Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΠΑΙΔΕΙΑ

Δημήτρης Κ. Μπάκας*: Η ΦΙΛΙΑ, ΩΣ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΑΡΕΤΗ

on Tuesday, 10 December 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο
Η επιθυμία και η όρεξη είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της ζωής, αρκεί να τηρούνται στα αληθινά μέτρα τους. Με ανορεξία και ακηδία ο άνθρωπος είναι σαν να μη ζει. Από την επιθυμία και την όρεξη αναδύονται ανάγκες που προκαλούν την αναζήτηση ευχαρίστησης, αλλά και στενοχώρια και αδιέξοδα. Έτσι αναπτύσσεται μια βούληση για απόκτηση ενός αγαθού, το οποίο θα καλύψει την ανάγκη. Ήτοι ένα απλό αντικείμενο( άψυχο ή έμψυχο) συσχετίζεται και συνδέεται με το υποκείμενο(εμάς), οπότε λέμε ότι αυτό το αντικείμενο αξίζει. Η σχέση αυτή υποκειμένου και αντικειμένου(αγαθού) λογίζεται, ως αξία. Και η ικανότητα να πραγματωθεί αυτή η αξία καθίσταται επιτηδειότητα ή αρετή, αντίστοιχα, εάν ως κίνητρο είναι το ατομικό συμφέρον ή το ευρύτερο γενικό καλό. Ό,τι αφορά στο γενικό καλό ονομάζεται Αγαθό. Κοντολογίς ,κάθε αρετή είναι μια ενέργεια-δύναμη για πραγμάτωση ενός αγαθού.

Εισαγωγή
Ο κάθε φίλος του ανθρώπου συνιστά ένα βασικό αγαθό για τον καθένα μας, καθόσον συνήθως καλύπτει πολλές ανάγκες μας, που αναδύονται από επιθυμίες και την όρεξη για ζωή. Η φιλική σχέση ( το φιλείν) συνιστά πρώτιστη αξία και είναι το αντίθετο του μίσους. Η δύναμη να ξεπερνάει κάποιος τα εμπόδια για πραγματωθεί το φιλείν συνιστά αρετή. Ο άνθρωπος, όμως, όπως σοφότατα είχαν προσδιορίσει οι Αρχαίοι Πρόγονοί μας, «γεννήθηκε για να αγαπά και όχι για να μισεί» ( « Ούτοι συνέχθειν, αλλά συμφιλείν έφυν» Σοφοκλής)

Η φιλία, ως αξία και αρετή
Από την βαθιά Αρχαιότητα είχε επισημανθεί η σπουδαιότητα της Φιλίας. Στην κλίμακα της αγάπης, ως αρετή, η ελληνική γλώσσα, ίσως μοναδικά, διακρίνει σημαντικές βασικές βαθμίδες: Τον έρωτα, τη φιλία, την ελεήμονα και ανιδιοτελή αγάπη, μέχρι την αγάπη της αγάπης).
Ο Αριστοτέλης ήδη είχε διακρίνει τρία είδη φιλίας:
Φιλία ωφελιμότητας: Σε αυτό το είδος φιλίας, τα δύο μέρη δεν τρέφουν αληθινά φιλικά συναισθήματα, αλλά διατηρούν τη σχέση τους γιατί αποκομίζουν οφέλη. Αυτή η φιλία, δεν είναι μόνιμη. Όταν τελειώνουν τα οφέλη, συνήθως τελειώνει και η φιλία. Αυτή η σχέση είναι πιο συνηθισμένη ανάμεσα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Παράδειγμα τέτοιας φιλίας, είναι οι σχέσεις μεταξύ συνάδελφων στη δουλειά. Μπορεί όντως να περνάμε καλά μαζί, αλλά μόλις η κατάσταση αλλάξει, συνήθως αλλάζει και η φύση της σχέσης μας.
Φιλία απόλαυσης: Συμπτωματική φιλία, που βασίζεται στην απόλαυση. Είναι το είδος φιλίας που παρατηρείται ανάμεσα σε συμμαθητές, συμφοιτητές και άτομα που ανήκουν στην ίδια αθλητική ομάδα κλπ. Η πηγή της φιλίας είναι πιο συναισθηματική, αλλά ταυτόχρονα, είναι το είδος της φιλίας που συνήθως κρατάει λιγότερο. Μόλις τα ενδιαφέροντα των φίλων πάψουν να είναι κοινά, σταματάει και η απόλαυση και κατά επέκταση, η φιλία.
Η φιλία , ως αρετή
Η τέλεια μορφή φιλίας είναι η ενάρετη φιλία, η οποία δεν βασίζεται, μόνον, στο συμφέρον ή στην απόλαυση, αλλά στα κοινά πιστεύω, τα ιδανικά, τις αξίες, και τις αρετές. Αυτά συνιστούν και τα αυθεντικά κίνητρα ανάπτυξης και διατήρησης των φιλικών δεσμών.

Σχολιασμός
Κάθε επιμέρους αρετή είναι η δύναμη - βούληση για πράξη κόντρα σε κάποια αδυναμία μας. Στη γενική περίπτωση οι μεγαλύτερες αδυναμίες αναδύονται από το υπερβολικό «εγώ» μας. Ο εαυτός μας είναι ό,τι πολυτιμότερο διαθέτουμε, γι’ αυτό είναι ο ισχυρότερος πόλος έλξεως, αλλά ταυτόχρονα συνιστά και το μεγαλύτερο εμπόδιο στο να στραφούμε προς το γενικότερο καλό.
Η αυτοεκτίμηση, είναι κύρια αρετή, αλλά δεν επιδέχεται, όπως κάθε αρετή, παρεκτροπές από το άριστο μέτρο. Η αγάπη, το ενδιαφέρον και η μέριμνα για το εαυτό μας δεν μπορεί να είναι ούτε υπερβολικά, ούτε ελλιπή. Γιατί κάθε υπερβολή του «εγώ» καταστρέφει τον κοινωνικό χώρο, μέσα στον οποίο επιβιώνει, αναπτύσσεται και χαίρεται ο άνθρωπος , ως κοινωνικό άτομο.
Οι αγνές φιλικές σχέσεις στηρίζονται σε αξίες και αρετές. Η ενάρετη φιλία κρατάει μέχρι το τέλος της ζωής μας. Οι άνθρωποι που δεν έχουν ενσυναίσθηση και δεν νοιάζονται για τον συνάνθρωπό τους συχνά αποτυγχάνουν να αναπτύξουν τέτοιες σχέσεις και καταλήγουν στις δύο συμπτωματικές φιλίες. Πέρα από το βάθος και την οικειότητα που προκύπτει σε αυτές τις ενάρετες φιλίες, η ομορφιά τους κρύβεται και στο γεγονός πως συμπεριλαμβάνουν και υπερβαίνουν, μάλιστα, τα πλεονεκτήματα και από τα δύο προηγούμενα είδη φιλίας. Ήτοι είναι ωφέλιμες και απολαυστικές.

Αποτιμήσεις
Οι ενάρετες φιλικές σχέσεις απαιτούν χρόνο και προσπάθεια, αλλά όταν ανθίσουν, οι καρποί τους είναι η εμπιστοσύνη, ο θαυμασμός και το δέος, δηλαδή οι πιο γλυκοί καρποί που έχει να μας προσφέρει η ζωή, ως αξία της ηθικής στην καθημερινότητά μας.
Το πέρασμα του χρόνου δεν μπορεί να φθείρει μια τέτοια φιλία, και μας προσφέρει ολιστική ψυχική πληρότητα. Οι δεσμοί που δημιουργούμε με τους άλλους, διαμορφώνουν την ποιότητα ζωής μας. Είμαστε και γινόμαστε, ό,τι τα άτομα με τα οποία συναναστρεφόμαστε. Ο Αριστοτέλης είχε χαρακτηρίσει τους αληθινούς φίλους ως «μία ψυχή, σε δύο σώματα».
Οι αληθινά ενάρετοι φίλοι:
• Μας πιέζουν να αποδεχτούμε τον εαυτό μας και μας λένε πότε κάνουμε λάθος χωρίς περιστροφές. Ακούνε πραγματικά και δεν είναι ποτέ μονόπλευροι. Μας προσγειώνουν στην πραγματικότητα και μας υπενθυμίζουν ποιοι είμαστε, καθόσον μας γνωρίζουν καλύτερα.
• Είναι παρόντες και μας στηρίζουν σε κάθε δυσκολία. Η παρουσία τους μας ηρεμεί. Δίνουν προτεραιότητα στη φιλία και μας προστατεύουν, ακόμα κι αν έρχονται σε δύσκολη θέση.
• Συγχωρούν και μας κάνουν να θέλουμε να γίνουμε καλύτεροι, καθόσον είναι οι πιο έμπιστοι άνθρωποί μας, αλλά και πρότυπα ζωής. Έτσι βγάζουμε τον καλύτερο εαυτό μας. Ίσως αυτό να είναι το πολυτιμότερο δώρο τους!

Επίλογος
Η ολιστική ενάρετη Φιλία αναδύεται από τη καλλιέργεια των βασικών ανθρώπινων αρετών. Οι ρυθμιστικές αξίες της Αλήθειας, του Κάλλους και του Αγαθού συνιστούν τον βασικό πυρήνα συγκρότησης της ανθρώπινης προσωπικότητας, αλλά, ένα ολόγραμμα αρετών συμβάλλει στη στερεότητά της: Αλληλεκτίμηση, φρόνηση, σωφροσύνη, ταπεινότητα, μεγαθυμία, γενναιοφροσύνη, ανυστερόβουλη αγάπη και ο σταθερός προσανατολισμός στο ευρύτερο και μελλοντικό αγαθό συνιστούν, εντέλει, την ενάρετη φιλία, η οποία ανήκει στις ευδαίμονες αρετές.
Ο Αριστοτέλης επισημαίνει: «Το αγαπάν είναι η αρετή των φίλων». Ο φίλος μπορεί να ορισθεί «αυτός που εύχεται να ζει και να υπάρχει για την αγάπη του φίλου του ή εκείνος που μοιράζεται τις χαρές και τις θλίψεις του φίλου του, όπως οι μητέρες για τα παιδιά τους. Έχουμε άδικο να πιστεύουμε πως μια θεότητα ή άψυχα όντα μπορούν να είναι αντικείμενα φιλίας. Πραγματική φιλία αναπτύσσεται όπου υπάρχει δυνατότητα ανταπόδοσης. Δεν υπάρχει φιλία, δίχως, κάποιας μορφής ισότητας.»
Η φιλία συνιστά ύπατη αξία για τον άνθρωπο. Είναι μία από τις πραγματικές χαρές της ζωής. Για να ζήσει κάποιος μια ευτυχισμένη ζωή, χρειάζεται μια πραγματική φιλία. Ο αυθεντικός Φίλος συνιστά ύπατο αγαθό για τον καθένα μας. Αναγκαίος, απόλυτα, γιατί δεν ζει κανένας μας δίχως φίλους, έστω κι αν κατέχει όλα τα άλλα αγαθά. Και οι πλούσιοι και όσοι κατέχουν αξιώματα και εξουσία, έχουν απόλυτη ανάγκη να έχουν αληθινούς φίλους. Ειδικότερα, οι άνθρωποι στη φτώχεια και στις άλλες δυστυχίες τους, πιστεύουν ότι το μόνο καταφύγιο είναι οι φίλοι.
Η φιλία ως αρετή είναι η συνθήκη της ευτυχίας. Έχει χαρακτηρισθεί ,ως καταφύγιο ενάντια στη δυστυχία. Είναι χρήσιμη, ευχάριστη και καλή ταυτόχρονα. Συνίσταται περισσότερο στο να αγαπά κανείς παρά να αγαπιέται. Είναι πιο σημαντική από τη δικαιοσύνη, γιατί την εμπεριέχει. Είναι ταυτόχρονα η υψηλότερη έκφραση και υπέρβαση κάθε Πίστης. Οι φίλοι χαίρονται ο ένας τον άλλον και πάνω από όλα τη φιλία τους.
Κοντολογίς, η υψηλότερη μορφή ενάρετης φιλίας δεν είναι πάθος, αλλά αρετή. Σε ανθρώπινο επίπεδο, συνιστά το ωραιότερο είδος ευφρόσυνης αρετής, που προσεγγίζει το «αγαπάν» την αγάπη. Στο δύσβατο αυτό ύψος, η αγάπη πλέον υπερκαλύπτει όλες τις επιμέρους αρετές Τις υπερβαίνει. Αντιλαμβανόμαστε , δυστυχώς, αυτή την ύπατη βαθμίδα αγάπης, μόνον όταν μας λείπει. Ας μη λησμονούμε ότι «ο Θεός Αγάπη εστί».

Δημήτρης Κ. Μπάκας
Νοέμβριος 2019 

Αρης Διαμαντόπουλος: Φιλοσοφία Ηγεσίας

on Saturday, 16 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Εισαγωγικά

Αποτελεί γεγονός αναμφισβήτητο στον φιλοσοφικό κόσμο ότι ο Πλάτων υπήρξε ο κορυφαίος των φιλοσόφων της αρχαίας και σύγχρονης εποχής, ο οποίος τόσον βαθιά ενέπνευσε την μεταγενέστερη Φιλοσοφία1.
Με την μέθοδο του διαλόγου και με την διαλεκτική τέχνη, ο Πλάτων ερεύνησε, σχεδόν, όλα τα φιλοσοφικά θέματα.
Μίλησε για την Γνωσιολογία, την Οντολογία και Κοσμογονία, για τη Δικαιοσύνη και τους Φύλακες, για την Επιστήμη της Ηγεσίας και την Αρετή και για τόσα άλλα θέματα των οποίων η ανάπτυξη εκφεύγει των ορίων της παρούσας εργασίας.
Σε όλες τις φιλοσοφικές του απόψεις ο Πλάτων υπήρξε δυναμικά εξελικτικός φιλόσοφος, εκεί όμως που παρέμεινε διά βίου σταθερός στις φιλοσοφικές του απόψεις, ήταν η σημαντική αξία της Αρετής για την ύπαρξη του κοινωνικού ανθρώπου.
Όσον αφορά για τον Ηγέτη και την Επιστήμη του, θεωρείται αυτή ως πρώτη των άλλων επιστημών και μάλιστα ανήκουσα στην «Επιτακτική» τοιαύτη2.
Στο ερώτημα, εάν ο ηγέτης γεννιέται ή γίνεται, ο Πλάτων υπήρξε εξελικτικός, υποστηρίζοντας κατ' αρχάς τον χαρισματικό ηγέτη για να καταλήξει στην παιδευτική αρχή της ηγεσίας ότι «εκείνος ο οποίος θα κατορθώσει ν' άρχει πρώτα τον εαυτό του, θα έχει μάθει και τους άλλους ν' άρχει»3.
Απόψεις διάφορες απ’ αυτές του μαθητή του Αριστοτέλη, ο οποίος υποστήριζε, ότι η φύση γεννά Δούλους και Δεσπότες4.
Ως επιτυχέστερο ήθος ηγέτη θεωρεί και προτείνει αυτό του «Φιλόσοφου - Βασιλιά», το οποίο δίπτυχο εκφράζει την σοφία και την δύναμη αντίστοιχα, αποτελεί βασικό εμπράγματο σύμβολο συνύπαρξης και συλλειτουργίας στις αποφάσεις και στις πράξεις του Ηγέτη.
Βεβαίως, με την αμοιβαία προϋπόθεση της αυτοπειθαρχίας της δύναμης στην ευνομία της σοφίας, αλλά και αντιστρόφως της αυτοπειθαρχίας της σοφίας στη δύναμη, ώστε τελικά να υπάρχει ευβουλία και ευπραξία.
Συνδετικός κρίκος της σοφίας και της δύναμης είναι η Αρετή του Ηγέτη.

2. Σκοπός

Το κεφάλαιο αυτό της Φιλοσοφίας της Ηγεσίας αποβλέπει να παρουσιάσει τις θεμελιώδεις αρχές αυτής, οι οποίες είναι οι πλέον αναγκαίες για την κοινωνία των ανθρώπων.
Αρχές εμπνευσμένες από το συμπαντικό γίγνεσθαι, τις οποίες ο Πλάτων, ως συνήθως, προβάλλει να ισχύουν και στο ανθρώπινο γίγνεσθαι.

3. Φιλοσοφικές Αρχές Ηγεσίας

Η ουσία της Φιλοσοφίας της Ηγεσίας, κατά Πλάτωνα, αποκαλύπτεται από τις αρχές αυτής, οι οποίες εν συντομία είναι:

α. Ωθούν το Αρχηγόν

Η Θεά Εστία έχει σχέση με τη λέξη «έστιν», δηλαδή εκείνου που μετέχει στην ουσία της ύπαρξης των πραγμάτων.
Γι' αυτό και στα παλιότερα χρόνια η εστία ελέγετο και «εσσία», που σημαίνει ουσία5.
Ενώ αυτοί που υποστήριζαν την γνώμη του Ηράκλειτου, ότι όλα τα όντα κινούνται και τίποτε δεν μένει στάσιμο, την ουσία ονόμαζαν και «ωσία», δηλαδή ώθηση και κίνηση, διότι αιτία και αρχηγός όλων αυτών των πραγμάτων είναι το «ωθούν»6.
Αλλά πέραν από τις αρχηγικές αυτές δυνάμεις, που ωθούν τον κόσμο σε μια αέναη αυτοτέλεια, υπάρχουν ο έρωτας και η κίνηση, που συντελούν στο διαρκές «γίγνεσθαι» αυτού του κόσμου.
Άρα η ώθηση γεννά την κίνηση των όντων˙ προϋπόθεση όμως και αιτία της ώθησης είναι ο έρωτας, ο οποίος δημιουργεί και την κορυφαία των κινήσεων που είναι αυτή που θέτει τον εαυτόν της σε κίνηση.
Για την αυτοκινούμενη κίνηση, ο Πλάτων υποστηρίζει ότι είναι η πρώτη κίνηση, που εμφανίσθηκε στο Σύμπαν και η οποία έθεσε σε κίνηση όλα τ' άλλα είδη κινήσεων.
Θα συνεχίσει δε ο Πλάτων να υποστηρίζει ότι εκεί που υπάρχει αυτοκινησία, υπάρχει και ζωή.
Είναι δε ακόμα αποδεκτόν ότι εκεί που υπάρχει ζωή, υπάρχει και ψυχή.
Επομένως η ψυχή που έχει ζωή, έχει και αυτοκινησία.
Άρα η ψυχή είναι το «εαυτό κινούν» και τέλος η ψυχή αποτελεί την πρωτογέννηση και την πρωταρχική κίνηση των όντων7, δηλαδή την ουσία του κόσμου8.
Πιο πριν, λοιπόν, από την Ψυχή και την Κίνηση γεννήθηκε ο Έρωτας, ο οποίος, κατά τη γνώμη του Ερυξίμαχου, είναι μεγάλος και
αξιοθαύμαστος και απλώνει την ενέργειά του στο σύμπαν και στ' ανθρώπινα και στα θεία πράγματα.
Αυτός ο έρωτας κατορθώνει την διαφοροποίηση ή τη συμφιλίωση του «ενός με τον εαυτόν του», όπως ακριβώς συμβαίνει με την αρμονία που βγαίνει από το δοξάρι και τη λύρα. 2
Έχει μεγάλη και πολλαπλή δύναμη ο έρωτας και ιδιαίτερα αυτός που συντελεί στ' αγαθά με σωφροσύνη και δικαιοσύνη και μας προξενεί κάθε ευδαιμονία και μας κάνει ικανούς να επικοινωνούμε και να είμαστε φίλοι και με τους εαυτούς μας και με τους Θεούς9.
Ενώ κατά τον Αγάθωνα, ο έρωτας ούτε αδικεί, αλλά ούτε αδικείται από ανθρώπους και θεούς και τούτο διότι ο έρωτας δεν υπηρετεί και δεν ενεργεί με τη βία, αλλά θεληματικά.
Επί πλέον ο έρωτας, εκτός από δίκαιος, είναι και φρόνιμος, διότι εξουσιάζει όλες τις ηδονές και τις επιθυμίες.
Όσον αφορά για την ανδρεία του, στον έρωτα ούτε ο Άρης δεν μπορεί να αντισταθεί, άρα ο νικητής είναι πιο αντρειωμένος από τον νικημένο.
Εφόσον δε νικά τον πιο αντρειωμένο από τους άλλους (δηλαδή τον Άρη), φυσικά είναι (ο έρωτας) ο πιο αντρειωμένος απ' όλους.
Ο έρωτας δεν είναι μόνον δίκαιος, φρόνιμος και ανδρείος, είναι συγχρόνως και σοφός, θα συνεχίσει ο Αγάθων να υποστηρίζει.
Η σοφία του έρωτα αποδεικνύεται από τη δύναμη που έχει να κάνει κάποιον άλλον ποιητή μόλις αυτόν αγγίξει, έστω κι αν ήταν άμουσος πρωτύτερα.
Αλλά μήπως δεν είναι του έρωτα σοφία η ζωντανή των όντων δημιουργία;
Επίσης δεν γίνεται περίφημος και λαμπρός τεχνίτης, όποιος πάρει για δάσκαλό του αυτόν τον Θεό ή δεν μένει στο σκοτάδι όποιον ο έρωτας δεν αγγίξει;
Είναι γεγονός ότι και ο θεός Απόλλων είχε τον Έρωτα ως δάσκαλό του που ανακάλυψε την τοξευτική, την ιατρική και μαντική του ικανότητα, οι Μούσες της μουσική τους, ο Ήφαιστος την μεταλλουργία, η Αθηνά την υφαντουργία και ο Ζευς τέλος την διακυβέρνηση θεών και ανθρώπων.
Ο Έρωτας, λοιπόν, αρχηγός και στρατηγός μας10!
Εάν η φύση έχει τον Έρωτα αρχηγό και στρατηγό, πολύ περισσότερο η κοινωνία των ανθρώπων.
Ως δημιούργημα της φύσης, έχει ανάγκη από αρχηγό και στρατηγό.
Ο αρχηγός και ο στρατηγός είναι εκείνος ο οποίος κινεί, δημιουργεί,
μεριμνά και συντηρεί την κοινωνία των ανθρώπων στην ύπαρξη και στην ευπραξία.
Από τον Έρωτα πρέπει ο αρχηγός και ο στρατηγός να κυριευθεί για να προσφέρει στην κοινωνία των ανθρώπων, διότι μόνον όταν αγαπά την κοινωνία των ανθρώπων κινείται και δημιουργεί για το αγαθό αυτής.
Όταν αγαπά την κοινωνία τότε ο αρχηγός και ο στρατηγός είναι φρόνιμος, σώφρονας, δίκαιος, ανδρείος, σοφός και άριστος τεχνίτης της ηγεσίας. 3

β. Νους Άρχει

Αλλά αν για τον έρωτα μίλησε ως πρωταρχική και άρχουσα του σύμπαντος κόσμου δύναμη, ο ίδιος ο Πλάτων στην κοσμογονία του αποφαίνεται, ότι χωρίς την «αρχή του Νου» δεν μπορεί να υπάρξει νόμος και τάξη, αρμονία και ισορροπία σ' αυτόν τον κόσμο.
Επίσης, εάν ο κόσμος αυτός εδώ είναι καλός, σημαίνει ότι και ο δημιουργός πατέρας του είναι αγαθός και ότι, επιπλέον, με αυτό το αιώνιο πρότυπο του αγαθού έφτιαξε αυτόν τον κόσμο.
Ήταν ο δημιουργός αγαθός˙ στον αγαθό δε κανείς φθόνος δεν γεννιέται για κανένα πράγμα.
Επειδή λοιπόν ήταν χωρίς φθόνο, θέλησε να γίνουν όλα όσο το δυνατόν όμοια με τον εαυτό του.
Αφού θέλησε ο Θεός και Δημιουργός όλα να είναι αγαθά και τίποτε να μην είναι ατελές, παρέλαβε την άτακτη μάζα του σύμπαντος κόσμου και από την αταξία την έφερε στην τάξη, ως προτιμότερη κατάσταση από την άλλη.
Ακόμα, διαλογιζόμενος ο Θεός και Δημιουργός, βρήκε ότι κανένα από τα φυσικά και ορατά πράγματα, εάν δεν έχει νουν, δεν θα είναι ποτέ σαν σύνολο ωραιότερο και τελειότερο έργο από ένα άλλο σύνολο τ' οποίο έχει νου και ότι νους πάλι είναι αδύνατο να γεννηθεί σε κανένα πράγμα χωρίς την ψυχή, δηλαδή την από έρωτα αυτοκίνηση.
Λόγω αυτών των σκέψεων, αφού έθεσε τον νου στην ψυχή και την ψυχή στο σώμα, δημιούργησε τον σύμπαντα κόσμο, προκειμένου αυτός να είναι των πάντων ο ωραιότατος και ο άριστος.
Η τοποθέτηση, όμως, αυτή της ψυχής στο σώμα δεν πρέπει να δημιουργεί σύγχυση, ότι το σώμα έγινε πριν από την ψυχή, καθόσον ο Θεός και Δημιουργός έφτιαξε την ψυχή προτέρα και πρεσβυτέρα από το σώμα κατά την ηλικία μας και την αρετή, διότι έμελλε να είναι δεσπότης και κυβερνήτρια του σώματος, το οποίον έμελλε να υπακούει.
Ο Πλάτων, όπως είδαμε, εξυμνεί τον έρωτα ως δημιουργό αιτία του
σύμπαντος κόσμου, αλλά δεν παραλείπει στις φιλοσοφικές του απόψεις να τονίζει, ότι είναι φύση του έρωτα η έλλειψη, δηλαδή η ανάγκη.
Έτσι η γέννηση του κόσμου αυτού έγινε μικτή με συνένωση της ανάγκης και του νου.
Ο νους δηλαδή κυβερνούσε την ανάγκη, με το να την πείθει και να την κατευθύνει προς το άριστο.
Η ανάγκη, λοιπόν, υποχωρούσε στη φρόνιμη πειθώ του νου, ώστε να λάβει το σύμπαν ολόκληρο τη σύσταση αυτή ευθύς εξ αρχής11.
Απ' όλα όσα μέχρι τώρα εκτέθηκαν, παρατηρείται ότι ο Πλάτων θεωρεί τη φύση του Θεού και Δημιουργού αγαθή και ενάρετη και ως εκ τούτων και τα δημιουργήματά του «κατ' εικόνα και καθ’ ομοίωση», σε διαφοροποίηση προς τον Όμηρο, που τόσο στην «Ιλιάδα» όσο και στην «Οδύσσεια», θέλει την ανάμειξη των θεών στις διαμάχες των ανθρώπων και στη συνύπαρξη των αρετών και των παθών σε θεούς και ανθρώπους12.
Ακόμα δε συναντήσαμε τον Πλάτωνα να θέτει την έλλειψη σαν ανάγκη, κίνηση του έρωτα προς την δημιουργία και την αρμονία, τα οποία αμφότερα, ανάγκη και έρωτας, είναι δυνάμεις της ψυχής στην οποία τελικά έχει τοποθετηθεί ο νους, προκειμένου το σώμα του σύμπαντος κόσμου να πειθαρχεί στο νου και να πορεύεται διαρκώς προς το άριστο.
Έτσι ο Πλάτων αποκλείει την διακυβέρνηση του όλου κόσμου από την δύναμη του αλόγου, του τυχαίου και του συμπτωματικού και συμφωνεί κατ’ αρχάς, όπως και ο Αριστοτέλης, με τον Αναξαγόρα, ότι ο νους είναι ο «βασιλιάς» του ουρανού και της γης και με την προϋπόθεση βέβαια, ότι η σοφία του νου συνυπάρχει με την ερωτική δύναμη της ψυχής.
Αυτή ακριβώς η συνύπαρξη συμβαίνει και στη φύση του Δία, αρχηγού των θεών, δηλαδή ενυπάρχει η βασιλική ψυχή με τον βασιλικό νου13.
Εφόσον στον αρχηγό των θεών συμβιώνουν ο έρωτας με τον νου, γιατί να μην συμβαίνει το ίδιο και στον αρχηγό των ανθρώπων, να ενυπάρχει στη φύση του η δύναμη με τη σοφία;
Η απάντηση δόθηκε πάλι από τον Πλάτωνα με την πρόταση του «Φιλοσόφου-Βασιλιά» στην «Πολιτεία» αρχικά, αλλά και στους «Νόμους» τελικά, όπου κυρίαρχοι είναι οι άριστοι νόμοι, τους οποίους καλούνται να εφαρμόζουν οι καθημερινά εναλλασσόμενοι κυβερνήτες.
Αλλά και σήμερα, οι απόφοιτοι Αξιωματικοί, από τις Ανώτατες Στρατιωτικές Ακαδημίες, φέρουν το έμβλημα της Θεάς Αθηνάς, σύμβολο της σοφίας και της δύναμης, διότι ο μύθος την φέρει να γεννιέται πάνοπλη από την κεφαλή του Δία.

γ. Η Αρμονία του Δυϊσμού

Αγαθό, λοιπόν, αποτελεί η συμβίωση του δυϊσμού του έρωτα και του νου, της δύναμης και της σοφίας και είναι αγαθόν διότι κάνει την ύπαρξη πληρέστερη και τελειότερη.
Με αυτό το οντολογικό περιεχόμενο οδηγείται ο Πλάτων να διατυπώσει τον λόγο, ότι συντίθεται το αδιαίρετο με το διαιρετό, το άπειρο με το πεπερασμένο, για να φτιάξουν τη ζώσα ψυχή, την ψυχή της κίνησης και της δημιουργίας η οποία με τέχνη άρχει ως νους, επιμέλεια και νόμος, ενώ τα σώματα άρχονται απ' αυτήν.
Όλον τον κόσμο διοικεί η ψυχή μέσω του νου!
Αναφύεται, όμως, το ζήτημα, αν υπάρχει μία μόνο ψυχή ή περισσότερες που προκαλούν την κίνηση και ο Πλάτων απαντά, ότι είναι αδύνατον να υπάρχουν λιγότερες από δύο ψυχές.
Η μία πρέπει να είναι η «ευεργέτις ψυχή» και η δεύτερη, η ψυχή η οποία κάνει έργα αντίθετα προς τα εκείνα που εκτελεί η «ευεργέτις ψυχή».
Η άριστη ψυχή, λέει ο Πλάτων, επιμελείται ώστε το σύμπαν να εκτελεί τις αρμονικές κινήσεις, η δε άλλη ψυχή είναι υπεύθυνη για κάθε αποκλίνουσα κίνηση στο σύμπαν, αλλά με διακριτούς ρόλους μεταξύ τους.
Συντονιστής όμως για την αρμονία αυτών των αντιθέτων είναι συνολικά ο νους της ψυχής.
Ο Πλάτων όμως δεν παραλείπει να τονίζει, ότι στην διοίκηση και στη μέριμνα του θεού οφείλεται αυτή η εντελέχεια όλων των πραγμάτων14.
Αυτό το αγαθόν της επάρκειας, της αυτάρκειας και της τελειότητας όλου του κόσμου, έχει ως επιδίωξη και σκοπό τη σύνθεση του δυϊσμού της φύσης, προκειμένου ο κόσμος όλος να είναι σε αρμονία και ευδαιμονία.
Όπως είναι σκοπός και η «εντελέχεια», κατά τον Αριστοτέλη, από την δράση των εναντίων «δυνάμει» και «ενεργεία» στα φυσικά πράγματα, αλλά και χάριν της «ευδαιμονίας» των ανθρώπων από τις δυνάμεις του νου και της ψυχής., κατά τις πράξεις αυτών.
Επίσης και ο Ηράκλειτος, ο κατ’ εξοχήν φιλόσοφος των αντιθέτων, που θεωρεί αυτά ως υπεύθυνα των πολεμικών συγκρούσεων, αυτά πάλι τα αντίθετα θέτει να λειτουργούν μεταξύ τους αρμονικά, υπό τον έλεγχο του «Λόγου» 15.
Αυτόν τον σκοπό της αρμονικής συνύπαρξης εξυπηρετούν οι αμοιβαίως συντιθέμενες και συγχρόνως αναιρούμενες δυνάμεις της «Φιλότητας» και του «Νείκους» του Εμπεδοκλή, συνεπεία των οποίων (δυνάμεων) ο κόσμος δημιουργείται, γεννιέται και πεθαίνει, αλλά συγχρόνως υπάρχει αρμονικά16.
Αυτήν την διαίρεση και συγχρόνως τη σύνθεση εκφράζει και ο μύθος του Αριστοφάνη, σύμφωνα με τον οποίον αρχικά ο άνθρωπος ήταν μία ενιαία αυτάρκης ολότητα, ως αρρενοθήλυς οντότητα, η οποία αποσχίσθηκε και διαιρέθηκε, επειδή θέλησε να ανέβει στους Θεούς και από τότε ο Δίας δίχασε αυτή την ενιαία ολότητα σε αρσενικό και θηλυκό, τα οποία έκτοτε ο Έρωτας διαρκώς ζητά να επανενώσει.
Αλλά και αυτός ο Έρωτας, σύμφωνα με το μύθο της Διοτίμας, είναι καρπός της ένωσης της Πενίας (σύμβολο της έλλειψης και της ανάγκης) και του Πόρου (σύμβολο της πληρότητας και της αρμονίας)17.
Τέλος και αυτός ο Ζευς - Δίας (που σημαίνει αρρενοθήλυς) ο αρχηγός των θεών, αποτελεί σύνθεση του αγαθού, του δυϊσμού, σε μια ενιαία θεϊκή προσωπικότητα, χάριν της ευδαιμονίας θεών και ανθρώπων18.
Η ευδαιμονία των αρχομένων είναι ο τελικός και καθοριστικός σκοπός κάθε αρχής, κάθε ηγέτη.
Αυτός, όμως, ο ωραίος σκοπός του ηγέτη επιτυγχάνεται μόνον με τον έρωτα αυτόν προς τους αρχομένους.
Έρωτας, λοιπόν, είναι και η σύνθεση αρχής και αρχομένων και ο οποίος είναι αποτελεσματικός μόνον με την εφαρμογή, εκ μέρους του σοφού ηγέτη, της τέχνης του «στιμονιού» και του «υφαδιού», όπως ο ίδιος ο Πλάτων υποστηρίζει19.
Άρα ο δυισμός δεν είναι μόνον οντολογικό, υπαρξιακό και ηγετικό αγαθό μέσω της αρμονίας, είναι συγχρόνως και τέχνη ηγεσίας και κυβέρνησης των αρχομένων, χάριν της ενότητας και της ευδαιμονίας αυτών.
Αυτήν την τέχνη του «στημονιού» και του «νυφαδιού», ο Αριστοτέλης μετατρέπει σε πράξη με την εφαρμογή του «μέτρου της μεσότητας» στις αντικρουόμενες καταστάσεις των διαλόγων, προκειμένου να καταλήξουν σε κάποιο αμοιβαία αποδεκτό συμπέρασμα20.
Γι αυτόν τον λόγο, ο Πλάτων καταγγέλλει τους επαγγελματίες Σοφιστές, οι οποίοι, με τέχνη, διαστρεβλώνουν πλαστογραφώντας την αλήθεια με σκοπό την απάτη προς ίδιον όφελος21.
Τελικά, τη συμμετρία των αντιθέτων της ουσίας του κόσμου αναζητούν οι σύγχρονοι Φυσικοί επιστήμονες, τόσο στο όλον του σύμπαντος όσο και στα ελάχιστα σωματίδια στο μεγάλο εργαστήριο του CERN.
Αυτή η συμμετρία των αντιθέτων είναι που διατηρεί και την αρμονία στη Φύση.

4. Συμπέρασμα

Με άνεση, από τις παραπάνω σκέψεις του Πλάτωνος, εξάγεται το συμπέρασμα, ότι τόσο ο πολιτικός όσο και ο στρατιωτικός ή και οποιασδήποτε άλλης μορφής ηγέτης, πρέπει να διακατέχεται από ουσιαστική αγάπη προσφοράς προς τους πολίτες χάριν της ευδαιμονίας αυτών.
Ως επίσης να έχει τα προσόντα ώστε να λαμβάνει αποφάσεις με σωφροσύνη και τόλμη, εναρμονίζοντας αντιτιθέμενα προς επίλυση προβλήματα προς την ορθή κατεύθυνση.

Σημειώσεις - Σχόλια

1. Μεταξύ των άλλων για τον Πλάτωνα έχουν μιλήσει:
- Κωνσταντίνος Γεωργούλης. Εισαγωγή - Μετάφραση «Πολιτείας» του Πλάτωνα.
- Δημήτριος Γληνός. Εισαγωγή - Μετάφραση του «Σοφιστή» του Πλάτωνα.
- George Sabine. Η Ιστορία των Πολιτικών Επιστημών.
- Α.Ε. Ταylor. Πλάτων. Ο Άνθρωπος και το έργο του.
2. Πλάτων, «Πολιτεία» Περί Φυλακικής Τέχνης. 428β - 429α.
Πλάτων, «Πολιτικός». Περί Πολιτικής Επιστήμης 460 c.
3. Πλάτων, «Πολιτεία» 412c.
4. Αριστοτέλης «Πολιτικά» 1252 α/30 – 1252b.
5. Πλάτων, «Μένων», «Λάχης», «Πολιτεία», «Πολιτικός», «Νόμος». Η εξελικτικότητα των απόψεων του Πλάτωνα για το Ήθος του Ηγέτη.
Άρης Διαμαντόπουλος, Φιλοσοφία Ηγεσίας, Το Ήθος του Ηγέτη στον Πλάτωνα. Η Εξελικτική Πλατωνική Δυναμική. Σελίδες 6 - 8.
6. Πλάτων, «Κρατίλος» 401d.
7. Πλάτων, «Νόμος» 893β - 894ε, 895b, 89d.
8. Άρης Διαμαντόπουλος. Κύματα ο κόσμος. Η ζωή και κατ' επέκταση η ψυχή σύμφωνα με προσωπική θεωρία τοποθετείται στο Ηλεκτρικό Δυναμικό των Κυττάρων, τ' οποίον παρουσιάζει το γνώρισμα της αυτοκινησίας σύμφωνα με τις απόψεις του Πλάτωνα.
9. Πλάτων, «Συμπόσιο» 186α, 187α, 188d, 195c.
10. Πλάτων, «Συμπόσιο», 193d, 196b - 197b, 200ε.
11. Πλάτων, «Τίμαιος», 29α, 29ε, 30α, 34c, 48α.
Πράγματι, ο Πλάτων στο έργο του «Τίμαιος», το οποίον είναι το κατ’ εξοχήν «Περί Φύσεως» έργο του, ομιλεί για την δημιουργία του κόσμου και για τα φυσικά όντα, με έμφαση τονίζει τον Θεό ως Δημιουργό τους.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί, ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβαίνει και με τον Αριστοτέλη, παρ’ όλα τα πολλά στοιχεία που ελλείπουν γι’ αυτό το θέμα, πλην όμως στα «Φυσικά» του έργα, τα οποία διασώθηκαν, δεν παραλείπει να σημειώνει την ύπαρξη του Θεού.
Η δε καταχώρηση στην παρούσα εργασία αποσπασμάτων, από έργα του Πλάτωνος,+ έστω και κατά μυθικόν τρόπον, καταδεικνύουν όχι μόνο τις σκέψεις του για την δημιουργία του κόσμου και τις αρχές λειτουργίας αυτού, αλλά συγχρόνως και την προέκταση ισχύος αυτού και στην στην κοινωνία των ανθρώπων.
12. Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Όμηρος Κ.Δ. Γεωργούλης.
Σελίδες λ' - λδ'.
13. Πλάτων. «Φίληβος», 28d, 28c, 30α - 31α.
Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Αναξαγόρας. Σελίδες 226
- 230.
Άρης Διαμαντόπουλος. «Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική». 6 ο Τόμος.
Ο Αναξαγόρας. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
Οι Προσωκρατικοί φιλόσοφοι. G.S. Kirk - J.E. Raven - M. Schofield.
Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Αναξαγόρας ο Κλαζομένιος. Σελίδες 369 - 376.
Σημείωση 264.
14. Πλάτων, «Νόμοι» 892α, 896 b-d, 896ε, 899α, 905ε.
15. Πλάτων, «Τίμαιος» 33d και Αριστοτέλης: «Φυσικά», Μεταφυσικά» και «Περί
Ψυχής».
Άρης Διαμαντόπουλος. Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική». 3ο Τόμος.
Ο Ηράκλειτος. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
16. Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Εμπεδοκλής.
Αποσπάσματα 8 - 16.
Άρης Διαμαντόπουλος. Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική».5ο Τόμος.
Ο Εμπεδοκλής. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
Οι Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι, G.S. Kirk - J.E. Raven - M. Schofield.
Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Εμπεδοκλής ο Ακραγαντινός. Σελίδες 297 - 302.
17. Πλάτων, «Συμπόσιο». Ο Μύθος του Αριστοφάνους. 189c - 193d. Ο Μύθος της
Διοτίμιας 202ε = 212.
18. Αποσυμβολισμός της Ελληνικής Μυθολογίας. Νικόλαος Μαργιωρής. Ζευς –
Δίας. Σελίδες 133 - 166.
19. Πλάτων, «Πολιτικός» 309d, 309 ε, 310α
Φιλοσοφία Ηγεσίας. Το Ήθος του Ηγέτη στον Πλάτωνα.
Άρης Διαμαντόπουλος. Αρχές και Τέχνη Ηγεσίας. Η Τέχνη της Ενότητας.
Σελίδες 175 - 177.
20. Αριστοτέλης. «Ηθικά Νικομάχεια».Μετάφραση-Σχόλια Ανδρέας Δαλέζιος.
Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
Μπαρμπαρούση Χριστίνα. Η θεωρία των Παγνίων. Περιοδικό «Προβληματισμοί» του
ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. 93ο Τεύχος. Αθήνα 2018.
21 Α.Ε. Τaylor. Πλάτων, ο Άνθρωπος και το Έργο του. Σοφιστής. Σελίδα 448.
Μετάφραση Ιορδάνης Αρζόγλου. Εκδόσεις Μορφωτικό ΄Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
Αθήνα 2009.
22. Το παρόν κεφάλαιο, οι Αρχές Φιλοσοφίας Ηγεσίας, αποτελεί συμπληρωμένο κείμενο
από το σύγγραμμα του ιδίου με τίτλο: «Ο Πλατωνικός Ηγέτης». Εκδόσεις «Δεσμός».
Πειραιάς 2012.

Γρηγόρης Νούσιας: Η Πολεμική Αεροπορία γιορτάζει . . .

on Thursday, 08 November 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η Πολεμική Αεροπορία γιορτάζει . . .

<< Των ουρανίωv στρατιών Αρχιστράτηγοι, δυσωπούμεv υμάς ημείς οι ανάξιοι, ιvα ταίς υμώv δεήσεσι, τειχίσητε ημάς, σκέπη των πτερύγωv, της αύλου υμών δόξης, φρουρούvτες ημάς προσπίπτοντας, εκτεvώς και βοώντας, Εκ των κινδύνων λυτρώσασθε ημάς, ως Ταξιάρχαι των άνω Δυνάμεων>>.

Η Πολεμική Αεροπορία επέλεξε τον Μιχαήλ, της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, τον ισχυρότερον των Αρχαγγέλων, ως Προστάτην της.
Βέβαια, στον Πρόλογο του Φάουστ, ο Γκαίτε δίνει ‘‘ισότιμο’’ λόγο και στους τρείς, για να δοξάσουν την απόλυτη ευδαιμονία που βασιλεύει μέσα στη Δημιουργία, που όλα τα συντονίζει μιά αιώνια Αρμονία. Και ο ποιητής να υπαινίσσεται, ότι το μεγαλείο της ομορφιάς βρίσκεται στην απλότητα και τη γαλήνη!

Ραφαήλ: <<Ο ήλιος (η αιώνια ευδαιμονία) ηχεί με τον παλιό του σκοπό // Μεσ’ των αδελφικών σφαιρών το ανταγωνιστικό τραγούδι. // . . . . . // Τα ακατάληπτα υπέροχα έργα // Είναι εξαίσια όπως την πρώτη ημέρα>>.
Γαβριήλ: <<Και γρήγορα, και ακατάληπτα γρήγορα // Περιφέρεται της γής η ομορφιά. // Αλλάζει η παραδείσια φωτεινάδα // . . . . . // Στην αιώνια γρήγορη της σφαίρας τροχιά>>.
Μιχαήλ: <<Και θύελλες συναγωνίζονται // Και λυσσαλέες σχηματίζουν μιάν αλυσίδα // . . . . . // Όμως οι άγγελοί σου, Κύριε, δοξάζουν // το ήρεμο πέρασμα της ημέρας σου>>.

ΣΧΟΛΗ ΙΚΑΡΩΝ – Τατόϊ, 8 Νοεμβρίου 2018, 12 μ.μ. ώρα.

Πώς προσέρχονται οι Veterans στο λίκνο της αεροπορικής τους καριέρας; Ναί,
Με το συναίσθημα, ότι <<Άμμες ποκ’ ήμες άλκιμοι νεανίαι>> (εμείς ήμασταν κάποτε ρωμαλαίοι νέοι).

Με τον στοχασμό, ότι <<Η ζωή το μάκρος τής κλωστής γυρίζει και στ’ αδράχτι το τυλίγει>>.

Με την αναγκαία στωϊκή απάθεια, που ξεθωριάζει τη φρίκη που μπορεί να αισθάνεται κάποιος για το πέρασμα του χρόνου!

Πρόλογος καριέρας, λοιπόν, η Σχολή από το 1931, με πολλές προϋποθέσεις και περισσότερες αβεβαιότητες. Με μεσουρανήματα και συντρίμμια. Με πολύ ιδρώτα, αλλά και με πολύ πόνο. Ναι, πριν δύο ημέρες εγκαινιάσαμε το μνημείο αυτών που δεν ‘‘επέστρεψαν’’. Πεντακόσια και πλέον ονόματα αεροπόρων στις μαρμάρινες πλάκες, με την επιγραφή, ‘‘Υψώθηκαν Πέφτοντας’’! Κ’ ένα δάκρυ . . . Αιωνία η μνήμη αυτών!
Ποιος καλός δαίμων, άραγε, οδήγησε, τότε, μέχρις εδώ τα βήματά μας; Προσβλέπαμε, τότε, ενσυνείδητα, στο απροσδιόριστο ‘‘εύ’’ της ζωής ή απλώς στον βιοπορισμό; Ήταν η ιδέα ή ο ρεαλισμός; Ο ρομαντισμός ή η σκληρή πραγματικότητα; Ανεξιχνίαστο! Γιατί, όπως λέει ο ποιητής, ο άνθρωπος πάσχει αενάως να βρεί τον πραγματικό του εαυτόν. Και οι αποφάσεις του ανθρώπου δεν προσδιορίζονται πάντοτε από ‘‘μια σπίθα θείου φωτός’’.

Ναι, και πάλι στο πλακόστρωτο, μετά από πέντε δεκαετίες, με την ηχώ των χρόνων εκείνων της Σχολής παρούσα, διαυγή και αποκωδικοποιημένη. Και οι συνειρμοί, διακριτοί κρίκοι ατέρμονης αλυσίδας. Ηχεί ακόμα, εκείνο το αβάσταχτο καρδιοχτύπι στα αποκαλυπτήρια της Έκθεσης, τελευταίο μάθημα των εισαγωγικών εξετάσεων, <<Η ελληνική επαρχία το θεμέλιο του εθνικού μας οικοδομήματος>>. Ζώσα πραγματικότητα για μένα. Ερχόμουν από την επαρχία. Λίγο καιρό πριν είχα κρεμάσει τη γκλίτσα! Είχαν αφήσει το γραπτό μου τελευταίο. ‘‘Και τώρα να σηκωθεί ο αρχηγός’’, θα αναφωνήσει ο πρόεδρος της επιτροπής. Λυτρώθηκα όταν άκουσα το όνομά μου. Αύγουστος, 1963. Και, πλέον,. . . ‘‘Οι Ουρανοί είναι δικοί μας’’! (Το αεροπορικό σύνθημα, τότε, Πανεπιστημίου και Αμερικής γωνία).

Ναι, ο ήχος της ελευθερίας, και το θρυλικό Harvard. Η πρώτη πτήση, σε σχηματισμό επιδείξεως τριών τετράδων εκπαιδευτικών αφών, ανήμερα της εορτής της Αεροπορίας, μόλις 40 ημερών Ίκαροι, θα έρθει απροσδόκητα και απρογραμμάτιστα. Και τα στήθη θα φουσκώσουν, λίγο πρώιμα. Άγγελος Κατζιλιεράκης , ο εκπαιδευτής μου εκείνης της πρώτης φοράς. Και μετά από έξι χρόνια, θα κάνω μαζί του και την πρώτη πτήση με TF-104G. Με τελείως, βέβαια, διαφορετικές παραμέτρους. Ημέρα που είναι, Άγγελε, ήσουν ο τέταρτος αρχάγγελος στην πορεία μου την αεροπορική! Έρρωσο!

Ο απόηχος της ανταποδοτικής ‘‘νίλας’’. Η ταχεία κατάκλιση, και οι μηχανικές κινήσεις. Η εμφάνιση, η αισθητική, η έκφραση, και η αυτοεκτίμηση. Η στέρηση εξόδου, και ο εθισμός της καρτερίας. Τα πρώτα σφυρηλατήματα του χαρακτήρα. Κόσμημα η παρουσία μας, αποδεκτοί στην κοινωνία, πολλά τα χτυποκάρδια τρίτων. Στρατηγική, τακτική και μέθοδος, δόγματα και επιχειρησιακές σχεδιάσεις, τα ψιμύθια του αξιωματικού. H σφαλιάρα του solo και την επόμενη ώρα, ανώτερα μαθηματικά. ‘‘Μην πετάτε πέτρες στα τζάμια της Πολιτείας’’, επιμένει ο καθηγητής της Κοινωνιολογίας. Πάσχα ένδον, κάποιοι επεχείρησαν να αντιγράψουν. Το ground effect, οι ακραίες τιμές της θερμοδυναμικής, η φυσιολογία της πτήσεως, πρωτόγνωροι όροι, εντυπωσιάζουν. Πόσα, πράγματι, είχε να μας πεί ο καθηγητής της Φυσικής, όμως, ακριβοθώρητος. Τελετές και παρελάσεις. Κόκκας – Λυμπουσάκης, ιεραρχικά προϊστάμενοι, πρότυπα αξιωματικών! Και το Starfighter για πρώτη φορά στους ελληνικούς ουρανούς, πάνω από τον Άγνωστο Στρατιώτη, με ζαλιστικό θόρυβο και μεθυστική ταχύτητα., σε κατακόρυφη επίδειξη. Και εμείς, Ίκαροι, μπρός από τα τιμώμενα πρόσωπα. Απόλυτος συγχρονισμός. Ηθικό, ακμαιότατο! Παρέλαση, 25ης Μαρτίου 1964.

Κόπωση πνευματική και απροσδιόριστος ιδρώτας. Πολλές οι απαιτήσεις για τη θεωρητική εκπαίδευση και περισσότερες για την εκπαίδευση αέρος. Πολλοί δεν θα ‘‘μπορέσουν’’. Και ο Ψυχίατρος να σε κοιτάζει βαθειά στα μάτια, ‘‘είσαι σίγουρος γι’ αυτό που πάς να κάνεις . . .’’ Στην επίδοση του ξίφους, με βασιλική παρουσία, τελευταία πράξη στο πλακόστρωτο της Σχολής, παρούσα και η μάνα-κουράγιο. Τι να σκεφτόταν! Αύγουστος, 1966. Και αμέσως, αναχώρηση για τους χώρους της αποφασιστικής πράξης, εκεί που ακουμπάει η άμυνα της χώρας, στα πολεμικά αεροδρόμια. Και ‘‘ως αν δαίμων βουληθεί’’. Χωρίς τυραννικούς δισταγμούς και άκαιρες αμφιβολίες.

Δεν βλέπαμε τότε, στο ξεκίνημα, την αεροπορική καριέρα/σταδιοδρομία ως ένα ‘‘κεφάλαιο’’ που μπορούσαμε να το αποκτήσουμε. Απλώς, ήταν μια αφετηρία, με μεγάλες προσδοκίες. Έφτασε, τύχη αγαθή, να ολοκληρωθεί. Και σήμερα, πληρότητα αλλά και δέος για την εθνική προσφορά και το αεροπορικό ίχνος. Νοσταλγία για την εκτέλεση της ‘‘αποστολής’’. Μια αποστολή, με πατριωτική ανιδιοτέλεια, απαύγασμα σύμπνοιας και αγαστής συνεργασίας ιπταμένων, μηχανικών και των άγρυπνων διακόνων του εθνικού συστήματος αεροπορικού ελέγχου. Μια αποστολή με σχεδιασμό και ιεραρχική απόφαση. Μια αποστολή που έπρεπε να γίνει με νού και με διάνοια, με αίσθημα και πάθος, αλλά και με ψήγματα τρέλας. Αγγίζοντας ενίοτε το ατμοσφαιρικό επέκεινα, είδος πραγματικής ελευθερίας. Μια αποστολή, σαν ποιητική τέχνη, με αρμονία, ρυθμό και μέτρο, μέσα στην ευδαιμονισμένη μοναξιά του μαχητικού, που, αλλοίμονο, δεν ταίριαζε σε όλους. Και ένα πεπρωμένο . . . στην άκρη του ορίζοντα.

‘‘Τύχη τα μέγιστα των πραγμάτων παρά λόγον είωθε κρίνειν’’. Ναι, το αίσιμον ήμαρ (ολέθρια ημέρα) δεν είναι το ίδιο σε όλους μας.

Μετά από τρείς δεκαετίες στις εθνικές επάλξεις, τιμώντας και τιμώμενος, και με δυό κλάρες, μόλις στα 49, Μάρτιος του .93, νέα ρότα για τον ιδιωτικό και πρωτογενή τομέα. Ευγνώμoνες προς την Πατρίδα. Και το θείον εγκολπούμενοι, με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια.

Η σημερινή τελετή έκλεισε με υπέρπτηση τριάδος αεροσκαφών F-4 Fantom της 338 Μοίρας (Μοίραρχος, Παναγιώτης Ι. Νούσιας), και ο πραγματικός ‘‘ήχος της ελευθερίας’’ παραμέρισε την ηχώ των χρόνων εκείνων!

Καλή δύναμη στα ε.ε. στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας και Αιέν Υψικρατείν!

Χρόνια Πολλά σε όλους! Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος. 

Ηλίας Παπαδόπουλος: Αντιστρέφοντας το είδωλο.

on Saturday, 15 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

 Οι δρόμοι είναι μνημεία χωρίς μνημεία με την κλασική αντίληψη. Είναι χώρος τιμής. Αποτελούν τον τόπο που μνημονεύουμε και τιμούμε κάποιον και διατηρούμε την μνήμη του άσβεστη και μακριά από την λήθη δίνοντας το όνομά του σε ένα δρόμο. 

 

 

 Nικολά Πουσέν: ''Χορεύοντας στη μουσική του Χρόνου'

Το πατρικό μου σπίτι βρίσκεται στην οδό Γρηγορίου Ε’. Πάντα αναρωτιόμουν γιατί δεν ήξερα, γιατί έδωσαν το τιμητικό όνομα ενός δρόμου σε αυτόν τον πατριάρχη. Σκέφτηκα, άρα κάτι σπουδαίο θα έκανε. Ο από Σμύρνης μητροπολίτης Γρηγόριος και κατόπιν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως δεν πρόφτασε να καταδικάσει και να αφορίσει τον Ρήγα, τον Μέγα Ρήγα εξαιτίας των ενεργειών του για την εδραίωση του μεγάλου Σηκωμού, το 1821 και ο Σουλτάνος, διά αυτήν του την ανυπακοή διέταξε τον αποκεφαλισμό του. Ο Κοραής θα έρθει να επιβεβαιώσει τις ενέργειες των προαναφερθέντων προσώπων.

PDF

Ηλίας Παπαδόπουλος: H νόρμα της αυθαίρετης Δημοκρατίας

on Wednesday, 05 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται μια ολοένα και μεγαλύτερη τάση για απόδοση δημοκρατίας εκεί που μάλλον δεν υπάρχει. Η εσωτερίκευση μιας «γνώσης» που είναι «φυσική» και ορμέμφυτη. Η ίδια μας υπαγορεύει το «σωστό», το «λάθος», το «καλό» και το «κακό».

Οι Έλλαδίτες και οι Κύπριοι Έλληνες, δηλαδή ο Ελληνισμός είναι ένας λαός που έχει αναπτύξει εκείνους τους βαθύτατους και πιο στέρεους μηχανισμούς εκλογίκευσης και εκδημοκράτισης των γραναζιών που συνιστούν το όχημα πάνω στο οποίο η κοινωνία πορεύεται στον χώρο και στον χρόνο.


Όπως το 1843, με την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου, εκεί που η λέξη δημοκρατία είχε αφανιστεί, νά σου και πάλι αυτοί , οι ίδiοι την επαναφέρουν στο προσκήνιο. Και Εγέννετω δημοκρατία. Ξανά. Στους Έλληνες είναι πολύ δύσκολο να «φορέσει» κάποιος βασιλιά ή δικτάτορα. Γιατί είμαστε ο λαός του ΟΧΙ. Από το μεγάλο ΟΧΙ μέχρι το μικρό καθημερινό που λένε οι άνθρωποι μεταξύ τους. Γιατί είμαστε της αντίδρασης. Κι ας έχουμε άδικο. Τέτοιοι είμαστε. Αλλά αυτό δεν αρέσει σε κάποιους. Βάλλονται μετά βίας να μας φορέσουν το ξενικό αόρατο φέσι, γιατί αν ήταν ορατό, ξέρουν καλά ότι θα το πετούσαν στο χώμα.

Η μακραίωνη ιστορία μας δείχνει την πορεία της Δημοκρατίας ως πολίτευμα ανά τους αιώνες. Θα κάνω μια μικρή περιδιάβαση από τα αρχαία χρόνια ως το σήμερα, ώστε να δούμε αν και τί έχει αλλάξει και τι πρόκειται τελικώς να αλλάξει.

Στα σπουδαία χρόνια της αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία προσδιορίζεται από την συμμετοχή στην Εκκλησία του Δήμου και στην δικαστική εξουσία, με τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη που άνοιξαν τον δρόμο προς την άμεση δημοκρατία ώστε οι αριστοκρατικοί να μην μπορούν να επεμβαίνουν στα πολιτικά δρώμενα τόσο δυναμικά όσο προηγουμένως.Αυτό επετεύχθη με την απόδοση σχεδόν όλων των εξουσιών στην Εκκλησία του Δήμου. Βεβαίως, προηγουμένως ο Σόλων, ο γνωστός νομοθέτης και ελεγειακός ποιητής, έστρωσε τον δρόμο μέσω της Σεισάχθειας φτιάχνοντας νόμους βασιζόμενος στην αρχή της ανισότητας και όχι της ισότητας. Πιο συγκεκριμένα, ως Ταμίες μπορούσαν να υπηρετήσουν μόνο πολίτες της ανώτατης τάξης, ενώ οι πολίτες της κατώτατης τάξης είχαν μόνο δικαίωμα συμμετοχής στην εκκλησία του δήμου. Το πολίτευμα της Αθήνας παρέμεινε ωστόσο και μετά τις μεταρρυθμίσεις τιμοκρατικό, βασισμένο στην κοινωνική διαστρωμάτωση και στη νομή της εξουσίας από τους πολίτες ανάλογα με το εισόδημά του. Στην περίπτωση της Σπάρτης, δεν καταλύθηκε ποτέ το πολίτευμα που ήταν λίγο πιο σκληρό και αυστηρό από εκείνο της Αθήνας, όμως όυτε καν ο βασιλιάς δεν είχε περίσσοτερα προνόμια από τους πολίτες. Επομένως, και η Σπάρτη μπορεί να λογίζεται ως βασικό κομμάτι της γένεσης της Δημοκρατίας.

Επί των ημερών της δημιουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος στην αρχαία Ελλάδα, παράλληλα συνέβη η μεγάλη κυριαρχία των Ελλήνων στις θάλασσες και στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου. Η Δημοκρατία βοήθησε στην εξάπλωση και την δημιουργία της τεράστιας ισχύος που απέκτησαν οι Έλληνες. Αυτή η ανάπτυξη απηχείται και στην οικονομική ευμάρεια αλλά και στην ανάπτυξη των γραμμάτων, των ρητορικών σχολών και την πλάση όλων αυτών των σπουδαίων έργων που έχουμε σήμερα ώς κληρονομιά και δή ως οικουμενική κληρονομιά.

Toν Φεβρουάριο του 1830, με το πρωτόκολλο του Λονδίνου, όταν ιδρύεται για πρώτη φορά το ελληνικό κράτος., στο άρθρο 3 αναφέρεται ότι «η ελληνική Κυβέρνησις θέλει είναι μοναρχική και κληρονομική κατά τάξιν πρωτοτοκίας». Της επιβάλλεται η βασιλεία και μάλιστα με ξενικό ηγεμόνα. Αυτό όμως κράτησε μονάχα μερικά χρόνια, όταν στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843 ξέσπασε το κίνημα με επικεφαλής τους. Το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου ήταν προϊόν συνεργασίας τριών ανθρώπων: του κεφαλλονίτη αγωνιστή και διπλωμάτη Ανδρέα Μεταξά (Ρωσικό Κόμμα), που έφερε τον τίτλο του Κόμη, του αιγιώτη αγωνιστή Ανδρέα Λόντου (Αγγλικό Κόμμα) και του στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη (Γαλλικό Κόμμα). Αυτό το ριζοσπαστικό και όχι απλώς καινοτόμο πολιτικό βήμα, οδήγησε την νεοσύστατη Ελλάδα από την «ελέω θεού μοναρχία» του Όθωνα και των αντιβασιλέων στην συνταγματική μοναρχία. Πλέον η συγκέντρωση των εξουσιών μοιράζεται. Ξαναρχίζει, λοιπόν, το καράβι της δημοκρατίας να πλέει ξανά στην χώρα που για 5 αιώνες βίωσε εντόνως την υποδούλωση και τον εξανδραποδισμό.

Η προσπάθεια της εδραίωσης των δημοκρατικών ηθών δεν είναι απλώς μια προσπάθεια μερικών ανθρώπων. Οι Έλληνες, ως λαός, έμαθαν να ζούν μέσα σε τέτοιες λογικές παρά τις διάφορες πιέσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι όποιες προσπάθειες που πραγματοποιήθηκαν και έκτοτε, έπεσαν στο κενό (Δικτατορία του Πάγκαλου, του Μεταξά, των Συνταγματαρχών). Τα ξενικά χέρια προσπαθούν να τιθασεύσουν τους ατίθασους Έλληνες. Αλλά είς μάτην. Γι αυτό προσπαθούν να τσεκουρέψουν τους πιο καίριους πυλώνες του πολιτισμού μας. Την ιστορία μας, την θρησκεία μας, και τις κοινωνικές μας αξίες μέσω της οικονομικής εξαθλίωσης και συντριβής και της χειραγώγισης των ΜΜΕ για ψυχολογικού τύπου πιέσεις και συνθηκολογήσεις.

Αυτα τα θέσφατα, η πατρίδα, η ανεξαρτησία, η ειρήνη, η ελευθερια τα οποια ειναι απαραιτητα να προυπαρχουν ωστε εμεις να δρουμε με αυτοδιαθεση και κατα το δοκουν και με δικους μας ορους ειναι οι εσχατες λογικες. Ειναι η κοσμοθεωρια ολων των εθνων. Γι αυτο συγκροτηθηκε ο ΟΗΕ αλλωστε. Οι παθογενειες οι ελληνικες ομως οδηγουν στην καταργηση του κρατους. Επειδή ο ελληνισμός είναι ένας λαός του δικαίου και της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας θεωρεί, μηδενός εξαιρουμένου ότι αξίες όπως η κοινωνική συνοχή, συναίνεσης, ο αλληλοσεβασμός, η αλληλοεκτίμηση και γενικά η ασφάλεια που αισθάνεται ο καθείς εξ ημών πολίτης μέσα σε ένα κράτος πρέπει να διέπεται από τις παραπάνω έννοιες και αυτό εν πολλοίς οφείλεται στην καλλιεργημένη φιλοπατρία.Αν δεν υπάρχει αυτό, πως η κοινωνία και το ίδιο το κράτος θα υπερασπιστεί τους ανθρώπους του και την ελευθερία του;

Για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Οι ένοπλες δυνάμεις είναι ο θεσμός που προστατεύει την ελευθερία της κοινωνίας, και επομένως την διατήρηση της εθνικής ανεξαρτησίας και κυριαρχίας. Το εθνοκράτος είναι ο θεσμός της συλλογικής ελευθερίας και αυτό είναι κάτι που πολλοί που μηδενίζουν τις παραπάνω έννοιες είτε δεν το έχουν αντιληφθεί είτε εξυπηρετούν αλλότρια συμφέροντα που στόχο έχουν την κατάτμηση και σαλαμοποίηση των εθνών και των κρατών κατά το δοκούν.

Επειδή είναι χρέος μας να βυθιστούμε στο μέλλον, είμαστε υπόχρεοι να παραμερίσουμε την αυθαίρετη δημοκρατία που τις τελευταίες 3 δεκαετίες μαστίζει όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και άλλες μεσαίες και μικρές χώρες. Οφείλουμε όλοι, και ειδικά οι κρατικοί μηχανισμοί να αντιληφθούν ότι το εθνικό συμφέρον δεν είναι ιδιοτροπία όπως κάμποσα κόμματα υποστηρίζουν, αλλά είναι ο κεντρικός πυλώνας της εθνικής υπόστασης μας. Δεν είναι πρέπον και καθόλου δικαίωμα να διαφόρων φυλλάδων να ονομάζουν την εθνική ανεξαρτησία και συμφέρον ως ιδιοτροπία της Μαριωρής.

Στην εποχή που η πληροφορία αλλά και ή παραπληροφόρηση αποτελούν τα πιο προσβάσιμα πεδία της γνώσης, είναι εγκληματική η άγνοια και η απάθεια. Οπωσδήποτε και οποιοσδήποτε που λογίζεται πολίτης του κράτους της Ελλάδος και της Κυπριακής Δημοκρατίας, των δύο συνιστωσών κρατών του Ελληνισμού, είναι υποχρεωμένος να προασπίζει σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο της έννοιας που καθιέρωσαν τον ελεύθερο τρόπο σκέψης του. Έτσι και οι εθνομηδενιστές που αισθάνονται απολύτως ελεύθεροι να εκφράζουν την άποψή τους, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι αυτή η ελευθερία της κατάρριψης όλων τους των πιστεύω, εδράζεται στην αρχή της ελευθερίας που οι ίδιοι οι Έλληνες δημιούργησαν χιλιάδες χρόνια πριν. Με τον τρόπο αυτό η έξη της αυθαίρετη δημοκρατίας θα πάψει.

 

Κώστας Γιαννακίδης: Deliriant isti Graeci*

on Tuesday, 04 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

 Κώστας ΓιαννακίδηςO Γκράχαμ Τσάπμαν, ως Μπράιαν στο εμβληματικό «Ενας προφήτης, μα τι... προφήτης!» των Μόντι Πάιθον. Αναγκάζεται από τους Ρωμαίους να γράψει σωστά το «Romani ite domum» (Ρωμαίοι, φύγετε!). Ενώ αν ήξερε καλά λατινικά... | HandMade Films
Τα παιδιά δεν διδάσκονται λατινικά, αλλά αποστηθίζουν λατινικά μέσω συγκεκριμένου αριθμού κειμένων. Και από την άλλη, η Κοινωνιολογία πατά περισσότερο στον σύγχρονο κόσμο. Είναι όμως αυτό αρκετό για να οδηγήσει στην κατάργηση των Λατινικών από τις Πανελλήνιες;
Τα Λατινικά καταργήθηκαν από τις Πανελλήνιες. Πρόβλημα. Θα έρθει η συμφωνία για το Μακεδονικό στη Βουλή, θα πει ο Τσίπρας ότι είναι erga omnes και τα παιδιά μας δεν θα ξέρουν τι θέλει να πει ο Πρωθυπουργός.

Διότι στη Βουλή θα γίνει χαμός, δυστυχώς με πολλές ad hominem αναφορές. Ο Μητσοτάκης θα ισχυριστεί ότι οι γείτονες πέτυχαν de facto αναγνώριση γλώσσας και εθνότητας, πλην όμως θα πεταχτεί ο Καμμένος και θα παρατηρήσει ότι σημασία έχει η de jure διευθέτηση του θέματος, μέσα από την κύρωση της συμφωνίας. Ο Βενιζέλος θα γελάσει και θα περιγράψει τις οβιδιακές μεταμορφώσεις της κυβέρνησης. «Alea jacta est, o κύβος ερρίφθη», θα πει ο Κοτζιάς και έξω από τη Βουλή θα συγκεντρωθεί ο Ρουβίκωνας.

Αυτό ήταν. Λατινικά μόνο στον Αστερίξ. Deliriant isti Romani. Είναι τρελοί αυτοί οι Ρωμαίοι. Και οι Ελληνες δεν πάνε πίσω*.

Τηλεφωνώ και γράφω σε φιλολόγους επί του θέματος. Δεν έχουν όλοι την ίδια άποψη. «Είναι δυνατόν να μπαίνεις στη Νομική και, κυρίως, στη Φιλοσοφική, χωρίς Λατινικά; Είναι και ένα εφόδιο που θα σε βοηθήσει αν αποφασίσεις να μάθεις λατινογενείς γλώσσες, μαζί με τα αρχαία ελληνικά συνθέτουν την εκφραστική βάση του δυτικού πολιτισμού». Κάποιοι μου λένε ότι στην πραγματικότητα τα παιδιά δεν διδάσκονται λατινικά, αλλά αποστηθίζουν λατινικά μέσω συγκεκριμένου αριθμού κειμένων. «Το μάθημα είναι μονολιθικό, αδιάφορο, ένας τυφλοσούρτης. Η διδασκαλία γίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε το μυαλό αρχίζει και διαγράφει στοιχεία μετά το πέρας των εξετάσεων».

Η ΟΛΜΕ ήρθε και το εξήγησε πολύ πιο απλά: παράγουμε περισσότερους κοινωνιολόγους και λιγότερους φιλόλογους. Συνεπώς το υπουργείο Παιδείας υποχρεώθηκε να προσαρμόσει το διδακτικό αντικείμενο πάνω στα μεγέθη του διαθέσιμου εκπαιδευτικού προσωπικού. Δύναται επίσης να ισχυριστεί ότι η Κοινωνιολογία, ως ένα μάθημα που πατά στον σύγχρονο κόσμο, ενδεχομένως να διεγείρει περισσότερα ερεθίσματα στα παιδιά. Ψηφίζουν από τα 17, ας έχουν την ευκαιρία να πολιτικολογήσουν, έστω περιφερειακά, συζητώντας για τους μηχανισμούς που θέτουν σε λειτουργία τον σύγχρονο κόσμο. Αφήστε που με την Κοινωνιολογία θα μπορεί, επιτέλους, το υπουργείο να βάλει και κανένα θέμα για την πάλη των τάξεων και τη δυναμική των κοινωνικών ανισοτήτων.

Βέβαια είτε πρόκειται για Λατινικά, είτε για Κοινωνιολογία, οι μαθητές θα προσέλθουν στην εξέταση ως παπαγάλοι έτοιμοι να μιλήσουν πάνω στο κλαδί τους. Πολλά δε νεανικά μυαλά θα επεξεργαστούν τις πληροφορίες της Κοινωνιολογίας υιοθετώντας το δυαδικό σύστημα του υπολογιστή -θα βλέπουν μόνο γράμματα και λέξεις, προτάσεις που συνθέτουν παραγράφους και, σε μεγαλύτερη κλίμακα, κεφάλαια. Ετσι θα μάθαιναν και Λατινικά. Και ενώ καλούνται να μελετήσουν σαν υπολογιστές, το σχολείο δεν τους παρέχει καμία ουσιαστική γνώση για τον ψηφιακό κόσμο. Η σχετική διδασκαλία είναι για γέλια, μιλάει στα παιδιά για τις δισκέτες ως αποθηκευτικά μέσα πληροφορίας.

Αυτό που μένει στο τέλος δεν είναι ούτε ικανοποίηση, ούτε δυσθυμία. Μένει ένα σήκωμα των ώμων. Ποιος περιμένει πια να πάρει γνώση στο σχολείο; Θα είναι τυχερός αν πάρει το κίνητρο για να την αναζητήσει.

Πηγή: Protagon.gr 

 

Ιωάννης Αναστασάκης*: Τουρκία: Διάρρηξη του εθνικού ιστού και εσωτερικοί τριγμοί στο τουρκικό οικοδόμημα

on Sunday, 20 January 2019. Posted in Διάφορα Θέματα

Στις 08 Φεβρουαρίου του 2018, το υπουργείο Εσωτερικών της Τουρκίας, απελευθέρωσε σε κοινή πρόσβαση, μία ηλεκτρονική εφαρμογή στο διαδίκτυο, με την χρήση της οποίας ο κάθε τούρκος υπήκοος μπορεί να βρίσκει το γενεαλογικό του δένδρο. Να εντοπίζει δηλαδή τους προγόνους του καθώς και τον τόπο καταγωγής τους. Το ενδιαφέρον και η περιέργεια του τουρκικού κοινού ήταν τόσο μεγάλη που τις πρώτες ώρες έπεσε το διαδίκτυο.


Όπως μου επιδείχθηκε στο κινητό τηλέφωνο τούρκου συναδέλφου, η καταγραφή ξεκινάει από τις αρχές του 19ου αιώνα και βασίζεται στα δημοτολόγια και τις επίσημες καταγραφές που

εντοπίστηκαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών, η διασταύρωση και η επεξεργασία των στοιχείων, καθώς και η συμπλήρωση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, διάρκεσε 15 χρόνια περίπου. Θα πρέπει επομένως να δεχθούμε ότι τόσο η σύλληψη της ιδέας όσο και η ολοκλήρωσή του έργου, ήταν απόφαση του καθεστώτος Ερντογάν, αφού αυτός διαφεντεύει την Τουρκία όλα αυτά τα χρόνια.

Όλη αυτή η δουλειά δεν έγινε τυχαία, αλλά υπήρχε δόλιος Στρατηγικός στόχος. Εκτιμάται όμως, από τις παρενέργειες που παρουσιάστηκαν, ότι είχαν συνεκτιμηθεί επίσης και κάποιες επιπλέον παράπλευρες επιπτώσεις.

Α. Το στρατηγικό όφελος για την Τουρκία

Ο «φαινόμενος» λόγος για τον οποία δαπανήθηκαν σημαντικά κονδύλια και εργατοώρες, ήταν η οργάνωση της κοινωνίας. Επάνω στην ηλεκτρονική εφαρμογή με το γενεαλογικό δένδρο του κάθε τούρκου πολίτη, κουμπώνουν άλλες εφαρμογές όπως τα φορολογικά, τα κληρονομικά, το κτηματολόγιο, το on line δημοτολόγιο και άλλα. Καταπολεμείται η διαφθορά και νοικοκυρεύεται ο δημόσιος Τομέας.

Όμως το καθεστώς Ερντογάν, όπως σχολιάζουν φίλοι και εχθροί του, είναι βουτηγμένο στη διαφθορά. Επομένως ο πραγματικός σκοπός υλοποίησης του προγράμματος δεν είναι τόσο το νοικοκύρεμα του Δημοσίου, αλλά η στρατηγική χρησιμοποίησή του στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της Τουρκίας.

Με την εφαρμογή αυτή, εκατομμύρια τούρκοι ενημερώθηκαν έκπληκτοι ότι οι πρόγονοί τους, παππούδες ή προπάπποι, είτε είχαν γεννηθεί, είτε κατάγονταν από εθνότητες που σήμερα βρίσκονται εκτός Τουρκίας, κυρίως από Συρία, Αρμενία και Βαλκάνια ή είναι κουρδικής ή εβραϊκής καταγωγής.

Τόσος ήταν ο σκανδαλισμός της τουρκικής κοινωνίας από τα στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας, ώστε όταν στις 08-02-2018 κατέρρευσε η εφαρμογή από την μεγάλη επισκεψιμότητα, πολλές εξέχουσες προσωπικότητες της Τουρκίας πρότειναν να μπει φραγή στην ελεύθερη πρόσβαση στα γενεαλογικά στοιχεία, διότι αποτελούσαν κίνδυνο διάσπασης του κοινωνικού ιστού.

Άλλωστε για πολλά χρόνια τα στοιχεία αυτά ήταν απόρρητα και είχαν χαρακτηριστεί ως «κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας». Τα στοιχεία βέβαια ήταν γνωστά στις αρμόδιες κρατικές Υπηρεσίες, αλλά οι πολίτες ενημερώνονταν, αν δεν είχαν οικογενειακές μνήμες καταγωγής τους, μόνο αποσπασματικά όταν κατατάσσονταν στο στρατό ή όταν διεκδικούσαν κάποια υψηλόβαθμη θέση στο τουρκικό Δημόσιο.

Παρά τις αντιδράσεις, η ηλεκτρονική εφαρμογή αποκαταστάθηκε στις 14-02-2018 με διασφαλισμένη την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών. Αυτό είναι μία επιπλέον ατράνταχτη απόδειξη ότι εξυπηρετεί στρατηγικούς σχεδιασμούς του καθεστώτος Ερντογάν.

Β. Εκμετάλλευση στο εσωτερικό της Τουρκίας

Γιατί άραγε το καθεστώς Ερντογάν προωθεί την ηλεκτρονική εφαρμογή της γενεαλογικής καταγωγής, παρά τις όποιες προειδοποιήσεις από τους τούρκους διανοούμενους και από άλλες εξέχουσες προσωπικότητες; Δεν φοβάται το ράγισμα της εθνικής συνείδησης των τούρκων υπηκόων;

Όπως αναφέρουν διεθνείς αλλά και τούρκοι αναλυτές, ένα μεγάλο μέρος του τουρκικού πληθυσμού για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2018 ενημερώθηκε για τις εθνικές και θρησκευτικές καταβολές του. Ήταν πραγματικό σοκ για τους περισσότερους. Μεγαλύτερη έκπληξη ήταν για τους εθνικιστές, συμπεριλαμβανόμενων των Γκρίζων Λύκων, που πάντοτε υπερηφανεύονταν για την «καθαρή τούρκικη καταγωγή τους και την θρησκευτική τους παράδοση».

Σημειώνεται ότι τα θέματα της γενεαλογίας και της εθνικής καταγωγής ήταν πάντοτε αντικείμενα σχολιασμού στην τουρκική κοινωνία, αλλά αυτές οι συζητήσεις κρατούνταν πάντοτε μυστικές. Στην τουρκική κοινωνία θεωρείτο «στίγμα» για όλη την οικογένεια το να έχει κάποιος πρόγονος ασπαστεί το Ισλάμ, δηλαδή να έχει αλλαξοπιστήσει και να μην είναι γνήσιος μουσουλμάνος ή γνήσιος τούρκος.

Μετά την αποδέσμευση των στοιχείων, ακολούθησε ένα κύμα υποτιμητικών σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα κατά 90% ελεγχόμενα από το καθεστώς μέσα ενημέρωσης. Τα σχόλια αυτά είναι του τύπου:

«οι κρυπτο-έλληνες, οι κρυπτο-αρμένιοι, οι εβραίοι που ζουν στη χώρα αποκαλύφθηκαν», ή «οι προδότες θα μάθουν τελικά την καταγωγή τους», και άλλα παρόμοια.

Γιατί λοιπόν ο Ερντογάν αποφάσισε την αποδέσμευση των μέχρι τότε απόρρητων στοιχείων και προσωπικών δεδομένων;

Η μεγάλη αγωνία για τον Ερντογάν και το καθεστώς που επιχειρεί να επιβάλει στην Τουρκία, είναι οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές. Όπως έχει πολλάκις και ποικιλοτρόπως αναλυθεί, το αποτέλεσμα των εκλογών αυτών θα είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για τον Ερντογάν. Μέχρι στιγμής έχει συνεταιριστεί με τα εθνικιστικά κόμματα όπως τους Γκρίζους Λύκους, για να εξασφαλίσει την πολυπόθητη πλειοψηφία.

Ο Ερντογάν δεν ξεχνάει ότι στο τελευταίο Δημοψήφισμα για την Συνταγματική αναθεώρηση και την ανάληψη υπερεξουσιών από τον ίδιο, είχε συγκεντρώσει ποσοστό μόνο 51%, έχοντας χάσει την πλειονότητα των αστικών κέντρων, όπου κυρίως δραστηριοποιούνται εθνικιστικές Οργανώσεις.

Παρά την επιβολή και διατήρηση από το 2016 μέχρι σήμερα του Στρατιωτικού Νόμου, την απόκτηση του 90% των μέσων ενημέρωσης και την προσπάθεια διαχείρισης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ο Ερντογάν δεν νοιώθει ασφαλής να προχωρήσει σε εκλογές, αν δεν έχει προηγουμένως εξασφαλίσει για το κόμμα του το AKP, ένα αμιγές ποσοστό της τάξης του 70%, όπως έχει διαρρεύσει από μέλη του επιτελείου του. Δεξαμενή «αναρρόφησης» ψηφοφόρων είναι τα εθνικιστικά κόμματα.

Ο Ερντογάν ακόμα γνωρίζει ότι οι εθνικιστές είχαν στο παρελθόν συνεργαστεί με τον Κεμάλ για την οργάνωση του Κοσμικού – Κεμαλικού Κράτους. Εξ ανάγκης λοιπόν συνεργάζεται σήμερα μαζί τους, αλλά στην πραγματικότητα δεν τους έχει εμπιστοσύνη ότι θα του παρέχουν υποστήριξη και μετά τις εκλογές, όπως αυτός την επιθυμεί.

Με την στρατηγική κίνηση της αποδέσμευσης των οικογενειακών – γενεαλογικών στοιχείων, χτυπά ύπουλα τους συνεταίρους του τα εθνικιστικά κόμματα και βέβαια τους Γκρίζους Λύκους. Τούτο διότι τα πρώην μέλη των εθνικιστικών αυτών κομμάτων, που δεν έχουν αμιγώς τουρκική εθνική και μουσουλμανική καταγωγή, μετά την διαγραφή τους από τα εθνικιστικά κόμματα, βρίσκουν ασφαλές λιμάνι προστασίας στους φιλόξενους κόλπους του AKP. Σύμφωνα με πληροφορίες, δραστηριοποιούνται στην Τουρκία περίπου 36.000 TROLLs που οι περισσότεροι πριμοδοτούνται από το AKP. Αυτοί χρησιμοποιούνται συστηματικά για να τρολλάρουν στα κοινωνικά δίκτυα, είτε απειλώντας τους αντιπάλους, είτε υποστηρίζοντας την ένταξη στο μεγάλο και δυνατό κόμμα το AKP.

Επισημαίνεται ότι σε πολλές οικογένειες στην Τουρκία, οι παππούδες ή οι γονείς, ακόμα και εάν ήξεραν για την καταγωγή τους, το κρατούσαν κρυφό και δεν ενημέρωναν τα παιδιά τους για να τα προστατεύσουν. Για να προστατευτούν λοιπόν και να αποφύγουν τον κοινωνικό εξευτελισμό που συνεπάγεται η αποδέσμευση των οικογενειακών στοιχείων, είναι μονόδρομος η ένταξή τους στο ισχυρό κόμμα AKP. Ο Ερντογάν τους εγγυάται ασφάλεια προσωπική, οικογενειακή, περιουσιακή και επαγγελματική.

Μία σημαντικότατη αλλαγή συντελείται σήμερα στην κοινωνία της Τουρκίας. Συνδετικός ιστός της κοινωνίας δεν είναι πλέον η εθνική καταγωγή και η θρησκευτική συνείδηση, οι δύο δηλαδή σημαντικοί παράγοντες που οδήγησαν σε γενοκτονίες στο παρελθόν, αλλά η συμμετοχή στο πολιτικό κόμμα ΑΚP. Είναι η προσφορά του Ερντογάν προς τον ανομοιογενή λαό της Τουρκίας, που στην ουσία τον διαφοροποιεί από τον Κεμάλ και τις πρακτικές που αυτός εφάρμοσε. Γνωρίζοντας την εθνοτική σύσταση της Τουρκίας, αυτό μεταφράζεται σε εκατομμύρια ψηφοφόρους.

Γ. Εκμετάλλευση στο εξωτερικό

Το καθεστώς, με εύσχημο τρόπο προτρέπει τους έλκοντες καταγωγή από Ελλάδα, Συρία, Αρμενία, Ισραήλ, να επισκεφτούν τον τόπο καταγωγής των προγόνων τους και να αγοράσουν εκεί περιουσία. Με τον τρόπο αυτό το καθεστώς Ερντογάν, σε δεύτερο χρόνο θα προστρέξει σε υποστήριξή τους για να διεκδικήσουν προνόμια από τις χώρες καταγωγής τους. Είναι ένα έξυπνο σχέδιο της εξωτερικής πολιτικής της Γείτονος για τη δημιουργία ερεισμάτων, το οποίο θα αξιοποιήσει στη συνέχεια για την υποστήριξη διεκδικήσεων.

Για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υπό δημιουργία ερεισμάτων, με εύσχημο τρόπο ομαδοποιεί σε Συλλόγους τους πολίτες, σύμφωνα με την καταγωγή τους. Με τη μεθόδευση αυτή έχουν δημιουργηθεί ή πρόκειται να δημιουργηθούν Σύλλογοι που έλκουν την καταγωγής τους από συγκεκριμένες περιοχές των χωρών στην περιφέρεια της Τουρκίας.

Για την Ελλάδα συγκεκριμένα, ομαδοποιούνται οι πολίτες με καταγωγή από περιοχές όπως την Μακεδονία, την Κρήτη, την Θεσσαλία και αλλού.

Κατά την συζήτηση του γράφοντα με τον G.Ο., ένα τούρκο πολίτη που ζει και εργάζεται στην Κωνσταντινούπολη, άκουσε ότι:

«Έμαθα πως η οικογένεια του πατέρα μου κατάγεται από τη Θεσσαλονίκη. Η οικογένεια της μητέρας μου από την Αδριανούπολη (Edirne). Κατά μία έννοια είμαι Μακεδόνας στην καταγωγή. Έχουμε βρεθεί περίπου 17.000 Μακεδόνες μόνο στην Κωνσταντινούπολη (Istanbul) και 80.000 σε όλη την Τουρκία. Θα οργανωθούμε σε Συλλόγους».

Τα ανωτέρω νούμερα αναγράφονται με επιφύλαξη, αλλά είναι όπως αναφέρθηκαν από το τούρκο συνομιλητή και πιθανόν σύμφωνα με δημοσιογραφικές αναφορές στη γειτονική χώρα. Ο συγκεκριμένος πρωτοστατεί στην ίδρυση Συλλόγου «Μακεδόνων» στην Κωνσταντινούπολη.

Αντιλαμβάνεται ο καθένας τις δυνατότητες χρησιμοποίησης αυτού του «εργαλείου» στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας. Οι Σύλλογοι αυτοί, με την υποστήριξη του καθεστώτος Ερντογάν, σύντομα θα ξεφυτρώσουν και δεν θα είναι μουσουλμανικοί που θα θέλουν να λέγονται τουρκικοί όπως στη Θράκη μας, αλλά θα είναι τουρκικοί που θα θέλουν να λέγονται Μακεδονικοί. Και βέβαια θα διεκδικούν το δικαίωμα να έχουν λόγο για τη Μακεδονία την χώρα των προγόνων τους. Ταυτόχρονα βέβαια θα εμφανιστούν αντίστοιχοι Σύλλογοι καταγόμενων από την Κρήτη, τη Θράκη, τη Θεσσαλία, ίσως και την Ήπειρο. Η ίδια Στρατηγική ισχύει για όλες τις χώρες της πρώην Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Με αυτά που έρχονται, διερωτάται κανείς αν είναι έτοιμα τα επιτελεία που διαχειρίζονται την εξωτερική Πολιτική της χώρας μας να αντιμετωπίσουν την κατάσταση ή μήπως το θέμα θα αγνοηθεί μέχρι να φουντώσει και κάποια άλλη επόμενη κυβέρνηση θα αναγκαστεί να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά;

Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει επίσης οι αρμόδιες Υπηρεσίες να παρακολουθούν και να αναλύουν το μαζικό ρεύμα εξαγοράς ακινήτων από τούρκους υπηκόους. Και τούτο διότι δεν πρέπει να θεωρείται ότι είναι μία άδολη οικονομική συναλλαγή για την εισαγωγή κεφαλαίων και την απόκτηση «χρυσής visa» και Άδεια Ευρωπαϊκής (Ελληνικής) παραμονής. Η αφελής παραδοχή ότι είναι όλοι κατατρεγμένοι από το καθεστώς Ερντογάν και βρίσκουν καταφύγιο στη Ελλάδα είναι επικίνδυνο για την εσωτερική ασφάλεια της χώρας μας. Τουλάχιστον δεν ανήκουν όλοι οι τούρκοι αγοραστές σε αυτή την κατηγορία.

Δ. Παράπλευρες προσεγγίσεις

Παρακολουθώντας το ξεδίπλωμα της Στρατηγικής Ερντογάν με αιχμή του δόρατος το γενεαλογικό, δημιουργούνται σκέψεις για παράπλευρες προσεγγίσεις.

Για παράδειγμα, ο Έντι Ράμα ηγέτης της Γείτονος, φίλης και συμμάχου Αλβανίας, με την υποστήριξη του Σουλτάνου Ερντογάν, θέτει θέμα «περιουσιών των Τσάμιδων». Είναι άραγε αυτογενής διεκδίκηση ή μήπως είναι ο «λαγός» του Ερντογάν, ώστε να προκληθεί η εξάντληση της όποιας επιχειρηματολογίας από την ελληνική πλευρά; Έτσι στη συνέχεια, το επιτελείο Ερντογάν γνωρίζοντας τις εθνικές μας θέσεις θα προετοιμάσει το φάκελο διεκδίκησης περιουσιών, βλέπε εδαφών, των επιμέρους τουρκικών εθνικών Συλλόγων που σήμερα δημιουργούνται;

Οι αλυτρωτικές επίσης διεκδικήσεις των Σκοπιανών, με εμφανή υποστήριξη του Ερντογάν, μήπως είναι πλοκάμι της ίδιας τουρκικής Στρατηγικής σχεδίασης που θα υποστηριχθεί από τους Μακεδονικούς Συλλόγους που ιδρύονται στην Τουρκία;

Έχει άραγε σκεφτεί Έλληνας διαπραγματευτής, πολιτικός, διπλωμάτης, εμπειρογνώμονας, ότι οι τουρκικές αναφορές για τροποποίηση της Συνθήκης της Λωζάννης, είναι δυνατόν να μην εστιάζουν σε άμεση αλλαγή συνόρων στα δυτικά της Τουρκίας, αλλά αρχικά να αναφέρονται στα σχετικά Άρθρα της Συνθήκης που περιγράφουν τα θέματα «ανταλλαγής πληθυσμών και περιουσιών»; Επόμενο βήμα βέβαια θα είναι η αλλαγή συνόρων, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα που δημιουργεί η Τουρκία.

Από συζητήσεις με τούρκους εμπειρογνώμονες, καθίσταται σαφές ότι έχουν μελετήσει τα σχετικά Άρθρα της Συνθήκης της Λωζάννης, μέχρι κεραίας. Ο αναγνώστης/μελετητής των Άρθρων αυτών, εντοπίζει αρκετά πατήματα για πιθανές διεκδικήσεις.

Μία παράμετρος που έγινε γνωστή από τους τούρκους συνομιλητές στον γράφοντα, είναι ότι μέσα από τα γενεαλογικά στοιχεία που έχουν καταγραφεί, είναι δυνατός ο εντοπισμός των προγόνων του που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν περιουσίες στην Τουρκία το 1922 και με την επίδειξη αποδεικτικών στοιχείων να διεκδικηθούν αποζημιώσεις από τους νόμιμους κληρονόμους τους! Άλλωστε έχουν ήδη εκδοθεί Αποφάσεις αποζημιώσεων ελλήνων-ελληνοκυπρίων από τα Διεθνή δικαστήρια και επομένως η Τουρκία αντιλαμβάνεται ότι πλέον ισχύει το δεδικασμένο και επιχειρεί να το εκμεταλλευτεί προς όφελός της, ως παράμετρο της Στρατηγικής της σχεδίασης.

Με ανοικτό αυτό το ενδεχόμενο αποζημιώσεων των ελλήνων προσφύγων από την Τουρκία του Ερντογάν, είναι αναμενόμενο ότι σε επόμενο στάδιο θα υποβληθούν αντίστοιχα αιτήματα αποζημιώσεων από Τούρκους υπηκόους προς την Ελλάδα.

Μία άλλη επιπλέον παράμετρος που χρήζει προσοχής είναι η συναισθηματική προσέγγιση. Για παράδειγμα αναφέρονται τα συναισθήματα που εξέφρασε ο G.E. υψηλόβαθμος Τούρκος αξιωματούχος που τον τελευταίο χρόνο για λόγους προσωπικής ασφάλειας κατοικεί εκτός Τουρκίας:

«γνώριζα αόριστα ότι είχα κάποια μακρινή ελληνική καταγωγή. Από τον περασμένο Φεβρουάριο γνωρίζω ότι η οικογένεια του πατέρα μου κατάγεται από την Κρήτη και της μητέρας μου από τη Θεσσαλία. Επισκέφτηκα ήδη στην Κρήτη το χωριό των προγόνων μου και ένοιωσα τέτοια συγκίνηση που δεν είχα ξανανιώσει στη ζωή μου».

Η σύζυγος του ανωτέρω διατηρούσε πιο ουδέτερη προσέγγιση, ενώ το τέκνο τους που φοιτά σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο, είναι της άποψης ότι τα πατρογονικά πρέπει να ανήκουν στην Τουρκία.

Πως άραγε θα εκφραστούν στο μέλλον αυτής της μορφής συναισθήματα και ποιος τρίτος παίκτης, ίσως η Ελλάδα ή η Τουρκία, η ΕΕ ή οι ΗΠΑ και πιθανόν άλλοι, θα επιχειρήσει να τα εκμεταλλευτεί;

Παλιρροϊκό κύμα αναμένεται να χτυπήσει τις ελληνικές παραλίες ως επακόλουθο του ισχυρού σεισμού που είναι η δημοσιοποίηση στην Τουρκία των γενεαλογικών δεδομένων τον Φεβρουάριο του 2018. Η γενικότερη απορία που εκφράζεται είναι εάν: «Έχουσιν γνώσιν οι Φύλακες», όπως επισημαίνεται ως δήλωση επαγρύπνησης, σε επίκαιρη ευαγγελική φράση που αναφέρεται στην ανάσταση του Χριστού.

(Σχόλιο: Για λόγους προσωπικής τους ασφάλειας, δεν αναφέρονται τα ονόματα των Τούρκων υπηκόων που εκφράζουν απόψεις στην παρούσα Ανάλυση).

(*) Ο αντιπτέραρχος (Ι)εα Ιωάννης Αναστασάκης, δραστηριοποιείται ως στρατηγικός αναλυτής, στο Περιφερειακό Παρατηρητήριο: «Ασφάλεια για την Οικονομική Ανάπτυξη στην Ανατολική Μεσόγειο & την Μέση Ανατολή».

Regional Observatory: Security for Economic Development (ROSED) (a Pool of experts on Eastern Mediterranean & Middle East).

Επικοινωνία: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 

ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ ΠΟΛΥΚΛΕΤΑ: «ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΑΣΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»

on Monday, 10 December 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑIΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΕΥΡΩΠΑIΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

 

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ: «ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΑΣΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ»


ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ : ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ ΠΟΛΥΚΛΕΤΑ

ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α’ ΕΞΕΤ. ΝΙΚΑΣ Χ., Β’ ΕΞΕΤ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Γ.

ΣΥΝΟΨΗ
Στην παρούσα εργασία πραγματοποιείται μελέτη για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Ευρασίας. Αναλύεται η οικονομική κατάσταση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, της Λευκορωσίας και του Καζαχστάν από το 1992 έως του 2016. Επίσης , γίνεται αναφορά στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση και στις χώρες από τις οποίες σχηματίστηκε η Ένωση. Η μελέτη, επιπλέον, επικεντρώνεται στις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις μεταξύ των χωρών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, στο κοινό παρελθόν τους και στην κοινή πορεία τους. Επιπρόσθετα, γίνεται μελέτη της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, των θεσμών στους οποίους βασίζεται η Συνθήκη, του Κοινού Οικονομικού Χώρου , της Τελωνειακής Ένωσης, συμπεριλμβανομένων και των σημαντικών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Ευραιατικής Οικονομικής Ένωσης. Τέλος, γίνεται προσπάθεια να προβλεφθεί κατά πόσο εμφανίζεται ως πιθανή η σύναψη της συμφωνίας, όπως επίσης να αναλυθούν οι προοπτικές συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.

Download PDF 

Δημήτρης Μπάκας: Η δημιουργική θλίψη ως αρετή

on Thursday, 28 June 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο. Η θλίψη είναι μια ένδειξη ψυχικής πενίας. Ένα δυσάρεστο αίσθημα ανημποριάς, ανορεξίας  και ανασφάλειας. Όλα μάς φαίνονται αδιάφορα. Ζούμε σε μια ανυπόφορη ακηδία. Το αντίθετο της χαράς, της αισιοδοξίας, της πληρότητας και της ευτυχίας. Αισθανόμαστε ένα αδιέξοδο. Νιώθουμε ότι δεν αγαπάμε τίποτα και κανέναν. Ούτε τον εαυτό μας τον ίδιο. Η πλησμονή  θλίψης έχει καταστροφικές συνέπειες. Κατάπτωση, μελαγχολία και κατάθλιψη. Ψυχική ασθένεια βαριά. Και όχι λίγες φορές  θανάσιμη. Κοντολογίς, διαταράσσεται το είναι μας και δεν έχουμε εμείς την καθοδήγηση των πράξεών μας.
Και όμως υπάρχει μια  θλίψη απαραίτητη στη ζωή μας. Θλίψη που συνιστά αρετή, αρκεί να μη ξεπεραστούν τα όριά μας και να μη την αγνοήσουμε.

 Εισαγωγή
Είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε  διαρκώς σε μια οριακά κρίσιμη φάση. Αυτό μας διδάσκει η επιστήμη. Η φύση και όλη η ζωή λειτουργεί πάντα σε μια οριακή αυτοοργανούμενη κρισιμότητα. Ό,τι αντιλαμβανόμαστε δεν είναι παρά μια διακριτή ισορροπία, όλων  των παραγόντων που την επηρεάζουν. Όταν δεν υπάρχουν δυνάμεις συνοχής των μερών επέρχεται η διάλυση. Οι δυνάμεις συνοχής αναδύονται πάντα από τις εσωτερικές αναδράσεις, διαδράσεις μεταξύ αντιθέτων μερών, αλλά με την προϋπόθεση να  μη ξεπεραστεί το άριστο μέτρο , που όταν  ξεπεραστεί  ο θάνατος είναι μοιραίος. Ο ίδιος κίνδυνος εγκυμονεί  και στην ύπαρξη της Πατρίδας μας.
 
Δημιουργική Θλίψη
Υπάρχει πάντα ένα όριο αντοχής μας στη θλίψη. Το όριο αυτό  ποικίλει ανάλογα με  την προσωπική μας εσωτερική  δύναμη  αντιμετώπισης των δυσκολιών και εξαρτάται από την αγωγή και τις εμπειρίες της ζωή μας. Τα προβλήματα οπωσδήποτε θα τα  συναντήσουμε μπροστά μας, γι’ αυτό προσπαθούμε  να αποκτήσουμε σταθερές (αξίες) και αρετές στη συμπεριφορά μας ζώντας μέσα σε ένα  διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Λέμε δημιουργική θλίψη και, ίσως, ξαφνιάζει. Και όμως όλοι οι άνθρωποι μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί. Συνήθως πιστεύουμε ότι μόνο ελάχιστοι είναι προικισμένοι και  δημιουργικοί. Όντως, οι καλλιτέχνες, όπως αποκαλούνται,  έχουν ένα χάρισμα ιδιαίτερης ευαισθησίας και διεγείρεται μέσα τους ένα συναίσθημα που μας δίνει την εντύπωση ότι μας φέρνει σε επαφή με κάποια κρυμμένη όψη της πραγματικότητας.   Η δημιουργικότητα, όμως, αναδύεται σε όλους τους ανθρώπους στις στιγμές  της εσωτερικής συναίσθησης της επαφής με την εμπειρία της αλήθειας. Τέτοια στιγμή είναι και η κρίσιμη στιγμή της θλίψης. Η  καλύτερη χρήση της ανθρώπινης δημιουργικής διανόησης δεν γίνεται στην τέχνη ή την επιστήμη(ερευνητές), αλλά στις καθημερινές αυθόρμητες πράξεις μας, με τις οποίες πλάθουμε τον εαυτό μας , ως έργο τέχνης και  διατηρούμε την κοινωνία.
Η δημιουργική θλίψη είναι διαφορετική σημαντικά από την παθολογική θλίψη. Ο καταθλιπτικός δεν ξέρει το γιατί έχει κατάθλιψη. Στη δημιουργική θλίψη αναδύεται μια βούληση- δύναμη  για ενέργεια και δράση. Ένα πείσμα. Η κατάθλιψη είναι κατακλυσμένη από το  συναίσθημα. Η δημιουργική θλίψη έχει συνοδό τη σκέψη, που  μας φέρνει πιο κοντά στην αληθινή γνώση. Ή αν θέλετε, με την κρίσιμη φάση της θλίψης συνειδητοποιούμε ότι  ήλθαμε σε επαφή με την αλήθεια.  Στην  αλήθεια, όμως,  κανένας δεν μπορεί να επιβληθεί. Η αλήθεια επιβάλλεται πάντα.  Όλοι μας υποτασσόμαστε στην αλήθεια.
Η δημιουργικότητα χάνεται, όταν προσκολλόμαστε σε ό,τι  έχουμε συνηθίσει (εγγράμματα) και στις  αυταπάτες. Το κύριο χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας είναι μια αίσθηση φρεσκάδας, γιατί κάθε φορά μπαίνουμε σε κάτι καινούργιο,  που το συγκρίνουμε με το παλαιό και επιλέγουμε το καλύτερο. Γιατί καινούργιο δεν σημαίνει πάντα και  καλύτερο. Πάντα η ορθή επιλογή γίνεται ύστερα από δημιουργικό διάλογο παλαιού και νέου.  Η θλίψη είναι μια πρώτης τάξης  αφορμή για δημιουργικότητα, αρκεί να είμαστε ανοιχτοί στον κόσμο γύρω μας και ανοιχτοί στη δημιουργικότητα να κάνουμε τη ζωή μας καλύτερη. Η ηλικία δεν παίζει πάντα τον κύριο λόγο. Μια διαρκής εκνεάνιση του εγκεφάλου μας είναι εφικτή πάντα.
Υπάρχει, συνήθως,  μια στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε σε μια  ατομική αδυναμία  που δεν την κατανοούμε. Φυσικά δε χαιρόμαστε με τη δυσχερή κατάσταση, αλλά και δε συμφιλιωνόμαστε με αυτή. Αυτό ακριβώς συμβαίνει, όταν διαπιστώνουμε γεγονότα που μας πικραίνουν, γιατί δεν τα περιμέναμε, επειδή νομίζαμε ότι  δε μας άξιζαν. Στο οριακό αυτό σημείο της θλίψης αναδύεται η αρετή της ταπεινοφροσύνης, που σημαίνει αρχίζουμε να αγαπάμε την αλήθεια, με ειλικρίνεια,  περισσότερο από τον εαυτό  μας. Αντισταθμίζεται η αλαζονεία μας με την αυτογνωσία, που οριοθετεί τις δικές μας δυνατότητες. Μια θλιβερή γνώση, αλλά πιο χρήσιμη από μια χαρωπή άγνοια ή  αυταπάτη. Μια αποδοχή του εαυτού μας χωρίς υπερβολές. Γι’ αυτό είναι αρετή.   Αυτή η θλίψη θα λέγαμε ότι είναι μια «ωραία»(στην ώρα της) θλίψη! Είναι δημιουργική θλίψη  και πιστεύουμε ότι μπορεί να είναι για το καλό μας.
 
Σχολιασμός
Τα τελευταία χρόνια μια σειρά από τέτοιας υφής γεγονότα συμβαίνουν στη Χώρα μας. Είμαστε, όντως, θλιμμένοι, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι έχουμε όλοι κατάθλιψη. Μέσα μας αναδύεται  μια πίκρα, γιατί μπορούσαμε  να είμαστε καλύτερα. Αυτή τη θλίψη φαίνεται ότι συμμερίζεται ένα τεράστιο ποσοστό ( πάνω από 70%) των Συμπατριωτών μας. Ένα διάχυτο παράπονο τούς έπνιξε, γιατί θεωρούν άδικο κάτι του τόσα χρόνια  πίστευαν ως δικό τους τώρα το μοιράζονται με άλλους. Και οι αντιδράσεις εύλογες  και αποδεκτές,  όταν βρίσκονται εντός ορίων της νομιμότητας.  Αδυνατούμε να εκφρασθούμε για τους λόγους που έχουν  και, ίσως, εμείς δεν τους γνωρίζουμε, όσοι συμφωνούν  a priori με τη συμφωνία που χορηγεί στοιχεία δικά μας, αλλά μπορούμε  να πούμε με βεβαιότητα, ότι  μας διακατέχει αυτή ακριβώς η θλίψη. Πιστεύαμε  ότι αξίζαμε κάτι καλύτερο.
 Είναι θλίψη  της ίδιας υφής, την οποία νιώθουμε, όταν ακούμε στα διεθνή στατιστικά  στοιχεία, ότι  η Χώρα μας κατέχει  πάντοτε μία από τις τελευταίες θέσεις στον Πλανήτη στα κρίσιμα μεγέθη. Είναι δυνατόν να μη θλίβεται ένας γνήσιος Έλληνας, όταν στην  παραβατικότητα, στην αυθαιρεσία, στην απαισιοδοξία για  το μέλλον, στην έλλειψη  σεβασμού των  Θεσμών….κατέχουμε τα αρνητικά πρωτεία; Και το χείριστο  είναι, ότι εκλαμβάνουμε τη συμπεριφορά μας αυτή, από αυταπάτη, ως δημοκρατία, ελευθερία, ισότητα!  Τον διόλου τιμητικό αυτόν τρόπο του  σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν θεωρούμε ως  βασικό χαρακτηριστικό της πολιτισμικής  ταυτότητά μας!
Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει στην αληθινή πραγματικότητα. Όλοι μας συναντάμε καθημερινά νέους και μεσήλικες με θετική διάθεση για τη ζωή σε αντίθεση με τους  πλημμυρισμένους με ακηδία και απελπισία.  Υπάρχουν αναμεσά μας και παλαιότεροι  που  θεωρούν  τους εαυτούς τους, ίσως, εξοφλημένους. Ακόμη, ενίοτε,  συναντάμε εκλεκτές προσωπικότητες με ανεκτίμητο έργο  στην Πατρίδα μας και εντούτοις νιώθουν τέτοια κατάπτωση, ώστε δεν ελπίζουν …  σε τίποτα καλό!. Ισχυρίζονται  ότι η Χώρα αυτή δεν έχει μέλλον! Να μας επιτρέψουν να μη συμφωνήσουμε μαζί τους. Πάντα η ζωή ήταν δύσκολη με  τα θετικά και αρνητικά στοιχεία  στη Κοινωνία μας.  Πάντα έγιναν λάθη και μάλιστα καταστροφικά, αλλά και πάντοτε κάποια ανάδραση θετική  αναδύθηκε. Κάτι  καινούργιο γεννήθηκε μέσα από τη θλίψη. Μια δύναμη  από τη στάχτη του παλαιού και του κακού ξεπετάχθηκε. Κάποιο καινούργιο πήρε τη θέση τού γερασμένου. Αυτή ακριβώς τη μέθοδο διαρκούς ανανέωσης επέλεξε η ζωή.  Ο θάνατος είναι το τέλος, αλλά και απαρχή της ζωής.  Ο σπόρος καταστρέφεται για να δώσει ό,τι έχει να προσφέρει στην νέα ζωή.
Η έκπτωση του γονιού σημαίνει άνοδο του επιγόνου. Από αγάπη συν-χωρεί ο γονιός τον ημιμαθή γόνο του και από αγάπη απομακρύνεται για να του δώσει «χώρο» να αναπτύξει τις δυνατότητές του. Οφείλει, όμως, να μη εγκαταλείπει, τη ζωή μέχρι την τελευταία πνοή του. Τι υπέροχο που είναι, όντως,  να νιώθει ο κάθε άνθρωπος ότι είναι χρήσιμος, ωφέλιμος  και, κατά κάποιο  τρόπο, αναγκαίος στους υπόλοιπους μέχρι το τέλος του βίου του και ακόμη παραπέρα! Τούτο είναι απαραίτητο και για τον ίδιο, γιατί δεν νιώθει την απόρριψη και αισθάνεται ότι αξίζει ακόμη  κάτι. Δεν αρκείται στο ό,τι έχει προσφέρει , αλλά συνεχίζει να προσφέρει. Και όντως  έχει πάρα πολλά να προφέρει κανείς, μέχρι το τέλος του.  Αρκεί να  ανακαλύψει το δημιουργικό τρόπο συμμετοχής του στη ζωή.
Πόσο αξίζουν άραγε οι τόσες εμπειρίες της ζωής μας, που συνιστούν ανεκτίμητο θησαυρό. Κάθε λάθος μας, κάθε εμπειρία μας , κάθε επίτευγμα   και κάθε  αποτυχία της ζωής συνιστά ένα πολύτιμο λίθο  στο οικοδόμημα του επόμενου συνανθρώπου.  Είναι ένα ψήγμα «σοφίας» απαραίτητης  για να ενισχυθεί ο  νέος. Έτσι θα κάνει τα λιγότερα λάθη και θα πετύχει καλύτερα αποτελέσματα στη ζωή του. Σκοπός της ζωής δεν είναι να ξεχάσουμε το παλαιό που είναι κακό, αλλά να το έχουμε στη μνήμη ως οδοδείκτη για  τη δική μας σοφία. Την ίδια αξία, και ακόμη παραπάνω, έχει το επιτυχημένο παράδειγμα. Το παράδειγμα  του διδάχου συνιστά τον μοναδικό πια τρόπο διδαχής. Όλοι μας οφείλουμε να είμαστε διδάχοι. Η αγωγή πλέον δεν επιβάλλεται μόνον με τη βία. Στα αρχικά στάδια και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ίσως, σπάνια απαιτείται.
Η αγάπη προς τον νέο πρέπει να πλημμυρίσει στις καρδιές των παλαιότερων. Να μπούμε με τη δική μας  ενσυναίσθηση στη θέση τους. Να τους εμπνεύσουμε με την ειλικρίνειά μας και το παράδειγμά μας την εμπιστοσύνη και τότε εκείνοι οι νεότεροι θα μας αναζητούσουν, οπωσδήποτε, γιατί  θα τους είμαστε απαραίτητοι. Οι νέοι το καλό το δικό τους θέλουν όλοι τους. Τι σημασία έχει, εάν  ένας  αριθμός νέων έχει διδαχθεί με μηνύματα, που δεν ήταν κατάλληλα και  τους έστρεψαν σε άλλη κατεύθυνση; Ποιος από εμάς, εξάλλου, είναι βέβαιος  ότι η δική του πορεία στη ζωή είναι η ασφαλέστερη, αφού δεν μπορούμε ούτε να γνωρίσουμε, αλλά ούτε και να επιβληθούμε στα γεγονότα, όπως εξελίσσονται χωρίς να μας ρωτάνε. Εντούτοις έχουμε τη δυνατότητα να προετοιμασθούμε όλοι μας για το χειρότερο. Να εξοπλιστούμε με αρετές, με υπομονή και επιμονή, ώστε να ελαττώσουμε  τις πιθανότητες αστοχίας. Να μάθουμε στα παιδιά μας ότι πάντοτε, μα πάντοτε, έρχονται οι δυσχερείς καταστάσεις. Δεν υπάρχει αόρατο χέρι να μας βοηθήσει, εάν εμείς οι ίδιοι δεν κινήσουμε τα δικά μας.
 
Συμπεράσματα
Όταν αντιληφθούμε ότι ζούμε σε ένα περιβάλλον χαώδες, που δεν μπορούμε, ούτε να το προβλέψουμε,  ούτε να ασκήσουμε απόλυτο έλεγχο επάνω του, το  ελάχιστο που έχουμε να αισθανθούμε ως άνθρωποι (θνητοί) μια ταπεινοφροσύνη. Η Ειλικρίνεια και η ταπεινότητα είναι δίδυμες. Κάθε γνώση είναι ένα πλήγμα κατά του ναρκισσισμού μας. Από τη δημιουργική θλίψη αναδύεται  μια τεράστια δύναμη να υπερβούμε τον εαυτό μας και να  εναρμονισθούμε  όχι παθητικά αλλά κυρίως θετικά με το περιβάλλον. Γιατί βρισκόμαστε πιο κοντά στην αλήθεια.
Σε αυτή τη κρίσιμη περίοδο που διέρχεται η Πατρίδα μας οφείλουμε να κηρύξουμε ολιστική συστράτευση των δυνάμεών μας . Αλήθεια πότε δεν είμαστε σε κρίση; Μόνον,  όταν βρισκόμαστε σε αυταπάτη. Η κρίση είναι, μέσα στην ίδια τη ζωή. Μη συγχέουμε τις επιμέρους  έντονες κρίσεις (πχ οικονομικές ) με την διαρκή αυτοοργανούμενη κρισιμότητα με την οποία  πορεύεται η ζωή των ατόμων και των λαών και δεν την αντιλαμβανόμαστε, γιατί τη θεωρούμε γραμμική ομαλότητα.
Θαρρούμε ότι, ανεξάρτητα των όσων δράσεων λαμβάνουν χώρα αυτή την περίοδο, ειδικά για τα θέματα πολιτικής-εθνικής φύσεως, τις οποίες ασπαζόμαστε, ενόσω βρίσκονται μέσα στα πλαίσια της νομιμότητας  και συγκρατημένες σε ασφαλή απόσταση από τις ακρότητες βίας, που μόνον κακό προκαλούν,  απαιτείται μια δύναμη υπέρβασης, η οποία μπορεί να αναδυθεί από τη σχεδόν ολοκληρωτική δημιουργική θλίψη που νιώθουμε. Αρκεί να μη την αφήσουμε αναξιοποίητη και ξεθυμάνει. Να  προβούμε σε μια Πανελλήνια εθνική εγρήγορση πεπεισμένοι πια, ότι έχουμε βρεθεί μπροστά στη σκληρή πραγματική αλήθεια. Αφορμή για την πρόταση μάς έδωσε η μαύρη σκέψη, ότι εάν δεν υπερβούμε τη σημερινή κατάσταση με ολιστική δημιουργικότητα  σε λίγα χρόνια αργότερα  θα είναι δυσχερέστερη  και, ίσως, μη αναστρέψιμη.
Μπορούμε αυτή την περίοδο, να ορθώσουμε το πνευματικό ανάστημα της Αιώνιας Ελλάδας. Μια πολιτισμική και όχι μόνον εθνική άμυνα και αντεπίθεση. Την υπεροχή μας στον ελληνικό τρόπο σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν. Να αναδείξουμε  και να αποδείξουμε εκείνο, που επιφανειακά θεωρούμε, ως αυταπόδεικτο: Ότι εμείς είμαστε οι γνήσιοι απόγονοι των Αρχαίων Ελλήνων( και φυσικά και των Μακεδόνων). Όχι απλά το λέμε, αλλά και στη πράξη να το αποδεικνύομε καθημερινά.
Εκείνους, τους εκλεκτούς Προγόνους μας, δεν αμφισβητεί κανένας στον Πλανήτη ότι υπήρξαν οι φωτοδότες της Οικουμένης, στην ανθρώπινη σκέψη και τον ανθρωπισμό. Γιατί η ανθρωποποίηση του ανθρώπου συντελέστηκε ουσιαστικά  με το έκλαμπρο μοναδικό πνεύμα του Πολιτισμού των κλασσικών  χρόνων. Εμείς είμαστε οι γνήσιοι απόγονοί τους. Όχι μόνον στα λόγια, αλλά και στην ουσία μας. Η γλώσσα μας, η Παιδεία μας, το Είναι μας , η Σκέψη μας έχουν τα στοιχεία της αδιάλειπτης συνέχειας της  καταγωγής μας, όπως αυτά μετεξελίχθηκαν  στη ροή της Ιστορίας και εμπλουτίσθηκαν ή εναρμονίσθηκαν στις εξελίξεις της ζωής της ανθρωπότητας. Να αποκτήσουμε μια ταυτότητα δική μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είμαστε ανένταχτοι στο σύγχρονο περιβάλλον. Να λέμε, έχοντας κριτική συνείδηση: όχι στην υπερβολή του πιθηκισμού και την αντιγραφή. Πάντα υπάρχει μια διακριτή και ευανάγνωστη προσωπικότητα κάθε λαού. Εμείς έχουμε τη δική μας.
Δεν αρκεί όμως αυτό. Απαιτείται να δημιουργήσουμε μια σύγχρονη Πατρίδα εφάμιλλη των προηγμένων Εθνών της Γης. Να έχει αυτοδύναμη πρόοδο, να είναι αυτοοργανούμενη, δημιουργική , προοδευτική και η οποία να εμπνέει τους νεότερους και να δίνει αισιοδοξία αφεαυτής. Μια Πατρίδα ισότιμη σε αρμονία με ό,τι της αξίζει ιστορικά.
Αυτό είναι δικό μας άμεσο έργο. Το ότι «οι άλλοι δεν μας αφήνουν» δεν ευσταθεί, γιατί είναι δικαιολογία που μας βολεύει. Η θλίψη που νιώθουμε πρέπει να μετατραπεί σε πείσμα, σε θέληση για ενέργεια και δράση. Δράση  όλων μας ή τουλάχιστον μιας μεγάλης κρίσιμης μάζας.
 Δεν δικαιολογούνται οι νέοι μας σε αποχή, αλλά ούτε εμείς οι μεγαλύτεροι σε αδράνεια. Το τι πρέπει να κάνουμε περίπου το διαισθανόμαστε , αλλά το πιο δύσκολο είναι η βούληση για την  πραγματοποίησή του. Εάν δεν  ξεκινήσουμε  τώρα, ίσως αύριο να είναι αργά. Η θλίψη για τις αστοχίες που νιώθουμε τα τελευταία  χρόνια , που είναι επανωτές και οδυνηρές μάς έχουν φέρει πιο κοντά στη σκληρή αλήθεια. Αποκτήσαμε άραγε  τη σωστή γνώση; Ένα είδος σοφίας  για ενέργειες και πράξεις και μια τεράστια  δύναμη της βούλησης  πρέπει να αναδυθεί λόγω της ευεργετικής θλίψης που νιώθουμε αυτή τη στιγμή.
 Ευτυχώς, και γι’ αυτό είμαστε αισιόδοξοι, υπάρχουν αφενός οι νέοι μας ,που είναι πλημμυρισμένοι με αγνό συναίσθημα. Νέοι που λαχταρούν την οικογένειά τους, αλλά εργάζονται  αναρίθμητες  ώρες επάνω στη δουλειά τους  για να χτίσουν σωστά και οικονομικά ένα  σπίτι, να παρουσιάσουν ένα ποιοτικό πρόγραμμα ανάπτυξης ή πολιτιστικής-ενημερωτικής πρωτοβουλίας, ή να φέρουν  νέες ιδέες για ανάπτυξη καλλιεργειών ή να  παρουσιάσουν πρωτότυπες ιδέες σε νέους τομείς. Αυτοί οι νέοι είναι οι ευέλπιδες  του Έθνους μας. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και όσα λαμπρά παιδιά μας απόκτησαν τη σωστή εμπειρία προόδου στο Εξωτερικό. Ακόμη θα λέγαμε και τα Ελληνόπουλα της απανταχού Ομογένειάς μας. Όλοι μαζί!
Αφετέρου διαθέσιμοι πάντα είναι και  οι παλαιότεροι, οι οποίοι παρά τις δεκάδες χρόνια στη πλάτη τους, με νοοτροπία νέου, νιώθοντας  το βάρος της ευθύνης από τη σοφία  της ζωής μάς προβοδίζουν με  το μεγαλειώδες παράδειγμά τους και  μάς δίνουν αισιοδοξία ζώντας  με ψυχραιμία και νηφαλιότητα μέσα σε ένα περιβάλλον που μόνον χαρά δεν αναδίδει. Αυτό έχει και ιδιαίτερη αξία. Και εάν οι αριθμοί είναι αρνητικοί,  η ποιοτική υπεροχή  ασφαλώς θα αποδώσει θετικό αποτέλεσμα.
 
 Επίλογος
Παρά το ότι το μεγαλύτερο κακό προκαλείται από τη μονομερή ικανοποίηση των συμφερόντων  ατόμων  ή οργανωμένων υποσυνόλων. Παρά τις ανυπέρβλητες  δυσκολίες   στην αλλαγή της νοοτροπίας της  άνετης ζωής με ελάχιστη προσπάθεια και παρά τον προσανατολισμό στην εξειδικευμένη εκπαίδευση, που αποσκοπεί στην απόκτηση προσόντων, με τα  οποία οι νέοι θα αντιπαλέψουν με τον διπλανό τους, οφείλουμε να αναζητήσουμε και πάλι  τον άνθρωπο μέσω της Ολιστικής Παιδείας, που έχει σκοπό αυτό τούτο το είναι του ανθρώπου. Άλλως οι άνθρωποι θα πνίγονται μέσα στη κατάθλιψη εν ονόματι μια δήθεν προόδου, γιατί θα ζουν σε αυταπάτη λόγω εγωισμού, που είναι η πηγή της αδικίας.
Ας μη ξεχνάμε ότι όσο πιο βαθιά είναι η θλίψη που νιώθουμε , τόσο πιο μεγάλη είναι η δύναμη προς απόδοση, ακριβώς, όπως σε ένα ελατήριο, όσο περισσότερο συμπιέζεται τόσο μεγαλύτερη δύναμη εκτόξευσης αναπτύσσεται, αρκεί να μη ξεπεράσει τα όριο θραύσης. Ας ανυψώσουμε και ας προβάλλουμε προς όλες τις κατευθύνσεις έναν πολιτισμικό παλμό και φρόνημα. Ας απλώσουμε χέρι συνεργασίας στο διπλανό μας. Ας φτιάξουμε όλοι μαζί  τη σύγχρονη Πατρίδα μας, πρωτοπόρο  Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας.
Στο πλαίσιο των σκοπών μας θα εγκαινιάσουμε άμεσα  ένα διευρυμένο δημιουργικό διάλογο  με τους νέους μας,  χρησιμοποιώντας  κάθε πρόσφορο μέσο,  στη μορφή που η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ έχει ήδη εγκαινιάσει.
  Ευελπιστούμε στην ευρεία συμμετοχή νέων και παλαιών, ώστε   πέρα από την ωφέλεια  όσων λαμβάνουν μέρος, μεθοδευμένα, με πραότητα και με επιμέλεια να εξαχθούν νέες ιδέες και προτάσεις χρήσιμες στους εκάστοτε αρμοδίους για τη λήψη αποφάσεων.
                                                                 Δημήτρης Κ. Μπάκας
                                                                       Ιούνιος 2018

Δημήτρης Μπάκας: Η ΑΓΑΠΗ ΩΣ ΑΡΕΤΗ (ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

on Sunday, 17 June 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Σύνδεση με το πρώτο μέρος

Για πολλούς αιώνες οι άνθρωποι είχαν πιστέψει πως η αγάπη είναι «δώρο του Θεού», με το οποίο όταν το καλλιεργούν μέσα τους ξεπερνάνε τα βάσανά τους. Αφού απογοητεύθηκαν, σε σημαντικό βαθμό , πίστεψαν  στη δύναμη της λογικής. Και εκείνη, ως γυμνή λογική, τους απογοήτευσε σύντομα και στράφηκαν στην  ατομική  απόκτηση ισχύος (υλικής ή γνώσεων) και πλούτου για την ασφάλειά τους. Δυστυχώς και πάλι αναπτύχθηκε κλίμα ακραίας αντιπαλότητας, που προκάλεσε μίση και έχθρες, ενώ οι δυνάμεις που ενώνουν τους ανθρώπους ουσιαστικά εξέλιπαν.


Αποδείχθηκε πλέον έμπρακτα ότι οι επιτηδειότητες, που αποκτά ο άνθρωπος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οιονδήποτε άλλο σκοπό πλην δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ευτυχία και ολβιότητα. Διαπιστώθηκε ότι τη σκέψη και την πράξη του ανθρώπου ποδηγετεί ένα βασικό συναίσθημα. Ο εγωισμός που δημιουργεί σχεδόν όλα τα κίνητρα για το σκέπτεσθαι και συναισθάνεσθαι και πράττειν του κάθε ατόμου με συνέπεια  να παράγονται τα πάντα πλην, του πιο στέρεου δεσμού των ανθρώπων, της μεταξύ των αγάπης

Εισαγωγή

« Το εγώ είναι από τη φύση του άδικο»,  γράφει ο Πασκάλ,  «αφού γίνεται το κέντρο των πάντων και ενοχλητικό για τους άλλους, αφού θέλει να το εξυπηρετήσουν, αφού κάθε εγώ είναι εχθρός και θα ήθελε να είναι τύραννος όλων των άλλων». Η δικαιοσύνη είναι το αντίθετο αυτής της τυραννίας του εγωκεντρισμού. Αλλά το πραγματικό αντιστήριγμα είναι  ο  αληθινός αλτρουισμός, η αγάπη. Η αγάπη, όμως, είναι πολύ απαιτητική. Ζητάει πάρα πολλά από εμάς. Το να αγαπάμε είναι υπερβολικά  δύσκολο και ειδικά όταν πρόκειται για τον πλησίον μας. Ακόμη και τους δικούς μας δεν μπορούμε να αγαπήσουμε καλά - καλά.

Το να μπορούμε να αγαπάμε συνιστά μια αρετή, δηλαδή μια επίκτητη δύναμη για ενέργεια  και πράξη του αγαθού με απώτερο σκοπό την ανθρωπιά.  Η αγάπη ανήκει στις «επαινετές έξεις», όπως θα έλεγε ο Αριστοτέλης. Στην ουσία της δεν είναι μια απλή αρετή αλλά μια ολιστική αρετή, που αναδύεται από την αρμονική καλλιέργεια και σύνθεση όλων των ανθρώπινων αρετών. Είναι ολόκληρο το «αλφαβητάρι» των αρετών. Μια τελικότητα, χωρίς άλλο σκοπό. Η αγάπη είναι η πρώτη, όχι βέβαια με απόλυτο τρόπο( ο Θεός είναι σε απόλυτο βαθμό πρώτος), αλλά σε σχέση με την ηθική , με το καθήκον και το νόμο.

Αλλά τι είναι η αγάπη; Φυσικά δεν είναι άγνωστη. Έχουν ειπωθεί και έχουν γραφεί άπειρα θαυμαστά για την αγάπη, αλλά αλληλοσυμπληρούμενα  και αλληλοσυγκρουόμενα, έτσι είναι αδύνατο να κατανοηθούν και να εκφραστούν με οποιαδήποτε πέννα. Μια αδρή προσέγγιση με πολλές τις παγίδες ερμηνείας και συσχετισμών μπορεί να γίνει μόνον. Είναι, όμως, ανάγκη να το επιχειρήσουμε. Πως θα πιστέψουμε στην αξία της αγάπης, εάν δεν μάθουμε  τι είναι η αγάπη; Αλλά και πως θα τη μάθουμε εάν δεν πιστεύουμε σε αυτή;

Η θαυμάσια ελληνική γλώσσα  θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τα απολύτως  απαραίτητα, τα οποία θα μας βοηθήσουν να νιώσουμε, στα  ανθρώπινα όριά μας, το μεγαλείο αυτού του υπέροχου συναισθήματος που συνιστά το συναρπαστικότερο φαινόμενο που ανέδειξε η εξέλιξη της ζωής στο Πλανήτη μας. Την αγάπη που είναι αυτό το ίδιο το αγαθό, το κάλλος και η ύπατη αλήθεια μαζί, γι΄ αυτό ορθότατα οι θεόπνευστοι Πατέρες είπαν: « Ο Θεός Αγάπη εστί».

Τρεις έννοιες, με τις αποχρώσεις τους η κάθε μια, θα μας  βοηθήσουν στην προσπάθειά μας: Έρωτας, Φιλία, Αγάπη. [1]

Συνοπτική ανάλυση: Έρως- Φιλία – Αγάπη

Έρως: Ο Αριστοφάνης  λέει για τον έρωτα, ό,τι ακριβώς θέλουμε όλοι να πιστέψουμε. Αυτό που ονειρευόμαστε. Τον ολοκληρωμένο έρωτα που μας γεμίζει και μας ολοκληρώνει: το αίσιο πάθος.

Ο Σωκράτης μιλάει για τον έρωτα έτσι, όπως είναι. Θεωρεί τον  έρωτα ανολοκλήρωτο και  καταδικασμένο  στη στέρηση, που μας καταδικάζει  στη δυστυχία. Δηλαδή ο Αριστοφάνης δεν κατάλαβε, ότι ο έρωτας δεν είναι Θεός, ούτε θεός και είναι γιος της Πενίας και του Πόρου. Μια σπαρακτική ένδεια. Μια επιθυμία που είναι πάντα έλλειψη.

Ο Πλάτων, δια του στόματος του Αγάθωνα, θεωρεί ότι η νεότητα, η τρυφερότητα, η ομορφιά, η γλυκύτητα, η δικαιοσύνη , η εγκράτεια, το θάρρος, η δεξιοσύνη και όλες οι αρετές έχουν τον έρωτα ως προέλευση. Αυτό, όμως, συνήθως ξεχνιέται.    

 
Φιλία: Ο Αριστοτέλης  τα έχει πει, ίσως, όλα για τη φιλία: Η φιλία είναι η συνθήκη της ευτυχίας, καταφύγιο ενάντια στη δυστυχία, χρήσιμη, ευχάριστη και καλή ταυτόχρονα. Είναι «καθαυτό επιθυμητή και συνίσταται περισσότερο στο να αγαπά κανείς παρά να αγαπιέται». Είναι πιο σημαντική από τη δικαιοσύνη γιατί την εμπεριέχει. Είναι ταυτόχρονα η  υψηλότερη έκφραση και υπέρβαση της Πίστης. Οι φίλοι χαίρονται ο ένας τον άλλον και τη φιλία τους. Δεν μπορεί κάποιος να είναι φίλος με όλους ούτε να έχει πάρα πολλούς φίλους. Η υψηλότερη μορφή φιλίας δεν είναι πάθος, αλλά αρετή.  «Το αγαπάν είναι η αρετή των φίλων».  Το πρότυπο φιλίας για τον Αριστοτέλη είναι καταρχάς « οι μητέρες που χαίρονται με την αγάπη που νιώθουν για τα παιδιά τους». Ο φίλος μπορεί να ορισθεί  «αυτός που εύχεται να ζει και να υπάρχει για την αγάπη του φίλου του ή εκείνος που μοιράζεται τις χαρές και τις θλίψεις του φίλου του, όπως οι μητέρες για τα παιδιά τους. Έχουμε άδικο να πιστεύουμε πως μια θεότητα ή άψυχα όντα μπορούν να είναι αντικείμενα φιλίας. Πραγματική φιλία αναπτύσσεται όπου υπάρχει δυνατότητα ανταπόδοσης. Δεν υπάρχει φιλία  δίχως κάποιας μορφής ισότητας.  

Φιλία είναι επίσης «αγάπη(φιλία) ανάμεσα στους συζύγους, κυρίως, όταν και οι δύο εναποθέτουν τη χαρά τους  στην αρετή του άλλου». Είναι ακόμη και η πατρική, αδελφική, υιική αγάπη, αλλά και η αγάπη των εραστών που η λέξη έρως δεν μπορεί επαρκώς να εκφράσει και τέλος, η τέλεια φιλία των ενάρετων εκείνων που «εύχονται το καλό των φίλων τους επειδή τους αγαπούν». Η φιλία των κατ’ εξοχή φίλων. Η αγάπη που ανθεί ανάμεσα στους ανθρώπους εφόσον δεν περιορίζεται στην έλλειψη και το πάθος(έρωτα).

 
Αγάπη: Ο έρωτας είναι ο πρώτος ισχυρός δεσμός που οδηγεί σε υψηλότερους αναβαθμούς  σύμφωνα με τον Πλάτωνα. Ο Άγιος Βερνάρδος διακρίνει ένα  πέρασμα από τον σαρκικό έρωτα , που είναι απόλυτα εγωιστικός(εκ φιλαυτίας λέει ο Απόστολος Παύλος), γιατί η φύση του ανθρώπου είναι εύθραυστη και πολύ αδύναμη. Το πέρασμα από το σαρκικό έρωτα στον πνευματικό , από την αγάπη για τον εαυτό στην αγάπη για τον άλλον, από την αγάπη που παίρνει στην αγάπη που δίνει, από  τον πόθο στη στοργή, από τη στέρηση στη χαρά, από τη βία στην τρυφερότητα απολήγει από τον έρωτα στη φιλία. Στη δεύτερη βαθμίδα αγάπης ( να αγαπάμε τον Θεό για χάρη μας) συνεχίζει ο Άγιος Βερνάρδος, μετά στην Τρίτη βαθμίδα (να αγαπάμε τον Θεό για χάρη του ίδιου του Θεού) και τέλος στην τέταρτη (να αγαπάμε τον εαυτό μας για χάρη του Θεού).

 Τούτη η πορεία ξεφεύγει από τις δυνατότητες των πολλών ανθρώπων. Μας λέει όμως κάτι βασικό: ότι το σώμα είναι υποχρεωτικά το σημείο αφετηρίας από όπου το πνεύμα ανυψώνεται.

 
Σχολιασμός

Ο έρωτας είναι σαν μια επιθυμία που, από τη φύση του στερείται πάντα αυτό που επιθυμεί και εξακολουθεί να στερείται ακόμη και αφού έχει κατακτήσει το στόχο του. Αυτό , ίσως , συνιστά το ιδανικό μέτρο του. Ένα αλλόκοτο μίγμα χαράς και πόνου. Μια γόνιμη οδύνη. Δεν υπάρχει  απόλυτα ευτυχισμένος έρωτας και αυτή η έλλειψη ευτυχίας είναι ο ίδιος ο έρωτας. Η ολοκλήρωσή του είναι ίσως απαγορευμένη. Πώς θα μπορούσε να κατέχει αφού είναι έλλειψη; «Με τη γέννηση εντός του ωραίου, απαντά  ο Πλάτωνας, και τη σωματική και ψυχική τεκνογονία ή δημιουργία, με την οικογένεια ή την τέχνη». Έρωτας είναι η υπέρμετρη αγάπη σ’ ένα πρόσωπο, σε μια κατάσταση, σε μια ιδεολογία και η απόρριψη όλων των άλλων. Είναι το πιο έντονο συναίσθημα, το πάθος!

 Στην αρχαία ελληνική γλώσσα το «φιλείν» σημαίνει αγαπώ όποιο και εάν είναι το αντικείμενο αυτής της αγάπης και η «φιλία» αναφέρεται κυρίως σε διαπροσωπικές σχέσεις ( ποια θαυμάσια προσέγγιση αποχρώσεων νοημάτων!). Με τη φιλία μπαίνουμε στο χώρο της αγάπης. Ένας φίλος που δεν αγαπάμε θα έπαυε να είναι φίλος. Μια αγάπη που δεν έχει να κάνει με την έλλειψη και που δεν είναι έρωτας. Ο Σπινόζα μας διαβεβαιώνει ότι η αγάπη είναι επιθυμία, όμως δεν είναι έλλειψη, όταν είναι στο  χρυσό μέτρο της. Είναι ενέργεια, δύναμη, όρεξη. Αν η πείνα είναι έλλειψη τροφής και επομένως οδυνηρή, η όρεξη είναι διάθεση για φαγητό. Η επιθυμία  είναι χαρά. Αμοιβαία στοργή και αγάπη. Χαρά να αγαπάς και να αγαπιέσαι. Κοινή ζωή. Κοινή ευθύνη. Αμοιβαία απόλαυση και εμπιστοσύνη . Μία ενεργός αγάπη. Τέλος, «φιλία είναι μια ψυχή εν δυσί σώμασι ενοικουμένη».

  Υπάρχει πάντα ένα κρίσιμο σημείο, από το οποίο αναδύεται η ειδοποιός διαφορά του ανθρώπου. Η ανθρωπιά μας. Να αγαπάμε  όχι για λόγους καθαρής ανταποδοτικότητας, ισότητας και ανταμοιβής αλλά αγάπη και μόνον για την αγάπη. Η αγάπη που αναδύεται ακριβώς τη στιγμή που το νεογέννητο επιζητά τη θηλή της μητέρας του. Ποια απληστία έχει το μικρό! Ποια  γενναιοδωρία η μητέρα! Το μικρό δεν νιώθει τίποτε άλλο από την επιθυμία, από την ενόρμηση και από το ζωώδες. Στη μητέρα δεν υπάρχει ούτε  ίχνος από αυτά. Κυριαρχεί η αγάπη, η θηλύτητα, η τρυφερότητα, η ευστοργία. Κάτι που παρατηρείται σχεδόν σε όλα τα θηλαστικά, αλλά στον άνθρωπο κορυφώνεται στον ύμνο της συνειδητής  γέννησης νέου ανθρώπου με το  να αγαπά χωρίς όρους, όπως η Μητέρα. Αυτή τη στιγμή της αγάπης ξαναγεννιέται  και το ανθρώπινο πνεύμα. Εδώ, στον ύπατο  ανθρώπινο αναβαθμό αγάπης, τη στιγμή της συμμετοχής του ανθρώπου στη ζωική ενέργεια που ταυτίζεται με την αγάπη, τη χαρά και την ολβιότητα , ίσως, έχουμε και την εμφάνιση το Θεού! Ο Κόσμος δεν μπορεί να εξηγηθεί με τη θεϊκή φιλία( ο Αριστοτέλης αναρωτήθηκε: ποιος τολμά να θεωρήσει τον εαυτό του φίλο με το Θεό;)

 

Η Σιμόν Βέιλ παρατηρεί εύστοχα: « Ο Θεός δημιούργησε από αγάπη, για την αγάπη. Ο Θεός δεν δημιούργησε τίποτε άλλο από την ίδια την αγάπη και τους τρόπους της αγάπης. Τούτη η αγάπη δεν είναι ένα πλεόνασμα ύπαρξης, χαράς ή δύναμης. Είναι το εντελώς αντίθετο: έκπτωση, αδυναμία, απάρνηση». Η δημιουργία από τη μεριά του Θεού είναι πράξη όχι διάχυσης αλλά απόσυρσης.  Δέχθηκε μια έκπτωση , ένα άδειασμα σε από ένα κομμάτι ύπαρξης της θεϊκότητάς  του. «Ο Θεός επέτρεψε να υπάρξουν πράγματα άλλα από Εκείνον, απείρως μικρότερης αξίας από Εκείνον. Ο Χριστός ζήτησε να απαρνηθούμε τους εαυτούς μας….»  Ο Θεός εκχωρεί μέρος διαφορετικά δεν θα υπήρχε ο κόσμος. Ο Θεός υποχωρεί ή καλύτερα συν-χωρεί(συγχωρεί).  Οι γονείς επίσης.  Γι’ αυτό η καθαρή αγάπη είναι υποχώρηση και συγχώρηση. Με την αγάπη αφήνουμε περισσότερο ελεύθερο χώρο. Αυτό συνιστά  καθαρή γενναιοδωρία. Η αγάπη είναι το αντίθετο της δύναμης. Αλλά πιο δυνατή από τη δύναμη. Αυτό είναι το πνεύμα του Χριστού, αυτό είναι το πνεύμα του Γολγοθά.

«Η αγάπη του Θεού είναι απόλυτα αυθόρμητη. Δεν αναζητεί στον άνθρωπο ένα κίνητρο. Το να πούμε ότι ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο δεν σημαίνει ότι εκφέρουμε μια κρίση για τον άνθρωπο, αλλά για τον Θεό. Δεν είναι ο άνθρωπος αγαπητός.  Ο Θεός είναι αγάπη. Η αγάπη του Θεού είναι ανεξάρτητη από την αξία του αντικειμένου της. Η θεϊκή αγάπη μια δημιουργός αρχή αξίας» γράφει ο Νίγκρεν..

 

Η Χριστιανική αγάπη είναι η αυθόρμητη και χαρισμένη δίχως κίνητρο, δίχως όφελος, ακόμη και δίχως λόγο. Αυτό τη διαφοροποιεί σαφώς από τον έρωτα, που είναι πάντα άπληστος, εγωιστικός, με κίνητρο αυτό που πάντα του λείπει, που πάντα καταξιώνεται από τον άλλον. Την διαφοροποιεί  και από τη φιλία, η οποία δεν είναι ποτέ ανιδιοτελής, καθόσον το συμφέρον των φίλων είναι και δικό μου συμφέρον.

 Ιεροί Πατέρες της Εκκλησίας, περισσότερο ρεαλιστές και ανθρώπινοι μπόρεσαν να δείξουν πώς περνάμε από την αγάπη για τον εαυτό στην αγάπη για τον άλλο και στη συνέχεια στην ιδιοτελή αγάπη για τον άλλον στην ανιδιοτελή, από τη φιληδονία στη φιλοστοργία και μετά στην ευσπλαχνία, στην ελεήμονα αγάπη. Με άλλα λόγια από τον έρωτα στη φιλία και αργότερα, ενίοτε τουλάχιστον εν μέρει ως προοπτική, από τη φιλία στην αγάπη.

 Συμπεράσματα

«Η ελεήμων αγάπη είναι μια φιλόστοργη αγάπη(φιλία) που απλώνεται πέρα από την απλή φιλία, που ξεπερνά τα όρια της. Η φιλία που νιώθουμε για ένα φίλο είναι τόσο έντονη ώστε εξαιτίας του να αγαπάμε και όσους συνδέονται μαζί του ακόμη και αν μας προσβάλλουν ή μας μισούν. Με αυτό τον τρόπο η ελεήμων φιλία μας , χάριν του Θεού, γιατί τον Θεό έχει αναφορά η ελεήμων φιλία μας, σε Αυτόν κυρίως απευθύνεται».(Θωμάς Ακινάτης).

 

Για όσους δεν πιστεύουν στο Θεό! Ίσως μια κάποια ιδέα ανθρωπιάς, που όλοι συμμερίζονται: είναι αυτό που οι Αρχαίοι Έλληνες ονόμασαν φιλανθρωπία, την οποία όρισαν ως «μια φυσική κλίση αγάπης προς τους ανθρώπους. Έναν κοινό τρόπο ύπαρξης που οδηγεί στην αγαθοεργία και στην ευμένεια απέναντί τους. Μιλάμε για μια διευρυμένη φιλία που συναντάμε στον Επίκουρο εμπλουτισμένη με πολλά στοιχεία, καθόσον είναι ανοιχτή σε όλη την ανθρωπότητα. «Αγκαλιάζει όλη την οικουμένη»(Επίκουρος). Φως ιλαρό, γλυκό φως, που φωτίζει κάθε άνθρωπο, γνωστό , άγνωστο, κοντινό ή μακρινό, εν ονόματι μιας ανθρωπότητας, μιας κοινής ζωής, μιας κοινής  ανημποριάς. Πώς να μην αγαπάμε , έστω και λίγο, εκείνον που μας μοιάζει, που ζει όπως και εμείς, που υποφέρει όπως και εμείς, που θα πεθάνει όπως και εμείς; Όλοι μπροστά στη ζωή είμαστε αδέλφια, ακόμη και εάν έχουμε αντιθέσεις, ακόμη και εάν είμαστε εχθροί. Όλοι αδέλφια  μπροστά στον θάνατο, Μια αγάπη ως εάν αδελφοσύνη των θνητών.

Το «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτό» είναι ανθρωπίνως δυνατό; Μάλλον όχι. Αλλά παραμένει ως οδοδείκτης. Μας δείχνει ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το δρόμο της αγάπης. Φαίνεται αυτό σαν να σκοτώνουμε τον εαυτό μας! Και όντως, έτσι είναι. Τον στριμώχνουμε σε τέτοιο σημείο σαν να λέμε «ότι πρέπει να πεθάνει, όπως ένας σπόρος,  για να απελευθερώσει την ενέργεια που εμπεριέχει», όπως διατύπωσε η Βέιλ. Όντως, μόνον έτσι μπορούμε να αγκαλιάσουμε την  πραγματική  σχέση των πραγμάτων.

 

Θαρρούμε ότι η ελεήμων αγάπη είναι αρετή. Ακόμη και η φιλία είναι αρετή. Γιατί απαιτείται να αποκτήσουμε με τη θέλησή μας εσωτερική δύναμη, ώστε να τιθασεύσουμε τα κεντρομόλα, προς εαυτόν, ένστικτα. Η τριχοτόμηση (έρως-φιλία- αγάπη) είναι μάλλον σχηματική και όχι απόλυτη. Τα όρια  δεν είναι , τουλάχιστο ανθρωπίνως, απαράβατα. Υπάρχει για την ανθρωπινότητα μια συνέχεια που μπορεί οδηγήσει ομαλά συνεχώς πλησιέστερα στον στενότερο πνευματικό δεσμό των ανθρώπων, αλλά δεν πρέπει να αγνοείται ότι η ύπαρξή μας έχει αφετηρία τουλάχιστον την σωματική μας οντότητα με όλες τις απαιτήσεις για ζωή όσο ταπεινές και εάν είναι αποτελούν στοιχεία επιβίωσης. Το πνεύμα δεν έχει τρόπο να εκφραστεί έξω από το σώμα.

Η αγάπη στην ύπατη , χωρίς όρους μορφή της, υπερκαλύπτει όλες τις αρετές, γιατί στην ουσία τις προϋποθέτει, αλλά δεν πραγματώνεται σχεδόν ποτέ και αυτός είναι ο λόγος που είναι οι αρετές απαραίτητες. Φυσικά δεν θα υπήρχε λόγος να μιλήσουμε για ηθική, δικαιοσύνη , γενναιοδωρία, σωφροσύνη, σύνεση, θάρρος , γλυκύτητα, εγκράτεια, συμπόνια, ταπεινότητα, ανοχή, καλή πίστη όταν υπήρχε η ελεήμων,  χωρίς όρους  αγάπη.

 Ο Πλάτωνας το είχε δει νωρίτερα ότι υπάρχει ένας ορίζοντας πέρα από τον έρωτα και τη φιλία. Μια  περιοχή  του πνεύματος, όπου τίποτε πια δεν λείπει και όπου τα πάντα αναδύουν ολβιότητα και χαρά . Αυτό ονόμασε Αγαθό και αργότερα το ονόμασαν Θεό, που δεν είναι τίποτε άλλο, ίσως, από την Αγάπη στο μέτρο το ανθρώπινο, που βιώνουμε ή νιώθουμε τουλάχιστο στην απουσία της την αξία της και την αναγκαιότητα επιδίωξης.

 Επίλογος

Η μεταρσιωμένη σε αρετή αγάπη πρέπει να καλλιεργηθεί σε όλα τα πεδία της Παιδείας, γιατί συνιστά το ουσιαστικότερο αντιστήριγμα του εγωτισμού. Το αγαπάν είναι η υπέρτατη αξία της ζωής. Είναι και η υπέρτατη αρετή ή μάλλον το αλφαβητάρι όλων των αρετών. Μια ανάδυση από την αρμονική σύνθεσή τους. Ό,τι είναι το οξυγόνο για την υγεία του ανθρώπου είναι η αγάπη για την ψυχική του υγεία.

Για την αγάπη του ελέους δεν μπορεί να γράψει κανείς κάτι παραπάνω από τον ύμνο στην αγάπη του  Αποστόλου Παύλου( Προς Κορινθίους Α΄ Επιστολή)[2]

 Για την ανθρώπινη αγάπη ,ίσως, η καλύτερη διατύπωση είναι εκείνη του Σοφοκλή που έβαλε στα χείλη της Αντιγόνης: «Ού τοι συνέχθειν,  αλλά συμφιλείν  έφυν». Δεν γεννήθηκα για να μισώ αλλά για να αγαπώ. Πιο μεγαλείο για τις ανθρώπινες σχέσεις: να πιστεύουμε ότι πρέπει να προηγείται πάντα στις επιλογές μας η αγάπη και να μην υπερτερεί το μίσος. Το να αγαπάμε σημαίνει ότι αναζητούμε τη δύναμη έξω από τον εαυτό μας. Ενώ το μίσος ξεχειλίζει από μέσα μας.

 Για να προσεγγίσει, όμως, με κάποια σχετική επιτυχία  ο άνθρωπος τις τρείς θεολογικές αρετές(πίστη, ελπίδα και αγάπη) είναι υποχρεωμένος να διανύσει μια πορεία επίμοχθης αριστοποίησης με την διαρκή καλλιέργεια ουσιαστικά ενός ολογράμματος αρετών, με βάση το «μέτρον άριστον»( όλες οι αρετές αναδύονται στο άριστο μέτρο).

 Με απώτερο στόχο  το «γεννήθηκα για να αγαπώ και όχι για να μισώ»  και με πλέον γόνιμο ορίζοντα θεώρησης την Πατρίδα, ως ισότιμο Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας, απαιτείται η καλλιέργεια, παράλληλα με την εξειδικευμένη εκπαίδευση της  ολιστικής παιδείας, που αποβλέπει την καλλιέργεια των θεμελιωδών αρετών του σκέπτεσθαι( φρόνηση, γνώση,  αλήθεια) , του συναισθάνεσθαι ( θάρρος, κάλλος, γλυκύτητα, πραότητα) και του πράττειν το αγαθό( γενικό καλό, ηθική, δικαιοσύνη).

Τότε αναδύεται η πιο ασφαλής Πίστη που είναι αναγκαία  για κάθε καταβολή προσπάθειας. Και τότε αναδύονται η Ελπίδα και  τελικά η Αγάπη, όπου εξισορροπούνται πληρούμενες όλες οι αρετές.

Δρόμος δύσβατος γι’ αυτό τον αποφεύγουμε  και ως ανθρωπότητα  οδηγηθήκαμε στη δυστυχία, απόγνωση και απελπισία. Η «ανάγκη κρατεί πάντων»  και πρέπει να αναζητήσουμε την πορεία προς την αγάπη. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Τα πάντα δοκιμάσθηκαν και «πτώχευσαν». 

                                                                   Δημήτρης Κ. Μπάκας             Ιούνιος 2018

[1] Θα προτιμούσαμε για καλύτερη κατανόηση, αντί του αφηρημένου ουσιαστικού τον τύπο του  απαρέμφατου, που αποδίδει  καλύτερα την προσωποπαγή ενεργητική σχέση: Εράν –Φιλείν και Αγαπάν.

[2] Ελληνιστική κοινή: Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί. Και εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου, και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυθήσομαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι. Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία, πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

Είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνώσις καταργηθήσεται. Εκ μέρους δε γινώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν όταν δε έλθη το τέλειον, τότε το εκ μέρους καταργηθήσεται. Ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος έλάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Βλέπομεν γαρ άρτι δι' εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον άρτι γινώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. Νυνί δε μένει πίστις, έλπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα μείζων δε τούτων η αγάπη.
Νεοελληνική: Αν ξέρω να μιλώ όλες τις γλώσσες των ανθρώπων και των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, τότε έγινα σαν ένας άψυχος χαλκός που βουίζει ή σαν κύμβαλο που ξεκουφαίνει με τους κρότους του. Και αν έχω το χάρισμα να προφητεύω και γνωρίζω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και αν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ με τη δύναμη της ακόμη και τα βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, τότε δεν είμαι τίποτε απολύτως. Και αν πουλήσω όλη την περιουσία μου για να χορτάσω με ψωμί όλους τους φτωχούς, και αv παραδώσω το σώμα μου για να καεί, αλλά αγάπη δεν έχω, τότε σε τίποτε δεν ωφελούμαι.

Η αγάπη είναι μακρόθυμη, είναι ευεργετική και ωφέλιμη, η αγάπη δε ζηλεύει, η αγάπη δεν ξιπάζεται (= δεν καυχιέται), δεν είναι περήφανη, δεν κάνει ασχήμιες, δε ζητεί το συμφέρον της, δεν ερεθίζεται, δε σκέφτεται το κακό για τους άλλους, δε χαίρει, όταν βλέπει την αδικία, αλλά συγχαίρει, όταν επικρατεί η αλήθεια. Όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Η αγάπη ποτέ δεν ξεπέφτει.

Αν υπάρχουν ακόμα προφητείες, θα έλθει μέρα που και αυτές θα καταργηθούν αν υπάρχουν χαρίσματα γλωσσών και αυτά θα σταματήσουν αν υπάρχει γνώση και αυτή θα καταργηθεί. Γιατί τώρα έχουμε μερική και όχι τέλεια γνώση και προφητεία• όταν όμως έλθει το τέλειο, τότε το μερικό θα καταργηθεί. Όταν ήμουν νήπιο, μιλούσα ως νήπιο, σκεφτόμουν ως νήπιο, έκρινα ως νήπιο. Όταν έγινα άνδρας, κατάργησα τη συμπεριφορά του νηπίου. Τώρα βλέπουμε σαν σε καθρέπτη και μάλιστα θαμπά, τότε όμως θα βλέπουμε το ένα πρόσωπο το άλλο πρόσωπο. Τώρα γνωρίζω μόνο ένα μέρος από την αλήθεια, αλλά τότε θα έχω πλήρη γνώση, όπως ακριβώς γνωρίζει και εμένα ο Θεός. Ώστε τώρα μας απομένουν τρία πράγματα: η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη. Πιο μεγάλη όμως από αυτά είναι η αγάπη.

Γρηγόρης Νούσιας: Αντί Κεράσματος . . . Φ ο ύ ξ ι ε ς σ ε δ ί σ κ ο υ ς !

on Thursday, 25 January 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

«Τὸ δὲ την Πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν αύτῇ. Κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀγωνισθῶμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν».
Το να σου παραδώσω την Πόλη, ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κανενός άλλου από τους κατοίκους της. Γιατί όλοι με μια ψυχή προτιμούμε να πεθάνομε με τη θέλησή μας και δεν λυπόμαστε για τη ζωή μας.


Μήπως, η απάντηση αυτή του Κων. Παλαιολόγου, 27 Μαΐου 1453, προς τον Πορθητή Μωάμεθ, ταιριάζει σήμερα και για την περίπτωση του ‘‘ονόματος Μακεδονία’’; Υπερβολή; Μου λέτε, πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού! Όμως, αυτό το ergaomnes, δεν καταλαβαίνω πως μπορεί να επιβληθεί, να γίνει εφικτό, προς τα έσω, στο κράτος της γείτονος! Σφετερισμός της ιστορικής μας κληρονομιάς, λοιπόν; Ποιός τον αποδέχεται; Υπάρχουν φύλακες; Έχουν γνώση; Εκάς, οι βέβηλοι!
Θα σπεύσω να παραδεχτώ, ότι τα εθνικά θέματα αποτελούν πολύ σοβαρή υπόθεση για να τύχουν σαλονάτης και αφοριστικής επεξεργασίας! Επομένως . . .
Μέρα που είναι,«Λάμπει άστρων μάλλον ευσεβής βίος», θα πει ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, γνωστός ως Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ου την μνήμην σήμερον τιμούμε.
Από θεού, λοιπόν, άρξασθαι! «Θα μπορούσε να είχε πλαστεί καλλίτερα το Σύμπαν»; Άκου ερώτηση! Όσοι απαντούν ‘‘ναι’’ κατηγορούνται για ασέβεια, αφού υπαινίσσονται ότι ο Θεός δεν επιμελήθηκε αρκετά καλά το έργο του. Όσοι απαντούν ‘‘όχι’’ και πάλι κατηγορούνται για ασέβεια, αφού υπονοούν ότι ο Ύψιστος θα ήταν ανίκανος να το πλάσσει καλλίτερα! Το μυστήριο, βέβαια, βρίσκεται στην άκρη της σιωπής! Και η πίστη, παρούσα!
Η οποία πίστη, για κάποιους, ίσως, είναι μόνον τρόμος για την ημέρα της Κρίσεως. Και οι μετάνοιες βαθιές! Πώς προσεύχομαι; Κοιτάζω το θαύμα της δημιουργίας, θα εξομολογηθεί κάποιος. Θιαμαίνομαι (το άκουγα από τη μάνα μου) τον άνθρωπο, ένα τριαντάφυλλο, μια ελιά που αναπτύσσεται, την ομορφιά της πλάσης, μετράω τ’ άστρα, χάνομαι στην απεραντοσύνη, αλλά και στην κατανυκτική ατμόσφαιρα της εκκλησίας. Και λίγο πιο κει, η απαιτητική καθημερινότητα!
Ναί, ο νέος παππάς του χωριού μας, ο πατήρ Βασίλειος, εξαιρετικός. Έφερε αλλαγή. ‘‘Άλλοι παπάδες ήρθανε, άλλα βαγγέλια φέραν’’! Νέος, Ανθυπαστυνόμος, με πολυμελή και πειθαρχημένη οικογένεια, απλός, λιτός, επικοινωνιακός. Και διαβασμένος ελαιοπαραγωγός. Μας κέρδισε. Μεστό το εκκλησίασμα. Την ευλογία του να έχομε! Άξιος!
Άξιος προσοχής είναι και ο πιο πανάρχαιος νόμος για την ανθρώπινη ζωή. Ναι, είναι αυτός που πήρε τον άνθρωπο από τις σπηλιές για να τον οδηγήσει, μέσα από αγώνες και θυσίες, σε μια ιδανική πολιτεία ουσιαστικής δικαιοσύνης, παιδείας και ελευθερίας. Χμ! Θα φθάσομε ποτέ, άραγε; Ή μήπως, ες αεί άχθος, θυσία και πόνος, μέσα σε πλανερές ανταύγειες ευδαιμονίας; Μας το λέει από τον δέκατο πέμπτο αιώνα ο Μοντέν, ‘‘Πρέπει να μάθομε να υποφέρομε εκείνο που δεν μπορούμε να αποφύγομε’’. Τόσο απλά!
Ερώτηση θέτει και ο μακρινός στοχαστής. Ο άνθρωπος, λέει, που δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τις αισθήσεις του, είναι δυνατόν να νομίζει ότι δεν υπάρχει; Όχι! Είναι βέβαιος ότι υπάρχει, εξαιτίας της αυτοσυνειδησίας του. Είναι το περίφημο «παράδειγμα του ιπτάμενου ανθρώπου». Έρχεται από τα βάθη της Ανατολής. Το θέμα είναι, με τις αισθήσεις παρούσες, η αυτοσυνειδησία μας τι βαθμό παίρνει; Μπορούμε πάντοτε να λέμε με ασφάλεια, ‘‘από δω ο άνθρωπος και από κει το κτήνος’’;
Πάντως, για το αναίτιο και πρωταρχικό όν, δεν τίθεται θέμα αυτοσυνειδησίας. Εκεί η ύπαρξη και η ουσία είναι ένα και το αυτό. Αρχή της αναγκαιότητας, το είπανε. Για τα άλλα όντα έχομε το πλατωνικό συμβεβηκός. Είμαι άνθρωπος από τη φύση μου και έλληνας κατά ιστορικό συμβεβηκός (τυχαίο, απρόβλεπτο γεγονός). Και η επιλογή της θρησκείας, παράγων τύχης είναι. Ο Σκοπιανός, κατά ποιό ιστορικό συμβεβηκός είναι Μακεδόνας; ‘‘Και τούτο φιλοσοφείν εστί’’, κατά Διογένη. Ποιό, δηλαδή; ‘‘Ει και προσποιούμαι σοφίαν’’! (Μακράν ημών τέτοια παραδοχή).
Αλλά, ο μακρινός στοχαστής θα ισχυριστεί ακόμα, ότι . . . φιλόσοφος χαρακτηρίζεται κάποιος που ασχολείται με τις βέβηλες επιστήμες των Ελλήνων. Τι αχαριστία! Το όνομά μου, πάντως, δεν θα με έκανε να αλλάξω δρόμο, ο δρόμος δεν θα με έκανε να αλλάξω όνομα. Έχω ταυτότητα. Την πατρίδα μου την αγαπώ. Γη πολύκαρπη και ευλογημένη. Το μπλε και το πράσινο σε ονειρικούς συνδυασμούς. Έχει συγκεκριμένη ιστορία, την υπερασπίζομαι. Έχει συγκεκριμένα σύνορα, θυσιάζομαι γι’ αυτά. ‘‘ Έστιν μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία’’. Ναι, τις παραδόσεις μας, τον ελληνικό πολιτισμό, τις πατροπαράδοτες αρετές μας, τις μοιραζόμαστε. Και οι ξένοι, έμπλεοι δέους! Φοβάμαι, την αισθητική, το αρχαίον κάλος, δεν τα μοιραζόμαστε, πλέον. Βουλή των Ελλήνων, σου λέει. Κατάντια!‘‘ Το κάλλος παντός επιστολίου συστατικώτερον’’, κατά Αριστοτέλη. Και για το πάθος, τι;
Ναι, πρόκειται για κυριολεξία. Ο χρόνος, ο σύντομος χρόνος της ζωής, έχει δύο διαστάσεις. Το μάκρος του προσδιορίζεται από την τροχιά του ηλίου. Η πυκνότητά του από την ένταση του πάθους. Ο Ύψιστος μας το χάρισε και αυτό. Είναι, άραγε, αυτή, η ένταση του πάθους, η αφετηρία της ανθρώπινης δημιουργίας; Ναι, τα πάθη ταπεινώνουν, το πάθος εξυψώνει. Χμ! Αυτό το πάθος του Έλληνα! Αυτό το δαιμόνιο της φυλής μας! Από εδώ τα Μεσουρανήματα, από εδώ και τα Συντρίμμια!
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν, και οι στωικοί και οι επικούρειοι. Ότι δηλαδή, το πάθος για τον πολιτικό βίο (που μας διακρίνει) είναι κάτι κακό, γιατί καταστρέφει την αταραξία της ψυχής, και γι’ αυτό πρέπει να περιοριστεί σε ό,τι είναι απαραίτητο. Ό,τι είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση του καθήκοντος, λένε οι στωικοί. Ό,τι είναι απαραίτητο για να μην ταλαιπωρηθεί ο άνθρωπος και στερηθεί την ψυχική του γαλήνη, λένε οι επικούρειοι. Για την αποφυγή των παθών, λένε οι στωικοί. Για την αποφυγή των ενοχλήσεων, λένε οι επικούρειοι. Από δω η στωική αρετή και από κει η επικούρεια ηδονή. Και τα δύο οδηγούν στην ‘‘αταραξία’’ της ψυχής. ‘‘Λάθε βιώσας’’, λοιπόν. Να περνάς τη ζωή σου απαρατήρητος. Νομίζω. . . μας ταιριάζει απόλυτα!
Όμως, δημιουργικό πάθος, κατά μία έννοια, είναι και η διοίκηση, και η εξουσία. Αλλά, άλλα προσόντα χρειάζονται για να διοικήσει κάποιος, και άλλα για να φτάσει στην εξουσία. Τι προτιμάμε; Να παραδεχτούμε ότι ασκούμε διοίκηση, ή ότι κατέχομε εξουσία; Πάντως, ‘‘ο χωρίς σκέψη σεβασμός προς την εξουσία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της αλήθειας’’! Αλλά, όσο περισσότερο επικρίνεις, τόσο λιγότερο αγαπάς. Να επαινέσεις τον εχθρό σου; Πού, τέτοια δύναμη! Χρειάζεται πολύ φώς!
Ναι, το ‘‘σκοτάδι’’ για να νικηθεί θέλει το φως του εαυτού μας. Όχι αυτό που προέρχεται από τρίτους, όσο υψηλά και αν βρίσκονται, τον ετεροφωτισμό δηλαδή. Όταν υπηρετούμε αυτή την ετεροφώτιση, μήπως υποτιμάμε τον εαυτόν μας; Μήπως θέτομε τον εαυτόν μας υπό (ναι, υπό) την ιδιότητα κάποιου ‘‘σπουδαίου’’; Θα μου πείτε, υπάρχουν και οι ιδιοτέλειες. Ανθρώπινο; Συζητήσιμο! Πάντως, ‘‘Άρχοντα αν πιάσεις φίλο, γράψου σκλάβος να ξεγνοιάσεις’’! Μοιάζει με ορισμό της ανελευθερίας!
Ο κόσμος, όμως, της άκρατης εσωτερικής ελευθερίας, είναι ο ηθικός κόσμος, κατά ένα εγκόλπιο. Το πνεύμα το υγιές, το κλασσικό, έχει μέσα του την αξίωση να κυριαρχήσει στη ζωή. Ναί; ‘‘Εσύ’’ γιατί με εμποδίζεις! Όποιος και να είσαι. ‘‘Εσύ’’ γιατί με πυροβολείς! Ξέρω ποιός είσαι. Όταν μια επανάσταση, αντί να καθιερώσει ένα καθεστώς ελευθερίας, πνευματικής και πολιτικής, καθιερώνει έναν ολοκληρωτισμό, αναντίρρητα, το άτομο συνθλίβεται. Πολλές φορές, στη μακρινή αρκτώα χώρα, διερωτήθηκα, ποιές είναι οι θετικές πλευρές του κομμουνισμού για όσους δεν τον έζησαν! Ένας ρώσος, πρώην σοβιετικός αξιωματούχος, θα μου πει, ‘‘Ο Μαρξ δεν είχε υπολογίσει την πρόοδο της τεχνολογίας και τα καταστροφικά εργαλεία της’’. Τέτοια αφοριστική και αφοπλιστική δικαίωση! Χμ! Και τόσα θύματα για την αποτυχημένη επικράτησή του; Βέβαια, να παραδεχθούμε, ότι και αυτό της Θάτσερ, ‘‘Ο Σοσιαλισμός τελειώνει όταν τελειώσουν τα χρήματα των άλλων’’, είναι μάλλον υπερβολικό. Ή όχι;
Σε όλες τις κομμουνιστικές ανταρσίες η πειθαρχία επιβάλλεται με κάθε μέσον! Τελικά, οι αυτό-πειθαρχούμενοι εξωκοινοβουλευτικοί αριστεροί γιατί δεν σέβονται την πειθαρχία της κοινωνίας, την πειθαρχία των θεσμών του κράτους και, κυρίως, την πειθαρχία της εκπαιδευτικής κοινότητος; Γιατί επιδιώκουν τη μουτζούρα και το μπάχαλο; Εικόνα ελληνικού Πανεπιστημίου, άλλη ντροπή! Είναι το ελληνικό Πανεπιστήμιο, το πρώτον κινούν αίτιο για τη σημερινή κατάντια μας; Παιδεία, λοιπόν. Πολιτική και κοινωνική. Αλλά έχομε και τον Μένανδρο, ‘‘Ο μη δαρείς άνθρωπος ου παιδεύεται’’! Σύγχυση!
Σύγχυση, και για το επόμενο! Πολλοί, μη ανανήψαντες, ‘‘αγωνιστές’’ του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, έχουν δηλώσει δημοσίως, ‘‘Μας πρόδωσε, η Ηγεσία’’. Τι εννοούν; Ότι κακώς επέλεξε η Ηγεσία τους την ένοπλη σύγκρουση, για την κατάληψη της εξουσίας, ή ότι κακώς τη σταμάτησε! Στην πρώτη περίπτωση, η Ηγεσία εγκλημάτησε. Στη δεύτερη περίπτωση, οι ‘‘αγωνιστές’’ ήθελαν να συνεχιστεί το έγκλημα. Αλλοίμονο! Σε κάθε περίπτωση το έγκλημα είναι παρόν. Τα θύματα πολλά και τα συντρίμμια μύρια!
Έργο του Διαφωτισμού είναι, με ρίζες στην κλασσική αρχαιότητα. Κάθε άνθρωπος έχει το φυσικό δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία. Κάπως έτσι οδηγηθήκαμε στα σημερινά επίπεδα των δυτικών δημοκρατιών. Στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, δηλαδή, το κράτος δικαίου και τη διάκριση των εξουσιών. ‘‘Αυγή της μοντέρνας εποχής’’, χαρακτήρισαν τη Γαλλική επανάσταση. Και βέβαια υπάρχουν νεροφαγώματα, κατάχρηση εξουσίας, σφετερισμοί, υπεξαιρέσεις, Offshore εταιρείες, λαμογιές (τι λέξη και αυτή). Τα ζήσαμε! Και κυρίως μας λείπει το Αριστοτελικό ‘‘παιδεύεσθαι προς τας Πολιτείας’’. Όμως, κάνομε λάθος, αν πούμε, ότι ο φιλελευθερισμός ανοίγει ορίζοντες πνευματικούς, ορίζοντες ευδαιμονίας και ευημερίας; Όσοι προσπάθησαν να τον αντικαταστήσουν, μάλλον, απέτυχαν! Και επειδή κοινοβουλευτική δημοκρατία ίσον εκλογές . . .
Θα έχομε όλοι μας διερωτηθεί. Η αιφνίδια προσφυγή στις κάλπες, οι πρόωρες εκλογές, είναι ένδειξη ισχύος ή απόδειξη αδυναμίας; Έχομε ποτέ πεισθεί για την αναγκαιότητά τους; Κατά κανόνα, ο εθνικός λόγος, που δήθεν τις υπαγορεύει, είναι fake (έγινε όψιμα ελληνικός πολιτικός όρος!). Ακόμη και οι Εθνάρχες μας τις έχουν εκμεταλλευτεί, προσφεύγοντας σ’ αυτές. Πόσο μας κοστίζουν οι, κατά κανόνα, πρόωρες εκλογές, σε πολιτική αξιοπιστία, και άλλες παράπλευρες απώλειες; Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις, οι πρόωρες εκλογές απετέλεσαν . . . αφετηρία εθνικού δράματος!
Βέβαια, έχομε και το δαχτυλίδι της εξουσίας. «Είναι είκοσι πέντε ετών, ψηλό μέτωπο, βλέμμα γαλήνιο. Πλησιάζει το ακόμα ζεστό σώμα του δολοφονημένου ατάμπεη-πατέρα του, του βγάζει το δαχτυλίδι, το σύμβολο της ισχύος, και το γλιστράει στο δικό του δάχτυλο. Ονομάζεται Νουρεντίν. Εγκρατής και ταπεινός ηγέτης, τεράστιου κύρους, στον Ισλαμικό κόσμο». Αυτά στη μακρινή Ανατολή, τον δωδέκατο αιώνα. Επί των ημερών μας, έχομε δύο περιπτώσεις που το δαχτυλίδι της εξουσίας παραδόθηκε, οικεία βουλήσει, σε νεώτερους δελφίνους. Και στις δύο περιπτώσεις, οι παραδίδοντες, ούτω πως την εξουσία, έδειξαν ηχηρή μεταμέλεια. Και οι δύο πολιτικοί ‘‘πορφυρογέννητοι’’, οι παραλαβόντες αυτό, κατέλαβαν τον πρωθυπουργικό θώκο. Τι στοίχισε στη χώρα μας αυτή η μεταμελημένη απόφαση; Ιστορική αναγκαιότης; Ας περιμένομε την ετυμηγορία της Ιστορίας!
Η οποία Ιστορία θα μας πει, ότι πολλά που συνέβησαν στη Χώρα μας, μετά τη μεταπολίτευση (άλλος αποπροσανατολισμός!) αποτελούσαν ιστορική αναγκαιότητα. Αλλά, πιστεύω, πως εκείνα τα πολιτειακά και πολιτικά γεγονότα (διάβαζε, αθλιότητες) του 1985, με πρωταγωνιστή τον αλήστου μνήμης Κουτσόγιωργα, όπως εκλογή και εξουσίες προέδρου Δημοκρατίας, εκλογικός νόμος κ.α. (ο ίδιος παραπέμφθηκε για δωροληψία, 2,2 εκ. δρχ. αλλά δεν άντεξε την ακροαματική διαδικασία), λέμε, αν είχαν αποφευχθεί (αν . . . ) και ο ελληνικός λαός, δίκην αγέλης, δεν είχε μεθύσει από τις ‘‘ακόμα καλλίτερες ημέρες’’ με δανεικά, τα βήματα του Αντρέα θα ήσαν πολύ πιο μετρημένα. Καλλίτερα και για τον ίδιον. Με συμπάθεια το λέω. Δεν θα είχε αλλοτριωθεί σε τέτοιο βαθμό από τον Αυριανισμό της εποχής. Και βέβαια, δεν θα είχε αρχίσει ο εκτροχιασμός της Χώρας, για να ολοκληρωθεί μετά από τριάντα χρόνια, με συνεπίκουρους, βέβαια, εμάς τους ίδιους, τους ‘‘χαχόλους’’, όπως μας είχε αποκαλέσει ο Αντρέας, κάποια χρόνια πριν επανακάμψει από τις ΗΠΑ για να μας κυβερνήσει! Όχι, με τον ίδιον στον οίακα της Χώρας, (θα μου πείτε για πόσα χρόνια), πιστεύω, δεν θα είχαμε φθάσει στη χρεωκοπία. Αλλά, η Ιστορία γέμει από πολιτικές αθλιότητες Επιγόνων!
Ναι, και ο στοχαστής θα πει, ‘‘Καμία σύνεση δεν προφυλάσσει από το πεπρωμένο!’’ Και ότι, ‘‘Αν πηδήξεις σ’ ένα βαθύ πηγάδι, καμία μοίρα δεν είναι υποχρεωμένη να σε βγάλει από κει’’! Θα διερωτηθείτε, μήπως οι κάλπες το μπορούν;
Καθ’ οδόν προς τις κάλπες, λοιπόν, πότε, ως ψηφοφόροι, στην ‘‘εξίσωση της ψήφου’’ μας, συμπεριλάβαμε και την παράμετρο της δημοκρατικής απαίτησης για ομαλή εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία; Ναι, τις πρώιμες δεκαετίες δεν μας το επέτρεπε ο κομματάρχης. Στη συνέχεια τα αμετροεπή συνθήματα. Τώρα, που τα έχομε λουστεί όλα, τί; Δεν έχομε αυταπάτες! Το λάβαρο της συκοφαντίας αρχίζει και πάλι να υψώνεται. Ο αναλυτής της ελληνικής πραγματικότητας δεν αφήνει περιθώρια, ‘‘Η συκοφαντία είναι σχεδόν εφεύρημα ελληνικό’’. Τα εθνικά θέματα, σου λέει μετά, χρειάζονται πολιτική συναίνεση. Γίνεται; Ρωτήθηκε ο Διογένης, ποιό από τα θηρία δαγκώνει πιο άσχημα, ‘‘Από τα άγρια ο συκοφάντης, και από τα ήμερα ο κόλακας’’. Ναι, θύματα, και οι ισχυροί και το πλήθος!
Ποιός όμως αντικειμενικός αναλυτής, θα μας δώσει πραγματική εικόνα της εθνικής μας οικονομίας; Και ποιός Διογένης θα μας προσδιορίσει,ποιό οικονομικό μέγεθος δαγκώνει πιο άσχημα; Δυστυχώς, οι αριθμοί δεν λένε πάντοτε την αλήθεια. Όταν δε μιλάμε με στατιστικές, έ! τότε, πρόκειται για απάτη δια των αριθμών! Ομολογώ, βρίσκομαι σε σύγχυση! Είμαι μόνος, άραγε; Ναι, η ανεργία θα μειωθεί σημαντικά, αν φύγουν και οι υπόλοιποι νέοι, για άλλους προορισμούς απασχόλησης! Και η μεσαία τάξη, ο κορμός της οικονομίας, να συνθλίβεται! Καμία κουβέντα ή προσπάθεια για παραγωγή εθνικού πλούτου. Άδικο έχουν όσοι υποστηρίζουν, ότι η ‘‘φτωχοποίηση’’ της ελληνικής κοινωνίας αποτελεί πολιτική επιλογή; ‘‘Φάτε τους πλούσιους’’, λέει ένα σύνθημα του τοίχου! Και μετά . . . !
Πάντως, είναι φανερό, πλέον! Είμαστε, οσημέραι, στη διαδικασία της (fake;) αστικοποίησης της κυβερνώσας ‘‘επαναστατικής’’ αριστεράς, με οδηγό ‘‘την κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας’’, όπως λέγαμε παλαιότερα! Δεν είναι κακό! Ναι, ‘‘η σοφία του ανθρώπου συνίσταται στην προσαρμογή’’, είπε άλλος Αναγεννησιακός, επίσης κάποιους αιώνες πριν! «Αλέξης και Ευκλείδης, άλλαξαν τη σχέση της Ελλάδος με τους ευρωπαίους εταίρους (ναι, αυτούς τους τοκογλύφους!).Τα πάντα έγιναν ευκολότερα για μας, με αυτούς», θα παραδεχτεί, πρόσφατα, ο απελθών πρόεδρος του Eurogroup! Κι εμείς λέμε, ευτυχώς!
Τα υπόλοιπα είναι λόγια για συγκεκριμένο ακροατήριο, έστω και αν προφέρονται από τα χείλη της συντρόφου! Πήραμε την κυβέρνηση, δεν πήραμε την εξουσία, λέει. Δηλαδή τους λείπει ακόμη η δικαστική εξουσία και ο μηχανισμός του κράτους. Η εξουσία της ημερήσιας ενημέρωσης, παίζεται! Για κρατικά κανάλια, δεν συζητάμε, πλέον! Για συλλαλητήριο, δεν είδαν, δεν άκουσαν, δεν αντιλήφθηκαν τίποτε! Οποία δημοκρατική συνείδηση! Ολοκληρωτισμός, δηλαδή! Και αυτό το ενιαύσιο κλάμα της συντρόφου! Εγγράφεται στις εθνικές παρακαταθήκες! Όχι, δεν είναι κακό να στέλνεις τα παιδιά σου σε ιδιωτικό σχολείο! Αρκεί, εσύ ο ίδιος, να μη μουτζουρώνεις το δημόσιο σχολείο και να μην του περνάς αλυσίδες! Θυμάσαι, έ!
Και αυτοί οι αυτό-χαρακτηρισμοί! Και αυτές οι ταμπέλες αριστεροσύνης! Είμαι κομμουνιστής, λέει ο άλλος, και μάλιστα από του βήματος της Βουλής, με το μαντιλάκι στο πέτο, το καθηγητιλίκι και την οικονομική επιφάνεια. Δεν έχω καταλάβει, τι μπορεί να σημαίνει αυτό στον εικοστό πρώτον αιώνα! Για το παρελθόν ξέρομε πολύ καλά τι σημαίνει! Σε ποιόν δείχνουν αυτή την υστερόβουλη δουλοφροσύνη τους οι άνθρωποι αυτού του φυράματος. Θα μου πείτε, ‘‘ου γαρ γίνεται πόλις εξ ομοίων’’! Είναι άλλο πράγμα, όμως, η πολιτική αβροφροσύνη που μπορεί (και πρέπει) να δείχνει κάποιος προς την αυτό-πειθαρχούμενη αυθεντική κοινοβουλευτική ομάδα του συμπαθούς Κουτσούμπα, έστω και αν η σκέψη τους είναι ακόμα στα ‘‘χειμερινά ανάκτορα’’! Μας έρχεται από τον πλατωνικό ‘‘Πρωταγόρα’’ δια στόματος Σωκράτη, ‘‘Η πολιτική αρετή δεν διδάσκεται’’. Δυστυχώς!
Αισθάνομαι, ότι κάποιος μετράει το χρόνο ηλιακά (αρκετά, λέει), και συνιστά κατευνασμό. Πως όμως; Χρειάζονται, πολλές υπερβάσεις, εν όψει τέτοιας αβεβαιότητας που βιώνουμε, σε όλους τους τομείς, για να παραμένεις ήρεμος. Ίσως, χρειάζονται και άλλες, αχαρτογράφητες, ιδιότητες. Ίσως δε, να πρόκειται για ιδιότητες ολίγων, μόνον. Τρείς περιπτώσεις, ηρεμίας ηγέτη, από τις δέλτους της παγκόσμιας Ιστορίας. Της Ιστορίας, που είναι κάτι παρά πάνω από εγκλήματα, παραφροσύνες και δυστυχίες ανθρώπων, κατά Edward Gibbon. Της Ιστορίας, που, περιδιαβαίνοντάς την, αρρωσταίνει κανείς, όχι από τα εγκλήματα που διέπραξαν οι κακοί , αλλά από τις τιμωρίες που υπέστησαν οι καλοί, κατά Oscar Wild :
Η αυγή, λοιπόν, της 2ας Δεκεμβρίου 1805, βρίσκει τον Ναπολέοντα να κοιμάται μακαρίως. Χρειάστηκε να τον ξυπνήσουν οι στρατηγοί του. Σε λίγο θα άρχιζε η μάχη του Αούστερλιτς. Η μάχη των τριών Αυτοκρατόρων. Ο Βοναπάρτης είχε φροντίσει προσωπικά όλες τις λεπτομέρειες και είχε πέσει για ύπνο σχετικά νωρίς, με τη βεβαιότητα της νίκης. Θα πορευτεί τελικά στη μάχη με αυτοπεποίθηση και αυτοκρατορική ηρεμία. Θα γνωρίσει τον θρίαμβο. Θα τιτλοφορηθεί Μέγας!
Στα Γαυγάμηλα, ο Αλέξανδρος Γ’ ο Μακεδών, σταματά την προέλαση του στρατού του. Όχι, Σκοπιανούς και Σλάβους δεν είδα! Τέσσερις ημέρες ξεκούραση. Ανιχνεύει και καταστρώνει. Ο τρόπος παρατάξεως δικός του. Όλες οι λεπτομέρειες δικές του. Ο Παρμενίων συνιστά νυχτερινή επίθεση. Απορρίπτει την ιδέα. Επιθυμεί να νικήσει φανερά τον Δαρείο, με το φώς της ημέρας. Έπεσε και κοιμήθηκε βαριά. Τρείς φορές ο Παρμενίων πήγε στη σκηνή να τον ξυπνήσει. Ξύπνησε τελικά, ο Αλέξανδρος, και με την ηρεμία του παγκόσμιου Στρατηλάτη και τη σιγουριά της τέλειας προετοιμασίας, θα οδηγήσει το στρατό του, 1η Οκτ. 331 π.χ. , στην τελευταία και πιο αποφασιστική μάχη εναντίον των Περσών. Η Ευρώπη θα σωθεί! Ναι, ο Μέγας Αλέξανδρος, της Ιστορίας και της Οικουμένης!
Τί τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων ; ἢ οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν; Διαμαρτύρεται ο Σωκράτης προς τον πρωινό επισκέπτη του. Τι στο καλό με ξύπνησες από τα μαύρα μεσάνυχτα! Σε λίγο θα πιεί ψύχραιμα και με θεϊκή αταραξία το κώνειο,το 399 π.χ. Θα έχει αρνηθεί την πρόταση του Κρίτωνα να τον φυγαδεύσουν και θα έχει πει στους δικαστές του, ‘‘Αλλά τώρα πια είναι ώρα να φύγομε, εγώ για να πεθάνω κι εσείς για να ζήσετε. Ποιοί από μάς πηγαίνουν καλλίτερα, μόνον ο θεός το γνωρίζει’’. Προηγουμένως, θα έχει διδάξει, ότι η γνώση δεν έγκειται στην αντίληψη, που γεννούν οι αισθήσεις, αλλά στην έννοια (ιδέα-υπόθεση, θα γίνει αργότερα), που γεννάει η λογική λειτουργία της συνειδήσεως. Και ακόμη, ότι η κυριαρχία του νου πάνω στην επιθυμία, την αίσθηση και την ύλη, αυτή είναι η έννοια της αληθινής ελευθερίας. Πρόκειται για έργο της ελληνικής σκέψης. Το θεμέλιο της Δυτικής φιλοσοφίας. Ναι, ο αεί-ζείδωρος Σωκράτης!

Κλείνοντας, να μην παραλείψω να βάλω τις φούξιες (παραφυλάνε οι αναγραμματισμοί!) σε δίσκους. Η Λεκάνη της Πιετροάσα και ο Δίσκος της Ευχαριστίας, στη διάθεσή μας! Πάντα σχολιάζομε τον δίσκο που μας σερβίρουν!
Είναι, λοιπόν, μια χρυσοποίκιλτη θυσιαστική λεκάνη, που απεικονίζει ανάγλυφα ένα πάνθεο. Έχει κυκλικά, από το κέντρο προς την περιφέρεια, δέκα έξι ανθρώπινες μορφές και στο κέντρο έναν ομφαλό που καταλήγει σε μια μορφή, κυκλικά σκαλισμένη, κάτι σαν θηλαστικό, ίσως η θεά Γή, η μεγάλη Μητέρα. Πιθανόν αναπαριστά τα ελευσίνια μυστήρια και τις θεότητες. Θα συσχετιστεί με τη λατρεία του Διόνυσου. Θα χαρακτηριστεί έργο ορφικής εμπνεύσεως. Βρέθηκε στην Πιετροάσα της Βλαχίας στη Ρουμανία.
Ο Δίσκος της Ευχαριστίας είναι καλλιτεχνικό αριστούργημα, χριστιανικής εμπνεύσεως, μεταγενέστερος κατά πολλούς αιώνες. Στο κέντρο του Δίσκου, στη θέση της μεγάλης μητέρας Γής, απεικονίζεται η Μητέρα του Θεού με το Θείο βρέφος. Είναι χωρισμένος, και αυτός, σε δέκα έξη τμήματα, με αγγέλους και Αποστόλους και άλλες μορφές. Παράσταση ουράνιας τελετουργίας. Είναι κειμήλιο της Ι. Μονής Ξηροποτάμου.

 

Η ορφική Λεκάνη και ο χριστιανικός Δίσκος. Πρόκειται για τη μία, μοναδική, μορφή του ίδιου αρχέτυπου, του ‘‘αιωνίου Ενός’’, που αναπαριστάται με πολύμορφους τρόπους.
Από θεού άρξασθαι και ειςθεόνομολογήσομεν!
Πολλά συμβαίνουν γύρω μας, και ανάγκη ‘‘ουχεύδει (κοιμάται) ποιμήν’’!
Ευχαριστώ για την ‘‘επίσκεψη’’! Υγεία και δημιουργική ηρεμία σε όλους.
25 Ιαν. 2018. Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος.

Δημήτρης Κ. Μπάκας: ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΟΙ ΔΙΔΥΜΕΣ ΑΡΕΤΕΣ

on Monday, 22 January 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Αρετή είναι μια υπεροχή. Η αρετή ενός εργαλείου ή ενός έμβιου συνιστά την όλη αξία του, με άλλα λόγια την ιδιαίτερη δυνατότητα π. χ. το καλό μαχαίρι υπερέχει στη κοπή του, ο αετός στο μάτι του, το ελάφι στο πόδι του κ ο κ. Για τον άνθρωπο, όμως, η αρετή είναι μια εσωτερική δύναμη που αναδύεται από την αρμονική σύνθεση πολλών ικανοτήτων. Δεν αρκεί η λογική του ικανότητα. Χρειάζεται η επιθυμία, η παιδεία, η συνήθεια και προπαντός η ηθική έφεση για πράξη. Είναι η δύναμη για ηθική πράξη. Τότε αναδύεται η ποιότητα της ανθρωπινότητας ως ειδοποιός διαφορά. Αρετές είναι οι ηθικές αξίες ενσαρκωμένες στην πράξη. Μοναδικές, όπως μοναδικός είναι ο εαυτός μας. Πάντα πολλές γιατί πολλά είναι τα ελαττώματα, που καλούνται να «καταπολεμήσουν». Ενεργούν αθροιστικά, αναλογικά και ολογραμμικά. Πώς μπορεί να είναι δίκαιος κάποιος, εάν δεν είναι συνετός, φρόνιμος, θαρραλέος;

PDF

Χριστίνα Μπαρμπαρούση, Αναλύτρια ΕΛΙΣΜΕ: Ισορροπία, εντροπία και ροπές στα χρηματοοικονομικά και τους στρατιωτικούς σχηματισμούς

on Friday, 21 September 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

*«Πρέπει να ονομαστεί “εντροπία” για δύο λόγους: Πρώτον, η συνάρτηση αυτή χρησιμοποιείται ήδη στη θερμοδυναμική με το ίδιο όνομα. Δεύτερο, και σημαντικότερο, ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει τί πραγματικά είναι η εντροπία και αν χρησιμοποιείς τον όρο σε ένα αντεπιχείρημα, θα κερδίζεις πάντα»
John von Neumann* | 1903 – 1957

Η Εντροπία ρυθμίζει την ισορροπία στη σχέση της προσδοκίας με τη χρησιμότητα, τους δύο κοινούς θεμέλιους λίθους ανάμεσα στην οικονομία και τον πόλεμο. Υψηλή εντροπία σημαίνει προσδοκία μεγαλύτερη από τη χρησιμότητα. Και αντίστροφα. Χαμηλή εντροπία, προσδοκία μικρότερη από τη χρησιμότητα.

Η σχέση αυτή είναι ήδη γνωστή από κτήσεως κοινωνιών, όπως και η δυναμική της. Η αρχαία σπαρτιατική φάλαγγα οπλιτών αποτελούσε ωδή στην Εντροπία. Από πολιτικο-οικονομικής οργάνωσης, αυτή η μέθοδος ρύθμισης και αναδιανομής των δημόσιων πολιτικών εγγυόταν την τάξη και την ασφάλεια της πόλης–κράτους (χαμηλή εντροπία) ενώ από πλευράς στρατιωτικού σχηματισμού, καμιά δεν ήταν φοβερότερη και πιο καταστροφική στο πεδίο της μάχης (υψηλή έως μέγιστη εντροπία). Η ίδια δύναμη που μπορούσε να δημιουργήσει ένα σύστημα, μπορούσε και να καταστρέψει ένα άλλο και με όλα τα ενδεχόμενα εξίσου πιθανά…

Ο 2ος Νόμος, κοινός σε Θερμοδυναμική και Οικονομικά
Η “εντροπία” (εν + τροπή = μετατροπή εντός) είναι το μέτρο της τάξης και της αταξίας ενός συστήματος στη φύση και την οικονομία, ο βαθμός της βεβαιότητας και της αβεβαιότητας της πληροφορίας που το κυβερνά, η ένταση της αντίδρασης της ενέργειάς του σε ένα ερέθισμα• αταξία, πληροφορία, ενέργεια. Η πληροφορία ως το μέσο είναι συμμετρία. Έτσι, όταν μια πληροφορία μετατρέπεται σε ενέργεια, σπάει τη συμμετρία της, λόγω της εντροπίας και γίνεται ασυμμετρική, αταξική. Η οικονομία, όπως και ο πόλεμος, είναι οι τέλειες μορφές συμμετρίας και ασυμμετρίας. Στην πρώτη, επιδιώκουμε τη μέγιστη δυνατή πληροφορία με την ελάχιστη δυνατή ενέργεια (max κέρδος με min ζημία – maximin) και στη δεύτερη, ξοδεύουμε τη μέγιστη δυνατή ενέργεια για την ελάχιστη δυνατή πληροφορία (minimax). Όταν περνούμε από τη μία κατάσταση στην άλλη, ευθύνεται η εντροπία, η οποία έχει μπει ανάμεσα στην προσδοκία και τη χρησιμότητα. Λέμε, δηλαδή, ότι η αντίδραση ενός συστήματος στην αταξία και την αβεβαιότητα υπερθερμαίνεται και δίνει τις μέγιστες τιμές της.

Στον πόλεμο είναι η θέση ισορροπίας ενός κράτους. Η ανισοβαρής κατανομή της ισχύος σε μια γεωγραφία δηλώνει αταξία ανάμεσα σε δύο πλευρές, που ρέπουν προς την επαναφορά της περιοχής στην τάξη με αύξηση της κοινωνικής ενέργειας. Η χαμηλή ροή της πληροφορίας (υψηλή αβεβαιότητα, ισοπίθανα ενδεχόμενα) εμποδίζει την κοινωνική ενέργεια, υπερθερμαίνει τη διαπραγμάτευση και τη μετατρέπει σε σύγκρουση. Τα υποκείμενα δρουν με μεγαλύτερη ένταση από ό,τι αντέχει ο περιβάλλοντας χώρος και επισπεύδουν τη σύγκρουση. Γι’ αυτό και η άμεση δημοκρατία είναι το πολίτευμα της χαμηλής εντροπίας. Όσο αυξάνει η συγκέντρωση της εξουσίας, ανεβαίνει και η εντροπία (καθώς κινούμαστε προς την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, για να πάρει μέγιστες τιμές στην απόλυτη μοναρχία). Γεωπολιτικά, τα κράτη που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη εντροπία, βρίσκονται στο νότιο ημισφαίριο, σε αντίθεση με τα κράτη που βρίσκονται στο βόρειο. Σε αυτές τις γεωγραφικές συντεταγμένες, η ενέργεια –το καύσιμο της εντροπίας (φυσικοί, ανθρώπινοι, οικονομικοί, τεχνολογικοί, στρατιωτικοί πόροι) ρέπει προς το να συγκεντρώνεται σωρευτικά (παράδοξο φυσικού πλούτου και φαύλου κύκλου φτώχιας, νόμος του Pareto).

Στην οικονομία είναι η αποδόμηση και η αποδιοργάνωση του συστήματος• χαμηλή (ασύμμετρη) πληροφόρηση, μέγιστη αβεβαιότητα, υψηλή δαπάνη ενέργειας. Το σύστημα δουλεύει περισσότερο από όσο αντέχει. Η υψηλή φορολογία, τα υψηλά επιτόκια δανεισμού, το δημοσιονομικό χρέος, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των νοικοκυριών, η αυξημένη ανεργία, οι χαμηλοί μισθοί, οι χαμηλές αποταμιεύσεις, η χαμηλή καταναλωτική ζήτηση, ο πληθωρισμός των τιμών, οι χαμηλές επενδύσεις κ.λπ. ανεβάζουν την εντροπία της αγοράς. Κι όταν η εντροπία ανεβαίνει, όλα είναι εξίσου πιθανά να συμβούν (π.χ. οικονομικές διαταραχές – σοκ, κοινωνικές αναταραχές – αντίδραση στο σοκ). Δηλαδή, δεν είναι κρίση –είναι εντροπία. Συνεπώς, οι κοινωνίες που παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ενάντια στην παραπάνω ευπάθεια, δεν κάνουν τίποτα περίπλοκο, απλώς διακινούν και ελέγχουν σωστά τη ροή της πληροφορίας… (π.χ. γνωρίζουν πώς να επιδιώξουν την ενδογενή ανάπτυξη: ισορροπία, συμμετρία).

Στα χρηματοοικονομικά είναι η έμφυτη ροπή του ανθρώπου προς την αναζήτηση κεφαλαίων για αποταμίευση και επένδυση. Αυτή η ροπή όμως είναι εγωισμός, ο οποίος αυξάνει την εντροπία (η δε έμφυτη ντροπή και η φυσική συστολή τη χαμηλώνουν), η οποία με τη σειρά της διαταράσσει την ισορροπία της κεφαλαιαγοράς: τα σκληρά νομίσματα, όλα τα τραπεζικά προϊόντα, οι κυμαινόμενες τιμές των μετοχών ή η χειραγωγούμενη τιμή της κρυπτο-μετοχής, η ασύμμετρη πληροφόρηση για μια επένδυση, η χαμηλή απόδοση ενός χαρτοφυλακίου, ο πιστωτικός κίνδυνος, τα παράγωγα ασφάλισης κ.λπ. ανεβάζουν την εντροπία κατακόρυφα. Η οποία δεν είναι μια στατική έννοια, δεν θα παραμείνει σε αυτή τη μορφή, μπορεί να χαμηλώνει, αλλά δεν μηδενίζεται. Τουναντίον. Δυναμώνει όσο συμβαίνει, γι’ αυτό προτιμά τα δυναμικά συστήματα. Για παράδειγμα, το ευρώ και το blockchain είναι τέλεια εντροπικά. Αυτό μας προειδοποιεί, ότι το σύστημα πρέπει να θέσει σε εφαρμογή την εφεδρεία (π.χ. να ρυθμίσει την ποσότητα του χρήματος, την ενέργειά του). Μην ξεχνούμε, ότι για να φτάσει σε υψηλά επίπεδα εντροπίας (χρηματοπιστωτική κρίση), σημαίνει ότι έχει ήδη αποτύχει να παρέμβει το αόρατο χέρι και να διορθώσει τις ατέλειες της αγοράς. Και αφού απέτυχε το αόρατο χέρι, σημαίνει ότι έχει ήδη επιστρατευθεί και το τρεμάμενο χέρι, όπου λίγο πριν την κατάρρευση του συστήματος, πήρε λάθος κατεύθυνση και την τελευταία στιγμή απέκλινε από τη σταθεροποίηση.

Αυτό που επιβραδύνει τη δαπάνη της ενέργειας και, συνεπώς την εντροπία, είναι τα στιγμιαία ανακλαστικά (χρόνος ανταπόκρισης) του μηχανισμού στα ερεθίσματα της αγοράς• η απασχόληση, η κερδοφορία των επιχειρήσεων, η συναλλαγματική ρευστότητα, η εξυπηρέτηση των δανείων, η τέλεια πληροφόρηση καταναλωτών και επενδυτών, η αποτελεσματική κατανομή των πόρων σε αγαθά και χαρτοφυλάκια, τα μαλακά, τα συνδεδεμένα και τα παράλληλα νομίσματα χαμηλώνουν την εντροπία (χαμηλή αταξία). Δηλαδή, η ένταση της αβεβαιότητας είναι αντιστρόφως ανάλογη με το μέτρο της εντροπίας και ευθέως ανάλογη με το βαθμό πληροφόρησης: σχεδόν η προσδοκία ισορροπεί με τη χρησιμότητα. Και λέμε σχεδόν, γιατί ως προγραμματιστές της ανάπτυξης δεν έχουμε εφεύρει ακόμη το μεθοδολογικό εκείνο εργαλείο, που να κόβει σαν μαχαίρι σε ίσα ακριβώς μέρη την ευημερία. Αν το είχαμε εφεύρει, δεν θα υπήρχε παγκόσμια ανισότητα, αλλά μια κοινωνία αγγέλων…

Και ενώ στα χρηματοοικονομικά έχουμε δέκα διαφορετικά είδη εντροπίας και μπορούμε να υπολογίσουμε ανά πάσα στιγμή τον κίνδυνο από όπου κι αν αυτός προέρχεται, στα δημόσια οικονομικά δεν έχουμε ούτε ένα. Πρέπει πρώτα να υπολογίσουμε: την ευαισθησία του μηχανισμού του κράτους στη ρύθμιση και την αναδιανομή του εισοδήματος• τα ανακλαστικά του στην αποτελεσματική κατανομή των πόρων σε αγαθά και επενδύσεις• την ταχύτητα του συστήματος στη διενέργεια των δημόσιων δαπανών• τη φθορά στη δομή των θεσμικών οργάνων του. Όμως, τα δημοσιονομικά και τα πιστωτικά μέσα σταθεροποίησης των οικονομικών διαταραχών σε περιόδους ανασφάλειας δεν έχουν τους ίδιους βαθμούς εντροπίας. Επίσης, άλλη εντροπία έχουν κατά το σχεδιασμό και άλλη κατά την εκτέλεση. Για παράδειγμα, ο κρατικός προϋπολογισμός ως εργαλείο σταθεροποίησης της οικονομικής αβεβαιότητας δεν έχει τις ίδιες πιθανότητες απόκλισης στο αρχικό στάδιο της κατάρτισής του με εκείνες στο τελικό στάδιο του ελέγχου του (ισοπίθανα ενδεχόμενα: αταξία, αβεβαιότητα, δαπάνη ενέργειας, εντροπία).

Οπότε, εδώ έχουμε να αντιμετωπίσουμε δύο ζητήματα : 1) το ότι πρέπει να σπάσουμε την ασυμμετρία του von Neumann όπου μας προϊδέασε στην αρχή ότι την εντροπία δεν την καταλαβαίνει κανείς (δεν ξεχνούμε: άγνοια = αβεβαιότητα = ασυμμετρία = εντροπία) και 2) το ότι πρέπει να τη διατηρούμε σε χαμηλά επίπεδα. Πρέπει δηλαδή να στραφούμε στην κατασκευή μοντέλων ήπιας ανταπόκρισης ή ενέργειας στη λήψη αποφάσεων σε κάθε είδους σχέση δράσης και αντίδρασης.

Πώς θα ήταν λοιπόν να υπήρχε ένα μοντέλο που κατανέμει συμμετρικά πιθανότητες, πόρους, ροή πληροφοριών και δαπάνη ενέργειας, οικοδομώντας την ενδογενή ανάπτυξη σε έναν τόπο ; Ένα μοντέλο που να μας δίνει όλες τις πληροφορίες, π.χ. για το πώς να κατανείμουμε με τάξη τη χωρική ευημερία, μοιράζοντάς τη (σαν το μαχαίρι πιο πάνω) σε όσο το δυνατόν περισσότερο ίσα (δίκαια) μεταξύ τους μέρη ; Η ανάπτυξη να μη χάνει την ενέργειά της, π.χ. κοινωνικό εισόδημα από απασχόληση κ.λπ., γιατί όταν χαθεί, θα σταματήσει να υπάρχει, αλλά ούτε να υπερθερμαίνεται από ασύμμετρη ροή πληροφόρησης, οδηγώντας σε οικονομική κρίση ή πόλεμο. Τάξη, βεβαιότητα, ισορροπία.
Βεβαίως, αυτό το σύστημα υπάρχει (“overall agent”) και μιμείται τη συμμετρία της φύσης. Γιατί η φύση είναι το τέλειο οικονομικό σύστημα και η αντιπαραβολή Φυσικής και Οικονομικών μας επιτρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα τη φύση των οικονομικών. Αυτό το σύστημα, σαν αόρατος κοινωνικός παίκτης, παρεμβαίνει μεταξύ συσσώρευσης και υπανάπτυξης και επι-διαιτητεύει τα αντίθετα μεταξύ τους: τα σημεία, που ενώ παράγουν ανάπτυξη σε έναν τόπο, μπορούν ταυτόχρονα να προκαλούν υπανάπτυξη σε κάποιο άλλο και πάντα οδηγούν σε οικονομικές κρίσεις ή πολέμους (δυναμική ισορροπία εναντίον προβλήματος ανισότητας). Τώρα, οι παρορμήσεις που θα αναπτυχθούν μεταξύ της αγοράς και των διεθνών στρατιωτικών σχηματισμών είναι πιο πιθανό να αποκτήσουν μια ροπή προς τη συμμετρία, που οδηγεί δύο πλευρές σε πιο δίκαιες λύσεις…

*θεωρία παιγνίων, συμπεριφορικά οικονομικά, κβαντική λογική, αρχιτεκτονική υπολογιστών, βόμβα υδρογόνου. Ο όρος «εντροπία» επινοήθηκε από τον Ρούντολφ Κλαούζιους το 1865. Ο όρος εισήχθη και στη θεωρία πληροφοριών από τον Κλωντ Σάνον ύστερα από παρότρυνση ενός άλλου σπουδαίου μαθηματικού, του Τζον φον Νόιμαν, ο οποίος φέρεται ότι είχε πει στον Σάνον την ανωτέρω φράση.

________
Αναφορές
Chen, J., (2015), “The Unity of Science and Economics: A New Foundation of Economic Theory”, New York : Springer
Clausius, R., (1856), “On a Modified Form of the Second Fundamental Theorem in the Mechanical Theory of Heat”, Philosophy Magazine and Journal of Science, S. 4, Vol. 12, No. 77, pp. 81–98
Georgescu-Roegen, N., (1971), “The Entropy Law and the Economic Process”, Cambridge : Harvard University Press.
Kümmel, R., (2011), “The Second Law of Economics. Energy, Entropy, and the Origins of Wealth”, New York : Springer
Kümmel, R., Lindenberger, D., (2014), “How energy conversion drives economic growth far from the equilibrium of neoclassical economics”, New Journal of Physics, Vol. 16, pp. 1367 – 2630
Makris, E., (2018), “Undermining the contract. An attempt to model the Aristotelian ‘Mesotis’ and the ‘Metron”, 3rd International Conference of Development and Economy, Kalamata, Greece
Papakonstantinidis, L., Barbarousi, C., (2018), “A Social Welfare Economics Proposal through Bargaining Theory: a Win-Win-Win Papakonstantinidis Model approach inserting Overall Arbitrator Player to the Local Development Game”, International Journal of Innovation and Economic Development, Vol. 3, Is. 6, pp.50-56
Philippatos, G. C., Wilson, C. J., (1972), “Entropy, market risk, and the selection of efficient portfolios”, Journal of Applied Economics, Vol. 4, Is. 3, pp. 209–220
Poast, P., (2006), “The Economics of War”, New York: McGraw-Hill Irwin
Pokrovskii, V., (2011), “Econodynamics. The Theory of Social Production”, Berlin : Springer
Saslow, W., M., (1999), "An Economic Analogy to Thermodynamics", American Association of Physics Teachers, Vol. 67, No. 12, pp. 1239–1247
Shannon, C. E., (1948), “A Mathematical Theory of Communication”, The Bell System Technical Journal, Vol. 27, pp. 379–423, 623–656
Stigler G., (1961), “The Economics of Information”, Journal of Political Economy, Vol. 69
Χαντζηκωνσταντίνου, Γ., (1986), “Η αβεβαιότητα και η θερμοδυναμική της ανισορροπίας στην Οικονομία”, Αθήνα : Εκδόσεις Παρατηρητής

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη - Στο Χριστό στο Κάστρο - Το Χριστόψωμο

on Saturday, 23 December 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη - Στο Χριστό στο Κάστρο - Το Χριστόψωμο

 

Είπαμε αυτές τις άγιες χριστουγεννιάτικες μέρες να αφήσουμε στην άκρη -για μια ανάσα- τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς και την αδιάκοπη αρθρογραφία, και να γίνουμε πάλι παιδιά!

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης,

Χριστουγεννιάτικα διηγήματα:
1. Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη
2. Στο Χριστό στο Κάστρο
3. Το Χριστόψωμο



Κατεβάστε ΕΔΩ! και απολαύστε τα τρία Χριστουγεννιάτικα διηγήματα.



Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη
Στην ταβέρνα του Πατσοπούλου, ενώ ο βορράς εφύσα, και υψηλά εις τα βουνά εχιόνιζεν, ένα πρωί, εμβήκε να πίη ένα ρούμι να ζεσταθή ο μαστρο-Παύλος ο Πισκολέτος, διωγμένος από την γυναίκα του, υβρισμένος από την πενθεράν του, δαρμένος από τον κουνιάδον του, ξορκισμένος από την κυρά-Στρατίναν την σπιτονοικοκυράν του, και φασκελωμένος από τον μικρόν τριετή υιόν του, τον οποίον ο προκομμένος ο θείος του εδίδασκεν επιμελώς, όπως και οι γονείς ακόμη πράττουν εις τα "κατώτερα στρώματα", πως να μουντζώνη, να βρίζη, να βλασφημή και να κατεβάζη κάτω Σταυρούς, Παναγιές, κανδήλια, θυμιατά και κόλλυβα. Κι έπειτα, γράψε αθηναϊκά διηγήματα!


Στο Χριστό στο Κάστρο


- «Το Γιάννη το Νυφιώτη και τον Αργύρη της Μυλωνούς τους έκλεισε το χιόνι απάν’ στο Κάστρο, τ’ ν πέρα πάντα, στο Στοιβωτό τον ανήφορο, τ’ ακούσατε;»
Ούτως ωμίλησεν ο παπα-Φραγκούλης ο Σακελλάριος, αφού έκαμε την ευχαριστίαν του εξ οσπρίων και ελαιών οικογενειακού δείπνου, την εσπέραν της 23ης Δεκεμβρίου του έτους 186... Παρόντες ήσαν, πλην της παπαδιάς, των δυο αγάμων θυγατέρων και του δωδεκαετούς υιού, ο γείτονας ο Πανάγος ο μαραγκός, πεντηκοντούτης, οικογενειάρχης, αναβάς διά να είπη μίαν καλησπέραν και να πιή μίαν ρακιά, κατά το σύνηθες, εις το παπαδόσπιτο• κι η θειά το Μαλαμώ η Καναλάκαινα, μεμακρυσμένη συγγενής, ελθούσα διά να φέρη την προσφοράν της, χήρα εξηκοντούτις, ευλαβής, πρόθυμος να τρέχη εις όλας τάς λειτουργίας και να υπηρετή δωρεάν εις τους ναούς και τα εξωκκλήσια.

Το Χριστόψωμο
Μεταξύ των πολλών δημωδών τύπων, τους οποίους θα έχωσι να εκμεταλλευθώσιν οι μέλλοντες διηγηματογράφοι μας, διαπρεπή κατέχει θέσιν η κακή πενθερά, ως και η κακή μητρυιά. Περί μητρυιάς άλλωστε θα αποπειραθώ να διαλάβω τινά, προς εποικοδόμησιν των αναγνωστών μου. Περί μιας κακής πενθεράς σήμερον ο λόγος.
Εις τι έπταιεν η ατυχής νέα Διαλεχτή, ούτως ωνομάζετο, θυγάτηρ του Κασσανδρέως μπάρμπα Μανώλη, μεταναστεύσαντος κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν εις μίαν των νήσων του Αιγαίου.
Εις τι έπταιεν αν ήτο στείρα και άτεκνος; Είχε νυμφευθή προ επταετίας, έκτοτε δις μετέβη εις τα λουτρά της Αιδηψού, πεντάκις τής έδωκαν να πίη διάφορα τελεσιουργά βότανα, εις μάτην, η γη έμενεν άγονος. Δύο ή τρεις γύφτισσαι τής έδωκαν να φορέση περίαπτα θαυματουργά περί τας μασχάλας, ειπούσαι αυτή, ότι τούτο ήτο το μόνον μέσον, όπως γεννήση, και μάλιστα υιόν. Τέλος καλόγηρός τις Σιναΐτης τη εδώρησεν ηγιασμένον κομβολόγιον, ειπών αυτή να το βαπτίζη και να πίνη το ύδωρ. Τα πάντα μάταια.

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Η Σταχομαζώχτρα.

on Saturday, 23 December 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Η Σταχομαζώχτρα.

 

Είπαμε, αυτές τις άγιες χριστουγεννιάτικες μέρες να αφήσουμε στην άκρη -για μια ανάσα- τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς και την αδιάκοπη αρθρογραφία, και να γίνουμε πάλι παιδιά!

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης,

«Η Σταχομαζώχτρα»

Πρωτοδημοσιεύτηκε το 1889.

Κατεβάστε ΕΔΩ! και Καλή ανάγνωση!

Μεγάλην ἐξέφρασεν ἔκπληξιν ἡ γειτόνισσα τὸ Ζερμπινιώ, ἰδοῦσα τῇ ἡμέρᾳ τῶν Χριστουγέννων τοῦ ἔτους 187… τὴν θεια-Ἀχτίτσα φοροῦσαν καινουργῆ μανδήλαν, καὶ τὸν Γέρο καὶ τὴν Πατρώνα μὲ καθαρὰ ὑποκαμισάκια καὶ μὲ νέα πέδιλα.
Τοῦτο δὲ διότι ἦτο γνωστότατον ὅτι ἡ θεια-Ἀχτίτσα εἶχεν ἰδεῖ τὴν προῖκα τῆς κόρης της πωλουμένην ἐπὶ δημοπρασίας πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν ἀναξίου γαμβροῦ, διότι ἦτο ἔρημος καὶ χήρα καὶ διότι ἀνέτρεφε τὰ δύο ὀρφανὰ ἔγγονά της μετερχομένη ποικίλα ἐπαγγέλματα. Ἦτο (ἂς εἶναι μοναχή της!) ἀπ᾽ ἐκείνας ποὺ δὲν ἔχουν στὸν ἥλιο μοῖρα. Ἡ γειτόνισσα τὸ Ζερμπινιὼ ᾤκτειρε τὰς στερήσεις τῆς γραίας καὶ τῶν δύο ὀρφανῶν, ἀλλὰ μήπως ἦτο καὶ αὐτὴ πλουσία, διὰ νὰ ἔλθῃ αὐτοῖς ἀρωγὸς καπαρήγορος;

[12 3 4 5  >>