Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Μήπως οι μίζες στα εξοπλιστικά εξηγούν το "φοβικό σύνδρομο" της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής;...

    Οι αποκαλύψεις γιά τα εξοπλιστικά στην πραγματικότητα επιβεβαίωσαν την κοινή  πεποίθηση: ότι στην διαδικασία παραγγελιών στρατιωτικού υλικού εμφιλοχωρούσε εδώ και χρόνια αθρόος χρηματισμός των αρμοδίων αξιωματούχων. "Ο κόσμος το είχε τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι", κατά την λαϊκή παροιμία. Η τεραστίων διαστάσεων, όπως αποδεικνύεται τώρα, διαφθορά, ήταν διακομματική. Στην ουσία, το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης χρησιμοποίησε τις μίζες α...

18-01-2014   Εθνική Στρατηγική

2014-03-17. Η γεωστρατηγική αξία του ελληνικού θαλάσσιου χώρου ...

«H κατάκτησις της Ελλάδος υπό μιας Μεγάλης Χερσαίας Δυνάμεως θα δώσει πιθανότατα εις αυτήν την Δύναμιν την δυνατότητα ελέγχου ολοκλήρου της Παγκοσμίου Νήσου». Sir Halford J. Mackinder ΕΔΩ! ολόκληρο το άρθρο....

17-03-2014   Εθνική Στρατηγική

2014-12-05. Εξωτερική πολιτική ντροπής...

Η σημερινή μέρα είναι άλλη μια μέρα που οι Έλληνες θα την θυμόμαστε με θλίψη. Ο λόγος είναι η κατάντια της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας που την απογυμνώνει από τα τελευταία ίχνη αξιοπρέπειάς της.Μετά το απίθανο ότι «η μουσουλμανική, η οθωμανική κληρονομιά είναι μέρος της εθνικής μας κληρονομιάς», το οποίο ξεστόμισε ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος πριν από λίγες μέρες, υφιστάμεθα σήμερα την ταπεινωτική επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού και...

05-12-2014   Εθνική Στρατηγική

2015-02-20. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων...

ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση ΚρίσεωνΑναδημοσίευση από το περιοδικό ‘Νέα Πολιτική’, Τεύχος 12, Νοε-Δεκ 2014Η διαχείριση κρίσεων πρέπει να θεσμοθετηθεί και να γίνει μέρος μίας ριζικής πολιτικής μεταρρύθμισης.Η διαχείριση κρίσεων αντιμετωπίζεται, σύμφωνα με την διεθνή πρακτική και εμπειρία, σε πολλαπλά επίπεδα. Στο επίπεδο της πρόληψης, της πρόγνωσης και της εκτίμησης κινδύνου το έργο αυτό είναι καθήκον ενός Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, που είναι ανύπαρκτο...

20-02-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-03-06. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων. Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ!...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! Θα ακολουθήσουν:-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας κ...

06-03-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-03-18. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

18-03-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

2014-12-05. H Εθνική Αξιοπρέπεια...

Υπάρχει ένα άυλο αγαθό, απαραίτητο για την επιβίωση και την ιστορική συνέχεια των λαών, ιδίως αυτών που δεν διαθέτουν άφθονους υλικούς πόρους και πλούτο. Το αγαθό αυτό είναι η Εθνική Αξιοπρέπεια, που διασώζει ατομικά και συλλογικά τους πολίτες μίας χώρας από την απαξίωση, την ταπείνωση, τον εξευτελισμό, το ψυχικό σκότιος, και μεσοπρόθεσμα από την δουλεία και μακροπρόθεσμα από τον εκμηδενισμό τους.  Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια....

05-12-2014   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΡΩΣΙΑ

BESA, By Emil Avdaliani: Russia vs. the West: The Beginning of the End

on Monday, 14 May 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

BESA Center Perspectives Paper No. 832, May 13, 2018

EXECUTIVE SUMMARY:The Russia-West confrontation has, over the course of the past several years, reached its most tense point since the collapse of the Soviet Union. Differences between the two sides will only grow as neither side wants to make concessions on Syria, North Korea, Ukraine, Georgia, etc. However, there is also a strong possibility that the West is making significant headway in its competition with Russia over the former Soviet space.


Contrary to the much-touted opinion that Russia has been successful of late in projecting its influence across the former Soviet Union, Moscow’s influence has in fact significantly receded on the Eurasian continent. US pressure is important here, as are internal economic problems in Russia. But a closer look can easily reveal that it is the EU that has undermined Russian political, economic, and even cultural influence in eastern Europe and the former Soviet space. Moscow has lost influence the Baltic states, Moldova (at least in part), Ukraine, and Georgia, and is losing credibility in Armenia. Europe, meanwhile, has never been so united and unanimous in its internal as well as foreign policy actions.

Why has Europe never been so successful against Russia in the past? A partial answer lies in Europe’s unfortunate geography. The European continent represents a peninsula of Eurasia, with Russia right on Europe’s edge. Peace between them has been a fleeting phenomenon as each has tried to dominate or influence the other.

Russia’s rise to power was basically a product of constant European internal fighting. There were times when the Continent was unified and Russia was threatened, but the creation of a truly unified European empire that could economically challenge Moscow in the long term was a daunting task.

The building of a European empire had at least three phases. Military victories were essential, but these did not provide a lasting foundation. A ruler needed a centralized administration and cooption of the local elites of large invaded states, something that could have taken decades to achieve: a virtually impossible task. Europe also had the problem that the continent was full of ambitious, technologically and militarily advanced states very much unwilling to abandon their freedom.

Even when a conquest of Europe was achieved (as in the case of Napoleon and Hitler), the continent faced its two “big enemies on the periphery,” Britain and Russia. London was willing to keep the balance of power among the European states while Moscow controlled Eastern Europe. This simple geography explains why throughout the centuries, a united Europe was not a viable project and peace with Russia was an unachievable goal.

However, geopolitical developments in Eurasia since the breakup of the Soviet Union show that a united Europe is a plausible project when unified non-militarily. Modern Europe poses a serious challenge to Russia, as the battle between the two is – for the first time in history – in the economic sphere. Modern Europe is in fact a powerful economic and political machine based not on coercion, but on state and elite cooption.

Never before has Europe posed such a fundamental challenge to Moscow. Neither Napoleon nor Hitler worked towards the fundamental weakening of Russia, as a military conquest of Russia was impossible at the time. A fundamental weakening of Russia is only possible through the purposeful economic dominance of the territories around the Russian heartland (the modern western part of the Russian Federation).

That is what is now happening. Russia is losing to Europe in terms of competition and economic relevance. Ukraine, Moldova, Georgia, and the Baltic states show how far Russian influence has receded into Eurasia. What is even more interesting is the fact that this process will continue unabated, at least for the near future. Russia will remain isolated while its immediate neighborhood will deepen its cooperation with the West.

Is Eurasia in the midst of a fundamental transformation? Will Russia’s weakening allow small states on its periphery and elsewhere in the Middle East to improve their geopolitical situation? There are plenty of indications to support this scenario.

View PDF

Emil Avdaliani teaches history and international relations at Tbilisi State University and Ilia State University. He has worked for various international consulting companies and currently publishes articles focused on military and political developments across the former Soviet space.

BESA, By Michel Gurfinkiel : The Strategic Goals of a Restored Russia

on Tuesday, 17 April 2018. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

BESA Center Perspectives Paper No. 796, April 15, 2018

EXECUTIVE SUMMARY: The Soviet “deep state” survived the disintegration of the Soviet Union. It is back with a vengeance.

The Soviet Union was not vanquished by the West in the Cold War. It simply disintegrated in the late 1980s, the result of cumulative failures. A military defeat or a popular insurrection might have resulted in the elimination of its seventy-year-old totalitarian infrastructure and superstructure (the Soviet “deep state”). A mere collapse, however, had very different consequences.


Beyond the abandonment of the Eastern European glacis and the formal independence of the fifteen Soviet Republics, the ruling Soviet elite stayed largely in place. This was especially true in the very heart of the Empire, the former Federative Socialist Soviet Republic of Russia, rebranded as the Russian Federation. The army and secret police stayed intact, the planned economy was turned into a state-controlled oligarchy, and nationalism was substituted for communism. Soon, Russia began to engage in systematic rebuilding and reconquest.

This process started under Boris Yeltsin, the allegedly liberal first president of post-Soviet Russia. Just a few weeks after the USSR’s dismantlement, Yeltsin’s army seized Transnistria as a Russian outpost between the now formally independent former Soviet Republics of Ukraine and Moldavia. It was the Yeltsin bureaucracy in the early 1990s that issued 1) the Near Abroad doctrine, according to which Russia retained “vital interests”in neighboring post-Soviet countries; and 2) the parallel doctrine of “the Russian World”, which envisioned the “reunification” of all Russian-speaking communities into a single nation-state.

Vladimir Putin, who was chief of the secret police in 1998, became prime minister in 1999 and then Yeltsin’s successor in 2000.

The primary strategic goal of a restored Russia is to bring together all the Russian-speaking peoples into a single nation-state. In 2014, after the forced incorporation into Russia of Crimea, a province of Ukraine under international law, Putin elaborated that, after the dissolution of the USSR, “millions of people went to bed in one country and awoke in different ones, overnight becoming ethnic minorities in former Union republics, while the Russian nation became one of the biggest, if not the biggest ethnic group in the world to be divided by borders.” What is at stake is not just Transnistria or Crimea or eastern Ukraine, but the Russian-speaking communities in the Baltic States and in Central Asia. This contention resembles that of Adolf Hitler from 1933 to 1939, when he carved an ethnically defined Greater Germany into the heart of Europe.

A second Russian goal is to reestablish the former Soviet Union as a single geopolitical unit if not a single state: a “Eurasian community”with Russia as first among equals. This goal has been largely achieved. Most post-Soviet countries, with the glaring exceptions of the Baltic states, which joined both NATO and the EU, and of Ukraine, which strives to do the same, have reverted into a Russian sphere of influence. The only countervailing power so far, at least in Central Asia, has been China.

A third Russian goal is to weaken or eliminate any rival power in Europe: be it the US and NATO, its military arm, or the EU, at least as long as it has close ties with the US. A fourth is to resume a world power role by reactivating support for former Soviet client regimes like Baathist Syria or Cuba, or striking new strategic alliances with emerging powers like Iran.

Sadly, most Western countries either failed to understand what was going on or decided to ignore it, even in the face of hard evidence. In his recently published book, The End of Europe, James Kirchick writes: “As early as 1987,” when the Soviet Union still existed, “Mikhaïl Gorbachev advocated Soviet entry into what he called ‘the common European home’.” Ten years later, after the demise of the Soviet Union, “Boris Yeltsin hoped that Russia would one day join ‘greater Europe’.” In both cases, Western politicians and strategists responded enthusiastically: many insisted that “a whole raft of institutions, strategic theorems and intellectual currents born out of the struggle against Soviet communism” were now passé, and “it was time to supplant the bipolar order with more inclusive and ‘equitable’ arrangements.”

Seven years later, in 2005, the Gaullist president of France, Jacques Chirac, and the social-democratic Chancellor of Germany, Gerhard Schröder, planned for “a European Security and Defense Union,” a “triangular” military alliance with Russia “that would exclude Washington, to parallel and perhaps one day replace NATO.” It did not appear to concern these analysts that “as the West slashed defense budgets and relocated resources to Asia and the Middle East,” Russia was undergoing “a massive conventional arms buildup to the point there exists now a perilous imbalance on NATO’s Eastern flank.”

Even more intriguing was the attitude of Barack Obama’s administration from 2009 to 2017. It did not do much to deter Russian inroads into the Caucasus and Ukraine, and opted from 2015 on for complete passivity in the Middle East and even active cooperation with Iran, the new Russian protégé.

Much was achieved, in this respect, by soft power. The old Soviet Union cultivated all kinds of networks in order to spy on foreign countries, or to influence them: from communist parties to front communist organizations, from fellow travelers to peace activists, from businessmen or companies interested in East-West trade to illiberal right-wingers. These networks accounted for perhaps one-half of Soviet global power. As Cold Warriors used to say, “East minus West equals zero”. Putin’s Russia is resorting to the same means and could have equal or perhaps even greater success.

View PDF

Michel Gurfinkiel, a French public intellectual and the editor at large of Valeurs Actuelles, is the Founder and President of the Jean-Jacques Rousseau Institute and a Shillman/Ginsburg Fellow at Middle East Forum.

Othon Anastasakis*: Russia, South East Europe and the “geopolitics of opportunism”

on Monday, 04 December 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Επιμέλεια Γιώργος Δουδούμης, Μέλος ΔΣ, ΔΣ

Othon Anastasakis*: Russia, South East Europe and the “geopolitics of opportunism”

As Winston Churchill said in 1939 the action of Russia “is a riddle, wrapped in a mystery, inside an enigma” which is what one can say about Russia’s current involvement in South East Europe. There are many guesses but no one can claim with certainty what Russia’s intentions are and whether there is a grand strategy in the region. Opinions are divided between those who support the “geopolitics of fear” versus the “geopolitics of indifference” theses.

15/6/2017. Οι Αμερικανικές Βάσεις στην Συρία

on Thursday, 15 June 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ανδρέας Ματζάκος*

15/6/2017. Οι Αμερικανικές Βάσεις στην Συρία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Τον Σεπτέμβριο του 2014, ο Πρόεδρος Ομπάμα, απευθυνόμενος στον αμερικανικό λαό, είχε ανακοινώσει πως η στρατηγική των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση του ISIS (Ισλαμικό Κράτος – ΙΚ), θα περιελάμβανε δυο σκέλη: πρώτα αποδυνάμωση και μετά καταστροφή του ΙΚ. Για την υλοποίηση της στρατηγικής θα απαιτούνταν αεροπορικές προσβολές εκ μέρους της συμμαχίας των κρατών υπό τις ΗΠΑ που συμμετείχαν στην πάλη κατά του ΙΚ και αντιμετώπιση των ανταρτών του ΙΚ στο έδαφος, από τοπικές δυνάμεις, χωρίς την εμπλοκή Αμερικανικών στρατευμάτων.[1]
Τον Δεκέμβριο του 2015 ξεκίνησε η ανάπτυξη μικρού αριθμού ανδρών των Ειδικών Δυνάμεων των ΗΠΑ στην Συρία,[2] ενώ από το τέλος του 2016, άρχισε η επισκευή διαδρόμων προσγειώσεως σε παλαιά αεροδρόμια και η κατασκευή νέων, για την δημιουργία βάσεων σε διάφορες περιοχές της Συρίας, όχι μόνο για αεροπορικά μέσα, αλλά και για την διαμονή του προσωπικού των Ειδικών Δυνάμεων.
Πως όμως οι ΗΠΑ προχώρησαν στην επιλογή περιοχών στις οποίες δημιουργήθηκαν ή είναι υπό κατασκευή βάσεις; Γιατί σε κάποιες συγκεκριμένες περιοχές και όχι σε κάποιες άλλες; Τι συμπεράσματα προκύπτουν από αυτές τις επιλογές; Στην αρχή του άρθρου θα προσεγγισθούν τα πιθανά κριτήρια επιλογής των περιοχών των βάσεων, στη συνέχεια θα αναλυθούν τα συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτές τις επιλογές.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

12/3/2017. Οι σχέσεις Δύσης-Ρωσίας περνάνε από την Ουκρανία

on Sunday, 12 March 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

12/3/2017. Οι σχέσεις Δύσης-Ρωσίας περνάνε από την Ουκρανία

Στις αρχές Φεβρουαρίου, λιγότερο από δύο βδομάδες από την ανάληψη των καθηκόντων του νέου προέδρου των ΗΠΑ, σφοδρές συγκρούσεις ξέσπασαν μεταξύ αυτονομιστών ανταρτών και ουκρανικών στρατευμάτων σε τμήματα της διαχωριστικής γραμμής. Οι συγκρούσεις χαρακτηρίστηκαν από τους διεθνείς παρατηρητές ως οι σφοδρότερες από τον Φεβρουάριο του 2015 και κόστισαν τη ζωή σε 25 περίπου ανθρώπους και από τις δύο πλευρές, ενόπλους αλλά και αμάχους. Σημειώθηκαν δεκάδες παραβιάσεις των συμφωνιών του Μινσκ, προωθήθηκαν από αμφότερες τις πλευρές βαρέα όπλα στην αποστρατικοποιημένη ζώνη ενώ η έντονη ανταλλαγή πυρών πυροβολικού και ρουκετών επέφερε απώλειες και καταστροφές στις υποδομές. Οι εχθροπραξίες με την πάροδο των ημερών αποκλιμακώθηκαν χωρίς μέχρι σήμερα να έχει επέλθει πλήρης επιστροφή στη σχετική ηρεμία των τελευταίων μηνών.
Όπως πάντα, Ρωσία, Ουκρανία και αυτονομιστές επέρριψαν την υπαιτιότητα των συγκρούσεων στις άλλες πλευρές. Μόσχα και Κίεβο προχώρησαν σε κινητοποίηση των δυνάμεων τους στις διαχωριστικές γραμμές σε Κριμαία και Ανατολική Ουκρανία. Η πλευρά των αυτονομιστών και της Μόσχας κατηγορεί την κυβέρνηση του Κιέβου ότι εντείνει τις πολεμικές προετοιμασίες αποσκοπώντας σε μια τυχοδιωκτική ενέργεια ανακατάληψης των χαμένων εδαφών. Υπάρχουν πράγματι στοιχεία που αποδεικνύουν μια ενίσχυση των ουκρανικών δυνάμεων στις ανατολικές επαρχίες. Αντίστοιχες όμως και οι κατηγορίες των Ουκρανών που αποδίδουν την κλιμάκωση σε αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Μόσχας. Την παρούσα χρονική στιγμή, η Μόσχα, ευρισκόμενη σε αναμονή της εκδήλωσης των προθέσεων του νέου αμερικανού Προέδρου, εκτιμάται ότι δεν επιθυμεί την ανάληψη μιας προκλητικής και αποσταθεροποιητικής ενέργειας. Αντικειμενικοί στόχοι της Μόσχας είναι η κατοχύρωση των κερδών στην Κριμαία, η «φινλανδοποίηση» της Ουκρανίας και η άρση των κυρώσεων. Μέχρι σήμερα ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (OSCE) δεν έχει αποδώσει σαφή πρωταρχική ευθύνη σε καμία από τις  αντιμαχόμενες πλευρές για την πρόσφατη αναζωπύρωση των συγκρούσεων, έχει όμως καταγράψει σημαντικές παραβιάσεις της εκεχειρίας με υπαιτιότητα αμφοτέρων.
Αξιοπρόσεκτη είναι και η αντίδραση της αμερικανικής πλευράς στα πρόσφατα γεγονότα. Ο εκπρόσωπος τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών εξέφρασε την ανησυχία του  για την αναζωπύρωση των συγκρούσεων καλώντας για άμεση διακοπή των εχθροπραξιών χωρίς να επιρρίψει ευθύνες σε οποιαδήποτε πλευρά. Διαφορετική η στάση των αμερικανών διπλωματών καριέρας στον OSCE που κατηγόρησαν Ρωσία και αυτονομιστές. Να σημειώσουμε ότι η νεοοτοποθετηθείσα Πρέσβης των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Nikki Haley, στην πρώτη τοποθέτηση υπεραμύνθηκε της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, αναφερόμενη στην Κριμαία ως αναπόσπαστο κομμάτι της τελευταίας και δηλώνοντας ότι οι κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι οι Ρώσοι να επιστρέψουν την χερσόνησο στο Κίεβο.
Γεγονός είναι ότι οι προεκλογικές δηλώσεις του Trump έχουν δημιουργήσει ένα θολό τοπίο ως προς τις προθέσεις και τα επόμενα βήματα της Προεδρίας του. Η εκλογή του προκάλεσε ανησυχία στο  Κίεβο και σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οι αλλεπάλληλες (δικαιολογημένες εν μέρει), δηλώσεις του Προέδρου Trump, για ανάγκη επαναπροσέγγισης με τη Μόσχα, έχουν θορυβήσει τους Ουκρανούς (και όχι μόνο) που ανησυχούν μήπως καταστούν τα εξιλαστήρια θύματα της επανεκκίνησης  των σχέσεων των δύο μεγάλων δυνάμεων.
Η εκπομπή διφορούμενων μηνυμάτων είναι αναπόσπαστο μέρος της διπλωματίας, σίγουρα επιτείνει τις ανησυχίες, ιδίως του ασθενέστερου μέρους και ενίοτε προκαλεί αυθαίρετες εκτιμήσεις και λανθασμένες ενέργειες. Εκτιμάται ότι η  Μόσχα προσβλέπει σε μια βελτίωση των αμερικανορωσικών σχέσεων που θα ανακούφιζε την οικονομία της από τις δυτικές κυρώσεις και θα απέφερε και ανάλογα πολιτικά και διπλωματικά κέρδη. Ως εκ τούτου, δεν φαίνεται ως πιθανή, η εκ μέρους της Μόσχας, επιδίωξη αναζωπύρωσης των συγκρούσεων. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι η Ρωσία θα εγκαταλείψει τις ενέργειες που αποβλέπουν στον πειθαναγκασμό του Κιέβου για αποδοχή των θέσεων της. Σε τελευταία ανάλυση, τα δύο Πρωτόκολλα του Μινσκ έχουν καθορίσει μια σειρά ενεργειών των δύο αντιμαχομένων πλευρών που δεν έχουν υλοποιηθεί εξ αιτίας της αμοιβαίας καχυποψίας, των διαφορετικών ερμηνειών και των εθνικιστικών μαξιμαλιστικών εξάρσεων πολιτικών κομμάτων και των λαϊκών μαζών.
  Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ουκρανία είναι μια βαθύτατη διχασμένη χώρα. Η αρχική τοποθέτηση του προέδρου Poroshenko για μια ειρηνική επίλυση των προβλημάτων, σταδιακά έχει διολισθήσει, με ευθύνη πολλών πολιτικών παραγόντων της χώρας, σε μια εθνικιστική έξαρση που απορρίπτει, με διάφορα προσχήματα, την εφαρμογή των προβλεπομένων από τα δύο πρωτόκολλα του Μινσκ (επιβληθέντα είναι η αλήθεια στο Κίεβο λόγω αδυναμίας). Σίγουρα, η κατάσταση ωθείται στα άκρα και από την προβοκατόρικη θέση των αυτονομιστικών δυνάμεων αλλά και την αποφασιστικότητα της Ρωσίας για προσάρτηση της Κριμαίας. Εκρηκτικό πάντα το μείγμα, στις ταραγμένες περιοχές της Ανατολικής Ουκρανίας, με τοπικούς πολέμαρχους, μισθοφόρους και εγκληματικές ομάδες να προσπαθούν να διατηρήσουν τα προνόμια τους θέτοντας σε κίνδυνο την εύθραυστη εκεχειρία.
Η Ουκρανία για τη Ρωσία από ανέκαθεν θεωρείται ως ζωτικός χώρο και δύσκολα θα αποδεχθεί την διολίσθηση της στο δυτικό στρατόπεδο. Βέβαια η επιθετική συμπεριφορά της Μόσχας οδηγεί ακόμη και τους μετριοπαθείς Ουκρανούς σε μια αντιπαράθεση διαρκείας. Κανένα έθνος δεν μπορεί να δεχθεί αδιαμαρτύρητα την απώλεια εδάφους, ανεξάρτητα της πληθυσμιακής σύνθεσης ή τυχόν «τίτλων ιδιοκτησίας» που προβάλει ο κατακτητής. Από την άλλη μεριά, η Δύση διστάζει να θυσιάσει τις διακηρυγμένες αρχές του διεθνούς δικαίου, της ειρηνικής συνύπαρξης και μη επέμβασης που αποτέλεσαν το θεμέλιο της μεταπολεμικής ισορροπίας. Το «σύνδρομο του Μονάχου» ακόμη κατατρέχει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Εύλογα βέβαια κάποιος θα παρατηρήσει ότι οι ανησυχίες της Δύσεως είναι υποκριτικές καθόσον δεν υπήρξε ποτέ συνεπής τιμητής αυτών των αξιών και αρχών. Ενδεχομένως, Ευρώπη, ΗΠΑ και Ρωσία να επιθυμούν  μια επίλυση του ουκρανικού θέματος, η κάθε μια εξ αυτών για τους δικούς της ιδιαίτερους λόγους. Ειδικά η Ευρώπη παρατηρεί αμήχανη και αδύναμη την κατάσταση ευελπιστώντας στην επαναπροσέγγιση των δύο μεγάλων δυνάμεων.
Το ερώτημα είναι εάν οι δύο ηγεσίες, ΗΠΑ και Ρωσίας, θα αρπάξουν την ευκαιρία που δίνει η πρόσφατη εκλογή Trump, για να προχωρήσουν στην αναγκαία αναδίπλωση από ακραίες θέσεις και στην έναρξη διαλόγου για μια αρχική επαναπροσέγγιση που θα δώσει το κατάλληλο χώρο στη διπλωματία να παρουσιάσει μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Σε κάθε περίπτωση η λύση αυτή θα είναι οδυνηρή για την ταλαιπωρημένη Ουκρανία και θα καταδεικνύει τα τραγικά αδιέξοδα που προκαλεί η ασύνετη και καιροσκοπική αποδοχή εξωτερικών προτροπών και παρεμβάσεων χωρίς να υπάρχουν τα απαραίτητα εχέγγυα και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η περιφερειακή ισορροπία ισχύος.

30/1/2017. Περί «αδράνειας» της διεθνούς κοινωνίας

on Monday, 30 January 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Μάριος-Ανέστης Καϊτάζης, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

30/1/2017. Περί «αδράνειας» της διεθνούς κοινωνίας

     Το Κυπριακό ζήτημα βρίσκεται σε εκκρεμότητα για σαράντα και πλέον χρόνια, παρά το γεγονός ότι η τουρκική κατοχή είναι αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο, οι εγγυήτριες δυνάμεις είναι μέρη του Συμφώνου της βόρειο-ατλαντικής συμμαχίας κι η Κύπρος κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χωρίς να αξιολογούνται οι ηγεσίες εκατέρωθεν των συνόρων, οι αντικειμενικοί πολιτικοί σκοποί τους ή οι μέθοδοι τους για την επίτευξη αυτών των στόχων, επιχειρείται μια σύντομη αναφορά στους λόγους για τους οποίους η διεθνής κοινωνία επέτρεψε τη διαιώνιση του ζητήματος.

STATUS QUO
     Το 1960 η Μεγάλη Βρετανία αποδέχεται με τη Συμφωνία του Λονδίνου τα όσα είχαν ήδη συμφωνηθεί με τη Συμφωνία της Ζυρίχης το 1959 μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας[1].
     Η συμφωνία προβλέπει την ίδρυση της Δημοκρατίας της Κύπρου[2] και την ανάληψη της υποχρέωσης για τις τρεις συμβαλλόμενες χώρες να εγγυηθούν την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα, της νεοσύστατης Δημοκρατίας, τη μη ένωση της με άλλη χώρα και τη διατήρηση του status quo, όπως αυτό διαμορφώνεται με το Σύνταγμα του 1960.

Η συνέχεια ΕΔΩ!

23/1/2017. Ο ΡΩΣΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ «ΚΑΜΕΝΗΣ ΓΗΣ» ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΑΣΙΑ

on Monday, 23 January 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

23/1/2017. Ο ΡΩΣΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ «ΚΑΜΕΝΗΣ ΓΗΣ» ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΑΣΙΑ

Αν ρίξουμε μια ματιά σε μια υδρόγειο σφαίρα θα δούμε ότι ο πλανήτης μας είναι ένας θαλάσσιος κόσμος όπου κυριαρχούν δύο μεγάλα νησιά. Για την ακρίβεια, ένα μεγάλο  και ένα μικρότερο. Το μεγάλο νησί είναι το σύμπλεγμα της Ευρασίας με την Αφρική, αυτό που ο Βρετανός γεωπολιτικός θεωρητικός Sir Halford Mackinder ονόμασε «Παγκόσμια Νήσο» (World Island) και το μικρότερο είναι η αμερικανική ήπειρος. Με βάση τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, η κυρίαρχη στεριά του κόσμου είναι η Παγκόσμια Νήσος ενώ η αμερικανική ήπειρος είναι δευτερεύουσας σημασίας έκταση, εξαρτώμενη από την Παγκόσμια Νήσο. Και πάλι με βάση τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, η κομβική ήπειρος στο σύμπλεγμα αυτό είναι η Ευρασία, ενώ υπαρξιακός πυρήνας της Ευρασίας είναι ο χώρος που ο Mackinder αναφέρει ως Heartland και ο οποίος ουσιαστικά ταυτίζεται με τη Ρωσία και το εγγύς εξωτερικό της Ρωσίας.

Ωστόσο, αν και η Ευρασία είναι το κέντρο του κόσμου, μέχρι σήμερα η ύπαρξη του στρώματος των αρκτικών πάγων ουσιαστικά την έκοβε σε δύο κομμάτια και καθιστούσε τους μεγάλους ωκεανούς του πλανήτη βασικούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ τoυ δυτικού και του ανατολικού κομματιού της.
Και οι ωκεανοί ελέγχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Έτσι, η κυρίαρχη χώρα του δεύτερου νησιού του πλανήτη, δηλαδή της αμερικανικής ηπείρου, ελέγχοντας τις ανοιχτές ωκεάνιες εκτάσεις, καθίστατο η σημαντικότερη χώρα του κόσμου, παρόλο που βρίσκεται σε μια περιφερειακή θέση.

Σήμερα, όμως, τα πράγματα δείχνουν να αλλάζουν. Ένας συνδυασμός γεωγραφικών, τεχνολογικών και πολιτικών παραγόντων απειλεί να δημιουργήσει μια εν δυνάμει γεωπολιτική πραγματικότητα πρωτοφανή στην ανθρώπινη ιστορία.

Η ΤΗΞΗ ΤΩΝ ΑΡΚΤΙΚΩΝ ΠΑΓΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΙΑΙΑ ΕΥΡΑΣΙΑ
Ο πρώτος από αυτούς τους παράγοντες είναι η διαφαινόμενη τήξη του στρώματος των πάγων του Αρκτικού. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε πως όταν αναφερόμαστε σε τήξη των αρκτικών πάγων δεν εννοούμε τη πλήρη εξαφάνισή τους αλλά τη μείωση του στρώματός τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διαχειρίσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους από τα ρωσικά παγοθραυστικά.

Οι πιθανές συνέπειες από αυτήν την εξέλιξη αναμένεται να είναι κοσμογονικές.

Εδώ θα περιοριστούμε να αναφέρουμε ότι μία από τις συνέπειες αυτής της πιθανής εξέλιξης είναι ότι δημιουργείται ένας νέος θαλάσσιος δρόμος, που επιτρέπει την επικοινωνία του ανατολικού κομματιού της Ευρασίας με το δυτικό, χωρίς να χρειάζονται κατ’ ανάγκην οι ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις.

Θα μπορούσαμε δηλαδή να πούμε ότι δημιουργείται ένα είδος διαδρόμου ταχείας κυκλοφορίας γύρω από την Ευρασία αλλά και γενικότερα γύρω από το σύμπλεγμα Ευρασίας – Αφρικής, που αποτελείται από τα εγγύς ύδατα στην περιφέρεια των δύο ηπείρων. Ο διάδρομος αυτός συμπληρώνεται από το πλέγμα των κλειστών θαλασσών στο εσωτερικό της Παγκόσμιας Νήσου και συγκεκριμένα, τη Βαλτική, τη Μαύρη Θάλασσα και κυρίως τη Μεσόγειο Θάλασσα, η οποία αποτελεί, κατά κάποιο τρόπο, το εσωτερικό αίθριο της Παγκόσμιας Νήσου. Δηλαδή το κέντρο της. Και κέντρο του κέντρου είναι η Ανατολική Μεσόγειος.

Βρισκόμαστε λοιπόν ενώπιον της πιθανότητας δημιουργίας ενός νέου γεωπολιτικού χώρου, αποτελούμενου από τα περιφερειακά ύδατα γύρω από την Ευρασία και την Αφρική και από τις κλειστές θάλασσες στο εσωτερικό αυτού του πλέγματος. Άρα, βασικό στρατηγικό διακύβευμα των ερχόμενων δεκαετιών είναι ποιος θα ελέγξει αυτόν τον χώρο και ιδιαίτερα το κέντρο του, που είναι η Ανατολική Μεσόγειος.

Μέχρι πριν λίγο καιρό, η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα ήταν εύκολη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δηλαδή, η κατεξοχήν ναυτική δύναμη του πλανήτη. Όμως, εδώ και μερικά χρόνια δραματικές αλλαγές στην τέχνη και την τεχνολογία του πολέμου, προερχόμενες κυρίως από την Κίνα, έχουν αλλάξει αυτό το δεδομένο.

Συγκεκριμένα, για δικούς της λόγους, η Κίνα έχει αναπτύξει οπλικά συστήματα και πολεμικές μεθοδολογίες που σκοπό έχουν να αμφισβητήσουν τη ναυτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών ακριβώς στα εγγύς ύδατα γύρω από την Ευρασία. Αυτές οι ικανότητες χαρακτηρίζονται από Αμερικανούς ειδικούς με το αρκτικόλεξο HEAT (High End Asymmetrical Threats) και βασίζονται στη δημιουργία πλεγμάτων αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (anti – acess area – denial {A2/AD}) που επιδιώκουν να μετατρέψουν τα πλεονεκτήματα του Αμερικανικού Ναυτικού σε μειονεκτήματα στα παράκτια ύδατα και να διώξουν τα αμερικανικά πολεμικά πλοία βαθιά στην ασφάλεια των ωκεανών.

Η περαιτέρω εξέταση αυτών των ικανοτήτων ξεφεύγει από τα όρια αυτής της παρουσίασης. Εδώ θα περιοριστούμε να πούμε ότι αιχμή του δόρατος αυτών των προσπαθειών είναι η ανάπτυξη ASBM (anti – ship ballistic missiles), δηλαδή εξειδικευμένων βαλλιστικών πυραύλων, ικανών να προσβάλουν πλοία επιφανείας εν κινήσει. Ο πιο γνωστός εκπρόσωπος των πυραύλων αυτών είναι ο περιβόητος Dong Feng 21D που χαρακτηρίζεται ως «φονέας αεροπλανοφόρων» (‘air carrier killer’).

Το πιο σημαντικό όμως είναι να γνωρίζουμε ότι οι ικανότητες αυτές δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της Κίνας, ούτε απαιτούν κάποιες ιδιαίτερα εξελιγμένες τεχνολογίες για να αναπτυχθούν. Ήδη κράτη σαν το Ιράν έχουν αρχίσει να επενδύουν σε αυτές ενώ είναι δεδομένο ότι την υψηλότερη τεχνολογία στους σχετικούς τομείς κατέχει η Ρωσία, άρα είναι σε θέση να αναπτύξει πλέγματα προβολής ισχύος από τη στεριά στη θάλασσα ανώτερα από αυτά της Κίνας ή οποιουδήποτε άλλου.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ;
Άρα, λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, από γεωστρατηγικής άποψης, οι θάλασσες του πλανήτη τείνουν να χωριστούν σε δύο κομμάτια. Στις ανοιχτές ωκεάνιες εκτάσεις, όπου τον έλεγχο συνεχίζουν να έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και στα εγγύς ύδατα στην περιφέρεια και το εσωτερικό της Παγκόσμιας Νήσου, όπου η κυριαρχία διεκδικείται με αξιώσεις από τις χερσαίες ευρασιατικές δυνάμεις, δηλαδή τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες μετατρέπονται σε ένα είδος υβριδικών δυνάμεων με μεικτά χερσαία και θαλάσσια στοιχεία.

Ουσιαστικά δηλαδή, η Παγκόσμια Νήσος, συνδυασμένη με αυτό το νέο θαλάσσιο σύστημα των εγγύς περιφερειακών υδάτων και των κλειστών θαλασσών, κατά κάποιον τρόπο αποκόπτεται από τους ανοιχτούς ωκεανούς και δημιουργεί ένα είδος αυτόνομου κόσμου μέσα στον πλανήτη. 

Αυτή όμως είναι μια πιθανή εξέλιξη πολύ αρνητική για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπαμε και πριν, με βάση τις ίδιες τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές αντιλήψεις, ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος είναι δευτερεύουσας σημασίας στεριά, εξαρτώμενη από την Ευρασία. Κατά συνέπεια, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σε θέση να ασκούν αποφασιστικής σημασίας δράσεις στην Ευρασία, τότε είναι καταδικασμένες να τεθούν στο περιθώριο.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσαν να καταφύγουν στην στρατηγική των Βρετανών προπατόρων τους. Δηλαδή στο διαίρει και βασίλευε που εφάρμοζε η Μεγάλη Βρετανία καθ’ όλη τη διάρκεια του λεγόμενου βεστφαλιανού συστήματος από το 1648 μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εδώ όμως εισέρχεται ένα τρίτος παράγοντας. Η οικονομική, πολιτική αλλά και στρατιωτική αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια. Μετά τον δεκαπενταετή ατέρμονα και χιμαιρικό «Πόλεμο Ενάντια στην Τρομοκρατία», ο οποίος ρούφηξε την αμερικανική στρατιωτική ισχύ, στέγνωσε το αμερικανικό θησαυροφυλάκιο και οδήγησε στο φιάσκο του Ιράκ και του Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν δείχνουν να έχουν ούτε τη δύναμη να επιβάλλουν την κυριαρχία τους σε κομβικά σημεία της Ευρασίας δια της βίας αλλά ούτε και τα χρήματα ώστε να εξαγοράσουν συμμαχίες και συνεργασίες, όπως έκαναν στο παρελθόν.

Ο συνδυασμός αυτών των τριών παραγόντων απειλεί να οδηγήσει στην υλοποίηση ενός γεωπολιτικού εφιάλτη για τους Αμερικανούς. Στη δημιουργία μιας αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου, που θα έχει αποκοπεί από το ωκεάνιο σύστημα προβολής ισχύος και την οποία δεν θα μπορούν πλέον να ελέγχουν ούτε δια της σκληρής ούτε δια της ήπιας ισχύος, ενώ θα δυσκολεύονται να εφαρμόσουν την παραδοσιακή βρετανική πολιτική των επιλεκτικών και μη μόνιμων αντιπαλοτήτων και συμμαχιών, ώστε να αποτρέψουν τη δημιουργία μιας κυρίαρχης ευρασιατικής δύναμης.

Μπαίνουμε λοιπόν στον πειρασμό να σκεφτούμε ότι για να ξεφύγουν από αυτό το αδιέξοδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να εφαρμόζουν μια πολιτική καμένης γης σε κομβικά σημεία της Παγκόσμια Νήσου. Δηλαδή, να επιδιώκουν την καταστροφή κρατικών οντοτήτων που βρίσκονται σε κρίσιμες περιοχές του διεθνούς συστήματος, έτσι ώστε να δημιουργήσουν «μαύρες τρύπες» χάους, ρευστότητας και ασάφειας και κατά συνέπεια να αποτρέψουν το ενδεχόμενο σύναψης συμμαχιών και συνεργασιών των χωρών των περιοχών αυτών με τις μεγάλες ευρασιατικές δυνάμεις, προεξαρχούσης της Ρωσίας. Με άλλα λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες από τη στιγμή που δεν μπορούν να ελέγξουν συγκεκριμένες κομβικές περιοχές, ενδέχεται να προτιμούν να τις καταστρέψουν έτσι ώστε να μην τις ελέγξει κάποιος άλλος.

Και όπως είπαμε και πιο πάνω, το κομβικότερο σημείο αυτής της νέας αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου είναι το κέντρο της, δηλαδή η Ανατολική Μεσόγειος. Στο πλαίσιο αυτής της λογικής γίνεται πιθανώς κατανοητή και η φαινομενικά παρανοϊκή πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή έναντι του ISIS, όπου από τη μία το καταπολεμούν και από την άλλη το υποστηρίζουν, είτε άμεσα είτε έμμεσα, στρεφόμενες ενάντια στους σημαντικότερους αντιπάλους του και ιδιαίτερα ενάντια στη Ρωσία.

Από πλευράς της τώρα η Ρωσία, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και γενικότερα στην ευρασιατική περιφέρεια, μάλλον θα επιθυμούσε να υπάρχουν σταθεροποιημένες κρατικές οντότητες, με ανταγωνιστικές μεν σχέσεις μεταξύ τους, αλλά συμπαγείς και αυτόφωτες, έτσι ώστε να μπορεί να εκμεταλλεύεται την κεντρική της γεωγραφική θέση στην Ευρασία και να τις θέτει ενώπιον του διλήμματος ότι αν δεν προχωρήσουν σε μια συνεργατική σχέση με τη Μόσχα, θα προχωρήσουν οι αντίπαλοί τους και θα αποκτήσουν πλεονέκτημα στον μεταξύ τους ανταγωνισμό.

Για παράδειγμα, σε περίπτωση που η Ινδία στραφεί γεωπολιτικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Μόσχα θα μπορούσε να ενισχύσει με προηγμένο στρατιωτικό εξοπλισμό το Πακιστάν, αλλάζοντας τα δεδομένα στις ισορροπίες ισχύος στην ινδική υποήπειρο. Αντιστοίχως, σε περίπτωση που η Κίνα επιχειρήσει να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο στο σινορωσικό σύστημα, η Μόσχα θα μπορούσε να ενισχύσει δραστικά τις σχέσεις της με την Ινδία, διαμορφώνοντας ένα αντίρροπο μέγεθος έναντι του Πεκίνου.

Άρα, για τη Ρωσία χαοτικοί πόλεμοι, σαν αυτόν που διεξάγεται στη Συρία, οι οποίοι αποδομούν κρατικές οντότητες, πολύτιμες για τη μελλοντική γεωπολιτική της στρατηγική, είναι καταρχήν βλαβερές καταστάσεις που θα πρέπει να παύσουν να υφίστανται και να επικρατήσει η ειρήνη.

Αντιθέτως, για τις Ηνωμένες Πολιτείες παρόμοιες συγκρούσεις, που καταστρέφουν την ενότητα της αυτονομημένης Παγκόσμιας Νήσου, διαλύουν τα βασικά συστατικά της στοιχεία, δηλαδή τα συμπαγή κράτη και αποτρέπουν τη δημιουργία μιας κυρίαρχης ευρασιατικής δύναμης, είναι μια θετική κατάσταση που πρέπει να ενισχυθεί. 

Με άλλα λόγια, ακόμη και αν θεωρήσουμε ότι, όντως, αυτό που συμβαίνει στη Συρία είναι ο ανταγωνισμός ηγεμονικών δυνάμεων, το γεγονός παραμένει ότι η μία εξ αυτών των δυνάμεων προωθεί μια γεωπολιτική στρατηγική που προϋποθέτει την ύπαρξη  συμπαγών και σταθερών κρατών, ενώ η άλλη επιδιώκει την ύπαρξη κατεστραμμένων κρατών, που δεν θα επιτρέψουν στη Ρωσία να δημιουργήσει την αρχιτεκτονική που αυτή θέλει στην περιφέρειά της.  

Βέβαια, αυτή η θεωρία μπορεί να φαίνεται σε πολλούς προϊόν συνωμοσιολογικής σκέψης. Καταρχάς, όμως, δεν αναφέρομαι σε  βεβαιότητες αλλά σε πιθανότητες. Επίσης, δεν αναφέρομαι, κατ’ ανάγκην, σε ένα συνειδητό και οργανωμένο σχέδιο, το οποίο χαράχθηκε από κυνικές και σοφές δεξαμενές σκέψης σε κάποιες σκοτεινές αίθουσες της Ουάσιγκτον. Αντιθέτως, μιλάω για μια απρόσωπη αντίδραση, που προκύπτει περίπου αυτοματοποιημένα από πλευράς των Ηνωμένων Πολιτειών, λόγω των δραστικών αλλαγών στο διεθνές σύστημα που περιγράψαμε πιο πάνω, με τον ίδιο τρόπο που οι τριβές των τεκτονικών πλακών παράγουν σεισμικές δονήσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παραπάνω μπορεί να είναι εντελώς λανθασμένα. Όμως, θεωρώ ότι μας προσφέρουν μια εναλλακτική θέαση των τεκταινομένων στη γειτονιά μας και ένα νέο πεδίο προβληματισμού. Γιατί, αν πράγματι υφίσταται έστω και η ελάχιστη πιθανότητα ότι  ισχυρά δυτικά κέντρα εξουσίας μπορεί να έχουν επενδύσει στην καταστροφή των κρατικών οντοτήτων σε κομβικά κομμάτια της Ευρασίας, για να μην δημιουργηθεί ένα ενιαίο γεωπολιτικό οικοδόμημα σε αυτήν, τότε δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα σταματήσουν στη Συρία. Όσο περισσότερες αποτυχημένες χώρες υπάρχουν στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου τόσο το καλύτερο για αυτούς. Και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίσει σοβαρά.

(*) Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Γεωπολιτικής στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το παραπάνω κείμενο αποτελεί την εισήγηση του υπογράφοντος στη διεθνή  επιστημονική ημερίδα με θέμα “Ο ρόλος της Ρωσίας στην εδραίωση της ειρήνης και ασφάλειας στη Μεσόγειο”, που διεξήγαν το Τμήμα Ρωσικής Γλώσσας και Φιλολογίας και Σλαβικών Σπουδών και το Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις 19 Δεκεμβρίου 2016 στο αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

17/1/2017. Ανατροπές, συμμαχίες, συμφέροντα και επιλογές πολιτικής

on Monday, 16 January 2017. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

17/1/2017. Ανατροπές, συμμαχίες, συμφέροντα και επιλογές πολιτικής

Το Χαλέπι έπεσε, οι μάχες για την ανακατάληψη της Μοσούλης συνεχίζονται ενώ η Ράκκα συνεχίζεται να δέχεται αεροπορικούς βομβαρδισμούς από πολεμικά αεροσκάφη διαφόρων εθνικοτήτων. Σε μια ταχύτατη ανατροπή, Ρωσία και Τουρκία, συντονίζουν σε αγαστή συνεργασία, τις στρατιωτικές και διπλωματικές τους προσπάθειες στο μέτωπο της Συρίας, με την Ουάσινγκτον να παρατηρεί εκνευρισμένη και την Ευρώπη μονίμως αμήχανη.

Ακριβώς, ένα χρόνο πριν, «έγκριτοι» στρατιωτικοί αναλυτές επισήμαιναν την ευκαιρία συμπόρευσης μας με τον δυναμικό πρόεδρο Πούτιν και το «φιλελληνικό» ομόδοξο ορθόδοξο ρωσικό γένος για την αντιμετώπιση της διαχρονικά σταθερής τουρκικής απειλής. Σύνηθες φαινόμενο της ελληνικής ψυχοσύνθεσης, η αναζήτηση «από μηχανής θεών» οι οποίοι μη φειδόμενοι θυσιών, κόπων και κόστους είναι πρόθυμοι να αγωνιστούν αφιλοκερδώς για τα δικά μας κυριαρχικά δικαιώματα. Για τα τελευταία δε, φαίνεται ότι δυστυχώς μας χαρακτηρίζει μια σχετική ατολμία έως και απροθυμία να αναλάβουμε τα βάρη και το κόστος διαφύλαξης που μας αναλογεί. Για να μιλήσω δε με όρους διεθνών σχέσεων, φαίνεται ότι αποφεύγουμε το κόστος της εξισορρόπησης του αντιπάλου έχοντας παρασυρθεί από μια ουτοπική στρατηγική «μεταφοράς των βαρών» σε τρίτους παίκτες. Πράγματι η στρατηγική της «μεταφοράς των βαρών» είναι υπαρκτή και ενίοτε επιτυχημένη αλλά συνοδεύεται από προϋποθέσεις που στην περίπτωση μας αδυνατούμε όχι μόνο να εξασφαλίσουμε αλλά και να κατανοήσουμε.

Δικαιολογημένα ο στοχαστής Παναγιώτης Κονδύλης είχε προ εικοσαετίας επισημάνει ότι η βαθύτερη επιδίωξη της Ελλάδος με την ένταξη της στην ευρωπαϊκή κοινότητα ήταν η εξασφάλιση ασφάλειας και ευημερίας με τις «πλάτες» άλλων (μορφή του συνδρόμου του «free rider») . Η ιδεολογικά κεκαλυμμένη αυτή επιδίωξη δεν αποτελεί αυτή καθαυτή όνειδος, καθώς ανάλογους στόχους έχουν άπασες οι χώρες που θυσιάζουν μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας εισερχόμενες σε μια ένωση ή συμμαχία κρατών. Στη δική μας περίπτωση, το ολέθριο σφάλμα βρίσκεται στην αδυναμία μας να αντιληφθούμε τα όρια αυτής της στρατηγικής καθώς και τις μεταβαλλόμενες διεθνείς καταστάσεις και διαθέσεις των συμμάχων και εταίρων μας. Αντίστοιχα ανεδαφικές και οι συνεχείς μας επικλήσεις στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου χωρίς να τολμούμε να τις συνδυάσουμε αποτελεσματικά με απειλή  διασάλευσης της διεθνούς ασφάλειας και ειρήνης στην περιοχή μας. Η λειτουργία των διεθνών θεσμών και οργάνων ελάχιστα έχουν επιλύσει το δυσεπίλυτο ζήτημα της προβληματικής συνύπαρξης «δικαίου» και ασφάλειας στο άναρχο διεθνές περιβάλλον. Οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής του «δικαίου» διαταράσσει τη μεταξύ τους ευαίσθητη ισορροπία και δυναμιτίζει την ύπαρξη της ασφάλειας. Ακόμη και στην περίπτωση της μη ύπαρξης ιδιαιτέρων συμφερόντων, τα διεθνή όργανα, καθοδηγούμενα από τις συγκλίσεις και εξισορροπήσεις των «μεγάλων  δυνάμεων», επιλέγουν την προάσπιση της διατήρησης της ειρήνης θέτοντας σε υποδεέστερη θέση αιτήματα «δικαίου». Μια ολόκληρη σειρά αποφάσεων διεθνών δικαστικών οργάνων καταδεικνύει την τάση της προτίμησης συμβιβαστικών «πολιτικών» λύσεων με αποτέλεσμα αναθεωρητικά κράτη με πλεόνασμα ισχύος και συνεχόμενες απειλές διασάλευσης της διεθνούς ασφάλειας  να ευρίσκονται σε πλεονεκτική θέση έναντι των «νομοταγών» αντιπάλων τους και των επικλήσεων τους για εφαρμογή του «δικαίου».

Αλλοίμονο δε στο κράτος που δεν έχει κατανοήσει αυτήν την πραγματικότητα και βαδίζει σε ουτοπικούς ατρόπους, ειδικά μάλιστα, αν ευρίσκεται σε διακεκαυμένες ζώνες. Ανεπίτρεπτη αφέλεια, ειδικά για τους απογόνους του Θουκυδίδη που με μοναδικό τρόπο και αξεπέραστα, περιέγραψε πριν από 2500 χρόνια τις πολυεπίπεδες λειτουργίες, τους συνεχείς ανταγωνισμούς και τις ανελέητες συγκρούσεις των ανθρώπινων ομάδων.

Η αρχική μας αναφορά στην επαναπροσέγγιση Ρωσίας με Τουρκία δεν αποτελεί και προτροπή για ακολούθηση μιας παραπλήσιας καιροσκοπικής εξωτερικής πολιτικής με αυτή που εφαρμόζει η Άγκυρα το τελευταίο διάστημα της κυριαρχίας του «σουλτάνου». Είναι τελείως διαφορετική η σκληρή διακρατική διαπραγμάτευση για μεγιστοποίηση των κερδών από μια συνεχή, εναλλασσόμενη και εκβιαστική, έναντι πάντων, καιροσκοπική πολιτική. Ειδικά δε η δεύτερη στρατηγική προϋποθέτει ικανότητα άμεσης προσαρμογής και υφαρπαγής ευκαιριών εκμεταλλευόμενη στο έπακρο όλους εκείνους τους παράγοντες που την καθιστούν (αν αυτό πράγματι συμβαίνει) εφικτή. Ίσως η μέγιστη ικανότητα σε αυτή την καιροσκοπική πολιτική να είναι η αντίληψη των ορίων της και η έγκαιρη χρονικά μεταστροφή με την επίτευξη έστω και μέρους των επιθυμητών στόχων. Αντίθετα, η πολιτική της σταθερής συμπόρευσης και αξιοπιστίας, πέραν των εγγενών πλεονεκτημάτων της, χαρακτηρίζεται από την προβλεψιμότητα,  τον περιορισμένο αριθμό επιλογών και την αδυναμία δημιουργίας πιεστικών καταστάσεων για εξασφάλιση παραχωρήσεων και κερδών. Για άλλη μια φορά, ο προσεκτικός συνδυασμός των δύο ακραίων αυτών προσεγγίσεων εξασφαλίζει την καλύτερη επίτευξη των στόχων μας.

Βέβαια, στις διεθνείς σχέσεις ισχύει το αξίωμα ότι όλα κρίνονται εκ του τελικού αποτελέσματος, με τον παράγοντα του χρόνου να υποκρύπτει ενίοτε εκπλήξεις και απροσδόκητες ανατροπές. Σε κάθε όμως περίπτωση, η επιτυχία της πολιτικής που θα ακολουθήσουμε, πλέον της ορθής σχεδίασης και εφαρμογής της σε σχέση με τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν, εξαρτάται τα μέγιστα από τη σχετική ισχύ μας (στρατιωτική, διπλωματική, οικονομική κλπ) που ως έθνος διαθέτουμε έναντι του αντιπάλου αλλά και τη βούληση μας όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από φίλους και εχθρούς σε βάθος χρόνου.

20/10/2016. Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΙΣΧΥΟΣ ΗΠΑ ΚΑΙ ΡΩΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ BRZEZINSKI!!!

on Thursday, 20 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης, Αντγος ε.α., Μέλος του ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

20/10/2016. Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΙΣΧΥΟΣ ΗΠΑ ΚΑΙ ΡΩΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ BRZEZINSKI!!!

Το 2000, το National Energy Policy Development Group (NEPDG), υπό την προεδρία του Dick Cheney, είχε εντοπίσει τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αέριου στην Αν. Μεσόγειο και στη συριακή ενδοχώρα. Το επιτελείο του υιοθέτησε τότε το σχέδιο για την αναδιαμόρφωση της «Ευρύτερης Μέσης Ανατολής», ενώ το Υπουργείο Εξωτερικών δημιούργησε το επόμενο έτος το τμήμα ΜΕΝΑ (Middle East North Africa) για να οργανώσει την «Αραβική Άνοιξη». Ο ανωτέρω σχεδιασμός αποκαλύφθηκε από τον Στρατηγό πρώην ανώτατο Διοικητή του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη Wesley Clark.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

16/10/2016. The new Cold War: Russian plan of shaping the balance of powers

on Sunday, 16 October 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ευθυμίου, Αναλυτής

16/10/2016. The new Cold War: Russian plan of shaping the balance of powers

    We are unfortunate enough to live in times where the world witnesses perhaps the most severe geo-political transformation since the war in Iraq and 9/11. It is now clear that this transformation is happening in the widespread area of Middle East as well as it could spread to Balkans rapidly. Along with these transformations we are able to witness a vicious rally between a selective release of information from Secret Intelligence Agencies and their correspondents. Therefore it is really necessary for all analysts to pay attention to details; double-check information and decide whether these sources are accurate or not as well as to monitor extensively the Intel coming from the field’s sources.
Following the wave of incidents occurring in the Middle-East peninsula and especially, in Syria, Iraq, Yemen, Egypt as well as in Turkey and western to Greece, it quite visible that – during the last two months – Kremlin is attempting to re-conceptualize the balance of powers in the region. After all, Russian diplomacy – at least unofficially – had never been comfortable with the existed western equilibrium. However, to those arguing that Russia would become offensive and provocative especially after the crisis of Crimea, Putin’s diplomacy has likely become a chess game which – until now – seems to favor Russian interests.

Turkey
It is true that the coup of 15 July in Turkey, bared the complexity of the geo-political battle between the West and East. Sputnik International, an alternative news media agency had come then to transmit that FSB (Russian Federal Security Services) and mainly the SVR (responsible for intelligence and espionage activities outside the Russian Federation), actually saved Erdogan that night. By providing information to MIT (MillîİstihbaratTeşkilatı – National Intelligence Organization of Turkey), the Russians, according to Sputnik, actually gained Erdogan’s trust after the tensions caused by the demolition of their aircraft from Turkish military. Thus, surprisingly we had to witness a new bond between Russia and Turkey which –for many – could be considered as a clear threat to NATO and the West. However, as the months were passing by and despite the mutual meeting between Erdogan and Putin – in Ankara and Moscow – Turkey still hold its position in NATO as well as its Euphrates Shield Operation in Syria, not only is not condemned by the West by it is US-backed from the beginning.

At the same and that’s surprisingly brilliant – in terms of diplomacy – the fact that Turkish place in Sunni bloc is not questioned and despite its Euphrates Shield Operation – which aims to “Clean” the Northern Syrian borders from IS (Islamic State) militants and YPG (Peoples Protection Units) Kurdish extremist fighters (Turkish view) – there has been not a single clash between Russian troops and Turkish forces in Syrian Soil! Further to this, during the Putin-Erdogan meeting – couple of days ago - both leaders discussed the issue of supply the Turkish military with a modern air defense system from Russia. Kremlin’s spokesperson, reportedly, transmitted that if the request comes of the Turkish side, Russia will consider the possibility to deliver one of the most sophisticated air defense systems available to the Russian defense industry. Dmitry Peskov – Kremlin’s spokesperson – went even further by arguing that this issue – the potential military trade between Turkey and Russia – is purely a commercial affair and cooperation.
All these happened while Turkey annulled the agreement of 3.5 billion dollars to receive a fresh missile defense system from China - in November 2015. It is important to be noted that the competition of supplying Turkey with military defense systems, included the US with the Patriot system, Russia with S300-S400i, Chinese with the FD-2000 and the Italian-French consortium with the T system!

Egypt
Egypt’s example perhaps stands as more dangerous than Turkey’s. Although both countries being on the Sunni bloc, Egypt’s case is more ambiguous, mainly due to Cairo’s relations and interdependence on Saudi Arabia. Here again, Russia’s approach is sharply orchestrated. On October 12th – 4 days ago - it was transmitted that Russia and Egypt will hold joint military exercises on Egypt’s soil in the future. At the same time media sources around the globe almost crucified Cairo for voting in favor of the Russian peace Resolution in the Security Council Summit – regarding the Syrian conflict.
However, Egyptian – Russian relationship had not always been in balance. On the 20th of September – and while being in need - the Egyptian Government rejected a 60,000 ton-cargo wheat fungus from Russia – something that forced Kremlin to ban the import of Egyptian fruits and vegetable. That critical situation was likely to create major problems in terms of food supply to Egyptian people, as Egypt is dependent on foreign wheat imports to provide state-subsided bread to low-income families. With a restricted wheat-supply it is likely that Egypt will run out shortly from wheat – which will eventually lead to millions of people to starvation.  In combination with the ongoing foreign currency exchange, the wheat shortage threatens Egypt capability to feed its own people in the long term and to maintain a security and political equilibrium on the region. However, even that provocation from Egypt had been addressed with sobriety, by Russians. Not only did Russia let it go, but soon transmitted – through governmental channels - that Egypt was aiming to equip its army with modern Russia-produced weaponry. Reportedly, after long-hour meetings of the joint military and technical cooperation commission, Egypt’s officials agreed to supply the national armed forces with Russian weaponry!

Along with that supply, sources close to Russian Defense Minister Sergei Shoiguhad then transmitted that it is of great importance for Egypt to be connected to Russia’s Glonass satellite navigation network.Practically, a joint military cooperation between Russia and Egypt should had surprise no one as, last year Russia and Egypt held their first-ever joint naval exercises in the Mediterranean, which included the Black Sea fleets flagship Moskva missile cruiser. However that statement was transmitted under the shade of numerous reports coming mainly from Russian sources – still unidentified – which claimed that Russia is presently negotiating with Egypt to rent a number of military facilities, including an airbase in the coastal town of SidiBarrani – 95 km east of the Libyan borders – which according to those sources could be possibly activated before 2019. Further to this, Egypt’s response to those sources had been significantly fast and came from the spokesperson for the Egyptian presidency - Alaa Youssef – who denied that bilateral discussions were taking place that could lead to the establishment of a Russian military base in Egypt. He even went further by insisting that is a principal issue for Egypt not to allow foreign military bases on its territory.
On the other hand though, until the middle-1972, Russia owned a naval base in the SidiBarrani city that was used to monitor the movement of US warships. Therefore, even if the Egyptian authorities had chosen to react to those sources, history had proved the opposite. This issue is not military but mostly political. Vladimir Putin’s intentions are clearly to possess military bases away from Russia’s borders, giving Russia a wider scope against potential threats. Last week the Russian defense ministry declared that it was considering restoring its military presence in Cuba and Vietnam. Therefore, it is quite ambiguous to consider Egypt’s denial of such reports as de facto pragmatic.
Following the above, Egypt has to deal with a parallel challenge. The significant tensions which had erupted between Saudi Arabia and Egypt - after the latter voted in favor of the draft resolution from Russia in the United Nations Security Council (Saturday on the 8th of this month) could potentially work as a firecracker inside the Sunni bloc. At the aftermath of that vote, Aramco – a governmental Saudi Oil company – suspended its oil aid to Egypt while Saudi Arabia’s support for the opposition forces in Syrian soil left little choice to the Saudi Government. It is indeed unclear if Egypt will escape the criticism whilst Saudi Government’s circles unofficially transmit that Egypt’s “suspicious” voting on the Russian resolution might have effects on its short-terms relation with the Gulf.
Practically, both of the suggested resolutions – which Egypt voted for - covered key points to reach peace in Syria, such as the necessity of humanitarian aid and cessation of hostilities across the country. However, a crucial clause absent from the Russian resolution was the immediate halt of airstrikes and military flights over Syria. Thus, and despite that the two resolutions failed to be adopted by the Security Council - as Russia appealed against the French resolution using its veto power – Egypt’s voting in Russia’s favor triggered a short-term distrust between Saudis and Egyptians which undoubtedly complicates the balance of powers within the Security Council as well as on the broader region. After all, the Russian diplomacy is well-known for its long-term diplomatic visibility. Based on that and despite the almost “traditional” military cooperation between Kremlin and Egypt, it is possible that Moscow will aim to demolish – stone by stone – the Sunni bloc, turning them against each other in order – in the long term – to favor its interests in the region and the much more stable and prosperous cooperation with Shia’s power, Iran..

Iran
Russia and Iran have expanded their cooperation in recent months after Iran’s interest in Russia’s Bastion mobile coastal defense missile system as well as Iran’s plan to spend more than $8bn on Russian arms. Months ago – the 16th of August - Russian warplanes reportedly took off from a base in Iran to launch airstrikes on the Islamic State group in Syria - the first time they have used facilities outside Russia or Syria for air operations against the extremist group. The planes, which took off from the Hamadan air base in Iran - located 47km north of Hamadan city | 35°12′42″N 048°39′12″E | in the Hamadan Province - destroyed five armament depots, three command posts and militant training camps in Aleppo, Deir el-Zor and Idlib – Syria. Previously, Russian warplanes were launching strikes from bases within in the war-torn country and Russia.  However, Iran′s minister of defense - Hossein Dehghan - clarified that day that Iran was hosting Russia′s aircraft at the request of the Syrian government and Russia was free to utilize it as long as it was necessary. Even if later, tensions had been occurred between both countries in terms of the base utilization, the strategic partnership and the military trade deals still hold strong and prosperous for both powers.
However, Russian approach to Iran is much more “delicate” than of Turkey’s or Egypt’s. A soon as Russia had burned its bridges with the West by intervening in Ukraine and had found little comfort in pivoting to China -  Russia had to seek immediately new strategic partners, and this has been the driving force behind improved relations with Iran. It has pursued Iran by a series of credible, favor-winning, and largely unreciprocated acts. Despite being in the middle of prosecuting a hybrid war in Ukraine, Russia worked tirelessly to secure the Iranian nuclear deal now hailed as one of U.S. President Obama’s crowning achievements.
The deal, of course, released Iran from crippling sanctions but also warded off what was becoming a very real threat of military intervention. Russia also volunteered its Rosatom nuclear energy corporation to handle the exchange of 8.5 tons of Iran’s low-enriched uranium stockpile (leaving just 300 kg as specified in the deal) for 140 tons of natural uranium. A the same time – apart from energy and military deals – Syrian conflict had occurred to be a negotiation terrain between both countries which offered the possibility of cooperation. Despite that Iran already controls much of the Syrian Army while its own militias, including the National Defense Force and Hezbollah, it on Iran’s interest to have Russian troops officially supporting the Syrian Army at its behest. In no case does this mean that Iran use Russia as an official foot on Syrian soil. This could be better preserved as a mutual agreement according to which Russia – by its present in Syria – aims at winning the battle for Iran’s political future, and that it will become a forceful member of the anti-Western coalition that Russia has been assembling for years. Despite their joint military trade and the benefits of such investments, once again, Moscow’s long-term visibility is de facto.

India
During the last few hours, new sources coming straight from the inner-governmental circles in Kremlin transmitted that India is going to buy from Russia advanced anti-missile ground-to-air systems, after the bilateral talks which had been conducted between the Russian President Vladimir Putin and the Indian Prime Minister Narendra Modi. Reportedly, the Russian anti-missile systems S-400 will be utilized for the strengthening of missile, air defense of the Indian armed forces along the borders with China and Pakistan.    India and Russia, on October 15, signed a total of 16 agreements at the 17th annual bilateral summit in the western Indian state of Goa. The deals range from defense to energy to investment, including a highly anticipated agreement for the purchase of the S-400 Triumph air defense missile defense system.
•    In particular, India has inked pacts with Russia to acquire advanced air defense missile systems, stealth frigates as well as jointly produce light-utility helicopters
•    The three projects are collectively worth an estimated $10.5 billion (over Rs 72,000 crore)

However, despite that these deals are extremely important for both countries, what is the essence of those agreements is PM Modi’s statement that with Russia’s bucking; India now is able to hope to be fast-tracked with the Eurasian Economic Union Free Trade Agreement! Further, the creation of a prosperous Russia-India Investment Fund – total worth of $500millions - has been also agreed! That is the point exactly which differentiate India from the other countries – mentioned above. It is believed that Russia’s plan is not merely to develop military partnerships or promote the Russian military industry. For many, Russia works on a strategy that will use military partnerships, bonds and mutual agreements to promote the Russian version of a new financial and political order. Perhaps, the example of the US is the most characteristic.

Russia vs United States of America: The new Cold War
Three days ago, Russia ordered all of its officials to fly home as well as any of their relatives living abroad in order to amid the increased tensions over the prospect of global war. Specifically, politicians and high-ranking figures are said to have received a warning from President Vladimir Putin to bring their loved-ones home to the 'Motherland'. That serious statement came after Putin cancelled a planned visit to France to amid a furious row over Moscow's role in the Syrian conflict and just days after it had emerged that the Kremlin had moved nuclear-capable missiles nearer to the Polish border. However, how did we reach to Former Soviet leader Mikhail Gorbachev’swarnings that the world is at a 'dangerous point' due to rising tensions between Russia and the US? Does Russian strategy apply differently in the US case?
It was about time that the Syrian - nationwide ceasefire brokered by the US and Russia – on the 12th of September – would began at sundown on that Monday, coinciding with the Muslim Eid al-Adha holiday, however there were concerns about whether it would hold. That day, the UK-based Syrian Observatory for Human Rights was reporting that major conflict zones across the country were quiet. "Calm is prevailing," however, that there had been light shelling by both rebel groups and government forces in the country's southwest.  Despite the fact that the deal, agreed to, by US Secretary of State John Kerry and Russian Foreign Minister Sergey Lavrov, was aiming at putting an end to fighting and moving towards a political transition after more than five years of war between forces loyal to President Bashar al-Assad and rebel groups fighting to depose him, things followed another way. The fact that the truce did not apply to the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL), or Jabhat Fatah al-Sham, the group formerly known as al-Nusra Front that changed its name after cutting ties with al-Qaeda in July 2016, appeared to be a crucial factor for the non-lasting status of that ceasefire. The Syrian government, as well as Iran and the Lebanese Hezbollah armed group, two of its strongest allies, had all agreed to the deal, but rebel groups had again expressed serious concerns.
The story is more or less broadly covered and known. Continues clashes and fierce bloodshed followed that failed ceasefire whilst thousands of civilians, especially in Aleppo, Idleb, Homs, Hama, Dara’a and on the northern Syrian – Turkish borders have been killed, forced to flee their homes, tortured and left to die from starvation. Daily updates and reports – on the 12th, 15th, 16th, 19th, 20th,21st, 22nd,23rd, 26th,28th of September as well as during the first two weeks of October while this document is been written – have not been simply enough to describe the massacre that take place in the Syrian soil whilst Russians and the Americans still struggle with their mutual distrust. 
Russian accusations against the United States – during the Security Council summit and elsewhere - should not come as a surprise. The continuous slaughter in Aleppo - especially in the last week and after the freeze of the diplomatic negotiations between both countries - clearly indicates that a long-term resolution is at stake. The failed ceasefire was probably the final bid for a peaceful solution to Syrian war and a possible breakthrough whilst the latest boundaries which occurred – with Putin’s straight order to its diplomats - clearly indicate that the strategic distrust, between all fronts, is ecumenical. At the same time, it seems, that the US have lost the mobility to draw alternatives to the failed ceasefire whilst US-backed rebels and Turkish soldiers are accused to have strengthen IS positions on the ground.
Whilst trying to remain to the point of that document – which is to present Moscow’s new strategy for dominating the balance of powers – it is quite difficult to exclude the Syrian conflict from mentioning as it is – according to that document – the star point of the Russian plan. Apart from the military and diplomatic turmoil among both countries – regarding the Syrian civil war – Russia’s intentions – while moving forward to re-shaping the balance of power – are to attack the American dollar. Having in mind the precise negotiation and financial agreements with India, the strategical decision to use Turkey’s mistakes for easing Russian interests and the almost “ideological” and various cooperation with Iran, the Russian school of diplomacy is coming back to China in order to destroy – in the long-term – the American monetary domination.

In particular, Russia declared its intention to issue first bonds of around $ 1 billion in Chinese currency - firstly because of Western sanctions, partly to cover the deficits in its budget. Simply put, the country needs the money because the drop in energy prices increased deficits - while access to international capital markets is limited, because of the sanctions imposed. The big advantage of course is the very low public debt compared to the rest of the world - and cooperation with China is given. Thus, Further, if Russia actually issued bonds in yuan, it would weaken the dollar, as the largest global reserve currency of the world.
Further, sources close to Russian financial circles transmit that gold purchases by Russia, which now holds the 6th position regarding stocks, could lead to the preparation of a gold ruble - connection namely with the gold coin at a time when no other currency on the planet has not bounced, leading to no longer refer to currencies but currencies as Fiat money.Therefore, the adoption of the gold ruble is not considered only but desirable from Russia, as would turn the ruble into a very strong currency but also feasible - which however - would be a huge blow against the dollar, which prints profusely and bounced the superpower, since 1971.
The immediate consequence for the US, which naturally have neither the intention nor the ability to pay their huge debts; it would be a very heavy inflation - because huge quantities of unwanted dollars would immediatelyenter inside the superpower, flooding the market. Moreover, while U.S. can relatively easily protect their interests in a world where the dollar is the main global reserve currency, if the gold standard returns – what Russia wants – then that American domination would be over. For example, the US would not have the ability to impose sanctions and fines on large banks when dealing with states which Washington had classified them as "untouchables" - as until recently was the case with Iran. Therefore, with gold standard more and more countries would want to lose their privileges against the US dollar while hoping that another global power would have taken until then the leadership of the global financial system. Well, Russia projects itself as that leader.

Conclusion
Considering the above analysis, there are many reasons to believe that Russia intends on re-shaping the traditional western-type equilibrium by attacking its fundamental roots: the US dominance in Middle-East; the military trade with global powers and the dollar-centered financial establishment. In the first scale, the manipulation of the Turkish crisis and the ambiguous position of Turkey in NATO by promoting a progressive military partnership to Ankara, it seems to work well for Russia. On the other hand, the agreement with Egypt seems to help Russia in putting its foot on a traditionally western-dominated ally. Further, the agreements with India, Iran and the potential financial turn-around to China reveals – apart for the financial benefits – the attempt to establish, at least geopolitically, a financial and regional hegemony in the southern Middle East and the Asia sub-region.

It would be safe to argue that a creation of an ecumenical Eurasian region is situated at the center of the Russian masterplan. The implications could be many. The security super-complex in the region could lead to further tensions between the US and Russia as well as the Saudi Arabia’s answer to a potential Sunni dividing cannot been projected yet. What is certain though, is that Russia is not in rush while the US seem to have run out of moves.


25/8/2016. Γεωπολιτικός “Προκρούστης”, η τελική σύγκρουση στη Συρία μόλις άρχισε

on Thursday, 25 August 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιωάννης Σ. Θεοδωράτος, Δημοσιογράφος-Αμυντικός αναλυτής

25/8/2016. Γεωπολιτικός “Προκρούστης”, η τελική σύγκρουση στη Συρία μόλις άρχισε

21/08/2016
Το συριακό πεδίο μάχης εξελίσσεται σε αμόνι επί του οποίου σφυρηλατείται η αναδυόμενη συμμαχία Αγκύρας με την Δαμασκό και την Τεχεράνη, υπό τα ρωσικά όμματα. Ωστόσο, κάθε σφυρηλάτημα τροποποιεί το τελικό σχήμα αλλά και δοκιμάζει εκ παραλλήλως την αντοχή της νέας «εγκάρδιας τετραπλής συνεννοήσεως», καθώς το τουρκικό μέλος οφείλει να αποδείξει την πίστη και την θέλησή του να παραμείνει σταθερώς προσκολλημένο σε αυτήν.

Αναδημοσίευση από: defence-point.gr/news/

ΕΔΩ! η συνέχεια!

31/7/2016. Πούτιν vs. Rimland και το ρωσικό δίλημμα… ώρα της κρίσεως για όλους

on Sunday, 31 July 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Ιωάννης Σ. Θεοδωράτος, Δημοσιογράφος-Αμυντικός αναλυτής

31/7/2016. Πούτιν vs. Rimland και το ρωσικό δίλημμα… ώρα της κρίσεως για όλους

28/07/2016
Ένα γεωπολιτικό φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρασία και δημιουργεί έντονη ανησυχία στις δυνάμεις που προσπαθούν να αποτρέψουν μια πιθανή κατάρρευση του αγγλοσαξονικού γεωγραφικού συστήματος ασφαλείας ανασχέσεως της ρωσικής ισχύος ή Rimland, κατά N. Spykman. Ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας βρίσκεται ενώπιον μιας ιστορικής αποφάσεως από την εξέλιξη της οποίας θα κριθεί εν πολλοίς η ειρήνη σε παγκόσμια κλίμακα. Πρόκειται για ένα μέγιστο και κρίσιμο γεωστρατηγικό ερώτημα, το οποίο αφορά στο εάν και κατά πόσον θα παρακινηθεί ή απλώς θα υποστηριχθεί από την Μόσχα, η γεωπολιτική αποστασία της Άγκυρας από την αγγλοσαξονική αμυντική αγκάλη, δηλαδή το ΝΑΤΟ.
ΕΔΩ! η συνέχεια.

1/6/2016. Οι ρώσοατλαντικές σχέσεις στην 3η μεταψυχροπολεμική δεκαετία

on Wednesday, 01 June 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

1/6/2016. Οι ρώσοατλαντικές  σχέσεις στην 3η μεταψυχροπολεμική δεκαετία

Οι καλές σχέσεις Δύσης – Ρωσίας κατά την δεκαετία του ΄90 οφείλονταν εν πολλοίς στην δυσμενή θέση της δεύτερης και επηρεάστηκαν δυσμενώς από την συνεχή ενσωμάτωση κρατών, που βρίσκονταν στην σφαίρα επιρροής ή στην επικράτεια της Σοβιετικής Ένωσης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Συν τω χρόνω, οι πολιτικές περαιτέρω  διεύρυνσης αποτέλεσαν για τη Μόσχα μη ανεκτή κατάσταση.
Από τις αρχές του 20ου αιώνα η Ρωσία επιδίωξε ενεργά να ανακόψει, κι ως ένα βαθμό να ανατρέψει, τα τετελεσμένα της πρώτης μεταψυχροπολεμικής περιόδου έτσι ώστε να ενισχύσει την θέση και τον ρόλο έναντι των δυτικών χωρών και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ενεργειακός τομέας ενώ αρχικά εμφανίζονταν ως κοινά επωφελής χώρος συνεργασίας μεταξύ Ρωσικής Ομοσπονδίας και κυρίως των ευρωπαϊκών χωρών, σταδιακά εξελίχθηκε σ’ ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης στο βαθμό που το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τον ενεργειακό τομέα για να αλιεύσει και πολιτικά οφέλη. Έκτοτε, βασική μερίμνα των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών κρατών είναι να πολλαπλασιαστούν οι υποδομές εξόρυξης και μεταφοράς υδρογονανθράκων, οι οποίες δεν θα διέρχονται από ρωσικό έδαφος ή από κράτη που βρίσκονται στην σφαίρα επιρροής της Μόσχας. Αντικειμενικός σκοπός του εγχειρήματος συνίσταται στο να παυθεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τον ρωσικό παράγοντα. Η συγκεκριμένη πολιτική της Δύσης δεν αποκλείει a priori ενεργειακές συνέργειες με τη Ρωσία διακηρυγμένος στόχος της Ουάσιγκτον είναι η ύπαρξη πολλαπλών διόδων μεταφοράς των υδρογονανθράκων προς τις δυτικές οικονομίες.
Κατά την τωρινή συγκυρία, η εν εξελίξει κρίση στην Ουκρανία εμπεριέχει περισσότερο το στοιχείο της αντιπαράθεσης παρά της συνεννόησης. Κύρια στόχευση της Μόσχας είναι να διαρραγεί το ατλαντικό πλαίσιο προσεγγίζοντας χώρες της Ευρώπης, προοπτική που φαντάζει αρνητική κυρίως για τα αγγλοσαξονικά συμφέροντα και ενεργοποιεί τις παραστάσεις απειλής για τα κράτη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Οι δυσμενείς, εν σχέσει με τις αρχικές επιδιώξεις της Δύσης, εξελίξεις στην Συρία και η αποφασιστική στάση του Κρεμλίνου, καθώς και το καταλυτικό γεγονός των τρομοκρατικών επιθέσεων, στο ρωσικό πολιτικό αεροσκάφος στην Αίγυπτο και το Παρίσι, επέφεραν συγκλίσεις επιδιώξεων μεταξύ δυτικών πρωτευουσών και Μόσχας. Η Τουρκία με την κατάρριψη του ρωσικού βομβαρδιστικού προσπάθησε να αποτρέψει τις δρομολογηθείσες εξελίξεις, ακυρώνοντας την συσταθείσα συμμαχία Ρωσίας –Δύσης, εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Η Ρωσία επιθυμεί να θεωρείται από τη Δύση, πολιτικές ηγεσίες και κοινωνίες, ως παράγων σταθερότητας κι όχι αστάθειας στο περιφερειακό και διεθνές σύστημα, ευελπιστώντας σε ανάλογη συνεννόηση και στην ουκρανική κρίση. Η «εγκράτεια» της Μόσχας, στην περίπτωση της κατάρριψης του ρωσικού αεροσκάφους από την τουρκική αεροπορία, δηλοί του λόγου το αληθές.

2016-03-18. Η απόσυρση των Ρώσων

on Friday, 18 March 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

Γράφει ο Βασίλης Γιαννακόπουλος, Γεωστρατηγικός αναλυτής, Ταξίαρχος ε.α., Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

2016-03-18. Η απόσυρση των Ρώσων


Όταν το καθεστώς Assad απώλεσε τον έλεγχο σημαντικών εδαφών στην επαρχία Hama και ανατολικά της Λαττάκειας, όπου ζει η πλειοψηφία των αλαουιτών, τότε η Μόσχα αποφάσισε να εμπλακεί δυναμικά στο συριακό εμφύλιο. Οι στόχοι της ρωσικής εμπλοκής στη Συρία ήταν πολλαπλοί:
    Πρώτον, παρείχε σημαντική υποστήριξη στο εξασθενημένο συριακό καθεστώς, που συνιστούσε το μοναδικό σύμμαχο της Ρωσίας στον αραβικό κόσμο.
    Δεύτερον, εξασφάλιζε τη διατήρηση της μοναδικής ρωσικής ναυτικής βάσης στην Ανατολική Μεσόγειο, τον λιμένα της Ταρτούς.
    Τρίτον, με τη συμμετοχή των ρωσικών δυνάμεων στις αντι-τζιχαντιστικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, επιδίωκε να αποτρέψει την επιστροφή στη Ρωσία των περίπου 7.000 τζιχαντιστών από περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίοι επιχειρούσαν κατά του Assad.
    Τέταρτον, μελλοντικά να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από την πώληση ρωσικών οπλικών συστημάτων ή και την εκμετάλλευση πιθανών σημαντικών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Συρίας.

Επτά μήνες μετά την έναρξη της ρωσικής εμπλοκής στη Συρία (Σεπτέμβριος 2015 - Μάρτιος 2016), ο Ρώσος πρόεδρος αποφάσισεεν αιθρία(;) τη σταδιακή απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων. Ο ίδιος μάλιστα εξήγησε ότι οι ρωσικές δυνάμεις εκπλήρωσαν σε μεγάλο βαθμό την αποστολή τους. Πράγματι, ο πρώτος και κύριος στόχος επιτεύχθηκε πλήρως, καθώς ο Assadπαραμένει στην εξουσία και τα αλαουιτικά εδάφη κινδυνεύουν πολύ λιγότερο από τις αντικαθεστωτικές δυνάμεις, σε σχέση με τα μέσα του 2015. Από την πλευρά τους, οι Ρώσοι εξασφάλισαν τη διατήρηση της ναυτικής βάσης στην Ταρτούς και επιπλέον διαθέτουν την αεροπορική βάση Hmeymim στη Λαττάκεια. Σχετικά με την αποτροπή της επιστροφής στη Ρωσία των χιλιάδων κυρίως Καυκάσιων τζιχαντιστών, γίνεται αντιληπτό ότι θα απαιτούσε μια μακροχρόνια διεξαγωγή κυρίως χερσαίων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, οι οποίες θα προκαλούσαν ανθρώπινες απώλειες. Για το λόγο αυτό, οι ρωσικές δυνάμεις περιορίσθηκαν στη διεξαγωγή αεροπορικών επιδρομών, οι οποίες, σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, προκάλεσαν 4.408 ανθρώπινες απώλειες, εκ των οποίων οι 1.733 ήταν άμαχοι. Τέλος, ο τέταρτος στόχος αναμένεται να επιτευχθεί προσεχώς, εφόσον οι διμερείς συρο-ρωσικές σχέσεις συνεργασίας παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα.

Πέραν αυτών, η απόφαση της απόσυρσης των ρωσικών δυνάμεων ερμηνεύεται από πολλούς αναλυτές ως μια προσπάθεια εξεύρεσης πολιτικής λύσης στο συριακό εμφύλιο. Δεν έχουμε παρά να συμφωνήσουμε με αυτή την εκτίμηση, καθότι, όπως αναφέρουν κάποια ΜΜΕ, συνοδεύεται και με την απόσυρση από τη Συρία σημαντικού μέρους των δυνάμεων της στρατιωτικής πτέρυγας της Hezbollah. Ωστόσο, θα πρέπει να τονίσουμε ότι αυτή η εξέλιξη αφενός οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η Μόσχα και η Ουάσιγκτον συμφώνησαν για το μελλοντικό statusτης Συρίας, που μάλλον δεν θα είναι άλλο από τη δημιουργία μιας ομοσπονδίας δύο ή τριών αυτόνομων περιοχών (αλαουίτες στη δυτική Συρία, σουνίτες στην ανατολική και Σύριοι Κούρδοι στις βόρειες περιοχές), αφετέρου ότι η Άγκυρα, η οποία διαφωνεί κάθετα με τη δημιουργία συρο-κουρδικής αυτόνομης περιοχής, αποκτά μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και θα έχει πλέον τη δυνατότητα να προωθήσει τα συμφέροντά της με λιγότερα προβλήματα.

2016-03-18. Πρώτες εκτιμήσεις από τη ρωσική εμπλοκή και απεμπλοκή στη Συρία

on Friday, 18 March 2016. Posted in Διεθνείς Εξελίξεις και Στρατηγικές Εκτιμήσεις

2016-03-18.  Πρώτες εκτιμήσεις από τη ρωσική εμπλοκή και απεμπλοκή στη Συρία

Η ανακοίνωση  του ρώσου Προέδρου για μερική αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από τη Συρία υπήρξε περισσότερο αιφνιδιαστική από τη ξαφνική, αλλά λίγο πολύ αναμενόμενη, ανάπτυξη τους τα τέλη του Σεπτεμβρίου 2015. Ποικίλες αιτιολογήσεις έχουν ήδη αρχίσει να προβάλλονται για τα αίτια της ρωσικής απόφασης. Ένα δεδομένο μάλλον δεν φαίνεται εύκολο να αμφισβητηθεί και αυτό αφορά την πατρότητα της ληφθείσης απόφασης. Ο Πρόεδρος Πούτιν προχώρησε έξαφνα στη γνωστοποίηση της έναρξης της μερικής απόσυρσης των ρωσικών στρατευμάτων από τη Συρία καθώς όπως ανέφερε έχουν επετεύχθη σε μεγάλο μέρος οι αντικειμενικοί στόχοι της επέμβασης τους. Συγχρόνως επέδωσε σεμνά τα εύσημα στην αποτελεσματικότητα των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων αποφεύγοντας τις προ δεκαετίας φανφαρώδεις και οικτρά διαψευσθείσες δηλώσεις του τύπου «mission accomplished» αμερικανού (τέως) συναδέλφου του.
Φυσικά οι πολιτικοί αναλυτές, εσωτερικού και εξωτερικού, αναλόγως των πεποιθήσεων και προτιμήσεων τους, αναφέρονται σε όλο το φάσμα των δυνατών αιτίων της αποχώρησης από μια αναγκαστική αναδίπλωση της ρωσικής «αρκούδας» υπό το φόβο ενός νέου Αφγανιστάν μέχρι την πλήρη επικράτηση της στο χώρο της Μέσης Ανατολής και αποκατάσταση της στο θώκο της παγκόσμιας υπερδύναμης τύπου Σοβιετικής Ένωσης. Είθισται η αλήθεια να κινείται μεταξύ των δύο ακραίων θέσεων και ας προσπαθήσουμε ψύχραιμα να διακρίνουμε τα ρωσικά κέρδη και ζημιές από την επέμβαση αλλά και τις γενικότερες συνέπειες στην περιοχή. Βέβαια είναι πολύ νωρίς για να κρίνουμε τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της ρωσικής επέμβασης καθόσον τα γεγονότα εξελίσσονται και ο χώρος της ασταθούς Μέσης Ανατολής μας έχει συνηθίσει σε εκπλήξεις και ανατροπές.
Αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι η ρωσική επέμβαση, σταθεροποίησε το καθεστώς του Bashar al Assad που παρά την ιρανική βοήθεια, βρίσκονταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης μετά από 5 χρόνια σκληρών συγκρούσεων. Οι ρωσικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί, η εφοδιαστική και πληροφοριακή υποστήριξη, η επιχειρησιακή εκπαίδευση και κυρίως η ανύψωση του ηθικού συνετέλεσαν στην ανάκαμψη των δυνάμεων του καθεστώτος και στις πρόσφατες επιτυχίες του στα πεδία των μαχών. Η ρωσική επέμβαση και η μεταβολή της στρατιωτικής κατάστασης υπέρ των δυνάμεων της Δαμασκού, οδήγησε την αρχικά αδιάλλακτη και κατακερματισμένη αντιπολίτευση, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της Γενεύης και στην αποδοχή  της πρόσφατης (μερικής) διακοπής των εχθροπραξιών. Άρα ο στόχος της διάσωσης του καθεστώτος (έστω και προσωρινά) επετεύχθηκε και εμφανίστηκε ένα παράθυρο αισιοδοξίας για ενδεχόμενη πολιτική λύση. Επιπρόσθετα, η ανακοίνωση της αποχώρησης γνωστοποίησε και προς το καθεστώς του Bashar al Assad τα όρια της ρωσικής υποστήριξης και τη μη αποδοχή των εμφανιζόμενων μαξιμαλιστικών και αδιάλλακτων τάσεων του. Η ρωσική επέμβαση και η σημερινή αποχώρηση των δυνάμεων ταυτόχρονα με την επίτευξη μιας εύθραυστης μερικής διακοπής των εχθροπραξιών από την 27η Φεβρουαρίου προβάλλεται ως μιας αποφασιστικής σημασίας για την ειρήνευση ενέργεια. Αποδείχθηκε ότι οι Ρώσοι είχαν όχι μόνο σχέδιο (και ικανότητες) επέμβασης αλλά το σπουδαιότερο και σχέδιο απεμπλοκής στον κατάλληλο χρόνο. Φυσικά, οι εν συνεχεία εξελίξεις θα πιστωθούν στην ικανότητα όλων των εμπλεκομένων να εκμεταλλευθούν τις ευκαιρίες που προβάλλονται για μια σταδιακή ειρήνευση και αντιμετώπιση του ισλαμιστικού εξτρεμισμού. Με αυτή την προοπτική πρέπει να αντιμετωπιστούν και οι ρωσικές ενέργειες εμπλοκής και απεμπλοκής, άλλως κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε ξανά στη λογική ενός «παιγνίου μηδενικού αθροίσματος» με καταστροφικές συνέπειες για όλους και κυρίως για τους κατοίκους της περιοχής. Σε αυτό το πλαίσιο και η  κίνηση της Μόσχας χαιρετίστηκε από τον εκπρόσωπο των Ηνωμένων Εθνών αλλά και από άλλες χώρες. Η Μόσχα, όπως οποιοσδήποτε στρατηγικός παίκτης δεν αποχωρεί πλήρως, απαρνούμενη όλα τα «χαρτιά» της, αλλά θα συνεχίζει να διατηρεί δυνάμεις στις βάσεις της στη Συρία και να αντιμετωπίζει την ισλαμιστική τρομοκρατία (ενίοτε ίσως και με αμφιλεγόμενους στόχους).
Επιπλέον η ρωσική επέμβαση κατέδειξε την ύπαρξη πληθώρας παραγόντων που προσδιορίζουν την ισχύ μιας υπερδυνάμεως όπως αποφασιστικότητα, ετοιμότητα και δυνατότητα εμπλοκής ισχυρών συνδυασμένων εκστρατευτικών δυνάμεων μακράν των συνόρων σε πολύμηνες επιχειρήσεις με σημαντικές ανάγκες υποστήριξης. Η επέμβαση μάλιστα συνοδεύθηκε από κατάλληλους χειρισμούς στα επίπεδα της διεθνούς νομιμοποίησης, προβολής ισχύος, διπλωματικής προσπάθειας παράλληλα με την επίδειξη στρατιωτικών ικανοτήτων δυνάμεων και οπλικών συστημάτων. Ίσως για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του 1960, η Ρωσία επιστρέφει τόσο δυναμικά στον (πρώην) αμερικανοκρατούμενο χώρο της Μέσης Ανατολής. Μετά την εξίσου απροσδόκητη, αλλά μάλλον σωτήρια για τον Αμερικανό Πρόεδρο, διαμεσολάβηση της Ρωσίας στο θέμα των χημικών όπλων του Bashar al Assad, η Μόσχα καθίσταται ξανά ο ισότιμος συνομιλητής με την Ουάσινγκτον για την κρίση της περιοχής (διαθέτοντας μάλιστα «boots on the ground»).
Κοινή και ευρέως διαδομένη η πεποίθηση ότι η εμπλοκή στη Συρία λειτούργησε επιπλέον και ως αντιπερισπασμός στις ρωσικές ενέργειες στην Ουκρανία και στη συνεπακόλουθη διεθνή καταδίκη και εναντίον της κυρώσεις. Άμεσα, ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου εξωτερικού τόνισε ότι οι κυρώσεις θα συνεχιστούν καθώς οι ρωσικές ενέργειες στην Ουκρανία συνιστούν μια περίπτωση κατάφωρης παραβίασης των διεθνών αρχών και κανόνων άσχετη με τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή. Βέβαια, η αποσιώπηση παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου ένεκα συμφερόντων μέσω μυστικών συνδιαλλαγών και αμοιβαίων παραχωρήσεων είναι μια αρχαιότατη διεθνής πρακτική ειδικά μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Φυσικά η ρωσική εμπλοκή στη Συρία είχε και τις αρνητικές συνέπειες για τη Μόσχα. Όξυνση των σχέσεων με την Τουρκία με συνεπακόλουθη τη σημαντική μείωση των εκατέρωθεν εμπορικών σχέσεων αλλά και αρνητική προβολή της Ρωσίας έναντι των σουνιτικών χωρών (πλειονότητα των αραβικών κρατών). Πιθανόν, η αντιπαράθεση Μόσχας με Τουρκία να οδήγησε και στη συνειδητοποίηση, από την τελευταία, των ορίων της συμπαράστασης που μπορεί να αναμένει σε ανεύθυνες ενέργειες της από το ΝΑΤΟ και τη δύση γενικότερα. Μια παραπλήσια αντίληψη δεν θα οδηγήσει απαραιτήτως την Άγκυρα σε μετριοπαθέστερη στάση αλλά ενδεχομένως να υποθάλψει την επιθυμία της αυτόνομης ανάπτυξης και ανάδειξης της σε περιφερειακή δύναμη υψηλών δυνατοτήτων.  Είναι σχεδόν βέβαιο, ότι η ρωσική εμπλοκή θα οδηγήσει στην ακόμη παραπάνω στοχοποίηση της Μόσχας από ισλαμιστικές εξτρεμιστικές οργανώσεις με τυφλά τρομοκρατικά κτυπήματα αλλά και προσπάθειες αποσταθεροποίησης των μουσουλμανικών  περιοχών της. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει και το οικονομικό κόστος της αναίμακτης σχετικά επιχείρησης σε περιόδους υφέσεως για την οικονομία της Ρωσίας.
Για να εξετάσουμε το θέμα και από μια άλλη οπτική γωνία θα αναφερθώ σε δημοσίευμα στο Foreign Policy (15 Μαρτίου) του Αμερικανού ναυάρχου και  πρώην διοικητού των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, James Stavridis. Ο πρώην αξιωματούχος και νυν στέλεχος της αμερικανικής στρατιωτικής ακαδημαϊκής κοινότητας αναφέρει ότι η ρωσική αναδίπλωση πιθανόν να καθιστά δυνατή μια επέμβαση σουνιτικών στρατευμάτων (υπό την καθοδήγηση της Σαουδικής Αραβίας) για αντιμετώπιση των δυνάμεων του «Ισλαμικού Κράτους». Ως ένδειξη αυτών των προθέσεων αναφέρει την πρόσφατη μεγάλων διαστάσεων άσκηση «North Thunder» των σαουδαραβικών δυνάμεων για αντιμετώπιση χαμηλής έντασης συγκρούσεων (βλέπε τζιχαντιστές). Αναγνωρίζει όμως ότι μια τέτοια ενέργεια ενδεχόμενα να προκαλέσει πλήρη και απρόβλεπτη σύγκρουση σουνιτικών και σιιτικών δυνάμεων. Μια παρόμοια εξέλιξη ενδεχομένως να μπορεί να προχωρήσει στα πλαίσια μιας ομοσπονδιακής λύσεως για τη Συρία και πρέπει απαραιτήτως να τυγχάνει και της ρωσικής (σιωπηράς) αποδοχής, πιθανώς υπονοώντας ότι και η ρωσική επέμβαση ετύγχανε της αντίστοιχης αμερικανικής (σιωπηράς) αποδοχής. Αναφέρεται ακόμη σε μια περαιτέρω εμπλοκή του ΝΑΤΟ στην περιοχή ως εγγυήτριας δύναμης μιας ενδεχόμενης ειρήνευσης. Δεν διαφύγει της προσοχής μας η εστίαση του ναυάρχου στην ανάγκη σύμπραξης Δύσεως με τις μετριοπαθείς σουνιτικές δυνάμεις (που δημιούργησαν το «Ισλαμικό Κράτος») για να αντιμετωπίσουν το δημιούργημα τους, αλλά και για να ανασχέσουν την ιρανική επιρροή εγγυώμενες παράλληλα και την ασφάλεια του Ισραήλ.
Σε κάθε περίπτωση το παιχνίδι της Μέσης Ανατολής φαίνεται να περιέρχεται ξανά στα χέρια των δύο μεγάλων υπερδυνάμεων και αυτό κρίνεται ως θετικό καθόσον διαθέτουν όχι μόνο αρκετά συμπλέοντα συμφέροντα αλλά έχουν αναπτύξει και τα ανάλογα κανάλια και μεθόδους αμοιβαίας συνεννόησης. Οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη θα ήταν επικίνδυνη επειδή οι νέοι παίκτες της περιοχής (κρατικοί και μη) είτε είναι απρόβλεπτοι και αλαζόνες είτε επιζητούν τη ριζική ανατροπή του status quo και συνάμα φλερτάρουν επικίνδυνα με επαναστατικές ιδεολογίες (θρησκευτικές).
Αυτό είναι το διεθνές περιβάλλον όπου βλέπουμε τη Ρωσία να επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές παιχνίδι, με τη δική της «ατζέντα» και αντιμετωπίζοντας πληθώρα σοβαρών οικονομικών προβλημάτων, διαθέτοντας ένα ασθενικό δημοκρατικό και συνάμα αυταρχικό και προσωποπαγές καθεστώς και κυρίως με μια διαφορετική αντίληψη -ίσως και κουλτούρα- από την κυριαρχούσα «δυτική». Μέσα σε αυτές τις πολυπλοκότητες καλούμαστε και εμείς ως χώρα να βρούμε το βηματισμό μας κατάλληλα εκμεταλλευόμενοι ή αποφεύγοντας έγκαιρα τα απόνερα των μεγάλων παικτών. Μια προσπάθεια δύσκολη που χρειάζεται μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επαγγελματισμό, επίμονη και κοινή προσπάθεια εφαρμογής και όχι στείρο δογματισμό, εμμονές και ιδεοληψίες.

[12 3 4 5  >>