι και ίσοι αλλά δεν είναι όλοι όμοιοι. Διακρίνονται κατ’ αξίαν και οι άξιοι «μετέχουν των τιμών», δηλαδή εκλέγονται στα αξιώματα. Κοινό καθήκον όλων είναι να φυλάττουν την Δημοκρατία, όπως το πλήρωμα φυλάγει το καράβι που υπηρετούν κατ’ αξίαν πολλοί ανόμοιοι με πειθαρχία και συνεργασία. Αλλιώς χάνεται το καράβι της Δημοκρατίας. Για να τραβάει μπροστά και να ωφελούνται όλοι, οι πολίτες και οι πολιτικοί πρέπει να εκφέρουν ορθή κρίση. Και ορθή κρίση σημαίνει ότι η ισότητα και η ελευθερία έχουν όρια. Όποιοι τα παραβούν, βλάπτουν το κοινό συμφέρον και τότε έχουμε φαύλη Δημοκρατία. Ορθή γνώμη, σύμφωνα με τον Σωκράτη, έχουν μόνον οι επαΐοντες, οι γνώστες ειδικοί.
    Όπου δεν κυριαρχούν οι Νόμοι, κυριαρχούν οι δημαγωγοί και τότε ο Λαός γίνεται συρφετός, πιο δεσποτικός από Μονάρχη, οπότε η Δημοκρατία γίνεται τυραννία, παρ’ ότι υπάρχει λαϊκή πλειοψηφία-αλλά εκμαυλισμένη.

Αναδημοσίευση από Ρουκουμουκου!

 

Ιπποκράτης Δασκαλάκης*: Ελληνική Πολεμική Αεροπορία...Οι Δηλώσεις των Συμβούλων Εθνικής Ασφαλείας και το «Θερμό» Επεισόδιο

on Tuesday, 10 December 2019. Posted in Απόψεις - Προτάσεις Μελών

Η υπαρκτή πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου -ηθελημένου ή μη- πρέπει να εντυπωθεί στη συνείδηση του λαού, όχι για δημιουργία φοβικών συνδρόμων, αλλά για τον ενστερνισμό της αναγκαιότητας ύπαρξης ετοιμότητας, ενότητας και προετοιμασίας

Στις ενημερωτικές ιστοσελίδες, στις 08 Δεκεμβρίου, γίνεται αναφορά στη συνέντευξη στην ΕΡΤ του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Πρωθυπουργού, Αντιναυάρχου εα Διακόπουλου Αλεξάνδρου. Αναμφίβολα δηλώσεις παρόμοιων αξιωματούχων μεταφέρουν με ημιεπίσημο, αλλά συνήθως επεξηγηματικό και κατηγορηματικό τρόπο, τις διαθέσεις και μηνύματα των κυβερνήσεων παρέχοντας ενίοτε (εάν χρειαστεί) τη δυνατότητα επίσημης τήρησης αποστάσεως εξ αυτών. Ανάλογες δηλώσεις είχαν προ δεκαημέρου δημοσιοποιηθεί εκ μέρους του Αναπληρωτού Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Πρωθυπουργού, κ. Θάνου Ντόκου.

Στα μέσα ενημέρωσης, ως κυρίαρχο σημείο της συνέντευξης επιλέγει η αναφορά σε «μη ύπαρξη φόβου για θερμό επεισόδιο». Βέβαια, η προσεκτική ανάγνωση εντοπίζει ότι η παραπάνω δήλωση αναφέρεται περισσότερο στις συνέπειες του μνημονίου Τουρκίας - Λιβύης και όχι στο σύνολο των πολύπλευρων προκλήσεων και απαιτήσεων της Άγκυρας. Επιπλέον η αισιόδοξη αυτή εκτίμηση, συνοδεύεται και με δηλώσεις αποφασιστικότητας της Ελλάδος να παρεμποδίσει με κάθε τρόπο τουρκικές έρευνες ή γεωτρήσεις στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Ο κ. Ντόκος, προ ημερών, είχε εκπέμψει μήνυμα επιθυμίας συνεργασίας αλλά και ετοιμότητας πολεμικής σύγκρουσης. Ο Ναύαρχος έκανε αναφορά και στην αναλογικότητα των ελληνικών απαντήσεων σε ενδεχόμενες τουρκικές προκλήσεις με τη χρήση, της κατά περίπτωση, κατάλληλης απάντησης.

Ορθώς, παραπλήσια μηνύματα με τα προαναφερόμενα, πρέπει να εμπεριέχουν όλες τις δυνατές πιθανότητες, τις ημέτερες επιθυμίες και να επιδεικνύουν πειστικά την αποφασιστικότητα μας αλλά και τις συνέπειες και κινδύνους των ενεργειών του αντιπάλου σε περίπτωση επιμονής του. Ορθώς επίσης πρέπει να επιδεικνύουν μια μετριοπαθή στάση προς τη διεθνή κοινότητα, επιθυμία απόλυτης συμμόρφωσης προς το διεθνές δίκαιο, αλλά συνάμα να αποφεύγουν τη δημιουργία κλίματος ανησυχίας σε εσωτερικό και εξωτερικό. Η επίτευξη αυτών των πολλαπλών και αντικρουόμενων στόχων συνήθως ξεφεύγει της ευχέρειας ελιγμών που προσφέρει η πλούσια ελληνική γλώσσα. Για αυτό το λόγο και συχνά στρατεύονται ελαφρώς αποκλίνουσες τοποθετήσεις από διαφορετικά πρόσωπα.

Αναμφίβολα ουδείς πολίτης αυτής της χώρας, υποψήφιος επενδυτής ή και απλός τουρίστας δεν θα αισθάνονταν άνετα,όταν από επίσημα χείλη επικρέμεται η απειλή ενός θερμού επεισοδίου. Ας μη ξεχνάμε ότι οι «διαθέσεις και πράξεις » των παραπάνω είναι αυτές που θα επιτρέψουν την οικονομική μας ανόρθωση και κατά συνέπεια και την αναβάθμιση της αμυντικής μας ισχύος. Όμως η υπαρκτή πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου -ηθελημένου ή μη- πρέπει να εντυπωθεί στη συνείδηση του λαού, όχι για δημιουργία φοβικών συνδρόμων, αλλά για τον ενστερνισμό της αναγκαιότητας ύπαρξης ετοιμότητας, ενότητας και προετοιμασίας. Ασφαλώς και ο κίνδυνος μιας μικρής ή μεγάλης σύγκρουσης είναι απόλυτα εντυπωμένος στους υπευθύνους και υπηρέτες του αμυντικού μηχανισμού αλλά απαιτείται η, όσο το δυνατόν μεγαλύτερη, συναντίληψη και εγρήγορση από τα λαϊκά στρώματα. Καλό θα ήταν επίσης να αντιμετωπιστεί η ευρέως κυκλοφορούσα άποψη ότι τυχόν σύγκρουση θα είναι αποκλειστικά σημειακή και χαμηλής έντασης και διάρκειας. Η προετοιμασία μας πρέπει να είναι πάντοτε στο επίπεδο του «πολέμου πλήρους φάσματος» αυτού δηλαδή που εμπεριέχει όλες τις μορφές του πολέμου (συμβατικού και μη) και όλης της συγκρουσιακής μεθοδολογίας (συμβατικής αλλά και της ευρέως αναφερόμενης σήμερα με τους όρους ασύμμετρες απειλές, υβριδικές συγκρούσεις κλπ).

Ορθές και οι αναφορές των Συμβούλων στην αναλογικότητα των απαντήσεων καίτοι στο συγκεκριμένο επιχειρησιακό περιβάλλον και με τον συγκεκριμένο αντίπαλο που διαθέτει την πρωτοβουλία των κινήσεων, η αναλογικότητα είναι δύσκολα εφαρμόσιμη. Η επίκληση της βούλησης μας για μια απόλυτη και αμοιβαία καταστροφική σύγκρουση πρέπει πάντα να υφίσταται ως μια πιθανή επιλογή μας στο μυαλό του αντιπάλου. Αναφορές στην αναλογικότητα της απάντησης, από επίσημα χείλη, εκτιμώ ότι περιορίζουν την αποτρεπτική μας ικανότητα η οποία δεν πρέπει να αυτοπεριορίζεται στις επιλογές της. Το να επισείουμε πειστικά (ικανότητες και βούληση) την απειλή της επιλογής εξαπόλυσης μιας τρομακτικής ολικής σύγκρουσης (παρόμοιας της ψυχροπολεμικής MutualAssuredDestruction) πρέπει να παραμείνει «όπλο» της αποτρεπτικής μας πολιτικής προς αντιπάλους και φίλους. Επιπρόσθετα πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό ότι σε περίπτωση οποιαδήποτε «επεισοδίου», μικρής ή μεγαλύτερης έντασης και ανεξαρτήτως έκβασης, η ανακήρυξη των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα έχει αμετάκλητα πραγματοποιηθεί τα πρώτα λεπτά της κρίσεως.

Σίγουρα, δηλώσεις, από όπου και αν προέρχονται, έχουν την ανάλογη με την πηγή, σημασία και δυναμική τους. Ο αντίπαλος όμως, πέραν της ακροάσεως των ημετέρων δηλώσεων, ανατρέχει και στον (συν)υπολογισμό των μετρήσιμων (μέχρι ενός βαθμού) αμυντικών μέσων και των διαθεσιμοτήτων τους. Οι δε δηλώσεις μας εμπεριέχουν την αξιοπιστία που συμβαδίζει και με τα διαθέσιμα μέσα μας. Εκεί δυστυχώς έχουμε πολύ δουλεία να κάνουμε υπό συνθήκες χρονικής πίεσης και οικονομικών δυσχερειών. Ακόμη όμως χειρότερη είναι η εικόνα μας -των κυβερνώντων ελίτ- για την ύπαρξη βούλησης και σθένους αντιπαράθεσης! Εδώ δυστυχώς χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια. Ευελπιστώ να πλανιέμαι οικτρά. 

[12 3 4 5  >>  

Εκδηλώσεις για τα 200 Χρόνια από την Επανάσταση του 1821

    

Γερμανός φιλέλληνας