Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Αναστάσιος Μπασαράς: Συνοπτική Ιστορία της Εξέλιξης της Επιμελητείας

on Wednesday, 27 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η ιστορία
Στην αρχαία ιστορία, η εξασφάλιση και διάθεση μέσων μεταφοράς, όπως ζώων, πλοίων, αμαξών, η αναζήτηση και διάθεση τροφίμων και ζωοτροφών και η συντήρησή τους μαζί με τη σίτιση, καθώς, και η παροχή υποστηρικτικής επιμελητείας, όπως προμήθεια και συντήρηση καραβιών, κατασκευή και συντήρηση δρόμων, γεφυρών και πολιορκητικών μηχανών και πανοπλιών αποτελούν την βάση της επιμελητείας (Logistics) των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Όλα αυτά είναι γνωστά: από την μακρά εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου από τη Μακεδονία στον Ινδό, το έπος των Δέκα Χιλιάδων του Ξενοφώντος, τις εκστρατείες του Αννίβα στην Ιταλία.



Εικόνα 1: Η Δομή της Στρατιάς του Μ. Αλεξάνδρου

Ο Μέγας Αλέξανδρος ξεκίνησε το 334 π.Χ. την εκστρατεία που θα διαρκούσε για δέκα χρόνια με μια σειρά κατακτήσεων. Επιτέθηκε με επιτυχία και κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία. Το 326 π.Χ. εισέβαλε στην Ινδία, αλλά τελικά έπρεπε να διακόψει την εκστρατεία και μακρά πορεία του, επειδή τα στρατεύματά του δεν άντεχαν αλλά και δεν μπορούσαν να συνεχίσουν περισσότερο. Το 323 π.Χ. πέθανε στη Βαβυλώνα σε ηλικία μόλοις 33 ετών.

Όπως, ξέρουμε, τα κατακτημένα εδάφη είναι τεράστια και αχανή, ακόμη, και για τον πιο; σύγχρονο στρατό να τα διασχίσει, κατακτήσει και κρατήσει. Ανακύπτει το ερώτημα πώς ακόμη, και ένας μικρός στρατός θα μπορούσε να υποστηριχθεί και τροφοδοτηθεί, σωστά, σε μια τόσο μεγάλη περιοχή. Αυτό δεν γίνεται, παρά μόνο, με μια πολύ σημαντική στρατιωτική επιμελητεία.

Σήμερα, η επιμελητεία είναι ένας σύγχρονος όρος, αλλά πολλές λειτουργίες και εργασίες της εγίνοντο, επίσης, στην εποχή του Αλεξάνδρου. Η στρατιωτική επιμελητεία, λοιπόν, είναι η παροχή όλων των μέσων για την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ή με έναν πιο σύγχρονο ορισμό: Η στρατιωτική επιμελητεία ασχολείται με τον προσδιορισμό της ζήτησης, απόκτησης, μεταφοράς και διανομής ανδρών, υλικού, εγκαταστάσεων και υπηρεσιών.

Η Στρατολογία και Επιστράτευση: Αρχικά ο Αλέξανδρος μετέφερε περίπου 30,000 πεζικό και 5,000 ιππικό. Αυτά τα στρατεύματα αποτελούσαν κυρίως Μακεδόνες και συμμάχους από τις πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας (πλην Λακεδαιονίων). Ωστόσο, περίπου 5,000 άντρες ήταν μισθοφόροι.

Ο Αλέξανδρος ενίσχυε τον στρατό του με:
Στρατολόγηση: στη Μακεδονία, Ελλάδα και Βαλκάνια και στις κατακτημένες περιοχές.

Μισθοφόροι: Η κύρια πηγή ενισχύσεων ήταν οι μισθοφόροι. Αν και η αρχική οικονομική κατάσταση επέτρεπε μόνο μικρό αριθμό μισθοφόρων, ωστόσο, όταν κατέλαβε τον περσικό στρατό και το υλικό τους στην Ισσό, ο Αλέξανδρος είχε στη διάθεσή του αρκετό χρυσό και άργυρο.

Ανάπτυξη Σώματος Στρατολογίας και Στρατοπέδων Επιλογής και Στρατολόγησης:
Για την στρατολόγηση μισθοφόρων χρησιμοποιήθηκαν ειδικοί στρατολόγοι και ειδικά στρατόπεδα επιλογής, στρατολόγησης και αρχικής εκπαίδευσης. Ενώ στην αρχή, εκτελούσε τους Ελληνες μισθοφόρους των Περσών - θεωρώντάς τους προδότες - που υποδούλωνε και αιχμαλώτιζε, αργότερα, τους ενέτασσε στο δικό του στρατό. Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου 60 έως 100 χιλιάδες μισθοφόροι υπηρέτησαν στο στρατό του Αλεξάνδρου κατά τη διάρκεια των εκστρατειών του.

Οι Μεταφορές και Ενισχύσεις: Στα πρώτα χρόνια της εκστρατείας του ο Αλέξανδρος έπρεπε να μεταφέρει τις ενισχύσεις μέσω χερσαίων διαδρομών, επειδή είχε διαλύσει τον ναυτικό στόλο λόγω οικονομικών προβλημάτων και ατασθαλιών. Αυτό, ωστόσο, άλλαξε το 332π.Χ. μετά την κατάληψη μεγάλων μονάδων του Περσικού στόλου.

Γενικά, οι μεταφορές έγιναν δια θαλάσσης και χερσαία μέσω των Περσικών Βασιλικών Δρόμων. Ο Αλέξανδρος κατέλαβε, επίσης, το Περσικό δίκτυο επικοινωνίας για να συντονίσει τις ενισχύσεις με τον κύριο στρατό του. Οι ενισχύσεις και τα υλικά έφταναν στον προορισμό τους, πάντοτε, νωρίτερα από την κύρια δύναμη.

Συνολικά, οι ενισχύσεις του Αλεξάνδρου έπρεπε να καλύψουν τεράστιες αποστάσεις για να φτάσουν στο στρατό του. Η μεγαλύτερη απόσταση που καλύφθηκε ήταν μια μονάδα της Θράκης, που μετακινήθηκε από την Ελλάδα μέχρι την Ινδία. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτές οι μεγάλες πορείες είχαν πολλά οφέλη, και πάνω από όλα, την επίδειξη δύναμης στις νεοκατακτημένες περιοχές και την παροχή επιχειρήσεων ασφαλείας κατά τις πορείες.

Η Προμήθεια και Αγορά των Υλικών: Αυτές ήταν περιορισμένες σε σύγκριση με τη σύγχρονη εποχή. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι Μακεδόνες στρατιώτες, οι συμμαχικοί στρατιώτες και οι μισθοφόροι έπρεπε να φέρουν τα δικά τους όπλα και πανοπλίες. Ωστόσο, λόγω των μεγάλων αποστάσεων και της διάρκειας της εκστρατείας του Αλεξάνδρου, αυτό δεν ήταν πάντα εφικτό. Προμήθεια κάπου 25,000 πανοπλιών έγινε στην Ινδία.

Οι τρεις βασικοί τομείς προμηθειών υλικού στην αρχαιότητα ήταν: Η απόκτηση εξοπλισμού πολιορκίας, η κατασκευή και μεταφορά πλοίων και γεφυρών, και η μεταφορά των λαφύρων.

Εικόνα 2: Οι καταναλώσεις των στρατιωτών και των ζώων

Οι ημερήσιες ανάγκες του στρατού σε σιτηρά, ζωοτροφή και νερό, στην εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου, ήταν:
Αριθμός Μερίδα Βάρος(Κιλά)
Πεζικό 65,000 2Τρόφιμα+2Νερό 260,000
Ιππικό 6,000 2Τρόφιμα+8Ζωοτροφές+35Νερό 270,000
Ζώα Μεταφοράς 3,000 2Τρόφιμα+8Ζωοτροφές+35Νερό 135,000

Η Κατασκευή και Μεταφορά Πλοίων και Γεφυρών: Πλοία και φορητές (pontoon) γέφυρες χρησιμοποιήθηκαν για να διασχίσουν μεγάλα ποτάμια και ρέματα. Τα πλοία αυτά έπρεπε να αποσυναρμολογηθούν σε μικρότερα μέρη για μεταφερθούν στον επόμενο ποταμό και να ξανασυναρμολογηθούν. Παράδειγμα, μετά τη διέλευση του Ινδού, αποσυναρμολογήθηκαν τα πλοία σε διάφορα μέρη και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στον ποταμό Υδάσπη.

Η Παροχή Εξοπλισμού Πολιορκίας: Υπεύθυνη ήταν ξεχωριστή μονάδα μηχανικού του στρατού του Αλεξάνδρου. Ο διοικητής της ήταν ο Διάδης από την Πέλλα. Ο Διάδης, ο μεγαλύτερος Logistician της αρχαιότητας, ήταν υπεύθυνος για την κατασκευή και βελτίωση εγκαταστάσεων στρατωνισμού, των πύργων πολιορκίας, των κριών κτυπήματος των τειχών και του εξοπλισμού κλιμάκων.

Ο εξοπλισμός μεταφέρετο με πλοία. Κάποιος που δεν ήταν πρακτικός στη μεταφορά κατασκευάζετο σε τοποθεσίες κοντά στην πολιορκούμενη πόλη. Παράδειγμα: γνωρίζουμε από την πολιορκία του Τύρου ότι στρατολογήθηκαν τεχνίτες από την Κύπρο και τη Φοινίκη. Η ξυλεία προερχόταν από το όρος Λίβανος και παραδόθηκε στη Σιδώνα όπου έγινε η κατασκευή. Τέλος, ο εξοπλισμός μεταφέρθηκε με πλοία στην Τύρο.

Η Μεταφορά των Λαφύρων: Τα λάφυρα και η μεταφορά τους ήταν σημαντική για πολλούς λόγους. Οι στρατιώτες έπρεπε να φροντίζουν τα δικά τους λάφυρα, η μεταφορά των οποίων οδηγούσε σε υπερφόρτωσή τους. Σύμφωνα με τον ιστορικό Πλούταρχο, όταν ο Αλέξανδρος έφτασε στα βουνά της Ινδίας, συνειδητοποίησε ότι ο στρατός του ήταν πολύ αργός. Έτσι, έκαψε τα βαγόνια-αποσκευές του, εκείνα των στρατηγών και συντρόφων του για να δώσουν ένα παράδειγμα και τελικά έδωσε εντολές να κάψουν και εκείνα των στρατιωτών του, κάτι που, βέβαια, δεν έλυσε τελείως το πρόβλημα της υπερφόρτωσης, ωστόσο, το ανακούφισε και αύξησε το ηθικό των περισσότερων στρατιωτών.
Μεγάλες ποσότητες αργύρου και χρυσού έπρεπε να μεταφερθούν σε νομισματοκοπεία για να χρηματοδοτήσουν την εκστρατεία και την Αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου. Προκειμένου να μεταφερθούν σωστά αυτά τα πολύτιμα μέταλλα, ήταν απαραίτητος μεγάλος αριθμός μουλαριών και καμηλών, σύμφωνα με ορισμένες πηγές περίπου 10,000 μουλάρια και 5,000 καμήλες για τις μεγαλύτερες συνοδείες.

Επιπλέον, αρκετές χιλιάδες στρατεύματα χρησιμοποιήθηκαν για την παροχή επαρκούς ασφάλειας αυτών των μεταφορών. Πολλές από αυτές τις μεταφορές έγιναν πίσω στη Μακεδονία, αλλά ο Αλέξανδρος καθιέρωσε πολλά νομισματοκοπεία κατά την κατάκτησή του.

Απόκτηση και Κατασκευή Εγκαταστάσεων: Τις περισσότερες εγκαταστάσεις κατέλαβε ο Αλέξανδρος από την Περσική Αυτοκρατορία, κυρίως διοικητικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις στρατωνισμού, το εξαιρετικό σύστημα οδοποιϊας των Βασιλικών Δρόμων, την καλή υπηρεσία ταχυμεταφορών και ένα δίκτυο σημάτων επικοινωνίας. Αυτές οι εγκαταστάσεις ήταν κρίσιμες στην εκστρατεία του Αλεξάνδρου, επειδή του επέτρεψαν να συντονίσει αποτελεσματικά τις ενισχύσεις, τη διαχείριση των λαφύρων και τις υπηρεσίες της αυτοκρατορίας του. Ιδρυσε, επίσης, νέες εγκαταστάσεις, κυρίως, νέες πόλεις και νομισματοκοπεία.

Η πρώτη και πιο αξιοσημείωτη ήταν η Αλεξάνδρεια. Ακολούθησαν πολλές ακόμη πόλεις, ειδικά στις ανατολικές περιοχές. Αυτά τα έργα μπορεί να εμφανίζονται ως προσπάθειες εποικισμού με οικονομικά και πολιτιστικά κίνητρα, αλλά ο κύριος στόχος τους ήταν να διασφαλίσουν τη στρατιωτική κυριαρχία στις περιοχές. Επιπλέον, εστέγασαν τραυματίες και ανήμπορους και ανάπηρους στρατιώτες. Εκτίστηκαν, επίσης, φρούρια και άλλες οχυρώσεις.

Ο Αλέξανδρος ίδρυσε επίσης αρκετά νομισματοκοπεία στις κατακτημένες περιοχές, π.χ. στη Μικρά Ασία, την Κύπρο, τη Φοινικία, την Αλεξάνδρεια και τη Βαβυλώνα.

Υπηρεσίες: Οι τρεις κύριες υπηρεσίες ήταν η σίτιση, η ιατρική περίθαλψη και η υπηρεσία της αναψυχής. Το κύριο μέλημα ήταν φυσικά η παροχή τροφής. Ο Αλέξανδρος γνώριζε καλά αυτό το γεγονός, και πιθανώς για αυτόν τον λόγο επέλεξε τις διαδρομές του κυρίως κατά μήκος πηγών τροφίμων. Μερικές φορές αυτό οδηγεί σε εκτεταμένες παρακάμψεις, π.χ. κατά τη διέλευση μέσω της Μεσοποταμίας. Επίσης, έβαλε τους πιο ικανούς διοικητές του υπεύθυνους για επιχειρήσεις τροφοδοσίας και σίτισης. Οργάνωσε και κατασκεύασε αποθήκες εφοδιασμού και στρατωνισμού στις πορείες του. Ωστόσο, μερικές φορές η έλλειψη προμηθειών δεν μπορούσε να αποφευχθεί.

Λίγα είναι γνωστά για τις ιατρικές υπηρεσίες στο στρατό του Αλεξάνδρου. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι υπήρχε κάτι σαν ιατρικό σώμα λόγω των πηγών που ανέφεραν τη μεταφορά φαρμάκων στην Ινδία. Μια άλλη ένδειξη είναι ότι οι αρχαίοι ιστορικοί έκαναν σαφή διάκριση μεταξύ νεκρών και τραυματιών στρατιωτών στα αρχεία τους.

Η αναψυχή έγινε κυρίως με τη μορφή φεστιβάλ με διαγωνισμούς στον αθλητισμό και ιπποδρομίες με μουσική και άλλες μορφές διασκέδασης.

Ο Μέγας Αλέξανδρος είναι γνωστός για την στρατηγική και τις τακτικές του, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι ικανότητές του σχετικά με τη στρατιωτική εφοδιαστική ήταν επίσης θεμελιώδεις για την επιτυχία του στο πεδίο της μάχης.


Εικόνα 3: Τα βασικά στοιχεία των Logistics του Μ. Αλεξάνδρου

Οι τακτικές των Logistics του Μ. Αλεξάνδρου ήταν:
- Συγχρόνισε τις ενέργειες των στρατευμάτων του με τους κύκλους συγκομιδής.
- Μεγιστοποίησε την ταχύτητα δράσης/ευελιξίας του στρατού, μπροστά ο μάχιμος στρατός και ακολουθούσαν, πολύ πίσω, οι υπηρέτες, σύζυγοι, παλλακίδες κλπ.
- Συμμάχησε με κατακτημένους και φιλικούς ντόπιους, που εξασφάλιζαν τον συνεχή ανεφοδιασμό του.
- Επορεύθη παραποτάμια, με εύκολη, ωστόσο, πρόσβαση στις θαλάσσιες μεταφορές.
- Δημιούργησε βάσεις εξασφάλισης αλλά και αποθήκευσης των προμηθειών, πριν την άφιξη στρατού.
- Χρησιμοποιησε απλά κινητά σκεύη και μηχανισμούς αλέσματος σιτηρών, αλατισμού κρέατος και ψαριών, αποξήρανσης φρούτων κλπ για την τροφοδοσία του στρατού.
- Διέτασσε αναγκαστικές ή διπλές πορείες διασφάλισης των προμηθειών σε δύσκολες συνθήκες.

Οι στρατηγικοί παράγοντες επιτυχίας των Logistics του Μ. Αλεξάνδρου ήταν:
- Η προτεραιότητα στη βιωσιμότητα του στρατού και των μέσων υποστήριξης
- Η ενσωμάτωση των Logistics στο στρατηγικό σχεδιασμό.
- Η λεπτομερής γνώση: αντίπαλων στρατών, περιβάλλοντος εδάφους και ημερολογίου συγκομιδής.
- Η βελτίωση της βιωσιμότητας, ταχύτητας και κινητικότητας των μεταφορικών μέσων
- Η μεγάλη φροντίδα και περιποίηση των ζώων μεταφοράς (μουλάρια, καμήλες, άλογα).
- Η τυποποίηση του φορητού σάκου αποσκευών (σιτηρέσιο, νερό, μικροσκεύη, όπλα αποξηραμένες τροφές, κλπ) των μαχητών αλλά και των αμαξών και των ζώων του κομβόι της μετακίνησης, για αποτελεσματικότερα: κινητικότητα, χωρητικότητα και βάρος.
- Η δραστική μείωση του βοηθητικού προσωπικού των μαχητών.
- Η ενσωμάτωση καινοτόμων και νέων τεχνολογιών όπλων.
- Η λειτουργία ενός προηγμένου, αποτελεσματικού διοικητικού μηχανισμού και η διατήρηση ενός ενιαίου σημείου ελέγχου.

Οι Ρωμαίοι:
Οι μεγαλύτεροι στρατοί των αρχαίων χρόνων εφοδιάζονταν από αποθήκες και τις τοπικές προμήθειες και αρπαγές κατά μήκος της διαδρομής της πορείας των. Η ρωμαϊκή λεγεώνα συνδυάζει τις μεθόδους εφοδιασμού σε ένα εξαιρετικά ευέλικτο σύστημα.

Η ικανότητα της λεγεώνας να πορεύεται, γρήγορα και πολύ, οφειλόταν σε πολύ καλούς δρόμους και ένα αποτελεσματικά, οργανωμένο δίκτυο τροφοδοσίας και υποστήριξης, το οποίο περιλάμβανε κινητά συνεργεία επισκευών και μια εξυπηρέτηση τεχνικών, μηχανικών, τεχνιτών και οπλιτών.

Εικόνα 4: Εφοδιαστικές γραμμές και Logistics Ρωμαίων

Οι προμήθειες επιτάσσονταν από τις τοπικές αρχές και αποθηκεύονταν σε οργανωμένο δίκτυο αποθηκών. Όταν ήταν απαραίτητο, η λεγεώνα θα μπορούσε να μεταφέρει μέχρι και 30 ημέρες προμήθειες. Στον Πρώτο πόλεμο κατά της Καρχηδόνας, ο Ρωμαϊκός στρατός προχωρούσε, κατά μέσο όρο, 26 χιλιόμετρα την ημέρα, για τέσσερεις εβδομάδες.

Οι Βυζαντινοί:
Και, οι Βυζαντινοί ακολούθησαν τον Μ. Αλέξανδρο αλλά και τους Ρωμαίους, και, επιπλέον, εφάρμοσαν κάποιες ιδιαίτερες τακτικές κυρίως στην θάλασσα με μεγάλη επιτυχία.

Οι Μογγόλοι:
Ένα από τα πιο αποδοτικά συστήματα υλικοτεχνικής υποστήριξης, που γνωρίσαμε, ήταν εκείνο του ιππικού των Μογγόλων του 13ου αιώνα. Η βάση του ήταν η λιτότητα και πειθαρχία, ο προσεκτικός σχεδιασμός και η οργάνωση.

Οι στρατιές των Μογγόλων εχωρίζοντο σε διάφορα σώματα και εξαπλώνοντο πλατιά στη χώρα, συνοδευόμενες από τροχήλατες άμαξες αποσκευών και υλικών, κοπάδια ζώων και κτηνών και αγέλες βοοειδών. Οι διαδρομές και οι κατασκηνώσεις επιλέγοντο με βάση την πρόσβαση σε καλές βοσκές και καλλιέργειες τροφίμων. Τα τρόφιμα και χορτονομές αποθηκεύονταν εκ των προτέρων κατά μήκος των διαδρομών της πορείας.


Εικόνα 5: Ο Σχεδιασμός, η Προσαρμοστικότητα και ο Τρόμος χαρακτηριστικά της αποτελεσματικότητας των Logistics των Μογγολων

Όταν έμπαιναν σε εχθρικές χώρες, ο στρατός άφηνε τις άμαξες, τις αποσκευές και τα κοπάδια του πίσω σε ασφαλές μέρος, και εχωρίζετο σε μικρές ευέλικτες ομάδες και έπιαναν τον εχθρό κυριολεκτικά στον ‘ύπνο’ απροετοίμαστο, με μεγάλη ταχύτητα από διάφορες κατευθύνσεις. Με μια τέτοια προσέγγιση, ο μογγολικός στρατός έφτασε να καλύπτει μέχρι 300 χλμ σε τρεις ημέρες. Οι υπηρεσίες της επιμελητείας και των μεταφορών οργανώνονταν πολύ προσεκτικά. Ο σκληρός Μογγόλος πολεμιστής άντεχε, σχεδόν απεριόριστα, με αποξηραμένο κρέας και τυρί. Οι αποσκευές ελάχιστες, και, ο εξοπλισμός του ελαφρύς και τυποποιημένος.

Οι Βίκινγκς:
Οι Βίκινγκς έκαναν ειδικό σώμα ανεφοδιασμού του στρατού. Εστελναν πλοία με εφόδια (όπλα, τρόφιμα, άλογα, νερό) να αγκυροβολήσουν σε 4 στρατηγικά σημεία γύρω από την περιοχή επίθεσης.

Στις αρχές του 17ου αιώνα, ο βασιλιάς Gustav II Adolf της Σουηδίας και ο πρίγκιπας Maurice Nassau, ο στρατιωτικός ήρωας των Κάτω Χωρών, επανέφεραν, εν συντομία, στον ευρωπαϊκό πόλεμο ένα μέτρο κινητικότητας που δεν παρατηρήθηκε από τις ημέρες της Ρωμαϊκής Λεγεώνας. Την περίοδο αυτή παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση του μεγέθους των στρατών. Οι στρατοί αυτού του μεγέθους έπρεπε να μη λιμοκτονούν. Η οργάνωση της Logistics βελτιώθηκε και ο Gustav μείωσε επίσης το όπλο του πυροβολικού και το μέγεθος όπλων. Στον 30ετή Πόλεμο (1618-48) η εφοδιαστική στρατηγική κορυφώθηκε, καθώς, οι στρατοί, όπου ήταν δυνατόν, μετακινούνταν και εφοδιάζονταν μέσω των ποταμών.

Ο Μέγας Ναπολέων:
Η εποχή της Γαλλικής Επανάστασης και της Ναπολεόντιας κυριαρχίας της Ευρώπης (1789-1815) βελτίωσε τόσο την κινητικότητα όσο και την εμβέλεια της κίνησης στον ευρωπαϊκό πόλεμο, καθώς και το μέγεθος των στρατών.

Το σύστημα εφοδιαστικής που κληρονομήθηκε από το παλαιό καθεστώς αποδείχθηκε εκπληκτικά προσαρμόσιμο στη νέα κλίμακα και ρυθμό των επιχειρήσεων. Η οργάνωση έγινε πιο αποτελεσματική, οι τροχήλατες αμάξες μειώθηκαν και ένα μέρος από το φορτίο τους μετατοπίστηκε στην πλάτη του στρατιώτη. Στις πυκνοκατοικημένες και γόνιμες περιοχές, οι κινούμενοι στρατοί συνέχισαν να επιχειρούν και να επιβιώνουν, με αγορά και επίταξη προϊόντων στην ύπαιθρο μέσω της οποίας διέρχονταν, διασχίζοντας παράλληλους δρόμους.

Ο Ναπολέων έκανε σχετικά λίγες καινοτομίες. Στρατιωτικοποίησε κάποιες υπηρεσίες που είχαν προηγουμένως εκτελεστεί από ιδιώτες εργολάβους και πολιτικό προσωπικό, αλλά η υπηρεσία προμήθειας παρέμεινε πολιτική, αν και υπό στρατιωτικό έλεγχο.
Σημαντική αλλαγή ήταν η καθιέρωση, το 1807, μιας στρατιωτικοποιημένης σιδηροδρομικής υπηρεσίας να λειτουργήσει σε ένα μέρος της γραμμής επικοινωνίας. Παρά το εκτεταμένο σαμποτάζ από τη ρωσική αγροτιά, το σύστημα έφερε το στρατό στη Μόσχα.
Ωστόσο, απέτυχε να κατακτήσει τη Ρωσία το 1812, οι λόγοι: Πτωχή Επιμελητεία, Κακή επιλογή χρόνου επίθεσης, Δυσχερείς καιρικές συνθήκες, Αθλια ιατρική περίθαλψη οδήγησαν σε απειθαρχία και τελικά υποχώρηση, καταστροφή και όλεθρο.


Εικόνα 6: Γιατί ο Ναπολέων έχασε στη Ρωσία

Μετά τα Μέσα του 19ου Αιώνα
Από τα μέσα του 19ου μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα, οι συνθήκες και οι μέθοδοι της επιμελητείας μετασχηματίστηκαν με μια θεμελιώδη αλλαγή στα εργαλεία και τους τρόπους δημιουργίας πολέμου - ίσως η πιο θεμελιώδης αλλαγή από την αρχή του οργανωμένου πολέμου.
Η επανάσταση είχε 4 πτυχές:
(1) την κινητοποίηση των μαζικών στρατών.
(2) μια επανάσταση στην τεχνολογία των όπλων που συνεπάγεται μια φαινομενική αύξηση της δύναμης πυρός,
(3) μια οικονομική επανάσταση που παρείχε τα μέσα για τη διατροφή, τον οπλισμό και τη μεταφορά μαζικών στρατών,και
(4) μια επανάσταση στις τεχνικές διαχείρισης και οργάνωσης, η οποία επέτρεψε στα έθνη να λειτουργούν τις στρατιωτικές δράσεις πιο αποτελεσματικά από ποτέ.

Μεταφορές και επικοινωνία
Ο σιδηρόδρομος, το ατμόπλοιο και ο τηλέγραφος είχαν βαθιές επιπτώσεις στη μέθοδο της υποστήριξης στον 19ο αιώνα. Με τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1854-56), η τηλεγραφική επικοινωνία έγινε ένα απαραίτητο εργαλείο διοίκησης, πληροφοριών και επιχειρησιακού συντονισμού, ιδιαίτερα στον έλεγχο της σιδηροδρομικής κίνησης και στον 20ο αιώνα εξελίσσεται σε αποδοτικότερες μορφές ηλεκτρονικής επικοινωνίας - τηλεφώνου, ραδιοφώνου, ραντάρ, τηλεόρασης, τηλεφωτογραφίας και ΗΥ.

Σταδιακός Ανεφοδιασμός
Πολύ πριν η μηχανοποίηση υποβιβάσει την τοπική προσφορά σε δευτερεύοντα ρόλο στην επιμελητεία, οι αυξανόμενες απαιτήσεις εφοδιασμού καθιστούσαν τους στρατούς περισσότερο εξαρτημένους από την εφοδιαστική αλυσίδα. Το σύστημα Etappen του Πρωσικού στρατού το 1866 έμοιαζε με το Ναπολεόντιο τραίνο του 1807.

Πίσω από κάθε στρατιωτικό σώμα ήταν μια επιμήκης σειρά από συρματόσχοινα μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Ένα μικρό τρένο συνοδευόταν από τα στρατεύματα, με ένα βασικό φορτίο πυρομαχικών, σιτηρέσιων και αποσκευών. κάθε στρατιώτης επίσης μετέφερε επιπλέον πυρομαχικά και τρία ημερήσια σιτηρέσια. Το σύστημα ήταν προσανατολισμένο σε μια σταθερή, αργή κίνηση, με σταθερό πρόγραμμα και προκαθορισμένη διαδρομή.

Στον Ειρηνικό, η διοικητική ζώνη κάλυπτε τεράστιες εκτάσεις ωκεανού και πολλά νησιά. Η επικοινωνία και η κίνηση εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη ναυτιλία, συμπληρωμένη με αεροσκάφη. Τα πλοία εφοδιασμού συχνά απέπλεαν από τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ, παρακάμπτοντας τις ενδιάμεσες βάσεις, για να προωθηθούν σε περιοχές -πλωτές αποθήκες- μέχρι να εξαντληθούν τα φορτία τους.

Στην πραγματικότητα, τα βασικά εργαλεία υποστήριξης των επιχειρήσεων στον Β'ΠΠ ήταν: σιδηρόδρομος, μηχανοκίνητο φορτηγό & τροχήλατος άμαξα. Τα αυτοκίνητα, όταν ήταν διαθέσιμα, χρησίμευαν για να προωθήσουν στις ορεινές περιοχές τα υλικά που μετέφεραν τα τραίνα. Εφοδιασμένοι με αυτοκίνητα, οι μηχανοκίνητοι στρατοί, ιδίως στο ευρωπαϊκό θέατρο, πέτυχαν μια κινητικότητα και μια εντυπωσιακή δύναμη που δεν υπήρχε ποτέ. Παραδόξως, η Γερμανία, η οποία κυριάρχησε σε αυτό το θέατρο μέχρι αργά τον πόλεμο, υπέφερε από σοβαρή έλλειψη μηχανοκίνητων μεταφορών και τροχαίου υλικού, που μερικώς αποκαταστάθηκε από επιτάξεις.
Η επιμελητεία των εκστρατειών της Β. Αφρικής, στην έρημο, εξάλειψε ουσιαστικά τις τοπικές προμήθειες και τις ενδιάμεσες βάσεις και τις αποθήκες, αντικαθιστώντας ουσιαστικά τον ανεφοδιασμό σε με μια απλή λειτουργία μεταφοράς με βάση την πλάτη του στρατιώτη.

Η εξειδίκευση στα Logistics
Για αιώνες ο στρατιώτης ήταν μαχητής και τίποτα άλλο. Η πολιτεία παρείχε τις υπηρεσίες που του επέτρεπαν να ζήσει, να κινηθεί και να πολεμήσει. Ακόμα και οι πιο τεχνικές δεξιότητες μάχης, όπως η οχύρωση, η πολιορκία και η εξυπηρέτηση του πυροβολικού, ήταν παραδοσιακά πολιτικές.

Μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, με την ξαφνική αύξηση της τεχνικής πολυπλοκότητας του πολέμου, το στρατιωτικό επάγγελμα αντιμετώπισε το πρόβλημα της αφομοίωσης ενός αυξανόμενου αριθμού και ποικιλίας μη στρατιωτικών δεξιοτήτων. Πολλές από τις υπηρεσίες υποστήριξης προέρχονται από αυτήν την περίοδο.

Στον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο ο στρατός της Ένωσης σχημάτισε ένα σώμα σιδηροδρομικών κατασκευών, σε μεγάλο βαθμό πολιτικό αλλά υπό στρατιωτικό έλεγχο. Λίγο αργότερα, η Πρωσία δημιούργησε ένα σιδηροδρομικό τμήμα στο Μεγάλο Γενικό Επιτελείο και μια συνδυασμένη στρατιωτική-πολιτική οργάνωση για έλεγχο/λειτουργία των σιδηροδρόμων σε καιρό πολέμου. Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι οργανωμένες μονάδες εξειδικευμένες σε υπηρεσίες υποστήριξης άρχισαν να εμφανίζονται σε μεγάλο αριθμό στον στρατό.

Logistics στην Πυρηνική Εποχή
Η ρίψη των πρώτων ατομικών βόμβων το 1945 φάνηκε να εγκαινιάζει μια νέα εποχή στον πόλεμο, απαιτώντας ριζικές αλλαγές στα συστήματα και τεχνικές υποστήριξης. Οι βόμβες εγέννησαν μια νέα γραμμή όπλων φοβερής καταστροφικής δύναμης. Μέσα σε μια 10-ετία ακολούθησαν το θερμοπυρηνικό όπλο, ένα ακόμα μεγαλύτερο άλμα στην καταστροφική ισχύ.
Η ανάπτυξη διηπειρωτικών βαλλιστικών & υποβρυχίων πυραύλων, μερικά χρόνια αργότερα, επέκτεινε την περιοχή καταστροφής σε στόχους οπουδήποτε στον πλανήτη. Οι επόμενες δεκαετίες είδαν δραματικές εξελίξεις στις προσβλητικές ικανότητες των πυρηνικών όπλων.

Στρατηγική Κινητικότητα
Επειδή οι ηγετικές στρατιωτικές δυνάμεις δεν αλληλοπολέμησαν μετά τον Β’ΠΠ, καμιά δεν αντιμετώπισε το κλασικό πρόβλημα της ανάπτυξης και υποστήριξης των δυνάμεων πάνω στις θαλάσσιες επικοινωνίες που εκτίθενται σε εχθρική επίθεση.
Η Σοβιετική Ένωση μπόρεσε το 1962 να εγκαταστήσει μια βάση πυραύλων στην Κούβα με περίπου 25,000 στρατιώτες χωρίς παρεμβολή από τις ΗΠΑ μέχρι να εντοπιστεί ο επιθετικός της σκοπός.
Ομοίως, οι μεγάλες αναπτυξιακές δυνάμεις των δυνάμεων των ΗΠΑ στην Κορέα, τη Νοτιοανατολική Ασία και αλλού, καθώς και η κίνηση 8,000 μιλίων μιας βρετανικής εκστρατευτικής δύναμης στις Νήσους Φώκλαντ το 1982, δεν αντιμετώπισαν αντεπίθεση.

Διαχείριση και Διοίκηση της Επιμελητείας
Τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τον Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ λειτουργούσαν το μεγαλύτερο και πιο προηγμένο σύστημα logistics στον κόσμο. Οι επιχειρήσεις του κατά τη διάρκεια του πολέμου τόνισαν την ταχύτητα, τον όγκο και την ανάληψη των κινδύνων περισσότερο από την αποτελεσματικότητα και την οικονομία.

Τα μεταπολεμικά χρόνια, με επιταχυνόμενες τεχνολογικές αλλαγές, υψηλό κόστος και μειωμένο δημόσιο συμφέρον για την άμυνα, έφεραν μια επανάσταση εναντίον του στρατιωτικού τρόμου, που εκδηλώθηκε με εκκλήσεις για μειωμένους αμυντικούς προϋπολογισμούς και αυξανόμενη ζήτηση για πιο αποτελεσματική διαχείριση του στρατιωτικού κατεστημένου. Αυτή η απαίτηση κορυφώθηκε σε μια διεξοδική αναμόρφωση ολόκληρου του συστήματος στη δεκαετία του 1960.

Οι μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 1960 εκμεταλλεύτηκαν το σύνολο της τρέχουσας μεθοδολογίας διαχείρισης. Οι βασικές τεχνικές, όπως η ανάλυση συστημάτων και λειτουργιών, υπογράμμισαν συγκεκριμένες, επιστημονικές και μαθηματικές προσεγγίσεις για την ορθολογική λήψη αποφάσεων. Η τεχνολογική βάση αυτής της βελτιωμένης διοικητικής διαχείρισης ήταν ο ΗΥ, ο οποίος χρησιμοποιείται κυρίως στον έλεγχο των αποθεμάτων. σε αυτοματοποιημένες λειτουργίες σε αποθήκες, βάσεις και σταθμούς, στη διαβίβαση και επεξεργασία των δεδομένων παροχής, στη διοίκηση προσωπικού. και στα δίκτυα εντολών και ελέγχου.

Τάσεις και προοπτικές
Για τους Logisticians το βασικό δίλημμα που θέτει το κβαντικό άλμα στην τεχνολογία των όπλων μετά τον Β 'ΠΠ ήταν η απουσία οποιασδήποτε συγκρίσιμης εξέλιξης της επιμελητείας. Ο ΗΥ είχε πράγματι δραματική επίπτωση στον προγραμματισμό και τη διοίκηση της εφοδιαστικής, καθώς και στη στρατιωτική διοίκηση γενικότερα.

Τα πυρηνικά όπλα απειλούν να σαρώσουν κάθε σύστημα επιμελητείας της βιομηχανικής εποχής. Κανένας από τους περίπλοκους μηχανισμούς της διοίκησης, των γραμμών επικοινωνίας ή ακόμη και των πηγών εφοδιασμού δεν φαινόταν πιθανό να επιβιώσει από την πυρηνική δύναμη πυρός που θα μπορούσε να ασκηθεί εναντίον της. Το πιο πιθανό φαίνεται να ήταν η συνέχιση των περίπλοκων προτύπων περιορισμένου συμβατικού πολέμου και των ιστορικών προβλημάτων της επιμελητείας και των μεταφορών, δηλαδή: βάρος και όγκος.

Οι τεχνολογίες επιτάχυναν τις βασικές εφοδιαστικές τάσεις της βιομηχανικής εποχής, πώς: αυξάνοντας την πολυπλοκότητα και το κόστος στο στρατιωτικό υλικό, το συνολικό βάρος και τον όγκο του υλικού (παρά την αντίστροφη τάση προς μειωμένο αριθμό σε μερικά σημαντικά αντικείμενα, όπως τα αεροσκάφη), και, πάνω απ 'όλα, μια τεράστια αύξηση των δαπανών πυρομαχικών& καυσίμων.


Εικόνα 7: Οι καινοτόμες προσεγγίσεις σήμερα

Σήμερα, βέβαια, υπάρχουν και εξελίσσονται καινοτόμες προσεγγίσεις στην παροχή και διαχείριση των Logistics, όπως:
-Ολοκληρωμένη Υποστηρικτική Επιμελητεία (Integrated Logistics Support)
-Υποστηρικτίκή Επιμελητεία Προμηθευτή (Contractor Logistics Support,CLS)
-Υποστηρικτική Επιμελητεία Βάσει Επιδόσεων (Performance Based Logistics,PBL)
-Υποστηρικτική Επιμελητεία βοηθούμενη και διαχειριζόμενη με/από: Διαδίκτυο Πραγμάτων (Internet of Things), Τεχχνητή Νοημοσύνη (Αrtificial Intelligence), Αυτόνομα Οχήματα (Drones), Ρομποτική (Robotics)
-Η Πράσινη Επιμελητεία (Green Logistics)
Και, κάνουν την επιμελητεία περισσότερο από ποτέ ταχεία, ανταποδοτική και ΄καθαρή’.

Πηγές:
1. Alexander the Great and the Logistics of the Macedonian Army (Paperback)
2. Global Logistics and Strategy: 1940-1943, by Richard M. Leighton (Author), Robert W. Coakley (Author) Format: Kindle Edition
3. https://www.youtube.com/watch?v=ahfyIxLlbGA
4. https://www.youtube.com/watch?v=ahfyIxLlbGA
5. Military Logistics and Strategic Performance (Hardcover) by Thomas M. Kane (Goodreads Author) (shelved 2 times as logistics)
6. Moving Mountains: Lessons in Leadership and Logistics from the Gulf War (Hardcover) by William G. Pagonis (shelved 8 times as logistics)
7. Η δηµιουργία και η εξέλιξη των συστηµάτων Logistics, ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ, Αλατσάκης Μιχαήλ
8. Ιστορία των Logistics, Λιουμης Νικόλαος, Μισσος Δημήτριος, 4-Φεβρουαρίου-2004
9. Τα οικονομικά της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Κωνσταντίνος Θωμόγλου

Δημήτριος Κατελούζος*: Ηλεκτρικά Αεροσκάφη! Είναι Εφικτό;

on Monday, 06 April 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Στα μέσα του Ιανουαρίου, ακούστηκε η είδηση ότι η Τζέιν Φόντα, 82 ετών πλέον, συνελήφθη από την αστυνομία της Ουάσινγκτον για τρίτη φορά, λόγω υπερβολών στα πλαίσια ακτιβιστικής κίνησης!

Ψάχνοντας την είδηση λίγο περισσότερο, βρήκα ότι πράγματι η Τζέιν Φόντα μετακόμισε στην Ουάσιγκτον όπου και παρέμεινε για ένα διάστημα και δημιούργησε την ομάδα “Fire Drill Friday”.

Την ομάδα αυτή, ομάδα ακτιβισμού κατά της “κλιματικής αλλαγής”, ίδρυσε η Φόντα “εμπνεόμενη από την Γκρέτα Τούνμπεργκ” και για έξη συνεχόμενες Παρασκευές, συγκέντρωνε έναν αριθμό ομοϊδεατών της και διοργάνωνε ομιλίες και πορείες προς το Καπιτώλιο.

Μερικές από τις εκδηλώσεις ξεπέρασαν κάποια όρια και η ηθοποιός κατέληξε ισάριθμες φορές στο τοπικό κρατητήριο.

Θα το θεωρούσα ανούσια σαν είδηση, αλλά εξετάζοντας τις φωτογραφίες των εκδηλώσεων παρατήρησα ότι ορισμένοι από τους διαμαρτυρομένους κρατούσαν κάτι περίεργες για μένα πινακίδες (πλακάτ στα ελληνικά), όπως “STOP THE MAGLEV” και “NO NEW FOSSIL FUELS” ˙ περίεργες, γιατί δεν φαινόταν να έχουν κάποια λογική συνοχή.

Κάποια από αυτές τις πινακίδες μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση μια και το θέμα μου ήταν τελείως άγνωστο.

Η πινακίδα έγραφε: “GREEN NEW DEAL NOW!”. Το μήνυμα κέντρισε την περιέργειά μου ....

 

και έψαξα να μάθω τί είναι αυτό το “GREEN NEW DEAL”.

Ανακάλυψα λοιπόν ότι το “GREEN NEW DEAL” είναι ένα μανιφέστο, ή αν θέλετε, πρόταση σχεδίου νόμου, της βουλευτού των δημοκρατικών στην περιφέρεια της Νέας Υόρκης Alexandria Ocasio-Cortez. Το σχέδιο αυτό, προβλέπει την μετεξέλιξη των ΗΠΑ σε περιοχή απελευθερωμένη από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (κάτι από Αργυρούπολη μου θύμισε αυτό !) μέσα στα επόμενα 10 χρόνια (!!) χωρίς όμως την χρήση πυρηνικής ενέργειας (!!!). Για το σκοπό αυτό προτείνει πολλά μέτρα, ορισμένα των οποίων είναι:
➢ η ενεργειακή αναβάθμιση όλων ανεξαιρέτως των κτιρίων εντός της επικράτειας!
➢ η κατάργηση όλων των οχημάτων που κινούνται με μηχανές εσωτερικής καύσεως!
➢ η αντικατάσταση των αεροσκαφών από τρένα υψηλής ταχύτητας! (πως αυτό ταιριάζει με το “STOP THE MAGLEV” που κρατά ο άλλος κύριος δίπλα, με ξεπερνάει!)
➢ η πλήρης οικονομική εξασφάλιση όλων όσων είναι ανίκανοι ή απρόθυμοι για εργασία! (αυτό το “απρόθυμοι” το διέγραψε εσπευσμένα μετά από το σχετικό “κράξιμο” στα social media!)

PDF 

Επιμέλεια: Γ. Δουδούμης- Α. Μπασαράς: Κωνσταντίνος Μάνος (1869-1913): μια βιογραφία

on Friday, 01 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ο Κωνσταντίνος Μάνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1869. Ο πατέρας του, Θρασύβουλος Μάνος, ήταν στρατηγός και καταγόταν από φαναριώτικη οικογένεια με απώτερη καταγωγή την Καστοριά, ενώ η μητέρα του, Ρωξάνη Μαυρομιχάλη, από την μανιάτικη οικογένεια Μαυρομιχάλη. Ο Μάνος έλαβε επιμελημένη ανατροφή και αργότερα μετέβη στη Λειψία για ανώτερες σπουδές. Το 1891 αναγορεύτηκε διδάκτωρ του πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης στα νομικά. Το 1894 μετέβη στην Οξφόρδη όπου παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας και φιλολογίας, ενώ την περίοδο εκείνη διετέλεσε καθηγητής ελληνικών της αυτοκράτειρας της Αυστρίας Ελισάβετ για έξι μήνες.


Η ενασχόληση του Κωνσταντίνου Μάνου με τον αθλητισμό ξεκίνησε στα χρόνια των σπουδών του σε πανεπιστήμια με οργανωμένη αθλητική δραστηριότητα, όπως η Οξφόρδη. Αν και διέμενε στην Ευρώπη, φαίνεται ότι μετείχε στις διεργασίες διαμόρφωσης των ελληνικών αθλητικών θεσμών. Είναι χαρακτηριστικό ότι έγραψε τους στίχους για τον ύμνο του Πανελλήνιου Γυμναστικού Συλλόγου (Π.Γ.Σ.), που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στους αγώνες τους οποίους διοργάνωσε ο Πανελλήνιος το 1893.

Έτσι, επιστρέφοντας στην Αθήνα ορίστηκε ως ένας από τους βασικότερους οργανωτές των πρώτων Oλυμπιακών Aγώνων του 1896, για τους οποίους τύπωσε ένα φυλλάδιο ως οδηγό των αθλημάτων. Τον Οκτώβριο του 1895 ίδρυσε τον αθλητικό σύλλογο «Αθλητικός Όμιλος Αθηνών» με στόχο να προετοιμάσει αθλητές για τη συμμετοχή τους στην 1η Ολυμπιάδα που διοργανώθηκε τον επόμενο χρόνο στην Αθήνα. Στα αθλήματα προετοιμασίας δεν περιέλαβε τη γυμναστική, την πάλη και την ποδηλασία, τα οποία δεν θεωρούσε ευγενή αθλήματα, καθώς όπως έγραφε σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στον τύπο της εποχής
«...Δι' εμέ, Ολυμπιακοί Αγώνες είναι μόνο οι εν Σταδίω τελούμενοι... Το ακροβατικόν των επί μονοζύγου και διζύγου και κρίκων γυμνάσεων και η ασχημία της ποδηλατοδρομίας ουδόλως με συγκινούν».

Η κοινωνική του προέλευση αλλά και οι στενές του σχέσεις με τη βασιλική οικογένεια είχαν ως αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν στον Όμιλο αθλητές της αριστοκρατικής τάξης, ενώ η εύνοια του διαδόχου Κωνσταντίνου προς το πρόσωπό του, είχε ως αποτέλεσμα ο σύλλογος να κυριαρχήσει στους αγώνες πρόκρισης. Εκλέχτηκε μέλος της αναδιοργανωμένης Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων [Ε.Ο.Α.], θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1904, οπότε αντικαταστάθηκε εξαιτίας της απουσίας του από τις συνεδριάσεις.

Εκείνη την εποχή εντάχθηκε στην «Εθνική Εταιρεία», στα μέλη της οποίας συγκαταλέγονταν ο αδελφός του Πέτρος και ο πατέρας του Θρασύβουλος, προπαρασκεύαζε ένοπλες εξεγέρσεις στη Μακεδονία, την Ήπειρο και στην Κρήτη. Όταν εξερράγη η Κρητική επανάσταση το 1897 οργάνωσε μια ομάδα οπλοφόρων υπό την ονομασία "Ιερός Λόχος", κατέβηκε στο νησί και εισήλθε στα Χανιά. Ο Μάνος απογοητεύτηκε από την πορεία του πολέμου και για τον λόγο αυτό έφυγε σε ένα μακρινό ταξίδι και έφτασε μέχρι την Αλάσκα. Μετά την προσωρινή διευθέτηση του Κρητικού ζητήματος επέστρεψε και εγκαταστάθηκε στην Κρήτη και ορίστηκε δήμαρχος Χανίων από τον ύπατο αρμοστή της νήσου πρίγκιπα Γεώργιο. Μετά την έκρηξη του Μακεδονικού Αγώνα, πήγε στην Αθήνα όπου μυήθηκε στο Μακεδονικό Κομιτάτο. Ως εκπρόσωπός του και υπό το ψευδώνυμο Μιχαηλίδης, μετέβη στην Καστοριά για να βοηθήσει τον Αγώνα, αλλά συνελήφθη από τους Τούρκους.

Ο Μάνος λίγο πριν τον τραγικό θάνατό του: Όταν επέστρεψε στην Κρήτη συντάχθηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο κατά την αντιπαράθεση του με τον πρίγκιπα Γεώργιο και τον ενίσχυσε στην επανάσταση του Θέρισου το 1905. Μετά την "επανάσταση στο Γουδή" το 1909 εκλέχθηκε δύο φορές πληρεξούσιος Κρήτης, ως στενός συνεργάτης του Βενιζέλου.

Θερμός υποστηρικτής της Αεροπορικής Ιδέας, υπήρξε ο πρώτος Έλληνας επιβάτης αεροπλάνου, όταν το 1908 πέταξε πάνω από το Φάληρο ως συνεπιβάτης του Ρώσου αεροπόρου Ουτόσκιν, πού πραγματοποιώντας περιοδεία στην Ευρώπη και έκανε επιδεικτικές πτήσεις με ιδιόκτητο αεροπλάνο και στην Αθήνα. Επίσης ο Κωνσταντίνος Μάνος έγραψε αρκετά ποιήματα, τα οποία δημοσίευσε στη μοναδική συλλογή που εξέδωσε υπό τον τίτλο Λόγια της Καρδιάς. Η συλλογή του αυτή τιμήθηκε με τον πρώτο έπαινο στον Φιλαδέλφειο διαγωνισμό. Πρωτοστάτησε επίσης στην καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας μαζί με τον Λορέντζο Μαβίλη, ενώ εξέδωσε το 1905 μετάφραση της Αντιγόνης του Σοφοκλή στη δημοτική, γεγονός πρωτοποριακό για την εποχή του.

Στους Βαλκανικούς Πολέμους συμμετείχε με δικό του Σώμα αποτελούμενο από 300 Κρήτες εθελοντές ως οπλαρχηγός, απελευθερώνοντας την Νικόπολη και την Μανωλιάσα. Διακρίθηκε για τον ηρωισμό του και τραυματίσθηκε δύο φορές στην Πρέβεζα. Μετά την απελευθέρωση της πόλης αποφασίστηκε η διάλυση των εθελοντικών σωμάτων. Ο Μάνος παρέμεινε στη Φιλιππιάδα και ανέμενε να κληθεί να πολεμήσει, όμως, μέχρι και την πτώση των Ιωαννίνων, δεν χρειάστηκε και έτσι επέστρεψε στην Αθήνα. Στη συνέχεια μετέβη στη Θεσσαλονίκη, όπου συνεχιζόταν ο αγώνας για την απελευθέρωση της Μακεδονίας και οι μάχες κατά των Βουλγάρων.

Ο θάνατος του υπήρξε ηρωικός και τραγικός συνάμα. Στις 3 Απριλίου 1913 συμμετείχε ως συνεπιβάτης σε αναγνωριστική πτήση ενός αεροπλάνου Bleriot XI με κυβερνήτη τον Αργυρόπουλο. Στη διάρκεια της πτήσεως έπεσαν, στις 10 το πρωί, από μηχανική βλάβη, λόγω της εμπλοκής τους σε σφοδρή κακοκαιρία, και βρήκαν ακαριαίο θάνατο πάνω σε βράχια, σε απόσταση 500 μέτρα από το Λαγκαδά.

Αυτόπτης μάρτυρας που είδε από κοντά το δυστύχημα δήλωσε στην εφημερίδα Μακεδονία: «Το αεροπλάνο ίστατο μεγαλοπρεπές και καμαρώσαμεν τους τολμηρούς αεροναύτας. Το αεροπλάνο δεν απείχε παρά μόνο χίλια μέτρα από το Λαγκαδά. Αίφνη η κανονική του πτήση έκανε παύση. Έκανε τούτο ολίγας στροφάς αίτινες ωμοίαζον με πτήσιν πληγωμένου πτηνού και έπειτα με το πρόσωπον- αν ημπορη κανεις να εκφρασθεί τούτω- προς τα κάτω κατέπεσε με ιλιγγιώδη ταχύτητα»....

Ένα λιτό μνημείο έξω από τον Λαγκαδά, στο σημείο πτώσεως του αεροπλάνου θυμίζει την απώλεια των δύο ανδρών που έπεσαν βρισκόμενοι σε διατεταγμένη υπηρεσία και άνοιξαν τον θλιβερό χορό των Ελλήνων αεροπόρων που χάνουν την ζωή τους κατά την εκτέλεση του καθήκοντος.

Πηγές
http://www.pasoipa.org.gr/lefkoma/pilot_details/?id=36 
https://argolikivivliothiki.gr/2010/04/08/manos/ 
https://el.metapedia.org/  

Ευάγγελος Γ. Γριβάκος*: Η ΑΤΕΛΕΣΦΟΡΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΡΚΙΖΑΣ ΚΑΙ ΟΙ « ΜΕΓΑΛΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΟΙ»: Με την ευκαιρία συμπληρώσεως 75 ετών από την υπογραφή της.

on Thursday, 05 March 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Οι συγκρούσεις τον Δεκέμβριο του 1944 στην Αθήνα μεταξύ του ενόπλου ΚΚΕ-ΕΑΜ που επεδίωκε την βίαιη κατάληψη της πολιτικής εξουσίας και της πρώτης μετακατοχικής κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου και των Άγγλων (τα αιματηρά «Δεκεμβριανά» που άφησαν πίσω τους 7.000 νεκρούς και απροσδιόριστο αριθμό άμαχου πληθυσμού), έληξαν τυπικά την 11η Ιανουαρίου 1945 με τη σύναψη Ανακωχής μεταξύ των Άγγλων, που επείγονταν να κλείσουν την ελληνική υπόθεση εν όψει της Διάσκεψης της Γιάλτας, και του ηττηθέντος EAM, που υποχρεώθηκε εις εκκένωση των δυνάμεών του από Αττική και περιοχή Θεσσαλονίκης.

PDF

Η κατάντια της Επιτροπής για το 21: Ο Χατζής, η Αγγελοπούλου… και ο δικτάτορας Καποδίστριας

on Wednesday, 06 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Του Γιώργου Καραμπελιά από το περιοδικό Άρδην

Η κατάντια της Επιτροπής για το 21: Ο Χατζής, η Αγγελοπούλου… και ο δικτάτορας Καποδίστριας

 

 

Του Γιώργου Καραμπελιά

Έχουμε αναφερθεί και εμείς αλλά και πολλοί άλλοι στο σκάνδαλο που συνιστά μια Επιτροπή για το 21 που έχει ως ομολογημένο στόχο της να θάψει το εθνικοαπελευθερωτικό νόημα της Επανάστασης. Γεγονός το οποίο τεκμαίρεται τόσο από τις δηλώσεις της Επικεφαλής της όσο και από τη σύνθεση των μελών της. Ανάμεσά τους, παρότι άγνωστος μέχρι χθες, ο κύριος Αριστείδης Χατζής χρησιμοποιεί συστηματικά την πρόκληση για να προβάλλει τις εθνομηδενιστικές αντιλήψεις του περί ελληνικής ιστορίας. Και αυτό το κάνει ακόμα και αν «τραβάει» ή ακόμα και αν παραχαράσσει τα ιστορικά στοιχεία . Μάλιστα, τον τελευταίο καιρό, ασχολείται συστηματικά με τον… Καποδίστρια, τον οποίο, σε πρόσφατο κείμενό του, χαρακτήρισε «δικτάτορα», με ανάρτηση στον επίσημο λογαριασμό, στο twitter της «Επιτροπής για τον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων της Επανάστασης του 1821». Κείμενο που προκάλεσε πραγματική θύελλα. Ας διαβάσουμε αυτό το παράθεμα:

«Για τον Ιωάννη Καποδίστρια, τα πρώτα δημοκρατικά και φιλελεύθερα συντάγματα αποτελούν “ξυράφι στα χέρια μικρού παιδιού”. Ο Καποδίστριας φτάνει τον Ιανουάριο του 1828 στην Αίγινα ενώ έχει αποδεχτεί ήδη από τον Αύγουστο του 1827 τη θέση του Κυβερνήτη. Καθώς λοιπόν θεωρεί ιδιαίτερα επικίνδυνο ξυράφι το Σύνταγμα της Τροιζήνας, το αναστέλλει και κηρύσσει ουσιαστικά δικτατορία καθώς συγκεντρώνει όλη την εξουσία στα χέρια του. Αυτό είναι το τέλος της Πρώτης Ελληνικής Δημοκρατίας. Όμως οι δημοκρατικοί και φιλελεύθεροι Έλληνες δεν το έβαλαν κάτω. Συνέχισαν να αγωνίζονται για δημοκρατία και δικαιώματα. Ούτε η εκσυγχρονιστική δικτατορία Καποδίστρια, ούτε οι Βαυαροί, ούτε οι ξένες δυνάμεις μπόρεσαν να τους αναγκάσουν να ανεχθούν ένα αυταρχικό καθεστώς.»

Όμως δεν είναι η πρώτη φορά που ο κύριος Χατζής χρησιμοποιεί τον Καποδίστρια για να ενισχύσει τις εθνομηδενιστικές απόψεις του.

Ενάμιση μήνα πριν, θέλοντας να επιστρατεύσει τον βαθιά ορθόδοξο Καποδίστρια εναντίον της Εκκλησίας, σε σχέση με το κλείσιμο των Εκκλησιών, σε άρθρα (22/03/2020)  και συνεντεύξεις του, προκάλεσε ευθέως το αίσθημα των ορθόδοξων Ελλήνων αποδίδοντας αποκλειστικά τον  περιορισμό της επιδημίας του 1828 στο κλείσιμο των εκκλησιών. «Πώς ο Καποδίστριας έκλεισε τις εκκλησίες και νίκησε την επιδημία» (protagon.gr). Πραγματοποιώντας μια απόλυτα  «ιδεολογική χρήση της ιστορίας», δηλαδή διαστρεβλώνοντάς την, προβάλλει ένα άρθρο (το 285, εδ. 3), μιας υγειονομικής διάταξης με υπερτρακόσια άρθρα, που είχε εκδώσει ο Καποδίστριας,  ως το σημαντικότερο μέτρο για την καταπολέμηση της επιδημίας!

Ταυτόχρονα δε, ο  κ. Χατζής, αμφισβητεί και το πανθομολογούμενο γεγονός ότι η επιδημία του 1828 προκλήθηκε από τους Άραβες του Ιμπραήμ! Διότι κάτι τέτοιο θα ήταν ίσως «ρατσιστικό», «εναντίον των Αράβων», έστω και αν αποτελούσαν στρατό κατοχής, και θα μας θύμιζε το μεταναστευτικό σήμερα. Έτσι, υποστήριξε, σε περισσότερες της μίας περιπτώσεων, πως οι «Έλληνες κατηγορούν τους Αιγύπτιους, ότι απ’ αυτούς το κολλήσαμε. Δύσκολο πια αυτό να διαπιστωθεί πλέον»

Όμως, είναι επιστημονικά διασταυρωμένο από πληθώρα πηγών πως η επιδημία προήλθε από τους Αιγυπτίους. Αλλά δεν αρκείται σε αυτά. Το προχωράει πιο πέρα, σε ανοικτή ιστορική παραχάραξη, μια και δεν βρίσκεται κανένας να τον σταματήσει. Σε άλλο κείμενο του, στις 23 Μαρτίου, προβαίνει και σε νέες ιστορικές “ανακαλύψεις”: «Δεν είναι βέβαιο από πού μεταδόθηκε η πανώλη, οι Έλληνες κατηγορούσαν τους Αιγύπτιους αλλά θυμίζω ότι οι μεγάλες επιδημίες στην Πελοπόννησο ξεκίνησαν μετά τη σφαγή της Τριπολιτσάς και εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των εκτεθειμένων άταφων πτωμάτων Τούρκων, Εβραίων και Αλβανών» (Αρ. Χατζής, «Ο Καποδίστριας κατά την πανδημία στην Ελλάδα το 1828 και η συμβολή του Κερκυραίου γιατρού»)

Έτσι, οι «εθνικιστικοί» ισχυρισμοί των Ελλήνων πως την πανώλη του 1828 μετέδωσαν οι Άραβες του Ιμπραήμ συσχετίζονται εντελώς καταχρηστικά με επιδημίες που είχαν συμβεί 6 χρόνια πριν. Προφανώς διότι ο κύριος Χατζής ήθελε να υπομνήσει την ευθύνη των Ελλήνων στη «σφαγή Τούρκων, Εβραίων και Αλβανών» στην Τριπολιτσά, ώστε  να ευχαριστήσει κάποιους. Ποιους άραγε;

 Και όμως εδώ συνελήφθη ψευδόμενος ανοικτά. Όπως έδειξα σε παλιότερο κείμενό μου γράφει σχετικά ο Ιωάννης Φιλήμων: «Μετὰ τὴν μάχη της Γράνας ἤρξατο ἀναπτύσσεσθαι ἐν τῇ πόλει καὶ ἡ χαλεπὴ νὀσος τοῦ στρατιωτικοῦ τύφου… Ἡ ἐπιδημικὴ αὕτη μάστιξ προσετέθη ὡς κορωνὶς ἐπὶ τοῖς τοσούτοις ἄλλοις δυστηχήμασι τῶν Τούρκων, πολυαρίθμων θεριζομένων καθ’ ἑκάστην…» (Ι. Φιλήμονος ΔΙΕΕ, τ. 4, σσ. 198-199). Και τα ίδια αναφέρουν όλοι οι ιστορικοί μας (Βλ. Απ. Βακαλόπουλος, ΙΝΕ, τόμος Ε΄, σσ. 653-654). Μάλιστα, η επιδημία ξαπλώθηκε ακόμα περισσότερο μετά την πτώση της Τριπολιτσάς και έπληξε κατ’ εξοχήν τους Έλληνες!

Τώρα επανέρχεται στον Καποδίστρια και τον χαρακτηρίζει, δικτάτορα, ενώ βεβαίως εκθειάζει συστηματικά τον… Μαυροκορδάτο, [ Όπως για μια ακόμα φορά έκανε στην Καθημερινή της Κυριακής, 4 Μαΐου – προφανώς λόγω της αγγλοφιλίας του, που ίσως κάτι του θυμίζει και για σήμερα.]

Και το κάνει  παραχαράσσοντας την Ιστορία για μια ακόμα φορά. Ο Καποδίστριας υπήρξε λαοπρόβλητος ηγέτης και, ενώ ακόμα οι Αιγύπτιοι βρίσκονταν στην Πελοπόννησο, έκανε τα πάντα, επιστρατεύοντας και το διεθνές κύρος του, για να διασώσει την Επανάσταση και να μεγαλώσει το ελληνικό κράτος, που οι προστάτιδες δυνάμεις, και κατ’ εξοχήν η Αγγλία, την ήθελαν ακόμα μικρότερη. Ο ρόλος του «κυβερνήτη», για τον οποίο τον οποίο επέλεξαν οι Έλληνες και επικύρωσε σύσσωμη η Βουλή δεν προβλεπόταν, βέβαια, στα παλιότερα Συντάγματα της Επανάστασης, αλλά την επικύρωσαν αντιπρόσωποι εκλεγμένοι σύμφωνα με αυτά. Αποτελούσε τη μοναδική και τελευταία λύση που διέθεταν οι απελπισμένοι Έλληνες. Εξάλλου, οι Έλληνες δεν έχασαν τα πολιτικά και συνταγματικά τους δικαιώματα γιατί εκλογές συνέχισαν να διεξάγονται, σε αντίθεση με το ό,τι θα σήμαινε η “δικτατορία”. Επιπλέον δε, ο “δικτάτορας” Καποδίστριας δεν έπαιρνε καν στοιχειώδη μέτρα προστασίας και έτσι μπόρεσε να γίνει εύκολη και η δολοφονία του.

Και όμως, αυτή εμφανίζεται ως «δικτατορία» από τον Χατζή που την πασπαλίζει και με διάφορα δημοκρατικο-φιλελεύθερα για να απομειώσει τον τελευταίο, μαζί ίσως με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, Έλληνα πολιτικό που στέκει τόσο ψηλά στη συνείδηση των Ελλήνων. Το γεγονός ότι ο Χατζής είναι μέλος της Επιτροπής για το ’21, και ότι αυτό το κατάπτυστο κείμενο δημοσιεύτηκε στην επίσημη σελίδα της, δεν χαρακτηρίζει μόνο τον άνθρωπο αλλά ολόκληρο το εγχείρημα αυτής της Επιτροπής.

Χαρακτηριστικά δε, η Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη, για να προστατεύσει το poulain της, προσπάθησε με τη σειρά της να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση και έγραψε:

«Με αφορμή το θόρυβο που δημιουργήθηκε για την ανάρτηση της Επιτροπής “Ελλάδα 2021” σχετικά με τα σχόλια του Ι. Καποδίστρια για το Σύνταγμα της Τροιζήνας, διευκρινίζουμε τα εξής: Για την Επανάσταση του 1821 έχουν γράψει πολλοί και έχουν αποδοθεί οι τιμές στους μεγάλους ηγήτορες εκείνης της εθνεγερτήριας περιόδου. Προφανώς, κάποιες από τις αποφάσεις όλων αυτών, ηχούν παράξενα μέσα στο ασφαλές σημερινό περιβάλλον».

Λες και ο σάλος δημιουργήθηκε από τις απόψεις του Καποδίστρια για τα Συντάγματα και την εφαρμογή τους, τον οποίο Καποδίστρια δήθεν σπεύδει «να προστατεύσει» η Γιάννα, με «επιχειρήματα» που ουσιαστικά επικυρώνουν τις αθλιότητες του Χατζή. Και όχι για τον χαρακτηρισμό του Καποδίστρια ως δικτάτορα. Όμως, με τέτοια τερτίπια δεν ανασταίνεται μια «Επιτροπή» που γεννήθηκε θνησιγενής και εθνομηδενιστική. Διότι οι Έλληνες τους έχουν πάρει χαμπάρι. Όσοι από αυτή την Επιτροπή έχουν τοποθετηθεί εκεί απλώς για να της προσδώσουν κάποια επίφαση αμεροληψίας,και δεν θέλουν να στιγματιστούν, είναι καιρός να πάρουν γρήγορα θέση, εγκαταλείποντάς την.

Υ.Γ.  Ο κύριος Χατζής, μαζί με τον Στάθη Καλύβα και ορισμένους άλλους, είναι ένας από τους εκφραστές της νέας φουρνιάς του νεο-φιλελευθέρου εθνομηδενισμού (χαρακτηρίζει μάλιστα την Επανάσταση του ’21 όχι εθνικοαπελευθερωτική αλλά «φιλελεύθερη»!). Η δε πρόσφατη υπερπροβολή τους, με αποκορύφωμα την ένταξή τους και στην «Επιτροπή για τον εορτασμό του ’21», δεν οφείλεται απλώς στη συμπόρευσή τους με την κυβέρνηση, αλλά εντάσσεται σε μία ευρύτερη προσπάθεια κάποιων κύκλων να ανταγωνιστούν, και εν μέρει να υποκαταστήσουν, τον μέχρι σήμερα ηγεμονικό αριστερόστροφο εθνομηδενισμό των Λιάκου, Κουλούρη, Ρεπούση κ.ά.  Το απορίας άξιο σχετικά με τον  κύριο Χατζή είναι πως, παρότι δεν διαθέτει κάποιο ανάλογο επιστημονικό έργο, έχει επάξια κερδίσει τη συμμετοχή του στην «Επιτροπή για το 1821», δίπλα στον Νίκο Μουζέλη, τον Marc Mazauer, ή τον Στάθη Καλύβα, μια και καταβάλλει άοκνες προσπάθειες για να διαστρεβλώσει σε εθνομηδενιστική κατεύθυνση την ελληνική Ιστορία – minor αλλά ταχύς.

Πηγή: https://ardin-rixi.gr/archives/219714

Ο ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΝΙΑΚΙ

on Saturday, 23 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Του Μιλτιαδη Β. Παρλαντζα, Υπλγος (ΕΜ), MSc

Ο ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΝΙΑΚΙ

« Άπαξ ορκίσθην να χύσω το αίμα μου διά την ανάγκη της Πατρίδος και τώρα η ώρα ήλθε», απάντησε στον αδερφό του Νικήτα Φλέσσα ο Γρηγόριος Δικαίος, όταν του πρότεινε να υποχωρήσει από το Μανιάκι προς τα Μεσσηνιακά βουνά και να αντιμετωπίσει τον Αιγύπτιο Ιμπραήμ πασά από καλύτερη αμυντική θέση. Ποιος ήταν όμως ο φλογερός αρχιμανδρίτης ο οποίος αποφάσισε να θυσιαστεί σε μία κρίσιμη στιγμή για τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας και πως διεξήχθη η περιβόητη μάχη στο Μανιάκι την 20η Μαΐου 1825;

Γεννημένος στα 1788 στην Πολιανή της Μεσσηνίας, το 28ο παιδί του Δημήτρη Φλέσσα ή Δικαίου έμελλε να γίνει μία από τις πρωταγωνιστικές μορφές της Ελληνικής Επανάστασης. Σε νεαρή ηλικία φόρεσε τα καλογερικά ράσα και από Γεώργιος έλαβε το προσωνύμιο Γρηγόριος. Στην Ιστορία όμως έμεινε γνωστός ως Παπαφλέσσας. Η αντιδραστική του συμπεριφορά είχε ως αποτέλεσμα την μεταφορά του από το Μοναστήρι της Βελανιδιάς στο Μοναστήρι της Ρεκίτσας. Εκεί όμως οι διενέξεις του με τον αγά της περιοχής Χουσείν για κάποιες κτηματικές διαφορές, είχαν ως αποτέλεσμα το 1817 τη φυγή του από το Μοριά με την υπόσχεση εκ μέρους του πως θα «γυρίσω στο Μοριά σαν Δεσπότης ή πασάς».

Πέρασε στη Ζάκυνθο όπου γνώρισε τον τότε ταγματάρχη του Αγγλικού Στρατού Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και από εκεί ο δρόμος του κατέληξε στο Πατριαρχείο, στην Πόλη. Με τη βοήθεια του Θεού και την εξυπνάδα του χειροτονήθηκε διάκος και πολύ γρήγορα έγινε αρχιμανδρίτης. Στα 1814 ιδρύθηκε στην Οδησσό της Ρωσίας η Φιλική Εταιρεία και στα 1818 ο Αναγνωσταράς έμπασε στο μυστικό τον Παπαφλέσσα. Λαμβάνοντας τον τίτλο «Αρμόδιος», ξεκίνησε ως απεσταλμένος της Εταιρείας στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες της Βλαχίας και Μολδαβίας για να μυήσει νέα μέλη και να αποκτήσει πόρους και συμμάχους για την μελλοντική Επανάσταση. Επέδειξε μεγάλο ζήλο και έντονη δράση και έτσι η συμμετοχή του το Δεκέμβριο του 1820 στο συνέδριο στο Ισμαήλιο υπό τον Αρχηγό Πρίγκιπα Αλέξανδρο Υψηλάντη για τις τελικές αποφάσεις, ήταν αναμενόμενη. Εκεί προσπάθησε να κάμψει τις αντιστάσεις και τους δισταγμούς των Φιλικών και επιδεικνύοντας πλαστό έγγραφο με τις υπογραφές των Μοραϊτών κοτζαμπάζηδων, σήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Όμως ο Υψηλάντης αποφάσισε να τον στείλει ως Απόστολο της Εταιρείας στην Πελοπόννησο για να ετοιμάσει τον Αγώνα. Στον καθάριο από Ρωμιοσύνη Μοριά κατάφερε να ανάψει τη φλόγα της Λευτεριάς. Κι αν στη σύναξη της Βοστίτσας τον Γενάρη του 1821 οι προεστοί και ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ήταν επίσης διστακτικοί και τον αποκάλεσαν εξωλέστατο και απατεώνα, εκείνος τους απάντησε πως «η Επανάσταση θα γίνει τη μέρα που όρισε ο Θεός έστω κι αν μείνω μοναχός μου. Εγώ κινάω τον Αγώνα με 1.000 Μανιάτες, σύμφωνα με τον Αρχηγό, κι όποιον βρούνε οι Τούρκοι ξαρμάτωτο, ας τον σκοτώσουν».

Στις 23 Μαρτίου 1821 μπαίνει καβάλα στ` άλογο στην Καλαμάτα μαζί με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, το Γέρο του Μοριά και τον Νικηταρά. Η Επανάσταση είναι γεγονός. Τα όνειρα του σκλαβωμένου ραγιά παίρνουν σάρκα και οστά. Ο Παπαφλέσσας συμμετείχε στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και της Ακροκορίνθου, στο θρίαμβο έναντι του Δράμαλη πασά στα  Δερβενάκια. Συμμετείχε όμως και σε πολιτικές μηχανουργίες. Με την έναρξη του Αγώνα ξεκίνησαν και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μιας και οι αγωνιστές και οι Φιλικοί παραμερίστηκαν ενώ οι προεστοί και οι Φαναριώτες απέκτησαν την εκτελεστική εξουσία. «Η διχόνοια που κρατάει ένα σκήπτρο η δολερή», έγραψε ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός αποτυπώνοντας στη δημόσια σφαίρα τα τεκταινόμενα κατά τις εσωτερικές εμφύλιες συγκρούσεις του 1824. Στη νέα κυβέρνηση που προέκυψε ο Παπαφλέσσας είχε τη θέση του υπουργού των Εσωτερικών και γύρισε την πλάτη στους παλιούς συντρόφους. Σε μια περίοδο που ο καθένας κοιτούσε το προσωπικό του συμφέρον, ο αρχιμανδρίτης δεν αποτέλεσε εξαίρεση.

Όμως το 1825 θυμήθηκε τον παλιό του εαυτό, τον μαγεμένο με τα ιδανικά της ελευθερίας και της φιλοπατρίας. Ο Ιμπραήμ αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο και κέρδιζε τη μία μάχη μετά την άλλη. Ο Παπαφλέσσας γνωρίζοντας πως μόνο ο Κολοκοτρώνης μπορεί να τον σταματήσει, ζήτησε την αποφυλάκιση του όμως δεν έγινε δεκτό το αίτημα του. Έτσι ανέλαβε δράση αυτός. Τέθηκε κεφαλή εκστρατείας έναντι στον Ιμπραήμ. Στην αρχή ο ενθουσιασμός και η ανταπόκριση ήταν μεγάλη. Μαυρομιχάλης και Πλαπούτας του έταξαν βοήθεια και δύναμη που άγγιζε τις 5.000 τουφέκια. Αποφάσισε να αντιμετωπίσει τον Αγαρηνό στην τοποθεσία Μανιάκι, έναν χαμηλό σχετικά λόφο, περιμένοντας την βοήθεια των καπεταναίων και του αδερφού του Νικήτα. Μάταια όμως περίμενε καθώς άπαντες του αλληλογράφησαν πως δεν μπορούν τελικά να τον βοηθήσουν και πως πρέπει να αλλάξει και αυτός θέση μάχης. Με δάκρυα στα μάτια γράφει στον αδερφό του «πρώτη και τελευταία επιστολή σου γράφω, βάστα την να τη διαβάζεις καμιά φορά, να με θυμάσαι και να κλαις». Αποφασίζει παρά τις αντιρρήσεις των Κεφάλα και Πιέρου Βοϊδή να δώσει τη μάχη. Έμειναν μαζί του περί των 300 παλικαριών. Απέναντι του όμως είχε τον τακτικό και οργανωμένο από Ευρωπαίους Αξιωματικούς στρατό του Ιμπραήμ. Κι όμως, ο στρατός αυτός με τάγματα πεζικού, ιππικό και κανόνια χρειάστηκε σχεδόν μία ολόκληρη μέρα για να κάμψει τον Παπαφλέσσα, ο οποίος πολεμούσε από το βορινό ταμπούρι των τριών λόφων που έπιασαν οι λιγοστοί Έλληνες. Στο πλάι του ένας νεαρός Γάλλος φιλέλληνας. Προκειμένω να επισπεύσει τη μάχη και να κερδίσει ο Ιμπραήμ διέταξε να σφάζονται όσοι γυρνάνε πίσω από τα συνεχόμενα γιουρούσια. Τελικώς, και ενώ ακούστηκαν μπαταριές από σώμα του Πλαπούτα που πλησίαζε, οι Αιγύπτιοι έφτασαν τα ελληνικά ταμπούρια. Τα γιαταγάνια τραβήχτηκαν από τα θηκάρια και μάχες σώμα με σώμα έλαβαν χώρα. Ελάχιστοι Έλληνες κατάφεραν να φύγουν με τα σπαθιά στα χέρια και να σωθούν. Οι περισσότεροι όμως έπεσαν νεκροί μαζί με τον αρχηγό τους. Και ο Ιμπραήμ διέταξε να βρουν τον νεκρό αρχιμανδρίτη και να στήσουν κουφάρι και κεφάλι όρθιο σε ένα πάσαλο. Πλησίασε τότε τον νεκρό, και αφού τον κοίταξε για λίγο, τον φίλησε στο μάγουλο λέγοντας «στάθηκε ένας ικανός και γενναίος άνθρωπος».

«Η θέσις του είναι μεταξύ των πρωταγωνιστών του Αγώνος», έγραψε ο Δ. Κόκκινος στο έργο του Η Ελληνική Επανάσταση. «Κάθε άλλος μπροστά στα ανυπέρβλητα εμπόδια που συναντούσε, θα υποχωρούσε », επισήμανε ο Δ. Φωτιάδης στην Επανάσταση του 21. Ο φλογερός αρχιμανδρίτης πέρασε στο πάνθεον των Ηρώων. Των Ηρώων που με τους αγώνες και το αίμα τους χάρισαν σε μας το πολυπόθητο αγαθό της ελευθερίας. Για να μπορούμε σήμερα να είμαστε περήφανοι για την καταγωγή μας ως Έλληνες, για να ονειρευόμαστε, για να βάζουμε στόχους. Και όχι για να προσπαθούμε να αμφισβητούμε αξίες και ιδανικά, να αναπαράγουμε ιδεολογικά ατοπήματα, να φιλοσοφούμε περί προθέσεων και δήθεν κοινωνικών κινήτρων για τον μεγάλο ξεσηκωμό. Η Επανάσταση του 1821 ήταν πόλεμος εθνικός, πόλεμος ιερός για την ανάκτηση της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας από την φρικτή των Οθωμανών δουλεία. Αποδεδειγμένα και ιστορικά κατοχυρωμένα.

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας

       Υπλγός (ΕΜ), MSc

Ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός της Τουρκίας

on Thursday, 14 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Tου Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη, aπό το Hellenic NEXUSτ.147

Ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός της Τουρκίας

 

του Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη*

Ο περίπλοκος χαρακτήρας της γεωπολιτικής και της διπλωματίας του 21ου αιώνα είναι πλέον ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Όλο και περισσότεροι αναλυτές και θινκ τανκ επισημαίνουν τις δυσχέρειες και τους κινδύνους που προκύπτουν συνεχώς στο δύσβατο τοπίο των διεθνών σχέσεων σήμερα. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η χώρα μας χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει την εξωτερική της πολιτική και, πάνω απ’ όλα, την επικοινωνιακή της εκστρατεία, όπως το έχουμε επισημάνει επανειλημμένα.

Απέναντί μας έχουμε μια Τουρκία ιδιαίτερα επικίνδυνη, που διεκδικεί ελληνική γη και θάλασσα, που ήδη κατέχει παράνομα κυπριακό έδαφος και έχει «γκριζάρει» μεγάλο μέρος του ανατολικού Αιγαίου.

Η «σύμμαχος» γειτονική χώρα γνωρίζει πολύ καλά, πέρα από την χρήση της βίας, των εξανδραποδισμών και των εκβιασμών, την αξία αυτού που στις διεθνείς σχέσεις αποκαλείται σήμερα softpower, «ήπια ισχύς». Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Joseph Nye, ο οποίος επινόησε τον όρο στα τέλη της δεκαετίας του 1980, πρόκειται για «την μορφή εξουσίας που πείθει τους άλλους να επιθυμούν αυτό που επιθυμείς, αντί να τους εξαναγκάζει. Πρόκειται κατά βάση για έναν έμμεσο τρόπο προβολής ισχύος».

Η πρακτική αυτή, με την προβολή της ανωτερότητας του πολιτισμού, του τρόπου ζωής και του «αδιάφθορου» πολιτικού ήθους, ήταν ένας από τους στυλοβάτες της αμερικανικής ηγεμονίας -μαζί με τα αεροπλανοφόρα- μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι προσφάτως.

Σήμερα, που η αμερικανική υπερδύναμη παρουσιάζει σημεία κόπωσης και παρακμής, η Άγκυρα είναι η πρώτη στην περιοχή που τόχει καταλάβει αυτό και κάνει ό,τι μπορεί για να το εκμεταλλευτεί.

Οι Αμερικανοί δεν είναι πλέον οι μόνοι παγκόσμιοι ηγέτες, ούτε η μαζική κουλτούρα του χάμπουργκερ και της cocacola είναι η μαζική κουλτούρα του κόσμου όπως άλλοτε. Η παγκόσμια «ήπια δύναμη» που ενσαρκώνει η pop κουλτούρα αναβλύζει και από άλλα μέρη εκτός Χόλλυγουντ, όπως το Πεκίνο (Κίνα), η Βομβάη (Ινδία), η Σεούλ (Βόρεια Κορέα) και, βέβαια, η Κωνσταντινούπολη στην Τουρκία.

Αυτό που πρέπει σοβαρά να μας απασχολεί είναι ότι η Τουρκία, πέρα από «ταραξίας» της περιοχής, όπως την παρουσιάζουν τα ελληνικά πρωτοσέλιδα και οι δηλώσεις της παραλυμένης διπλωματίας μας, είναι μια χώρα με μεγάλη δυναμική λόγω της νεαρής και πολλών καταγωγών δημογραφίας της. Μια σύνθετη χώρα με μεγάλη οικονομική ανάπτυξη «που σφύζει από δημιουργικότητα, αναπλάθεται ολόκληρη με ρυθμούς πυρετώδεις τεχνολογικού και οργανωτικού εκσυγχρονισμού», όπως επισημαίνει ο καθηγητής Χρήστος Γιανναράς (Καθημερινή, 15/9/2019).

Η εικόνα που δίνουν σήμερα οι Τούρκοι στους εκατομμύρια επισκέπτες τους είναι ενός λαού περήφανου γι’ αυτό που είναι και έχουν προσλάβει τη Δύση και τα «φώτα» της με τον δικό τους τρόπο, χωρίς τον μηδενισμό της και τον αμοραλισμό που την διακρίνει, λέει ο Γιανναράς.

Εν αντιθέσει μ’ εμάς τους Έλληνες, που προσπαθούμε με το ζόρι να γίνουμε κάτι άλλο από αυτό που είμαστε, «Ευρωπαίοι», βυθισμένοι στο κιτσαριό και τον εθνομηδενισμό.

Η λαϊκή κουλτούρα των dizi

Από το Μπουένος Άϋρες μέχρι την Τζακάρτα και από την Μαδρίτη μέχρι την Μόσχα, όλοι αναφέρονται στο είδος των διεθνών τηλεοπτικών σήριαλ που παράγονται στην Πόλη, γνωστά ως dizi, και είναι πολύ δημοφιλή.

Η ερμηνεία του είδους του τουρκικού dizi γίνεται πολλές φορές ως «τουρκική σαπουνόπερα», «τουρκικό δράμα», ή «τουρκική τηλενουβέλα», αλλά είναι κάτι πέρα κι απ’ αυτά. Το είδος του dizi ξεχωρίζει από την σαπουνόπερα ή την τηλενουβέλα, όπως θα δούμε παρακάτω.

Για το ζήτημα αυτό και την αλλαγή των διεθνών στερεοτύπων μάς ενημερώνει η Fatima Bhutto (Φατίμα Μπούτο), συγγραφέας του βιβλίου NewKings of the World (Οι Νέοι Βασιλιάδες του Κόσμου), που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2018 από το ColumbiaGlobal Reports. Η συγγραφέας τονίζει ότι «στην λαϊκή κουλτούρα, όπως και στην πολιτική, ζούμε πλέον σε έναν πολυπολικό κόσμο»… Η Φατίμα Μπούτο είναι η κόρη του δολοφονηθέντος αδελφού της πρώην πρωθυπουργού του Πακιστάν Μπεναζίρ Μπούτο. Γεννήθηκε στο Αφγανιστάν και μεγάλωσε στη Συρία και στο Καράτσι του Πακιστάν, αλλά έζησε και σε άλλες πόλεις ακολουθώντας τον εξόριστο πατέρα της. Σπουδαγμένη στην Αμερική και στο Λονδίνο, χαρακτηριστική κόρη της Ασίας από μια μεγάλη πολιτική οικογένεια, η 37χρονη Φατίμα έχει κάνει μια σε βάθος έρευνα για την λαϊκή κουλτούρα στην ασιατική ήπειρο.

Από τα σχετικά αποσπάσματα του βιβλίου της και την αρθρογραφία της στον Guardian (13 Σεπτ. 2019) μας πληροφορεί για το πώς η τουρκική τηλεόραση κατακτά τον κόσμο (HowTurkish TV istakingover the world):

«Χάρη στις διεθνείς πωλήσεις και την παγκόσμια θεαματικότητα, η Τουρκία είναι δεύτερη μετά τις ΗΠΑ στην παγκόσμια διανομή τηλεοπτικών προγραμμάτων -έχοντας τεράστιο κοινό στην Ρωσία, την Κίνα, την Κορέα και την Λατινική Αμερική. Σήμερα, η Χιλή είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής dizi από πλευράς αριθμού πωλήσεων προγραμμάτων, ενώ το Μεξικό, και μετά η Αργεντινή, πληρώνουν τα περισσότερα για να τα αγοράσουν.

Τα dizi έχουν εντυπωσιακή μυθιστορηματική πλοκή, με κάθε επεισόδιο να διαρκεί τουλάχιστον δύο ώρες, ή και περισσότερο. Ο διαφημιστικός χρόνος είναι φθηνός στην Τουρκία και η κρατική υπηρεσία παρακολούθησης των εκπομπών υπολογίζει ότι ανά 20 λεπτά τηλεοπτικού προγράμματος προβάλλονται 7 λεπτά διαφημίσεων. Κάθε dizi έχει την δική του μοναδική μουσική και μπορεί να περιέχει μέχρι και 50 βασικούς χαρακτήρες. Συνήθως γυρίζονται σε τοποθεσίες στην καρδιά της ιστορικής Κωνσταντινούπολης, χρησιμοποιώντας στούντιο μόνο όταν κάτι τέτοιο είναι υποχρεωτικό.

Τα σενάρια των dizi, τα οποία έχουν καλύψει τα πάντα, από πολέμους συμμοριών μέχρι ραδιουργίες συζύγων του Σουλτάνου, είναι ένα μείγμα «Ντίκενς και Αδελφών Μπροντέ», όπως λέει ο Eset, νεαρός Κωνσταντινουπολίτης σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών.

Σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης, δηλαδή, όπου έχει ανοίξει δραματικά η ψαλίδα ανάμεσα στις ελίτ και τις λαϊκές μάζες, αυτό που παράγει για την τηλεόραση η Τουρκία δεν είναι ένα συνηθισμένο τηλερομάντζο των καλών εποχών αλλά ένα προϊόν που συνδυάζει τον αγώνα της επιβίωσης μέσα σε αντίξοες κοινωνικές συνθήκες με τις συναισθηματικές ιστορίες και την ρομαντική αναπόληση του ένδοξου παρελθόντος.

Η Τουρκία έχει γίνει εξπέρ στο να πουλάει πολλές διαφορετικές εκδοχές της Σταχτοπούτας και τους παρελθόντος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε μια αλληλοσύνδεση διαφορετικών μορφών αφήγησης όπως μουσικής, εικόνας και κειμένου. Ένα από τα πιο επιτυχημένα τουρκικά σήριαλ στο Netflix αντιγράφει την πλοκή γύρω από τα μυστικά τάγματα των βιβλίων και των αντίστοιχων ταινιών του Dan Brown, με πρωταγωνιστή τον Έλληνα Τομ Χανκς… Η αντιπρόεδρος διεθνών παραγωγών του Netflix ανακοίνωσε ότι η ανταπόκριση των φανς απ’ όλο τον κόσμο γι’ αυτή την επική σειρά φαντασίας με τίτλο «Χακάν, ο Προστάτης» είναι τεράστια. Πρωταγωνιστικό ρόλο στο εν λόγω σήριαλ, που προβλήθηκε σε …190 χώρες, παίζει η Κωνσταντινούπολη του Βυζαντίου, των ημερών της Άλωσης, της Οθωμανικής περιόδου των μύθων και των θρύλων για την Αγια Σοφιά. Η πόλη αυτή των 15 εκατομ. κατοίκων, εκεί όπου η Ανατολή συναντάει την Δύση και το παρελθόν το παρόν, έχει γίνει το μεγάλο ατού των τουρκικών τηλεοπτικών σειρών.

Αυτό που θέλουν να δείξουν οι εγκέφαλοι της τουρκικής πολιτιστικής διπλωματίας είναι, ότι αυτό που ήταν στον 20ο αιώνα οι ΗΠΑ -και η εικόνα αυτή πέρναγε από τις παραγωγές του Χόλλυγουντ- ήταν κάποτε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, μιλώντας για το στοιχείο της οικειότητας που νοιώθουν πολίτες διαφόρων χωρών με το «τουρκικό πολιτιστικό περιβάλλον». Η Τουρκία, ως «Έθνος Αυτοκρατορίας», μοιράζεται με τις περιοχές της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και τις ανατολικές ευρωπαϊκές περιοχές μια παρόμοια αισθητική μνήμη μαζί με κοινούς κοινωνικούς κώδικες. Οι λατινοαμερικάνικες και ασιατικές χώρες έχουν επίσης πολιτιστικές συγγένειες με τον τουρκικό κόσμο με διαφορετικούς τρόπους. Δεδομένης της μεσογειακής τους κληρονομιάς, οι λατινοαμερικάνικες χώρες απολαμβάνουν τις οικογενειακές σκηνές με παρόμοιο φαγητό ή στερεότυπα συμπεριφοράς ανάλογα με τα δικά τους. Για τους Ασιάτες τηλεθεατές, το τουρκικό πολιτιστικό τοπίο προσφέρει επίσης ένα συγγενές αξιακό σύστημα ως προς τους ρόλους των φύλων και των τάξεων, αλλά και μια παρόμοια στάση απέναντι στον δυτικό κόσμο και τις τραυματικές εμπειρίες του «εκσυγχρονισμού» που έχει επιβάλει.

Εν τω μεταξύ, οι εξαγωγές των dizi συνεχίζουν να τονώνουν τις άλλες πλευρές της τουρκικής οικονομίας. Τα dizi έχουν πυροδοτήσει μια τουριστική έκρηξη με δύο διαφορετικούς τρόπους. Κατ’ αρχάς, δείχνοντας τα διάφορα αξιοθέατα της Τουρκίας, έχουν ανεβάσει το ενδιαφέρον για την Κωνσταντινούπολη, τις παραλίες της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, την Καππαδοκία και τις αρχαίες ανατολικές περιοχές όπως η Αντιόχεια και το Μαρντίν (πόλη στην ΝΑ Τουρκία με ιδιαίτερη αραβική αρχιτεκτονική). Δεύτερον, έχουν μεταθέσει τις τουριστικές διαδρομές από τα ιστορικά τζαμιά και τα παλάτια στις τοποθεσίες των γυρισμάτων, όπως μια συγκεκριμένη γειτονιά, ένα ιστορικό μέγαρο ή εστιατόρια που παρουσιάζονται στα dizi.

Όπως λέει χαρακτηριστικά η Φατίμα Μπούτο, τα αμερικανικά σώου, στο τέλος, έλεγαν ουσιαστικά: «God Bless America» (Ο Θεός να ευλογεί την Αμερική). Σήμερα, λοιπόν, God Bless την Τουρκία;

Σύμφωνα με τον IzzetPinto, ιδρυτή της Global Agency με έδρα την Κων/πολη, εταιρεία που αυτοπροσδιορίζεται ως ο «μεγαλύτερος παγκοσμίως διανομέας περιεχομένου της ανεξάρτητης τηλεόρασης σε διάφορες χώρες», η ανοδική πορεία των dizi ξεκίνησε με το Binbir Gece (1001 Νύχτες) το 2006. Την εποχή εκείνη, ένα άλλο τουρκικό πρόγραμμα, το Gümüs (Ασήμι), ήταν ήδη μεγάλη επιτυχία στην Μέση Ανατολή, αλλά το 1001 Νύχτες ήταν αυτό που έγινε πραγματική παγκόσμια επιτυχία. Όπου πουλήθηκε -σε 80 χώρες σχεδόν- έσπασε όλους τους δείκτες.

Στην σειρά πρωταγωνιστούσε ένας γαλανομάτης Τούρκος, ο Halit Ergenç, που θα διέπρεπε στην συνέχεια στον κεντρικό ρόλο της σειράς Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής. Βασισμένη στην ζωή του 10ου Σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η ομώνυμη σειρά διηγείτο την ιστορία του έρωτα του Σουλτάνου με μια οδαλίσκη ονόματι Χιουρέμ, την οποία και παντρεύτηκε. Μια γενικά άγνωστη ιστορική προσωπικότητα, η Χιουρέμ ήταν Ορθόδοξη Χριστιανή, κόρη Ορθοδόξου ιερέα από το Λβοβ της σημερινής Ουκρανίας, η οποία, μετά από κάποια επιδρομή των Τατάρων, βρέθηκε στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης. Εκεί την αγόρασε ο Μεγάλος Βεζύρης Ιμπραήμ, την πρόσφερε στην Βαλιδέ Σουλτάνα (Βασιλομήτορα) και βρέθηκε στο χαρέμι του παλατιού του Σουλτάνου Σουλεϊμάν (1520-1566). Η κατά κόσμον Αλεξάνδρα Λισόφσκα, η Ρωξελάνη, έγινε μουσουλμάνα και πήρε το όνομα Χιουρέμ που σημαίνει «αυτή που κάνει τον άλλο χαρούμενο», η «προσηνής».

Όταν την πρωτοείδε ο Σουλεϊμάν, επιστρέφοντας από την εκστρατεία στο Βελιγράδι, μαγνητίστηκε από το έντονο βλέμμα της και τα υπέροχα ξανθά μαλλιά της. Η θυελλώδης ερωτική σχέση τους κατέληξε στον γάμο, ανατρέποντας μια παράδοση αιώνων, και η Χιουρέμ έγινε θρύλος σε Ανατολή και Δύση γιατί οι λαοί χαίρονταν να βλέπουν την πρώην σκλάβα να κυβερνά την αυτοκρατορία δίπλα σ’ έναν μεγάλο πολέμαρχο.

Την πρώτη φορά που προβλήθηκε στην Τουρκία, το 2011, ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κέρδισε το 1/3 του τηλεοπτικού κοινού της χώρας. Ο ξένος τύπος τον αποκάλεσε «Sex and the City της Οθωμανικής Εποχής» και τον συνέκρινε με ένα πραγματικό Game of Thrones. Το σήριαλ διέθετε πολλούς ιστορικούς συμβούλους και μια ομάδα παραγωγής 130 ατόμων, εκ των οποίων τα 25 ασχολήθηκαν αποκλειστικά με τα κοστούμια.

Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής ήταν τόσο δημοφιλής στην Μέση Ανατολή, που ο αριθμός των τουριστών από τις Αραβικές χώρες στην Κωνσταντινούπολη εκτοξεύθηκε στα ύψη. Μάλιστα, σε αντάλλαγμα, το τουρκικό υπουργείο κουλτούρας και τουρισμού έφθασε να καταργήσει το τέλος τηλεοπτικής προβολής σε ορισμένες αραβικές χώρες. Η Global Agency εκτιμά ότι, ακόμα και χωρίς να υπολογισθούν οι πιο πρόσφατοι αγοραστές της στην Λατινική Αμερική, τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή τον έχουν δει πάνω από 500 εκατομ. άτομα παγκοσμίως. Ήταν το πρώτο dizi που αγοράστηκε από την Ιαπωνία. Από το 2002, σχεδόν 150 τουρκικά dizi έχουν πουληθεί σε πάνω από 100 χώρες, μεταξύ των οποίων η Αλγερία, το Μαρόκο και η Βουλγαρία. Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής ήταν ο πρώτος που άνοιξε τον δρόμο για τα σήριαλ που ακολούθησαν.

Στα βήματα της pop-κουλτούρας

Η διεθνής επιτυχία τέτοιων dizi είναι απλώς ένα σημάδι του τρόπου που νέες μορφές κουλτούρας από την Ανατολή -από το ινδικό Bollywood μέχρι το K-pop (Koreanpop)- εκτοπίζουν την κυριαρχία της αμερικανικής ποπ κουλτούρας στον 21ο αιώνα. Ο Ergenç αισθάνεται ότι η φρενήρης επιτυχία των dizi οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η αμερικανική τηλεόραση είναι διασκεδαστική, αλλά δεν προκαλεί συγκίνηση. Σήμερα, τα αμερικανικά σώου δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δεν απηχούν την πραγματικότητα.

Τα dizi που έσπασαν τα ταμεία παγκοσμίως βασιζόντουσαν σε ιστορίες που αντιπαρέβαλαν τις παραδοσιακές αρχές και αξίες στην συναισθηματική και πνευματική διαφθορά του σύγχρονου κόσμου. Το σήριαλ Φατμαγκιούλ (στα τουρκικά Fatmagül’ünSuçuΝe?Ποιο Είναι το Λάθος της Φατμαγκιούλ;) επικεντρώνεται στον ομαδικό βιασμό μιας νεαρής γυναίκας, της Φατμαγκιούλ, και το αγώνα της για δικαιοσύνη. Ήταν τεράστια επιτυχία στην Αργεντινή, ενώ στην Ισπανία έφθανε το ένα εκατομ. θεατές σε κάθε επεισόδιο. Η Φατμαγκιούλ σύντομα θα γίνει τηλεσειρά(διασκευή) για την ισπανική τηλεόραση, με καθημερινά ημίωρα επεισόδια στην απογευματινή ζώνη.

Το Söz (Ο Όρκος) είναι ένα στρατιωτικό dizi-μια νέα υποκατηγορία που σαρώνει την Τουρκία. Παρ’ όλο που είναι πολύ νωρίς να αντιληφθεί κανείς τι αίσθηση μπορεί να κάνει παγκοσμίως, το Söz έχει ήδη δεχθεί αιτήματα για διασκευές από μακρινές αγορές, όπως το Μεξικό. Η εταιρεία TimsProductions, που είναι παραγωγός του Sözκαι του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, είχε πάντα, όπως λένε, διεθνές προφίλ.

Και τα πέντε μεγαλύτερα κανάλια της Τουρκίας προβάλλουν ένα από αυτά τα σήριαλ-ύμνους στους στρατιώτες, σημειώνει ο Eset, και όλα τα προγράμματα «συμβαδίζουν με το πνεύμα της εποχής». Οι «κακοί» είναι είτε «εσωτερικοί εχθροί» (όπως οι δαιμονοποιημένοι Κούρδοι) ή ξένοι παλιάνθρωποι. Το Söz διαδραματίζεται σε μια Τουρκία περικυκλωμένη από βία και απειλές για την ύπαρξή της. Στρατιώτες βρίσκονται παντού, περνώντας μέσα από τα ερείπια των βομβιστών αυτοκτονίας σε εμπορικά κέντρα και κυνηγώντας τρομοκράτες που απαγάγουν έγκυες γυναίκες.

Όποιοι κι αν είναι οι τρομοκράτες, το Söz έχει μεγάλη επιτυχία. «Είναι το πρώτο τουρκικό σήριαλ που έχει ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο συνδρομητές στο YouTube, σημειώνει με υπερηφάνεια συντελεστής της σειράς.

Τα τουρκικά τηλεοπτικά σήριαλ που έχουν πλημμυρίσει τις οθόνες στην Μέση Ανατολή, και όχι μόνο, είναι καταφανώς προσαρμοσμένα στην στρατηγική επικοινωνίας του δόγματος του «στρατηγικού βάθους» και την Ευρασιατική πολιτική του καθεστώτος Ερντογάν.

<img src="https://ardin-rixi.gr/wp-content/uploads/2020/05/2.png" alt="Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 2.png"/>Το σήριαλ Diriliş ξεκινά με τις πρώτες ημέρες της Οθωμανικής δόξας επί Σουλτάνου Ερτογρούλ και με το μότο της «Αφύπνισης ενός Έθνους».

Δύο πιο πρόσφατες παραγωγές για την TRT, την τουρκική κρατική τηλεόραση, έχουν την πλήρη υποστήριξη της κυβέρνησης, αν όχι την καθοδήγησή της. Το πρώτο, Diriliş: Ertuğrul (Ανάσταση: Ερτογρούλ), ξεκινά με την έναρξη της περιόδου της Οθωμανικής δόξας, με τον ErtuğrulGhazi (Ερτογρούλ Γαζή), τον πατέρα του Σουλτάνου Οζμάν, ιδρυτή της αυτοκρατορίας. Η «γραμμή» του dizi αυτού είναι «Η αφύπνιση ενός έθνους» και για πέντε περιόδους οι θεατές παρακολουθούν τον Ερτογρούλ να πολεμά Σταυροφόρους, Μογγόλους, Βυζαντινούς και άλλους. Πρόκειται για την πιο δημοφιλή σειρά που προβλήθηκε στην κρατική τηλεόραση της Τουρκίας.

Μια άλλη σειρά, ο Payitaht Abdülhamid (Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας), ενισχύει την οθωμανική εμμονή: βασίζεται στον τελευταίο ισχυρό Οθωμανό Σουλτάνο, τον Αμπντούλ Χαμίντ Β΄. Προβλήθηκε για πρώτη φορά το 2017, σημειώνοντας μεγάλο αριθμό τηλεθέασης. Κάθε Παρασκευή, ο ένας στους δέκα τηλεθεατές καθηλωνόταν, καθώς ο Σουλτάνος απέτρεπε εξεγέρσεις από τους Νεότουρκους (που τελικά θα τον εκθρόνιζαν) και τις μηχανορραφίες των ευρωπαϊκών δυνάμεων. Τόσο οι υποστηρικτές, όσο και οι επικριτές του dizi συμφωνούσαν ότι ο τρόπος που παρουσιαζόταν ο Σουλτάνος παρέπεμπε απευθείας στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν…

Η περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής θεωρείτο η μεγαλύτερη διεθνής αγορά κατανάλωσης των dizi. Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής διαφημίστηκε μαζί με το Game of Thrones, ενώ από τον EceYörenç -σεναριογράφο της Φατμαγκιούλ- ζήτησε η Σαουδική Αραβία να γράψει τηλεοπτικές σειρές για τα τοπικά κανάλια της, την ώρα που κυκλοφορούσαν φήμες για πρίγκιπες και πολιτικούς που αναζητούσαν πλοκές και σενάρια κατά τις επίσημες επισκέψεις τους στην Τουρκία.

Μέχρι το 2023, η τουρκική κυβέρνηση ελπίζει τα dizi να αποφέρουν 1 δισεκατομ. δολλάρια από τις εξαγωγές τους. Στο γυάλινο γραφείο του στην Κων/πολη, ο IzzetPinto, ιδρυτής της εταιρείας διανομήςdiziGlobal Agency, λέει ότι πιο ρεαλιστικό είναι το ποσό των 500 εκατομ. δολλαρίων, αλλά προβλέπει ότι τα δικαιώματα από τις διασκευές, η επέκταση στην Λατινική Αμερική και το άνοιγμα της Δυτικής Ευρώπης -κυρίως Ιταλίας και Ισπανίας- θα βοηθήσουν σημαντικά στο να ισοφαρισθεί το ποσόν.

Εν κατακλείδι, αυτό που ισχύει είναι ότι είναι αδύνατον να διαχωρίσεις την τουρκική πολιτική -εσωτερική ή γεωπολιτική- από την ανοδική πορεία και αποδοχή των τουρκικώνdizi. Κι’ αυτό πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπ’ όψιν, αν θέλουμε να έχουμε αποτελεσματική αποτρεπτική πολιτική απέναντι στους τυχοδιωκτισμούς της Τουρκίας στην κρίσιμη δεκαετία (2020-2030) που είναι μπροστά μας. Δυστυχώς έχουμε δραματικά καθυστερήσει στην σωστή πρόσληψη των μηνυμάτων και την διαμόρφωση μιας ανάλογης στρατηγικής.

*Από το Hellenic NEXUSτ.147

 

Οι Έλληνες Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι και η Φυσική

on Wednesday, 13 May 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

του Αρη Διαμαντοπουλου, Υποστρατηγου ε.α., Διδακτορα Πανεπιστημιου Αθηνων

Εγκυκλοπαίδεια Προσωκρατικών Φιλοσόφων.

Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική.

1.  Μιλήσιοι

2.  Πυθαγόρας

3.  Ηράκλειτος

4.  Ελεάτες

5.  Εμπεδοκλής

6.  Αναξαγόρας

7.  Δημόκριτος

ΣΟΥΛΙ ΚΑΙ ΣΟΥΛΙΩΤΕΣ

on Wednesday, 01 April 2020. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας

«Το Έθνος δεν υποτάχτηκε ποτέ στον σουλτάνο, είχε το Βασιλιά του, τα κάστρα του και το στρατό του. Βασιλιάς του ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς, κάστρα του η Μάνη και το Σούλι, στρατός του οι κλέφτες και οι αρματωλοί». Κατά τον Αρχιστράτηγο της Επανάστασης Θεόδωρο Κολοκοτρώνη το ελληνικό έθνος είχε πάντοτε τα σύμβολα του «ζωντανά». Και ήταν αυτά που έδωσαν την απαραίτητη ώθηση για τον Αγώνα. Ενός Αγώνα που γεννήθηκε από την καθάρια Ρωμιοσύνη, οι Γραικοί μονάχοι, ρακένδυτοι, χωρίς όπλα, αλλά με πύρινη ρομφαία τον πόθο της λευτεριάς!

Η περιοχή του Σουλίου βρίσκεται στα σύνορα τριών νομών της Ηπείρου: Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων και Πρεβέζης. Μία όμορφη, απότομη και κακοτράχαλη ορεινή περιοχή η οποία βρίσκεται μεταξύ των όρων Μούργκα, Ζαβρούχο και Τούρλια, όλα άνω των 1.000 μέτρων υψόμετρο. Κατά τον 17ο αιώνα μ.Χ Έλληνες από την περιοχή Άρβανο της Βορείου Ηπείρου κατήλθαν και κατοίκησαν στην περιοχή. Και πήραν το όνομα Σουλιώτες λόγω του τοπωνυμίου. Σχημάτισαν μία πολιτεία χωριών που ονομαζόταν Σουλιώτικη Συμπολιτεία ενώ ήταν οργανωμένοι σε φάρες, η καθεμία εκ των οποίων είχε τον δικό της αρχηγό. Κάπως έτσι αρχίζει η ένδοξη ιστορία τους: μιας ιστορίας γεμάτης ένοπλου αγώνα και άρνησης της σκλαβιάς από τα τούρκικα ασκέρια. Δεν έλαβαν τυχαία άλλωστε από πολλούς ιστορικούς τον εξαιρετικά τιμητικό χαρακτηρισμό «σύγχρονοι Σπαρτιάτες».

Οι Σουλιώτες από μικροί μυούσαν τα παιδιά τους στην τέχνη των αρμάτων. Έτσι δεν φαντάζει περίεργο που παλικάρια δεκαέξι ή δεκαεπτά ετών έπεσαν στο πεδίο της μάχης υπέρ της διατήρησης της ελευθερίας. Αριθμούσαν περίπου 2.500 τουφέκια. Το κράμα των Σουλιωτών ήταν φτιαγμένο από ατσάλι: Δεν παραδιδόταν, δεν τολμούσαν να κιοτέψουν, να το βάλουν στα πόδια. Και κοντά σε αυτούς και οι Σουλιώτισσες. Μετέφεραν στους άνδρες, γιους, αδερφούς, τροφές και μπαρουτόβολα. Και όταν εκείνοι κόπιαζαν από την αντάρα της μάχης τότε εκείνες έπιαναν το καρυοφύλλι, ξαπλώνοντας στο έδαφος πολλά τούρκικα κορμιά. Ξακουστές φάρες Σουλιωτών ήταν οι Μποτσαραίοι, Τζαβελαίοι, Ζερβαίοι, Δρακαίοι, Κουτσινικαίοι. Όλοι τους με σημαντικές υπηρεσίες και στον Αγώνα της Εθνικής Ανεξαρτησίας. Ειδικά ο θάνατος του στρατηγού Μάρκου Μπότσαρη το 1823 κατά τη μάχη του Κεφαλόβρυσου, βύθισε στο πένθος όλη την επαναστατημένη Ελλάδα.

Οι τούρκοι πασάδες δεν έβλεπαν με καλό μάτι την ανεξαρτησία των Σουλιωτών, ένα αγκάθι μέσα στο πασαλίκι τους. Και κίνησαν πολλούς πολέμους για να τους κάνουν σκλάβους. Σε όλους όμως απέτυχαν. Έβρισκαν απέναντι τους τα επίλεκτα και σκληραγωγημένα τμήματα των Σουλιωτών, οι οποίοι φορώντας πάντα την παραδοσιακή φουστανέλα, τους υποχρέωναν σε ταπεινωτικές ήττες. Το 1788 αναλαμβάνει το πασαλίκι των Ιωαννίνων ο Τουρκαλβανός Αλή Τεπενενλής πασάς. Και βάζει στόχο του να υποτάξει στο σπαθί του τους Σουλιώτες. Έτσι ξεκίνησε δύο εκστρατείες εναντίον τους: μία το 1789 και μία το 1792. Όμως οι Ηπειρώτες πολεμιστές με κεφαλή τον Λάμπρο Τζαβέλα καταφέρουν να τον κερδίσουν και τις δύο φορές. Τη δεύτερη μάλιστα κέρδισαν και κάποιες παραχωρήσεις από τον πασά, όπως να χρησιμοποιούν ως ανεφοδιαστικό τους όργανο την Πάργα. Επίσης οι Φράγκοι και οι Μόσκοβοι τους προμήθευαν με όπλα και πυρομαχικά. Όμως ο Αλή ένιωθε το Σούλι ως σάρακα που του τρώει τα σωθικά και έτσι στα 1800 ξεκινάει την τρίτη εκστρατεία του με μεγάλο ασκέρι. Ο αγώνας των Σουλιωτών ηρωικός αν και άνισος. Έτσι, ενώ είχαν κερδίσει πλήθος μαχών, υποχρεώθηκαν το 1803 να παραδοθούν μιας και οι προμήθειες τους είχαν πια εξαντληθεί. Με δάκρυα στα μάτια αναγκάστηκαν να αποχωριστούν την πολυαγαπημένη τους ιδιαίτερη πατρίδα.

Τρεις φάλαγγες έφυγαν από το Σούλι: Η πρώτη με επικεφαλή τον Φώτο Τζαβέλα έφτασε στην υπό ρωσική κατοχή Πάργα και από εκεί πέρασε στην Κέρκυρα. Η δεύτερη υπό τον Κουτσονίκα χτυπήθηκε στο Ζάλογγο από τουρκική δύναμη. Αρκετοί Σουλιώτες έπεσαν στο πεδίο ενώ οι περήφανες Σουλιώτισσες έπιασαν τον χορό και με τα παιδιά τους στην αγκαλιά έπεσαν μία - μία στο γκρεμό αφήνοντας στην ανθρωπότητα ολόκληρη ένα παράδειγμα θυσίας και άρνησης της σκλαβιάς «Στη στεριά δε ζει το ψάρι, ούτε ανθός στην αμμουδιά και οι Σουλιώτισσες δε ζούνε δίχως την ελευθεριά». Η τρίτη φάλαγγα υπό τους Μποτσαραίους κινήθηκε προς τα Άγραφα, όμως στη μονή Σέλτσου τούρκικο ασκέρι τους χτυπά. Η κατάληξη ήταν θανάσιμη για μεγάλο αριθμό Σουλιωτών ενώ η Δέσπω Μπότση «κόρες και νύφες κράζει» και ανατίναξε τον Πύργο του Δημουλά που βρήκαν καταφύγιο. Τέτοιες ηρωίδες και μαχήτριες ήταν οι γυναίκες του Σουλίου και ειδικά η Μόσχω Τζαβέλαινα, σύζυγος του πολέμαρχου Λάμπρου. Γι αυτό και σήμερα τις δυναμικές και σκληροτράχηλες γυναίκες πολλές φορές τις αποκαλούν «Τζαβέλαινες». Τέλος, ο καλόγηρος Σαμουήλ ταμπουρώθηκε με λιγοστούς άντρες στο Κούγκι και αμύνθηκε μέχρι να πλησιάσουν οι Τούρκοι. Τότε, άρπαξε μία δάδα και ανατίναξε την μπαρουταποθήκη, σκορπώντας το θάνατο σε Έλληνες και Τούρκους.

Σήμερα ο επισκέπτης του Σουλίου θα αντικρύσει ψηλά το επιβλητικό κάστρο της Κιάφας και το ανεγερθέν εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής στο Κούγκι. Στέκουν ακόμη εκεί αγέρωχα, παντοτινά, για να μας θυμίζουν πως στα μέρη αυτά έζησαν Έλληνες περήφανοι, ατρόμητοι, πολεμιστές, χωρίς πλούτη και υλικές απολαύσεις αλλά μονάχα με το μεγαλύτερο αγαθό του κόσμου, την ελευθερία. Χωρίς φόβο πολέμησαν υπέρτερες αριθμητικά δυνάμεις και τις κέρδισαν. Και άφησαν πίσω τους μια τεράστια κληρονομιά σε εμάς, την οποία οφείλουμε να σηκώσουμε στις πλάτες μας, δείχνοντας πως είμαστε άξιοι απόγονοι τους. Απόγονοι Ηρώων και Αγωνιστών.

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας

Υπλγός (ΕΜ), MSC          

<<  10 11 12 13 14 [15