Εθνική Στρατηγική

 1  2 

Μήπως οι μίζες στα εξοπλιστικά εξηγούν το "φοβικό σύνδρομο" της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής;...

    Οι αποκαλύψεις γιά τα εξοπλιστικά στην πραγματικότητα επιβεβαίωσαν την κοινή  πεποίθηση: ότι στην διαδικασία παραγγελιών στρατιωτικού υλικού εμφιλοχωρούσε εδώ και χρόνια αθρόος χρηματισμός των αρμοδίων αξιωματούχων. "Ο κόσμος το είχε τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι", κατά την λαϊκή παροιμία. Η τεραστίων διαστάσεων, όπως αποδεικνύεται τώρα, διαφθορά, ήταν διακομματική. Στην ουσία, το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης χρησιμοποίησε τις μίζες α...

18-01-2014   Εθνική Στρατηγική

2014-03-17. Η γεωστρατηγική αξία του ελληνικού θαλάσσιου χώρου ...

«H κατάκτησις της Ελλάδος υπό μιας Μεγάλης Χερσαίας Δυνάμεως θα δώσει πιθανότατα εις αυτήν την Δύναμιν την δυνατότητα ελέγχου ολοκλήρου της Παγκοσμίου Νήσου». Sir Halford J. Mackinder ΕΔΩ! ολόκληρο το άρθρο....

17-03-2014   Εθνική Στρατηγική

2014-12-05. Εξωτερική πολιτική ντροπής...

Η σημερινή μέρα είναι άλλη μια μέρα που οι Έλληνες θα την θυμόμαστε με θλίψη. Ο λόγος είναι η κατάντια της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας που την απογυμνώνει από τα τελευταία ίχνη αξιοπρέπειάς της.Μετά το απίθανο ότι «η μουσουλμανική, η οθωμανική κληρονομιά είναι μέρος της εθνικής μας κληρονομιάς», το οποίο ξεστόμισε ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος πριν από λίγες μέρες, υφιστάμεθα σήμερα την ταπεινωτική επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού και...

05-12-2014   Εθνική Στρατηγική

2015-02-20. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων...

ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση ΚρίσεωνΑναδημοσίευση από το περιοδικό ‘Νέα Πολιτική’, Τεύχος 12, Νοε-Δεκ 2014Η διαχείριση κρίσεων πρέπει να θεσμοθετηθεί και να γίνει μέρος μίας ριζικής πολιτικής μεταρρύθμισης.Η διαχείριση κρίσεων αντιμετωπίζεται, σύμφωνα με την διεθνή πρακτική και εμπειρία, σε πολλαπλά επίπεδα. Στο επίπεδο της πρόληψης, της πρόγνωσης και της εκτίμησης κινδύνου το έργο αυτό είναι καθήκον ενός Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, που είναι ανύπαρκτο...

20-02-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-03-06. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων. Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ!...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! Θα ακολουθήσουν:-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας κ...

06-03-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-03-18. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

18-03-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-01. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΡΙΣΕΩΝ...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσιάζει σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ!-Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσματά...

01-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-04-17. ΦΑΚΕΛΟΣ: Διαχείριση Κρίσεων: Χειρισμός διακρατικών κρίσεων ασφαλείας και άμυνας, Ελληνο...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, στα πλαίσια της ενημέρωσης των μελών και αναγνωστών του, παρουσίασε σε εβδομαδιαία βάση τα κείμενα του Φακέλου της Διαχείρισης Κρίσεων με την σειρά: -Η κρίση είναι ήδη εδώ, του Υποστρατήγου ε.α. Κωνσταντίνου Αργυροπούλου, Μέλους του ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση Κρίσεων στο ΝΑΤΟ, του Σμχου ε.α. Αναστασίου Μπασαρά, Αντιπροέδρου ΔΣ/ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. ΕΔΩ! -Η Διαχείριση της Κρίσης της Κούβας και τα Συμπεράσμ...

17-04-2015   Εθνική Στρατηγική

2015-12-05. «Μηδείς αγεωγράφητος και ανιστόρητος εισίτω»....

Αυτή πρέπει να είναι η επιγραφή που θα πρέπει να τοποθετηθεί στην είσοδο του κοινοβουλίου, ώστε να αποτρέπεται η είσοδος σε κάθε πολιτικό πρόσωπο που στερείται βασικών γνώσεων Ιστορίας και Γεωγραφίας! Δυστυχώς φαίνεται πως οι απουσίες (κατά κόσμον «κοπάνες») που έκανε κάποτε στα προαναφερόμενα μαθήματα ο νεαρός Αλέξης Τσίπρας, μεταγενέστερα δεν επέδρασαν μόνο αρνητικά στη δημόσια εικόνα του ως πρωθυπουργού της χώρας, αλλά προκάλεσαν σε επίπεδο γε...

05-12-2015   Εθνική Στρατηγική

11/4/2016. “Είναι η Ειδομένη περιοχή μειωμένης εθνικής κυριαρχίας”; ...

Αναδημοσίευση από το 'MILITAIRE' Στις εικόνες που είδαμε, στα  γεγονότα στην Ειδομένη, φάνηκε οι Σκοπιανοί ένοπλοι (ένοπλοι λέμε) αστυνομικοί, να έχουν προχωρήσει μπροστά από τον φράχτη, προς την Ελληνική πλευρά!! Όμως, ο Υπουργός Άμυνας, μας διαβεβαίωσε (sic) ότι «δεν μπήκαν σε Ελληνικό έδαφος …. και όλα είναι υπό έλεγχο»!!!Ας το δεχθούμε αυτό που λέει ο Υπουργός και που το επιβεβαιώνει και η Κυβέρνηση (αν και επανειλημμένα έχουν συλληφθεί ψευδ...

11-04-2016   Εθνική Στρατηγική

6/5/2016. Δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών για το Αιγαίο...

Προειδοποίηση ότι η ανοχή και η «συνενοχή» των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από την Τουρκία μπορεί να  έχουν «κακό τέλος», απηύθηνε ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών Sergey Lavrov σε συνέντευξή του χθες, στην οποία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Τουρκίας για την «επεκτατική» πολιτική που ακολουθεί, η οποία αποκαλύπτει τις «νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της». Μιλώντας στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων...

06-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας ...

Η εθνική ασφάλεια παραδοσιακά εθεωρείτο η προστασία της χώρας κατά των στρατιωτικών απειλών. Σήμερα όμως αυτή η αντίληψη είναι περιοριστική για την έννοια της εθνικής ασφάλειας, η οποία πλέον έχει μία ευρύτερη διάσταση και σύνθετη σημασία και δεν διέπεται μόνον από την πρόσκτηση και χρήση στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων. Η αλληλεξάρτηση της εθνικής άμυνας, εξωτερικής πολιτικής, εθνικής οικονομίας, εσωτερικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας απο...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

20/5/2016. Θυμηθείτε τον Θουκυδίδη. Πολιτική αποτροπής και όχι κατευνασμού....

          Τον τελευταίο καιρό και με αφορμή τα σκληρά μέτρα που λαμβάνονται από την Ελληνική κυβέρνηση , για την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων, ακούγεται από μερίδα πολιτικών, δυστυχώς από μεγάλο φάσμα του πολιτικού χώρου διάφορες  αντιλήψεις, περί μείωσης του αμυντικού προϋπολογισμού της πατρίδος , όπως παλαιότερα «αντί ενός Μιράζ να κάνουνε ένα νοσοκομείο), προφανώς για να μην εφαρμοστούν περισσότερα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, όπως α...

20-05-2016   Εθνική Στρατηγική

14/6/2016. Θράκη: Τα βήματα που δεν έγιναν…...

Επισκοπώντας τις εξελίξεις στη Θράκη κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μπορούμε να πούμε ότι κατά κανόνα το ελληνικό κράτος αντιμετώπισε τη Θράκη ως μια μεθοριακή ζώνη, για την οποία δεν είχε κάποιο υψηλό όραμα. Η επισήμανση αυτή βεβαίως ισχύει και για άλλες ελληνικές περιφέρειες, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και εν γένει για όσες περιοχές βρίσκονταν έξω από τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας σ...

14-06-2016   Εθνική Στρατηγική

21/6/2016. «ΒΟΥΤΥΡΟ ή ΚΑΝΟΝΙΑ»...

Προ ημερών στην στήλη «Άμυνα και Διπλωματία» την προσοχή μου τράβηξε η είδηση της έγκρισης από τη βουλή του Ισραήλ ενός επιπλέον και μη ευκαταφρόνητου ποσού για τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας της χώρας. Συγκεκριμένα, η επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της βουλής του Ισραήλ ενέκρινε την χορήγηση επιπλέον 3,4 δισεκατομμύρια δολαρίων για αμυντικές δαπάνες και ασφάλειας μετά από μια θυελλώδη συνεδρίαση κατά την οποία μέλη της αντιπολίτευσης κατηγόρησ...

21-06-2016   Εθνική Στρατηγική

10/9/2016. Athens Understanding Economic Forum. Γιατί όχι; ...

    Και ενώ η προσοχή όλων (δικαίως ή αδίκως) είναι στραμμένη στη ΔΕΘ όπου κάθε χρόνο (αδίκως) το ενδιαφέρον δεν είναι στην έκθεση per se με τις τεράστιες επιχειρηματικές ευκαιρίες εξαγωγικού χαρακτήρα τις οποίες αυτή δυνατόν να προσφέρει αλλά στις ανακοινώσεις/απολογισμούς/υποσχέσεις του πολιτικού κόσμου, στην Αθήνα θα λάβει χώρα μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνάντηση. O Έλληνας πρωθυπουργός έχει προσκαλέσει στις 9 Σεπτεμβρίου τους πρωθυπουργο...

10-09-2016   Εθνική Στρατηγική

12/11/2016. Διλήμματα και κίνδυνοι στο θέμα της Κύπρου...

Με λύπη μου παρατηρώ ότι για άλλη μια φορά το θέμα του νέου γύρου των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του χρονίζοντος κυπριακού προβλήματος παραμένει, δυσανάλογα με τη σπουδαιότητα, υποβαθμισμένο στην πλειονότητα των «έγκυρων» ελληνικών ΜΜΕ. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν ότι στις 07 Νοεμβρίου ξεκίνησε στο Mont Pelerin της  Ελβετίας ένα ακόμη γύρος των διακοινοτικών συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως; Φοβάμαι ότι εσκεμμένα η ελληνι...

12-11-2016   Εθνική Στρατηγική

2014-12-05. H Εθνική Αξιοπρέπεια...

Υπάρχει ένα άυλο αγαθό, απαραίτητο για την επιβίωση και την ιστορική συνέχεια των λαών, ιδίως αυτών που δεν διαθέτουν άφθονους υλικούς πόρους και πλούτο. Το αγαθό αυτό είναι η Εθνική Αξιοπρέπεια, που διασώζει ατομικά και συλλογικά τους πολίτες μίας χώρας από την απαξίωση, την ταπείνωση, τον εξευτελισμό, το ψυχικό σκότιος, και μεσοπρόθεσμα από την δουλεία και μακροπρόθεσμα από τον εκμηδενισμό τους.  Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια....

05-12-2014   Εθνική Στρατηγική

Ελληνικό Ινσττούτο Στρατηγικών Μελετών: Σκοπιανό Ζήτημα...

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στη συνεδρίαση  του Διοικητικού Συμβουλίου της 11ης Ιανουαρίου 2018 και παρουσία πολυάριθμων μελών του συζήτησε το μείζον εθνικό θέμα των διαφορών της Ελλάδος με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Στο διατιθέμενο χρόνο παρουσιάστηκαν ενδιαφέρουσες αναλύσεις, προσεγγίσεις και τοποθετήσεις που κάλυψαν το σύνολο των επιμέρους ανοικτών ζητημάτων που επηρεάζουν τις σχέσεις μας με τη γ...

23-01-2018   Εθνική Στρατηγική

Βασίλειος Μαρτζούκος*: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ...

Οι εθνικές διακρατικές κρίσεις άμυνας και ασφάλειας αποτελούν συνήθως περιοδικές εξάρσεις μακροχρονίων σχέσεων εντάσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών με αντικρουόμενα συμφέροντα. Κατά την σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο κρίσεων δοκιμάζεται η συνολική ετοιμότητα ενός κράτους, η οργανωτική και συντονιστική του υποδομή, ο μηχανισμός λήψεως αποφάσεων και κυρίως η γνώση, η εκπαίδευση, η εμπειρία και οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας...

17-03-2018   Εθνική Στρατηγική
 1  2 

Articles tagged with: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

21/9/2017. «Πλάτωνος Πολιτεία και ο Μύθος του Σπηλαίου»

on Friday, 22 September 2017. Posted in Ομιλίες

Κωνσταντίνος Βουτσινάς, Πλοίαρχος ε.α., Mέλος Δ.Σ. ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

21/9/2017. «Πλάτωνος Πολιτεία και ο Μύθος του Σπηλαίου»

Ο Πλάτων γεννήθηκε το 427 π.Χ. στην Αθήνα ή σύμφωνα με άλλη εκδοχή, στην Αίγινα. Ο πατέρας του Αρίστων καταγόταν από άσημη γενιά της Αιγηϊδος φυλής. Η μητέρα του Περικτιόνη, αντίθετα, ανήκε σε μια από τις επιφανέστερες οικογένειες των Αθηνών. Αδελφός της ήταν ο Χαρμίδης, ένας από τους δέκα Άρχοντες, που εγκατέστησαν οι Τριάκοντα Τύραννοι στον Πειραιά, ενώ εξάδελφός της ο Κριτίας, ο επιφανέστερος των Τριάκοντα. Ο ίδιος ο Πλάτων αναφέρει την μητέρα του ως έλκουσα την καταγωγή της από τον Μεγάλο Νομοθέτη, και κορυφαίο ανάμεσα στους Δέκα Σοφούς της Αρχαιότητος, Σόλωνα. Στην εξαιρετική προσωπικότητα του Πλάτωνος οφείλονται μύθοι και αναφορές μεταγενέστερων συγγραφέων, όπως του Πλουτάρχου.

ΕΔΩ! η συνέχεια της ενδιαφέρουσας ομιλίας.

21/11/2016. «Πλάτωνος Φυλακική Επιστήμη/ Τέχνη και P.Se.In*, στις σύγχρονες ανάγκες, εθνικής ασφάλειας».

on Monday, 21 November 2016. Posted in Διάφορα Θέματα

Σπύρου Μιχαήλ Κυριακάκη, εγκληματολόγου, Security Manager, συγγραφέα, επισκέπτη εκπαιδευτή στο Πολυεθνικό Κέντρο Εκπαίδευσης, Επιχειρήσεων Υποστήριξης της Ειρήνης.

21/11/2016. «Πλάτωνος Φυλακική Επιστήμη/ Τέχνη και P.Se.In*, στις σύγχρονες ανάγκες, εθνικής  ασφάλειας».

* P. Se. In = Private Security Involvement

Οι αρχές, κάθε επιστήμης και τέχνης, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Μπορούν να «δανειστούν» σε ανόμοια εμπειρικά πεδία. Καταλύτης, η φόρμουλα «generation of  ideas/ SCAMPER»(1). Αυτό εννοούσε μέσα στα άλλα  ο Edward O. Wilson, στο έργο του, «Consilience: the Unity of Knowledge» (1998). Την αρχή, αυτή, είχε διατυπώσει πρώτος, το 1840, για τις επαγωγικές επιστήμες,  ο πολυμαθέστατος φιλόσοφος και θεολόγος, William Whewell.

Η συνέχεια ΕΔΩ!

21/9/2017. ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ

on Friday, 22 September 2017. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Δημήτριος Μπάκας

21/9/2017. ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ

Προοίμιο
Η Χερσόνησος της Κορέας είναι στην άλλη άκρη της Ασίας, τόσο μακριά. Και όμως καθημερινά το σπίτι όλων μας πλημμυρίζει από την αγωνία της επόμενης μέρας και της στιγμής ακόμη. Άθελα έρχεται στο νου του καθενός μας η κρίσιμη τελική φάση του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Ας φανταστούμε για λίγο τον Χίτλερ την ώρα που η χιονοστιβάδα τον έπνιγε από τη Ρωσία, οι συμμαχικές στρατιές είχαν φθάσει απ’ έξω από το Βερολίνο και το καταφύγιό του το έζωνε όπως τα φίδια τον Λαοκόωντα το πύρινο ατσάλι των βομβών από τον αέρα και αναγκαζόταν να στέλνει τα δεκατετράχρονα παιδάκια να σταματήσουν με τις σφεντόνες τα άρματα με τις ερπύστριες. Τότε ας φανταστούμε εάν σήμερα θα ήμασταν εδώ να συζητάμε για Ειρήνη στον Κόσμο στην περίπτωση που ο Χίτλερ είχε στο οπλοστάσιό του ουράνιο, υδρογόνο και νετρόνιο!! Καλύτερα μη το σκεφτόμαστε καθόλου.

ΕΔΩ η συνέχεια!

30/9/2016. Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ.

on Friday, 30 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Δημήτριος Μπάκας

30/9/2016.  Η ΚΙΒΩΤΟΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ.

     

Προοίμιο 

Η σημερινή , δυτικού τύπου,  Κοινωνία είναι στη γενική έννοια θρυμματισμένη. Κατά περίπτωση μόνον συγκροτούνται «συν-ομαδώσεις». Το συναίσθημα του συνανήκειν δεν είναι εμπεδωμένο σε βασικές κοινές  αξίες. Το εγώ  θεωρείται ως κέντρο του Κόσμου. Κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον, που απορρέει, από την ανάγκη υπαρξιακής αυτοσυντήρησης και  αυτο-επιβεβαίωσης. Λησμονούμε ότι υπάρχουμε, επειδή υπάρχει ο διπλανός μας, ο οποίος έχει τις ίδιες με εμάς απαιτήσεις. Οι παραδοσιακοί δεσμοί μεταξύ των ανθρώπων έχουν  αλλοιωθεί και οι δυνάμεις συνοχής έχουν χαλαρώσει. Ζούμε ουσιαστικά σε μια  κοινωνία που έχει μαζικό χαραχτήρα. Ωστόσο χωρίς, αρμονικά σύνολα ανθρώπων είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν τα τεράστια προβλήματα της ζωή μας γιατί η αντιμετώπισή τους απαιτεί δυνάμεις που ξεπερνούν τις ατομικές μας δυνατότητες. Είμαστε υποχρεωμένοι να δημιουργήσουμε υγιείς σχέσεις με τους διπλανούς μας  με την αφομοίωση κοινών αξιών που εμπεδώνονται με δημιουργικό διάλογο μεταξύ μας.

Εισαγωγή
Για τα καυτά προβλήματα της  πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας συνηθίζεται μια συζήτηση σε μορφή διαλόγου. Φυσικά, δεν μπορεί να απορρίψει κανείς την ωφελιμότητα τέτοιων συζητήσεων, γιατί ακούγονται ποικίλες απόψεις και ο θεατής-ακροατής ενημερώνεται σε μεγαλύτερο εύρος και βάθος. Εντούτοις, ενέχουν ένα μεγάλο μειονέκτημα. Τις περισσότερες, αν όχι πάντοτε, περιπτώσεις ο κάθε συνομιλητής προσπαθεί να προβάλει τις θέσεις- απόψεις του και προπαντός προσπαθεί να κερδίσει τις εντυπώσεις. Συνηθισμένο φαινόμενο τα περίφημα προεκλογικά debates για καθαρά λόγους κομματικού εντυπωσιασμού και στη συνέχεια οι κριτικές : «ποιος κέρδισε;», «ποιος έχασε;». Τελικά, ενώ όντως κάθε τέτοια συζήτηση  παρουσιάζεται ως μια ευκαιρία σχετικής πληροφόρησης  δεν αναπτύσσονται εκείνες οι συνθήκες  για ανάπτυξη διαλογικής  δημιουργικότητας.

Δημιουργικότητα
Βασικότερο πρόβλημα της ζωής είναι η αβεβαιότητα και το μη προβλέψιμο. Οι άνθρωποι το βιώνουμε πολύ έντονα. Οι χαοτικές καταστάσεις ξεπερνούν τη δική μας πρόβλεψη, έλεγχο και χειρισμό. Και όμως από αυτά τα μη ελεγχόμενα πλήρως συστήματα αναφύεται κάτι καινούργιο. Είμαστε αναγκασμένοι να αγκαλιάσουμε και να ζήσουμε με τις αβεβαιότητες και αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργικότητα. Η λογική και γραμμική συλλογιστική έχουν πάντα τη θέση τους αλλά η δημιουργικότητα που αναδύεται από μια ασάφεια μάς δείχνει ότι η πραγματική ζωή χρειάζεται κάτι παραπάνω. Αυτό το γνωρίζουν ανέκαθεν οι δημιουργικοί καλλιτέχνες και οι ποιητές. Χρειάζεται μια αισθητική έννοια για το τι ταιριάζει; πού; τι είναι αρμονικό; ποιο θα αναπτυχθεί; και ποιο θα πεθάνει;
Οφείλουμε και μπορούμε να γίνουμε συνεργάτες με την αβεβαιότητα, είτε ως άτομα είτε ως σύνολα. Πολλοί πιστεύουν πως η δημιουργικότητα είναι ένα «δώρο», που το έχουν λίγοι. Τη θεωρούν  μια απόκλιση από το φυσιολογικό. Αυτό είναι ένας μύθος, όπως και το ότι η δημιουργικότητα ανήκει σε όσους ανήκουν στις καλές τέχνες που παράγουν κάτι καινούργιο. Η δημιουργικότητα βρίσκεται σε κάθε βήμα της ζωής μας γιατί έχει την έννοια της υπέρβασης των όσων γνωρίζουμε, της κατάκτησης και μιας ευρύτερης «αλήθειας» των πραγμάτων. Οι αγκυλωμένες βεβαιότητες σχετικά με τον κόσμο, οδηγεί το μυαλό μας σχεδόν πάντοτε  σε παραμορφώσεις και λανθασμένες αντιλήψεις της πραγματικότητας. Η αλήθεια δεν είναι στατική, δεν είναι μια άποψη αλλά είναι ένα πλέγμα σχέσεων που μας φέρνουν κοντά ή όχι με τα πράγματα και τους άλλους ανθρώπους. 
Οι καλλιτέχνες κατά τη φάση της δημιουργίας τους προσπαθούν να κρατήσουν μια αίσθηση ανοιχτής ροής της πραγματικότητας χρησιμοποιώντας ποιητικές μεταφορές και ασάφειες που παραπέμπουν σε αναζήτηση απαντήσεων, ηθικών διδαγμάτων και βεβαιοτήτων. Κανένα έργο δεν θεωρείται απόλυτα τελειωμένο. Κανένα έργο δεν αξιολογείται το ίδιο από διαφορετικούς επαγγελματικά ανθρώπους, γιατί ο καθένας το βλέπει από τη δική του οπτική γωνία. Και αυτό είναι ακριβώς το έργο τέχνης, η διαφορετικότητα.
Η μεγαλύτερη χρήση της ανθρώπινης δημιουργικής διανόησης δεν γίνεται στην τέχνη, αλλά στις καθημερινές αυθόρμητες πράξεις , με τις οποίες διατηρούμε την κοινωνία μας σε συνοχή. Η δημιουργικότητα πολλές φορές καταλήγει σε κάτι καινούργιο  και μοναδικό. Μια αίσθηση φρεσκάδας φαίνεται να είναι το μόνιμο χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας, καθόσον μπαίνουμε στην πραγματική «τυρβώδη ροή» της ζωής, αντιλαμβανόμαστε ότι  στην ουσία όλα είναι πάντα νέα.

Ανταγωνισμός- συναγωνισμός –ευγενής άμιλλα
Παρατηρούμε τρεις βαθμίδες «συν-εργασίας» των ατόμων που αποβλέπουν σε κάποιο όφελος, αλλά διαφέρουν ποιοτικά, ως προς το σκοπό και τη μέθοδο. Τον ανταγωνισμό με αποτελέσματα πιο εμφανή , αλλά καταστροφικό για τις ανθρώπινες σχέσεις και τον ίδιο τον άνθρωπο, λόγω αντιπαλότητας και μη τήρησης των ορίων ηθικής συμπεριφοράς. Γεμάτη η εποχή μας από τέτοια παραδείγματα ανταγωνισμού κυρίως στον οικονομικό κερδοσκοπικό τομέα. Το κέρδος αποτελεί κορυφαία επιδίωξη, τουλάχιστο, στις μέρες μας!
Ο συναγωνισμός, με αμβλυμμένη συναγωνιστική έννοια, βρίσκεται πιο κοντά στην ευγενή άμιλλα, που συνιστά εξιδανικευμένη έννοια για την οποία ο Αριστοτέλης είπε: «Ένθα γαρ άμιλλα ενταύθα και νίκη εστί». Η όλη συν-εξέλιξη οφείλεται κυρίως σε έναν υγιή συναγωνισμό και στην ευγενή άμιλλα. Οι άνθρωποι χωρίς αντιπαλότητες  έρχονται πιο κοντά, αμιλλώνται για την ατομική βελτίωση, που συμβάλλει και στο γενικό καλό.
Τα άριστα, όμως, επιτεύγματα αναδύονται από ένα πιο λεπτοφυές επίπεδο συνεργασίας, που υπερκαλύπτει και τον συναγωνισμό και την ευγενή άμιλλα. Από τον δημιουργικό  και γόνιμο διάλογο.

Ο διάλογος ως κρίσιμη φάση δημιουργικότητας
Στις ανθρώπινες σχέσεις ο διάλογος  δεν πρέπει να θεωρείται, ως μια απλή ανταλλαγή απόψεων, ούτε μια συζήτηση με την έννοια χτυπημάτων «πέρα δώθε», δίκην παιχνιδιού επιτραπέζιας αντισφαίρισης (πιγκ πονγκ). Ο ουσιαστικός διάλογος συνιστά δημιουργία κατάλληλων συνθηκών ανάδυσης νέων απόψεων, συγκλίσεων και λύσεων. Συνήθως, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι άνθρωποι προσέρχονται με «μη διαπραγματεύσιμες πεποιθήσεις»  (κόκκινες γραμμές) , που δύσκολα μπορεί  να κατανοηθούν ή να ερμηνευτούν ως έχουν. Εντούτοις σε ένα δημιουργικό διάλογο οι απόψεις αυτές μπορεί και πρέπει να κοινοποιηθούν, αλλά να παραμείνουν για λίγο στην άκρη μέχρι να βρεθεί ικανός τρόπος ικανοποίησης  κατά την διαδικασία της διαλογικής δημιουργικότητας.  Όσες περισσότερες και ποικιλότερες απόψεις ακούγονται τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει να αναδυθεί η πιο λυσιτελής απόφανση με την προϋπόθεση  να αναπτυχθεί και κλίμα συναίνεσης , κατανόησης για σύνθεση  και σύγκλιση απόψεων. Το ευτυχέστερο αποτέλεσμα εκδηλώνεται πολλές φορές ξαφνικά, όταν η κοινή ειλικρίνεια επικρατήσει και αναγνωρίσει την πιο αρμοστή λύση. Κάτω από ευνοϊκές συνθήκες η  συν-ομιλία πλημμυρίζει από δημιουργικότητα. Τότε, λέμε, επικρατεί η «δημιουργική ασάφεια».
 Μια φάση κρισιμότητας που δεν πρέπει να ξεπεράσει τα όρια ευπρέπειας και ειλικρίνειας.  Όντως μια τέτοια πολύτιμη φάση αναπτύσσεται σε όλα τα είδη δημιουργίας σε κάθε τέχνη. Και ο  ουσιαστικός διάλογος είναι τέχνη όπως η στρατηγική και  η πολιτική. Πρόκειται για μια ουσιαστική και γόνιμη διαδικασία ανάλυσης, σύγκρισης, επιλογής και σύνθεσης, που καταλήγει σε υλοποιήσιμο αποτέλεσμα. Είναι «κρίση», δηλαδή λήψη απόφασης. Τα θέματα αναλύονται ελεύθερα, σε λεπτότερα στοιχεία που αντιπαρατίθενται και ανασυντίθενται σε νέες απόψεις και συνδυασμούς. Από την αρμονική αυτή σύνθεση αναδύονται νέες προσεγγίσεις  που οδηγούν σε λύσεις που σχεδόν καμία από τις μεμονωμένες απόψεις δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει. Τότε, και μόνον τότε, το κάθε μέρος αναλαμβάνει με καλή διάθεση και ευπρέπεια την αληθή ευθύνη του έναντι της όλης διαδικασίας.
Συνήθως οι συνθήκες  δημιουργικού  διαλόγου αιφνιδιάζουν θετικά, γιατί αναδύονται απροσδόκητες ιδανικές   λύσεις. Οι συνομιλητές θεωρούν τον εαυτό τους νικητή [win win], γιατί έχουν συμβάλει στο αναδυόμενο  κοινό αποτέλεσμα. Δεν έχουμε, τότε, έναν  απλό συμβιβασμό. Ο συμβιβασμός συνήθως είναι χειρότερος από  την ήττα, ακόμη και ως έντιμος, γιατί όλοι αισθάνονται  ότι υπέκυψαν στην ανάγκη και συνήθως χωρίζονται σε νικητές και ηττημένους.
Απόλυτοι  κανόνες  γόνιμου και δημιουργικού διαλόγου δεν μπορούν να καθοριστούν παρά μόνον βασικές αρχές, καθόσον κάθε συζήτηση, ως ζωντανή εξέλιξη, θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στο αντικείμενο που εξετάζεται, αλλά και στις ποιότητες και δυνατότητες των συνομιλητών. Η ομάδα εργασίας για να αποδώσει το θετικότερο αποτέλεσμα οφείλει:
•Να εργάζεται μέσα σε σχετικά ανοιχτό  και ελεύθερο ορίζοντα ενδιαφέροντος(πχ Πατρίδα) και όχι ως  μια κλειστή οστεοποιημένη ομάδα εναντίον άλλων ομάδων.
•Τα μέλη πρέπει να αισθάνονται ελεύθερα στη διατύπωση απόψεων μέσα σε πνεύμα αλληλοκατανόησης , χωρίς εμμονές, εγγράμματα, δοξασίες  και  δογματικές  πεποιθήσεις.
•Η ομάδα εργασίας στον χρόνο επεξεργασίας του συγκεκριμένου θέματος θα πρέπει να συνιστά οντότητα, ήτοι υποκείμενο- πρόσωπο, ώστε να μπορεί να φθάσει σε σημείο συνεξέτασης και επεξεργασίας ταυτόχρονα μεγάλου αριθμού  προτάσεων από τις οποίες θα είναι δυνατόν να αναδυθούν νέες λύσεις.
    Ο δημιουργικός διάλογος αναπτύσσει σχέσεις μεταξύ προσώπων
 Ο βασικός κρίκος συνοχής της Κοινωνίας είναι η σχέση  ισοτιμίας «πρόσωπο» με «πρόσωπο» που εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες αφομοίωσης των κοινών αξιών:
• Η αυθεντικότητα (η ειλικρίνεια και η γνησιότητα). Οι προσωπικές «αλήθειες» συνήθως αποκλίνουν. Κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Η  «αλήθεια» μας περνάει  μέσα από την «αλήθεια» του άλλου και αυτή η κοινή επιθυμία για την αλήθεια επιζητά  μετριοφροσύνη, υποχωρητικότητα και καλή διάθεση. Ο παραγλωσσικός κώδικας επικοινωνίας μας (έκφραση του προσώπου, η τύρβη, η στάση κλπ.) μεταδίδει ένα μεγάλο όγκο ατεκμηρίωτων  πληροφοριών  και  αλλοιώνει ενίοτε   την αλήθεια.
•Η υπευθυνότητα. Το βασικό στοιχείο  της προσωπικότητας και της ηθικής  στάσεως έναντι ενός κοινού σκοπού αποτελεί εγγύηση επιτυχίας.
•Η  καλή διάθεση ( ευγένεια),είναι στοιχείο γόνιμου κλίματος για ομαδική σχέση και αρμονία.
•Η  πίστη στο κοινό αποτέλεσμα της συνεργασίας( αξία της ιερότητας).
Όταν οι  τέσσερις  παραπάνω προϋποθέσεις, που αντανακλούν αντίστοιχα στις θεμελιώδεις  αξίες (αλήθεια, αγαθό,  κάλλος και ιερότητα) συντρέξουν και συντεθούν αρμονικά, τότε η ανθρώπινη ψυχή συγκινείται, «ερωτεύεται», ούτως ειπείν, τον υπέρτερο σκοπό και καθίσταται ευεπίφορη. Φωτίζεται από την αληθινή ειλικρίνεια. Προσανατολίζεται στον αγαθό χαρακτήρα της υπευθυνότητας για επίτευξη  σκοπού. Ευφραίνεται από την ωραιότητα της καλής διάθεσης. Πληρούνται, τότε, οι βασικές προϋποθέσεις του σεβασμού της προσωπικότητας και της προσωπικής ελευθερίας των μελών, οπότε  ξανοίγεται ο ελεύθερος χώρος προσωπικής  ευθύνης και αφομοίωσης κοινών αξιών. Η ηθική συνείδηση, χώρος ριζώματος των αξιών μας, καθίσταται αξιογόνος και αναδύονται νέες αξίες υψηλής  λεπτότητας, όπως  η εμπιστοσύνη, η αλληλεγγύη, η φιλότητα και η αγάπη.

Συμπεράσματα
Σε σύνθετα προβλήματα από μια αρμονική σύνθεση μέσα στο πλαίσιο της «χρυσής σύνθεσης[τομής] και του άριστου μέτρου (μετριοπάθεια)  αναδύονται  οι βέλτιστες  λύσεις από τις οποίες επωφελούνται όλοι. Οι ισορροπίες, όμως, είναι  λεπτές και  αναφύεται το φαινόμενο της  «δύναμης της αδυναμίας. Δηλαδή, ο ασθενέστερος κρίκος έχει μεγαλύτερη επικινδυνότητα θραύσης, άρα οι παραπάνω όροι «δημιουργικής ασάφειας» ( ειλικρίνεια, καλή διάθεση, υπευθυνότητα και πίστη στο όλο) έχουν πολύ λεπτότερα όρια και υφίσταται άμεσος κίνδυνος να εμφιλοχωρήσει ο εκβιασμός.
Στον sui generis, εξαιρετικό διάλογο, τον εσωτερικό  μας διάλογο, ο λόγος, τα συναισθήματα και η βούλησή μας για ηθική ενέργεια πρέπει να βρίσκονται σε έναν  γόνιμο και δημιουργικό διάλογο. 
Όλες οι αξίες πρέπει να θεωρούνται  ταυτόχρονα μέσα στο πλαίσιο της χρυσής αναλογίας (τομής)  και του μέτρου. Είναι επικίνδυνο το να κυριαρχεί σε απόλυτο βαθμό μία αξία και καταστροφικό το να παραβλέπεται τελείως μια άλλη αξία. Στη φύση οι δυνάμεις ανταγωνισμού  εξισορροπούνται από τις δυνάμεις  συνοχής και συνεργασίας που συνιστούν τη ζωογόνο δύναμη της ζωής.
Ο  δημιουργικός διάλογος φέρνει όλα τα όντα της φύσης σε αρμονική σύνθεση, ακόμη και τα αντίθετα, οπότε  αναδύονται νέες δυνάμεις που δεν μπορούν να δώσουν τα επιμέρους στοιχεία. Συνιστά αρετή και απαιτεί δια βίου άσκηση.
Οι διαφορετικές απόψεις  δεν πρέπει να προκαλούν πόλωση και να υπερβαίνουν τα όρια συνοχής, ώστε να είναι δυνατή  η δημιουργική  αυτοοργάνωση της ομάδας.
Ο ισχυρότερος δεσμός προσώπων επιτυγχάνεται με τον  δημιουργικό διάλογο.
Όταν τρεις θεμελιώδεις αξίες (αλήθεια, ωραιότητα και αγαθότητα) , αντίστοιχα ως ειλικρίνεια , καλή διάθεση και υπευθυνότητα συντρέξουν και συντεθούν  αρμονικά δημιουργούν τις υγιείς ανθρώπινες  σχέσεις «πρόσωπο» με  «πρόσωπο». Η λυδία  λίθος για κάθε ανθρώπινης σχέσης, οιασδήποτε ιεραρχικής δομής. Οικογένεια,   κοινωνία και  Πατρίδα.

Επίλογος
Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ έχει συμπεριλάβει στους σκοπούς της , ως κύριο μέλημα την ανάπτυξη ενός διαρκούς,  γόνιμου και  δημιουργικού διαλόγου μεταξύ των μελών της και όχι μόνον, ώστε να διερευνηθούν ποικίλα, ζωτικά και πολύπλοκα θέματα τα οποία δεν επιδέχονται μια συγκεκριμένη και απόλυτη λύση, αλλά προσεγγίζονται μόνον, όταν αναλυθούν, συνεξεταστούν με τους περισσότερους δυνατούς συνδυασμούς και συντεθούν ανάλογα τη σπουδαιότητα με τη γνώμη των πολλών.
 Αυτό θα προγραμματίζεται να γίνεται με ομάδες εργασίας μέχρι και είκοσι ειδικών, διαφόρων ειδικοτήτων, αφού πρώτα έχουν ακουστεί οι γενικές κατευθυντήριες οδηγίες και απόψεις των μελών της Κιβωτού και επακολουθήσουν μια ή περισσότερες συνεδρίες, έως ότου βρεθεί ικανοποιητική σύγκλιση απόψεων και λύσεις ή δυνατόν ομόφωνα αποδεκτές.
Οι συνεδρίες θα διεξάγονται μέσα στο πνεύμα του δημιουργικού διαλόγου που περιγράφεται παραπάνω. Τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται ως αποφάνσεις της Κιβωτού.
 Αυτό εκτιμάται ότι συνιστά  ένα ελάχιστο ουσιαστικό έργο προσφοράς στην Πατρίδα μας ως ένα χρήσιμο συλλογικό, διαλογικό και αντικειμενικό αποτέλεσμα.
Δημήτρης Κ. Μπάκας
Σεπ 2016


30/9/2016. Ο Πλάτων για την Ολιγαρχία

on Friday, 30 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αρης Διαμαντόπουλος, Υπτγος ε.α., Δρ, Ψυχολόγος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

30/9/2016.  Ο Πλάτων για την Ολιγαρχία

Από ενάρετη ή διεφθαρμένη πολιτεία, διαμορφώνονται και ενάρετοι ή διεφθαρμένοι πολίτες και αντιστρόφως από ενάρετους ή διεφθαρμένους πολίτες προκύπτει και ενάρετη ή διεφθαρμένη πολιτεία.1
Αυτά λέει ο Πλάτων κατ’ αντιστροφήν του λόγου του για τους κυβερνώντες την πόλη, όταν αυτοί πλούτιζαν κατά αθέμιτον τρόπο σε βάρος των πολιτών τους, εγκαθιστώντας έτσι την ολιγαρχία. Η αισχροκέρδεια των οποίων έφθανε σε τέτοιο βαθμό, ώστε τα χρήματα που αποκτούσαν παράνομα και κρυφά να τα λατρεύουν και να τα φυλάττουν ως «κόρην οφθαλμού», ενώ παράλληλα δαπανούσαν, ικανοποιώντας τις φιλήδονες επιθυμίες τους, τα χρήματα των άλλων και αυτά του δημοσίου.2
Βέβαια σήμερα δεν έχουμε το φαινόμενο της διακυβέρνησης της Χώρας απ’ ευθείας από τους ολιγάρχες, πλην όμως συμβαίνει να επηρεάζουν σοβαρά την διακυβέρνηση μίας Χώρας μέσω κρυφών και παράνομων χρηματικών συναλλαγών με πρόσωπα που κυβερνούν ή που είναι εντός του Δημοσίου ή και σε άλλους Οργανισμούς.
Εκεί όμως που καθίστανται εμφανέστερη σήμερα ή έστω και κατά έμμεσον τρόπο διακυβέρνηση μίας δημοκρατικής Χώρας από τους ολιγάρχες είναι η χορηγία εκ μέρους αυτών των πολιτικών κομμάτων και προσώπων για τις ανάγκες αυτών προς διεξαγωγή του εκλογικού τους αγώνα και γενικά για τη λειτουργία τους.
Το φαινόμενο αυτό είναι λίαν διαβρωτικό της ορθής λειτουργίας της δημοκρατίας, διότι κατ’ ουσίαν δεν κυβερνά η πολιτική, αλλά τα συμφέροντα της ολιγαρχίας. Έτσι, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, ότι η σημερινή δημοκρατία καθίσταται «αιχμάλωτη» της οικονομικής ολιγαρχίας.
Δυστυχώς όμως το κακό δεν περιορίζεται μόνο στους κυβερνώντες αλλά, όπως μας λέει ο Πλάτων, αυτή η νομιμοφανής σπατάλη των χρημάτων των άλλων, αλλά και του δημοσίου, εκ μέρους αυτών που κατέχουν την εξουσία, μεταδίδεται από τον ένα στον άλλο και μη θέλοντας κανένας να φανεί, ότι υστερεί σε τέτοιες «έξυπνες» ανομίες, φθάνουμε στο σημείο να κάνουν όλοι τα ίδια.
Όσο δε περισσότερο προχωρά η μανία του χρηματισμού μεταξύ των πολιτών , τόσο φθάνει στο σημείο ο λαός να τιμά περισσότερο το χρήμα και λιγότερο την αρετή. Να θεωρούνται πρόσωπα περιοπής οι πλούσιοι της ανομίας και της διαφθοράς και ανυπόληπτοι οι τίμιοι και ενάρετοι άνθρωποι.3
Ανάλογες με αυτές τις περιγραφές που ο Πλάτων καταθέτει για την ολιγαρχία δεν βιώνει σήμερα και ο κάθε πολίτης αυτής της δημοκρατίας; Όταν μάλιστα πληροφορείται, ότι χιλιάδες από αυτούς φοροδιαφεύγουν και έχουν αποκρύψει τα χρήματά τους σε άλλους ξένους χρηματικούς και φορολογικούς παράδεισους;

Παγκοσμιοποίηση της Ολιγαρχίας
Τα δεινά όμως της κοινωνίας και της δημοκρατίας δε σταματούν εδώ, γίνονται ακόμα χειρότερα όταν τα πολιτικά κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία, από αδιαφορία ή από έλλειψη ικανότητας δεν υπολογίζουν καλά τα οικονομικά μίας Χώρας και υποχρεώνονται, «ελαφρά τη καρδία», να δανείζονται προσθέτοντας τεράστιο οικονομικό φορτίο στους πολίτες και των επομένων ακόμη γενεών.
Έτσι το ολιγαρχικό καθεστώς φεύγει των εθνικών ορίων μίας Χώρας, διεθνοποιείται και περιέρχεται στα ισχυρά κερδοσκοπικά και τραπεζικά συστήματα, τα οποία αποδυναμώνουν τις εθνικές κυβερνήσεις και αποσυνθέτουν τις κοινωνίες τους με τα αυστηρά προγράμματα λιτότητας που επιβάλλουν στους λαούς τους προκειμένου να εξοφληθεί το χρέος τους. Με συνέπεια το χρήμα του παγκόσμιου πλούτου να συγκεντρωθεί σε αυτά τα μεγάλα χρεο-πιστωτικά συστήματα, στα οποία πράγματι η ολιγαρχία «ζει και βασιλεύει» σε όλο της το μεγαλείο, με την εξής όμως τραγική εικόνα, όπως προκύπτει από ετήσια έκθεση του ΟΗΕ:
Το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει μόλις το 6% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, που είναι και το πλουσιότερο, κατέχει άνω του 50% του παγκόσμιου πλούτου.4

Τα σημεία των καιρών καθαρά δείχνουν, ότι οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι και δικαιώνονται οι παρατηρήσεις του Πλάτωνος, ο οποίος πάλι παρατηρεί για το κράτος της ολιγαρχίας:
Η πόλη πλέον δεν θα είναι μία και ενωμένη, αλλά θα είναι διαιρεμένη σε δύο πόλεις, την μία θ’ αποτελούν οι φτωχοί και την άλλη οι πλούσιοι, οι οποίοι, αν και θα ζουν στο ίδιο μέρος, η μία τάξη θα επιδιώκει την εξολόθρευση της άλλης, δημιουργώντας συνθήκες επαναστάσεων αυτές οι μεγάλες ανισότητες. Επί πλέον στην πόλη αυτή θα επικρατήσει μεγάλη κακοδαιμονία, διότι εκτός από τους πλούσιους άρχοντες της πόλης (του πλανήτη), όλοι οι άλλοι θα καταντήσουν να είναι ζητιάνοι ή οπλισμένοι κακούργοι, ή αναρχικοί και ένοπλοι ληστές, ένεκα της κακής οργάνωσης και λειτουργίας αυτής της πόλης.
Αυτή η ανεξέλεγκτη απληστία των ολιγαρχικών αρχόντων (των χρηματοπιστωτικών και τραπεζικών συστημάτων σήμερα) από τη μία πλευρά και η εξαθλίωση των φτωχών λαών από την άλλη, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την πτώση της πόλης.5
Αλλά, κατά παρόμοιο τρόπο με τις σκέψεις του Πλάτωνος, διατυπώνει και την περίφημη θεωρία του ο Μαρξ περί εξαθλίωσης του προλεταριάτου, λέγοντας, ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών οδηγεί  στη συγκέντρωση του κεφαλαίου σε λιγότερα χέρια αντιμετωπίζοντας όμως το διαρκώς αυξανόμενο προλεταριάτο, το οποίο προοδευτικά συνειδητοποιεί την δύναμή του, που αναπόφευκτα οδηγεί στην βίαιη επανάσταση, προκειμένου να εξαλείψει την «μπουρζουαζία» και να σταματήσει την ανθρωπότητα στην διαίρεση των τάξεων.6

Η Οικονομική Ηγεμονία
Μήπως λοιπόν αυτή η πρωτοφανής μεγάλη συγκέντρωση του πλούτου στα ελάχιστα χέρια των δανειστών και από την άλλη πλευρά η εξαθλίωση των λαών του πλανήτη έχουν δημιουργήσει συνθήκες σαν αυτές που περιγράφουν ο Πλάτων και ο Μαρξ και τι πρέπει να πράξουν οι πολιτικοί ηγέτες όλων των χωρών της Γης για να μην επαληθευθούν οι θεωρίες τους;
Τέτοιες όμως συνθήκες εξαθλίωσης των λαών γίνονται εκρηκτικότερες όταν παράλληλα συμβαίνουν και γεω-οικονομικοί ανταγωνισμοί μεταξύ των ισχυρών κρατών, προκαλώντας οικονομικούς πολέμους. Διότι ουδέποτε σταμάτησαν και οι λεγόμενοι οικονομικοί πόλεμοι, κατά τους οποίους μία ισχυρή οικονομική Χώρα επιδιώκει να κατακτήσει την ασθενή.7
Δεν αποτελεί υπερβολή εάν επικαλεσθούμε ως ένα τέτοιο παράδειγμα τον ηγεμονικό τρόπο με τον οποίον χειρίζεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης τους αδύνατους εταίρους της η ισχυρή οικονομικά Γερμανία, επιβάλλοντας αυστηρούς όρους λιτότητας, οι οποίοι εξαθλιώνουν τις κοινωνίες των εταίρων της. Πράγματι η Γερμανία διεξάγει οικονομικό πόλεμο έναντι των εταίρων της και ιδιαίτερα οι Έλληνες νοιώθουν αυτόν τον πόλεμο καυτό στο «πετσί» τους.
Δεν είναι άδικος αυτός ο ισχυρισμός για την Γερμανία, όταν έχει διεξαγάγει δύο θερμούς παγκόσμιους πολέμους, αυτός είναι ο σκοπός της και σήμερα, να ηγεμονεύσει οικονομικά της Ευρώπης. Αυτό μαρτυρεί η φωτογραφία της Μεγάλης Αικατερίνης που έχει ανηρτημένη η Καγκελάριος Μέρκελ στο πολιτικό της γραφείο, σύμφωνα με δήλωση ενός από τους βιογράφους της.8
Ίσως αυτή είναι και η συνείδηση από την οποία διακατέχεται ο Γερμανικός λαός, ότι δηλαδή είναι ξεχωριστός από τους άλλους επί των οποίων πρέπει να κυριαρχεί, επενδύοντας αυτήν την ταυτότητά του με τον εθνικό ιδεαλισμό.9
Σε αυτήν την κατάσταση της αθλιότητας και της πτώσης της πόλης μας έχουν φέρει οι Ολιγάρχες, όπως ο Πλάτων λέει, διότι οι πολιτικές ηγεσίες δεν έφεραν νόμους και δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα, ώστε να περιορίσουν τη σπατάλη και να προλάβουν την εξολόθρευση των περιουσιών και των εισοδημάτων των πολιτών.10
Οι πολιτικοί παρέδωσαν την πολιτεία στην αισχροκέρδεια των δανειστών και μόνο απ’ αυτούς εξαρτάται η απελευθέρωση των κοινωνιών.
Είναι καιρός πλέον οι πολιτικοί να κυβερνήσουν σύμφωνα με τους κανόνες της πολιτικής επιστήμης …


Οι μεγάλοι σοφοί πρόγονοί μας Πλάτων και Αριστοτέλης σηματοδοτούν την πολιτική πορεία, αλλά δυστυχώς ακόμη δεν έχουν ακουσθεί, όχι μόνον από τους απογόνους τους, αλλά και από τις πολιτικές ηγεσίες όλης της ανθρωπότητας. Γιατί άραγε;   

Με σεβασμό στην κρίση των αναγνωστών
Άρης Διαμαντόπουλος
Υποστράτηγος ε.α. / Ψυχολόγος / Δρ. Φιλοσοφίας


Σημειώσεις-Σχόλια
1.    Πλάτων. Πολιτικός. Παράγραφοι 275a, 449a, 544a-e, 545b, 545b-e. Eπιμέλεια Ευάγγελος Παπανούτσος. Μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.
2.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 547d-548d, 549a, 549b, 549c-550b. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
3.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 550c, 550d-551b. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.  
4.    Λεωνίδας Βατικιώτης. Έκρηξη Ανισοτήτων έφερε η Τεχνολογική Επανάσταση. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 18-12-2015.
5.    Πλάτων. Συμπόσιο. Παράγραφος 173d. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης-Β. Δεδούσης. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.
-     Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 551c-552e, 553a-d, 554a-555a, 555d-557a, 587c.  
      Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
-    Σπύρος Σουρμελίδης. Η επικίνδυνη Νέα Τάξη που τρομάζει την Ελίτ. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 17-23/6/2016.
6.    Anthony Quinton. Πολιτική Φιλοσοφία. 6ο Κεφάλαιο. 19ος αιώνας. Σελίδα 474. Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Μετάφραση Δέσποινα Ρισσάκη. Εκδόσεις Νεφέλη. Αθήνα 2005.
7.    Pascal Boniface. Οι Πόλεμοι του Αύριο. Οικονομικοί Πόλεμοι. Σελίδες 169-175. Μετάφραση Βίκυ Ιακωβίδη. Εκδόσεις Παπαζήση. Αθήνα 2004.
8.    Άρης Διαμαντόπουλος. Πού πάει την Ευρώπη η Ηγέτις Μέρκελ; Άρθρο 18-11-2012. Εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ».
9.    Κώστας Μελάς. Σε τι, αλήθεια πιστεύει ο Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε; «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 26/8-1/9/2016
-    Περικλής Νεάρχος. Το Χρέος. Πρόσχημα Λεηλασίας. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 8-14/7/2016.
10.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 555b-557a. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
-    Αριστοτέλης. Πολιτικά. Παράγραφοι 1305a/40, 1305b-1306b/20. Μετάφραση-Σχόλια Νικόλαος Παρίτσης. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
11.    Άρης Διαμαντόπουλος. Ο Πλατωνικός Ηγέτης. Εκδόσεις Δεσμός. Πειραιάς 2012. Από το σύγγραμμα αυτό έχουν ληφθεί τα αποσπάσματα και οι παραπομπές που αναφέρονται στον Πλάτωνα.
12.    Επί πλέον να διευκρινισθεί, ότι τόσο ο Πλάτων όσο και ο συντάκτης της παρούσας εργασίας θεωρούν το πλούτο αγαθό, εφ’ όσον αποβαίνει για το καλό της κοινωνίας. Απεναντίας κατακρίνεται η αισχροκέρδεια και η απληστία του πλούτου σε βάρος της κοινωνίας.
13.    Στην εργασία χρησιμοποιείται, όπως από τον Πλάτωνα, ο όρος Ολιγάρχες και Ολιγαρχία.

Γρηγόρης Νούσιας: Πρωταπριλιάτικο . . . Από το Forum των Δελφών . . . στον Homo Deus!

on Tuesday, 02 April 2019. Posted in Απόψεις μη Μελών

Το αρίφνητο κοπάδι, με προπομπούς τα γκεσέμια με τους κύπρους τους σε ευφρόσυνη μουσική αρμονία, πήρε τις ρούγες τις επιστροφής από τη βοσκή, με τις ιαχές του μπιστικού να αντιλαλούν στις υπώρειες και τα φαράγγια, στα νότιο-δυτικά του Παρνασσού, αγνάντια στην Κίρρα και τα νερά του Κορινθιακού, με το δειλινό να ολοκληρώνει την πορφυρή του μεταμόρφωση. Αλλά η μικρή κατσίκα μοιάζει ξεκομμένη και δεν εννοεί να ακολουθήσει. Πάνω σ’ ένα στουρναρένιο ξέφωτο, οσμίζεται και ξεφαντώνει. Τα επιτόπια χοροπηδήματα δεν έχουν σταματημό, μόνον για να βάλει τη μουσούδα της στη σχισμή, να πάρει νέα τζούρα και να ανανεωθεί ο εκστασιασμός. Θα την αποζητήσει ο αφέντης της, θα την εντοπίσει, θα την πλησιάσει και με περίσσεια περιέργειας θα θελήσει και αυτός να δοκιμάσει το ‘‘πράμα’’ της σχισμής. Σε λίγο και ο ίδιος θα νοιώθει ‘‘φευγάτος’’ . . .

Δεν ξέρουμε, αν κατσίκα και τσομπάνος, προφέροντας ακατάληπτες συλλαβές, πιάστηκαν χέρι-χέρι για να επιστρέψουν στο κονάκι. Εκείνο που ξέρουμε είναι, ότι το περιστατικό προκάλεσε την καθολική περιέργεια, η οποία, προϊόντος του χρόνου, μετουσιώθηκε σε λατρεία, και, προεξάρχοντος του ιερατείου, στη στουρναρένια τοποθεσία υψώθηκε ένας κάποιος ναός αφιερωμένος στον θεό Απόλλωνα, τον γιό της Λητούς, της θεάς της έναστρης νύχτας. Προηγουμένως, ο Απόλλωνας είχε σκοτώσει τον πελώριο Πύθωνα, τον φύλακα της Κασταλίας πηγής, εκεί πλησίον, και, ίσως, το όνομα του φιδιού αυτού δόθηκε στην Πυθία, η οποία τελικά θα πάρει τη θέση της κατσίκας, πάνω στον τρίποδα, μασώντας φύλλα δάφνης, πάνω από το χάσμα το αναδίδον τον ‘‘ένθεον ατμόν’’, για να εκφέρει τους διφορούμενους χρησμούς. Αυτούς, που, για αιώνες, θα σημαδεύσουν τις αποφάσεις των ιθυνόντων των Ελληνικών πόλεων και τη μοίρα των πολιτών τους. Γιατί εκεί, στον χώρο αυτόν, είχαν συναντηθεί, λέει, οι αετοί του Διός. Γιατί εκεί ήταν ο Ομφαλός της Γής. Γιατί εκεί ήταν οι Δελφοί.

Από αυτόν τον εκστασιακό πρόλογο θα με συνεφέρει η παρουσία του Αλέξανδρου, που, χωρίς περιστροφές, υψώνει φωνή διαμαρτυρίας, «Ο κόσμος πάει μπροστά και στους Δελφούς ατενίζουν το παρελθόν». Αμάν, μοιάζει με χρησμό της Πυθίας! Ναι, οι Δελφοί, εδώ και κάποια χρόνια έχουν καταστεί Forum ανταλλαγής σκέψεων.

Η φετινή συνάντηση ήταν σε εξέλιξη. Στον εναρκτήριο λόγο του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε τονίσει, «Η σχέση του σύγχρονου Ανθρώπου με την Τεχνολογία και τα επιτεύγματά της, είναι γεμάτη αντιφάσεις, που τις δημιουργούν, αφ’ ενός η καθ' όλα δικαιολογημένη "υπερηφάνεια" του δημιουργού απέναντι στα δημιουργήματά του, και αφ’ ετέρου ο συνακόλουθος ‘‘φόβος και δέος’’ του δημιουργού απέναντι στα ίδια του τα δημιουργήματα». Η δε Άρβελερ, στα 92 της, επίσης θα επισημάνει, «Να θυμηθούμε, ότι δεν υπάρχουν εμπειρογνώμονες του μέλλοντος, οπότε, το σύνθημα της Σίλικον Βάλεϊ, ότι ‘‘αν θέλεις να δαμάσεις το μέλλον, πρέπει να το δημιουργήσεις εσύ ο ίδιος’’, είναι η ευθύνη όλων μας σήμερα. Να δημιουργήσουμε δηλαδή το μέλλον».

Και ποιό είναι το ‘‘μέλλον’’, θα τολμήσω να ρωτήσω τον Αλέξανδρο, τον διάκονο των πνευματικών δικαιωμάτων, της ατομικότητος, των προσωπικών δεδομένων και της διαχείρισης της ‘‘ροής της πληροφορίας’’. Θα με παραπέμψει διαρρήδην στο βιβλίο που μου είχε χαρίσει πρόσφατα: ‘‘Homo Deus’’ . . .
Ναι, μοιάζει με ιστορία του μέλλοντος, όπου ο συγγραφέας, Yuval Noah Harari, μεταξύ των άλλων διαλογίζεται, «Πώς μπορεί να αντιμετωπίσει ο σοσιαλισμός την εμφάνιση της μη εργαζόμενης τάξης;», «Πώς μπορεί να συμβιβαστεί ο φιλελευθερισμός με την εμφάνιση ενός μεγάλου αδερφού, που θα αντλεί τη δύναμή του από τα Μεγάλα Δεδομένα;». «Θα φτάσει, άραγε, η Σίλικον Βάλεϊ να παράγει και νέες θρησκείες, εκτός από νέες τεχνολογίες;». Τέτοια! Και καλά ξεμπερδέματα . . .

Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε τέτοιο σημείο της ιστορίας, που μπορεί να στρέψει το βλέμμα της ψηλά και να αναζητήσει νέους ορίζοντες. Ας το δεχθούμε. Αλλά, το ερώτημα προβάλλει αμείλικτο, τι θα την κάνουμε όλη αυτή τη δύναμη που μας προσφέρουν η βιοτεχνολογία και η πληροφορική; Είναι πρώτη φορά στην ιστορία, που ο πόλεμος δεν συνυπολογίζεται ως ενδεχόμενο γεγονός όταν κυβερνήσεις, εταιρίες, ακόμη και ιδιώτες σχεδιάζουν το άμεσο μέλλον. Η ειρήνη έχει αποκτήσει ένα διαφορετικό νόημα, και παρουσιάζεται ως ‘‘μη δυνατότητα πολέμου’’. Οι παραδοσιακές αιτίες συμφορών εκλείπουν. Όμως, αν οι άνθρωποι συνεχίσουν να υποφέρουν από πείνα, επιδημίες και πολέμους, χαρακτηριστικά του παρελθόντος, δεν θα μπορούμε εφ’ εξής να κατηγορούμε τη φύση ή τον Θεό.

Αλλά, η ιστορία δεν ανέχεται το κενό. Αν, λοιπόν, τα περιστατικά λιμού, επιδημιών και πολέμου μειώνονται, μέχρι να εκλείψουν, κάτι άλλο θα πάρει τη θέση τους στην ανθρώπινη ημερήσια διάταξη, καθ’ ότι οι άνθρωποι σπάνια είναι ικανοποιημένοι με αυτά που είδη έχουν. Και επειδή το δικαίωμα στη ζωή δεν έχει ημερομηνία λήξεως, οι επόμενοι στόχοι της ανθρωπότητας, πιθανότατα, θα σχετίζονται με την αθανασία, τη μακαριότητα και τη θεϊκότητα. Με τις παραδοχές, ότι αυτό που μας κάνει ευτυχισμένους δεν είναι ο στόχος, αλλά το ίδιο το ταξίδι, ότι η γνώση που δεν αλλάζει τη συμπεριφορά είναι άχρηστη, και ότι η μοναδική μεγάλη σταθερά της ιστορίας είναι, ότι όλα αλλάζουν. Αυτά σαν εισαγωγή . . .

Στις αρχές του 21ου αιώνα, το τρένο είναι έτοιμο να ξεκινήσει, και όσοι το χάσουν δεν θα έχουν άλλη ευκαιρία. Είναι ανάγκη να γίνει κατανοητή η τεχνολογία του αιώνα που διανύουμε, και συγκεκριμένα να εξοικειωθούμε με τις δυνάμεις της βιοτεχνολογίας και των αλγορίθμων. Όσοι ανέβουν με αξιώσεις στο τρένο της προόδου θα αποκτήσουν τις ‘‘θεϊκές’’ ιδιότητες της δημιουργίας. Οι άλλοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με την εξαφάνιση. Χμ! Πώς να την εμπεδώσεις αυτή την προοπτική; Για προσδοκία, πάντως, δεν το λες! Ας προσπαθήσουμε, όμως, να απομακρυνθούμε, όσο γίνεται, από αυτό που μοιάζει σαν το απόλυτα αφηρημένο και που ίσως τρομάζει.

Ο σοσιαλισμός ήταν πολύ προηγμένος πριν εκατό χρόνια, δεν μπόρεσε όμως να παρακολουθήσει τις νέες τεχνολογίες. Οι φιλελεύθεροι, αντιθέτως, προσαρμόστηκαν πολύ καλύτερα στην εποχή της πληροφορίας. Αν ο Μαρξ ξαναγυρνούσε σήμερα στη ζωή, μάλλον θα παρότρυνε τους λιγοστούς εναπομείναντες οπαδούς του να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στην ανάγνωση του ‘‘Κεφαλαίου’’ και περισσότερο στη μελέτη του διαδικτύου και του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Τα νικηφόρα, κατά γενική παραδοχή, φιλελεύθερα ιδεώδη σπρώχνουν τώρα την ανθρωπότητα να κυνηγήσει τους τρεις στόχους που προαναφέραμε, έστω και κατά λεκτική υπερβολή. Σπρωγμένοι από τις, υποτίθεται, αλάνθαστες επιθυμίες πελατών και ψηφοφόρων, οι επιστήμονες και οι μηχανικοί αφιερώνουν όλο και μεγαλύτερες προσπάθειες σε αυτά τα εγχειρήματα. Δεν είναι καθόλου παράδοξο, που ένας ανθρωπιστικός πολιτισμός θα θελήσει να μεγιστοποιήσει τη διάρκεια ζωής, την ευτυχία και τη δύναμη των ανθρώπων, για να χρησιμοποιήσουμε πιο συμβατούς όρους. Ναι, οι άνθρωποι, εν κατακλείδι, έχουν ελεύθερη βούληση, χωρίς βέβαια να αγνοούμε και τις όποιες αμφισβητήσεις της.

Στον 21ο αιώνα, λοιπόν, ένα καινοφανές ερώτημα μετατρέπεται σε επείγον πολιτικό και οικονομικό ζήτημα. Ποιό, δηλαδή, από τα δύο είναι πραγματικά σημαντικό, η συνείδηση ή η νοημοσύνη; Η απάντηση παρουσιάζεται, οσημέραι, έως ξεκάθαρη, ότι δηλαδή η νοημοσύνη είναι υποχρεωτική . . . αλλά η συνείδηση προαιρετική. Χμ! Μοιάζει πολύ προχωρημένο, αλλά πρέπει να ενταχθούμε στην ‘‘παραδοχή’’ αυτή, αν δεν θέλουμε να χάσουμε το τρένο.

Αργά ή γρήγορα, οι μη αναβαθμισμένοι άνθρωποι θα είναι εντελώς άχρηστοι, προβλέπουν οι προχωρημένοι οικονομολόγοι. Robot και τρισδιάστατοι εκτυπωτές αντικαθιστούν ήδη τους εργάτες σε χειρωνακτικές εργασίες, και οι υψηλής νοημοσύνης αλγόριθμοι θα κάνουν το ίδιο στις δουλειές γραφείου. Ήδη, το βλέπουμε, τραπεζικοί υπάλληλοι και ταξιδιωτικοί πράκτορες έχουν γίνει είδη προς εξαφάνιση, όσο και αν διαμαρτύρονται οι συνταξιούχοι στις ουρές των ταμείων.

Είναι πραγματικότητα, ότι οι περισσότερες χρηματοπιστωτικές συναλλαγές σήμερα γίνονται από αλγόριθμους, που μέσα σε ένα δευτερόλεπτο μπορούν να επεξεργάζονται περισσότερα δεδομένα απ’ ότι ένας άνθρωπος σε έναν χρόνο. Και μπορούν να αντιδράσουν στα δεδομένα μέσα σε ένα ανοιγοκλείσιμο του ματιού.

Χρειάζεται, επομένως, να διερωτηθούμε για το ποιά θα είναι η μοίρα των δικηγόρων, όταν εξελιγμένοι αλγόριθμοι θα μπορούν, μέσα σε λίγες ώρες, να εντοπίζουν περισσότερα νομικά προηγούμενα και νομολογίες, από όσα ένας νομικός σε όλη του την καριέρα;

Και οι μαγνητικοί τομογράφοι, που θα μπορούν να λειτουργήσουν σαν αλάνθαστες, σχεδόν, μηχανές αλήθειας;

Και αυτοί οι ψηφιακοί δάσκαλοι, που ποτέ δεν θα χάνουν την υπομονή τους, δεν θα φωνάζουν και δεν θα απεργούν;

Και οι γιατροί, που μπορεί να πέφτουν θύματα των αλγόριθμων; Αλλά ας μη το συνεχίσουμε. Και βέβαια δεν θα εξαφανιστούν όλοι. Τα πράγματα που χρειάζονται ένα υψηλότερο επίπεδο δημιουργικότητας θα παραμείνουν σε ανθρώπινα χέρια, εικάζεται.

Ναι, χρειάζεται δύναμη για να ξεφύγεις από τα αμείλικτα ερωτήματα του 21ου αιώνα, με σημαντικότερο, ίσως, τι θα κάνουμε με όλους τους πλεονάζοντες ανθρώπους. Τι θα κάνουν οι άνθρωποι με συνείδηση, όταν θα έχουμε μη συνειδητούς αλγόριθμους αλλά υψηλής νοημοσύνης, που θα μπορούν να κάνουν σχεδόν τα πάντα καλλίτερα; Στις 10 Φεβρουαρίου 1996, ο Deep Blue της IBM νίκησε τον παγκόσμιο πρωταθλητή Κασπάρωφ στο σκάκι. Ήταν το περιστατικό αυτό αρκετό για να διαγραφεί για πάντα ο ισχυρισμός για ανωτερότητα του ανθρώπου; Μένει να αποδειχθεί.

Είναι γνωστή η περιπέτεια της Angelina Jolie, της οποίας το θάρρος και οι επιλογές της να δημοσιοποιήσει ένα εν δυνάμει πρόβλημα της υγείας της τής χάρισαν διεθνή αναγνώριση και θαυμασμό. Τη συγκεκριμένη στιγμή η διακεκριμένη ηθοποιός δεν ένοιωθε κάποιον πόνο ή έστω ενόχληση. Τα αισθήματά της τής έλεγαν, «Ηρέμησε, όλα είναι απολύτως υπό έλεγχο». Χμ! Αλλά οι αλγόριθμοι των υπολογιστών των γιατρών της έλεγαν κάτι διαφορετικό, «Και βέβαια, δεν αισθάνεσαι ότι συμβαίνει κάτι κακό στο σώμα σου, αλλά στο DNA σου υπάρχει μια ωρολογιακή βόμβα. Κάνε κάτι, τώρα!». Ναι, και έκανε προληπτική μαστεκτομή. Συγκινητικό, ε; Αργότερα θα έρθει και στις πηγές του Αχέροντα, τις οποίες θα περπατήσει ιππαστί.

Το σύμβολο {23 and Me} αναφέρεται στα είκοσι τρία ζεύγη χρωμοσωμάτων που κωδικοποιούν το ανθρώπινο γονιδίωμα και που έχουν μια πολύ ιδιαίτερη σχέση με τον εαυτόν μας, του κάθε ενός ξεχωριστά. Όποιος μπορεί να καταλάβει τι λένε τα χρωμοσώματά μας, μπορεί να μας πει πράγματα για τον εαυτόν μας, τα οποία ούτε καν υποπτευόμαστε. Σήμερα, κιόλας, ο αλγόριθμος του Facebook μπορεί να εκτιμήσει καλλίτερα την προσωπικότητα και τις διαθέσεις των ανθρώπων, απ’ ό,τι φίλοι, σύζυγοι και γονείς. Πολλοί ήδη το έχουν επιχειρήσει, όπως έχουμε παρατηρήσει. Λοιπόν, μετά την ανάρτηση αυτή σβήνουν όλα τα προσωπικά δεδομένα! Με τι καρδιά να πας παρακάτω!

Εφ’ όσον οι βιολόγοι, αυτοί οι επιστήμονες του μέλλοντος, κατέληξαν ήδη στο συμπέρασμα, ότι οι ανθρώπινοι οργανισμοί είναι αλγόριθμοι, αυτομάτως γκρεμίστηκε ο τοίχος ανάμεσα στο οργανικό και το ανόργανο. Και μετέτρεψαν την επανάσταση των υπολογιστών, από καθαρό μηχανολογικό ζήτημα, σε βιολογικό κατακλυσμό. Και μεταβίβασαν την αυθεντία από τους μεμονωμένους ανθρώπους στους δικτυωμένους αλγορίθμους. Βάζω στοίχημα, ότι ουδέποτε θα εκλείψουν οι αυθεντίες . . .

Είναι οφθαλμοφανές, οτι η μεταβίβαση, γενικότερα, της εξουσίας από τους ανθρώπους στους αλγόριθμους συμβαίνει ήδη γύρω μας, όχι σαν αποτέλεσμα κοσμοϊστορικών κυβερνητικών αποφάσεων, αλλά εξ αιτίας μιας πλημμύρας από πεζές προσωπικές επιλογές. Αν δεν προσέξουμε, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα Οργουελικό αστυνομικό κράτος, που θα καταγράφει και θα ελέγχει διαρκώς, όχι μόνον τις πράξεις μας, αλλά ακόμα και ό,τι συμβαίνει μέσα στο σώμα και στο μυαλό μας, όσο θα μας έχει απομείνει . . .

Στις ερχόμενες δεκαετίες, οι νέες τέχνο-θρησκείες θα κατακτήσουν τον κόσμο με την υπόσχεση της ‘‘σωτηρίας’’ μέσα από τους αλγόριθμους και τα γονίδια. Το πιό ενδιαφέρον μέρος του κόσμου, και από ‘‘θρησκευτική σκοπιά’’, θα είναι η Σίλικον Βάλεϋ, στην Καλιφόρνια. Πέρασα απ΄ έξω αλλά δεν μπήκα. Εκεί όπου οι γκουρού της υψηλής τεχνολογίας προετοιμάζουν τις νέες ‘‘θρησκείες’’, που θα έχουν μικρή σχέση με τον Θεό και πολύ μεγαλύτερη με την τεχνολογία.

Νέες τεχνο-επιστήμες εν όψει. Ο τεχνο-ανθρωπισμός και η ‘‘θρησκεία’’ των δεδομένων. Η πρώτη συμφωνεί, ότι ο Homo Sapiens έχει ολοκληρώσει την ιστορική του πορεία και πρέπει να δημιουργηθεί ο διάδοχός του, ο Homo Deus . . . Εδώ είμαστε. Δηλαδή, ένα πολύ ανώτερο μοντέλο ανθρώπου, που θα διατηρεί κάποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά, αλλά θα διαθέτει επίσης αναβαθμισμένες σωματικές και πνευματικές ικανότητες, που θα του επιτρέψουν να κρατήσει τη θέση του ακόμα και απέναντι στους πιο εξελιγμένους μη συνειδητούς αλγόριθμους. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι πρέπει να αναβαθμίσουν το μυαλό τους, αν θέλουν να παραμείνουν στο παιχνίδι.

Η δεύτερη τεχνο-επιστήμη μας λέει, ότι πρέπει να μετατρέψουμε τα δεδομένα σε πληροφορία, την πληροφορία σε γνώση και τη γνώση σε σοφία. Ποιός θα τα κάνει αυτά; Χωρίς αντίρρηση, οι ηλεκτρονικοί αλγόριθμοι, οι οποίοι θα έχουν πρόσβαση ακόμη και στα Ακασσικά Αρχεία του Σύμπαντος, καθ’ υπερβολήν.

Έτσι, σύμφωνα με τη σύγχρονη αντίληψη, ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς και ο κρατικά ελεγχόμενος κομμουνισμός δεν είναι ιδεολογίες, ή ηθικά πιστεύω, ή πολιτικοί θεσμοί, που βρίσκονται σε διαρκή ανταγωνισμό. Είναι στην ουσία ανταγωνιστικά συστήματα επεξεργασίας δεδομένων. Οποία απλούστευσις! Και τόσο αίμα ανά τους αιώνες; Ναι, ο καπιταλισμός χρησιμοποιεί κατανεμημένη επεξεργασία, ενώ ο κομμουνισμός βασίζεται στη συγκεντρωτική επεξεργασία. Η μέριμνα για την επεξεργασία δεδομένων εξηγεί ακόμη και το γιατί οι καπιταλιστές προτιμούν τη χαμηλή φορολογία, για να αναφερθούμε και σε μια προεκλογική εξαγγελία!

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε, ότι, καθώς οι συνθήκες επεξεργασίας δεδομένων αλλάζουν ραγδαία, η δημοκρατία μπορεί να μπει σε περιπέτειες. Καθ’ ότι, όχι μόνον ο όγκος των δεδομένων αλλά και η ταχύτητα επεξεργασίας αυτών καθώς αυξάνονται, σεβαστοί θεσμοί, όπως εκλογές, πολιτικά κόμματα και κοινοβούλια μπορεί να καταστούν παρωχημένοι, όχι επειδή είναι ανήθικοι (ούτε συζήτηση . . .) αλλά επειδή δεν θα είναι επαρκείς στην ανάλυση των δεδομένων. Η κρατική χελώνα δεν θα μπορεί να παρακολουθήσει τον τεχνολογικό λαγό. Θα την κατακλύζουν τα δεδομένα του.

Με τέτοια ‘‘ροή της πληροφορίας’’, σε λίγο, κανείς δεν θα ξέρει κατά πού πήγε η εξουσία, όσα γκεσέμια με ηχηρούς κύπρους και αν την οδηγούν. Κανείς ‘‘Αδελφός’’, όσο μεγάλος και αν είναι, όσες ιαχές και αν αντιλαλήσει, δεν θα μπορεί να την κονέψει. Στο τέλος θα εξαφανιστεί και αυτός, γιατί θα έχει αντικατασταθεί από τα ‘‘Μεγάλα Δεδομένα’’. Το παρήγορο είναι, ότι για όλα αυτά θα χρειαστεί χρόνος πλέον του αιώνος. Ευτυχώς . . .

Όμως, είμαστε, ήδη, στη διαχωριστική γραμμή που, ο ανθρωπισμός έλεγε, «Άκου τα συναισθήματά σου», ενώ η επιστήμη επεξεργασίας δεδομένων λέει (τώρα) , «Άκου τους αλγόριθμους». Αισθάνομαι μακάριος, που ακόμη δεν μπορώ να προσδιορίσω πότε θα γίνει δόγμα καθολικό το ότι, «Η ζωή είναι απλώς επεξεργασία δεδομένων». Πάντως, θα έρθει η στιγμή που και τα συναισθήματα θα είναι αλγοριθμικής τεχνοτροπίας. Ούφ . . . !

Όχι, δεν θα γίνει ο ‘‘Homo Deus’’ το νέο ευαγγέλιο, ούτε το καινούργιο προσκεφάλι μας. Χωρίς αυτό να σημαίνει, αν και υπάρχει χάσμα γενεών, ότι δεν μπορώ να συνεννοηθώ με τον Αλέξανδρο. Απλώς ο ίδιος να προσέχει τα δώρα που μου κάνει! Και προς το παρόν, αντί για το τρένο που οδηγεί στους αλγοριθμικούς λαβυρίνθους, προτιμούμε αυτό για τις στουρναρένιες υπώρειες του Ζαλόγγου, αγνάντια του Αμβρακικού και σε ασφαλή απόσταση από ‘‘χάσματα με ένθεον ατμόν’’, και μ’ αυτό σας αποχαιρετούμε.

1 Απριλίου 2019
Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος.