Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Χρήστος Μηνάγιας: Τα μηνύματα της επίσκεψης Erdoğan, που δεν έτυχαν προσοχής!...

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο liberal.gr ο Ταξίαρχος ε.α., ειδικός σε θέματα Τουρκίας, κ. Χρήστος Μηνάγιας, μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου που προηγήθηκε της επίσκεψης του Τούρκου Προέδρου Tayyip Erdoğan στην Ελλάδα, καθώς και των όσων είπε στην Κομοτηνή απευθυνόμενος σε Έλληνες Μουσουλμάνους της εκεί μειονότητας. Τα όσα μας είπε είναι εξόχως διαφωτιστικά για το που οδηγούνται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις! Συνέντευξη στον Βασ...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης*: «Η τουρκική παρεμβατικότητα στην Θράκη: Από την ισλαμοδημοκρατία στον νε...

Η πολιτική εκκίνηση του Ταγίπ Ερντογάν ως ευρωπαϊστή μεταρρυθμιστή ηγέτη που επεδίωκε την εδραίωση ενός νέου τύπου «Ισλαμοδημοκρατίας» (κατά την αντιστοιχία με την «Χριστιανοδημοκρατία») στην Τουρκία, πρότυπο και για άλλα μουσουλμανικά κράτη, δημιούργησε μετρημένη αισιοδοξία, τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΩΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣΗ «εμπιστοσύνη» υπήρξε το κλειδί για την βελτίωση των διμερών σχέσεων και για την...

13-12-2017   Εθνική Στρατηγική

8/12/2016. ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ-ΙΣΡΑΗΛ: ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΜΑΖΟΥΝ!!!! ...

Η δεύτερη τριμερής διάσκεψη των ηγετών Ελλάδος , Κύπρου και Ισραήλ,  λαμβάνει χώρα σήμερα , Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  στην Ιερουσαλήμ. Είναι   η δεύτερη τριμερής συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, Τσίπρα, Αναστασιάδη και Νετανιάχου , που πραγματοποιείται 11 μήνες μετά τη στρατηγική συμμαχία,  που ανακοινώθηκε στη Λευκωσία και αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών, η οποία κρίνεται σημαντική, λόγω αφενός των εξελίξεων στο κυπριακό,...

08-12-2016   Εθνική Στρατηγική

7/12/2016. ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΟΥ ΜΕΝΕΤΟΙ...

      Είναι πλέον γεγονός ότι το σύνολο του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας συναγωνίζεται σε εθνικισμό και στην αύξηση της έντασης με την Ελλάδα και την συντήρηση αυτής. Είναι επίσης αλήθεια ότι αυτή η έξαρση του τουρκικού εθνικισμού έναντι της Χώρας μας, δεν είναι άμοιρη των εσωτερικών προβλημάτων που η χώρα αυτή αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, αλλά και των σε εξέλιξη ανακατατάξεων στη Συρία και το Ιράκ.   Με αυτή τ...

07-12-2016   Εθνική Στρατηγική

29/11/2016. Εθνική άμυνα – Στρατηγική χωρίς αποτίμηση...

Γράφει ο Γεώργιος Νικολάκος*Η στρατηγική είναι ένας όρος που ετυμολογικά έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και η αρχική της έννοια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την στρατιωτική ορολογία, την τέχνη της στρατιωτικής διοίκησης και την απαραίτητη σχεδίαση έτσι ώστε να υπάρχει βέλτιστη χρησιμοποίηση των έμψυχων και άψυχων πόρων με απώτερο σκοπό την επίτευξη των τεθέντων στόχων.Αναφερόμενοι κυρίως στην εθνική άμυνα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στρατηγικ...

29-11-2016   Εθνική Στρατηγική

16/11/2016. ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ...

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ"Η κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια, ανέτρεψε τις ζωές των πολιτών της χώρας. Συζητήσαμε για τις μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν τη χώρα πιο ελκυστική στις επενδύσεις και θα περιορίσουν τις ανισότητες. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται χώρο. Η λιτότητα δεν μπορεί να είναι συνταγή ανάπτυξης, οι Έλληνες πρέπει να δουν αλλαγή στην καθημερινή τους ζωή. Το ΔΝΤ είπε πως η ελάφρυνση είναι ζωτικής σημασίας και προσωπικά θα συνεχίσω να πιέζω προς...

16-11-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

31/7/2016. Οι Καλόγεροι της Άνδρου...

Οι Καλόγεροι της Άνδρου Μοναχικοί βράχοι στη μέση του Αιγαίου ή νησίδες ζωτικής εθνικής σημασίας;Οι νησίδες Καλόγεροι βρίσκονται στο Κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για δύο "μοναχικούς βράχους", που απέχουν 26 ναυτικά μίλια από την Άνδρο και 24 ναυτικά μίλια από τα Αντίψαρα. Διοικητικά, υπάγονται στα Ψαρά.Ο Μεγάλος Καλόγερος έχει έκταση 6 στρέμματα και ύψος 36,5 μέτρα. Σε απόσταση 1400 μέτρων βορειοανατολικά, βρίσκεται ο Μικρός Καλόγερος, με έκταση 1,...

31-07-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Καλά Χριστούγεννα - Δημιουργικό 2017

on Saturday, 31 December 2016. Posted in Ανακοινώσεις

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Το Ινστιτούτο
Εύχεται

Στα Μέλη, τους Φίλους και
τους Αναγνώστες του

Καλά Χριστούγεννα
Ευτυχισμένο και Ελπιδοφόρο Το Νέο Ετος

Καληνεσπέραν-Κάλαντα-Αρχιμηνιά

Δημήτρης Κ. Μπάκας : ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ, ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

on Monday, 20 May 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Εισαγωγή

Στο πλαίσιο της σύγχρονης Δημοκρατίας ο πολίτης αποτελεί το θεμελιώδες υποκείμενο και καθορίζει τη στάση του, είτε με το όραμα που έχει για μια ιδεατή Πολιτεία είτε με την κοινωνική ένταξή του.

Ενεργεί είτε ατομικά είτε συλλογικά σε δύο θεσμικές διαστάσεις της Δημοκρατίας: Στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος σε επίπεδο κρατικών θεσμών και στο καθημερινό δικαίωμα και αξίωση τού πολίτη να προσδιορίζει τις πολιτικές αποφάσεις συνεχώς μέσω της ελεύθερης έκφρασής του και όχι μόνο κατά την εκλογική διαδικασία. Η παραπάνω διάκριση είναι δημιούργημα ιστορικό.

Στην αρχέγονη μορφή τής άμεσης δημοκρατίας (πόλη - κράτος) συντρέχει η ταύτιση, άρχοντα και αρχομένου. Η άμεση δημοκρατία κατέστη ανεφάρμοστη για λόγους προφανείς. Στο αμιγές αντιπροσωπευτικό σύστημα που διαδέχθηκε τη μοναρχία η πολιτική λειτουργία του πολίτη συνήθως αρχίζει και τελειώνει με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος.

Το πεδίο συνάντησης και συν-λειτουργίας εξουσίας και κοινωνίας είναι η εκλογική διαδικασία. Η αυτονόμηση του πεδίου, όπου συντελείται η πολιτική αντιπροσώπευση έναντι των αντιπροσωπευόμενων πολιτών, οδήγησε σε εκφυλιστικά φαινόμενα, όπως την επαγγελματικοποίηση της πολιτικής, στις κατ’ επίφαση δημοκρατικές διαδικασίες και την αποστασιοποίηση των πολιτών από το πολιτικό γίγνεσθαι.

PDF

 

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας: Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΄21 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

on Wednesday, 20 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΄21 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

«Πουλί, πως πάει ο πόλεμος, το κλέφτικο ντουφέκι;
Μπροστά πάει ο Νικηταράς, πίσω ο Κολοκοτρώνης,
και παραπίσω οι Έλληνες με τα σπαθιά στα χέρια».

Τούτο το παραδοσιακό τραγούδι αναφέρεται στα μεθεόρτια της επικής και ίσως πιο σημαντικής από στρατηγικής άποψης νίκης των Ελλήνων στα Δερβενάκια της Πελοποννήσου. Του Μοριά, όπως αποκαλείτο η νότια αυτή περιοχή της Ελλάδας, από την οποία άναψε η φλόγα της λευτεριάς την 17η Μαρτίου 1821 στην Αρεόπολη της Λακωνικής Μάνης.

Η ημερομηνία αυτή αποτελεί την ανεπίσημη έναρξη του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα των Ελλήνων έναντι της τεσσάρων αιώνων τουρκικής κυριαρχίας. Και ο Αγώνας αυτός της Παλιγεννεσίας, πρόσθεσε στο Βιβλίο της ελληνικής Ιστορίας, σελίδες γενναιότητας, θυσίας, και ηρωικών κατορθωμάτων. Οι στιγμές αυτές απαθανατίστηκαν από πολλές μορφές της τέχνης: Ιστοριογραφία, Λογοτεχνία, Απομνημονεύματα, Ποίηση, Ζωγραφική, Δημοτικό Τραγούδι.

PDF

Γρηγόρης Νούσιας*: Μην μνησικακείτε, ώ Έλληνες!

on Monday, 29 October 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

‘‘Κατά Κτησιφώντος’’, οι μέν . . . ‘‘Περί του Στεφάνου’’, οι δεν!

1184 π.χ. Η Τροία πέφτει, και οι έλληνες επιβιβάζονται στα πλοία για την επιστροφή τους. Η Εκάβη, η δύστυχη πολύτεκνη βασίλισσα, χάνει τα πάντα. Οι γιοί της νεκροί. Κόρες και νύφες της αιχμάλωτες. Και το εγγονάκι της, ο Αστυάναξ, ο γιός του Έκτορα και της Ανδρομάχης, η μόνη της παρηγοριά. Ελπίζει, ότι οι Αχαιοί θα τον λυπηθούν, θα λυπηθούν το νήπιο. Αλλοίμονο, όμως! Ο Οδυσσέας, ή ο Νεοπτόλεμος, ή ο Μενέλαος, θα το πετάξει από τα τείχη και θα της το φέρουν νεκρό πάνω σε μια ασπίδα. Η Εκάβη υψώνοντας τα χέρια στον ουρανό θα ξεσπάσει σε κατάρες:


Καταραμένοι να είστε Αχαιοί / να σφάζεστε μεταξύ σας.
Η έχθρα ανάμεσα σας να' ναι / παντοτινός σύντροφος.
Να χύνετε το αίμα σας /σε αδελφοκτόνες μάχες.
Η διχόνοια να φωλιάζει / πάντα στις φλέβες σας.
Μονιασμένους ποτέ / να μη σας βλέπει ο ήλιος.
Και να έχετε τη μοίρα του Σίσυφου.

Από τότε άσπρη μέρα δεν είδαμε. Ενωμένοι υπό τον Αλέξανδρο φθάσαμε στον Ινδό ποταμό. Διαιρεμένοι οι επίγονοι υποτάσσονται στους Ρωμαίους. Μας ταιριάζει, άραγε, η σύγχρονη ποιητική αποστροφή;

‘‘Καλά να πάθεις Έλληνα, που ζεις μεσ’ τη μιζέρια, γιατί έβγαλες τα μάτια σου με τα δικά σου χέρια.
Καλά να πάθεις Έλληνα, ποτέ μυαλό δε βάνεις, τα σφάλματα που έκανες πάλι θα ξανακάνεις’’!

Ο ποιητής Κακουλίδης λέει, ‘‘Το πρόβλημα δεν είναι πολιτικό, δεν είναι ηθικό. Είναι πρόβλημα φθόνου. Οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν τον Παρθενώνα για να έχουν κάτι να θαυμάζουν. Ο θαυμασμός μετριάζει τον φθόνο’’! Αλλά, ρωτάμε, πόσο κράτησε αυτός ο ‘‘θαυμασμός’’; Πόσους ‘‘Παρθενώνες’’ πρέπει, ή μπορούμε να φτιάξομε; Μάλλον θα αναγκαστούμε να παραδεχθούμε το πεπρωμένο. Το πεπρωμένο μας. Την αέναη πολιτική διχόνοια. Τον αστείρευτο καταγγελτικό πολιτικό λόγο, που δεν επιτρέπει, η Ελλάδα να φθάσει, κάποια φορά, στον ‘‘προορισμό’’ της.

Κρίκοι μίας ατέρμονης αλυσίδας τα περιστατικά. Γέμει η Ιστορία μας. Είναι, μάλλον, η ιστορία μας. Μοιάζει η συμπεριφορά μας, η συμπεριφορά των ταγών του έθνους μας κυρίως, να κατευθύνεται από την ‘‘εξ αποκαλύψεως αλήθεια’’. Έτσι νομίζομε. Έτσι νομίζουν. Αλλά στην ερώτηση, ‘‘και τι εστίν αλήθεια’’, Εκείνος δεν απάντησε. Τα γεγονότα, όταν υφιστάμεθα τις συνέπειές τους, προκαλούν πάντα κοινωνική αγανάκτηση, και συχνά μετατρέπονται σε ‘‘σκάνδαλα’’ και ‘‘εθνικές προδοσίες’’, η επιτήδεια προβολή των οποίων οδηγεί σε πατριωτικές και αντιπατριωτικές συγκρούσεις, και πίσω από τις κουρτίνες να φανταζόμαστε ‘‘εταιρείες συκοφαντών’’, όπως στην αρχαία Αθήνα. Και τίθεται το ερώτημα, μέχρι πού μπορεί και μέχρι πού πρέπει να φθάνει ο έλεγχος. Η δημοσιοποίηση στοιχείων, ρόλων και καταστάσεων, ως ύψιστη δημοκρατική απαίτηση, τίθεται άνευ όρων; Και το κρατικό μυστικό; Και η κρατική ασφάλεια; Και οι εθνικοί στόχοι; Δεν χρειάζονται παραδείγματα για διασάφηση. Ο διαχρονικός ιστορικός συνειρμός, αρκεί. Αλλά, μήπως η ρήση του Άνταμς, πρώην προέδρου των ΗΠΑ, ότι,

‘‘η πολιτική είναι η συστηματική οργάνωση και εκδήλωση της εμπάθειας’’,

αποτελεί τον κανόνα, κυρίως για την ελληνική πραγματικότητα, από αρχαιοτάτων χρόνων;

Η σφοδρή πολιτική αντιδικία, μεταξύ του Αισχίνη και του Δημοσθένη, για να επιλέξομε το θέμα μας, τη στιγμή μάλιστα που ο Αλέξανδρος νικούσε τον Πέρση στα Γαυγάμηλα, ίσως έχει αυτά τα χαρακτηριστικά. Και η πόλις-κράτος, η Αθήνα, να χάνει όσο κύρος και όση πολιτική δύναμη της έχει απομείνει. Ναι, το κύρος της Χώρας. Ύψιστο αγαθό. Αυτό αποτρέπει εθνικές συμφορές. Αυτό ξεκλειδώνει εθνικές λύσεις. Πόσο δύσκολα, όμως, αποκτάται! Η εθνική ομοψυχία είναι η ύψιστη προϋπόθεση. Απαιτείται βεβαίως η πλήρωση και πολλών άλλων. Και πόσο γρήγορα καταβαραθρώνεται! Ο εθνικός διχασμός, έστω και σε λανθάνουσα κατάσταση, από μόνος του αρκεί. Και αυτός ο νόμος περί ευθύνης (απαλλαγής) υπουργών . . . θα διαμαρτυρηθεί κάποιος! Ναι, Νέμεσις και Δικαιοσύνη, για κάθε καταχρηστική συμπεριφορά και κάθε εθνική εκτροπή.

‘‘Εν τη δικαιοσύνη συλλήβδην πάσα αρετή εστί’’.

Και αυτή η πολιτική οίησις, θα προσθέσομε, που κατά τον Ηράκλειτο σημαίνει ‘‘προκοπής εγκοπήν’’, ανάσχεση δηλαδή της προόδου; Οι περισσότεροι, λέει ο Καστοριάδης, συμπεριφέρονται σαν να διαθέτουν μια δική τους ξεχωριστή ευφυΐα, ενώ ‘‘ο λόγος ξυνός (κοινός) εστί’’. Δες τε δηλώσεις του προσφάτως απελθόντος κ. ΥΠΕΞ. Προκάλεσαν ήδη άλλη μία διπλωματική (προς το παρόν) ήττα. Λέμε ναι, στην κριτική της εκάστοτε εξουσίας και των θεσμών του κράτους.

Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις είναι το ζητούμενο από εποχής θεμελιώσεως της δημοκρατίας. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις είναι το εργαλείο. Επιλέγομε την ‘‘Γραφή Παρανόμων’’. Ήταν θεσμός του Αθηναϊκού δημοσίου δικαίου, για την τήρηση της νομιμότητας. Οποιοσδήποτε πολίτης, ο βουλόμενος, μπορούσε να ασκήσει εγγράφως δημόσια ποινική κατηγορία, εν είδει εισαγγελέως, με την οποία επεδίωκε την κατάργηση αντικανονικού νόμου ή ψηφίσματος. Εγκαλούμενος ήταν όποιος είχε εισηγηθεί κάτι το αντικανονικό, ακόμη και όποιος είχε αγορεύσει υπέρ αυτού. Η συνέχεια εδίδετο στην Ηλιαία, το ανώτατο λαϊκό δικαστήριο των πέντε χιλιάδων πολιτών/δικαστών. Η ‘‘Γραφή Παρανόμων’’ ήταν, ίσως, η κορυφαία έκφραση της άμεσης δημοκρατίας, της ισονομίας και της ισηγορίας. Χρησιμοποιήθηκε, βέβαια, καθ΄ υπερβολήν. Στη φαρέτρα της εμπάθειας είχε προστεθεί ένα ακόμη φαρμακερό βέλος.

Ξεκινάμε από μια κοινή πολιτική αφετηρία των δύο ανδρών. Το 346 π.χ. η Αθήνα και ο Φίλιππος προχώρησαν στη σύναψη της γνωστής ως ‘‘Φιλοκράτειας ειρήνης’’. Στις συνομιλίες που προηγήθηκαν στην Πέλλα (λίγο πιο κάτω από τις Πρέσπες . . .) συμμετείχαν ως πρεσβευτές της Αθήνας ο Αισχίνης και ο Δημοσθένης, και βέβαια ο Φιλοκράτης κ.ά. Ένας από τους όρους έλεγε, ότι τα δύο συμβαλλόμενα μέρη θα διατηρούσαν τα εδάφη που θα κατείχαν (συνήθης τακτική) τη στιγμή της υπογραφής των όρκων της ειρήνης. Συνέβη όμως οι υπογραφές να τεθούν με μεγάλη καθυστέρηση, με συνέπεια η Αθήνα να χάσει πολλές κτήσεις στη Μακεδονία ( όχι, οι σκοπιανοί δεν είχαν πάρει μέρος . . . ) και ο Φίλιππος, ευρισκόμενος συνεχώς σε κατακτητικές εκστρατείες, να ξεχυθεί προς νότον και να περάσει με το στρατό του και αυτές τις Θερμοπύλες.

Άρχισαν οι κατηγορίες. Κατηγορήθηκαν αρχικά οι φερόμενοι ως φιλομακεδόνες, Αισχίνης και Φιλοκράτης, ότι αυτοί μεθόδευσαν την καθυστέρηση για να δώσουν επιχειρησιακό χρόνο στον Φίλιππο. Και βέβαια έγινε λόγος για χρηματισμό. Οι ίδιοι όμως αντέστρεψαν την κατάσταση και ενοχοποίησαν τον Δημοσθένη, κατηγορώντας τον, μεταξύ άλλων, ότι παρέκαμψε την πρόταση του Αισχίνη για σύγκληση συνεδρίου των ελληνικών πόλεων για να αποφασίσει τη σύναψη ή μη της Φιλοκράτειας ειρήνης. Τα προζύμια πιάστηκαν!

Στην ιστορία αυτή, που προφανώς είναι πολύ μεγάλη, και μπορεί να έχει πολλές αναγνώσεις, για να εξορκίσομε την όποια πτυχή αυθεντίας, μπλέξανε και τα λεγόμενα ‘‘θεωρικά’’. Στην Αθήνα υπήρχαν ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού, προορισμένα υποχρεωτικά για την αγορά εισιτηρίων (δεν νομίζω να ήταν ψηφοθηρικό το μέτρο . . . ) και δωρεάν διανομή τους στους φτωχούς, για να μπορούν όλοι ανεξαιρέτως να παρακολουθούν τα θεατρικά έργα. Το αντίτιμο, ειρήσθω εν παρόδω, ήταν δύο οβολοί, (εν δυοίν οβολοίν εθεώρουν αν), και η αξία του οβολού ήταν το 1/6 της δραχμής. Η λέξη είναι ομόρριζη του οβελός (ο+βέλος), οβελίσκος, μικρή σούβλα. Έξι τέτοιες σιδερένιες βεργούλες, που μπορούσε να χωρέσει η παλάμη του ανθρώπου, αποτελούσαν τη δραχμή, από το ρήμα δράττομαι. Ξεφύγαμε . . . Ο Δημοσθένης, λοιπόν, είχε προτείνει, σε καιρούς οικονομικής δυσπραγίας, αν και προβλέπονταν βαρύτατες ποινές για όποιον εισηγείτο άλλη χρήση, να χρησιμοποιηθούν τα ‘‘θεωρικά’’, ονομάζοντάς τα ‘‘στρατιωτικά’’, για τις ανάγκες των εκστρατειών της Αθήνας. Και προφανώς είχε πολιτικά μπλεξίματα.

Οι Μακεδόνες, λοιπόν, ενισχυμένοι από την Φιλοκράτεια ειρήνη, βγαίνουν στο προσκήνιο, με έναν χαρισματικό και πανίσχυρο βασιλιά, που θα επιβληθεί με χρήματα και όπλα σε όλη σχεδόν την Ελλάδα. Η Αθήνα χάνει έδαφος, χάνει τα πρωτεία, καταβαραθρώνεται το κύρος της. Οι ‘‘Φιλιππικοί’’ και οι ‘‘Ολυνθιακοί’’ του Δημοσθένη κατά του Φιλίππου, λόγοι ‘‘όζειν ελλυχνίων’’, λόγω της ολονύκτιας επεξεργασίας, όπως έχει γραφτεί, (το σύγχρονο πορτατίφ δεν ρυπαίνει . . .), θα μείνουν στην ιστορία ως αριστουργήματα ρητορικής, χωρίς όμως να μπορέσει να πείσει τις αρχές της πόλης του να λάβουν εγκαίρως μέτρα για την ανάσχεση της επεκτατικής πολιτικής του αντιπάλου τους. Τελευταία πράξη του δράματος η μάχη της Χερώνειας, το 338 π.χ. που σήμανε το τέλος μιάς ολόκληρης εποχής, εκεί όπου θα έκλεινε ο κύκλος του κλασσικού ελληνισμού. Ο Δημοσθένης θλίβεται για τις εξελίξεις, αλλά δεν αποθαρρύνεται. Αμέσως μετά τη μάχη θα προσφέρει και πάλι τις υπηρεσίες του, διαθέτοντας και την περιουσία του, για την οχύρωση της πόλεως, φοβούμενος κατάληψη της Αθήνας από τον ορκισμένο εχθρό του, τον Φίλιππο. Μάλιστα ο δήμος θα ορίσει τον ίδιον ως έναν από τους επιμελητές για την επισκευή, για τρίτη φορά, των μακρών τειχών. Εδώ είμαστε!

‘‘Κτησιφών δε ήν ο την γνώμην ειπών ως δεί στεφανώσαι τον Δημοσθένην, εν μεν καιρώ τοις Διονυσίοις, εν δε τόπω τω του Διονύσου θεάτρω, εν δε θεαταίς πάσι τοις Έλλησιν, ανειπείν τον κήρυκα ότι στεφανοί Δημοσθένην η πόλις, αρετής συμπάσης ένεκα και ευνοίας της προς εαυτήν . . .’’! Είμαστε στο 337 π.χ.

Και ο πολιτικός του αντίπαλος, Αισχίνης, θα αρπάξει την ευκαιρία. Δεν μπορούσε να ανεχθεί αυτή την τιμητική διάκριση προς τον αντίπαλό του, και έθεσε υπό αμφισβήτηση το σχετικό ψήφισμα, με την ‘‘Γραφή Παρανόμων’’, το 336 π.χ. Η δίκη θα γίνει, με καθυστέρηση έξι ετών, το 330 π.χ. (διαχρονικές οι καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης . . . ), σε μια περίοδο που οι Αθηναίοι είναι σφόδρα επηρεασμένοι από τις νίκες του Αλέξανδρου. Ο Αισχίνης, λοιπόν, προσέρχεται και εκφωνεί τον ‘‘Κατά Κτησιφώντα Λόγο’’. Για πρώτη φορά, ο ίδιος είχε ανέβη στο βήμα το 348 π.χ. για να υποστηρίξει την πρόταση να σταλούν πρέσβεις με σκοπό να συνασπίσουν τους Αρκάδες και άλλους Πελοποννησίους εναντίον του Φιλίππου. Είναι βέβαιο, ότι, μετά τις πρεσβείες που έστειλαν οι Αθηναίοι στον Φίλιππο, ο Αισχίνης, που συμμετείχε σ’ αυτές, άλλαξε πολιτική. Από αντίπαλός του έγινε ένθερμος υποστηρικτής του. Αν το συμφέρον της πατρίδος του ήταν το κίνητρο ή αν δωροδοκήθηκε, θα παραμείνει άλυτο ιστορικό πολιτικό πρόβλημα.

Οι νόμοι απαγορεύουν να στεφανωθεί κάποιος πριν λογοδοτήσει για τη διαχείριση του δημόσιου έργου και της δημόσιας περιουσίας που του είχαν ανατεθεί. Δεν επιτρέπουν οι νόμοι να στεφανώνονται οι πολίτες, παρά μόνον στο Βουλευτήριο ή στην Πνύκα, και όχι στο Θέατρο του Διονύσου. Και ότι όσα γράφει ο εισηγητής του ψηφίσματος, για τον βίο και την πολιτεία του Δημοσθένη, είναι ψέματα. Με αυτές περίπου τις αιτιάσεις, ο Αισχίνης ζήτησε να ακυρωθεί το ψήφισμα του στεφανώματος και να τιμωρηθεί ο Κτησιφών που το εισηγήθηκε. Επί πλέον επιτίθεται στον Δημοσθένη, τον οποίον κατηγορεί, ότι για όλα τα ατυχήματα που βρήκαν την πόλη, υπαίτιος είναι αυτός. Οι αναφορές του σε πολιτικές μηχανορραφίες και δωροδοκίες από αντιπάλους και εχθρούς της Αθήνας περισσεύουν. ‘‘Τα ιερά και τα παιδιά και τους τάφους κατέστρεψε η δωροδοκία του Δημοσθένη και τα χρήματα του βασιλιά των Περσών’’. ‘‘Κανένας, ούτε πόλις ούτε πολίτης, που χρησιμοποίησε τον Δημοσθένη ως σύμβουλο δεν έμεινε αζημίωτος’’. ‘‘Ο δημοκρατικός άνδρας πρέπει να είναι ελεύθερος (όχι δούλος) για να μην αντιπαθεί τους νόμους που στηρίζουν τη δημοκρατία. Να είναι μυαλωμένος και μετρημένος στην καθημερινή του ζωή, για να μην δωροδοκείται εις βάρος του δήμου. Να είναι στοχαστικός και ικανός ρήτορας. Και να είναι γενναιόψυχος, για να μην εγκαταλείπει τον λαό στις κρίσιμες περιστάσεις’’. Είναι μερικές από τις ρητορικές παραδοχές του Αισχίνη, κατά την αγόρευσή του. Και για να την διανθίσει περισσότερο, θα αναφερθεί, μεταξύ πολλών άλλων, και σε εκείνους που είχαν αποκαταστήσει το δημοκρατικό πολίτευμα, οι οποίοι, ύστερα από μεγάλα κακά που έγιναν τον καιρό των Τριάκοντα (με επικεφαλής τον προπέτη Κριτία το 404), όπως είπε, έσωσαν την πόλη (οκτώ μήνες αργότερα με επικεφαλής τον Θρασύβουλο) και εκήρυξαν, λόγω της ψυχικής τους καλλιέργειας, την ωραιότερη φράση:

<<Μην μνησικακείτε, ώ Αθηναίοι>>.

Καταλήγοντας, ο Αισχίνης, δεν θα διστάσει να υπαινιχθεί, ότι, στην περίπτωση του Δημοσθένη, υβρίζονται οι νεκροί και οι ζωντανοί απογοητεύονται γιατί βλέπουν ότι το βραβείο της ανδρείας είναι ο θάνατος. Τέτοιες ακρότητες!

Και ο Δημοσθένης θα ανταπαντήσει με τον ‘‘Περί του Στεφάνου’’ λόγον. ‘‘Ακούεις, Αισχίνη, μηδέν αμαρτείν έστι θεών και πάντα κατορθούν εν βιοτή, μοίραν δ’ ού τι φυγείν έπορεν’’, θα διατρανώσει περί το μέσον της αγόρευσής του (το να μην σφάλεις και τα κατορθώματα στη ζωή είναι θέλημα των θεών, το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον). Τονίζει εξ αρχής την απεριόριστη εμπιστοσύνη του προς τους δικαστές. Διατυπώνει τη βεβαιότητα, ότι θα περιφρουρήσουν το κύρος τους, και η πόλη θα φανεί ότι έχει σοβαρούς θεσμούς. Εκφράζει απέχθεια προς τον Αισχίνη και διατυπώνει την πεποίθηση, ότι οι δικαστές ‘‘μη τον αντίδικον σύμβουλον ποιήσασθαι’’. Ζητά την ‘‘παρ’ υμών ευνοίας και φιλανθρωπίας’’ (ζητά δικαιοσύνη) και επίσης ζητά ‘‘μηδέ φωνήν ανάσχησθε’’, να αρνηθούν δηλαδή οι δικαστές να ακούσουν τη φωνή του, τη δική του φωνή, αν έχουν πεισθεί, έστω και κατά το ελάχιστο, από τις ψευδολογίες του Αισχίνη. Και θα τους καλέσει να κρίνουν τη συμπεριφορά του στη δημόσια ζωή. Θα μιλήσει για αναίδεια του κατηγόρου του, για την ωμή παραχάραξη της αλήθειας, σχετικά με τα όσα έγιναν κατά τη σύναψη της Φιλοκράτειας ειρήνης. Περιγραφικότατος σε όσα έλαβαν χώρα στη Μακεδονική πρωτεύουσα, αποκαλύπτει τις μεθοδεύσεις, κατά τη γνώμη του, των αργυρώνητων από τον Φίλιππο πρεσβευτών να καθυστερήσουν τη συνάντηση μαζί του, καθότι αρνήθηκαν να μεταβούν στη Θράκη, όπου εκείνος αφαιρούσε από τους Αθηναίους συμμαχικές πόλεις, για να πάρουν τους όρκους του. Ζήτησε τα επιτίμια της προδοσίας του Αισχίνη για ‘‘όσα πεπόνθασιν οι Έλληνες απάντων ούτος αίτιος ών’’. Επιλογικά, ο Δημοσθένης ζητά από τους δικαστές να μην αναγνωρίσουν κανένα ελαφρυντικό για τον Αισχίνη και τους ομοϊδεάτες του, και ‘‘αυτούς καθ’ εαυτούς εξώλεις και προώλεις εν γή και θάλαττη ποιήσατε’’ (εξαφανίστε τους από ξηρά και θάλασσα). Ήταν η τελευταία βολή του Δημοσθένη πριν από την ετυμηγορία των δικαστών.

Οι δικαστές της Ηλιαίας εδικαίωσαν τον Δημοσθένη. Ο Αισχίνης δεν τους έπεισε. Τον καταδίκασαν σε ‘‘μερική ατιμία’’ και στα δικαστικά έξοδα. Ο ίδιος επέλεξε να αυτοεξοριστεί στη Ρόδο. Εκεί, ένας μαθητής του θα τον ρωτήσει, πώς και δεν κατάφερε να νικήσει τον αντίπαλό του με έναν τέτοιον λόγο, τον Κατά Κτησιφώντος. Για να πάρει την απάντηση, ‘‘τί δέ, ει αυτού του θηρίου ηκούατε’’! (τι θα λέγατε αν ακούγατε αυτό το θηρίο). Παραδοχή της ρητορικής ανωτερότητας του αντιπάλου του.

Και ο Δημοσθένης, ο φωτισμένος πολιτικός της παρακμιακής Αθήνας του 4ου π.χ. αιώνα; Θα έχει και αυτός άδοξο τέλος. Ο ίδιος δεν θα αρκεστεί στην αντιπαλότητα και το μίσος που είχε δείξει προς τον Φίλιππο. Θα κηρύξει στη συνέχεια ανένδοτο και κατά του Αλέξανδρου, που κατατροπώνει τον καιρό αυτόν τον πέρση βασιλιά. Και η Αθήνα στο περιθώριο των εξελίξεων. Άσημη και αδύναμη, πλέον. Τι κάνει η πολιτική εμπάθεια! Αλλοίμονο, όμως. Το όνομά του, λίγα χρόνια μετά, θα συνδεθεί με τον Άρπαλο, τον ταμία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος το 325 π.χ. καταχράστηκε το ταμείο του στρατηλάτη και ζήτησε άσυλο στην Αθήνα. Αλλά όταν ο Αντίπατρος, αντιβασιλέας/τοποτηρητής τότε στη Μακεδονία, όσο έλλειπε ο Αλέξανδρος, ζήτησε να τον παραδώσουν, αυτός, ο Άρπαλος, δραπέτευσε, αλλά τα χρήματα που είχε καταχραστεί βρέθηκαν λιγότερα από αυτά που είχαν αρχικά δηλωθεί. Και ο Δημοσθένης βρέθηκε, μεταξύ άλλων Αθηναίων, κατηγορούμενος για δωροληψία, για να δραπετεύσει ο Άρπαλος. Ο Δημοσθένης, λοιπόν, οδηγήθηκε σε δίκη, καταδικάστηκε, φυλακίστηκε, δραπέτευσε, αυτοεξορίστηκε, ήπιε το δηλητήριο. ‘‘Το φυλάξαι τ’ αγαθά χαλεπώτερον του κτήσασθαι’’, δικό του είναι. Έχει η ζωή γυρίσματα!

Αντί επιλόγου. Αν η Αθήνα (λέμε, αν) είχε συνασπιστεί με τον Φίλιππο και κατόπιν με τον Αλέξανδρο, αναγνωρίζοντας την ανωτερότητά τους, μάλλον η Ελλάδα δεν θα είχε γνωρίσει Ρωμαϊκή κατάκτηση. Στα χρόνια του Αισχίνη και του Δημοσθένη, στα χρόνια του άκρατου αντιΜακεδονισμού, στους καιρούς της αχαλίνωτης πολιτικής και προσωπικής εμπάθειας, η γενικευμένη παρακμή είχε διαπεράσει στο αίμα των πολιτών της Αθήνας. Η πόλις-κράτος δεν θα ξανασυνέλθει. Ας ψαχτούμε! Μέρα που είναι, η επέτειος του ΟΧΙ και η ανάμνηση της ομοψυχίας του .40, ερεθίσματα για αυτοκριτική, πριν η παρακμή της Χώρας πάρει άλλες διαστάσεις. Χρόνια Πολλά!

28 Οκτωβρίου 2018 Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος

Υ.Γ. Φωτό, Γ. Καρούζος - Η ποίηση είναι . . . οίηση! 

Δημήτρης Κ. Μπάκας: ΤΟ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΕΙΝ ΩΣ ΑΡΕΤΗ

on Thursday, 27 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο

Το ευρύτερο κοινωνικό κλίμα στη τωρινή πραγματικότητα είναι ξεχειλισμένο από απογοήτευση και απαισιοδοξία. Οι λόγοι είναι «γνωστοί» σε όλους μας! Ή μάλλον έτσι πιστεύουμε. Ίσως δεν έχουμε διαγνώσει την αληθινή πραγματικότητα και βρισκόμαστε σε αυταπάτη. Κυνηγάμε να λύσουμε το οικονομικό μας πρόβλημα και να εξασφαλίσουμε την ευπραγία μας, αλλά απομακρυνθήκαμε από την ευπραξία μας.


Χάσαμε την ανθρωπιά μας και μεταβληθήκαμε σε εργαλεία παραγωγής –κατανάλωσης, όπως τα προϊόντα της τεχνολογικής και εμπορικής ανάπτυξης.

Ο Άνθρωπος, ως πρόσωπο, από ύπατος σκοπός της ζωής μας υποβιβάσθηκε σε μέσον για επίτευξη μιας ασαφούς ανάπτυξης, που μεθερμηνεύεται σε παραγωγή πλούτου.

Συνέπεια να αναδυθεί, αντί της ευδαιμονίας και ολβιότητας, μια προσωρινή απόλαυση ζωής, ενός μικρού μέρους της ανθρωπότητας, ενώ το μείζον μέρος είναι απογοητευμένο και απαισιόδοξο.

 

PDF

 

Δημήτρης Μπάκας: Η δημιουργική θλίψη ως αρετή

on Thursday, 28 June 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο. Η θλίψη είναι μια ένδειξη ψυχικής πενίας. Ένα δυσάρεστο αίσθημα ανημποριάς, ανορεξίας  και ανασφάλειας. Όλα μάς φαίνονται αδιάφορα. Ζούμε σε μια ανυπόφορη ακηδία. Το αντίθετο της χαράς, της αισιοδοξίας, της πληρότητας και της ευτυχίας. Αισθανόμαστε ένα αδιέξοδο. Νιώθουμε ότι δεν αγαπάμε τίποτα και κανέναν. Ούτε τον εαυτό μας τον ίδιο. Η πλησμονή  θλίψης έχει καταστροφικές συνέπειες. Κατάπτωση, μελαγχολία και κατάθλιψη. Ψυχική ασθένεια βαριά. Και όχι λίγες φορές  θανάσιμη. Κοντολογίς, διαταράσσεται το είναι μας και δεν έχουμε εμείς την καθοδήγηση των πράξεών μας.
Και όμως υπάρχει μια  θλίψη απαραίτητη στη ζωή μας. Θλίψη που συνιστά αρετή, αρκεί να μη ξεπεραστούν τα όριά μας και να μη την αγνοήσουμε.

 Εισαγωγή
Είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε  διαρκώς σε μια οριακά κρίσιμη φάση. Αυτό μας διδάσκει η επιστήμη. Η φύση και όλη η ζωή λειτουργεί πάντα σε μια οριακή αυτοοργανούμενη κρισιμότητα. Ό,τι αντιλαμβανόμαστε δεν είναι παρά μια διακριτή ισορροπία, όλων  των παραγόντων που την επηρεάζουν. Όταν δεν υπάρχουν δυνάμεις συνοχής των μερών επέρχεται η διάλυση. Οι δυνάμεις συνοχής αναδύονται πάντα από τις εσωτερικές αναδράσεις, διαδράσεις μεταξύ αντιθέτων μερών, αλλά με την προϋπόθεση να  μη ξεπεραστεί το άριστο μέτρο , που όταν  ξεπεραστεί  ο θάνατος είναι μοιραίος. Ο ίδιος κίνδυνος εγκυμονεί  και στην ύπαρξη της Πατρίδας μας.
 
Δημιουργική Θλίψη
Υπάρχει πάντα ένα όριο αντοχής μας στη θλίψη. Το όριο αυτό  ποικίλει ανάλογα με  την προσωπική μας εσωτερική  δύναμη  αντιμετώπισης των δυσκολιών και εξαρτάται από την αγωγή και τις εμπειρίες της ζωή μας. Τα προβλήματα οπωσδήποτε θα τα  συναντήσουμε μπροστά μας, γι’ αυτό προσπαθούμε  να αποκτήσουμε σταθερές (αξίες) και αρετές στη συμπεριφορά μας ζώντας μέσα σε ένα  διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Λέμε δημιουργική θλίψη και, ίσως, ξαφνιάζει. Και όμως όλοι οι άνθρωποι μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί. Συνήθως πιστεύουμε ότι μόνο ελάχιστοι είναι προικισμένοι και  δημιουργικοί. Όντως, οι καλλιτέχνες, όπως αποκαλούνται,  έχουν ένα χάρισμα ιδιαίτερης ευαισθησίας και διεγείρεται μέσα τους ένα συναίσθημα που μας δίνει την εντύπωση ότι μας φέρνει σε επαφή με κάποια κρυμμένη όψη της πραγματικότητας.   Η δημιουργικότητα, όμως, αναδύεται σε όλους τους ανθρώπους στις στιγμές  της εσωτερικής συναίσθησης της επαφής με την εμπειρία της αλήθειας. Τέτοια στιγμή είναι και η κρίσιμη στιγμή της θλίψης. Η  καλύτερη χρήση της ανθρώπινης δημιουργικής διανόησης δεν γίνεται στην τέχνη ή την επιστήμη(ερευνητές), αλλά στις καθημερινές αυθόρμητες πράξεις μας, με τις οποίες πλάθουμε τον εαυτό μας , ως έργο τέχνης και  διατηρούμε την κοινωνία.
Η δημιουργική θλίψη είναι διαφορετική σημαντικά από την παθολογική θλίψη. Ο καταθλιπτικός δεν ξέρει το γιατί έχει κατάθλιψη. Στη δημιουργική θλίψη αναδύεται μια βούληση- δύναμη  για ενέργεια και δράση. Ένα πείσμα. Η κατάθλιψη είναι κατακλυσμένη από το  συναίσθημα. Η δημιουργική θλίψη έχει συνοδό τη σκέψη, που  μας φέρνει πιο κοντά στην αληθινή γνώση. Ή αν θέλετε, με την κρίσιμη φάση της θλίψης συνειδητοποιούμε ότι  ήλθαμε σε επαφή με την αλήθεια.  Στην  αλήθεια, όμως,  κανένας δεν μπορεί να επιβληθεί. Η αλήθεια επιβάλλεται πάντα.  Όλοι μας υποτασσόμαστε στην αλήθεια.
Η δημιουργικότητα χάνεται, όταν προσκολλόμαστε σε ό,τι  έχουμε συνηθίσει (εγγράμματα) και στις  αυταπάτες. Το κύριο χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας είναι μια αίσθηση φρεσκάδας, γιατί κάθε φορά μπαίνουμε σε κάτι καινούργιο,  που το συγκρίνουμε με το παλαιό και επιλέγουμε το καλύτερο. Γιατί καινούργιο δεν σημαίνει πάντα και  καλύτερο. Πάντα η ορθή επιλογή γίνεται ύστερα από δημιουργικό διάλογο παλαιού και νέου.  Η θλίψη είναι μια πρώτης τάξης  αφορμή για δημιουργικότητα, αρκεί να είμαστε ανοιχτοί στον κόσμο γύρω μας και ανοιχτοί στη δημιουργικότητα να κάνουμε τη ζωή μας καλύτερη. Η ηλικία δεν παίζει πάντα τον κύριο λόγο. Μια διαρκής εκνεάνιση του εγκεφάλου μας είναι εφικτή πάντα.
Υπάρχει, συνήθως,  μια στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε σε μια  ατομική αδυναμία  που δεν την κατανοούμε. Φυσικά δε χαιρόμαστε με τη δυσχερή κατάσταση, αλλά και δε συμφιλιωνόμαστε με αυτή. Αυτό ακριβώς συμβαίνει, όταν διαπιστώνουμε γεγονότα που μας πικραίνουν, γιατί δεν τα περιμέναμε, επειδή νομίζαμε ότι  δε μας άξιζαν. Στο οριακό αυτό σημείο της θλίψης αναδύεται η αρετή της ταπεινοφροσύνης, που σημαίνει αρχίζουμε να αγαπάμε την αλήθεια, με ειλικρίνεια,  περισσότερο από τον εαυτό  μας. Αντισταθμίζεται η αλαζονεία μας με την αυτογνωσία, που οριοθετεί τις δικές μας δυνατότητες. Μια θλιβερή γνώση, αλλά πιο χρήσιμη από μια χαρωπή άγνοια ή  αυταπάτη. Μια αποδοχή του εαυτού μας χωρίς υπερβολές. Γι’ αυτό είναι αρετή.   Αυτή η θλίψη θα λέγαμε ότι είναι μια «ωραία»(στην ώρα της) θλίψη! Είναι δημιουργική θλίψη  και πιστεύουμε ότι μπορεί να είναι για το καλό μας.
 
Σχολιασμός
Τα τελευταία χρόνια μια σειρά από τέτοιας υφής γεγονότα συμβαίνουν στη Χώρα μας. Είμαστε, όντως, θλιμμένοι, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι έχουμε όλοι κατάθλιψη. Μέσα μας αναδύεται  μια πίκρα, γιατί μπορούσαμε  να είμαστε καλύτερα. Αυτή τη θλίψη φαίνεται ότι συμμερίζεται ένα τεράστιο ποσοστό ( πάνω από 70%) των Συμπατριωτών μας. Ένα διάχυτο παράπονο τούς έπνιξε, γιατί θεωρούν άδικο κάτι του τόσα χρόνια  πίστευαν ως δικό τους τώρα το μοιράζονται με άλλους. Και οι αντιδράσεις εύλογες  και αποδεκτές,  όταν βρίσκονται εντός ορίων της νομιμότητας.  Αδυνατούμε να εκφρασθούμε για τους λόγους που έχουν  και, ίσως, εμείς δεν τους γνωρίζουμε, όσοι συμφωνούν  a priori με τη συμφωνία που χορηγεί στοιχεία δικά μας, αλλά μπορούμε  να πούμε με βεβαιότητα, ότι  μας διακατέχει αυτή ακριβώς η θλίψη. Πιστεύαμε  ότι αξίζαμε κάτι καλύτερο.
 Είναι θλίψη  της ίδιας υφής, την οποία νιώθουμε, όταν ακούμε στα διεθνή στατιστικά  στοιχεία, ότι  η Χώρα μας κατέχει  πάντοτε μία από τις τελευταίες θέσεις στον Πλανήτη στα κρίσιμα μεγέθη. Είναι δυνατόν να μη θλίβεται ένας γνήσιος Έλληνας, όταν στην  παραβατικότητα, στην αυθαιρεσία, στην απαισιοδοξία για  το μέλλον, στην έλλειψη  σεβασμού των  Θεσμών….κατέχουμε τα αρνητικά πρωτεία; Και το χείριστο  είναι, ότι εκλαμβάνουμε τη συμπεριφορά μας αυτή, από αυταπάτη, ως δημοκρατία, ελευθερία, ισότητα!  Τον διόλου τιμητικό αυτόν τρόπο του  σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν θεωρούμε ως  βασικό χαρακτηριστικό της πολιτισμικής  ταυτότητά μας!
Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει στην αληθινή πραγματικότητα. Όλοι μας συναντάμε καθημερινά νέους και μεσήλικες με θετική διάθεση για τη ζωή σε αντίθεση με τους  πλημμυρισμένους με ακηδία και απελπισία.  Υπάρχουν αναμεσά μας και παλαιότεροι  που  θεωρούν  τους εαυτούς τους, ίσως, εξοφλημένους. Ακόμη, ενίοτε,  συναντάμε εκλεκτές προσωπικότητες με ανεκτίμητο έργο  στην Πατρίδα μας και εντούτοις νιώθουν τέτοια κατάπτωση, ώστε δεν ελπίζουν …  σε τίποτα καλό!. Ισχυρίζονται  ότι η Χώρα αυτή δεν έχει μέλλον! Να μας επιτρέψουν να μη συμφωνήσουμε μαζί τους. Πάντα η ζωή ήταν δύσκολη με  τα θετικά και αρνητικά στοιχεία  στη Κοινωνία μας.  Πάντα έγιναν λάθη και μάλιστα καταστροφικά, αλλά και πάντοτε κάποια ανάδραση θετική  αναδύθηκε. Κάτι  καινούργιο γεννήθηκε μέσα από τη θλίψη. Μια δύναμη  από τη στάχτη του παλαιού και του κακού ξεπετάχθηκε. Κάποιο καινούργιο πήρε τη θέση τού γερασμένου. Αυτή ακριβώς τη μέθοδο διαρκούς ανανέωσης επέλεξε η ζωή.  Ο θάνατος είναι το τέλος, αλλά και απαρχή της ζωής.  Ο σπόρος καταστρέφεται για να δώσει ό,τι έχει να προσφέρει στην νέα ζωή.
Η έκπτωση του γονιού σημαίνει άνοδο του επιγόνου. Από αγάπη συν-χωρεί ο γονιός τον ημιμαθή γόνο του και από αγάπη απομακρύνεται για να του δώσει «χώρο» να αναπτύξει τις δυνατότητές του. Οφείλει, όμως, να μη εγκαταλείπει, τη ζωή μέχρι την τελευταία πνοή του. Τι υπέροχο που είναι, όντως,  να νιώθει ο κάθε άνθρωπος ότι είναι χρήσιμος, ωφέλιμος  και, κατά κάποιο  τρόπο, αναγκαίος στους υπόλοιπους μέχρι το τέλος του βίου του και ακόμη παραπέρα! Τούτο είναι απαραίτητο και για τον ίδιο, γιατί δεν νιώθει την απόρριψη και αισθάνεται ότι αξίζει ακόμη  κάτι. Δεν αρκείται στο ό,τι έχει προσφέρει , αλλά συνεχίζει να προσφέρει. Και όντως  έχει πάρα πολλά να προφέρει κανείς, μέχρι το τέλος του.  Αρκεί να  ανακαλύψει το δημιουργικό τρόπο συμμετοχής του στη ζωή.
Πόσο αξίζουν άραγε οι τόσες εμπειρίες της ζωής μας, που συνιστούν ανεκτίμητο θησαυρό. Κάθε λάθος μας, κάθε εμπειρία μας , κάθε επίτευγμα   και κάθε  αποτυχία της ζωής συνιστά ένα πολύτιμο λίθο  στο οικοδόμημα του επόμενου συνανθρώπου.  Είναι ένα ψήγμα «σοφίας» απαραίτητης  για να ενισχυθεί ο  νέος. Έτσι θα κάνει τα λιγότερα λάθη και θα πετύχει καλύτερα αποτελέσματα στη ζωή του. Σκοπός της ζωής δεν είναι να ξεχάσουμε το παλαιό που είναι κακό, αλλά να το έχουμε στη μνήμη ως οδοδείκτη για  τη δική μας σοφία. Την ίδια αξία, και ακόμη παραπάνω, έχει το επιτυχημένο παράδειγμα. Το παράδειγμα  του διδάχου συνιστά τον μοναδικό πια τρόπο διδαχής. Όλοι μας οφείλουμε να είμαστε διδάχοι. Η αγωγή πλέον δεν επιβάλλεται μόνον με τη βία. Στα αρχικά στάδια και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ίσως, σπάνια απαιτείται.
Η αγάπη προς τον νέο πρέπει να πλημμυρίσει στις καρδιές των παλαιότερων. Να μπούμε με τη δική μας  ενσυναίσθηση στη θέση τους. Να τους εμπνεύσουμε με την ειλικρίνειά μας και το παράδειγμά μας την εμπιστοσύνη και τότε εκείνοι οι νεότεροι θα μας αναζητούσουν, οπωσδήποτε, γιατί  θα τους είμαστε απαραίτητοι. Οι νέοι το καλό το δικό τους θέλουν όλοι τους. Τι σημασία έχει, εάν  ένας  αριθμός νέων έχει διδαχθεί με μηνύματα, που δεν ήταν κατάλληλα και  τους έστρεψαν σε άλλη κατεύθυνση; Ποιος από εμάς, εξάλλου, είναι βέβαιος  ότι η δική του πορεία στη ζωή είναι η ασφαλέστερη, αφού δεν μπορούμε ούτε να γνωρίσουμε, αλλά ούτε και να επιβληθούμε στα γεγονότα, όπως εξελίσσονται χωρίς να μας ρωτάνε. Εντούτοις έχουμε τη δυνατότητα να προετοιμασθούμε όλοι μας για το χειρότερο. Να εξοπλιστούμε με αρετές, με υπομονή και επιμονή, ώστε να ελαττώσουμε  τις πιθανότητες αστοχίας. Να μάθουμε στα παιδιά μας ότι πάντοτε, μα πάντοτε, έρχονται οι δυσχερείς καταστάσεις. Δεν υπάρχει αόρατο χέρι να μας βοηθήσει, εάν εμείς οι ίδιοι δεν κινήσουμε τα δικά μας.
 
Συμπεράσματα
Όταν αντιληφθούμε ότι ζούμε σε ένα περιβάλλον χαώδες, που δεν μπορούμε, ούτε να το προβλέψουμε,  ούτε να ασκήσουμε απόλυτο έλεγχο επάνω του, το  ελάχιστο που έχουμε να αισθανθούμε ως άνθρωποι (θνητοί) μια ταπεινοφροσύνη. Η Ειλικρίνεια και η ταπεινότητα είναι δίδυμες. Κάθε γνώση είναι ένα πλήγμα κατά του ναρκισσισμού μας. Από τη δημιουργική θλίψη αναδύεται  μια τεράστια δύναμη να υπερβούμε τον εαυτό μας και να  εναρμονισθούμε  όχι παθητικά αλλά κυρίως θετικά με το περιβάλλον. Γιατί βρισκόμαστε πιο κοντά στην αλήθεια.
Σε αυτή τη κρίσιμη περίοδο που διέρχεται η Πατρίδα μας οφείλουμε να κηρύξουμε ολιστική συστράτευση των δυνάμεών μας . Αλήθεια πότε δεν είμαστε σε κρίση; Μόνον,  όταν βρισκόμαστε σε αυταπάτη. Η κρίση είναι, μέσα στην ίδια τη ζωή. Μη συγχέουμε τις επιμέρους  έντονες κρίσεις (πχ οικονομικές ) με την διαρκή αυτοοργανούμενη κρισιμότητα με την οποία  πορεύεται η ζωή των ατόμων και των λαών και δεν την αντιλαμβανόμαστε, γιατί τη θεωρούμε γραμμική ομαλότητα.
Θαρρούμε ότι, ανεξάρτητα των όσων δράσεων λαμβάνουν χώρα αυτή την περίοδο, ειδικά για τα θέματα πολιτικής-εθνικής φύσεως, τις οποίες ασπαζόμαστε, ενόσω βρίσκονται μέσα στα πλαίσια της νομιμότητας  και συγκρατημένες σε ασφαλή απόσταση από τις ακρότητες βίας, που μόνον κακό προκαλούν,  απαιτείται μια δύναμη υπέρβασης, η οποία μπορεί να αναδυθεί από τη σχεδόν ολοκληρωτική δημιουργική θλίψη που νιώθουμε. Αρκεί να μη την αφήσουμε αναξιοποίητη και ξεθυμάνει. Να  προβούμε σε μια Πανελλήνια εθνική εγρήγορση πεπεισμένοι πια, ότι έχουμε βρεθεί μπροστά στη σκληρή πραγματική αλήθεια. Αφορμή για την πρόταση μάς έδωσε η μαύρη σκέψη, ότι εάν δεν υπερβούμε τη σημερινή κατάσταση με ολιστική δημιουργικότητα  σε λίγα χρόνια αργότερα  θα είναι δυσχερέστερη  και, ίσως, μη αναστρέψιμη.
Μπορούμε αυτή την περίοδο, να ορθώσουμε το πνευματικό ανάστημα της Αιώνιας Ελλάδας. Μια πολιτισμική και όχι μόνον εθνική άμυνα και αντεπίθεση. Την υπεροχή μας στον ελληνικό τρόπο σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν. Να αναδείξουμε  και να αποδείξουμε εκείνο, που επιφανειακά θεωρούμε, ως αυταπόδεικτο: Ότι εμείς είμαστε οι γνήσιοι απόγονοι των Αρχαίων Ελλήνων( και φυσικά και των Μακεδόνων). Όχι απλά το λέμε, αλλά και στη πράξη να το αποδεικνύομε καθημερινά.
Εκείνους, τους εκλεκτούς Προγόνους μας, δεν αμφισβητεί κανένας στον Πλανήτη ότι υπήρξαν οι φωτοδότες της Οικουμένης, στην ανθρώπινη σκέψη και τον ανθρωπισμό. Γιατί η ανθρωποποίηση του ανθρώπου συντελέστηκε ουσιαστικά  με το έκλαμπρο μοναδικό πνεύμα του Πολιτισμού των κλασσικών  χρόνων. Εμείς είμαστε οι γνήσιοι απόγονοί τους. Όχι μόνον στα λόγια, αλλά και στην ουσία μας. Η γλώσσα μας, η Παιδεία μας, το Είναι μας , η Σκέψη μας έχουν τα στοιχεία της αδιάλειπτης συνέχειας της  καταγωγής μας, όπως αυτά μετεξελίχθηκαν  στη ροή της Ιστορίας και εμπλουτίσθηκαν ή εναρμονίσθηκαν στις εξελίξεις της ζωής της ανθρωπότητας. Να αποκτήσουμε μια ταυτότητα δική μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είμαστε ανένταχτοι στο σύγχρονο περιβάλλον. Να λέμε, έχοντας κριτική συνείδηση: όχι στην υπερβολή του πιθηκισμού και την αντιγραφή. Πάντα υπάρχει μια διακριτή και ευανάγνωστη προσωπικότητα κάθε λαού. Εμείς έχουμε τη δική μας.
Δεν αρκεί όμως αυτό. Απαιτείται να δημιουργήσουμε μια σύγχρονη Πατρίδα εφάμιλλη των προηγμένων Εθνών της Γης. Να έχει αυτοδύναμη πρόοδο, να είναι αυτοοργανούμενη, δημιουργική , προοδευτική και η οποία να εμπνέει τους νεότερους και να δίνει αισιοδοξία αφεαυτής. Μια Πατρίδα ισότιμη σε αρμονία με ό,τι της αξίζει ιστορικά.
Αυτό είναι δικό μας άμεσο έργο. Το ότι «οι άλλοι δεν μας αφήνουν» δεν ευσταθεί, γιατί είναι δικαιολογία που μας βολεύει. Η θλίψη που νιώθουμε πρέπει να μετατραπεί σε πείσμα, σε θέληση για ενέργεια και δράση. Δράση  όλων μας ή τουλάχιστον μιας μεγάλης κρίσιμης μάζας.
 Δεν δικαιολογούνται οι νέοι μας σε αποχή, αλλά ούτε εμείς οι μεγαλύτεροι σε αδράνεια. Το τι πρέπει να κάνουμε περίπου το διαισθανόμαστε , αλλά το πιο δύσκολο είναι η βούληση για την  πραγματοποίησή του. Εάν δεν  ξεκινήσουμε  τώρα, ίσως αύριο να είναι αργά. Η θλίψη για τις αστοχίες που νιώθουμε τα τελευταία  χρόνια , που είναι επανωτές και οδυνηρές μάς έχουν φέρει πιο κοντά στη σκληρή αλήθεια. Αποκτήσαμε άραγε  τη σωστή γνώση; Ένα είδος σοφίας  για ενέργειες και πράξεις και μια τεράστια  δύναμη της βούλησης  πρέπει να αναδυθεί λόγω της ευεργετικής θλίψης που νιώθουμε αυτή τη στιγμή.
 Ευτυχώς, και γι’ αυτό είμαστε αισιόδοξοι, υπάρχουν αφενός οι νέοι μας ,που είναι πλημμυρισμένοι με αγνό συναίσθημα. Νέοι που λαχταρούν την οικογένειά τους, αλλά εργάζονται  αναρίθμητες  ώρες επάνω στη δουλειά τους  για να χτίσουν σωστά και οικονομικά ένα  σπίτι, να παρουσιάσουν ένα ποιοτικό πρόγραμμα ανάπτυξης ή πολιτιστικής-ενημερωτικής πρωτοβουλίας, ή να φέρουν  νέες ιδέες για ανάπτυξη καλλιεργειών ή να  παρουσιάσουν πρωτότυπες ιδέες σε νέους τομείς. Αυτοί οι νέοι είναι οι ευέλπιδες  του Έθνους μας. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και όσα λαμπρά παιδιά μας απόκτησαν τη σωστή εμπειρία προόδου στο Εξωτερικό. Ακόμη θα λέγαμε και τα Ελληνόπουλα της απανταχού Ομογένειάς μας. Όλοι μαζί!
Αφετέρου διαθέσιμοι πάντα είναι και  οι παλαιότεροι, οι οποίοι παρά τις δεκάδες χρόνια στη πλάτη τους, με νοοτροπία νέου, νιώθοντας  το βάρος της ευθύνης από τη σοφία  της ζωής μάς προβοδίζουν με  το μεγαλειώδες παράδειγμά τους και  μάς δίνουν αισιοδοξία ζώντας  με ψυχραιμία και νηφαλιότητα μέσα σε ένα περιβάλλον που μόνον χαρά δεν αναδίδει. Αυτό έχει και ιδιαίτερη αξία. Και εάν οι αριθμοί είναι αρνητικοί,  η ποιοτική υπεροχή  ασφαλώς θα αποδώσει θετικό αποτέλεσμα.
 
 Επίλογος
Παρά το ότι το μεγαλύτερο κακό προκαλείται από τη μονομερή ικανοποίηση των συμφερόντων  ατόμων  ή οργανωμένων υποσυνόλων. Παρά τις ανυπέρβλητες  δυσκολίες   στην αλλαγή της νοοτροπίας της  άνετης ζωής με ελάχιστη προσπάθεια και παρά τον προσανατολισμό στην εξειδικευμένη εκπαίδευση, που αποσκοπεί στην απόκτηση προσόντων, με τα  οποία οι νέοι θα αντιπαλέψουν με τον διπλανό τους, οφείλουμε να αναζητήσουμε και πάλι  τον άνθρωπο μέσω της Ολιστικής Παιδείας, που έχει σκοπό αυτό τούτο το είναι του ανθρώπου. Άλλως οι άνθρωποι θα πνίγονται μέσα στη κατάθλιψη εν ονόματι μια δήθεν προόδου, γιατί θα ζουν σε αυταπάτη λόγω εγωισμού, που είναι η πηγή της αδικίας.
Ας μη ξεχνάμε ότι όσο πιο βαθιά είναι η θλίψη που νιώθουμε , τόσο πιο μεγάλη είναι η δύναμη προς απόδοση, ακριβώς, όπως σε ένα ελατήριο, όσο περισσότερο συμπιέζεται τόσο μεγαλύτερη δύναμη εκτόξευσης αναπτύσσεται, αρκεί να μη ξεπεράσει τα όριο θραύσης. Ας ανυψώσουμε και ας προβάλλουμε προς όλες τις κατευθύνσεις έναν πολιτισμικό παλμό και φρόνημα. Ας απλώσουμε χέρι συνεργασίας στο διπλανό μας. Ας φτιάξουμε όλοι μαζί  τη σύγχρονη Πατρίδα μας, πρωτοπόρο  Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας.
Στο πλαίσιο των σκοπών μας θα εγκαινιάσουμε άμεσα  ένα διευρυμένο δημιουργικό διάλογο  με τους νέους μας,  χρησιμοποιώντας  κάθε πρόσφορο μέσο,  στη μορφή που η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ έχει ήδη εγκαινιάσει.
  Ευελπιστούμε στην ευρεία συμμετοχή νέων και παλαιών, ώστε   πέρα από την ωφέλεια  όσων λαμβάνουν μέρος, μεθοδευμένα, με πραότητα και με επιμέλεια να εξαχθούν νέες ιδέες και προτάσεις χρήσιμες στους εκάστοτε αρμοδίους για τη λήψη αποφάσεων.
                                                                 Δημήτρης Κ. Μπάκας
                                                                       Ιούνιος 2018

Δημήτρης Μπάκας: Η ΑΓΑΠΗ ΩΣ ΑΡΕΤΗ (ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

on Sunday, 17 June 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Σύνδεση με το πρώτο μέρος

Για πολλούς αιώνες οι άνθρωποι είχαν πιστέψει πως η αγάπη είναι «δώρο του Θεού», με το οποίο όταν το καλλιεργούν μέσα τους ξεπερνάνε τα βάσανά τους. Αφού απογοητεύθηκαν, σε σημαντικό βαθμό , πίστεψαν  στη δύναμη της λογικής. Και εκείνη, ως γυμνή λογική, τους απογοήτευσε σύντομα και στράφηκαν στην  ατομική  απόκτηση ισχύος (υλικής ή γνώσεων) και πλούτου για την ασφάλειά τους. Δυστυχώς και πάλι αναπτύχθηκε κλίμα ακραίας αντιπαλότητας, που προκάλεσε μίση και έχθρες, ενώ οι δυνάμεις που ενώνουν τους ανθρώπους ουσιαστικά εξέλιπαν.


Αποδείχθηκε πλέον έμπρακτα ότι οι επιτηδειότητες, που αποκτά ο άνθρωπος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οιονδήποτε άλλο σκοπό πλην δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ευτυχία και ολβιότητα. Διαπιστώθηκε ότι τη σκέψη και την πράξη του ανθρώπου ποδηγετεί ένα βασικό συναίσθημα. Ο εγωισμός που δημιουργεί σχεδόν όλα τα κίνητρα για το σκέπτεσθαι και συναισθάνεσθαι και πράττειν του κάθε ατόμου με συνέπεια  να παράγονται τα πάντα πλην, του πιο στέρεου δεσμού των ανθρώπων, της μεταξύ των αγάπης

Εισαγωγή

« Το εγώ είναι από τη φύση του άδικο»,  γράφει ο Πασκάλ,  «αφού γίνεται το κέντρο των πάντων και ενοχλητικό για τους άλλους, αφού θέλει να το εξυπηρετήσουν, αφού κάθε εγώ είναι εχθρός και θα ήθελε να είναι τύραννος όλων των άλλων». Η δικαιοσύνη είναι το αντίθετο αυτής της τυραννίας του εγωκεντρισμού. Αλλά το πραγματικό αντιστήριγμα είναι  ο  αληθινός αλτρουισμός, η αγάπη. Η αγάπη, όμως, είναι πολύ απαιτητική. Ζητάει πάρα πολλά από εμάς. Το να αγαπάμε είναι υπερβολικά  δύσκολο και ειδικά όταν πρόκειται για τον πλησίον μας. Ακόμη και τους δικούς μας δεν μπορούμε να αγαπήσουμε καλά - καλά.

Το να μπορούμε να αγαπάμε συνιστά μια αρετή, δηλαδή μια επίκτητη δύναμη για ενέργεια  και πράξη του αγαθού με απώτερο σκοπό την ανθρωπιά.  Η αγάπη ανήκει στις «επαινετές έξεις», όπως θα έλεγε ο Αριστοτέλης. Στην ουσία της δεν είναι μια απλή αρετή αλλά μια ολιστική αρετή, που αναδύεται από την αρμονική καλλιέργεια και σύνθεση όλων των ανθρώπινων αρετών. Είναι ολόκληρο το «αλφαβητάρι» των αρετών. Μια τελικότητα, χωρίς άλλο σκοπό. Η αγάπη είναι η πρώτη, όχι βέβαια με απόλυτο τρόπο( ο Θεός είναι σε απόλυτο βαθμό πρώτος), αλλά σε σχέση με την ηθική , με το καθήκον και το νόμο.

Αλλά τι είναι η αγάπη; Φυσικά δεν είναι άγνωστη. Έχουν ειπωθεί και έχουν γραφεί άπειρα θαυμαστά για την αγάπη, αλλά αλληλοσυμπληρούμενα  και αλληλοσυγκρουόμενα, έτσι είναι αδύνατο να κατανοηθούν και να εκφραστούν με οποιαδήποτε πέννα. Μια αδρή προσέγγιση με πολλές τις παγίδες ερμηνείας και συσχετισμών μπορεί να γίνει μόνον. Είναι, όμως, ανάγκη να το επιχειρήσουμε. Πως θα πιστέψουμε στην αξία της αγάπης, εάν δεν μάθουμε  τι είναι η αγάπη; Αλλά και πως θα τη μάθουμε εάν δεν πιστεύουμε σε αυτή;

Η θαυμάσια ελληνική γλώσσα  θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τα απολύτως  απαραίτητα, τα οποία θα μας βοηθήσουν να νιώσουμε, στα  ανθρώπινα όριά μας, το μεγαλείο αυτού του υπέροχου συναισθήματος που συνιστά το συναρπαστικότερο φαινόμενο που ανέδειξε η εξέλιξη της ζωής στο Πλανήτη μας. Την αγάπη που είναι αυτό το ίδιο το αγαθό, το κάλλος και η ύπατη αλήθεια μαζί, γι΄ αυτό ορθότατα οι θεόπνευστοι Πατέρες είπαν: « Ο Θεός Αγάπη εστί».

Τρεις έννοιες, με τις αποχρώσεις τους η κάθε μια, θα μας  βοηθήσουν στην προσπάθειά μας: Έρωτας, Φιλία, Αγάπη. [1]

Συνοπτική ανάλυση: Έρως- Φιλία – Αγάπη

Έρως: Ο Αριστοφάνης  λέει για τον έρωτα, ό,τι ακριβώς θέλουμε όλοι να πιστέψουμε. Αυτό που ονειρευόμαστε. Τον ολοκληρωμένο έρωτα που μας γεμίζει και μας ολοκληρώνει: το αίσιο πάθος.

Ο Σωκράτης μιλάει για τον έρωτα έτσι, όπως είναι. Θεωρεί τον  έρωτα ανολοκλήρωτο και  καταδικασμένο  στη στέρηση, που μας καταδικάζει  στη δυστυχία. Δηλαδή ο Αριστοφάνης δεν κατάλαβε, ότι ο έρωτας δεν είναι Θεός, ούτε θεός και είναι γιος της Πενίας και του Πόρου. Μια σπαρακτική ένδεια. Μια επιθυμία που είναι πάντα έλλειψη.

Ο Πλάτων, δια του στόματος του Αγάθωνα, θεωρεί ότι η νεότητα, η τρυφερότητα, η ομορφιά, η γλυκύτητα, η δικαιοσύνη , η εγκράτεια, το θάρρος, η δεξιοσύνη και όλες οι αρετές έχουν τον έρωτα ως προέλευση. Αυτό, όμως, συνήθως ξεχνιέται.    

 
Φιλία: Ο Αριστοτέλης  τα έχει πει, ίσως, όλα για τη φιλία: Η φιλία είναι η συνθήκη της ευτυχίας, καταφύγιο ενάντια στη δυστυχία, χρήσιμη, ευχάριστη και καλή ταυτόχρονα. Είναι «καθαυτό επιθυμητή και συνίσταται περισσότερο στο να αγαπά κανείς παρά να αγαπιέται». Είναι πιο σημαντική από τη δικαιοσύνη γιατί την εμπεριέχει. Είναι ταυτόχρονα η  υψηλότερη έκφραση και υπέρβαση της Πίστης. Οι φίλοι χαίρονται ο ένας τον άλλον και τη φιλία τους. Δεν μπορεί κάποιος να είναι φίλος με όλους ούτε να έχει πάρα πολλούς φίλους. Η υψηλότερη μορφή φιλίας δεν είναι πάθος, αλλά αρετή.  «Το αγαπάν είναι η αρετή των φίλων».  Το πρότυπο φιλίας για τον Αριστοτέλη είναι καταρχάς « οι μητέρες που χαίρονται με την αγάπη που νιώθουν για τα παιδιά τους». Ο φίλος μπορεί να ορισθεί  «αυτός που εύχεται να ζει και να υπάρχει για την αγάπη του φίλου του ή εκείνος που μοιράζεται τις χαρές και τις θλίψεις του φίλου του, όπως οι μητέρες για τα παιδιά τους. Έχουμε άδικο να πιστεύουμε πως μια θεότητα ή άψυχα όντα μπορούν να είναι αντικείμενα φιλίας. Πραγματική φιλία αναπτύσσεται όπου υπάρχει δυνατότητα ανταπόδοσης. Δεν υπάρχει φιλία  δίχως κάποιας μορφής ισότητας.  

Φιλία είναι επίσης «αγάπη(φιλία) ανάμεσα στους συζύγους, κυρίως, όταν και οι δύο εναποθέτουν τη χαρά τους  στην αρετή του άλλου». Είναι ακόμη και η πατρική, αδελφική, υιική αγάπη, αλλά και η αγάπη των εραστών που η λέξη έρως δεν μπορεί επαρκώς να εκφράσει και τέλος, η τέλεια φιλία των ενάρετων εκείνων που «εύχονται το καλό των φίλων τους επειδή τους αγαπούν». Η φιλία των κατ’ εξοχή φίλων. Η αγάπη που ανθεί ανάμεσα στους ανθρώπους εφόσον δεν περιορίζεται στην έλλειψη και το πάθος(έρωτα).

 
Αγάπη: Ο έρωτας είναι ο πρώτος ισχυρός δεσμός που οδηγεί σε υψηλότερους αναβαθμούς  σύμφωνα με τον Πλάτωνα. Ο Άγιος Βερνάρδος διακρίνει ένα  πέρασμα από τον σαρκικό έρωτα , που είναι απόλυτα εγωιστικός(εκ φιλαυτίας λέει ο Απόστολος Παύλος), γιατί η φύση του ανθρώπου είναι εύθραυστη και πολύ αδύναμη. Το πέρασμα από το σαρκικό έρωτα στον πνευματικό , από την αγάπη για τον εαυτό στην αγάπη για τον άλλον, από την αγάπη που παίρνει στην αγάπη που δίνει, από  τον πόθο στη στοργή, από τη στέρηση στη χαρά, από τη βία στην τρυφερότητα απολήγει από τον έρωτα στη φιλία. Στη δεύτερη βαθμίδα αγάπης ( να αγαπάμε τον Θεό για χάρη μας) συνεχίζει ο Άγιος Βερνάρδος, μετά στην Τρίτη βαθμίδα (να αγαπάμε τον Θεό για χάρη του ίδιου του Θεού) και τέλος στην τέταρτη (να αγαπάμε τον εαυτό μας για χάρη του Θεού).

 Τούτη η πορεία ξεφεύγει από τις δυνατότητες των πολλών ανθρώπων. Μας λέει όμως κάτι βασικό: ότι το σώμα είναι υποχρεωτικά το σημείο αφετηρίας από όπου το πνεύμα ανυψώνεται.

 
Σχολιασμός

Ο έρωτας είναι σαν μια επιθυμία που, από τη φύση του στερείται πάντα αυτό που επιθυμεί και εξακολουθεί να στερείται ακόμη και αφού έχει κατακτήσει το στόχο του. Αυτό , ίσως , συνιστά το ιδανικό μέτρο του. Ένα αλλόκοτο μίγμα χαράς και πόνου. Μια γόνιμη οδύνη. Δεν υπάρχει  απόλυτα ευτυχισμένος έρωτας και αυτή η έλλειψη ευτυχίας είναι ο ίδιος ο έρωτας. Η ολοκλήρωσή του είναι ίσως απαγορευμένη. Πώς θα μπορούσε να κατέχει αφού είναι έλλειψη; «Με τη γέννηση εντός του ωραίου, απαντά  ο Πλάτωνας, και τη σωματική και ψυχική τεκνογονία ή δημιουργία, με την οικογένεια ή την τέχνη». Έρωτας είναι η υπέρμετρη αγάπη σ’ ένα πρόσωπο, σε μια κατάσταση, σε μια ιδεολογία και η απόρριψη όλων των άλλων. Είναι το πιο έντονο συναίσθημα, το πάθος!

 Στην αρχαία ελληνική γλώσσα το «φιλείν» σημαίνει αγαπώ όποιο και εάν είναι το αντικείμενο αυτής της αγάπης και η «φιλία» αναφέρεται κυρίως σε διαπροσωπικές σχέσεις ( ποια θαυμάσια προσέγγιση αποχρώσεων νοημάτων!). Με τη φιλία μπαίνουμε στο χώρο της αγάπης. Ένας φίλος που δεν αγαπάμε θα έπαυε να είναι φίλος. Μια αγάπη που δεν έχει να κάνει με την έλλειψη και που δεν είναι έρωτας. Ο Σπινόζα μας διαβεβαιώνει ότι η αγάπη είναι επιθυμία, όμως δεν είναι έλλειψη, όταν είναι στο  χρυσό μέτρο της. Είναι ενέργεια, δύναμη, όρεξη. Αν η πείνα είναι έλλειψη τροφής και επομένως οδυνηρή, η όρεξη είναι διάθεση για φαγητό. Η επιθυμία  είναι χαρά. Αμοιβαία στοργή και αγάπη. Χαρά να αγαπάς και να αγαπιέσαι. Κοινή ζωή. Κοινή ευθύνη. Αμοιβαία απόλαυση και εμπιστοσύνη . Μία ενεργός αγάπη. Τέλος, «φιλία είναι μια ψυχή εν δυσί σώμασι ενοικουμένη».

  Υπάρχει πάντα ένα κρίσιμο σημείο, από το οποίο αναδύεται η ειδοποιός διαφορά του ανθρώπου. Η ανθρωπιά μας. Να αγαπάμε  όχι για λόγους καθαρής ανταποδοτικότητας, ισότητας και ανταμοιβής αλλά αγάπη και μόνον για την αγάπη. Η αγάπη που αναδύεται ακριβώς τη στιγμή που το νεογέννητο επιζητά τη θηλή της μητέρας του. Ποια απληστία έχει το μικρό! Ποια  γενναιοδωρία η μητέρα! Το μικρό δεν νιώθει τίποτε άλλο από την επιθυμία, από την ενόρμηση και από το ζωώδες. Στη μητέρα δεν υπάρχει ούτε  ίχνος από αυτά. Κυριαρχεί η αγάπη, η θηλύτητα, η τρυφερότητα, η ευστοργία. Κάτι που παρατηρείται σχεδόν σε όλα τα θηλαστικά, αλλά στον άνθρωπο κορυφώνεται στον ύμνο της συνειδητής  γέννησης νέου ανθρώπου με το  να αγαπά χωρίς όρους, όπως η Μητέρα. Αυτή τη στιγμή της αγάπης ξαναγεννιέται  και το ανθρώπινο πνεύμα. Εδώ, στον ύπατο  ανθρώπινο αναβαθμό αγάπης, τη στιγμή της συμμετοχής του ανθρώπου στη ζωική ενέργεια που ταυτίζεται με την αγάπη, τη χαρά και την ολβιότητα , ίσως, έχουμε και την εμφάνιση το Θεού! Ο Κόσμος δεν μπορεί να εξηγηθεί με τη θεϊκή φιλία( ο Αριστοτέλης αναρωτήθηκε: ποιος τολμά να θεωρήσει τον εαυτό του φίλο με το Θεό;)

 

Η Σιμόν Βέιλ παρατηρεί εύστοχα: « Ο Θεός δημιούργησε από αγάπη, για την αγάπη. Ο Θεός δεν δημιούργησε τίποτε άλλο από την ίδια την αγάπη και τους τρόπους της αγάπης. Τούτη η αγάπη δεν είναι ένα πλεόνασμα ύπαρξης, χαράς ή δύναμης. Είναι το εντελώς αντίθετο: έκπτωση, αδυναμία, απάρνηση». Η δημιουργία από τη μεριά του Θεού είναι πράξη όχι διάχυσης αλλά απόσυρσης.  Δέχθηκε μια έκπτωση , ένα άδειασμα σε από ένα κομμάτι ύπαρξης της θεϊκότητάς  του. «Ο Θεός επέτρεψε να υπάρξουν πράγματα άλλα από Εκείνον, απείρως μικρότερης αξίας από Εκείνον. Ο Χριστός ζήτησε να απαρνηθούμε τους εαυτούς μας….»  Ο Θεός εκχωρεί μέρος διαφορετικά δεν θα υπήρχε ο κόσμος. Ο Θεός υποχωρεί ή καλύτερα συν-χωρεί(συγχωρεί).  Οι γονείς επίσης.  Γι’ αυτό η καθαρή αγάπη είναι υποχώρηση και συγχώρηση. Με την αγάπη αφήνουμε περισσότερο ελεύθερο χώρο. Αυτό συνιστά  καθαρή γενναιοδωρία. Η αγάπη είναι το αντίθετο της δύναμης. Αλλά πιο δυνατή από τη δύναμη. Αυτό είναι το πνεύμα του Χριστού, αυτό είναι το πνεύμα του Γολγοθά.

«Η αγάπη του Θεού είναι απόλυτα αυθόρμητη. Δεν αναζητεί στον άνθρωπο ένα κίνητρο. Το να πούμε ότι ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο δεν σημαίνει ότι εκφέρουμε μια κρίση για τον άνθρωπο, αλλά για τον Θεό. Δεν είναι ο άνθρωπος αγαπητός.  Ο Θεός είναι αγάπη. Η αγάπη του Θεού είναι ανεξάρτητη από την αξία του αντικειμένου της. Η θεϊκή αγάπη μια δημιουργός αρχή αξίας» γράφει ο Νίγκρεν..

 

Η Χριστιανική αγάπη είναι η αυθόρμητη και χαρισμένη δίχως κίνητρο, δίχως όφελος, ακόμη και δίχως λόγο. Αυτό τη διαφοροποιεί σαφώς από τον έρωτα, που είναι πάντα άπληστος, εγωιστικός, με κίνητρο αυτό που πάντα του λείπει, που πάντα καταξιώνεται από τον άλλον. Την διαφοροποιεί  και από τη φιλία, η οποία δεν είναι ποτέ ανιδιοτελής, καθόσον το συμφέρον των φίλων είναι και δικό μου συμφέρον.

 Ιεροί Πατέρες της Εκκλησίας, περισσότερο ρεαλιστές και ανθρώπινοι μπόρεσαν να δείξουν πώς περνάμε από την αγάπη για τον εαυτό στην αγάπη για τον άλλο και στη συνέχεια στην ιδιοτελή αγάπη για τον άλλον στην ανιδιοτελή, από τη φιληδονία στη φιλοστοργία και μετά στην ευσπλαχνία, στην ελεήμονα αγάπη. Με άλλα λόγια από τον έρωτα στη φιλία και αργότερα, ενίοτε τουλάχιστον εν μέρει ως προοπτική, από τη φιλία στην αγάπη.

 Συμπεράσματα

«Η ελεήμων αγάπη είναι μια φιλόστοργη αγάπη(φιλία) που απλώνεται πέρα από την απλή φιλία, που ξεπερνά τα όρια της. Η φιλία που νιώθουμε για ένα φίλο είναι τόσο έντονη ώστε εξαιτίας του να αγαπάμε και όσους συνδέονται μαζί του ακόμη και αν μας προσβάλλουν ή μας μισούν. Με αυτό τον τρόπο η ελεήμων φιλία μας , χάριν του Θεού, γιατί τον Θεό έχει αναφορά η ελεήμων φιλία μας, σε Αυτόν κυρίως απευθύνεται».(Θωμάς Ακινάτης).

 

Για όσους δεν πιστεύουν στο Θεό! Ίσως μια κάποια ιδέα ανθρωπιάς, που όλοι συμμερίζονται: είναι αυτό που οι Αρχαίοι Έλληνες ονόμασαν φιλανθρωπία, την οποία όρισαν ως «μια φυσική κλίση αγάπης προς τους ανθρώπους. Έναν κοινό τρόπο ύπαρξης που οδηγεί στην αγαθοεργία και στην ευμένεια απέναντί τους. Μιλάμε για μια διευρυμένη φιλία που συναντάμε στον Επίκουρο εμπλουτισμένη με πολλά στοιχεία, καθόσον είναι ανοιχτή σε όλη την ανθρωπότητα. «Αγκαλιάζει όλη την οικουμένη»(Επίκουρος). Φως ιλαρό, γλυκό φως, που φωτίζει κάθε άνθρωπο, γνωστό , άγνωστο, κοντινό ή μακρινό, εν ονόματι μιας ανθρωπότητας, μιας κοινής ζωής, μιας κοινής  ανημποριάς. Πώς να μην αγαπάμε , έστω και λίγο, εκείνον που μας μοιάζει, που ζει όπως και εμείς, που υποφέρει όπως και εμείς, που θα πεθάνει όπως και εμείς; Όλοι μπροστά στη ζωή είμαστε αδέλφια, ακόμη και εάν έχουμε αντιθέσεις, ακόμη και εάν είμαστε εχθροί. Όλοι αδέλφια  μπροστά στον θάνατο, Μια αγάπη ως εάν αδελφοσύνη των θνητών.

Το «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτό» είναι ανθρωπίνως δυνατό; Μάλλον όχι. Αλλά παραμένει ως οδοδείκτης. Μας δείχνει ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το δρόμο της αγάπης. Φαίνεται αυτό σαν να σκοτώνουμε τον εαυτό μας! Και όντως, έτσι είναι. Τον στριμώχνουμε σε τέτοιο σημείο σαν να λέμε «ότι πρέπει να πεθάνει, όπως ένας σπόρος,  για να απελευθερώσει την ενέργεια που εμπεριέχει», όπως διατύπωσε η Βέιλ. Όντως, μόνον έτσι μπορούμε να αγκαλιάσουμε την  πραγματική  σχέση των πραγμάτων.

 

Θαρρούμε ότι η ελεήμων αγάπη είναι αρετή. Ακόμη και η φιλία είναι αρετή. Γιατί απαιτείται να αποκτήσουμε με τη θέλησή μας εσωτερική δύναμη, ώστε να τιθασεύσουμε τα κεντρομόλα, προς εαυτόν, ένστικτα. Η τριχοτόμηση (έρως-φιλία- αγάπη) είναι μάλλον σχηματική και όχι απόλυτη. Τα όρια  δεν είναι , τουλάχιστο ανθρωπίνως, απαράβατα. Υπάρχει για την ανθρωπινότητα μια συνέχεια που μπορεί οδηγήσει ομαλά συνεχώς πλησιέστερα στον στενότερο πνευματικό δεσμό των ανθρώπων, αλλά δεν πρέπει να αγνοείται ότι η ύπαρξή μας έχει αφετηρία τουλάχιστον την σωματική μας οντότητα με όλες τις απαιτήσεις για ζωή όσο ταπεινές και εάν είναι αποτελούν στοιχεία επιβίωσης. Το πνεύμα δεν έχει τρόπο να εκφραστεί έξω από το σώμα.

Η αγάπη στην ύπατη , χωρίς όρους μορφή της, υπερκαλύπτει όλες τις αρετές, γιατί στην ουσία τις προϋποθέτει, αλλά δεν πραγματώνεται σχεδόν ποτέ και αυτός είναι ο λόγος που είναι οι αρετές απαραίτητες. Φυσικά δεν θα υπήρχε λόγος να μιλήσουμε για ηθική, δικαιοσύνη , γενναιοδωρία, σωφροσύνη, σύνεση, θάρρος , γλυκύτητα, εγκράτεια, συμπόνια, ταπεινότητα, ανοχή, καλή πίστη όταν υπήρχε η ελεήμων,  χωρίς όρους  αγάπη.

 Ο Πλάτωνας το είχε δει νωρίτερα ότι υπάρχει ένας ορίζοντας πέρα από τον έρωτα και τη φιλία. Μια  περιοχή  του πνεύματος, όπου τίποτε πια δεν λείπει και όπου τα πάντα αναδύουν ολβιότητα και χαρά . Αυτό ονόμασε Αγαθό και αργότερα το ονόμασαν Θεό, που δεν είναι τίποτε άλλο, ίσως, από την Αγάπη στο μέτρο το ανθρώπινο, που βιώνουμε ή νιώθουμε τουλάχιστο στην απουσία της την αξία της και την αναγκαιότητα επιδίωξης.

 Επίλογος

Η μεταρσιωμένη σε αρετή αγάπη πρέπει να καλλιεργηθεί σε όλα τα πεδία της Παιδείας, γιατί συνιστά το ουσιαστικότερο αντιστήριγμα του εγωτισμού. Το αγαπάν είναι η υπέρτατη αξία της ζωής. Είναι και η υπέρτατη αρετή ή μάλλον το αλφαβητάρι όλων των αρετών. Μια ανάδυση από την αρμονική σύνθεσή τους. Ό,τι είναι το οξυγόνο για την υγεία του ανθρώπου είναι η αγάπη για την ψυχική του υγεία.

Για την αγάπη του ελέους δεν μπορεί να γράψει κανείς κάτι παραπάνω από τον ύμνο στην αγάπη του  Αποστόλου Παύλου( Προς Κορινθίους Α΄ Επιστολή)[2]

 Για την ανθρώπινη αγάπη ,ίσως, η καλύτερη διατύπωση είναι εκείνη του Σοφοκλή που έβαλε στα χείλη της Αντιγόνης: «Ού τοι συνέχθειν,  αλλά συμφιλείν  έφυν». Δεν γεννήθηκα για να μισώ αλλά για να αγαπώ. Πιο μεγαλείο για τις ανθρώπινες σχέσεις: να πιστεύουμε ότι πρέπει να προηγείται πάντα στις επιλογές μας η αγάπη και να μην υπερτερεί το μίσος. Το να αγαπάμε σημαίνει ότι αναζητούμε τη δύναμη έξω από τον εαυτό μας. Ενώ το μίσος ξεχειλίζει από μέσα μας.

 Για να προσεγγίσει, όμως, με κάποια σχετική επιτυχία  ο άνθρωπος τις τρείς θεολογικές αρετές(πίστη, ελπίδα και αγάπη) είναι υποχρεωμένος να διανύσει μια πορεία επίμοχθης αριστοποίησης με την διαρκή καλλιέργεια ουσιαστικά ενός ολογράμματος αρετών, με βάση το «μέτρον άριστον»( όλες οι αρετές αναδύονται στο άριστο μέτρο).

 Με απώτερο στόχο  το «γεννήθηκα για να αγαπώ και όχι για να μισώ»  και με πλέον γόνιμο ορίζοντα θεώρησης την Πατρίδα, ως ισότιμο Μέλος της Διεθνούς Κοινότητας, απαιτείται η καλλιέργεια, παράλληλα με την εξειδικευμένη εκπαίδευση της  ολιστικής παιδείας, που αποβλέπει την καλλιέργεια των θεμελιωδών αρετών του σκέπτεσθαι( φρόνηση, γνώση,  αλήθεια) , του συναισθάνεσθαι ( θάρρος, κάλλος, γλυκύτητα, πραότητα) και του πράττειν το αγαθό( γενικό καλό, ηθική, δικαιοσύνη).

Τότε αναδύεται η πιο ασφαλής Πίστη που είναι αναγκαία  για κάθε καταβολή προσπάθειας. Και τότε αναδύονται η Ελπίδα και  τελικά η Αγάπη, όπου εξισορροπούνται πληρούμενες όλες οι αρετές.

Δρόμος δύσβατος γι’ αυτό τον αποφεύγουμε  και ως ανθρωπότητα  οδηγηθήκαμε στη δυστυχία, απόγνωση και απελπισία. Η «ανάγκη κρατεί πάντων»  και πρέπει να αναζητήσουμε την πορεία προς την αγάπη. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Τα πάντα δοκιμάσθηκαν και «πτώχευσαν». 

                                                                   Δημήτρης Κ. Μπάκας             Ιούνιος 2018

[1] Θα προτιμούσαμε για καλύτερη κατανόηση, αντί του αφηρημένου ουσιαστικού τον τύπο του  απαρέμφατου, που αποδίδει  καλύτερα την προσωποπαγή ενεργητική σχέση: Εράν –Φιλείν και Αγαπάν.

[2] Ελληνιστική κοινή: Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί. Και εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου, και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυθήσομαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι. Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία, πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

Είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνώσις καταργηθήσεται. Εκ μέρους δε γινώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν όταν δε έλθη το τέλειον, τότε το εκ μέρους καταργηθήσεται. Ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος έλάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Βλέπομεν γαρ άρτι δι' εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον άρτι γινώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. Νυνί δε μένει πίστις, έλπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα μείζων δε τούτων η αγάπη.
Νεοελληνική: Αν ξέρω να μιλώ όλες τις γλώσσες των ανθρώπων και των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, τότε έγινα σαν ένας άψυχος χαλκός που βουίζει ή σαν κύμβαλο που ξεκουφαίνει με τους κρότους του. Και αν έχω το χάρισμα να προφητεύω και γνωρίζω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και αν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ με τη δύναμη της ακόμη και τα βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, τότε δεν είμαι τίποτε απολύτως. Και αν πουλήσω όλη την περιουσία μου για να χορτάσω με ψωμί όλους τους φτωχούς, και αv παραδώσω το σώμα μου για να καεί, αλλά αγάπη δεν έχω, τότε σε τίποτε δεν ωφελούμαι.

Η αγάπη είναι μακρόθυμη, είναι ευεργετική και ωφέλιμη, η αγάπη δε ζηλεύει, η αγάπη δεν ξιπάζεται (= δεν καυχιέται), δεν είναι περήφανη, δεν κάνει ασχήμιες, δε ζητεί το συμφέρον της, δεν ερεθίζεται, δε σκέφτεται το κακό για τους άλλους, δε χαίρει, όταν βλέπει την αδικία, αλλά συγχαίρει, όταν επικρατεί η αλήθεια. Όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Η αγάπη ποτέ δεν ξεπέφτει.

Αν υπάρχουν ακόμα προφητείες, θα έλθει μέρα που και αυτές θα καταργηθούν αν υπάρχουν χαρίσματα γλωσσών και αυτά θα σταματήσουν αν υπάρχει γνώση και αυτή θα καταργηθεί. Γιατί τώρα έχουμε μερική και όχι τέλεια γνώση και προφητεία• όταν όμως έλθει το τέλειο, τότε το μερικό θα καταργηθεί. Όταν ήμουν νήπιο, μιλούσα ως νήπιο, σκεφτόμουν ως νήπιο, έκρινα ως νήπιο. Όταν έγινα άνδρας, κατάργησα τη συμπεριφορά του νηπίου. Τώρα βλέπουμε σαν σε καθρέπτη και μάλιστα θαμπά, τότε όμως θα βλέπουμε το ένα πρόσωπο το άλλο πρόσωπο. Τώρα γνωρίζω μόνο ένα μέρος από την αλήθεια, αλλά τότε θα έχω πλήρη γνώση, όπως ακριβώς γνωρίζει και εμένα ο Θεός. Ώστε τώρα μας απομένουν τρία πράγματα: η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη. Πιο μεγάλη όμως από αυτά είναι η αγάπη.

Γρηγόρης Νούσιας: ''Μνημόσυνος Ημέρα''

on Thursday, 24 May 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Οι προσευχές και οι δεήσεις, σε μυστηριακό απόηχο . . . και το θυμίαμα βαρύ! Λίγα αγριολούλουδα του Μαγιού, μαζεμένα σε κάποια ρεματιά, ελάχιστη τιμή, στον βωμό της αρετής και της εθνικής προσφοράς, που, αλλοίμονο, πολλές φορές φαντάζει σωρός ερειπίων. Ας είναι, αυτή τη φορά, στη μνήμη του Σμηναγού Γιώργου Μπαλταδώρου. Ήταν 12 Απριλίου 2018, 12:15 το μεσημέρι, όταν με το Mirrage συνάντησε το πεπρωμένο του, κάπου στο Αιγαίο, αντιμέτωπος με κάποια νεφική κατάσταση αλλά και με τον εαυτόν του.



Τελικά, υπάρχει πεπρωμένο; Ηχεί παράξενα η ερώτηση! Η μυθολογική προσέγγιση του ζητήματος τροφοδοτεί, ίσως, την ευτραπελία. Ο φιλοσοφικός στοχασμός εντείνει την απορία. Η επιστημονική τεκμηρίωση αναζητείται. Και ο δογματισμός, απλώς, αναστατώνει την όποια πίστη. Θα δεχθούμε, ότι η πρόοδος, η κίνηση προς τα εμπρός, είναι συνυφασμένη με το πεπρωμένο του ανθρωπίνου γένους. Ίσως, διότι έτσι το θέλησε ο Προμηθέας, που έδωσε τη φωτιά στον άνθρωπο, χωρίς να του πει πρόσεξε να, ή πώς να, μην καείς. Και η πτήση είναι πρόοδος, πρόοδος φωτιάς. Είναι επίτευγμα του πολιτισμού και της τεχνολογίας που δημιούργησε ο ελεύθερα σκεπτόμενος άνθρωπος. Είναι επίτευγμα της έμφυτης, της θεϊκής, της δαιμονικής τάσης του ανθρώπου προς τους αναβαθμούς της ευδαιμονίας, την αχαλίνωτη ορμή της ψυχής προς το απόλυτο ωραίο με προκλητική, πολλές φορές, περιφρόνηση στον θάνατο. Είναι μια τάση, που ως προς την αφετηρία της παρουσιάζεται ως ανθρώπινο φαινόμενο, αλλά όχι ανθρώπινο ως προς το απροσδιόριστο τέλος. Βέβαια, σε αυτή την φαινομενικά αχαλίνωτη ψυχική ορμή αντιτίθεται η δύναμη της φρονήσεως. Είναι η ψυχική κατάσταση όπου ο άνθρωπος αντικρίζει με απόλυτη καθαρότητα τον κόσμο της αντικειμενικής πραγματικότητας. Αυτή, μόνη, εξασφαλίζει στον άνθρωπο την εσωτερική βεβαιότητα εναντίον των μεταπτώσεων της τύχης, ή, ό,τι με τον όρο τύχη υπονοείται από τον καθένα μας. Αλλά το πρόβλημα είναι, ότι η φρόνηση αυτή δεν αγοράζεται, δεν υπαγορεύεται, δεν . . . δεν . . . Μόνον αποκτάται. Πώς; Κατά τρόπον απροσδιόριστο! Ρώμη, λοιπόν, μετά φρονήσεως, είπαν!
Ξεφυλλίζοντας τις προσωπικές αεροπορικές σημειώσεις, από κάποια εισήγηση σε σεμινάριο ασφαλείας πτήσεων, αντιγράφω μεταξύ των άλλων: Γίνεται αποδεκτό, ότι όσο περισσότερο κατακτά ο άνθρωπος την αντικειμενική πραγματικότητα τόσο περισσότερο μειώνεται το ποσόν των φαινομένων που αποδίδονται στην τύχη. Αλλά, κάποιο περιστατικό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί τυχαίο, ειμή μόνον σε σχέση με την ατέλεια των γνώσεών μας. Σε σχέση προς την άγνοια της τάξεως των αιτίων, δηλαδή. Η άγνοια του αιτίου δημιουργεί τη δοξασία περί τυχαίου, και η δοξασία περί τυχαίου μεταβάλλει την τύχη σε αίτιο. Αλλά η περί τυχαίου δοξασία είναι δοξασία εξ υποκειμένου. Τι είναι δοξασία; Πάντως, δεν είναι ούτε απλή γνώμη, αλλά ούτε και επιστήμη. Με άλλα λόγια, η τύχη είναι ''αγνοούμενη νομοτέλεια''. Σ' αυτήν αποδίδονται όλα εκείνα τα φαινόμενα, τα οποία δεν μπορούν να εξηγηθούν με τον νόμο της αιτιότητας, διότι τα αίτια που τα προκάλεσαν είναι ασύλληπτα ή αστάθμητα. Αυτό το ασύλληπτο τροφοδοτεί την καθολική αντίληψη περί του Πεπρωμένου. Την υπερβατική αναγκαιότητα, τη μοιροκρατία, με άλλους όρους.
Όμως, είμαστε οι πρωταγωνιστές της αποφασιστικής δράσης. Επιτελούμε το καθήκον, ναι, με ρομαντισμό και ως διάκονοι της αεροπορικής ιδέας, αλλά και με υψηλό το αίσθημα της εθνικής προσφοράς. ''Πάντων τιμιώτερον η πατρίς''! Πού; Εκεί όπου η φλόγα και η ταχύτητα, το στιμόνι και το υφάδι, υφαίνουν τον εθνικό αμυντικό ιστό. Εκεί όπου ακουμπάει η άμυνα της Χώρας. Ναι, είμαστε η άμυνα της Χώρας. Και δεν επιτρέπεται να λοξοκοιτάμε προς τη μοιροκρατία. Όταν, λοιπόν, ένας κρότος διαταράξει το θυμικό μας, όταν μια στήλη καπνού κόψει τη συνέχεια του ορίζοντος, όταν ένας παφλασμός ταράξει τη θάλασσα του Αιγαίου, πιθανόν να είμαστε ενώπιον ενός αεροπορικού ατυχήματος. Και το ατύχημα αυτό θα είναι ένα αιτιατό, με συγκεκριμένες διαστάσεις στο χώρο και τον χρόνο, που πρέπει να καταγραφούν και να προσμετρηθούν. Και να η θεωρία της αιτιοκρατίας. Και να ο τέταρτος κανόνας της λογικής. Κάθε αιτιατό έχει την αιτία του. Και ποιά είναι η αιτία της αιτίας; Είμαστε πλέον στην αφετηρία της διερευνήσεως του ατυχήματος, βεβαίως, χωρίς μοιροκρατικούς όρους. Και στο τέλος της διαδρομής, με σφιγμένη την καρδιά, τις περισσότερες φορές, θα αποφανθούμε, στο σχετικό πόρισμα, ''Σφάλμα χειριστού συνιστάμενον . . . ''! Όμως, στο σφάλμα αυτό, συμπληρώνουμε με έμφαση, θα μπορούσε να υποπέσει ο οποιοσδήποτε από εμάς! Αλλά εμείς, πάντοτε, κλείνουμε την παρένθεση της κάθε αεροπορικής τραγωδίας με τον αφορισμό, έ . . . σε μένα δεν θα μου τύχει! Χμ! Και η μοιροκρατία ξανά παρούσα, έστω και σε λανθάνουσα μορφή!
Τα λουλούδια προβάλλονται στο βαθύ γαλάζιο του ελληνικού ουρανού. Και μοιάζουν να ακουμπάνε σε απροσδιόριστη νεφική κατάσταση. Ναι, απροσδιόριστη μπορεί να είναι και η συμπεριφορά του χειριστού του μονοθέσιου μαχητικού εντός αυτής, κυρίως, όταν θα πρόκειται για απρογραμμάτιστη - ακούσια είσοδο. Ναι, οι νεφικές καταστάσεις θέλουν ιδιαίτερη προσοχή! Πρίν δύο περίπου χρόνια, σε χρόνο ανύποπτο θα λέγαμε, ο καλός συνάδελφος Χρίστος Νικολόπουλος, με άγνωστη αφορμή, αλλά με έκδηλη φιλοφρονητική διάθεση, μου υπενθύμισε το δώρο που είχα απευθύνει σε όλους τους χειριστές κάποια παραμονή Πρωτοχρονιάς. Με πόση πατρική στοργή, θυμάμαι, αλλά και με πόση συναίσθηση προϊσταμένου είχα προβεί στη χειρονομία! Το δώρο έφερε τον ''εμπορικό'' τίτλο, <<Η Μάχη που δεν πρέπει να χαθεί>>! Ήταν ένα μακροσκελές άρθρο, που είχα γράψει όταν επέστρεψα από τις ΗΠΑ, όπου είχα παρακολουθήσει μαθήματα ασφαλείας πτήσεων και διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, στο USC του Los Angeles. Και στο ''περιτύλιγμα'' (διαβιβαστικό) τους έλεγα, μεταξύ των άλλων: ''Το προσφέρω σε όλους, αντί άλλου δώρου, με την ευκαιρία του νέου χρόνου, με την ελπίδα ή την ευχή να αποτελέσει, για τον καθένα ξεχωριστά, αφορμή για περισσότερη σπουδή και προετοιμασία της πτήσεως εντός νεφών και αναγνώριση της ανάγκης για ρεαλιστικότερη εξάσκηση στην πτήση δι' οργάνων''. Ναι, η χρονιά που έφευγε, όπως και πολλές προηγούμενες, σημαδεύονταν από στοιχεία τραγικότητας, με ''θύτη'' τον παράγοντα ''καιρός''.
Μαζί με το περιτύλιγμα, συνημμένες και τριάντα πέντε οδηγίες για πτήσεις υπό IMC συνθήκες, βγαλμένες από σωρευμένη εμπειρία, και παραπληρωματικές προς τα όσα τα εγχειρίδια πτήσεων και οι υπηρεσιακές διαταγές υπαγορεύουν, και τα όσα στα σχετικά σεμινάρια διδάσκονται. Κάποιες από αυτές: Απαραίτητη προϋπόθεση για μια ασφαλή πτήση εντός νεφών ή σε απόλυτο σκοτάδι, αποτελεί και η ψυχολογική άνεση του χειριστού. . . Χρειάζεται κυρίως αυτοπεποίθηση, ότι οι διαδικασίες ασφαλούς χειρισμού του αεροσκάφους θα εκτελεστούν σωστά και ότι θα προληφθεί η δημιουργία παραίσθησης, ή αν εμφανισθεί θα αντιμετωπισθεί σωστά. . . Αυτή η αυτοπεποίθηση εξασφαλίζεται με τη λεπτομερή σχεδίαση και προετοιμασία πριν εισέλθουμε στη θέση του χειριστού, και οπωσδήποτε πριν εισέλθουμε στην όπoια νεφική κατάσταση . . . Δεν κάνουμε διατρήσεις νεφών εν καθόδω σε μη ελεγχόμενες περιοχές. . . Πάντα εξασφαλίζουμε όρια ασφαλείας ύψους. . . Σε περίπτωση που εκδηλωθεί παραίσθηση δείχνουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στα όργανα του αφους. . . Δεν παραλείπουμε να κοιτάζουμε και την οθόνη του Radar (σε λειτουργία). Θα μας βοηθήσει να απαλλαγούμε από την παραίσθηση. Είναι σαν να βλέπουμε έδαφος. . . Όταν αισθανθούμε παραίσθηση (χρειάζεται δύναμη για να το παραδεχθούμε) το αναφέρουμε, πιέζουμε το button τού ασυρμάτου και όποιος μας ακούσει . . . Αν ο έλεγχος του αφους είναι αδύνατος, εγκαταλείπουμε. Καθώς και πολλές άλλες λεπτομέρειες. . .
Αλλά γιατί τόση έμφαση στα νέφη και στην παραίσθηση; Αυτό είναι και το περιεχόμενο του ''δώρου''! Ας πάρουμε, λοιπόν, μια γεύση από το οκτασέλιδο άρθρο, που είχε δημοσιευτεί και στο περιοδικό ''Η ΠΤΗΣΗ'', τον Οκτώβριο 1975.
>> Δύο χειριστές αεριωθουμένων αφών, σε εκτέλεση νυκτερινής ναυτιλίας μεγάλου ύψους, διαχωρίστηκαν (έσπασαν) εξ αιτίας νέφους κατακορύφου αναπτύξεως. Όταν συναντήθηκαν, μετά από μερικά δευτερόλεπτα, εκτός νεφών, ο ένας χειριστής παρετήρησε ότι το άλλο αφος ίπτατο υπεράνω αυτού ανάστροφα. Όταν και οι δύο χειριστές περισυνελέγησαν, μετά την επιτυχή εγκατάλειψη των αφών, την οποία υπαγόρευσε η επικίνδυνη κατάσταση που οι ίδιοι είχαν δημιουργήσει παλεύοντας με τα σύννεφα, και άρχισαν να αναφέρονται στις φάσεις του ατυχήματος, διαπιστώθηκε ότι ο χειριστής, ο οποίος ανέφερε ότι παρετήρησε το άλλο αφος σε ανάστροφη στάση, ήταν εκείνος που στην πραγματικότητα πετούσε ανάστροφα!


>> Καταστάσεις κωμικοτραγικές εκτυλίσσονται ενίοτε, εκεί στους ουρανούς. Διαφαίνεται ότι το περιβάλλον εκεί πολλές φορές παρουσιάζεται έως αφιλόξενο. Πόθεν όμως πηγάζει αυτή η αφιλοξενία; Ποιός είναι ο ανηλεής δολοφόνος που περιφέρεται ελεύθερος στους ουρανούς; Εναντίον ποίου πρέπει να δοθεί η μάχη;
>> Η αίσθηση της ισορροπίας του ανθρώπου ελέγχεται από τον λαβύρινθο του έσω ωτός. Τα τρία ημισφαιρικά κανάλια με το υγρό, τα ειδικά όργανα που φιλοξενούνται εκεί και η διάταξη με την οποία είναι τοποθετημένα τα αισθητήρια τριχίδια, οι ωτόλιθοι και τα λιθοφόρα κυστίδια αποτελούν ένα γυροσκόπιο. (Γίνεται λεπτομερής περιγραφή και ανάλυση της λειτουργίας και πώς προκαλούνται τα ορθοστατικά αντανακλαστικά, τα οποία επαναφέρουν το σώμα στην ορθία θέση).
>> Στην πτήση όμως οι αισθήσεις της πιέσεως και της ισορροπίας υπόκεινται σε παράξενες και ασυνήθεις δοκιμασίες, από τις επιταχύνσεις, θετικές, αρνητικές, πλευρικές, που αναπτύσσονται στο σύστημα αεροσκάφος/χειριστής, αλλά και από τις κινήσεις της κεφαλής του χειριστού, κοριόλιος δύναμις. . . Σε μερικές περιπτώσεις γίνεται τέτοια αποπλάνηση και σύγχυση και δίνουν στον χειριστή τελείως εσφαλμένες πληροφορίες, ώστε επέρχεται πλήρης απώλεια προσανατολισμού στο χώρο (spatial disorientation).
>> Όταν, λοιπόν, η αίσθηση της οράσεως δεν συμμετέχει, λόγω σκότους ή νεφών, στη δημιουργία της ισορροπίας του ανθρωπίνου σώματος, ο χειριστής καθίσταται έρμαιο των εσφαλμένων μηνυμάτων της αισθήσεως της πιέσεως και της ειδικής κατασκευής του λαβυρίνθου του. (Αναλύονται δέκα διακεκριμένες περιπτώσεις εσφαλμένων εντυπώσεων που μπορεί να δημιουργηθούν στον χειριστή κατά τη διάρκεια μιάς ''τυφλής'' πτήσεως).
>> Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο χειριστής δεν παρέχει θετικές εγγυήσεις για τον εαυτόν του. Γιατί οι πληροφορίες που φθάνουν στον εγκέφαλο για τον προσανατολισμό του στον χώρο, είναι κατά κανόνα ψευδείς. (Γίνεται προσπάθεια καταγραφής όλων των περιττών κινήσεων της κεφαλής του χειριστού που συντείνουν στη δημιουργία των εσφαλμένων αυτών εντυπώσεων).
>> Η εμφάνιση των προαναφερθέντων εντυπώσεων, σε συνδυασμό ή μεμονωμένα, οδηγούν στην παραίσθηση. Σχεδόν ταυτόχρονα χάνεται η εμπιστοσύνη του χειριστού προς τα όργανα του αφους. Αρχίζουν οι υπερδιορθώσεις. Χάνεται ο έλεγχος . . .
>> Η απόλυτη εμπιστοσύνη στα όργανα πτήσεως του αφους είναι η μόνη λύση.
>> Άπαξ, λοιπόν, και απωλεσθεί ο φυσικός ορίζων (σκότος - νέφη), ο χειριστής εμπλέκεται σε μάχη εναντίον του πλέον προδοτικού και ύπουλου εχθρού, του εαυτού του. Και είναι ''Μάχη που δεν πρέπει να χαθεί''.
Δυστυχώς, όμως, είναι πολλές οι περιπτώσεις που η μάχη χάνεται! Και μαζί και συνάδελφοι!
Μετά από τριάντα χρόνια, ξεφυλλίζω τον πίνακα αποδεκτών των Χειριστών που παρέλαβαν το ''δώρο''. Από τους εβδομήντα οκτώ παρόντες την ημέρα παραλαβής της Διοικήσεως, κάποιους μήνες πριν, απουσιάζει ένας: Υποσμηναγός Ιπτάμενος Ζωγράφος Σταύρος. Δεν απολησμονώ τη σχετική από καθέδρας ενημέρωση . . . ''Ένας συνάδελφός μας αναπαύεται από την ώρα αυτή στη θέση Ορκάνα στη νότια Όσσα . . .''! Ναι, ήταν 23 Σεπτεμβρίου 1987, προμεσημβρινή ώρα. Τα δύο F-104G, με τέσσερις εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου για τις ανάγκες κάποιας αποστολής, είχαν προσγειωθεί στο α/δ της Λάρισας για ανεφοδιασμό και επιστροφή στη μητρική μονάδα. Έγινε πλήρωση με καύσιμο και των τεσσάρων δεξαμενών. Δεν απαιτείτο! Μετά την απογείωση ο σχηματισμός παίρνει εντολή από τον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου για άμεση στροφή αριστερά. Προφανώς για λόγους εναέριας κυκλοφορίας. Βεβιασμένη απόφαση/αντίδραση. Ακολουθεί σύντομα απρογραμμάτιστη και ακούσια είσοδος εν στροφή του σχηματισμού εντός νεφών. Δεν κερδήθηκε εγκαίρως ύψος ασφαλείας. Μεγάλο το εξωτερικό φορτίο. Το αρχηγό αφος θα προσκρούσει στο έδαφος. Ο Νο 2 . . . θα επιστρέψει ασφαλώς στον Άραξο!
Ξεφεύγω από τις επιστημονικές θεωρίες για τα κέντρα ισορροπίας του ανθρώπου. Παραμερίζω τα εγχειρίδια πτήσεως. Παραβλέπω τις υπηρεσιακές σχετικές διαταγές. Διαγράφω τις εντολές και οδηγίες που ο κάθε προϊστάμενος δίνει, ο καθένας με τον δικό του τρόπο και το δικό του στυλ, ως επιβλέπων στη διεξαγωγή των πτήσεων. Απομονώνω την ελπίδα, αυτή τη βαυκαλιστική αναμονή του διαρκώς εκφεύγοντος αγαθού. Καταπνίγω τα υπολείμματα του εγωτισμού. Εξοστρακίζω την όποια αυθεντία. Και ψελλίζω . . . ''Πεπρωμένο''! <<Γαία δε πατρίς έχει κόλποις τών πλείστα καμόντων σώματα. Μηδέ αμαρτείν και πάντα κατορθούν εν βιοτή, θέλημα θεών εστί. Μοίραν δ' ού τι φυγείν έπορεν>>. Εν κατακλείδι, το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον, παραφράζοντας τον Δημοσθένη. Ναι, ας είναι η αναφορά αυτή μια νότα μνημοσύνης, από τον φυσικό του προϊστάμενο, και για τον Σταύρο Ζωγράφο! Σώφρων, ακέραιος και συγκροτημένος. Έχαιρε εκτιμήσεως και εμπιστοσύνης. Έφυγε στα 32 του. Και το κενό στις καρδιές μας, μεγάλο. Τι να απέγιναν και οι δικοί του! Πώς να κρατηθείς!
<<Τι είναι, λοιπόν, οι αεροπόροι; . . . Απλοί άνθρωποι της διπλανής πόρτας. . . Το αεροπλάνο γι' αυτούς, η μεγάλη αγάπη, ο έρωτας, το πάθος . . . Δεν δικαιούνται να έχουν προβλήματα . . . Τήρησαν και θα τηρούν τον όρκο να φυλάνε την πατρίδα και να προσφέρουν και τη ζωή τους αν χρειαστεί . . . Δεν μετάνοιωσα για την επιλογή μου . . . Αν γινόμουν ξανά δέκα οκτώ ετών, και πάλι, ακριβώς το ίδιο θα έκανα . . . Αλλά, φοβάμαι για τον εγγονό, που μου λέει, θέλω, παππού, να πετάξω πολεμικό, σαν και σένα . . . >>! Είναι τα ειλικρινά, ανυπόκριτα και ανεπιτήδευτα λόγια του συναδέλφου Στάθη Μάρκου, σε ένα συναισθηματικό ξέσπασμα για το τελευταίο τραγικό αεροπορικό συμβάν. Αλήθεια, ποιόν δεν εκφράζουν οι αποστροφές αυτές; Όλοι μας δηλώνουμε ανεπιφύλακτη συγκατάνευση, δηλώνουμε ''παρών'', έστω και αν εκεί . . . ψηλά και πέρα από τα αγριολούλουδα, στο πάνθεο των αδικοχαμένων συναδέλφων, στο απόκοσμο στοχαστικό επέκεινα, ο καθένας μας μπορεί να ''διακρίνει'' και τον παρ' ολίγον πρόωρο χαμό του εαυτού του! Διότι, ναι, δεν πρόκειται για εγκεφαλική απόφαση. Ποιός ξέρει! Ίσως, να είναι μια άδηλη και απροσδιόριστη ψυχική διάθεση για την τιμημένη απογείωση, και . . . ''ως αν δαίμων βουληθεί''!
Αιωνία η μνήμη! Και ας είναι πλέον η πορεία της Πολεμικής μας Αεροπορίας μια συνεχής ''άδακρυς μάχη'', για να δανειστούμε έναν χαρακτηρισμό από τον 4ο π.χ. αιώνα.
20 Μαΐου 2018. Γρηγόριος Δημ. Νούσιας - Αεροπόρος.1


Δημήτρης Μπάκας: ΘΗΛΥΤΗΤΑ: Η ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΗ ΑΡΕΤΗ

on Sunday, 13 May 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο
Γιορτάζουμε, κάθε χρόνο, τη γιορτή της μητέρας. Πολύ σωστά και δίκαια! Υπάρχει άραγε άνθρωπος επάνω στη Γη, που μπορεί νααμφισβητήσει το τι αξίζει η Μάνα του; Τη θηλή της μάνας του επιζητεί το νεογέννητο μωρό από την πρώτη στιγμή πριν ακόμη ανοίξει τα μάτια του. Το οδηγεί η οσμή και η γεύση του αμνιακού υγρού που ήδη το έχει φέρει στη ζωή.Ποιος μπορεί να ξεχάσει το πρώτο χαμόγελοτης Μητέρας του; Τη θαλπωρή της αγκαλιάς της και την ασφάλεια, που ένιωθε ξεχνώντας κάθε τρόμο, φόβο και ανησυχία;
Όσοι δεν ένιωσαν το χάδι της μητέρας τους είναι δυστυχισμένοι. Δεν νιώθουν ποτέ πληρότητα. Εκείνοι που την έχουν χάσει τη λαχταρούν και έχουν την εικόνα της πάντα στο νου τους και την καρδιά τους. Τη μάνα μας καλούμε για βοήθεια σε κάθε πόνο και αγωνία.
Ποιο είναι, όμως, αυτό το μοναδικό χαρακτηριστικό που ανυψώνει τη μάνα στο ύπατο βάθρο αξιών της ζωής μας. Είναι μια ιδιαίτερη ποιότητα, μια αρετή διαφορετική από τις άλλες που συνθέτουν την ανθρωπινότητα του ανθρώπινου όντος. Η ελληνική γλώσσα διαθέτει μια υπέροχη λέξη για να εκφράσει την ουσία αυτής της αρετής. Θηλύτητα. Ένας όρος, οποίος δυστυχώς για πάμπολλους λόγους, έχει εκλείψει από το λεξιλόγιό μας.


Εισαγωγή
Αρετήείναι μια επίκτητη διάθεση να κάνουμε το καλό. Μια δύναμη ενέργειας και ανθρωπιάς. Είναι το ίδιο το καλό εν πνεύματι και εν αληθεία.Το καλό δεν είναι απλά προς θεώρηση, αλλά είναι κάτι που πρέπει να μπορούμε να κάνουμε. Δεν μπορούμε, όμως, σε απόλυτο βαθμό να το γνωρίσουμε και να το εφαρμόσουμε.
Αρετές είναι οι ηθικές αξίες στην πράξη, δηλαδή οι ενσαρκωμένες, όχι θεωρητικές. Πάντα μοναδικές όπως καθένας από εμάς. Είναι πάρα πολλές, όσες και τα ελαττώματά μας. Συνιστούν «μεσότητες»( κατά τον Αριστοτέλη), αλλά ποιοτικά είναι «κορυφές» μεταξύ δύο κακών ( υπερβολής και έλλειψης). Γι’ αυτό είναι δυσαπόκτητες. «Επαινετές έξεις».Δεν πρέπει, όμως, να συγχέονται με τις επιτηδειότητες. Οι αρετές είναι δυνάμεις που σκοπό έχουν πάντα το γενικότερο καλό.
Στη γενική περίπτωση οι αρετές δεν διακρίνονται ανάλογα του φύλου, παρά το ότι μερικές ταιριάζουν περισσότερο στον άνδρα ή στη γυναίκα. Μόνον η αλήθεια είναι απόλυτα καθολική. Η αλήθεια όμως δεν είναι ηθική, ούτε συναισθηματική ούτε βουλητική. Όλες οι αρετές αναδύονται από την επιθυμία και οι επιθυμίες είναι συνήθως διαφορετικές στους ανθρώπους και ποικίλουν σχεδόν πάντα κατά το φύλο. Εντούτοις και τα δύο φύλα μετέχουν σε όλες τις αρετές, έστω και διαφοροποιημένα.

Πραότητα- γλυκύτητα-θηλύτητα
Οι Αρχαίοι Έλληνες και κυρίως οι Αθηναίοι υπερηφανεύονταν πως αυτοί έγιναν κοινωνοί της πραότητας στον κόσμο. Θεωρούσαν την πραότητα συνώνυμο του Πολιτισμού αντίθετο της βαρβαρότητας. Ο σημερινός δυτικός πολιτισμός είναι στην ουσία ο ελληνικός πολιτισμός, ως ανθρωπισμός. Πραότητα είναι το αντίθετο του θυμού και της σκληρότητας. Δεν είναι μια απλή αρετή αλλά σύνθεση περισσότερων αρετών. Το ρήμα καταπραΰνω αυτό εκδηλώνει. Ο Αριστοτέλης θα αναβαθμίσει την πραότητα σε ξεχωριστή αρετή, ως μεσότητα ανάμεσα στην οξυθυμία και τη μαλθακότητα. Η πραότητα ταυτίζεται με τη μη βία. «Η μη βία είναι σαφώς προτιμότερη, μόνον, όταν είναι αποτελεσματική»γράφει η Σιμόν Βέιλ. Ας αναλογισθούμε την πραότητα του Γκάντι στην Ινδία.
Γλυκύτητα, είναι συνώνυμη με την πραότητα, ταυτίζεται με τη θηλύτητα, που αναγνωρίζεται ως ένα είδος γυναικείας ποιότητας. Μια δύναμη δίχως σκληρότητα. Μια αγάπη δίχως θυμό. Το αντίθετο της ωμότητας, της επιθετικότητας, της βαρβαρότητας. Γαλήνη εσωτερική, χωρίς μίσοςή αναισθησία. Η επιθετικότητα και ο θυμός δείχνουν αδυναμία, όπως και η βίαόταν είναι ανεξέλεγκτη. Μόνον η γλυκύτητα είναι δύναμη που μπορεί να μας κατευθύνει προς το αγαθό και γι’ αυτό είναι αρετή. Δύναμη ειρηνική, και γλυκιά, πλήρης υπομονής και προσήνειας. Είναι αυτό που περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μοιάζει με την αγάπη, περισσότερο και από τη γενναιοδωρία, που θέλει να κάνει καλό στον άλλο, και τη συμπόνια, που πονά με τον πόνο του άλλου. Η γλυκύτητα αρνείται να τον βλάψει. Είναι το θάρρος δίχως βία, αυτό που λέμε κουράγιο! Μια τελικότητα χωρίς κανένα άλλο σκοπό. Μια ύπατη πληρότητα και ολβιότητα.
Η θηλύτητα δεν πρέπει να συγχέεται με τη θηλυκότητα, όπως και η αρρενωπότητα με το θάρρος και την ανδρεία. Η θηλυκότητα και αρρενωπότητα είναι προτερήματα και επιτηδειότητες. Ήτοι δυνάμεις άλλης υφής. Δεν είναι ελαττώματα, αλλά οπωσδήποτε δεν είναι αρετές με την έννοιαότι κατευθύνουν το πράττειν προς το αγαθό. Η θηλύτητα δεν πρέπει να συγχέεται, επίσης, με τη θηλυπρέπεια, που ασφαλώς για τους παραπάνω λόγους δεν είναι αρετή. Ούτε με τη παθολογική υστερία, που δεν είναι γλυκύτητα, δεν είναι αγάπη, αλλά ναρκισσισμός, καμώματα, επιθυμία για εξουσία. Ήτοι μια τέχνη κατάκτησης και επίδειξης. Το αντίθετο της αλήθειας.
Η πραότητα,η γλυκύτητα και η θηλύτηταβρίσκονται στην άλλη άκρη: είναι καλωσόρισμα, σεβασμός, άνοιγμα. Αρετές σε ένα βαθμό παθητικές, υποταγής και αποδοχής, γι’ αυτό είναι πιο κοντά στη σοφία. Δεν υπάρχει σοφίακαι καμιά άλλη αρετήχωρίς ένα βαθμό υποχωρητικότητας. Ο σοφός «φέρεται με ανθρωπιά και πραότητα»(Σπινόζα). Η πραότητα είναι ηπιότητα, ένα είδος αυθόρμητης καλοσύνης : « κάνε αυτό που είναι καλό για εσένα προκαλώντας όσο το δυνατόν λιγότερο κακό στον άλλο»(Ρουσσώ).
Η γλυκύτητα(θηλύτητα) υποτάσσεται στην πραγματικότητα, στη ζωή, στο γίγνεσθαι, στην καθημερινότητα. Μια αρετή ευέλικτη, υπομονής, αφοσίωσης και αρμοστικότητας.Το αντίθετο του αλαζονικού και ανυπόμονου, της ακαμψίας, της ανένδοτης και πεισματικής δύναμης, της προπέτειας και αυθάδειας. Πιο κοντά στηναυτοπειθαρχία και την επιβολή στον εαυτό. Ενάντια μάλιστα στον εαυτό αν χρειαστεί. Και η αγάπη σημαίνει υποχώρηση, γι’ αυτό είναι γλυκύτητα και δωρεά.
Η θηλύτητα δεν ανήκει στις βασικές θεωρούμενες αρετές( φρόνηση, εγκράτεια, θάρρος , δικαιοσύνη), αλλά στις ήπιες. Αλλά δίχως ένα ελάχιστο θηλύτητας δεν αναδύεται η ανθρωπινότητα. Δεν μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος χωρίς γλυκύτητα και πραότητα. Ανεκτίμητος ο ρόλος της γλυκύτητας σε κάθε διδασκαλίακαι παιδαγώγηση. Πρώτο παράδειγμα εκείνο του Θεανθρώπου.

Σχολιασμός
Το να τιμούμε τη μητέρα μια μέρα το χρόνο δεν είναι αρκετό, γιατί η μάνα είναι σε κάθε στιγμή της ζωής μπροστά μας. Είναι φύλακας «άγγελος» και προπαντός οδηγήτρια και πρότυπό μας. Το ίδιο ισχύει για το άρρεν το θήλυ. Δυστυχώς, ως άτομα και ως κοινωνία, υποβαθμίζουμε ή παραμελούμε τη μοναδική αξία του θηλυκού συντρόφου μας. Εν πολλοίς μάλιστα διαστρέφουμε ακόμη και την πηγαία ιδιοσυστασία, όπως η Φύση την έπλασε.
Ο τρόπος του σκέπτεσθαι, συναισθάνεσθαι και πράττειν των ανθρώπων έχει αλλοιωθεί δραματικά με την τεχνολογική ανάπτυξη, τη δημιουργία μεγαλουπόλεων και ειδικά με την επικράτηση της εμπορευματοποίησης των πάντωνακόμη και του ανθρώπινου προσώπου. Στο κλίμα υπερβολικής κατανάλωσης υλικώναγαθώντης εποχής μας οι ανάγκες επιβίωσης εξανάγκασαν τη γυναίκα να απομακρυνθεί από το μητρικό ρόλο και να ασχολείται με την επαγγελματική σταδιοδρομίαπου της προσδίδει και μεγαλύτερα όρια απελευθέρωσης. Ο συρμός(μόδα) και προπαντός το κυνήγι του εμπορικού κέρδους την απομάκρυναναπό τη θηλύτητα(γλυκύτητα) και την ώθησαν προς τη θηλυκότητα.
Ο Ελληνισμός ανακάλυψε τους ειδολογικούς νόμουςτου πνεύματος, τη γλώσσατης λογικής σκέψηςκαι καθιέρωσε τον όρο Ανθρωπισμό (Humanismus). Ο Χριστιανισμός ως ιδιότυπη αίσθηση ζωής ανακάλυψε τη «λογική της καρδιάς». «Le Coeur a ses raisons que la raison ne connait point» (Pascal). Ο έρωτας του Πλάτωνα για διδασκαλία και μάθηση αναβαθμίζεται σε αγάπη, όχι από φιλανθρωπία και οίκτο αλλά για τον ίδιο τον άνθρωπο ανεξάρτητα καταγωγής και δυνατοτήτων του.
Ο παιδαγωγός και ανδραγωγός οφείλει να έχει ένα είδος θηλύτητας-γλυκύτητας, γιατί συνιστά ένα εξιδανικευμένο είδος μητέρας. Μέσα από ένα μητρικό φίλτρο ακτινοσκοπούνται όλες οι πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας, οπότε με την ολιστικήδιάπλαση αναπτύσσονται συνολικά και αρμονικά οι εσωτερικές δυνάμεις της ανθρώπινης φύσης.Το μητρικό αυτό φίλτρο ανταποδίδει σαν αμοιβή το μαντικό χάρισμα στον παιδαγωγό και αναδύεται η άφατη πληρότητα και ολβιότητα που εισπράττει από το λειτούργημά του. Τότε η παιδαγωγία καθίσταται πνευματική δημιουργία και ηθική ενέργεια. Έτσι μόνον αντισταθμίζεται, κατά κάποιο τρόπο, ο μόχθος του παιδαγωγού.
Οι αρετές , ως επαινετές έξεις, ήτοι ενσαρκωμένες ηθικές αξίες,ανήκουν και στα δύο φύλα ασχέτως εάν έχουν διαφορετική υφή, επειδή οι αξίες αναδύονται από τις επιθυμίες που διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
Η θηλυκότητα δεν είναι αρετή ούτε ελάττωμα. Είναι προτέρημα, μια δύναμη άλλης υφής.Η θηλύτητα είναι αρετή γιατί είναι δύναμη που αρνείται το κακό. Ταυτίζεται με τη γλυκύτητα και αναδύεται από την πραότητα. Και παρά το ότι εκφράζεται εντονότερα στο θήλυ εντούτοις ενυπάρχει υποχρεωτικά και στο άρρεν, γιατί συνιστά την ουσία της ανθρωπινότητας, που φέρνει τους ανθρώπους πλησίστιους στις δυσκολίες και τα προβλήματα της ζωής.

Συμπεράσματα
Η θηλύτητα(γλυκύτητα, πραότητα) συνιστά πεμπτουσία της αρετής του συνυπάρχειν. Της ψυχικής δύναμης για ενεργή συμμετοχή, ώστε να δημιουργηθούν οι απόλυτα αναγκαίες συνθήκες, που όταν συντρέξουν λαμβάνει χώρα η μετάλλαξη και η μετουσίωση όλων των μερών σε μια σύνθεση με νέα χαρακτηριστικά. Τότε το συνονθύλευμα μετατρέπεται σε ομάδα. Τότε το όλον λαμβάνει μορφή και δικό του περιεχόμενο. Τότε υπάρχει και ουσιαστικά το είναι της Κοινωνίας. Τότε μπορούμε να μιλάμε για ομάδα, οικογένεια, κοινωνία, έθνος και Πατρίδα. Είναι τότε που έχουμε μπει στο πλαίσιο της ηθικής συνύπαρξης. Τότε νοιώθουμε«τον άλλο, ως εαυτό». Τότε στην αξιοπρέπεια του άλλου καθρεφτίζεται η δική μας αξιοπρέπεια και κάθε περιορισμός δικός μας είναι έκφανση και αποδέσμευση εσωτερικής μας ελευθερίας. Τότε αναδύεται η ρεαλιστική αγάπη. Τότε τα προβλήματα γίνονται πιο ευεπίλυτα.
Η ιαπωνική λέξη amae,που σημαίνει γλυκύτητα, θαρρώ, ότι μας δίνει την απόλυτα ωραία έκφραση. Είναι η μαγική εκείνη στιγμή, κατά την οποία νοιώθουμε το υπέροχο συναίσθημα ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο, στο οποίο θέλουμε να ανήκουμε και εκείνο μας θέλει ως μέλος του.Όντως, συμφωνούμε όλοι μας, ότι δεν υπάρχει ωραιότερο συναίσθημα από το να γυρίζεις σπίτι σου που τόσο ο ίδιος θέλεις και να νοιώθεις την αγάπη όλης της οικογένειάς σου ή να πηγαίνεις στο χώρο της εργασίας σου και να αισθάνεσαι ότι και οι συνεργάτες σου σε περιμένουν με λαχτάρα να είσαι κοντά τους ή ακόμη και όταν είσαι μακριά τους θα επιθυμούσανε να σε έχουν δίπλα τους και ανάμεσά τους.
Το ιδεόγραμμα της ιαπωνικής γλώσσας για τη λέξη amae, είναι όντως εκφραστικότατο. Απεικονίζει τη μητέρα να κρατάει στην αγκαλιά της το μωρό της! Είναι η κορυφαία εκείνη στιγμή, κατά την οποία το μωρό αισθάνεται τη μεγαλύτερη στοργή και ασφάλεια και η μητέρα κρατάει ό,τι πολυτιμότερο έχει στη ζωή. Θαρρούμε ότι αυτό το ιδεόγραμμα συνιστά την τελειότερη έκφραση της θηλύτητας(γλυκύτητας).

Επίλογος
Τον αρχέτυπο αυτό ανθρώπινο δεσμό μεταξύ των ανθρώπων οφείλουμε να καλλιεργήσουμε σήμερα. Σήμερα που η ανθρωπότητα κάλυψε τόσο μεγάλη έκταση, ολόκληρο τον Πλανήτη μας, η οποία ξεφεύγει από τα όρια της ατομικής σύλληψης και ισχύος-δράσης μόνον μια ευρύτερη συμμετοχική, αλλά και αρμονική δράση μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα.
Τότε μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε στο πεδίο της σημερινής έννοιας της ηθικής, δηλαδή στο διαλογικό χαρακτήρα της δημοκρατικής ποιοτικής συνύπαρξης. Ο διαλογικός τρόπος επικοινωνίας και επίλυση των διαφορών είναι ο μόνος ηθικός δρόμος πορείας μας. Η άσκηση και αγωγή, όλων μας για τη δημιουργία κοινωνικής συνείδησης, που να ενώνει με συμπληρωματικό τρόπο ανταγωνιστικούς όρους: συναίρεση/ σύγκρουση, ελευ θερία-ισότητα-αδελφοσύνη, δικαιώματα/υποχρεώσεις, εθνική ενότητα/κοινωνικοί και ιδεολογικοί ανταγωνισμοί. Μοναδικός καταλύτης των παραπάνω αντιπαλοτήτων είναι η ανάπτυξη ηπίων δυνάμεων ανθρωπο-ηθικής με βασικό στοιχείο πλέξης τον αρχέτυπο δεσμό της οικογένειας, ήτοι τον ακατάλυτο δεσμό Μάνας και Παιδιού.
Η θηλύτητα της Μάνας, η θήλεια φύση, η γυναικεία γλυκύτητα και μοναδικότητα εκφράζεται και αποκορυφώνεται στην ανατροφή του Παιδιού!
Μόνον μέσα σε ένα κλίμα «αδελφοσύνης» μπορούν να βρουν ανεκτή λύση τα θέματα της ισότητας, δικαιοσύνης, ελευθερίας , αξιοπρέπειας, διαφορετικά, θα συνιστούν ουτοπίες. Κοντολογίς πρέπει να μεταφερθεί η αδελφοσύνη που συγκρατεί την βασική μικροκοινωνία ( την οικογένεια) με αποδεχτή μορφή στον χώρο της μεγάλης και πλανητικής ακόμη, θα λέγαμε, κοινωνίας.
Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται πλήρως η τεράστια ανάγκη διάδοσης της ολιστικής
Παιδείας και πιο ειδικά η σωστή διάπλαση των νέων, ώστε το βασικό κύτταρο της Κοινωνίας, η οικογένεια, να είναι υγιές και ζωντανό με συνοχή και αρμοστικότητα.
Η ύπατη αυτή αποστολή ως δωρεά, αλλά και ως καθήκον, εκ φύσεως, έχει ανατεθεί κατά βάση στη ΜΗΤΕΡΑ.
Γι’ αυτό και πάντα την τιμούμε, τη δοξάζουμε και την ευγνωμονούμε.
Δημήτρης Κ. Μπάκας Μάιος 2018

 

Δημήτρης Κ. Μπάκας: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤΗΤΑΣ (Η ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΙΚΗ ΑΥΡΑ)

on Tuesday, 16 October 2018. Posted in Διάφορα Θέματα

Μακάρι να’ ξερα! Μακάρι να’ ξεραν όλοι οι απλοί άνθρωποι, όπως εγώ. Αλλά και οι βαθιά σπουδαγμένοι, οι σοφοί, οι φιλόσοφοι, οι μαθηματικοί, οι φυσικοί, μπορούν άραγε να βρουν την εξήγηση; Δεν το γνωρίζω! Υπάρχει μαθηματικό μοντέλο; Μαθηματική σχέση; Μπορούμε με φιλοσοφική προσέγγιση να το αντιληφθούμε; Εμένα μου φαίνεται αλλόκοτο. Τελείως παράλογο. Και όμως είναι αληθινό. Προσωπικά το νιώθω, το διαισθάνομαι, το αφουγκράζομαι και το βιώνω: Όλο αντιφάσεις και συνεχείς αντιθέσεις. Μα όλα θεσπέσια μαζί. Μια εξαίσια αρμονία. Είναι μεγαλείο. Αληθινή ευτυχία! Ανθρώπινη εναρμόνιση και ισορροπία.

PDF

Παντελής Γιαννακόπουλος: Το αιώνιον το απόλυτον και το εφήμερον του Χριστιανού

on Tuesday, 10 April 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

 Έγραφε το 1962 ο γεννηθείς το 1921 στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας καθηγητής της θεολογίας, Ομιλητικής και Λειτουργικής στο ΑΠΘ Ευάγγελος Θεοδώρου με σπουδές φιλοσοφίας, ψυχολογίας, παιδαγωγικής και κοινωνιολογίας στο Μάρμπουργκ της Γερμανίας: [Ο άνθρωπος είναι διφυής, κράμα από γήϊνα και θεϊκά στοιχεία. «Το θεϊκό συστατικό της φύσεώς του, όπως είπαν, ρέπει φυσικά προς τα άνω, ποθεί την ολοκλήρωση με την επιστροφή προς το φως, απ' το οποίο τρόπον τινά προήλθε σαν ακτίνα στην περιοχή της ύλης. Κάθε αληθινός και γνήσιος βίος είναι αναζήτησις του φωτός αυτού, ανίχνευσις της υψίστης αξίας, η οποία μόνη παρέχει νόημα στην ύπαρξη, διότι κομίζει τις λυτρωτικές πνοές απ' τη γενέτειρα, τον χαμένο παράδεισο, του οποίου η νοσταλγία παρακινεί προς αναζήτηση»].
Και ο παράδεισος; Είναι ο περίλαμπρος νοητός ουράνιος χώρος στον οποίο, κατά τη χριστιανική παράδοση, εγκαθίστανται οι ψυχές των δικαίων μετά θάνατον. Είναι ο κήπος στον οποίο ο Θεός εγκατέστησε τους Πρωτοπλάστους Αδάμ και Εύα, τους οποίους όμως αργότερα εκδίωξε, όταν υπέπεσαν στο προπατορικό αμάρτημα. Ωστόσο, ο παράδεισος θα αποτελεί πάντα την ιδανική εξέλιξη, τον απόλυτα επιθυμητό προορισμό για κάθε άνθρωπο, αφού θα είναι το ενδιαίτημα, ο πανέμορφος και ειδυλλιακός τόπος της μεταθανάτιας ευδαιμονίας, στον οποίο μετά τη μέλλουσα κρίση θα αναπαύεται η ψυχή του.
«Στη φιλοσοφία και τη Θεολογία ο όρος απόλυτο σημαίνει βασικώς το ιδεωδώς πλήρες και τέλειον, το μη εξαρτώμενον εξ εξωτερικών παραγόντων και αιτίων, το αυτοτελές το καθ' εαυτό αξιολογικώς και οντολογικώς υπάρχον» (Θρησκ και Ηθ Εγκυκλ, τ.2, σελ.1.151). Εκ τούτου τεκμαίρεται ότι η αναζήτηση του απόλυτου από τον αληθινό χριστιανό προσκρούει στην αδήρητη ανάγκη της προβολής ανάλογων ...αντισταθμιστικών δυνατοτήτων-ηθικών αξιών. Απουσία του "ιδεώδους" που επιβάλλεται να προσδιορίζει κατηγορηματικώς την έννοια του "απόλυτου", συμβάλλει σαφώς στην απαξίωση της ηθικής του συνέπειας, καθιστώντας το από κρύσταλλο διαρκούς διαύγειας, λάμψεως και ισχύος, εύθραυστο ύαλο και θολόμορφο υλικό.
Στην Π. Διαθήκη(γεν.2,8) ο θεόπτης Μωυσής αναφέρει ότι ο Θεός εφύτευσε τον παράδεισο και έθεσε τον άνθρωπο εντός αυτού. Στον προφητικό λόγο ή έννοια του παραδείσου ταυτίζεται με την βασιλεία του Ισραήλ. Η λέξη Ισραήλ ερμηνευμένη στην Ελληνική γλώσσα, σημαίνει, "νους ο ορών τον Θεό". Στη Καινή Διαθήκη ο παράδεισος και η βασιλεία του Ισραήλ ταυτίζονται με την Βασιλεία του Θεού ή Βασιλεία των Ουρανών. Σε κάθε περίπτωση γίνεται τελείως κατανοητό ότι μιλούμε μόνο για πνευματική κατάσταση. Τί είναι η βασιλεία των ουρανών; Πώς την βιώνουμε; Είναι η απόλυτη γαλήνη, το απόλυτο συνειδησιακόν κάλλος, η απόλυτη πνευματική πληρότητα, η λειτουργία των αισθήσεων της ατελεύτητης διάρκειας.
«Η βασιλεία των ουρανών είναι δωρεά του Θεού στον άνθρωπο», κατά τον Μάρκο τον ασκητή, όπως και η υιοθεσία. Τί είναι όμως "υιοθεσία"; Η υιοθεσία είναι η ακρότητα των ευγενών πόθων μας. Την υιοθεσία θα απολάβει ο άνθρωπος που θα πείσει τον Κύριον ότι θα παραμείνει πιστός μέχρι τέλους. Τότε ο Θεός θα τον δεχθεί με τα ίδια λόγια που είπε και στον Μονογενή Υιό Του: «Υιός μου ει συ εγώ σήμερον γεγέννηκά σε» και ο άνθρωπος εισέρχεται στη χάρη της υιοθεσίας. Ο Κύριος μας φανερώνει ότι κάθε εντολή Του αποτελεί χρέος μας και ότι η "υιοθεσία" είναι δωρεά Του, με το Αίμα Του χαρισμένη στους ανθρώπους. Ως εκ τούτου «Η βασιλεία των ουρανών δεν είναι μισθός για έργα, αλλά χάρη του Κυρίου που έχει ετοιμασθεί για τους πιστούς δούλους». Όπως μας βεβαιώνει ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης: «Η αγάπη και η απάθεια και η υιοθεσία μόνο στην ονομασία διαφέρουν».
Τα γήϊνα, τα υλικά, τα εφήμερα στοιχεία που διαφεντεύουν τη ζωή των ανθρώπων, μέρα με τη μέρα περιθωριοποιούνται. Ο χώρος της αρνητικής εκδοχής, το ενδιαίτημα του πεπτωκότος Αρχαγγέλου, η Γη των κλαυθμών και οδυρμών ο αλλωτριωτικός του καλού καγαθού πλανήτης φιλοξενεί πλέον τους παρηκμασμένους άρχοντες του πλούτου, τους μουμιωποιημένους ...Βασιλείς των υλικών αγαθών με την περιορισμένη διάρκεια ζωής και ισχύος. Απέρχονται τελεσιδίκως επιστρέφοντες στο χώμα από το οποίο επλάσθησαν και τα προσωρινά τους επιτεύγματα θα έχουν την τύχη τους. Στάχτη και μπούλμπερη, το χρυσίον τους. Και μόνον οι αναθυμιάσεις και τα σύννεφα καπνού της αυτοκαταστρεφόμενης πλέον Γης θα παραπέμπουν στους υπαιτίους αυτού του εγκλήματος που επετελέσθη από τους πιστούς του Σατανά κατ' εντολήν του.
Ανήκουστο! Ο Εωσφόρος εναντιώθηκε στον Δημιουργό του και Πλάστη όλου του κόσμου και διολίσθησε στο τερατόμορφο πνεύμα του κακού, το μονίμως αντιτιθέμενον στις βουλές του μεγάλου Θεού της προσφοράς και της αγάπης. Έγινε ο Σατανάς, ο αποκρουστικός Διάβολος, ο Εξαποδώ, ο Ασμοδαίος, ο πρώην αρχάγγελος που δηλητηρίασε με ηθική αδυναμία το ανθρώπινο κύτταρο και τη Γή και διέφθειρε τις αγαθή προαίρεση των ανθρώπων με επίμεμπτες σκέψεις και αξιόμεμπτες πράξεις, εν οις και με το κορυφαίον μεταξύ των αμαρτημάτων, όπερ έκτοτε συνοδεύει τον άνθρωπο με την μομφή της παραβίασης της θεϊκής εντολής.
Η Εκκλησία μας, μας προτρέπει και μας παρακινεί να προσβλέπουμε με αστείρευτη επιθυμία στην κατάκτηση του κορυφαίου ιδανικού που είναι η Βασιλεία των Ουρανών. Τις άγιες ημέρες που διαβαίνουμε ας πλησιάσουμε περιδεείς τον νυμφώνα του Χριστού μας και ας τον κλείσουμε βαθειά στην ψυχή μας, ώστε βέβηλο μάτι και βλάσφημος λόγος να μην μολύνουν τον συμβολισμό που ισχύει μέχρι σήμερον και σηματοδοτεί τα άδυτα των αδύτων. Ευθύς αμέσως ας ψάλλωμεν οι ''εκζητούντες τον Κύριον": «Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον· και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ. Λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής, φωτοδότα και σώσόν με».
Μακάρι ο Κύριος να μας αξιώσει να κρατούμε την ημέρα της κρίσεως ένα άσβεστο κεράκι που θα καταδεικνύει με το άκτιστο φως του τον δρόμο προς τα δώματα του αιώνιου Παραδείσου.

Παντελής Γιαννακόπουλος

Εύα Τσαροπούλου*: Η λοβοτομή των σχέσεων

on Tuesday, 03 April 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Διάβασα χθες για ένα ζευγάρι που υιοθέτησε ένα μπρόκολο για παιδί, γιατί είναι λέει vegan και δεν ήθελαν το παιδί τους να έχει δέρμα και αίμα!

Τις προάλλες, μία άλλη παντρεύτηκε τον εαυτό της διότι βαρέθηκε, λέει, να περιμένει τον πρίγκιπα που θα της φορούσε το νυφικό, οπότε ντύθηκε νυφούλα, στολίστηκε κι έκανε και δεξίωση, κόβοντας γαμήλια τούρτα με τον εαυτό της, ως τον καλύτερο σύντροφο που θα μπορούσε να έχει!



Στο Τομσκ, στη Ρωσία, ένας παντρεύτηκε μία πίτσα (!) γιατί αυτή ήταν η «αδελφή ψυχή του»!

Μία άλλη, απογοητευμένη απ' τη μακροχρόνια σχέση της παντρεύτηκε τις γάτες της, σε μία ηλεκτρονική τελετή, που έγινε το 2004.

Ένας 27χρονος απ' το Τόκυο παντρεύτηκε την Nene Anegasaki, που είναι μια γυναίκα βίντεο-παιχνίδι, σε μία τελετή που έγινε το 2009 και ήταν η «πρώτη του είδους» (φαντάζομαι τι θα ακολούθησε!).

Πιο παλιά ακόμα, ένας είχε παντρευτεί το άλογό του, ως τον «πιστότερο σύντροφό» του και υπάρχει καταγεγραμμένη περίπτωση γυναίκας που παντρεύτηκε (με τελετή, όχι αστεία) το φίδι της, διότι «όλοι οι άνθρωποι τρέφουμε ένα φίδι στον κόρφο μας, τουλάχιστον ας έχουμε καλή σχέση μαζί του!».

Κανείς τους δεν φοβάται να παντρευτεί, αρκεί να μην είναι με άνθρωπο!

Αν ζούσε ο Αυλωνίτης, το «ορέ, πού πάμε!» θα ήταν η μόνιμη ατάκα του!

Ετούτος ο κόσμος δεν πάει καθόλου καλά!

Αν η κάθε μπούρδα που μας έρχεται στο κεφάλι συνδυαστεί με τις φοβίες μας για τις ανθρώπινες σχέσεις, την αποστροφή μας για τις ευθύνες γενικότερα και την φαινομενική μας άνεση απέναντι σε ό,τι νομίζουμε ότι φέρνει η εποχή, σε λίγο, φοβάμαι δεν θα μείνει τίποτα όρθιο!

Έτσι, καλό να έχετε: Κάντε «ανθρώπινες» σχέσεις.

Μην φοβάστε που έχουμε όλοι σάρκα και οστά, που τρέχει αιματάκι στις φλέβες μας, που πονάμε όταν πέφτουμε, που δεν παίρνουμε πάντα πίσω ό,τι δίνουμε!

Οι σχέσεις «τσιμπάνε», είτε αυτές που κάνουμε με τους αγαπημένους μας, είτε αυτές που δημιουργούμε με τα παιδιά μας• τα κανονικά παιδιά μας, όχι τα μπρόκολα και τα κουνουπίδια μας!

Και κάθε τσίμπημα που μας κάνει να πονάμε, είναι ταυτόχρονα κι ένα σήμα ότι είμαστε ζωντανοί, ότι αισθανόμαστε, ότι δεν έχουμε μπει στη διαδικασία της αυτοματοποίησης, που είναι μια θαυμάσια διαδικασία, αλλά για τα ρομπότ, όχι για τους ανθρώπους!

Σταματήστε να κρύβεστε πίσω από ανόητα ελευθεριάζοντα τσιτάτα, που σας δημιουργούν παρεξηγημένες εντυπώσεις για τη «δήθεν» ελευθερία!

Ο αληθινά ελεύθερος άνθρωπος είναι πρωτίστως ο «υπεύθυνος» άνθρωπος κι όχι αυτός που εφαρμόζει ό,τι νομίζει για «φιλελευθερισμό», όπου νομίζει ότι τον βολεύει καλύτερα!

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι δύσκολες. Πονάνε. Μας γεμίζουν πληγές, μας γεμίζουν σημάδια, μας δημιουργούν προβλήματα.

Ναι, σε όλα ναι. Και η αποχή είναι, νομίζουμε, η καλύτερη λύση.

Ποτέ η αποχή δεν ήταν η καλύτερη λύση, φίλε μου, σε τίποτα! Κι όσοι το νομίζουμε αυτό έχουμε αποδειχτεί μπρόκολα άνθρωποι και κουνουπίδια ψηφοφόροι!
Μην φοβάστε να αγαπάτε και να δείχνετε την αγάπη σας!
Βουτήξτε έναν άντρα, μια γυναίκα, ένα παιδί και τολμήστε να αισθανθείτε, μωρέ!
Γιατί τίποτα δεν θα σας δώσει μεγαλύτερη ευτυχία απ' το να μοιράζεστε, τίποτα δεν θα σας δώσει μεγαλύτερη πληρότητα απ' το συναίσθημα του άλλου, του όποιου άλλου!
Τίποτα δεν θα σας κάνει καλύτερους ανθρώπους απ' τη δοκιμασία της ζωής δίπλα σε ένα άλλο ανθρώπινο ον, εξίσου δύσκολο, εξίσου παράλογο με σας.
Αφήστε τα μπρόκολα, που δεν θα σας χαμογελάσουν ποτέ ζεστά, παρατάτε τα φίδια που δεν θα σας κοιτάξουν ποτέ με ευγνωμοσύνη, σταματήστε να παντρεύεστε τους εαυτούς σας ή να παίρνετε τα βουνά γιατί δεν μπορείτε να βρείτε το «ιδανικό» σας.
Προσγειωθείτε, μωρέ, συνέλθετε! Δεν υπάρχουν ιδανικά! Κανείς δεν είναι ιδανικός!
Αλλά δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανταμοιβή απ' την αποδοχή του μη ιδανικού εαυτού σας απ' αυτούς που δεν τους νοιάζει καθόλου ο μεγάλος σας πισινός, το πεσμένο σας μόριο, η αδυναμία σας να είστε «τέλειοι», διότι απλώς σας αγαπούν ακριβώς για όλα αυτά που είστε και για όλα αυτά που _δεν_ είστε!

Eίναι τέλειο γι' αυτούς και μόνο το ότι υπάρχετε!
Παραδειγματιστείτε και κάντε το ίδιο για εκείνους!
Οι λοβοτομημένες σχέσεις κανέναν δεν θα τον πάνε ποτέ μακρύτερα.
Κανενός τις πληγές δεν θα γιατρέψουν, κανέναν δεν θα τον κάνουν να τα βρει με τον εαυτό του. Μόνο κενά προσθέτουν στα κενά του.
Βουτήξτε έναν άνθρωπο με μαλλιά, με μάτια, με μπούτια, με πλάτες, με χαμόγελο, που έχει θερμοκρασία 37 βαθμών Κελσίου κι όχι απ' αυτή των ερπετών!
Και κάντε μαζί του παιδιά, παντρευτείτε ή μην παντρευτείτε, φάτε τούρτες, γελάστε, πηγαίνετε εκδρομές, ταξίδια, κάντε γενέθλια, κάντε γιορτές, χορέψτε, δείτε ταινίες, αγκαλιαστείτε, φιληθείτε ζεστά, τσακωθείτε, φωνάξτε, αποτύχετε!
Ζήστε όλο αυτό το πανηγύρι που λέγεται «ζωή» και κρατάει τόσο, μα τόσο λίγο, για να το χαραμίσετε σε μπρόκολα, σε φίδια και σε απέραντη μοναξιά...

Αφήστε κάποιον να προσθέσει αξία στη δική σας ζωή...
Ίσως τότε, ετούτος ο κόσμος να γιατρευτεί απ' τις πληγές που ο ίδιος έχει ανοίξει στο «σώμα» του...

Ήταν η κοινωνική μου προσφορά της Μεγάλης Δευτέρας

*Δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ.

Γρηγόρης Νούσιας: Αντί Κεράσματος . . . Φ ο ύ ξ ι ε ς σ ε δ ί σ κ ο υ ς !

on Thursday, 25 January 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

«Τὸ δὲ την Πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν αύτῇ. Κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀγωνισθῶμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν».
Το να σου παραδώσω την Πόλη, ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κανενός άλλου από τους κατοίκους της. Γιατί όλοι με μια ψυχή προτιμούμε να πεθάνομε με τη θέλησή μας και δεν λυπόμαστε για τη ζωή μας.


Μήπως, η απάντηση αυτή του Κων. Παλαιολόγου, 27 Μαΐου 1453, προς τον Πορθητή Μωάμεθ, ταιριάζει σήμερα και για την περίπτωση του ‘‘ονόματος Μακεδονία’’; Υπερβολή; Μου λέτε, πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού! Όμως, αυτό το ergaomnes, δεν καταλαβαίνω πως μπορεί να επιβληθεί, να γίνει εφικτό, προς τα έσω, στο κράτος της γείτονος! Σφετερισμός της ιστορικής μας κληρονομιάς, λοιπόν; Ποιός τον αποδέχεται; Υπάρχουν φύλακες; Έχουν γνώση; Εκάς, οι βέβηλοι!
Θα σπεύσω να παραδεχτώ, ότι τα εθνικά θέματα αποτελούν πολύ σοβαρή υπόθεση για να τύχουν σαλονάτης και αφοριστικής επεξεργασίας! Επομένως . . .
Μέρα που είναι,«Λάμπει άστρων μάλλον ευσεβής βίος», θα πει ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, γνωστός ως Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ου την μνήμην σήμερον τιμούμε.
Από θεού, λοιπόν, άρξασθαι! «Θα μπορούσε να είχε πλαστεί καλλίτερα το Σύμπαν»; Άκου ερώτηση! Όσοι απαντούν ‘‘ναι’’ κατηγορούνται για ασέβεια, αφού υπαινίσσονται ότι ο Θεός δεν επιμελήθηκε αρκετά καλά το έργο του. Όσοι απαντούν ‘‘όχι’’ και πάλι κατηγορούνται για ασέβεια, αφού υπονοούν ότι ο Ύψιστος θα ήταν ανίκανος να το πλάσσει καλλίτερα! Το μυστήριο, βέβαια, βρίσκεται στην άκρη της σιωπής! Και η πίστη, παρούσα!
Η οποία πίστη, για κάποιους, ίσως, είναι μόνον τρόμος για την ημέρα της Κρίσεως. Και οι μετάνοιες βαθιές! Πώς προσεύχομαι; Κοιτάζω το θαύμα της δημιουργίας, θα εξομολογηθεί κάποιος. Θιαμαίνομαι (το άκουγα από τη μάνα μου) τον άνθρωπο, ένα τριαντάφυλλο, μια ελιά που αναπτύσσεται, την ομορφιά της πλάσης, μετράω τ’ άστρα, χάνομαι στην απεραντοσύνη, αλλά και στην κατανυκτική ατμόσφαιρα της εκκλησίας. Και λίγο πιο κει, η απαιτητική καθημερινότητα!
Ναί, ο νέος παππάς του χωριού μας, ο πατήρ Βασίλειος, εξαιρετικός. Έφερε αλλαγή. ‘‘Άλλοι παπάδες ήρθανε, άλλα βαγγέλια φέραν’’! Νέος, Ανθυπαστυνόμος, με πολυμελή και πειθαρχημένη οικογένεια, απλός, λιτός, επικοινωνιακός. Και διαβασμένος ελαιοπαραγωγός. Μας κέρδισε. Μεστό το εκκλησίασμα. Την ευλογία του να έχομε! Άξιος!
Άξιος προσοχής είναι και ο πιο πανάρχαιος νόμος για την ανθρώπινη ζωή. Ναι, είναι αυτός που πήρε τον άνθρωπο από τις σπηλιές για να τον οδηγήσει, μέσα από αγώνες και θυσίες, σε μια ιδανική πολιτεία ουσιαστικής δικαιοσύνης, παιδείας και ελευθερίας. Χμ! Θα φθάσομε ποτέ, άραγε; Ή μήπως, ες αεί άχθος, θυσία και πόνος, μέσα σε πλανερές ανταύγειες ευδαιμονίας; Μας το λέει από τον δέκατο πέμπτο αιώνα ο Μοντέν, ‘‘Πρέπει να μάθομε να υποφέρομε εκείνο που δεν μπορούμε να αποφύγομε’’. Τόσο απλά!
Ερώτηση θέτει και ο μακρινός στοχαστής. Ο άνθρωπος, λέει, που δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τις αισθήσεις του, είναι δυνατόν να νομίζει ότι δεν υπάρχει; Όχι! Είναι βέβαιος ότι υπάρχει, εξαιτίας της αυτοσυνειδησίας του. Είναι το περίφημο «παράδειγμα του ιπτάμενου ανθρώπου». Έρχεται από τα βάθη της Ανατολής. Το θέμα είναι, με τις αισθήσεις παρούσες, η αυτοσυνειδησία μας τι βαθμό παίρνει; Μπορούμε πάντοτε να λέμε με ασφάλεια, ‘‘από δω ο άνθρωπος και από κει το κτήνος’’;
Πάντως, για το αναίτιο και πρωταρχικό όν, δεν τίθεται θέμα αυτοσυνειδησίας. Εκεί η ύπαρξη και η ουσία είναι ένα και το αυτό. Αρχή της αναγκαιότητας, το είπανε. Για τα άλλα όντα έχομε το πλατωνικό συμβεβηκός. Είμαι άνθρωπος από τη φύση μου και έλληνας κατά ιστορικό συμβεβηκός (τυχαίο, απρόβλεπτο γεγονός). Και η επιλογή της θρησκείας, παράγων τύχης είναι. Ο Σκοπιανός, κατά ποιό ιστορικό συμβεβηκός είναι Μακεδόνας; ‘‘Και τούτο φιλοσοφείν εστί’’, κατά Διογένη. Ποιό, δηλαδή; ‘‘Ει και προσποιούμαι σοφίαν’’! (Μακράν ημών τέτοια παραδοχή).
Αλλά, ο μακρινός στοχαστής θα ισχυριστεί ακόμα, ότι . . . φιλόσοφος χαρακτηρίζεται κάποιος που ασχολείται με τις βέβηλες επιστήμες των Ελλήνων. Τι αχαριστία! Το όνομά μου, πάντως, δεν θα με έκανε να αλλάξω δρόμο, ο δρόμος δεν θα με έκανε να αλλάξω όνομα. Έχω ταυτότητα. Την πατρίδα μου την αγαπώ. Γη πολύκαρπη και ευλογημένη. Το μπλε και το πράσινο σε ονειρικούς συνδυασμούς. Έχει συγκεκριμένη ιστορία, την υπερασπίζομαι. Έχει συγκεκριμένα σύνορα, θυσιάζομαι γι’ αυτά. ‘‘ Έστιν μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία’’. Ναι, τις παραδόσεις μας, τον ελληνικό πολιτισμό, τις πατροπαράδοτες αρετές μας, τις μοιραζόμαστε. Και οι ξένοι, έμπλεοι δέους! Φοβάμαι, την αισθητική, το αρχαίον κάλος, δεν τα μοιραζόμαστε, πλέον. Βουλή των Ελλήνων, σου λέει. Κατάντια!‘‘ Το κάλλος παντός επιστολίου συστατικώτερον’’, κατά Αριστοτέλη. Και για το πάθος, τι;
Ναι, πρόκειται για κυριολεξία. Ο χρόνος, ο σύντομος χρόνος της ζωής, έχει δύο διαστάσεις. Το μάκρος του προσδιορίζεται από την τροχιά του ηλίου. Η πυκνότητά του από την ένταση του πάθους. Ο Ύψιστος μας το χάρισε και αυτό. Είναι, άραγε, αυτή, η ένταση του πάθους, η αφετηρία της ανθρώπινης δημιουργίας; Ναι, τα πάθη ταπεινώνουν, το πάθος εξυψώνει. Χμ! Αυτό το πάθος του Έλληνα! Αυτό το δαιμόνιο της φυλής μας! Από εδώ τα Μεσουρανήματα, από εδώ και τα Συντρίμμια!
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν, και οι στωικοί και οι επικούρειοι. Ότι δηλαδή, το πάθος για τον πολιτικό βίο (που μας διακρίνει) είναι κάτι κακό, γιατί καταστρέφει την αταραξία της ψυχής, και γι’ αυτό πρέπει να περιοριστεί σε ό,τι είναι απαραίτητο. Ό,τι είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση του καθήκοντος, λένε οι στωικοί. Ό,τι είναι απαραίτητο για να μην ταλαιπωρηθεί ο άνθρωπος και στερηθεί την ψυχική του γαλήνη, λένε οι επικούρειοι. Για την αποφυγή των παθών, λένε οι στωικοί. Για την αποφυγή των ενοχλήσεων, λένε οι επικούρειοι. Από δω η στωική αρετή και από κει η επικούρεια ηδονή. Και τα δύο οδηγούν στην ‘‘αταραξία’’ της ψυχής. ‘‘Λάθε βιώσας’’, λοιπόν. Να περνάς τη ζωή σου απαρατήρητος. Νομίζω. . . μας ταιριάζει απόλυτα!
Όμως, δημιουργικό πάθος, κατά μία έννοια, είναι και η διοίκηση, και η εξουσία. Αλλά, άλλα προσόντα χρειάζονται για να διοικήσει κάποιος, και άλλα για να φτάσει στην εξουσία. Τι προτιμάμε; Να παραδεχτούμε ότι ασκούμε διοίκηση, ή ότι κατέχομε εξουσία; Πάντως, ‘‘ο χωρίς σκέψη σεβασμός προς την εξουσία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της αλήθειας’’! Αλλά, όσο περισσότερο επικρίνεις, τόσο λιγότερο αγαπάς. Να επαινέσεις τον εχθρό σου; Πού, τέτοια δύναμη! Χρειάζεται πολύ φώς!
Ναι, το ‘‘σκοτάδι’’ για να νικηθεί θέλει το φως του εαυτού μας. Όχι αυτό που προέρχεται από τρίτους, όσο υψηλά και αν βρίσκονται, τον ετεροφωτισμό δηλαδή. Όταν υπηρετούμε αυτή την ετεροφώτιση, μήπως υποτιμάμε τον εαυτόν μας; Μήπως θέτομε τον εαυτόν μας υπό (ναι, υπό) την ιδιότητα κάποιου ‘‘σπουδαίου’’; Θα μου πείτε, υπάρχουν και οι ιδιοτέλειες. Ανθρώπινο; Συζητήσιμο! Πάντως, ‘‘Άρχοντα αν πιάσεις φίλο, γράψου σκλάβος να ξεγνοιάσεις’’! Μοιάζει με ορισμό της ανελευθερίας!
Ο κόσμος, όμως, της άκρατης εσωτερικής ελευθερίας, είναι ο ηθικός κόσμος, κατά ένα εγκόλπιο. Το πνεύμα το υγιές, το κλασσικό, έχει μέσα του την αξίωση να κυριαρχήσει στη ζωή. Ναί; ‘‘Εσύ’’ γιατί με εμποδίζεις! Όποιος και να είσαι. ‘‘Εσύ’’ γιατί με πυροβολείς! Ξέρω ποιός είσαι. Όταν μια επανάσταση, αντί να καθιερώσει ένα καθεστώς ελευθερίας, πνευματικής και πολιτικής, καθιερώνει έναν ολοκληρωτισμό, αναντίρρητα, το άτομο συνθλίβεται. Πολλές φορές, στη μακρινή αρκτώα χώρα, διερωτήθηκα, ποιές είναι οι θετικές πλευρές του κομμουνισμού για όσους δεν τον έζησαν! Ένας ρώσος, πρώην σοβιετικός αξιωματούχος, θα μου πει, ‘‘Ο Μαρξ δεν είχε υπολογίσει την πρόοδο της τεχνολογίας και τα καταστροφικά εργαλεία της’’. Τέτοια αφοριστική και αφοπλιστική δικαίωση! Χμ! Και τόσα θύματα για την αποτυχημένη επικράτησή του; Βέβαια, να παραδεχθούμε, ότι και αυτό της Θάτσερ, ‘‘Ο Σοσιαλισμός τελειώνει όταν τελειώσουν τα χρήματα των άλλων’’, είναι μάλλον υπερβολικό. Ή όχι;
Σε όλες τις κομμουνιστικές ανταρσίες η πειθαρχία επιβάλλεται με κάθε μέσον! Τελικά, οι αυτό-πειθαρχούμενοι εξωκοινοβουλευτικοί αριστεροί γιατί δεν σέβονται την πειθαρχία της κοινωνίας, την πειθαρχία των θεσμών του κράτους και, κυρίως, την πειθαρχία της εκπαιδευτικής κοινότητος; Γιατί επιδιώκουν τη μουτζούρα και το μπάχαλο; Εικόνα ελληνικού Πανεπιστημίου, άλλη ντροπή! Είναι το ελληνικό Πανεπιστήμιο, το πρώτον κινούν αίτιο για τη σημερινή κατάντια μας; Παιδεία, λοιπόν. Πολιτική και κοινωνική. Αλλά έχομε και τον Μένανδρο, ‘‘Ο μη δαρείς άνθρωπος ου παιδεύεται’’! Σύγχυση!
Σύγχυση, και για το επόμενο! Πολλοί, μη ανανήψαντες, ‘‘αγωνιστές’’ του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, έχουν δηλώσει δημοσίως, ‘‘Μας πρόδωσε, η Ηγεσία’’. Τι εννοούν; Ότι κακώς επέλεξε η Ηγεσία τους την ένοπλη σύγκρουση, για την κατάληψη της εξουσίας, ή ότι κακώς τη σταμάτησε! Στην πρώτη περίπτωση, η Ηγεσία εγκλημάτησε. Στη δεύτερη περίπτωση, οι ‘‘αγωνιστές’’ ήθελαν να συνεχιστεί το έγκλημα. Αλλοίμονο! Σε κάθε περίπτωση το έγκλημα είναι παρόν. Τα θύματα πολλά και τα συντρίμμια μύρια!
Έργο του Διαφωτισμού είναι, με ρίζες στην κλασσική αρχαιότητα. Κάθε άνθρωπος έχει το φυσικό δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία. Κάπως έτσι οδηγηθήκαμε στα σημερινά επίπεδα των δυτικών δημοκρατιών. Στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, δηλαδή, το κράτος δικαίου και τη διάκριση των εξουσιών. ‘‘Αυγή της μοντέρνας εποχής’’, χαρακτήρισαν τη Γαλλική επανάσταση. Και βέβαια υπάρχουν νεροφαγώματα, κατάχρηση εξουσίας, σφετερισμοί, υπεξαιρέσεις, Offshore εταιρείες, λαμογιές (τι λέξη και αυτή). Τα ζήσαμε! Και κυρίως μας λείπει το Αριστοτελικό ‘‘παιδεύεσθαι προς τας Πολιτείας’’. Όμως, κάνομε λάθος, αν πούμε, ότι ο φιλελευθερισμός ανοίγει ορίζοντες πνευματικούς, ορίζοντες ευδαιμονίας και ευημερίας; Όσοι προσπάθησαν να τον αντικαταστήσουν, μάλλον, απέτυχαν! Και επειδή κοινοβουλευτική δημοκρατία ίσον εκλογές . . .
Θα έχομε όλοι μας διερωτηθεί. Η αιφνίδια προσφυγή στις κάλπες, οι πρόωρες εκλογές, είναι ένδειξη ισχύος ή απόδειξη αδυναμίας; Έχομε ποτέ πεισθεί για την αναγκαιότητά τους; Κατά κανόνα, ο εθνικός λόγος, που δήθεν τις υπαγορεύει, είναι fake (έγινε όψιμα ελληνικός πολιτικός όρος!). Ακόμη και οι Εθνάρχες μας τις έχουν εκμεταλλευτεί, προσφεύγοντας σ’ αυτές. Πόσο μας κοστίζουν οι, κατά κανόνα, πρόωρες εκλογές, σε πολιτική αξιοπιστία, και άλλες παράπλευρες απώλειες; Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις, οι πρόωρες εκλογές απετέλεσαν . . . αφετηρία εθνικού δράματος!
Βέβαια, έχομε και το δαχτυλίδι της εξουσίας. «Είναι είκοσι πέντε ετών, ψηλό μέτωπο, βλέμμα γαλήνιο. Πλησιάζει το ακόμα ζεστό σώμα του δολοφονημένου ατάμπεη-πατέρα του, του βγάζει το δαχτυλίδι, το σύμβολο της ισχύος, και το γλιστράει στο δικό του δάχτυλο. Ονομάζεται Νουρεντίν. Εγκρατής και ταπεινός ηγέτης, τεράστιου κύρους, στον Ισλαμικό κόσμο». Αυτά στη μακρινή Ανατολή, τον δωδέκατο αιώνα. Επί των ημερών μας, έχομε δύο περιπτώσεις που το δαχτυλίδι της εξουσίας παραδόθηκε, οικεία βουλήσει, σε νεώτερους δελφίνους. Και στις δύο περιπτώσεις, οι παραδίδοντες, ούτω πως την εξουσία, έδειξαν ηχηρή μεταμέλεια. Και οι δύο πολιτικοί ‘‘πορφυρογέννητοι’’, οι παραλαβόντες αυτό, κατέλαβαν τον πρωθυπουργικό θώκο. Τι στοίχισε στη χώρα μας αυτή η μεταμελημένη απόφαση; Ιστορική αναγκαιότης; Ας περιμένομε την ετυμηγορία της Ιστορίας!
Η οποία Ιστορία θα μας πει, ότι πολλά που συνέβησαν στη Χώρα μας, μετά τη μεταπολίτευση (άλλος αποπροσανατολισμός!) αποτελούσαν ιστορική αναγκαιότητα. Αλλά, πιστεύω, πως εκείνα τα πολιτειακά και πολιτικά γεγονότα (διάβαζε, αθλιότητες) του 1985, με πρωταγωνιστή τον αλήστου μνήμης Κουτσόγιωργα, όπως εκλογή και εξουσίες προέδρου Δημοκρατίας, εκλογικός νόμος κ.α. (ο ίδιος παραπέμφθηκε για δωροληψία, 2,2 εκ. δρχ. αλλά δεν άντεξε την ακροαματική διαδικασία), λέμε, αν είχαν αποφευχθεί (αν . . . ) και ο ελληνικός λαός, δίκην αγέλης, δεν είχε μεθύσει από τις ‘‘ακόμα καλλίτερες ημέρες’’ με δανεικά, τα βήματα του Αντρέα θα ήσαν πολύ πιο μετρημένα. Καλλίτερα και για τον ίδιον. Με συμπάθεια το λέω. Δεν θα είχε αλλοτριωθεί σε τέτοιο βαθμό από τον Αυριανισμό της εποχής. Και βέβαια, δεν θα είχε αρχίσει ο εκτροχιασμός της Χώρας, για να ολοκληρωθεί μετά από τριάντα χρόνια, με συνεπίκουρους, βέβαια, εμάς τους ίδιους, τους ‘‘χαχόλους’’, όπως μας είχε αποκαλέσει ο Αντρέας, κάποια χρόνια πριν επανακάμψει από τις ΗΠΑ για να μας κυβερνήσει! Όχι, με τον ίδιον στον οίακα της Χώρας, (θα μου πείτε για πόσα χρόνια), πιστεύω, δεν θα είχαμε φθάσει στη χρεωκοπία. Αλλά, η Ιστορία γέμει από πολιτικές αθλιότητες Επιγόνων!
Ναι, και ο στοχαστής θα πει, ‘‘Καμία σύνεση δεν προφυλάσσει από το πεπρωμένο!’’ Και ότι, ‘‘Αν πηδήξεις σ’ ένα βαθύ πηγάδι, καμία μοίρα δεν είναι υποχρεωμένη να σε βγάλει από κει’’! Θα διερωτηθείτε, μήπως οι κάλπες το μπορούν;
Καθ’ οδόν προς τις κάλπες, λοιπόν, πότε, ως ψηφοφόροι, στην ‘‘εξίσωση της ψήφου’’ μας, συμπεριλάβαμε και την παράμετρο της δημοκρατικής απαίτησης για ομαλή εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία; Ναι, τις πρώιμες δεκαετίες δεν μας το επέτρεπε ο κομματάρχης. Στη συνέχεια τα αμετροεπή συνθήματα. Τώρα, που τα έχομε λουστεί όλα, τί; Δεν έχομε αυταπάτες! Το λάβαρο της συκοφαντίας αρχίζει και πάλι να υψώνεται. Ο αναλυτής της ελληνικής πραγματικότητας δεν αφήνει περιθώρια, ‘‘Η συκοφαντία είναι σχεδόν εφεύρημα ελληνικό’’. Τα εθνικά θέματα, σου λέει μετά, χρειάζονται πολιτική συναίνεση. Γίνεται; Ρωτήθηκε ο Διογένης, ποιό από τα θηρία δαγκώνει πιο άσχημα, ‘‘Από τα άγρια ο συκοφάντης, και από τα ήμερα ο κόλακας’’. Ναι, θύματα, και οι ισχυροί και το πλήθος!
Ποιός όμως αντικειμενικός αναλυτής, θα μας δώσει πραγματική εικόνα της εθνικής μας οικονομίας; Και ποιός Διογένης θα μας προσδιορίσει,ποιό οικονομικό μέγεθος δαγκώνει πιο άσχημα; Δυστυχώς, οι αριθμοί δεν λένε πάντοτε την αλήθεια. Όταν δε μιλάμε με στατιστικές, έ! τότε, πρόκειται για απάτη δια των αριθμών! Ομολογώ, βρίσκομαι σε σύγχυση! Είμαι μόνος, άραγε; Ναι, η ανεργία θα μειωθεί σημαντικά, αν φύγουν και οι υπόλοιποι νέοι, για άλλους προορισμούς απασχόλησης! Και η μεσαία τάξη, ο κορμός της οικονομίας, να συνθλίβεται! Καμία κουβέντα ή προσπάθεια για παραγωγή εθνικού πλούτου. Άδικο έχουν όσοι υποστηρίζουν, ότι η ‘‘φτωχοποίηση’’ της ελληνικής κοινωνίας αποτελεί πολιτική επιλογή; ‘‘Φάτε τους πλούσιους’’, λέει ένα σύνθημα του τοίχου! Και μετά . . . !
Πάντως, είναι φανερό, πλέον! Είμαστε, οσημέραι, στη διαδικασία της (fake;) αστικοποίησης της κυβερνώσας ‘‘επαναστατικής’’ αριστεράς, με οδηγό ‘‘την κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας’’, όπως λέγαμε παλαιότερα! Δεν είναι κακό! Ναι, ‘‘η σοφία του ανθρώπου συνίσταται στην προσαρμογή’’, είπε άλλος Αναγεννησιακός, επίσης κάποιους αιώνες πριν! «Αλέξης και Ευκλείδης, άλλαξαν τη σχέση της Ελλάδος με τους ευρωπαίους εταίρους (ναι, αυτούς τους τοκογλύφους!).Τα πάντα έγιναν ευκολότερα για μας, με αυτούς», θα παραδεχτεί, πρόσφατα, ο απελθών πρόεδρος του Eurogroup! Κι εμείς λέμε, ευτυχώς!
Τα υπόλοιπα είναι λόγια για συγκεκριμένο ακροατήριο, έστω και αν προφέρονται από τα χείλη της συντρόφου! Πήραμε την κυβέρνηση, δεν πήραμε την εξουσία, λέει. Δηλαδή τους λείπει ακόμη η δικαστική εξουσία και ο μηχανισμός του κράτους. Η εξουσία της ημερήσιας ενημέρωσης, παίζεται! Για κρατικά κανάλια, δεν συζητάμε, πλέον! Για συλλαλητήριο, δεν είδαν, δεν άκουσαν, δεν αντιλήφθηκαν τίποτε! Οποία δημοκρατική συνείδηση! Ολοκληρωτισμός, δηλαδή! Και αυτό το ενιαύσιο κλάμα της συντρόφου! Εγγράφεται στις εθνικές παρακαταθήκες! Όχι, δεν είναι κακό να στέλνεις τα παιδιά σου σε ιδιωτικό σχολείο! Αρκεί, εσύ ο ίδιος, να μη μουτζουρώνεις το δημόσιο σχολείο και να μην του περνάς αλυσίδες! Θυμάσαι, έ!
Και αυτοί οι αυτό-χαρακτηρισμοί! Και αυτές οι ταμπέλες αριστεροσύνης! Είμαι κομμουνιστής, λέει ο άλλος, και μάλιστα από του βήματος της Βουλής, με το μαντιλάκι στο πέτο, το καθηγητιλίκι και την οικονομική επιφάνεια. Δεν έχω καταλάβει, τι μπορεί να σημαίνει αυτό στον εικοστό πρώτον αιώνα! Για το παρελθόν ξέρομε πολύ καλά τι σημαίνει! Σε ποιόν δείχνουν αυτή την υστερόβουλη δουλοφροσύνη τους οι άνθρωποι αυτού του φυράματος. Θα μου πείτε, ‘‘ου γαρ γίνεται πόλις εξ ομοίων’’! Είναι άλλο πράγμα, όμως, η πολιτική αβροφροσύνη που μπορεί (και πρέπει) να δείχνει κάποιος προς την αυτό-πειθαρχούμενη αυθεντική κοινοβουλευτική ομάδα του συμπαθούς Κουτσούμπα, έστω και αν η σκέψη τους είναι ακόμα στα ‘‘χειμερινά ανάκτορα’’! Μας έρχεται από τον πλατωνικό ‘‘Πρωταγόρα’’ δια στόματος Σωκράτη, ‘‘Η πολιτική αρετή δεν διδάσκεται’’. Δυστυχώς!
Αισθάνομαι, ότι κάποιος μετράει το χρόνο ηλιακά (αρκετά, λέει), και συνιστά κατευνασμό. Πως όμως; Χρειάζονται, πολλές υπερβάσεις, εν όψει τέτοιας αβεβαιότητας που βιώνουμε, σε όλους τους τομείς, για να παραμένεις ήρεμος. Ίσως, χρειάζονται και άλλες, αχαρτογράφητες, ιδιότητες. Ίσως δε, να πρόκειται για ιδιότητες ολίγων, μόνον. Τρείς περιπτώσεις, ηρεμίας ηγέτη, από τις δέλτους της παγκόσμιας Ιστορίας. Της Ιστορίας, που είναι κάτι παρά πάνω από εγκλήματα, παραφροσύνες και δυστυχίες ανθρώπων, κατά Edward Gibbon. Της Ιστορίας, που, περιδιαβαίνοντάς την, αρρωσταίνει κανείς, όχι από τα εγκλήματα που διέπραξαν οι κακοί , αλλά από τις τιμωρίες που υπέστησαν οι καλοί, κατά Oscar Wild :
Η αυγή, λοιπόν, της 2ας Δεκεμβρίου 1805, βρίσκει τον Ναπολέοντα να κοιμάται μακαρίως. Χρειάστηκε να τον ξυπνήσουν οι στρατηγοί του. Σε λίγο θα άρχιζε η μάχη του Αούστερλιτς. Η μάχη των τριών Αυτοκρατόρων. Ο Βοναπάρτης είχε φροντίσει προσωπικά όλες τις λεπτομέρειες και είχε πέσει για ύπνο σχετικά νωρίς, με τη βεβαιότητα της νίκης. Θα πορευτεί τελικά στη μάχη με αυτοπεποίθηση και αυτοκρατορική ηρεμία. Θα γνωρίσει τον θρίαμβο. Θα τιτλοφορηθεί Μέγας!
Στα Γαυγάμηλα, ο Αλέξανδρος Γ’ ο Μακεδών, σταματά την προέλαση του στρατού του. Όχι, Σκοπιανούς και Σλάβους δεν είδα! Τέσσερις ημέρες ξεκούραση. Ανιχνεύει και καταστρώνει. Ο τρόπος παρατάξεως δικός του. Όλες οι λεπτομέρειες δικές του. Ο Παρμενίων συνιστά νυχτερινή επίθεση. Απορρίπτει την ιδέα. Επιθυμεί να νικήσει φανερά τον Δαρείο, με το φώς της ημέρας. Έπεσε και κοιμήθηκε βαριά. Τρείς φορές ο Παρμενίων πήγε στη σκηνή να τον ξυπνήσει. Ξύπνησε τελικά, ο Αλέξανδρος, και με την ηρεμία του παγκόσμιου Στρατηλάτη και τη σιγουριά της τέλειας προετοιμασίας, θα οδηγήσει το στρατό του, 1η Οκτ. 331 π.χ. , στην τελευταία και πιο αποφασιστική μάχη εναντίον των Περσών. Η Ευρώπη θα σωθεί! Ναι, ο Μέγας Αλέξανδρος, της Ιστορίας και της Οικουμένης!
Τί τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων ; ἢ οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν; Διαμαρτύρεται ο Σωκράτης προς τον πρωινό επισκέπτη του. Τι στο καλό με ξύπνησες από τα μαύρα μεσάνυχτα! Σε λίγο θα πιεί ψύχραιμα και με θεϊκή αταραξία το κώνειο,το 399 π.χ. Θα έχει αρνηθεί την πρόταση του Κρίτωνα να τον φυγαδεύσουν και θα έχει πει στους δικαστές του, ‘‘Αλλά τώρα πια είναι ώρα να φύγομε, εγώ για να πεθάνω κι εσείς για να ζήσετε. Ποιοί από μάς πηγαίνουν καλλίτερα, μόνον ο θεός το γνωρίζει’’. Προηγουμένως, θα έχει διδάξει, ότι η γνώση δεν έγκειται στην αντίληψη, που γεννούν οι αισθήσεις, αλλά στην έννοια (ιδέα-υπόθεση, θα γίνει αργότερα), που γεννάει η λογική λειτουργία της συνειδήσεως. Και ακόμη, ότι η κυριαρχία του νου πάνω στην επιθυμία, την αίσθηση και την ύλη, αυτή είναι η έννοια της αληθινής ελευθερίας. Πρόκειται για έργο της ελληνικής σκέψης. Το θεμέλιο της Δυτικής φιλοσοφίας. Ναι, ο αεί-ζείδωρος Σωκράτης!

Κλείνοντας, να μην παραλείψω να βάλω τις φούξιες (παραφυλάνε οι αναγραμματισμοί!) σε δίσκους. Η Λεκάνη της Πιετροάσα και ο Δίσκος της Ευχαριστίας, στη διάθεσή μας! Πάντα σχολιάζομε τον δίσκο που μας σερβίρουν!
Είναι, λοιπόν, μια χρυσοποίκιλτη θυσιαστική λεκάνη, που απεικονίζει ανάγλυφα ένα πάνθεο. Έχει κυκλικά, από το κέντρο προς την περιφέρεια, δέκα έξι ανθρώπινες μορφές και στο κέντρο έναν ομφαλό που καταλήγει σε μια μορφή, κυκλικά σκαλισμένη, κάτι σαν θηλαστικό, ίσως η θεά Γή, η μεγάλη Μητέρα. Πιθανόν αναπαριστά τα ελευσίνια μυστήρια και τις θεότητες. Θα συσχετιστεί με τη λατρεία του Διόνυσου. Θα χαρακτηριστεί έργο ορφικής εμπνεύσεως. Βρέθηκε στην Πιετροάσα της Βλαχίας στη Ρουμανία.
Ο Δίσκος της Ευχαριστίας είναι καλλιτεχνικό αριστούργημα, χριστιανικής εμπνεύσεως, μεταγενέστερος κατά πολλούς αιώνες. Στο κέντρο του Δίσκου, στη θέση της μεγάλης μητέρας Γής, απεικονίζεται η Μητέρα του Θεού με το Θείο βρέφος. Είναι χωρισμένος, και αυτός, σε δέκα έξη τμήματα, με αγγέλους και Αποστόλους και άλλες μορφές. Παράσταση ουράνιας τελετουργίας. Είναι κειμήλιο της Ι. Μονής Ξηροποτάμου.

 

Η ορφική Λεκάνη και ο χριστιανικός Δίσκος. Πρόκειται για τη μία, μοναδική, μορφή του ίδιου αρχέτυπου, του ‘‘αιωνίου Ενός’’, που αναπαριστάται με πολύμορφους τρόπους.
Από θεού άρξασθαι και ειςθεόνομολογήσομεν!
Πολλά συμβαίνουν γύρω μας, και ανάγκη ‘‘ουχεύδει (κοιμάται) ποιμήν’’!
Ευχαριστώ για την ‘‘επίσκεψη’’! Υγεία και δημιουργική ηρεμία σε όλους.
25 Ιαν. 2018. Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος.

Δημήτρης Κ. Μπάκας: ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΟΙ ΔΙΔΥΜΕΣ ΑΡΕΤΕΣ

on Monday, 22 January 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Αρετή είναι μια υπεροχή. Η αρετή ενός εργαλείου ή ενός έμβιου συνιστά την όλη αξία του, με άλλα λόγια την ιδιαίτερη δυνατότητα π. χ. το καλό μαχαίρι υπερέχει στη κοπή του, ο αετός στο μάτι του, το ελάφι στο πόδι του κ ο κ. Για τον άνθρωπο, όμως, η αρετή είναι μια εσωτερική δύναμη που αναδύεται από την αρμονική σύνθεση πολλών ικανοτήτων. Δεν αρκεί η λογική του ικανότητα. Χρειάζεται η επιθυμία, η παιδεία, η συνήθεια και προπαντός η ηθική έφεση για πράξη. Είναι η δύναμη για ηθική πράξη. Τότε αναδύεται η ποιότητα της ανθρωπινότητας ως ειδοποιός διαφορά. Αρετές είναι οι ηθικές αξίες ενσαρκωμένες στην πράξη. Μοναδικές, όπως μοναδικός είναι ο εαυτός μας. Πάντα πολλές γιατί πολλά είναι τα ελαττώματα, που καλούνται να «καταπολεμήσουν». Ενεργούν αθροιστικά, αναλογικά και ολογραμμικά. Πώς μπορεί να είναι δίκαιος κάποιος, εάν δεν είναι συνετός, φρόνιμος, θαρραλέος;

PDF

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη - Στο Χριστό στο Κάστρο - Το Χριστόψωμο

on Saturday, 23 December 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα: Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη - Στο Χριστό στο Κάστρο - Το Χριστόψωμο

 

Είπαμε αυτές τις άγιες χριστουγεννιάτικες μέρες να αφήσουμε στην άκρη -για μια ανάσα- τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς και την αδιάκοπη αρθρογραφία, και να γίνουμε πάλι παιδιά!

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης,

Χριστουγεννιάτικα διηγήματα:
1. Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη
2. Στο Χριστό στο Κάστρο
3. Το Χριστόψωμο



Κατεβάστε ΕΔΩ! και απολαύστε τα τρία Χριστουγεννιάτικα διηγήματα.



Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη
Στην ταβέρνα του Πατσοπούλου, ενώ ο βορράς εφύσα, και υψηλά εις τα βουνά εχιόνιζεν, ένα πρωί, εμβήκε να πίη ένα ρούμι να ζεσταθή ο μαστρο-Παύλος ο Πισκολέτος, διωγμένος από την γυναίκα του, υβρισμένος από την πενθεράν του, δαρμένος από τον κουνιάδον του, ξορκισμένος από την κυρά-Στρατίναν την σπιτονοικοκυράν του, και φασκελωμένος από τον μικρόν τριετή υιόν του, τον οποίον ο προκομμένος ο θείος του εδίδασκεν επιμελώς, όπως και οι γονείς ακόμη πράττουν εις τα "κατώτερα στρώματα", πως να μουντζώνη, να βρίζη, να βλασφημή και να κατεβάζη κάτω Σταυρούς, Παναγιές, κανδήλια, θυμιατά και κόλλυβα. Κι έπειτα, γράψε αθηναϊκά διηγήματα!


Στο Χριστό στο Κάστρο


- «Το Γιάννη το Νυφιώτη και τον Αργύρη της Μυλωνούς τους έκλεισε το χιόνι απάν’ στο Κάστρο, τ’ ν πέρα πάντα, στο Στοιβωτό τον ανήφορο, τ’ ακούσατε;»
Ούτως ωμίλησεν ο παπα-Φραγκούλης ο Σακελλάριος, αφού έκαμε την ευχαριστίαν του εξ οσπρίων και ελαιών οικογενειακού δείπνου, την εσπέραν της 23ης Δεκεμβρίου του έτους 186... Παρόντες ήσαν, πλην της παπαδιάς, των δυο αγάμων θυγατέρων και του δωδεκαετούς υιού, ο γείτονας ο Πανάγος ο μαραγκός, πεντηκοντούτης, οικογενειάρχης, αναβάς διά να είπη μίαν καλησπέραν και να πιή μίαν ρακιά, κατά το σύνηθες, εις το παπαδόσπιτο• κι η θειά το Μαλαμώ η Καναλάκαινα, μεμακρυσμένη συγγενής, ελθούσα διά να φέρη την προσφοράν της, χήρα εξηκοντούτις, ευλαβής, πρόθυμος να τρέχη εις όλας τάς λειτουργίας και να υπηρετή δωρεάν εις τους ναούς και τα εξωκκλήσια.

Το Χριστόψωμο
Μεταξύ των πολλών δημωδών τύπων, τους οποίους θα έχωσι να εκμεταλλευθώσιν οι μέλλοντες διηγηματογράφοι μας, διαπρεπή κατέχει θέσιν η κακή πενθερά, ως και η κακή μητρυιά. Περί μητρυιάς άλλωστε θα αποπειραθώ να διαλάβω τινά, προς εποικοδόμησιν των αναγνωστών μου. Περί μιας κακής πενθεράς σήμερον ο λόγος.
Εις τι έπταιεν η ατυχής νέα Διαλεχτή, ούτως ωνομάζετο, θυγάτηρ του Κασσανδρέως μπάρμπα Μανώλη, μεταναστεύσαντος κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν εις μίαν των νήσων του Αιγαίου.
Εις τι έπταιεν αν ήτο στείρα και άτεκνος; Είχε νυμφευθή προ επταετίας, έκτοτε δις μετέβη εις τα λουτρά της Αιδηψού, πεντάκις τής έδωκαν να πίη διάφορα τελεσιουργά βότανα, εις μάτην, η γη έμενεν άγονος. Δύο ή τρεις γύφτισσαι τής έδωκαν να φορέση περίαπτα θαυματουργά περί τας μασχάλας, ειπούσαι αυτή, ότι τούτο ήτο το μόνον μέσον, όπως γεννήση, και μάλιστα υιόν. Τέλος καλόγηρός τις Σιναΐτης τη εδώρησεν ηγιασμένον κομβολόγιον, ειπών αυτή να το βαπτίζη και να πίνη το ύδωρ. Τα πάντα μάταια.

[12 3 4 5  >>