Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ηλίας Παπαδόπουλος: H «Γενοκτονία» του μυαλού μας....

on Friday, 03 May 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον



Πίνακας της Andriana Karamitros φιλοτεχνημένος στην Αυστραλία με θέμα την Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Πριν λίγες μέρες γίναμε μάρτυρες ενός συμβάντος, που για τα πολιτικά δεδομένα αποτελεί μια κίνηση εντυπωσιασμού ή υφαρπαγής ολιγίστων συγχαρητηρίων και τα δεδομένα της κοινωνίας συνιστά μια προδοτική και εμπαικτική προσπάθεια του λαού. Αναφέρομαι στην κατατεθείσα πρόταση για ψήφισμα για αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στο ευρωκοινοβούλιο. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν αρνητικό. Στις ψήφους αυτές, καταμετρώνται μόνο 7 από τις 27 ελλαδικές και κυπριακές ψήφους. Δεν εξετάζω το γιατί και το πώς. Από το περιστατικό αυτό διακρίνεται ακόμη ένα σημάδι της διαχρονικής ελληνικής παθογένειας, αυτής της ασυννενοησίας στα αυτονόητα μεγάλα εθνικά ζητήματα. Ο πεπραγμένος κλαυσίγελως, η τετελεσμένη φαρσοκωμωδία επέδειξε ότι έχουμε τους πολιτικούς που μας αξίζουν, μικρούς ανόητους που εκτελούν ξενικά συμφέροντα. Ποιά είναι η εντύπωση που προκαλείται στους ξένους από την αντιμετώπιση των Ελλήνων ευρωβουλευτών; Η απάντηση μπορεί να είναι μόνο μία: ασυννενοησία, υποβιβασμός του ζητήματος, μικρο-πολιτική καπίλευση, έτοιμη βορά για τα ξενικά συμφέροντα.

Tις τελευταίες δεκαετίες διαπιστώνεται σε όλο το φάσμα του Ελληνισμού, Ελλάδας και Κύπρου, ένα φαινόμενο που γοργά παίρνει τρομερές διαστάσεις δυσανάλογες με τον αριθμό των υποστηρικτών του. Πιο συγκεκριμένα, το πρόβλημα της διάστασης πολιτείας και κοινωνίας. Η διαφορά της ερμηνείας της εντολής. Η πλήρης ασυνέπεια και αλληλοσυνεννόηση του εντολέα με τον εντολοδόχο. Λογικώς τίθεται άμεσα η απορία: «φταίνε όλοι;». Προφανώς και όχι. Καθίσταται απολύτως σαφές ότι η κύρια ευθύνη ή καλύτερα η βασική και διαχρονική ευθύνη για την σημερινή πολιτική κατάσταση και τα αποτελέσματα της που υφίσταται η ελληνική κοινωνία, βρίσκεται πρωτίστως αλλού και αφορά στο κυρίαρχο μεταπολιτευτικά συγκρότημα-σύστημα εξουσίας. Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου είναι η λιγότερο προβεβλημένη στον κόσμο. Η πιο “άγνωστη”. Δική μας είναι η ευθύνη γι΄ αυτό. Κανείς δεν θα ρθει να μας το πεί αν εμείς δεν το πούμε στους άλλους.

Σχετικά με την αρμένικη γενοκτονία ας δούμε τι έχουν καταφέρει. Η Αρμένικη περίπτωση φέρνει διαρκώς την Τουρκία σε αντιπαράθεση με χώρες της Δύσης που αναγνώρισαν ή συζητούν σοβαρά την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Τελευταία περίπτωση, αυτή της Ιταλίας. Η αρμένικη Γενοκτονία αναγνωρίστηκε από σχεδόν 30 χώρες εκ των οποίων οι τρείς είναι μουσουλμανικές, και φέτος ο Αιγύπτιος πρόεδρος έδωσε υπόσχεση για την αναγνώριση της Γενοκτονίας και στην Αίγυπτο. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου μόνο 4 χώρες την έχουν αναγνωρίσει (Ελλάδα, Κύπρος, Αρμενία, Σουηδία). Αυτό το αποτέλεσμα βαρύνει πρώτα από όλα το ελλαδικό κράτος και τους ασκούντες την εξουσία. Δεύτερο μερίδιο ευθύνης αποδίδεται στον καθένα εξ ημών που δεν διαβάζει, δεν σκέφτεται και δεν ασχολείται με το ζήτημα αυτό, που είναι ένα εθνικό ζήτημα με διεθνείς προεκτάσεις. Το αποτέλεσμα είναι η νίκη του γενοκτόνου. Ποιοί οφελούνται από την νίκη αυτή; αυτό θα αναλυθεί σε επόμενο άρθρο.

Κι όμως ο αγώνας για την αναγνώριση και την διεθνοποίηση της ελληνικής Γενοκτονίας δεν έχει τελειώσει προς λύπη πολλών.Το 1938 ο Raphael Lemkin, επινόησε τον όρο “genocide” για να περιγράψει τις τουρκικές φρικαλεότητες επί των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Αυτές οι φρικαλεότητες απετέλεσαν πρόσφορο έδαφος για μελέτες από μελλοντικούς γενοκτόνους, τους ναζιστές της Γερμανίας επί των Εβραίων. Έτσι, λοιπόν, εμείς οι Έλληνες πρέπει πάντα να υπενθυμίζουμε ότι εξαιτίας μας γεννήθηκε αυτός ο όρος για τους μαζικούς εθνικούς θανάτους.

Ένα ακόμη επιχείρημα που μας διαφεύγει είναι η υπαγωγή της υφιστάμενης ελληνικής γενοκτονίας στα «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα παύει να είναι διμερές και καθίσταται πλέον διεθνές. Υπό το πρίσμα αυτό έγινε η αναγνώριση της τριάδας γενοκτονιών από την Ευρωπαική Ένωση το 2006 ώς εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ωστόσο, οι όροι “γενοκτονία” και “έγκλημα κατά της ανθρωπότητας” δεν ταυτίζονται απολύτως σε νομικό επίπεδο.

Ένα μεγάλο σφάλμα που διαπράττει η Ελλάδα σε πολιτικό επίπεδο είναι η μη αναγνώριση της γενοκτονίας των Ασσυρίων. Η γενοκτονία Ελλήνων του Πόντου, Αρμενίων, Ασσυρίων έγινε στον ίδιο τόπο, ίδια χρονική στιγμή και από τον ίδιο θύτη. Έτσι μονάχα πρέπει να δρούμε σε πολιτικό και διεθνές επίπεδο. Ως τρίαδα γενοκτονιών.

Στεκόμαστε σήμερα ως πολίτες, ως ποντιακά σωματεία, ως ποντιακοί σύλλογοι και ομοσπονδίες και χαζεύουμε την αναισθησία και την αναλγησία των πολιτικών υπεθύνων που υποτίθεται δρούν υπέρ της αναγνώρισης και διεθνοποίησης της Γενοκτονίας των Ελλήνων. Αντ’ αυτού παίζουν μικροπολιτικά παιχνιδάκια και κρύβονται πίσω από τις μεγαλοστομίες τους. Αυτό λοιπόν, θα πάψει μόλις πάψουμε εμείς. Δεν αρκεί να διοργανώνουμε ποντιακά συναπαντήματα και φεστιβάλ με ποντιακούς χορούς μόνο. Τι θα γίνει στο πολιτικό επίπεδο; Τι θα γίνει με τους τόπους μας; Θα μείνουν άραγε στην λησμονιά και θα περάσουν μετέπειτα στην λήθη; Ας αναλογιστούμε ότι το ίδιο συμβαίνει την ώρα που γραφεται το κείμενο αυτό στην μαρτυρική μεγαλόνησο. Τι θα γίνει με τα μικρά και μεγάλα κατεχόμενα;

Ο ρόλος μας ως πολίτες του κράτους έγκειται στην απόδοση εντολής στους εντολοδόχους να υπηρετούν τα συμφέροντα του λαού, ως νόμιμος και μακραίωνος φάρος δημοκρατίας που είμαστε. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Παναγιώτης Ήφαιστος «Η επιστημονικά ελλειμματική προσέγγιση της εθνομηδενιστικής ιστοριογραφικής ανεκδοτολογίας είναι όχι μόνο αυτοκαταστροφική αλλά και πολιτικά και πνευματικά αβάστακτη». Είμαστε όλοι υπεύθυνοι που η ελληνική Γενοκτονία έγινε αιωνόβια και δεν έχει τιμωρηθεί ο θύτης, ο γενοκτόνος, ο εχθρός της ανθρωπότητας.

Βιβλιογραφία:
1. Lemkin, Unofficial, quoted in, Shirinian, G. ed. Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians and Greeks 1913-1923. Berghahn Books 2017, p. 255.
2. American Scholar, Volume 15, no. 2 (April 1946), p. 227-230
3. https://ifestos.edu.gr/2019/03/25/%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CE%B4%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%84%CE%BF%CF%85/

Γρηγόρης Νούσιας: Βουτιές στην Ιστορία . . . με αφορμή μια φωτογραφία! Γερμανο -Τουρκικά νταραβέρια.

on Tuesday, 26 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η φωτογραφία χρονολογείται από το 1984, σαν σήμερα. Εικονίζεται το πολιτικό και στρατιωτικό προσωπικό της Ελληνικής Πρεσβείας στη Βόννη, με επικεφαλής τον Πρέσβη Τσαμαδό, μετά τη δεξίωση για τη διπλή γιορτή του Ελληνισμού. Τριάντα πέντε χρόνια από τότε. Άρση απορρήτου. Τις επόμενες ημέρες θα ακολουθήσουν ευχετήρια τηλεφωνήματα από προσωπικούς φίλους και φίλους της Ελλάδος.
Μεταξύ των άλλων τηλεφωνημάτων, και αυτό από κάποιον άγνωστον σε μένα. Μετά τις σχετικές φιλοφρονήσεις, έρχεται η απροσδόκητη πρόσκληση, «Θα ήθελα να συναντηθούμε για κάποιο σοβαρό θέμα που ίσως σας ενδιαφέρει. Δεν ξέρω πού το πάνε αυτοί εκεί πέρα . . .». Χμ! Θα ακολουθήσουν άλλα δύο τηλεφωνήματα με πρωτοβουλία του ιδίου. Οι δισταγμοί αμβλύνονται. Η συνάντηση θα γίνει. Στήριγμά μου, κάποιες μεταλαβιές από τα νάματα της λογοτεχνικής κατασκοπείας. Έως απλά δείχνουν εκεί τα πράγματα!


Κύριο θέμα συζητήσεως, τότε, ο ‘‘Πόλεμος των Άστρων’’ του Ρήγκαν, με τον Γκορμπατσόφ να προσπαθεί να περισώσει τη Σοβιετική Αυτοκρατορία. Και η αναταραχή στους διπλωματικούς και στρατιωτικούς κύκλους, που είχε προκαλέσει η κατάρριψη, λίγους μήνες πριν, της Κορεάτικης πτήσης, ΚΑL 007, από τη Σοβιετική Αεράμυνα, πάνω από τη νήσο Σαχαλίνη, με 269 νεκρούς, να μη λέει να κοπάσει. Και ο ρώσος Ακόλουθος να αμύνεται . . .
Μεταμεσημβρινές ώρες, λοιπόν, προσέρχομαι σε καφετέρια του Bad Godesberg. Στο προάστειο αυτό της Βόννης, τότε, βρίσκονται όλες οι πρεσβείες. Ο ‘‘φίλος’’ της Ελλάδος με αναμένει σε κάποια απόμερη γωνιά με τα φώτα χαμηλωμένα. Νέος, με σκουρόχρωμα χαρακτηριστικά. «Φρίτς! Είμαι αξιωματικός της Γερμανικής Αεροπορίας, πιλότος στα RF - 4, φώτο-αναγνωριστικά Fantom, και αυτή την περίοδο είμαι αποσπασμένος σε Τουρκική Μοίρα αεροσκαφών ως εκπαιδευτής αέρος, για δύο χρόνια. Είμαι προβληματισμένος με τα όσα απόρρητα έχω διαβάσει για το τι σχεδιάζουν οι Τούρκοι σε βάρος της Ελλάδος και θα ήθελα να βοηθήσω. Μπορώ να σας διαθέσω το Επιχειρησιακό Σχέδιο της Τουρκικής Αεροπορίας . . .». Χμ! Ήξερε τα πάντα για τον υποφαινόμενο!

Τη σχετική προσωπική απόρρητη αναφορά προς την ‘‘Αθήνα’’ τη συνέταξα ιδιοχείρως, παρακάμπτοντας πρωτόκολλα και γραμματείες, και την επομένη με τον διπλωματικό σάκκο οδεύει προς τον τελικό αποδέκτη, τον τότε Α/ΓΕΑ. Σε τρείς ημέρες, με σχετική εντολή, βρίσκομαι ενώπιόν του για διαβουλεύσεις. Θα αποσυρθώ και θα αναμένω σε κάποιο αρμόδιο Γραφείο. Περί το μεσημέρι, ο προϊστάμενος αυτού του Γραφείου θα μου μεταφέρει τις εντολές του Αρχηγού, «Ο Υπουργός είπε να μην ανακατευτεί ο Ακόλουθος περαιτέρω με το θέμα. Ορίστηκε ο Σμήναρχος . . . (ήταν επανελθών), τον οποίον θα φέρεις σε επαφή με το ‘‘πρόσωπο’’». Μάλιστα!

Προβληματίστηκα, αν έπρεπε να συζητήσω το θέμα, ακροθιγώς, με τον Γερμανό ΑΓΕΑ, με τον οποίον είχα και φιλικές-οικογενειακές σχέσεις, λόγω συμπεθεριάς, όπως έχουμε ξαναπεί. Δεν το έκανα. Τους έκλεισα τελικά ραντεβού στο αεροδρόμιο της Στουτγάρδης. Πρώτα συνάντησα τον Σμήναρχο, ο οποίος δεν μου ανέφερε το παραμικρό για τη ‘‘διαπραγματευτική’’ του τακτική, και μαζί κινηθήκαμε προς το σημείο όπου μας ανέμενε ο Γερμανός ‘‘πληροφοριοδότης’’, ο οποίος σε λίγο θα πετούσε για Τουρκία. Δεν θα τους ξανάβλεπα! Θα μάθω πολύ αργότερα, ότι το deal είχε ναυαγήσει. Και ο Γερμανός Φριτς, προφανώς και άλλοι, θα συνέχιζε να προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες στις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις. Από πότε όμως χρονολογείται αυτή η συνεργασία;
Στα 1848, ο Πρώσσος Αυτοκράτορας, Φρειδερίκος Γουλιέλμος Δ’, μέσα από εξεγέρσεις και επαναστατικές απαιτήσεις, θα αναγκαστεί να υποσχεθεί ‘‘Σύνταγμα’’ και να συμφωνήσει, ότι η Πρωσία θα πρέπει να ενωθεί με τα υπόλοιπα Γερμανικά έθνη. Πρόκειται για τον θεμέλιο λίθο της ενωμένης Γερμανίας. Βασιλιάς της Ελλάδος, τότε, από το 1832, έως το 1862 είναι ο Βαυαρός Όθων.

Κάποια χρόνια αργότερα, το 1862, υπό άλλον Γουλιέλμο, Πρώσο Αυτοκράτορα, μεσούσης άλλης σοβαρής κρίσεως, έρχεται στα πράγματα ως Πρωθυπουργός ο Otto von Bismark. Στην πρώτη του ομιλία θα τονίσει, «Τα μεγάλα ζητήματα της εποχής μας δεν θα κριθούν με ομιλίες και ψηφίσματα, αλλά με σίδερο και αίμα». Ναι, είναι ο ‘‘Σιδερένιος’’ Μπίσμαρκ . . .

Μετά από πολέμους με Δανία, Αυστρία, Γαλλία και άλλα μικρότερα πριγκιπάτα, με επικράτηση πάντα της Πρωσίας, έρχεται η στιγμή, 18 Ιαν. 1871, και η Γερμανική Αυτοκρατορία παίρνει ομοσπονδιακό χαρακτήρα, με είκοσι πέντε κρατίδια. Ήταν επίτευγμα του Μπίσμαρκ, ο οποίος είχε ως οδηγό το, «Πάντα να προσπαθείς να είσαι ένας από τους τρείς, σε έναν κόσμο πέντε Δυνάμεων». Να σημειώσουμε εδώ, ότι, μετά τον Ρώσο-Τουρκικό πόλεμο, έναν από τους πολλούς, η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπέγραψαν τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, 3 Μαρτίου 1878, με την οποία δημιουργείτο η Μεγάλη Βουλγαρία. Η Συνθήκη αυτή θα καταργηθεί μέσα σε λίγους μήνες, Ιούλιος του 1878, στο Συνέδριο του Βερολίνου, με αρχιτέκτονα τον σιδερένιο Μπίσμαρκ. Ευγνώμονες! Είναι η πρώτη φορά που η Γερμανία επηρεάζει αποφασιστικά το Ανατολικό Ζήτημα.

Θα γυρίσουμε λίγο πίσω στο χρόνο, για να πούμε, ότι με την ανατολή του 19ου αιώνα ανατέλλει και το άστρο του Helmouth Von Moltke. Μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές φυσιογνωμίες της εποχής. Η πατρίδα του τον ανακήρυξε στρατάρχη, μετά τον Γάλλο-Πρωσικό πόλεμο, 1870-71, τον οποίον διεξήγαγε ο ίδιος νικηφόρα σε ηλικία εβδομήντα ετών. Μπίσμαρκ - Μόλτκε, ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό-στρατιωτικό δίδυμο της νεώτερης Ιστορίας.
Πριν, όμως γίνει μεγάλος και τρανός, αλλά πάντα πρώτος μεταξύ των αρίστων Πρώσων αξιωματικών, επελέγη, το 1835, ως σύμβουλος για τον εκσυγχρονισμό του Οθωμανικού στρατού. Το είχε ζητήσει ο ίδιος ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β’. Ο λοχαγός Μόλτκε, λοιπόν, θα σπουδάσει την Τουρκική γλώσσα στην Κωνσταντινούπολη, και επί μία πενταετία, μέχρι το 1839, θα μοιραστεί τις πολύτιμες οργανωτικές του ικανότητες με τους ολετήρες της Ελλάδος, έχοντας ως δόγμα περί τα στρατιωτικά, ότι ‘‘ένα επιχειρησιακό σχέδιο έχει διάρκεια ζωής όσο τα πρώτα λεπτά της μάχης’’. Εγκαινιάζεται έτσι, τότε, πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα, η στρατιωτική συνεργασία Γερμανίας – Τουρκίας.
Ίσως, σκέφτομαι τώρα, με βάση αυτό το δόγμα του Μόλτκε, να απορρίφθηκε και το Επιχειρησιακό Σχέδιο που μας προσέφερε ο Φρίτς, αν δεν πρόκειται, βέβαια, για μια επιπόλαιη διαπραγμάτευση, από πλευράς μας, για μια αβελτηρία, τέλος πάντων. Προφανώς και δεν θα ‘πρεπε να είναι θέμα μυστικών κονδυλίων. Αυτά πάντα βρίσκονται!
Η στρατιωτική παράδοση της οικογένειας Μόλτκε θα συνεχιστεί. Ανιψιός του Στρατάρχη, με το ίδιο όνομα, Helmouth von Moltke και αυτός, γνωστός ως Μόλτκε ο νεώτερος, θα ακολουθήσει στρατιωτική καριέρα και θα τιμηθεί με το αξίωμα του Αρχηγού του Γερμανικού Γενικού Επιτελείου. Εν όψει των Βαλκανικών Πολέμων, θα στέρξει να ενισχυθεί ο Οθωμανικός στρατός με Γερμανούς στρατιωτικούς συμβούλους.

Μια τέτοια Γερμανική στρατιωτική αποστολή, λοιπόν, με επικεφαλής τον Γερμανό ‘‘Γκόλτζ πασά’’, όπως τον αποκαλούσαν φιλοφρονητικά, φθάνει στα Γιάννενα για την αμυντική οργάνωση της πόλεως. Οι μελέτες δικές τους, τα σχέδια δικά τους, η επίβλεψη της κατασκευής των οχυρωματικών έργων επίσης δική τους. ‘‘Απόρθητο’’ το Μπιζάνι! Θα παραδώσουν δε το έργο στον Τούρκο στρατιωτικό διοικητή της πόλεως, Εσάτ πασά, κάπου στα μέσα του 1912. Όπως είναι γνωστό, τα Γιάννενα παραδόθηκαν στον ελληνικό στρατό, υπό τον διάδοχο τότε Κωνσταντίνο, στις 21 Φεβ. 1913, μετά από 483 χρόνια σκλαβιάς, παρακαλώ! Οι Γερμανοί ίσως να ήθελαν να συνεχιστεί ο τουρκικός ζυγός! Πέντε μέρες αργότερα, μετά την παράδοση της πόλεως, ο τότε γενικός πρόξενος της Αυστρίας στα Γιάννενα, σε αναφορά του προς την πρεσβεία του στην Αθήνα θα προσπαθήσει να αναλύσει την αποτυχία επιρρίπτοντας σφάλματα στο Τουρκικό επιτελείο σχετικά με τα οχυρά του Μπιζανίου και την εσφαλμένη παράταξη των Τουρκικών δυνάμεων. Προφανώς, δεν είχε λάβει υπόψη του την αποφασιστικότητα των Ελλήνων και το πολιτικό-στρατιωτικό δίδυμο, Βενιζέλου – Κωνσταντίνου, με την τότε εμπνευσμένη, αγαστή και εθνική συνεργασία.

Να θυμηθούμε, παρενθετικά, ότι στη νικηφόρα πορεία του ελληνικού στρατού στο Μπιζάνι, αποφασιστικό ρόλο έπαιξε ο λοχαγός, τότε, Ιωάννης Μεταξάς, ο οποίος μερικά χρόνια πριν είχε αποφοιτήσει από την Πολεμική Ακαδημία του Βερολίνου, όπου του είχε δοθεί φιλοφρονητικά το παρατσούκλι, ‘‘ο μικρός Μόλτκε της Ελλάδος’’. Τι ειρωνεία! Ναι, αυτόν τον μικρό Μόλτκε είχε ζητήσει ως στρατιωτικό του σύμβουλο ο επαναστάτης Κρητικός, Ελευθέριος Βενιζέλος, το 1909, όταν δέχθηκε πρόσκληση του Στρατιωτικού Συνδέσμου να εμπλακεί στα πολιτικά πράγματα της Μητέρας Ελλάδος.

Ακολούθησε ο Α΄ΠΠ. Ο Τούρκος στρατηγός Εμβέρ πασάς, θεωρώντας πως το συμφέρον της Τουρκίας βρισκόταν με το μέρος της Γερμανίας, υπέγραψε μυστική συνθήκη με αυτήν, στις 2 Αυγούστου 1914. Μόλις πέντε ημέρες μετά την κήρυξη του Μεγάλου Πολέμου, 28 Ιουλίου 1914, που είχε ως αφορμή, ως γνωστόν, τη δολοφονία του Αρχιδούκα – Διαδόχου της Αυστρίας, ένα μήνα πριν, στο Σεράγεβο της Βοσνίας. Μετά από ένα επταήμερο, δύο Γερμανικά καταδρομικά, το ‘‘Γκέμπεν’’ και το ‘‘Μπρεσλάου’’, έφθασαν στο Αιγαίο και έγιναν δεκτά στα Τουρκικά χωρικά ύδατα. Ακολούθησε εικονική πώληση και με αυτά, στη συνέχεια, η Τουρκία βομβάρδισε την Οδησσό. Η Ρωσία αμέσως της κήρυξε τον πόλεμο, και κατόπιν και οι υπόλοιποι σύμμαχοι. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία θα οδηγηθεί σε διάλυση.

Στον Β’ΠΠ, η Τουρκία θα προσπαθήσει να ελιχθεί ως ‘‘Επιτήδειος Ουδέτερος’’. Όμως, εκείνα τα μοιραία χρόνια, το 90% των τουρκικών προϊόντων πήγαινε στη Γερμανία. Στις 22 Απριλίου 1944, γράφτηκε στον τουρκικό τύπο, ‘‘Παραμένουμε φίλοι της Γερμανίας μέχρι το τέλος’’. Και αργότερα, στις 7 Μαΐου, κάποια τουρκική εφημερίδα θα γράψει, ‘‘Σ΄ όλον αυτόν τον πόλεμο δείξαμε τη φιλία μας στους Γερμανούς και το κάναμε τη στιγμή που είχαν τη μεγαλύτερη ανάγκη’’. Ο δε τούρκος πρόεδρος, Ισμέτ Ινονού, δυό χρόνια νωρίτερα, το καλοκαίρι του 1942, είχε διαβεβαιώσει τον Φον Πάπεν, τον γερμανό πρέσβη στην Άγκυρα, ότι «Καμία πίεση από την πλευρά των Άγγλο-Γάλλων δεν θα είναι ικανή να παρακινήσει την Τουρκία ακόμη και για το πιο ασήμαντο βήμα προς ζημία των γερμανικών συμφερόντων». Καθαρές κουβέντες!

Πώς να τα ξεχάσουν αυτά οι μεταπολεμικοί Γερμανοί! Τα νταραβέρια μεταξύ τους θα συνεχιστούν. Ναι, να συμφωνήσουμε εδώ, ότι, μετά και τις προηγηθείσες φευγαλέες σχετικές αναφορές, η συνεργασία των δύο Χωρών στον στρατιωτικό τομέα έχει ιστορικό βάθος, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει και να συνεπάγεται. Χωρίς επιπόλαιες δυσανασχετήσεις από πλευράς μας, φθάνει οι συνεργασίες αυτές να μην συνιστούν αντί-Συμμαχική συμπεριφορά με εχθρικές απολήξεις για τη Χώρα μας.

Αν, όμως, ο Φριτς δεν κατάφερε να μας βοηθήσει σε μια προσπάθεια χωρίς ‘’κωδικό’’, ο φον Πάπεν στην υπόθεση ‘‘Κικέρων’’ τα πήγε καλλίτερα για τη χώρα του! Ο Ηλίας Μπάσνα, αλβανικής καταγωγής, προσέφερε τις υπηρεσίες του ως υπηρετικό προσωπικό στην Αγγλική πρεσβευτική κατοικία στην Άγκυρα, στην ‘‘ουδέτερη’’ τότε Τουρκία. Κάποιο βράδυ, λοιπόν, τον Οκτώβριο του 1943, κατάφερε να φωτογραφήσει κάποια έγγραφα υψηλής διαβαθμίσεως, τα οποία ο Άγγλος πρέσβης, αφελώς, είχε μεταφέρει στην οικία του να τα μελετήσει. Την άλλη κιόλας ημέρα ο Ηλίας επισκέφτηκε τη Γερμανική πλευρά για να πωλήσει τα φιλμ, με την απειλή, ότι θα απευθυνθεί στους Ρώσους αν δεν . . . ! Ο φον Πάπεν, τελικά, και με την έγκριση του Υπουργού του των Εξωτερικών, φον Ρίμπεντροπ, παρέλαβε τα φιλμ, έναντι αδράς αμοιβής, και τα έστειλε στο Βερολίνο με την κωδική ονομασία CICERO. Ήταν ο κωδικός του ‘‘κατασκόπου’’ Ηλία Μπάσνα.

Οι ενδιάμεσοι των SS που αξιολόγησαν τα φιλμ φέρεται να δήλωσαν, ότι «είναι απλώς τόσο καλά για να είναι αληθινά». Όταν δε τα είδε ο Χίτλερ, με άλλη ματιά και από άλλο επίπεδο, φέρεται να είπε, «Τα έγγραφα φαίνονται γνήσια αλλά το περιεχόμενό τους αμφίβολο». Οι μυστικές υπηρεσίες του, πάντως, και στο ουδέτερο Τουρκικό έδαφος δούλευαν.

Παρεμπιπτόντως, να σημειώσουμε, ότι μια πιο βαθειά βουτιά στις μέσα πτυχές της Ιστορίας, θα μας φέρει αντιμέτωπους με την καθόλου αμφίβολη καταγραφή, ότι τον Β’ΠΠ παρ’ ολίγον να τον αποτρέψουν, το 1939, οι ενέργειες κάποιου Σκανδιναβού επιχειρηματία με μεγάλη επιρροή στον Χίτλερ και το στενό του περιβάλλον. Πρόκειται για μια παρασκηνιακή δραστηριότητα που εντάσσεται στα ‘‘Αν’’ της Ιστορίας! Με τον Κικέρωνα, από τον 1ον π.Χ. αιώνα, να ενθαρρύνει τις μυστικές συναλλαγές, ‘‘γιατί μπορεί να ωφελήσουν τη Χώρα’’.

Ευτυχώς, που την Ελληνική Επανάσταση, μέρα που είναι, δεν κατάφεραν να αποτρέψουν οι όποιοι Μεττερνίχιοι, με τις όποιες μυστικές ή φανερές ενέργειές τους, με ή χωρίς κωδικό. Πνίγηκαν όλες στον Ευρωπαϊκό Φιλελληνισμό, πατέρας του οποίου θεωρείται ο Γάλλος Φρανσουά Πουκεβίλ, στον τάφο του οποίου είναι χαραγμένο το ελληνικό επίγραμμα, «Με τα γραπτά του συνέβαλε δυναμικά στην επιστροφή της αρχαίας τους ιθαγένειας στους καταπιεσμένους Έλληνες».

Συνετίστηκαν τελικά όλοι τους από την αποφασιστικότητα των ‘‘Γκιαούρηδων’’, που είχαν στον κόρφο τους τον ‘‘Ευαγγελισμό της Θεοτόκου’’. Ναι, ο ασπασμός και η διακονία της Μαριάμ, ως ‘‘πράξη ελευθερίας’’, ήταν ο κρυφός οδηγός για τον ξεσηκωμό του γένους των Ελλήνων. Και, βεβαίως, ήταν οι μυστικές προεπαναστατικές συναντήσεις και συνωμοτικές συναλλαγές, όπως υπαγορεύει ο Κικέρων, που σφυρηλάτησαν την επαναστατική συνείδηση, μέχρι που, «Ως μια βροχή έπεσε σε όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας», όπως θα πει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.
Απανταχού Έλληνες και Ελληνίδες, έρρωσθε και ευτυχείτε!
Χρόνια πολλά Ευάγγελε, χρόνια πολλά Ευαγγελία!
25 Μαρτίου 2019. Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος.


Υ.Γ. Δεξιά στη φωτογραφία, ο κατσαρομάλλης συνάδελφος Δημήτρης Κοντογιώργος. Ολοκληρωμένος αξιωματικός, πολύτιμος συνεργάτης. Επωμίστηκε και διαχειρίστηκε με επιτυχία πολλά και βαριά προγράμματα της Γερμανικής βοήθειας, σε κύριο και εφοδιαστικό υλικό. Ευγνώμων για την αρμονική συνεργασία μας, τότε, εκεί, στο Γερμανικό μέτωπο.
Με την ευκαιρία, και για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, καθ’ υπερβολήν, να σημειώσουμε, ότι αρχικά για τη θέση αυτή του Ακολούθου είχε επιλεγεί, άξια, ο κατά δύο τάξεις αρχαιότερός μου συνάδελφος Γιώργος Σκαρλάτος. Πλην όμως, έκτακτες ανάγκες τού χάραξαν νέο ίχνος προς τα ΝΑΤΟ-ικά επιτελεία. Σε δεύτερη φάση, λοιπόν, και με τον ‘‘ψίθυρο’’ ότι είχα κάποια επαφή με τη Γερμανική γλώσσα, βρέθηκα στη Βόννη.
Τώρα που κάνω την ανάρτηση αυτή, ξημερώματα, για να προλάβουμε και τον εκκλησιασμό, συνειρμικά, φθάνουν ευφρόσυνα στο ‘‘μέσα’’ μου τα εμβατήρια που έπαιζε η φιλαρμονική της Πρέβεζας τα χαράματα της 25ης Μαρτίου, τότε, στα γυμνασιακά χρόνια της δεκαετίας του .50. Ανάταση ψυχής! ΓΔΝ

 

Μιλτιάδης Β. Παρλάντζας: Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΄21 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

on Wednesday, 20 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΄21 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

«Πουλί, πως πάει ο πόλεμος, το κλέφτικο ντουφέκι;
Μπροστά πάει ο Νικηταράς, πίσω ο Κολοκοτρώνης,
και παραπίσω οι Έλληνες με τα σπαθιά στα χέρια».

Τούτο το παραδοσιακό τραγούδι αναφέρεται στα μεθεόρτια της επικής και ίσως πιο σημαντικής από στρατηγικής άποψης νίκης των Ελλήνων στα Δερβενάκια της Πελοποννήσου. Του Μοριά, όπως αποκαλείτο η νότια αυτή περιοχή της Ελλάδας, από την οποία άναψε η φλόγα της λευτεριάς την 17η Μαρτίου 1821 στην Αρεόπολη της Λακωνικής Μάνης.

Η ημερομηνία αυτή αποτελεί την ανεπίσημη έναρξη του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα των Ελλήνων έναντι της τεσσάρων αιώνων τουρκικής κυριαρχίας. Και ο Αγώνας αυτός της Παλιγεννεσίας, πρόσθεσε στο Βιβλίο της ελληνικής Ιστορίας, σελίδες γενναιότητας, θυσίας, και ηρωικών κατορθωμάτων. Οι στιγμές αυτές απαθανατίστηκαν από πολλές μορφές της τέχνης: Ιστοριογραφία, Λογοτεχνία, Απομνημονεύματα, Ποίηση, Ζωγραφική, Δημοτικό Τραγούδι.

PDF

Αρης Διαμαντόπουλος: Φιλοσοφία Ηγεσίας

on Saturday, 16 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Εισαγωγικά

Αποτελεί γεγονός αναμφισβήτητο στον φιλοσοφικό κόσμο ότι ο Πλάτων υπήρξε ο κορυφαίος των φιλοσόφων της αρχαίας και σύγχρονης εποχής, ο οποίος τόσον βαθιά ενέπνευσε την μεταγενέστερη Φιλοσοφία1.
Με την μέθοδο του διαλόγου και με την διαλεκτική τέχνη, ο Πλάτων ερεύνησε, σχεδόν, όλα τα φιλοσοφικά θέματα.
Μίλησε για την Γνωσιολογία, την Οντολογία και Κοσμογονία, για τη Δικαιοσύνη και τους Φύλακες, για την Επιστήμη της Ηγεσίας και την Αρετή και για τόσα άλλα θέματα των οποίων η ανάπτυξη εκφεύγει των ορίων της παρούσας εργασίας.
Σε όλες τις φιλοσοφικές του απόψεις ο Πλάτων υπήρξε δυναμικά εξελικτικός φιλόσοφος, εκεί όμως που παρέμεινε διά βίου σταθερός στις φιλοσοφικές του απόψεις, ήταν η σημαντική αξία της Αρετής για την ύπαρξη του κοινωνικού ανθρώπου.
Όσον αφορά για τον Ηγέτη και την Επιστήμη του, θεωρείται αυτή ως πρώτη των άλλων επιστημών και μάλιστα ανήκουσα στην «Επιτακτική» τοιαύτη2.
Στο ερώτημα, εάν ο ηγέτης γεννιέται ή γίνεται, ο Πλάτων υπήρξε εξελικτικός, υποστηρίζοντας κατ' αρχάς τον χαρισματικό ηγέτη για να καταλήξει στην παιδευτική αρχή της ηγεσίας ότι «εκείνος ο οποίος θα κατορθώσει ν' άρχει πρώτα τον εαυτό του, θα έχει μάθει και τους άλλους ν' άρχει»3.
Απόψεις διάφορες απ’ αυτές του μαθητή του Αριστοτέλη, ο οποίος υποστήριζε, ότι η φύση γεννά Δούλους και Δεσπότες4.
Ως επιτυχέστερο ήθος ηγέτη θεωρεί και προτείνει αυτό του «Φιλόσοφου - Βασιλιά», το οποίο δίπτυχο εκφράζει την σοφία και την δύναμη αντίστοιχα, αποτελεί βασικό εμπράγματο σύμβολο συνύπαρξης και συλλειτουργίας στις αποφάσεις και στις πράξεις του Ηγέτη.
Βεβαίως, με την αμοιβαία προϋπόθεση της αυτοπειθαρχίας της δύναμης στην ευνομία της σοφίας, αλλά και αντιστρόφως της αυτοπειθαρχίας της σοφίας στη δύναμη, ώστε τελικά να υπάρχει ευβουλία και ευπραξία.
Συνδετικός κρίκος της σοφίας και της δύναμης είναι η Αρετή του Ηγέτη.

2. Σκοπός

Το κεφάλαιο αυτό της Φιλοσοφίας της Ηγεσίας αποβλέπει να παρουσιάσει τις θεμελιώδεις αρχές αυτής, οι οποίες είναι οι πλέον αναγκαίες για την κοινωνία των ανθρώπων.
Αρχές εμπνευσμένες από το συμπαντικό γίγνεσθαι, τις οποίες ο Πλάτων, ως συνήθως, προβάλλει να ισχύουν και στο ανθρώπινο γίγνεσθαι.

3. Φιλοσοφικές Αρχές Ηγεσίας

Η ουσία της Φιλοσοφίας της Ηγεσίας, κατά Πλάτωνα, αποκαλύπτεται από τις αρχές αυτής, οι οποίες εν συντομία είναι:

α. Ωθούν το Αρχηγόν

Η Θεά Εστία έχει σχέση με τη λέξη «έστιν», δηλαδή εκείνου που μετέχει στην ουσία της ύπαρξης των πραγμάτων.
Γι' αυτό και στα παλιότερα χρόνια η εστία ελέγετο και «εσσία», που σημαίνει ουσία5.
Ενώ αυτοί που υποστήριζαν την γνώμη του Ηράκλειτου, ότι όλα τα όντα κινούνται και τίποτε δεν μένει στάσιμο, την ουσία ονόμαζαν και «ωσία», δηλαδή ώθηση και κίνηση, διότι αιτία και αρχηγός όλων αυτών των πραγμάτων είναι το «ωθούν»6.
Αλλά πέραν από τις αρχηγικές αυτές δυνάμεις, που ωθούν τον κόσμο σε μια αέναη αυτοτέλεια, υπάρχουν ο έρωτας και η κίνηση, που συντελούν στο διαρκές «γίγνεσθαι» αυτού του κόσμου.
Άρα η ώθηση γεννά την κίνηση των όντων˙ προϋπόθεση όμως και αιτία της ώθησης είναι ο έρωτας, ο οποίος δημιουργεί και την κορυφαία των κινήσεων που είναι αυτή που θέτει τον εαυτόν της σε κίνηση.
Για την αυτοκινούμενη κίνηση, ο Πλάτων υποστηρίζει ότι είναι η πρώτη κίνηση, που εμφανίσθηκε στο Σύμπαν και η οποία έθεσε σε κίνηση όλα τ' άλλα είδη κινήσεων.
Θα συνεχίσει δε ο Πλάτων να υποστηρίζει ότι εκεί που υπάρχει αυτοκινησία, υπάρχει και ζωή.
Είναι δε ακόμα αποδεκτόν ότι εκεί που υπάρχει ζωή, υπάρχει και ψυχή.
Επομένως η ψυχή που έχει ζωή, έχει και αυτοκινησία.
Άρα η ψυχή είναι το «εαυτό κινούν» και τέλος η ψυχή αποτελεί την πρωτογέννηση και την πρωταρχική κίνηση των όντων7, δηλαδή την ουσία του κόσμου8.
Πιο πριν, λοιπόν, από την Ψυχή και την Κίνηση γεννήθηκε ο Έρωτας, ο οποίος, κατά τη γνώμη του Ερυξίμαχου, είναι μεγάλος και
αξιοθαύμαστος και απλώνει την ενέργειά του στο σύμπαν και στ' ανθρώπινα και στα θεία πράγματα.
Αυτός ο έρωτας κατορθώνει την διαφοροποίηση ή τη συμφιλίωση του «ενός με τον εαυτόν του», όπως ακριβώς συμβαίνει με την αρμονία που βγαίνει από το δοξάρι και τη λύρα. 2
Έχει μεγάλη και πολλαπλή δύναμη ο έρωτας και ιδιαίτερα αυτός που συντελεί στ' αγαθά με σωφροσύνη και δικαιοσύνη και μας προξενεί κάθε ευδαιμονία και μας κάνει ικανούς να επικοινωνούμε και να είμαστε φίλοι και με τους εαυτούς μας και με τους Θεούς9.
Ενώ κατά τον Αγάθωνα, ο έρωτας ούτε αδικεί, αλλά ούτε αδικείται από ανθρώπους και θεούς και τούτο διότι ο έρωτας δεν υπηρετεί και δεν ενεργεί με τη βία, αλλά θεληματικά.
Επί πλέον ο έρωτας, εκτός από δίκαιος, είναι και φρόνιμος, διότι εξουσιάζει όλες τις ηδονές και τις επιθυμίες.
Όσον αφορά για την ανδρεία του, στον έρωτα ούτε ο Άρης δεν μπορεί να αντισταθεί, άρα ο νικητής είναι πιο αντρειωμένος από τον νικημένο.
Εφόσον δε νικά τον πιο αντρειωμένο από τους άλλους (δηλαδή τον Άρη), φυσικά είναι (ο έρωτας) ο πιο αντρειωμένος απ' όλους.
Ο έρωτας δεν είναι μόνον δίκαιος, φρόνιμος και ανδρείος, είναι συγχρόνως και σοφός, θα συνεχίσει ο Αγάθων να υποστηρίζει.
Η σοφία του έρωτα αποδεικνύεται από τη δύναμη που έχει να κάνει κάποιον άλλον ποιητή μόλις αυτόν αγγίξει, έστω κι αν ήταν άμουσος πρωτύτερα.
Αλλά μήπως δεν είναι του έρωτα σοφία η ζωντανή των όντων δημιουργία;
Επίσης δεν γίνεται περίφημος και λαμπρός τεχνίτης, όποιος πάρει για δάσκαλό του αυτόν τον Θεό ή δεν μένει στο σκοτάδι όποιον ο έρωτας δεν αγγίξει;
Είναι γεγονός ότι και ο θεός Απόλλων είχε τον Έρωτα ως δάσκαλό του που ανακάλυψε την τοξευτική, την ιατρική και μαντική του ικανότητα, οι Μούσες της μουσική τους, ο Ήφαιστος την μεταλλουργία, η Αθηνά την υφαντουργία και ο Ζευς τέλος την διακυβέρνηση θεών και ανθρώπων.
Ο Έρωτας, λοιπόν, αρχηγός και στρατηγός μας10!
Εάν η φύση έχει τον Έρωτα αρχηγό και στρατηγό, πολύ περισσότερο η κοινωνία των ανθρώπων.
Ως δημιούργημα της φύσης, έχει ανάγκη από αρχηγό και στρατηγό.
Ο αρχηγός και ο στρατηγός είναι εκείνος ο οποίος κινεί, δημιουργεί,
μεριμνά και συντηρεί την κοινωνία των ανθρώπων στην ύπαρξη και στην ευπραξία.
Από τον Έρωτα πρέπει ο αρχηγός και ο στρατηγός να κυριευθεί για να προσφέρει στην κοινωνία των ανθρώπων, διότι μόνον όταν αγαπά την κοινωνία των ανθρώπων κινείται και δημιουργεί για το αγαθό αυτής.
Όταν αγαπά την κοινωνία τότε ο αρχηγός και ο στρατηγός είναι φρόνιμος, σώφρονας, δίκαιος, ανδρείος, σοφός και άριστος τεχνίτης της ηγεσίας. 3

β. Νους Άρχει

Αλλά αν για τον έρωτα μίλησε ως πρωταρχική και άρχουσα του σύμπαντος κόσμου δύναμη, ο ίδιος ο Πλάτων στην κοσμογονία του αποφαίνεται, ότι χωρίς την «αρχή του Νου» δεν μπορεί να υπάρξει νόμος και τάξη, αρμονία και ισορροπία σ' αυτόν τον κόσμο.
Επίσης, εάν ο κόσμος αυτός εδώ είναι καλός, σημαίνει ότι και ο δημιουργός πατέρας του είναι αγαθός και ότι, επιπλέον, με αυτό το αιώνιο πρότυπο του αγαθού έφτιαξε αυτόν τον κόσμο.
Ήταν ο δημιουργός αγαθός˙ στον αγαθό δε κανείς φθόνος δεν γεννιέται για κανένα πράγμα.
Επειδή λοιπόν ήταν χωρίς φθόνο, θέλησε να γίνουν όλα όσο το δυνατόν όμοια με τον εαυτό του.
Αφού θέλησε ο Θεός και Δημιουργός όλα να είναι αγαθά και τίποτε να μην είναι ατελές, παρέλαβε την άτακτη μάζα του σύμπαντος κόσμου και από την αταξία την έφερε στην τάξη, ως προτιμότερη κατάσταση από την άλλη.
Ακόμα, διαλογιζόμενος ο Θεός και Δημιουργός, βρήκε ότι κανένα από τα φυσικά και ορατά πράγματα, εάν δεν έχει νουν, δεν θα είναι ποτέ σαν σύνολο ωραιότερο και τελειότερο έργο από ένα άλλο σύνολο τ' οποίο έχει νου και ότι νους πάλι είναι αδύνατο να γεννηθεί σε κανένα πράγμα χωρίς την ψυχή, δηλαδή την από έρωτα αυτοκίνηση.
Λόγω αυτών των σκέψεων, αφού έθεσε τον νου στην ψυχή και την ψυχή στο σώμα, δημιούργησε τον σύμπαντα κόσμο, προκειμένου αυτός να είναι των πάντων ο ωραιότατος και ο άριστος.
Η τοποθέτηση, όμως, αυτή της ψυχής στο σώμα δεν πρέπει να δημιουργεί σύγχυση, ότι το σώμα έγινε πριν από την ψυχή, καθόσον ο Θεός και Δημιουργός έφτιαξε την ψυχή προτέρα και πρεσβυτέρα από το σώμα κατά την ηλικία μας και την αρετή, διότι έμελλε να είναι δεσπότης και κυβερνήτρια του σώματος, το οποίον έμελλε να υπακούει.
Ο Πλάτων, όπως είδαμε, εξυμνεί τον έρωτα ως δημιουργό αιτία του
σύμπαντος κόσμου, αλλά δεν παραλείπει στις φιλοσοφικές του απόψεις να τονίζει, ότι είναι φύση του έρωτα η έλλειψη, δηλαδή η ανάγκη.
Έτσι η γέννηση του κόσμου αυτού έγινε μικτή με συνένωση της ανάγκης και του νου.
Ο νους δηλαδή κυβερνούσε την ανάγκη, με το να την πείθει και να την κατευθύνει προς το άριστο.
Η ανάγκη, λοιπόν, υποχωρούσε στη φρόνιμη πειθώ του νου, ώστε να λάβει το σύμπαν ολόκληρο τη σύσταση αυτή ευθύς εξ αρχής11.
Απ' όλα όσα μέχρι τώρα εκτέθηκαν, παρατηρείται ότι ο Πλάτων θεωρεί τη φύση του Θεού και Δημιουργού αγαθή και ενάρετη και ως εκ τούτων και τα δημιουργήματά του «κατ' εικόνα και καθ’ ομοίωση», σε διαφοροποίηση προς τον Όμηρο, που τόσο στην «Ιλιάδα» όσο και στην «Οδύσσεια», θέλει την ανάμειξη των θεών στις διαμάχες των ανθρώπων και στη συνύπαρξη των αρετών και των παθών σε θεούς και ανθρώπους12.
Ακόμα δε συναντήσαμε τον Πλάτωνα να θέτει την έλλειψη σαν ανάγκη, κίνηση του έρωτα προς την δημιουργία και την αρμονία, τα οποία αμφότερα, ανάγκη και έρωτας, είναι δυνάμεις της ψυχής στην οποία τελικά έχει τοποθετηθεί ο νους, προκειμένου το σώμα του σύμπαντος κόσμου να πειθαρχεί στο νου και να πορεύεται διαρκώς προς το άριστο.
Έτσι ο Πλάτων αποκλείει την διακυβέρνηση του όλου κόσμου από την δύναμη του αλόγου, του τυχαίου και του συμπτωματικού και συμφωνεί κατ’ αρχάς, όπως και ο Αριστοτέλης, με τον Αναξαγόρα, ότι ο νους είναι ο «βασιλιάς» του ουρανού και της γης και με την προϋπόθεση βέβαια, ότι η σοφία του νου συνυπάρχει με την ερωτική δύναμη της ψυχής.
Αυτή ακριβώς η συνύπαρξη συμβαίνει και στη φύση του Δία, αρχηγού των θεών, δηλαδή ενυπάρχει η βασιλική ψυχή με τον βασιλικό νου13.
Εφόσον στον αρχηγό των θεών συμβιώνουν ο έρωτας με τον νου, γιατί να μην συμβαίνει το ίδιο και στον αρχηγό των ανθρώπων, να ενυπάρχει στη φύση του η δύναμη με τη σοφία;
Η απάντηση δόθηκε πάλι από τον Πλάτωνα με την πρόταση του «Φιλοσόφου-Βασιλιά» στην «Πολιτεία» αρχικά, αλλά και στους «Νόμους» τελικά, όπου κυρίαρχοι είναι οι άριστοι νόμοι, τους οποίους καλούνται να εφαρμόζουν οι καθημερινά εναλλασσόμενοι κυβερνήτες.
Αλλά και σήμερα, οι απόφοιτοι Αξιωματικοί, από τις Ανώτατες Στρατιωτικές Ακαδημίες, φέρουν το έμβλημα της Θεάς Αθηνάς, σύμβολο της σοφίας και της δύναμης, διότι ο μύθος την φέρει να γεννιέται πάνοπλη από την κεφαλή του Δία.

γ. Η Αρμονία του Δυϊσμού

Αγαθό, λοιπόν, αποτελεί η συμβίωση του δυϊσμού του έρωτα και του νου, της δύναμης και της σοφίας και είναι αγαθόν διότι κάνει την ύπαρξη πληρέστερη και τελειότερη.
Με αυτό το οντολογικό περιεχόμενο οδηγείται ο Πλάτων να διατυπώσει τον λόγο, ότι συντίθεται το αδιαίρετο με το διαιρετό, το άπειρο με το πεπερασμένο, για να φτιάξουν τη ζώσα ψυχή, την ψυχή της κίνησης και της δημιουργίας η οποία με τέχνη άρχει ως νους, επιμέλεια και νόμος, ενώ τα σώματα άρχονται απ' αυτήν.
Όλον τον κόσμο διοικεί η ψυχή μέσω του νου!
Αναφύεται, όμως, το ζήτημα, αν υπάρχει μία μόνο ψυχή ή περισσότερες που προκαλούν την κίνηση και ο Πλάτων απαντά, ότι είναι αδύνατον να υπάρχουν λιγότερες από δύο ψυχές.
Η μία πρέπει να είναι η «ευεργέτις ψυχή» και η δεύτερη, η ψυχή η οποία κάνει έργα αντίθετα προς τα εκείνα που εκτελεί η «ευεργέτις ψυχή».
Η άριστη ψυχή, λέει ο Πλάτων, επιμελείται ώστε το σύμπαν να εκτελεί τις αρμονικές κινήσεις, η δε άλλη ψυχή είναι υπεύθυνη για κάθε αποκλίνουσα κίνηση στο σύμπαν, αλλά με διακριτούς ρόλους μεταξύ τους.
Συντονιστής όμως για την αρμονία αυτών των αντιθέτων είναι συνολικά ο νους της ψυχής.
Ο Πλάτων όμως δεν παραλείπει να τονίζει, ότι στην διοίκηση και στη μέριμνα του θεού οφείλεται αυτή η εντελέχεια όλων των πραγμάτων14.
Αυτό το αγαθόν της επάρκειας, της αυτάρκειας και της τελειότητας όλου του κόσμου, έχει ως επιδίωξη και σκοπό τη σύνθεση του δυϊσμού της φύσης, προκειμένου ο κόσμος όλος να είναι σε αρμονία και ευδαιμονία.
Όπως είναι σκοπός και η «εντελέχεια», κατά τον Αριστοτέλη, από την δράση των εναντίων «δυνάμει» και «ενεργεία» στα φυσικά πράγματα, αλλά και χάριν της «ευδαιμονίας» των ανθρώπων από τις δυνάμεις του νου και της ψυχής., κατά τις πράξεις αυτών.
Επίσης και ο Ηράκλειτος, ο κατ’ εξοχήν φιλόσοφος των αντιθέτων, που θεωρεί αυτά ως υπεύθυνα των πολεμικών συγκρούσεων, αυτά πάλι τα αντίθετα θέτει να λειτουργούν μεταξύ τους αρμονικά, υπό τον έλεγχο του «Λόγου» 15.
Αυτόν τον σκοπό της αρμονικής συνύπαρξης εξυπηρετούν οι αμοιβαίως συντιθέμενες και συγχρόνως αναιρούμενες δυνάμεις της «Φιλότητας» και του «Νείκους» του Εμπεδοκλή, συνεπεία των οποίων (δυνάμεων) ο κόσμος δημιουργείται, γεννιέται και πεθαίνει, αλλά συγχρόνως υπάρχει αρμονικά16.
Αυτήν την διαίρεση και συγχρόνως τη σύνθεση εκφράζει και ο μύθος του Αριστοφάνη, σύμφωνα με τον οποίον αρχικά ο άνθρωπος ήταν μία ενιαία αυτάρκης ολότητα, ως αρρενοθήλυς οντότητα, η οποία αποσχίσθηκε και διαιρέθηκε, επειδή θέλησε να ανέβει στους Θεούς και από τότε ο Δίας δίχασε αυτή την ενιαία ολότητα σε αρσενικό και θηλυκό, τα οποία έκτοτε ο Έρωτας διαρκώς ζητά να επανενώσει.
Αλλά και αυτός ο Έρωτας, σύμφωνα με το μύθο της Διοτίμας, είναι καρπός της ένωσης της Πενίας (σύμβολο της έλλειψης και της ανάγκης) και του Πόρου (σύμβολο της πληρότητας και της αρμονίας)17.
Τέλος και αυτός ο Ζευς - Δίας (που σημαίνει αρρενοθήλυς) ο αρχηγός των θεών, αποτελεί σύνθεση του αγαθού, του δυϊσμού, σε μια ενιαία θεϊκή προσωπικότητα, χάριν της ευδαιμονίας θεών και ανθρώπων18.
Η ευδαιμονία των αρχομένων είναι ο τελικός και καθοριστικός σκοπός κάθε αρχής, κάθε ηγέτη.
Αυτός, όμως, ο ωραίος σκοπός του ηγέτη επιτυγχάνεται μόνον με τον έρωτα αυτόν προς τους αρχομένους.
Έρωτας, λοιπόν, είναι και η σύνθεση αρχής και αρχομένων και ο οποίος είναι αποτελεσματικός μόνον με την εφαρμογή, εκ μέρους του σοφού ηγέτη, της τέχνης του «στιμονιού» και του «υφαδιού», όπως ο ίδιος ο Πλάτων υποστηρίζει19.
Άρα ο δυισμός δεν είναι μόνον οντολογικό, υπαρξιακό και ηγετικό αγαθό μέσω της αρμονίας, είναι συγχρόνως και τέχνη ηγεσίας και κυβέρνησης των αρχομένων, χάριν της ενότητας και της ευδαιμονίας αυτών.
Αυτήν την τέχνη του «στημονιού» και του «νυφαδιού», ο Αριστοτέλης μετατρέπει σε πράξη με την εφαρμογή του «μέτρου της μεσότητας» στις αντικρουόμενες καταστάσεις των διαλόγων, προκειμένου να καταλήξουν σε κάποιο αμοιβαία αποδεκτό συμπέρασμα20.
Γι αυτόν τον λόγο, ο Πλάτων καταγγέλλει τους επαγγελματίες Σοφιστές, οι οποίοι, με τέχνη, διαστρεβλώνουν πλαστογραφώντας την αλήθεια με σκοπό την απάτη προς ίδιον όφελος21.
Τελικά, τη συμμετρία των αντιθέτων της ουσίας του κόσμου αναζητούν οι σύγχρονοι Φυσικοί επιστήμονες, τόσο στο όλον του σύμπαντος όσο και στα ελάχιστα σωματίδια στο μεγάλο εργαστήριο του CERN.
Αυτή η συμμετρία των αντιθέτων είναι που διατηρεί και την αρμονία στη Φύση.

4. Συμπέρασμα

Με άνεση, από τις παραπάνω σκέψεις του Πλάτωνος, εξάγεται το συμπέρασμα, ότι τόσο ο πολιτικός όσο και ο στρατιωτικός ή και οποιασδήποτε άλλης μορφής ηγέτης, πρέπει να διακατέχεται από ουσιαστική αγάπη προσφοράς προς τους πολίτες χάριν της ευδαιμονίας αυτών.
Ως επίσης να έχει τα προσόντα ώστε να λαμβάνει αποφάσεις με σωφροσύνη και τόλμη, εναρμονίζοντας αντιτιθέμενα προς επίλυση προβλήματα προς την ορθή κατεύθυνση.

Σημειώσεις - Σχόλια

1. Μεταξύ των άλλων για τον Πλάτωνα έχουν μιλήσει:
- Κωνσταντίνος Γεωργούλης. Εισαγωγή - Μετάφραση «Πολιτείας» του Πλάτωνα.
- Δημήτριος Γληνός. Εισαγωγή - Μετάφραση του «Σοφιστή» του Πλάτωνα.
- George Sabine. Η Ιστορία των Πολιτικών Επιστημών.
- Α.Ε. Ταylor. Πλάτων. Ο Άνθρωπος και το έργο του.
2. Πλάτων, «Πολιτεία» Περί Φυλακικής Τέχνης. 428β - 429α.
Πλάτων, «Πολιτικός». Περί Πολιτικής Επιστήμης 460 c.
3. Πλάτων, «Πολιτεία» 412c.
4. Αριστοτέλης «Πολιτικά» 1252 α/30 – 1252b.
5. Πλάτων, «Μένων», «Λάχης», «Πολιτεία», «Πολιτικός», «Νόμος». Η εξελικτικότητα των απόψεων του Πλάτωνα για το Ήθος του Ηγέτη.
Άρης Διαμαντόπουλος, Φιλοσοφία Ηγεσίας, Το Ήθος του Ηγέτη στον Πλάτωνα. Η Εξελικτική Πλατωνική Δυναμική. Σελίδες 6 - 8.
6. Πλάτων, «Κρατίλος» 401d.
7. Πλάτων, «Νόμος» 893β - 894ε, 895b, 89d.
8. Άρης Διαμαντόπουλος. Κύματα ο κόσμος. Η ζωή και κατ' επέκταση η ψυχή σύμφωνα με προσωπική θεωρία τοποθετείται στο Ηλεκτρικό Δυναμικό των Κυττάρων, τ' οποίον παρουσιάζει το γνώρισμα της αυτοκινησίας σύμφωνα με τις απόψεις του Πλάτωνα.
9. Πλάτων, «Συμπόσιο» 186α, 187α, 188d, 195c.
10. Πλάτων, «Συμπόσιο», 193d, 196b - 197b, 200ε.
11. Πλάτων, «Τίμαιος», 29α, 29ε, 30α, 34c, 48α.
Πράγματι, ο Πλάτων στο έργο του «Τίμαιος», το οποίον είναι το κατ’ εξοχήν «Περί Φύσεως» έργο του, ομιλεί για την δημιουργία του κόσμου και για τα φυσικά όντα, με έμφαση τονίζει τον Θεό ως Δημιουργό τους.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί, ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβαίνει και με τον Αριστοτέλη, παρ’ όλα τα πολλά στοιχεία που ελλείπουν γι’ αυτό το θέμα, πλην όμως στα «Φυσικά» του έργα, τα οποία διασώθηκαν, δεν παραλείπει να σημειώνει την ύπαρξη του Θεού.
Η δε καταχώρηση στην παρούσα εργασία αποσπασμάτων, από έργα του Πλάτωνος,+ έστω και κατά μυθικόν τρόπον, καταδεικνύουν όχι μόνο τις σκέψεις του για την δημιουργία του κόσμου και τις αρχές λειτουργίας αυτού, αλλά συγχρόνως και την προέκταση ισχύος αυτού και στην στην κοινωνία των ανθρώπων.
12. Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Όμηρος Κ.Δ. Γεωργούλης.
Σελίδες λ' - λδ'.
13. Πλάτων. «Φίληβος», 28d, 28c, 30α - 31α.
Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Αναξαγόρας. Σελίδες 226
- 230.
Άρης Διαμαντόπουλος. «Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική». 6 ο Τόμος.
Ο Αναξαγόρας. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
Οι Προσωκρατικοί φιλόσοφοι. G.S. Kirk - J.E. Raven - M. Schofield.
Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Αναξαγόρας ο Κλαζομένιος. Σελίδες 369 - 376.
Σημείωση 264.
14. Πλάτων, «Νόμοι» 892α, 896 b-d, 896ε, 899α, 905ε.
15. Πλάτων, «Τίμαιος» 33d και Αριστοτέλης: «Φυσικά», Μεταφυσικά» και «Περί
Ψυχής».
Άρης Διαμαντόπουλος. Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική». 3ο Τόμος.
Ο Ηράκλειτος. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
16. Ήλιος. Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό. Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα. Εμπεδοκλής.
Αποσπάσματα 8 - 16.
Άρης Διαμαντόπουλος. Οι Έλληνες Φιλόσοφοι και η Φυσική».5ο Τόμος.
Ο Εμπεδοκλής. Υπό έκδοση από «Δεσμός».
Οι Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι, G.S. Kirk - J.E. Raven - M. Schofield.
Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Εμπεδοκλής ο Ακραγαντινός. Σελίδες 297 - 302.
17. Πλάτων, «Συμπόσιο». Ο Μύθος του Αριστοφάνους. 189c - 193d. Ο Μύθος της
Διοτίμιας 202ε = 212.
18. Αποσυμβολισμός της Ελληνικής Μυθολογίας. Νικόλαος Μαργιωρής. Ζευς –
Δίας. Σελίδες 133 - 166.
19. Πλάτων, «Πολιτικός» 309d, 309 ε, 310α
Φιλοσοφία Ηγεσίας. Το Ήθος του Ηγέτη στον Πλάτωνα.
Άρης Διαμαντόπουλος. Αρχές και Τέχνη Ηγεσίας. Η Τέχνη της Ενότητας.
Σελίδες 175 - 177.
20. Αριστοτέλης. «Ηθικά Νικομάχεια».Μετάφραση-Σχόλια Ανδρέας Δαλέζιος.
Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
Μπαρμπαρούση Χριστίνα. Η θεωρία των Παγνίων. Περιοδικό «Προβληματισμοί» του
ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. 93ο Τεύχος. Αθήνα 2018.
21 Α.Ε. Τaylor. Πλάτων, ο Άνθρωπος και το Έργο του. Σοφιστής. Σελίδα 448.
Μετάφραση Ιορδάνης Αρζόγλου. Εκδόσεις Μορφωτικό ΄Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
Αθήνα 2009.
22. Το παρόν κεφάλαιο, οι Αρχές Φιλοσοφίας Ηγεσίας, αποτελεί συμπληρωμένο κείμενο
από το σύγγραμμα του ιδίου με τίτλο: «Ο Πλατωνικός Ηγέτης». Εκδόσεις «Δεσμός».
Πειραιάς 2012.

Ιωάννης Μπαλτζώης: Οι Κουίσλινγκ της Ελλάδος, χθες και σήμερα

on Monday, 11 March 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η σχέση Ελλάδος και Γερμανίας αρχίζει μετά την δολοφονία του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωάννη Καποδίστρια (1831). Οι τρεις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) εκτιμώντας ότι η αναρχία που επικρατούσε στην Ελλάδα απειλούσε και την ειρήνη των ευρωπαϊκών κρατών παρέδωσαν το 1833, την εξουσία του νεοπαγούς κράτους στον Όθωνα (γιο του Λουδοβίκου, βασιλιά της Βαυαρίας). Ταυτόχρονα, τον προικοδότησαν με νέο δάνειο ύψους 60.000.0000 χρυσών φράγκων. Έκτοτε, η σχέση της Ελλάδας-Γερμανίας ήταν μια σχέση αγάπης-μίσους, παρεμβατισμών, ελέγχου, τιμωριών, καταστροφών (εις βάρος της Ελλάδος), φιλίας και στήριξης, εχθρότητας. Μιας κατάστασης που μας παραπέμπει στην εικόνα κακιάς μητριάς.
Στο παρόν θα εξετάσουμε την συμπεριφορά Ελλήνων πολιτικών προς την μητριά «προστάτιδα» και δη κατά την διάρκεια της Κατοχής, καθόσον είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα που μας παραπέμπει ακόμη και στην σημερινή περίοδο των επαίσχυντων Μνημονίων, που όπως αποκαλύπτεται σήμερα, επιβλήθηκαν από την κυριαρχούσα, στην Ευρώπη,  Γερμανία.
Οι Κουίσλινγκ της Ελλάδος, χθες και σήμερα, Ιωάννης Μπαλτζώης
 
Ο Βίντκουν Κουίσλινγκ (Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling), (18871945) ήταν Νορβηγός αξιωματικός και πολιτικός φασιστικών πεποιθήσεων. Κατά την εκστρατεία των Ναζιστικών στρατευμάτων στη Νορβηγία, τον Απρίλιο του 1940, υποστήριξε την εισβολή τους και, ως ανταμοιβή, διορίστηκε πρωθυπουργός στην κατεχόμενη Νορβηγία, από τον Φεβρουάριο του 1942 μέχρι τα τέλη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όσο η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Γιόχαν Νύγκαρντσβολντ ήταν εξόριστη στο Λονδίνο. Ως πρωθυπουργός δεν ήταν καθόλου αγαπητός στους Νορβηγούς, οι οποίοι τον θεωρούσαν προδότη και συνεργάτη των δυνάμεων Κατοχής στη χώρα τους.
Με το τέλος του πολέμου και την επάνοδο της νόμιμης Κυβέρνησης, ο Κουίσλιγκ συνελήφθη και δικάστηκε για εσχάτη προδοσία. Εκτελέστηκε από απόσπασμα στις 24 Οκτωβρίου 1945. Το επώνυμό του χρησιμοποιείται σε πολλές γλώσσες (και στην Eλληνική) για να δηλώσει προδότες, συχνά δωσίλογους, εξ ου και η αναφορά του. Και τούτο γιατί είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ιδιαίτερα  σήμερα την ιστορία μας και φυσικά την γερμανική κατοχή και την στάση που κράτησε  τότε ένα μεγάλο τμήμα, στην κυριολεξία η πλειοψηφία του πολιτικού προσωπικού και μεγάλος μέρος του αστικού κόσμου της Ελλάδος (1941-1944).

Οι Έλληνες Κουίσλιγκ στην Κατοχή

Ήταν αυτοί που ο ελληνικός λαός, αλλά και η ιστορία ονόμασε «Κουίσλινγκ», οι πολιτικοί της πατρίδας μας που τότε επέλεξαν την ανοιχτή συνεργασία με τους κατακτητές, σχηματίζοντας μάλιστα τρεις κατοχικές κυβερνήσεις. Πρόκειται για τις κυβερνήσεις του στρατηγού Γεώργιου Τσολάκογλου, του Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου και του Ιωάννη Ράλλη. Οι τρεις αυτή «πρωθυπουργοί» δεν εκτελέστηκαν μεταπολεμικά, όπως συνέβη με τον Κουίσλινγκ, λόγω της μεγαλοψυχίας του Στρατάρχη Παπάγου.
 
Οι δωσιλογικές αυτές κυβερνήσεις, σε πλήρη και αγαστή συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις της πατρίδας οργάνωσαν φασιστικούς σχηματισμούς, δημιούργησαν τα περίφημα «Τάγματα Ασφαλείας» και συνέχισαν την λειτουργία της Αστυνομίας Πόλεων, της Χωροφυλακής και της Ειδικής Ασφάλειας, στην οποία μάλιστα βασανίζονταν σε καθημερινή βάση αντιστασιακοί αγωνιστές, όπως η Ηλέκτρα Αποστόλου και η πιο γνωστή Λέλα Καραγιάννη.
Τώρα αν κάποιος διερωτηθεί ποιος ο σκοπός και ποιους υπηρετούσε η Αστυνομία και η Χωροφυλακή, η απάντηση είναι απλή και εύκολη: Φυσικά τους κατακτητές της πατρίδας, καθόσον τα κατοχικά στρατεύματα μπορούσαν όχι μόνο να αυτοπροστατευθούν, αλλά και να προβούν σε πράξεις τιμωρίας και αντεκδίκησης με φοβερές και ομαδικές σφαγές αθώων Ελλήνων.
Τα παραδείγματα των ομαδικών σφαγών είναι τόσα πολλά που δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ονόματα χωριών, όπως το Δίστομο, τα Καλάβρυτα, στις Λυγκιάδες Ιωαννίνων, το όχι τόσο γνωστό Κομμένο Άρτας (τόπος καταγωγής μου) με 317 εκτελεσθέντες ακόμη μικρά παιδιά και βρέφη και τόσα άλλα χωριά και κωμοπόλεις της πατρίδας, που γνώρισαν την γερμανική ιδιαίτερα θηριωδία και εκδίκηση, καθόσον είναι γνωστά σε όλους και έχουν καταγραφεί και καταδικαστεί από την ιστορία.
Η κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, μας αναγκάζει να επαναφέρουμε στη μνήμη ιστορικά γεγονότα με τη δράση και τη στάση των τριών κατοχικών κυβερνήσεων και την συνεργασία τους με τους Γερμανούς. Στην πραγματικότητα δεν ήταν αμέτοχες για όσα γίνονταν εις βάρος του ελληνικού λαού, αλλά υπεύθυνες και συνένοχες όπως ακριβώς και οι σύγχρονες ελληνικές κυβερνήσεις που συνεργάζονται με τους Γερμανούς, με σκοπό «δήθεν» για να σώσουν τον ελληνικό λαό. Και εδώ θα αναφερθούμε σε γεγονότα που αφορούν το πολιτικό προσωπικό της χώρας, που δεν είναι και τόσο γνωστά στους πολλούς και μετά σκεφθείτε, συγκρίνετε και κάντε τους συνειρμούς με τον σημερινό οικονομικό εφιάλτη που ακόμη βιώνουμε.

Η στάση του πολιτικού κόσμου

Μετά την κατάληψη της Ελλάδος από τα γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα σχηματίστηκε με εντολή των Γερμανών η πρώτη κατοχική κυβέρνηση υπό τον δωσίλογο Τσολάκογλου (σκόπιμα δεν χρησιμοποιώ τον τιμητικό τίτλο του στρατηγού), που τόλμησε και έστειλε ακόμη και τον Αρχιστράτηγο των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, τον Στρατάρχη Παπάγο, με δική του υπογραφή, στο στρατόπεδο του Νταχάου.
Μάλιστα, οι περισσότεροι κοινοβουλευτικοί ήταν έτοιμοι να συνεργαστούν με τις κατοχικές δυνάμεις της πατρίδας και θα το έκαναν αν δεν υπήρχαν οι Άγγλοι και η διορατικότητα του Τσώρτσιλ που το απέτρεψε, καθόσον βλέποντας πολύ μπροστά, ήθελε να «διασώσει» το ελληνικό πολιτικό συντηρητικό σύστημα και κατεστημένο από την προδοσία και την ταπείνωση, ώστε να έχει η Βρετανική πολιτική κοινοβουλευτικά στηρίγματα μετά τον πόλεμο, όπως και έγινε τελικά, ώστε η Ελλάδα να βρεθεί υπό Βρετανική επιρροή, όπως και τελικά στην αρχή έγινε.
Για να αντιληφθούμε τι έγινε και ποια η στάση που επέδειξαν, ας δούμε τι έγραφαν οι αθηναϊκές εφημερίδες της 8ης Μαΐου του 1941, λίγες μόνο ημέρες μετά την κατάρρευση του μετώπου και τον σχηματισμό της κυβέρνησης Τσολάκογλου:
«Ο πρωθυπουργός κ. Τσολάκογλου εδέχθη χθες τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας, κ. κ. Πάγκαλον, Γονατάν, Οθωναίον, Κ. Τσαλδάρην, Γ. Παπανδρέου, Π. Κανελλόπουλον, Β.Δηλιγιάννην, Γ. Πεσματζόγλου, Γ. Μερκούρην, Βελέτζαν και Περ. Ράλλην. Μετά τας συνομιλίας εδόθη εις τον Τύπον η κάτωθι επίσημος ανακοίνωσις:Ο κ. Πρωθυπουργός ήκουσε μετά προσοχής τας γνώμας των ανδρών τούτων, αφού εξέθεσε την κατάστασιν και τας ακολουθητέας κατευθύνσεις της κυβερνήσεως. Πάντες ανεγνώρισαν ότι η κυβέρνησις Εθνικής Ανάγκης είναι επιβεβλημένον να υποστηριχθή εκ μέρους πάντων των Ελλήνων άνευ επιφυλάξεων και ειλικρινώς.
«Επίσης πάντες ανεγνώρισαν το σφάλμα του εκπεσόντος καθεστώτος να κηρύξει τον πόλεμον κατά της Γερμανίας και διακήρυξαν το χάσμα, το οποίον χωρίζει την Ελλάδα από την κυβέρνησιν των εν Κρήτη εγκατασταθέντων φυγάδων. Πολλοί εξ αυτών εξεδήλωσαν τον ζωηρόν αποτροπιασμόν των, διότι οι φυγάδες ούτοι δεν συνεταύτισαν τας τύχας των με τον Ελληνικόν λαόν, τον οποίον εκτός της συμφοράς του πολέμου, απεγύμνωσαν δια της αφαιρέσεως του Δημοσίου Χρήματος» (Κ. Πυρομάγλου, «Ο Γεώργιος Καρτάλης και η εποχή του», εκδόσεις «Ιστορική Έρευνα», σελ. 136-137).

Ακόμη και ο Πλαστήρας

Ακόμη και ο στρατηγός Πλαστήρας, ο «Μαύρος Καβαλάρης» και ήρωας κατά τις επιχειρήσεις στην Μικρά Ασία, καλούσε τον λαό με επιστολή του να συνεργαστεί με τους κατακτητές της πατρίδος, αν είναι δυνατόν. Συγκεκριμένα έγραφε: «Είμαι της γνώμης ότι πρέπει να γίνει κυβέρνησις φιλογερμανική, για να καταστήσωμεν ολιγώτερον οδυνηράν την ήτταν. Αυτό θα πρέπει να γίνει και αν ακόμη θα ηξεύραμε ότι ο πόλεμος θα ετελείωνε και μετά τινας μόνο μήνας με τελείαν ήτταν του Άξονος (όπερ απίθανον)» (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14 Σεπτέμβρη 1998).
Βέβαια, εδώ θα πρέπει να μνημονεύσουμε την μετέπειτα πολιτική στάση κάποιων εκ των προαναφερθέντων, οι οποίοι αργότερα αναθεώρησαν την στάση των και διαχώρισαν την θέση των και βρέθηκαν στην Εθνική Αντίσταση, όπως ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο στρατηγός Πλαστήρας, που ανέλαβε την πολιτική ηγεσία του ΕΔΕΣ.
Όλα τα παραπάνω, που είναι εξόχως αποκαλυπτικά της στάσης και της συμπεριφοράς του πολιτικού κόσμου της Ελλάδος κατά την κατάληψη της από τα στρατεύματα του άξονα το 1941. Ταυτόχρονα, τα γεγονότα αυτά αποτελούν και ένα ισχυρό σοκ που προκύπτει από τη στάση και τις αντιλήψεις των εν λόγω προσώπων όταν αποκαλούσαν την επίσημη κυβέρνηση [αν και μη εκλεγμένη] που κατέφυγε προσωρινά στην Κρήτη και μετά στην Μέση Ανατολή «φυγάδες».
Επίσης σοκαριστικό ήταν όταν σε αυτή τη λεγόμενη και «κυβέρνηση του Καΐρου» καταλόγιζαν ευθύνες για την «κήρυξη του πολέμου κατά της Γερμανίας», όπως αποκαλούσαν την ιταμή γερμανοϊταλική επίθεση κατά της Ελλάδας ενώ καλούσαν τον ελληνικό λαό να στηρίξει την κυβέρνηση των δωσίλογων, άνευ επιφυλάξεων και ειλικρινώς.

Η Αντίσταση

Ενώ η ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου, αυτή που οι δωσίλογοι αποκαλούσαν «φυγάδες» ήταν σχεδόν αποκομμένη από τη χώρα, οι υπόδουλοι Έλληνες άρχισαν να αναζητούν τρόπους αντίστασης στον κατακτητή. Η πάλη για την επιβίωση του λαού ήταν ήδη μια πρώτη αυθόρμητη αντιστασιακή πράξη. Τα λαϊκά συσσίτια, που άρχισαν να λειτουργούν με την πρωτοβουλία των πιο δραστήριων στοιχείων των διαφόρων επαγγελματικών οργανώσεων και συλλόγων των εργαζομένων αποτέλεσαν την πρώτη νίκη που απόσπασε ο Ελληνικός λαός από τους κατακτητές.
Η πρώτη αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία» ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη (ήταν και πρώτη στην Ευρώπη επίσης), στις 15 Μαΐου 1941, περίπου ένα μήνα μετά την κατάληψη της πόλης από τα Γερμανικά στρατεύματα. Εντυπωσιακό ράπισμα στα στρατεύματα κατοχής δόθηκε με το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας από την Ακρόπολη. Τη νύχτα της 30ης Μαΐου 1941 δύο νέοι φοιτητές, ο εν ζωή Μανώλης Γλέζος της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών και ο Απόστολος Σάντας της Νομικής, εκφραστές της ψυχικής διάθεσης του Ελληνικού λαού, σκαρφαλώνουν στον Ιερό Βράχο από τη βορειοδυτική πλευρά και χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τη γερμανική φρουρά πλησιάζουν τον ιστό και κατεβάζουν τη σβάστικα.
Σιγά σιγά η αντίσταση του λαού κατά των κατακτητών άρχισε να απλώνεται και να οργανώνεται. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1941 ανακοινώθηκε η ίδρυση του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ). Την πολιτική ηγεσία του ΕΔΕΣ διεύθυνε ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας (ευτυχώς ανένηψε γρήγορα), ενώ στρατιωτικός αρχηγός του ανέλαβε ο στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1941 ιδρύθηκε το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) με την συνεργασία των κομμάτων Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος, Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας, Αγροτικό Κόμμα Ελλάδος.
Τον Οκτώβριο του 1942 ιδρύθηκε η οργάνωση Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση. Άλλες αντιστασιακές ομάδες που αναγνωρίζονται επίσημα από το ελληνικό κράτος είναι η Εθνική Αλληλεγγύη, η Πανελλήνια Ένωση Αγωνιζόμενων Νέων (ΠΕΑΝ), η Εθνική Δημοκρατική Ένωση Ελληνοπάιδων (ΕΔΕΕ), τα ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ, η Έφεδρων Αξιωματικών Πατριωτική Οργάνωση (ΕΑΠΟ), η Ιερή Ταξιαρχία και η Ομοσπονδία Ελληνικών Ναυτεργατικών Οργανώσεων (ΟΕΝΟ).
Άλλες οργανώσεις υπήρξαν επίσης η Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας, το Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας, η οργάνωση Μπουμπουλίνα, ο ΕΣΕΑ (Ένωσις Συμπολεμιστών Εθνικού Αγώνος) και η ΠΑΟ (Πανελλήνιος Απελευθερωτική Οργάνωση). Περισσότερο μαζική από τις αντιστασιακές οργανώσεις κατάφερε να γίνει το ΕΑΜ.

Ομοιότητες με σήμερα

Η Εθνική Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής οργανώθηκε και αναπτύχθηκε έγκαιρα, δυναμικά και εντυπωσιακά από τον ελληνικό λαό. Κάνοντας μια σύντομη ιστορική αναδρομή διαπιστώνουμε την πληθώρα των αντιστασιακών οργανώσεων, όλων των πολιτικών αποχρώσεων που δημιουργήθηκαν αμέσως μετά την τριπλή κατοχή (Γερμανική, Ιταλική και Βουλγαρική στην Μακεδονία), δείγμα της θέλησης του Ελληνικού λαού για αντίσταση.
Σήμερα, που η κατάσταση συνεχίζει να είναι ακόμη δραματική για τον λαό μετά από εννέα χρόνια Μνημονίων, σήμερα που η πατρίδα πλέον είναι υπό κατοχή, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και ουσιαστικά, αφού οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται στην Αθήνα από την εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση, αλλά στο Βερολίνο, από το εκεί Διευθυντήριο όπως τότε, που είναι η αντίδραση και η αντίστασή του σε αυτά που μας επέβαλε η Γερμανική ηγεμονία; Τι συμβαίνει σε αυτόν τον υπερήφανο και «απείθαρχο», ανυπότακτο λαό, που επελέγη να είναι το (οικονομικό) πειραματόζωο της Ευρώπης και δεν αντιδρά στην επιβαλλόμενη οικονομική εξαθλίωση, αλλά στωικά υφίσταται τις κυρώσεις;
Η χώρα έχει ξεπουληθεί και η εθνική περιουσία έχει μπει ενέχυρο στους δανειστές μας. Και το χειρότερο όλων είναι η φυγή των Ελλήνων (τα καλύτερα μυαλά) στο εξωτερικό, για αναζήτηση καλύτερης τύχης. Εκτιμάται ότι είναι περίπου 500.000, που σημαίνει ότι έχουν χαθεί δύο γενιές Ελλήνων. Αν συνδυαστεί και με το μείζων εθνικό μας ζήτημα το δημογραφικό και την επερχόμενη δημογραφική συρρίκνωση της πατρίδας, τότε θα πρέπει να μιλάμε για εθνική καταστροφή, χειρότερη της Μικρασιατικής καταστροφής, στα όρια ενδεχομένως ενός μελλοντικού μας εθνικού αφανισμού.
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).

Γεωργία - Χριστίνα Τσαούση: Η Οικονομική Διπλωματία στο επίκεντρο της Εξωτερικής Πολιτικής

on Thursday, 03 January 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ιστορικά εντοπίζεται άρρηκτη σύνδεση της διπλωματίας ως φορέα διακρατικής επικοινωνίας και διεξαγωγής διεθνών οικονομικών σχέσεων. Η οικονομική διπλωματία αποτελεί μια μορφή διπλωματικών σχέσεων, η οποία χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο από τα κράτη, με σκοπό την προώθηση οικονομικών συμφερόντων στη διεθνή αγορά. Επιστρατεύοντας τις διακυβερνητικές σχέσεις και το κρατικό κύρος επιδιώκεται η προώθηση διεθνών εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Κάνοντας χρήση οικονομικών μέσων επιτυγχάνονται οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής.


Παραδοσιακά η εξωτερική πολιτική, είτε με τη μορφή διπλωματίας είτε με εκείνη της στρατηγικής, θεωρείται υψηλή πολιτική, η οποία επικεντρώνεται σε θέματα ασφαλείας και εθνικής ανεξαρτησίας. Εντούτοις στην εποχή μας παρατηρείται διεύρυνση του πεδίου της πολιτικής. Εξαιτίας της ενίσχυσης του ρόλου των κρατών στις σύγχρονες κοινωνίες περιήλθαν στη σφαίρα επιρροής της εξωτερικής πολιτικής πολυποίκιλοι τομείς. Το κράτος, συνεπώς, ανέλαβε σταδιακά την ικανοποίηση των αναγκών που προέκυψαν στους τομείς αυτούς. Ουσιαστικά, η διπλωματία αναγκάστηκε να λάβει υπόψη της τομείς δραστηριότητας που της ήταν μη οικείοι, διευρύνοντας με αυτό το τρόπο το πεδίο εξωτερικής πολιτικής του κράτους. Η ενισχυμένη επιρροή τόσο της εσωτερικής όσο κα της εξωτερικής πολιτικής, αλλά και ο διευρυμένος χώρος που έχουν καταλάβει τα οικονομικά, τεχνολογικά και πολιτιστικά θέματα στο πεδίο των εξωτερικών σχέσεων, φέρει ως αποτέλεσμα την ποιοτική αλλαγή και την αναθεώρηση των μεθόδων που εφαρμόζει το Υπουργείο Εξωτερικών. Με αυτό το τρόπο αναλαμβάνει περισσότερο το ρόλο του συντονιστή των κυβερνητικών δραστηριοτήτων παρά κάποιον άμεσο πρωταγωνιστικό.
Η συμπεριφορά των κρατών υπό όρους εξωτερικής πολιτικής καθορίζεται από συγκεκριμένους παράγοντες και διαδικασίες. Με την αύξηση της οικονομικής αλληλεξάρτησης των κρατών, λόγω της παγκοσμιοποίησης, έλαβε τέλος η καθορισμένη διακριτικότητα μεταξύ της εθνικής και της διεθνούς πολιτικής. Η οικονομική διπλωματία έγινε συνθετότερη περικλείοντας μέσα της περισσότερα ζητήματα και δρώντες. Επίσης, μεγάλο μέρος της εντάσσεται στο πεδίο της Γεωπολιτικής, με την πιο ευρεία έννοιά της, καθώς μελετά την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο γεωγραφικό χώρο και τον ανταγωνισμό για την εξουσία που λαμβάνει χώρα εντός του. Η επιρροή του χώρου συνίσταται στους περιορισμούς ή τις ευκαιρίες που τίθενται στον ανταγωνισμό για εξουσία. Αυτοί οι περιορισμοί ή ευκαιρίες, αν και δεν είναι μόνιμοι, εξαρτώνται σημαντικά από την τεχνολογική ικανότητα της στιγμής και από τα ανθρώπινα και οικονομικά μέσα που διαθέτει μια συγκεκριμένη εξουσία. Σημαντικότερη εξέλιξη στην πρόσφατη ιστορία του κόσμου από γεωπολιτικής απόψεως αποτελεί η διάλυση της ΕΣΣΔ. Με το τέλος του διπολικού συστήματος ανετράπει μόνιμα το παιχνίδι των διεθνών σχέσεων.
Παρατηρήθηκε μια γρήγορη ανάπτυξη οικονομικών και πολιτιστικών εργαλείων που ξεφεύγουν de facto από τον έλεγχο των κρατών-εθνών και από το παραδοσιακό πλαίσιο των σχέσεών τους. Παράλληλα η ενίσχυση και ο πολλαπλασιασμός των παγκόσμιων δομών αλλάζει άρδην το παιχνίδι των διεθνών πολιτικών σχέσεων. Θα ήταν εύλογο να πούμε πως η οικονομική και πολιτιστική παγκοσμιοποίηση μάλλον περιπλέκει παρά καταργεί τη γεωπολιτική, εισάγοντας δίπλα στα κράτη-έθνη νέους παίκτες στο παιχνίδι του ανταγωνισμού της εξουσίας επί του χώρου.
Η Εμπορική διπλωματία έχει καταστεί θέμα αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τις κυβερνήσεις αλλά και τις επιχειρήσεις, καθώς θεωρείται ουσιαστικό τμήμα της εξωτερικής πολιτικής των κυβερνήσεων. Οι Berridge και James στο βιβλίο “A Dictionary of Diplomacy” ορίζουν την εμπορική διπλωματία ως «το έργο των διπλωματικών αποστολών στην υποστήριξη των επιχειρήσεων της χώρας καταγωγής αλλά και σε διάφορους τομείς της οικονομίας» και ως το μέσο για «την προώθηση των εισερχόμενων και εξερχόμενων επενδύσεων καθώς και του εμπορίου». Λόγω της παγκοσμιοποίησης, του ανταγωνισμού και των διασυνδεδεμένων αγορών οι επιχειρήσεις έχουν αυξήσει τη δύναμή τους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει μείωση της ισχύος των κυβερνήσεων ώστε να ρυθμίζουν τις εθνικές τους οικονομίες, αλλά αντιθέτως προετοιμάζει για μια καρποφόρα συνεργασία, όπου οι κυβερνήσεις θέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την λειτουργία των επιχειρήσεων και οι τελευταίες επωφελούνται από υλικά και άυλα κίνητρα που προσφέρονται από τις κυβερνήσεις.
Πλέον η οικονομική διπλωματία περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων τις οποίες διαχειρίζονται επίσημες διπλωματικές αντιπροσωπείες, εθνικοί φορείς, υπηρεσίες με σκοπό την προώθηση επενδύσεων και εξαγωγών αλλά και θεσμοί του ιδιωτικού τομέα, όπως επιμελητήρια και άλλοι επιχειρηματικοί σύνδεσμοι. Λόγω των αναγκών που διαρκώς ανακύπτουν για την διπλωματική και διαπραγματευτική διαχείριση των ζητημάτων αυτών πολλά κράτη προχώρησαν στην αναδιοργάνωση των διπλωματικών τους υπηρεσιών, ώστε να επιτύχουν αρτιότερο συντονισμό ανάμεσα στις πολιτικές και οικονομικές τους δραστηριότητες. Ο Καναδάς, η Αυστραλία, το Βέλγιο, η Ν. Κορέα και η Αλβανία συγχώνευσαν τις αρμοδιότητες των υπουργείων Εξωτερικών και Εμπορίου σε ένα και μόνο Υπουργείο.
Καθίσταται εύληπτο πως η οικονομική διπλωματία, αν και πηγάζει από το ίδιο το κράτος και έγκειται στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής και διπλωματικής στρατηγικής, επηρεάζει σημαντικά τις πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα, χωρίς όμως να είναι και ο μοναδικός παράγοντας που τις καθορίζει. Η επιχειρηματική διπλωματία προκύπτει από τις δράσεις του ιδιωτικού τομέα, έχοντας ως κύριο γνώμονα το επενδυτικό και οικονομικό κέρδος. Αναντίρρητα το κράτος συμβάλλει στη διευκόλυνση ή μη των πρακτικών που θα εφαρμοσθούν, καθώς διαμορφώνει το πλαίσιο, τη μορφή, το μέγεθος και το είδος των οικονομικών σχέσεων που δύναται να αναπτύξει ο ιδιωτικός τομέας με τρίτες χώρες. Σε κάθε περίπτωση όμως το επικοινωνιακό πλαίσιο και οι διαπραγματεύσεις ακολουθούν τις ήδη υπάρχουσες διπλωματικές νόρμες.
Οι στόχοι της οικονομικής διπλωματίας της Ελλάδας είναι αρκετά σαφείς. Μέσα από την εξωστρέφεια των δράσεών της επιδιώκεται αύξηση στον εξαγωγικό τομέα και προσέλκυση ξένων επενδύσεων με παράλληλη στήριξη της διεθνούς επιχειρηματικότητας των Ελλήνων, που θα έχει ανταποδοτικά οφέλη για την εθνική οικονομία και την εξωτερική πολιτική της χώρας. Η Ελλάδα επιδιώκει να καταστεί έδρα εγκατάστασης στρατηγείων και ερευνητικών κέντρων μεγάλων εταιρειών που επιθυμούν να αναπτύξουν θυγατρικές (παράγωγα τμήματα) στις γειτονικές χώρες, αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής. Εν ολίγοις να τεθεί έμπροσθεν στη προσπάθεια προσέλκυσης επενδύσεων όχι μόνο στην εστερική αγορά αλλά σε όλη τη περιφέρεια.
Ανεξαρτήτως της όποιας οπτικής μπορεί να εφαρμοσθεί, το αποτέλεσμα έγκειται στο ότι η Οικονομική Διπλωματία αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ μιας χώρας, μέσω του εργαλείου της οικονομίας της, και αποτελεί - αν όχι τη σημαντικότερη – μία από τις σημαντικότερες βάσεις πάνω στην οποία στηρίζεται η διαμόρφωση μιας αποτελεσματικής Εξωτερικής Πολιτικής.


ΠΗΓΕΣ
Π. Νάσκου-Περράκη – Ν. Ζάικος, Διπλωματικό και προξενικό δίκαιο. Κοινοβουλευτική, πολιτιστική, οικονομική και επιχειρηματική διπλωματία, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2016.

Β. Σινάνογλου, Οικονομική διπλωματία στην ΕΕ του 21ου αιώνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 1996.
Ι. Τσιμόπουλος, Η ελληνική εμπορική διπλωματία στο πλαίσιο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, 2012.
Χ. Χαλαζιάς, Αρχές, πλαίσιο και εργαλεία των πολιτικών της οικονομικής διπλωματίας, 2008.
Θ. Γιάνναρος, Οικονομική διπλωματία και ελληνική εξωτερική πολιτική, η περίπτωση της Τουρκίας, 2011. 

Γεωργία - Χριστίνα Τσαούση: Η Οικονομική Διπλωματία στο επίκεντρο της Εξωτερικής Πολιτικής

on Thursday, 03 January 2019. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ιστορικά εντοπίζεται άρρηκτη σύνδεση της διπλωματίας ως φορέα διακρατικής επικοινωνίας και διεξαγωγής διεθνών οικονομικών σχέσεων. Η οικονομική διπλωματία αποτελεί μια μορφή διπλωματικών σχέσεων, η οποία χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο από τα κράτη, με σκοπό την προώθηση οικονομικών συμφερόντων στη διεθνή αγορά. Επιστρατεύοντας τις διακυβερνητικές σχέσεις και το κρατικό κύρος επιδιώκεται η προώθηση διεθνών εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Κάνοντας χρήση οικονομικών μέσων επιτυγχάνονται οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής.


Παραδοσιακά η εξωτερική πολιτική, είτε με τη μορφή διπλωματίας είτε με εκείνη της στρατηγικής, θεωρείται υψηλή πολιτική, η οποία επικεντρώνεται σε θέματα ασφαλείας και εθνικής ανεξαρτησίας. Εντούτοις στην εποχή μας παρατηρείται διεύρυνση του πεδίου της πολιτικής. Εξαιτίας της ενίσχυσης του ρόλου των κρατών στις σύγχρονες κοινωνίες περιήλθαν στη σφαίρα επιρροής της εξωτερικής πολιτικής πολυποίκιλοι τομείς. Το κράτος, συνεπώς, ανέλαβε σταδιακά την ικανοποίηση των αναγκών που προέκυψαν στους τομείς αυτούς. Ουσιαστικά, η διπλωματία αναγκάστηκε να λάβει υπόψη της τομείς δραστηριότητας που της ήταν μη οικείοι, διευρύνοντας με αυτό το τρόπο το πεδίο εξωτερικής πολιτικής του κράτους. Η ενισχυμένη επιρροή τόσο της εσωτερικής όσο κα της εξωτερικής πολιτικής, αλλά και ο διευρυμένος χώρος που έχουν καταλάβει τα οικονομικά, τεχνολογικά και πολιτιστικά θέματα στο πεδίο των εξωτερικών σχέσεων, φέρει ως αποτέλεσμα την ποιοτική αλλαγή και την αναθεώρηση των μεθόδων που εφαρμόζει το Υπουργείο Εξωτερικών. Με αυτό το τρόπο αναλαμβάνει περισσότερο το ρόλο του συντονιστή των κυβερνητικών δραστηριοτήτων παρά κάποιον άμεσο πρωταγωνιστικό.
Η συμπεριφορά των κρατών υπό όρους εξωτερικής πολιτικής καθορίζεται από συγκεκριμένους παράγοντες και διαδικασίες. Με την αύξηση της οικονομικής αλληλεξάρτησης των κρατών, λόγω της παγκοσμιοποίησης, έλαβε τέλος η καθορισμένη διακριτικότητα μεταξύ της εθνικής και της διεθνούς πολιτικής. Η οικονομική διπλωματία έγινε συνθετότερη περικλείοντας μέσα της περισσότερα ζητήματα και δρώντες. Επίσης, μεγάλο μέρος της εντάσσεται στο πεδίο της Γεωπολιτικής, με την πιο ευρεία έννοιά της, καθώς μελετά την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο γεωγραφικό χώρο και τον ανταγωνισμό για την εξουσία που λαμβάνει χώρα εντός του. Η επιρροή του χώρου συνίσταται στους περιορισμούς ή τις ευκαιρίες που τίθενται στον ανταγωνισμό για εξουσία. Αυτοί οι περιορισμοί ή ευκαιρίες, αν και δεν είναι μόνιμοι, εξαρτώνται σημαντικά από την τεχνολογική ικανότητα της στιγμής και από τα ανθρώπινα και οικονομικά μέσα που διαθέτει μια συγκεκριμένη εξουσία. Σημαντικότερη εξέλιξη στην πρόσφατη ιστορία του κόσμου από γεωπολιτικής απόψεως αποτελεί η διάλυση της ΕΣΣΔ. Με το τέλος του διπολικού συστήματος ανετράπει μόνιμα το παιχνίδι των διεθνών σχέσεων.
Παρατηρήθηκε μια γρήγορη ανάπτυξη οικονομικών και πολιτιστικών εργαλείων που ξεφεύγουν de facto από τον έλεγχο των κρατών-εθνών και από το παραδοσιακό πλαίσιο των σχέσεών τους. Παράλληλα η ενίσχυση και ο πολλαπλασιασμός των παγκόσμιων δομών αλλάζει άρδην το παιχνίδι των διεθνών πολιτικών σχέσεων. Θα ήταν εύλογο να πούμε πως η οικονομική και πολιτιστική παγκοσμιοποίηση μάλλον περιπλέκει παρά καταργεί τη γεωπολιτική, εισάγοντας δίπλα στα κράτη-έθνη νέους παίκτες στο παιχνίδι του ανταγωνισμού της εξουσίας επί του χώρου.
Η Εμπορική διπλωματία έχει καταστεί θέμα αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τις κυβερνήσεις αλλά και τις επιχειρήσεις, καθώς θεωρείται ουσιαστικό τμήμα της εξωτερικής πολιτικής των κυβερνήσεων. Οι Berridge και James στο βιβλίο “A Dictionary of Diplomacy” ορίζουν την εμπορική διπλωματία ως «το έργο των διπλωματικών αποστολών στην υποστήριξη των επιχειρήσεων της χώρας καταγωγής αλλά και σε διάφορους τομείς της οικονομίας» και ως το μέσο για «την προώθηση των εισερχόμενων και εξερχόμενων επενδύσεων καθώς και του εμπορίου». Λόγω της παγκοσμιοποίησης, του ανταγωνισμού και των διασυνδεδεμένων αγορών οι επιχειρήσεις έχουν αυξήσει τη δύναμή τους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει μείωση της ισχύος των κυβερνήσεων ώστε να ρυθμίζουν τις εθνικές τους οικονομίες, αλλά αντιθέτως προετοιμάζει για μια καρποφόρα συνεργασία, όπου οι κυβερνήσεις θέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την λειτουργία των επιχειρήσεων και οι τελευταίες επωφελούνται από υλικά και άυλα κίνητρα που προσφέρονται από τις κυβερνήσεις.
Πλέον η οικονομική διπλωματία περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων τις οποίες διαχειρίζονται επίσημες διπλωματικές αντιπροσωπείες, εθνικοί φορείς, υπηρεσίες με σκοπό την προώθηση επενδύσεων και εξαγωγών αλλά και θεσμοί του ιδιωτικού τομέα, όπως επιμελητήρια και άλλοι επιχειρηματικοί σύνδεσμοι. Λόγω των αναγκών που διαρκώς ανακύπτουν για την διπλωματική και διαπραγματευτική διαχείριση των ζητημάτων αυτών πολλά κράτη προχώρησαν στην αναδιοργάνωση των διπλωματικών τους υπηρεσιών, ώστε να επιτύχουν αρτιότερο συντονισμό ανάμεσα στις πολιτικές και οικονομικές τους δραστηριότητες. Ο Καναδάς, η Αυστραλία, το Βέλγιο, η Ν. Κορέα και η Αλβανία συγχώνευσαν τις αρμοδιότητες των υπουργείων Εξωτερικών και Εμπορίου σε ένα και μόνο Υπουργείο.
Καθίσταται εύληπτο πως η οικονομική διπλωματία, αν και πηγάζει από το ίδιο το κράτος και έγκειται στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής και διπλωματικής στρατηγικής, επηρεάζει σημαντικά τις πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα, χωρίς όμως να είναι και ο μοναδικός παράγοντας που τις καθορίζει. Η επιχειρηματική διπλωματία προκύπτει από τις δράσεις του ιδιωτικού τομέα, έχοντας ως κύριο γνώμονα το επενδυτικό και οικονομικό κέρδος. Αναντίρρητα το κράτος συμβάλλει στη διευκόλυνση ή μη των πρακτικών που θα εφαρμοσθούν, καθώς διαμορφώνει το πλαίσιο, τη μορφή, το μέγεθος και το είδος των οικονομικών σχέσεων που δύναται να αναπτύξει ο ιδιωτικός τομέας με τρίτες χώρες. Σε κάθε περίπτωση όμως το επικοινωνιακό πλαίσιο και οι διαπραγματεύσεις ακολουθούν τις ήδη υπάρχουσες διπλωματικές νόρμες.
Οι στόχοι της οικονομικής διπλωματίας της Ελλάδας είναι αρκετά σαφείς. Μέσα από την εξωστρέφεια των δράσεών της επιδιώκεται αύξηση στον εξαγωγικό τομέα και προσέλκυση ξένων επενδύσεων με παράλληλη στήριξη της διεθνούς επιχειρηματικότητας των Ελλήνων, που θα έχει ανταποδοτικά οφέλη για την εθνική οικονομία και την εξωτερική πολιτική της χώρας. Η Ελλάδα επιδιώκει να καταστεί έδρα εγκατάστασης στρατηγείων και ερευνητικών κέντρων μεγάλων εταιρειών που επιθυμούν να αναπτύξουν θυγατρικές (παράγωγα τμήματα) στις γειτονικές χώρες, αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ευρύτερης περιοχής. Εν ολίγοις να τεθεί έμπροσθεν στη προσπάθεια προσέλκυσης επενδύσεων όχι μόνο στην εστερική αγορά αλλά σε όλη τη περιφέρεια.
Ανεξαρτήτως της όποιας οπτικής μπορεί να εφαρμοσθεί, το αποτέλεσμα έγκειται στο ότι η Οικονομική Διπλωματία αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ μιας χώρας, μέσω του εργαλείου της οικονομίας της, και αποτελεί - αν όχι τη σημαντικότερη – μία από τις σημαντικότερες βάσεις πάνω στην οποία στηρίζεται η διαμόρφωση μιας αποτελεσματικής Εξωτερικής Πολιτικής.


ΠΗΓΕΣ
Π. Νάσκου-Περράκη – Ν. Ζάικος, Διπλωματικό και προξενικό δίκαιο. Κοινοβουλευτική, πολιτιστική, οικονομική και επιχειρηματική διπλωματία, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2016.

Β. Σινάνογλου, Οικονομική διπλωματία στην ΕΕ του 21ου αιώνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 1996.
Ι. Τσιμόπουλος, Η ελληνική εμπορική διπλωματία στο πλαίσιο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, 2012.
Χ. Χαλαζιάς, Αρχές, πλαίσιο και εργαλεία των πολιτικών της οικονομικής διπλωματίας, 2008.
Θ. Γιάνναρος, Οικονομική διπλωματία και ελληνική εξωτερική πολιτική, η περίπτωση της Τουρκίας, 2011. 

Γρηγόριος Δ. Νούσιας: ‘‘Εδώ Πολυτεχνείο’’ . . .

on Monday, 19 November 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Μετσόβιον Πολυτεχνείον.
Μετσόβιο. Προς τιμήν των μεγάλων ευεργετών, Γ. Αβέρωφ, Ν. Στουρνάρη, Ε. Τοσίτσα από το Μέτσοβο. Ναι, αυτών των Ηπειρωτών, οι οποίοι χρηματοδότησαν το έργο, που ολοκληρώθηκε το 1878, όταν η Ήπειρος ήταν ακόμη υπό Τουρκικό ζυγό. Δεν γνωρίζω τι έγραψαν στις διαθήκες τους οι συγκεκριμένοι Ηπειρώτες, ευεργέτες του Ελληνικού έθνους, για το συγκεκριμένο ίδρυμα. Πάντως, μέχρι πριν κάποιες δεκαετίες ήταν αρχιτεκτονικό κόσμημα της Αθήνας και, από ιδρύσεώς του, ήταν πνευματικό λίκνο ευκλείδειας και όχι μόνον αναζητήσεως.


 

Οπωσδήποτε, αυτοί οι ευπατρίδες δεν διέθεσαν τα χρήματά τους (για μαύρα χρήματα, θα μιλήσουν ορισμένοι) για να γίνει κάποτε το νεοκλασικό αυτό περίτεχνο, η μαύρη κηλίδα της πρωτεύουσας της Ελλάδος. Ναι, δυστυχώς, αποτελεί το σύγχρονο όνειδος του Ελληνικού κράτους και της Ελληνικής κοινωνίας.

Δεν θα είχαν φανταστεί ποτέ, οι Ηπειρώτες οραματιστές, ότι εκεί μέσα, στις πολυτεχνικές αίθουσες, που λάμπρυναν με τη συνεισφορά τους διακεκριμένοι δάσκαλοι, στις αίθουσες από όπου βγήκαν οι μηχανικοί της νεώτερης Ελλάδος, ότι κάποτε θα στηνόταν το άντρο θρασύδειλων φρικιών και η γιάφκα θολο-αναρχο-μαρξιστών, διεκδικώντας, τάχα μου, δημοκρατικές διεξόδους, προβάλλοντας ως πειθώ και χρησιμοποιώντας ως αντικλείδι, τι άλλο, την ‘‘επαναστατική βία’’, σπάζοντας τα ‘‘τζάμια της πολιτείας’’, ξηλώνοντας τα ‘‘θεμέλια μάρμαρα’’ της κοινωνίας και ‘‘απαλλοτριώνοντας’’ περιουσίες νοικοκυραίων. Και αυτό, κατ’ εξακολούθηση μεν, εδώ και δεκαετίες, αλλά με σισύφεια τακτική και κατάληξη. Αγώνας για αναρρίχηση στα ύψη μόνον και μόνον για να ριχθούν στα τάρταρα. Ποτέ δεν θα πιούν νερό από την πηγή της ακρόπολης της πόλεως του Ασωπού.

Δεν θα είχαν φανταστεί ποτέ, οι ξενιτεμένοι Ηπειρώτες, ότι από το αρχοντικό αυτό που δώρισαν στο Ελληνικό κράτος, θα ξεκινούσε κάποτε μια εξέγερση για την αποκατάσταση δήθεν των δημοκρατικών ελευθεριών, τύπου 1965, που θα οδηγούσε σε ακρωτηριασμό του ελληνισμού, για να εξαργυρώσουν οι ‘‘πρωταγωνιστές’’ της τις ‘‘εθνικές τους υπηρεσίες’’ γινόμενοι αμετάθετοι ένοικοι σε πορφυρένια μεταπολιτευτικά σαλόνια, εγχώρια και αλλοδαπά.

Δεν θα διανοούντο ποτέ, αυτοί οι πρωτοπόροι Ηπειρώτες, ότι οι προτομές τους, ως εθνικών ευεργετών, θα περιθωριοποιούντο, και στο προσκήνιο θα ήρχετο η κεφαλή, προσβάλλοντας ακόμη και την κοινή αισθητική, κάποιου Σβορώνου, που το 1955 του αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια, για να καταθέτουν, την σκοπίμως ανερμάτιστη μεταπολιτευτική εποχή, στεφάνια σε ένδειξη τιμής, ποιοί σε ποιούς και για ποιόν συγκεκριμένο εθνικό λόγο!

Ας αφήσουμε στην ησυχία τους, τους εθνικούς χρηματοδότες εκείνης της εποχής, και ας διερωτηθούμε, γιατί τιμάται το ‘‘Πολυτεχνείο’’; Επειδή είχε ως συνέπεια να αντικατασταθεί η προηγούμενη δικτατορία από μια επόμενη και μάλιστα πιο στυγνή; Επειδή απετέλεσε ‘‘το κινούν αίτιο’’ για την Κυπριακή τραγωδία; Επειδή μεταπολιτευτικά απετέλεσε την κολυμβήθρα του Σιλωάμ για να ξεπλένονται όλα τα πολιτικά ανομήματα, που συνιστούν μορφή δικτατορίας; Σε ποια θύματα αποδίδεται τιμή; Δίπλα στην κεφαλή / ‘‘μνημείο’’ του Σβορώνου υπάρχει μαρμάρινη στήλη με τα ονόματα δέκα οκτώ σπουδαστών του ΕΜΠ που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της Κατοχής από Ιταλούς και Γερμανούς. Πού είναι η στήλη με τα θύματα του Πολυτεχνείου; Όλα τα επίσημα πορίσματα βεβαιώνουν, κανένας νεκρός μέσα στο Πολυτεχνείο, και μόνον δώδεκα (σε σχέση με τις προπαγανδιστικά φημολογούμενες εκατοντάδες . . . ) στην ευρύτερη περιοχή από αδέσποτες σφαίρες. Τους οποίους και τιμούμε. Πού είναι ο ‘‘Σύλλογος των θυμάτων του Πολυτεχνείου’’;

Πόσες πολιτικές καριέρες στήθηκαν στο όνομα του τότε ‘‘Πολυτεχνείου’’; Ανθρώπων που στη συνέχεια επέδειξαν ακατανόητη ανθελληνική στάση, με προδοτικές συμπεριφορές και με αποφάσεις που διαπερνούν την πολιτική αθλιότητα της μεταπολιτευτικής περιόδου. Και ποιοι είναι οι ένοικοι του σημερινού Πολυτεχνείου; Ναι, είναι οι κατά περίσταση αντι-εξουσιαστές, καταληψίες, μπαχαλάκηδες, όλων των αριστερών ιδεοληψιών, που αύριο, μεταμορφωμένοι, θα ζητήσουν κρατική στέγαση, με αναθεωρημένες τις απόψεις τους, από το θολό μυαλό στο καθαρό, από το go back madam Merkel στο come back, από το όχι του δημοψηφίσματος στο ναι. Και, οποία υποκρισία!

Ναι, οι διαχειριστές του Ιδρύματος, των τελευταίων ετών, έξω και μέσα από αυτό, στο προσκήνιο ή στο παρασκήνιο, ακτιβιστές ή μέντορες, να θεωρούν, μαρξιστικό δικαιώματι, δική τους υπόθεση το πώς, πότε και ποιοι θα ‘‘τιμήσουν’’ την ‘‘εξέγερση’’. Φασισμός νέας κοπής. Μόνον ‘‘εμείς’’! ‘‘Εσείς’’ δεν δικαιούσθε. Αλλά στο Εσείς συγκαταλέγεται η πλειοψηφία του Ελληνικού λαού, που, από την άνεση του καναπέ, να το ομολογήσομε, απαιτεί να σταματήσει αυτή η μακρόσυρτη κοινωνικοπολιτική κατάντια. Αυτή η κηλίδα πρέπει να εκλείψει.
18 Νοε. 2018 Γρηγόριος Δημ. Νούσιας 

Τι διδαχθήκαμε 100 Χρόνια από τη Λήξη του «Μεγάλου Πολέμου»

on Sunday, 11 November 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

11 Νοεμβρίου 2018, η επέτειος των 100 ετών από το τέλος του «Μεγάλου Πολέμου» όπως αποκλήθηκε η σφαγή της περιόδου 1914-1918. Μια ιστορική ημερομηνία που σήμανε τη λήξη μιας πρωτόγνωρης αιματοχυσίας παγκοσμίων διαστάσεων και που συνοδεύθηκε από την ουτοπική ελπίδα διαμόρφωσης νέων δεδομένων και επικράτησης του διεθνούς δικαίου που θα καθιστούσαν άχρηστη ως και απαγορευτική τη διεξαγωγή ενός νέου πολέμου.


Ελπίδες που τραγικά διαψεύστηκαν πολύ γρήγορα καθώς οι ατελείς, ίσως και τιμωρητικές προβλέψεις των συνθηκών που ακολούθησαν, σε συνδυασμό με ουτοπιστικές προσδοκίες και τις αναπόφευκτες μεταβολές ισχύος, οδήγησαν στα δεινά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στις συνεπακόλουθες συνέπειες της ψυχροπολεμικής αναμέτρησης.
Ακόμη και σήμερα οι ιστορικοί αδυνατούν να συμφωνήσουν για την ιεράρχηση των αιτίων που οδήγησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά και να απαντήσουν στο θεωρητικό ερώτημα εάν αυτός ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος ή όχι. Ερώτημα φιλολογικό αλλά ενδεχομένως όχι και άνευ πρακτικής εφαρμογής καθώς καθημερινά πληθαίνουν οι φωνές εκείνες που ισχυρίζονται ότι η σημερινή διεθνή κατάσταση ομοιάζει όλο και περισσότερο με τις παραμονές του «Μεγάλου Πολέμου» και κατά συνέπεια η άντληση ορθών συμπερασμάτων είναι επιβεβλημένη. Χαρακτηριστική και η απάντηση ενός εκ των πρωταγωνιστών του δράματος, του Γερμανού καγκελάριου Bethmann-Hollweg (1909-1917), που όταν ρωτήθηκε πως άρχισε ο πόλεμος σηκώνοντας τα χέρια του ψηλά μονολόγησε: «Μακάρι να ήξερα».
Ο ιστορικός Turner στο έργο του «Origins of the First World War» αποδίδει την έκρηξη του πολέμου σε μια «τραγωδία κακών υπολογισμών». Ανάλογες επισημάνσεις οδήγησαν τους στρατηγικούς αναλυτές στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου να μελετήσουν επισταμένως τις συνθήκες έναρξης του «Μεγάλου Πολέμου» στην προσπάθεια των δύο συνασπισμών να αποφύγουν μια ανάλογη -αλλά περισσότερο μοιραία- κατάσταση δημιουργώντας δικλείδες ασφαλείας. Αυτές οι δικλείδες λειτούργησαν ικανοποιητικά στο ανταγωνιστικό περιβάλλον των δύο μεγάλων συνασπισμών του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα όμως, η αύξηση των ανερχόμενων περιφερειακών δυνάμεων με ηγεμονικές διαθέσεις αλλά με προβληματικές δομές εξουσίας μαζί με την παράλληλη εμφάνιση ανεξέλεγκτων τάσεων μιας «παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας», δημιουργούν ανησυχίες για την σταθερότητα και ειρήνη, κυρίως σε προβληματικές περιοχές της υδρογείου.
Η έκρηξη του «Μεγάλου Πολέμου», που εκ των υστέρων εμφανίσθηκε ως μη επιθυμητή σε κανένα εκ των εμπλεκομένων, αποδίδεται σε ένα άκαμπτο σύστημα συμμαχιών, σε αισθήματα «περικύκλωσης» και διλήμματα «ανασφάλειας», σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες επιστράτευσης και κινητοποίησης, σε ανεξέλεγκτους στρατιωτικούς εξοπλισμούς, σε αποικιακούς ανταγωνισμούς, σε μακροχρόνιες αντιπαλότητες, σε πραγματικές ή μη μεταβολές της σχετικής ισχύος και φυσικά σε οικονομικούς ανταγωνισμούς, συμφέροντα και κοινωνικά φαινόμενα. Η επιλογή και ιεραρχική τοποθέτηση των αιτίων συναρτάται φυσικά με την ιδεολογική αντίληψη εκάστου αλλά και τις ομαδικές εμπειρίες του χώρου από τον οποίο προέρχεται. Ο μεγάλος αριθμός και η πολυπλοκότητα των αιτίων μάλλον ενισχύουν τη θεωρία του συνδυασμού των πολλαπλών εσφαλμένων εκτιμήσεων, άρα και λανθασμένων αποφάσεων, εκ μέρους των κρατικών «ορθολογικών» δρώντων της εποχής εκείνης.
Συγχρόνως, καμιά άλλη πολεμική περίοδος δεν επικρίθηκε τόσο πολύ όσο ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος για έλλειψη στρατιωτικής στρατηγικής ή καλύτερα για την αδυναμία της τελευταίας να παράγει αποτελέσματα. Υπόλογος εμφανίστηκε η ταχύτατη εξέλιξη της τεχνολογίας που ανέτρεψε όλες τις γνωστές αρχές διεξαγωγής του πολέμου, η εφαρμογή των οποίων αποδείχθηκε ανίκανη να εξουδετερώσει τα φονικά αμυντικά πυρά και τις πρωτόγνωρες απώλειες που τα τελευταία επέφεραν. Η μεγαλύτερη όμως αδυναμία της (δυτικής) στρατιωτικής στρατηγικής ήταν να εντοπίσει και να εκμεταλλευθεί τις νέες στρατιωτικές δυνατότητες και τεχνικές που δημιουργήθηκαν και εμφανίστηκαν στο τέλος της τετραετούς σύγκρουσης. Το σφάλμα αυτό πληρώθηκε πολύ πικρά μόλις είκοσι χρόνια αργότερα όταν οι πρώην ηττημένοι αποδείχθηκαν πολύ καλύτερα προετοιμασμένοι και σάρωσαν τους αντιπάλους τους. Αμφότεροι όμως οι παγκόσμιοι πόλεμοι απέδειξαν ότι η υπεροχή στο πεδίο της μάχης (επικαλούμενη συνήθως ως «τακτική»), ακόμη και η υπεροχή στο θέατρο των επιχειρήσεων, δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τα σφάλματα στα ανώτερα κλιμάκια της στρατιωτικής στρατηγικής και της υψηλής στρατηγικής, δηλαδή της συνολικής πολυδιάστατης πολεμικής προσπάθειας του κάθε κράτους. Πληθώρα σφαλμάτων στο επίπεδο της υψηλής στρατηγικής διέγραψαν τις αρχικές λαμπρές επιτυχίες στα πεδία των μαχών των κεντρικών δυνάμεων και κατέστησαν τη συντριβή αναπόφευκτη. Αποδείχθηκε επίσης και η σημασία όχι μόνο της οικονομικής και τεχνολογικής διάστασης αλλά της ικανότητας αποτελεσματικής κινητοποίησης όλων των πλουτοπαραγωγικών δυνάμεων ενός κράτους στην πολεμική προσπάθεια.
Για εμάς του Έλληνες ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, παρά τη νικηφόρα -και κερδοφόρα- εθνικά κατάληξη, αποτελεί σχετικά «αδίδακτο» αντικείμενο. Ενδεχομένως, οι βαθύτατα αντικρουόμενες απόψεις και συγκρούσεις, για την είσοδο ή μη της Ελλάδος στον πόλεμο, που οδήγησαν στο μεγάλο διχασμό, ασυναίσθητα μας οδηγούν στην αποφυγή εντρύφησης στα δραματικά γεγονότα εκείνης της περιόδου. Μια αντιμετώπιση όχι μόνο άδικη για τους αγωνιστές εκείνης της εποχής αλλά κυρίως επικίνδυνη για τη μη άντληση διδαγμάτων, κυρίως πολιτικής μορφής. Σήμερα 100 χρόνια μετά, μπορούμε και πρέπει, άφοβα και χωρίς προκαταλήψεις, να ενσκήψουμε στη βαθύτερη εξέταση των γεγονότων για εξαγωγή συμπερασμάτων με σκοπό την πρόληψη διχαστικών καταστάσεων και των τραγικών εθνικών συνεπειών που αυτές επιφέρουν. Στην πολυτάραχη ιστορία μας, υπαρκτά διλήμματα δεν αντιμετωπίσθηκαν με τη δέουσα ψύχραιμη και αντικειμενική προσέγγιση αλλά κυρίως χάρη πολιτικών και προσωπικών σκοπιμοτήτων, οδήγησαν στη δαιμονοποίηση και δίωξη των (πολιτικών) αντιπάλων μας, εκτόξευση ανυπόστατων κατηγοριών, αδυναμία ανταλλαγής ορθολογικών επιχειρημάτων, επικράτηση ανεύθυνης και αντιπαραγωγικής συνθηματολογίας και «λαϊκίστικων» στείρων προτάσεων. Ανάλογα διλήμματα, μεγαλύτερης ή μικρότερης εμβέλειας, εμφανίζονται και πάλι σήμερα μπροστά μας.
Ταυτόχρονα, ενώ διεθνώς γίνεται λόγος (ίσως κάπως υπερβολικά) για επανεμφάνιση των συνθηκών που προηγήθηκαν του «Μεγάλου Πολέμου», εμείς εξακολουθούμε να διατηρούμε ουτοπικές ψευδαισθήσεις και να εθελοτυφλούμε έναντι των αλληλένδετων κινδύνων που προέρχονται από μια υπαρκτή εξ ανατολών απειλή και της οικονομικής, δημογραφικής, πολιτικής και κοινωνικής αδυναμίας μας να παρουσιάσουμε αξιόπιστες λύσεις. Ας ελπίζουμε ότι μια προσεκτική ανάγνωση, εκ μέρους όλων μας, των ιστορικών γεγονότων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου -και μάλιστα ελληνικού ενδιαφέροντος- θα μας οπλίσει με περισσότερο κριτικό πνεύμα αλλά και συγκαταβατική διάθεση έναντι των επιχειρημάτων των συντοπιτών μας πολιτικών αντιπάλων. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η συνομολόγηση μιας κοινής εθνικής πορείας ίσως να καταστεί ευκολότερη και η έκβαση της ενδεχομένως επιτυχέστερη.

ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ*- Υποστράτηγος (εν αποστρατεία)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών - Πάντειο Πανεπιστήμιο.
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις & Στρατηγικές Σπουδές - Πάντειο Πανεπιστήμιο.
• Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων.
• Διευθυντής Μελετών στο Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).
• Συνεργάτης της Σχολής Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ) και του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ).
• 0030-210-6543131, 0030-6983457318
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Γρηγόρης Νούσιας: ΕPIRE du NORD - Βόρειος  Ήπειρος.

on Sunday, 11 November 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Ουδέποτε έχασε την επωνυμία της και την ταυτότητά της!

Παραμένει τμήμα της ιστορικής Ηπείρου, ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ, από τη δεύτερη χιλιετία π.χ. , με κατοίκους τα ελληνικά φύλλα, Θεσπρωτούς, Χάονες και Μολοσσούς. Απετέλεσε, αργότερα, τμήμα πολιτικής οντότητας υπό τον βασιλέα της δυναστείας των Αιακιδών, Αλκέτα, των Μολοσσών, με πρωτεύουσα την Πασσαρώνα, έξω από τα Γιάννενα. Και αργότερα, τμήμα του αβασίλευτου Κοινού των Ηπειρωτών, με πρωτεύουσα τη Φοινίκη, πλησίον των Αγίων Σαράντα, με σύμβολο τον ταύρο στεφανωμένον με κλάδο ελαίας. Το Κοινό των Ηπειρωτών παρέμεινε ως ενιαίο κράτος μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση, το 167 π.χ.

Μετά από δύο χιλιετίες, ας όψονται οι Ιταλο-Αυστριακοί, που με τις ενέργειές τους και τις απαιτήσεις τους αναγκάστηκαν οι Μεγάλες Δυνάμεις να παραχωρήσουν τη Βόρειο Ήπειρο με τον ελληνικό της πληθυσμό στην Αλβανία, με το κατάπτυστο, και εν πολλοίς προδοτικό (για εμάς), Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας, καθ’ ήν στιγμή ο Ελληνικός στρατός είχε ελευθερώσει τη Β. Ήπειρο από τον Τουρκικό ζυγό και την κατείχε από τις αρχές του Οκτωβρίου  1913. Είχε προηγηθεί το Μπιζάνι και η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, Φεβρουάριος 1913, στα πλαίσια των Βαλκανικών Πολέμων.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος συμφώνησε στην απόσυρση του Ελληνικού στρατού. Οι Βορειοηπειρώτες εγκαταλείφθηκαν στη μοίρα τους. Θα ακολουθήσουν συγκρούσεις μεταξύ Βορειοηπειρωτών και Αλβανών. Θα εγκατασταθεί κυβέρνηση Β. Ηπείρου με πρόεδρο τον Γεώργιο Χριστάκη-Ζωγράφο. Θα ανακηρυχθεί η περιοχή αυτόνομη, με τις ελληνικές πόλεις Αργυρόκαστρο, Χειμάρα, Δέλβινο, Άγιοι Σαράντα, Πρεμετή, Κορυτσά, Τεπελένι, Αυλώνα, Μοσχόπολη και υπέρ τα εκατό χωριά. Θα αναγκαστούν τελικά οι Αλβανοί να υπογράψουν το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, 17 Μαρτίου 1914, με το οποίο δεσμεύονταν για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και την θρησκευτική ελευθερία του ελληνικού πληθυσμού.

Έτσι εισήλθαν, Βόρειος Ήπειρος και Αλβανία, και στην Κοινωνία των Εθνών, τον Οκτώβριο του 1921. Και εκεί, η ηγεσία των Αλβανών δεσμεύτηκε να σεβαστεί τα πολιτικά, κοινωνικά, εκπαιδευτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των Βορειοηπειρωτών. Η γαλανόλευκη θα κυματίζει ελεύθερα στη Βόρειο Ήπειρο.

Σε αυτό το καθεστώς, για να μην σας ταλαιπωρώ, εμμένουμε, εμείς οι Ηπειρώτες, αφού, δυστυχώς, δεν πραγματοποιήθηκε η ένταξη της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα.

Ο εικονιζόμενος χάρτης είναι του 1920, με βάση το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας. Διακρίνεται η διαχωριστική γραμμή της Βορείου Ηπείρου με την υπόλοιπη Αλβανία. Και δίπλα η φίλη Σερβία. Πουθενά κράτος των Σκοπίων. Πουθενά χώρα Βόρειος Μακεδονία. Ουδέποτε και από κανέναν έγινε λόγος για ‘‘Νότια Αλβανία’’. Μόνον από τον Νίκο Φίλη και την παρέα του. Αιδώς Αργείοι!  (επιπλήττονται οι Αργείοι από τον Αίαντα γιατί έδειχναν ότι είχαν φοβηθεί τους Τρώες). Εμείς ποιόν φοβηθήκαμε!

Δυστυχώς, ούτε η εκτέλεση  του  έλληνα της Βορείου Ηπείρου, του 35χρονου Κωνσταντίνου Κατσίφα, αιωνία του η μνήμη, που πέφτοντας από τις σφαίρες της Αλβανικής αστυνομίας φώναξε, ‘‘Ζήτω η Ελλάδα’’, ‘‘Ζήτω ο ελληνισμός’’, ούτε αυτό το εθνικό πλήγωμα  μας έκανε να μιλήσουμε την ίδια εθνική και πατριωτική γλώσσα. Ξεθώριασε και το ηπειρώτικο μοιρολόϊ!

Αλλά να μην ξεχνάμε, «Πάτριον εστι τοις Ηπειρώταις μη μόνον επί της ιδίας πατρίδος αγωνίζεσθαι, αλλά και υπέρ των φίλων και συμμάχων κινδυνεύειν» (Διόδωρος). Πόσο μάλλον για τους αδερφούς Βορειοηπειρώτες!

10 Νοεμβρίου 2818. Γρηγόριος Δημ. Νούσιας. 

Γρηγόρης Νούσιας: Η Πολεμική Αεροπορία γιορτάζει . . .

on Thursday, 08 November 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η Πολεμική Αεροπορία γιορτάζει . . .

<< Των ουρανίωv στρατιών Αρχιστράτηγοι, δυσωπούμεv υμάς ημείς οι ανάξιοι, ιvα ταίς υμώv δεήσεσι, τειχίσητε ημάς, σκέπη των πτερύγωv, της αύλου υμών δόξης, φρουρούvτες ημάς προσπίπτοντας, εκτεvώς και βοώντας, Εκ των κινδύνων λυτρώσασθε ημάς, ως Ταξιάρχαι των άνω Δυνάμεων>>.

Η Πολεμική Αεροπορία επέλεξε τον Μιχαήλ, της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, τον ισχυρότερον των Αρχαγγέλων, ως Προστάτην της.
Βέβαια, στον Πρόλογο του Φάουστ, ο Γκαίτε δίνει ‘‘ισότιμο’’ λόγο και στους τρείς, για να δοξάσουν την απόλυτη ευδαιμονία που βασιλεύει μέσα στη Δημιουργία, που όλα τα συντονίζει μιά αιώνια Αρμονία. Και ο ποιητής να υπαινίσσεται, ότι το μεγαλείο της ομορφιάς βρίσκεται στην απλότητα και τη γαλήνη!

Ραφαήλ: <<Ο ήλιος (η αιώνια ευδαιμονία) ηχεί με τον παλιό του σκοπό // Μεσ’ των αδελφικών σφαιρών το ανταγωνιστικό τραγούδι. // . . . . . // Τα ακατάληπτα υπέροχα έργα // Είναι εξαίσια όπως την πρώτη ημέρα>>.
Γαβριήλ: <<Και γρήγορα, και ακατάληπτα γρήγορα // Περιφέρεται της γής η ομορφιά. // Αλλάζει η παραδείσια φωτεινάδα // . . . . . // Στην αιώνια γρήγορη της σφαίρας τροχιά>>.
Μιχαήλ: <<Και θύελλες συναγωνίζονται // Και λυσσαλέες σχηματίζουν μιάν αλυσίδα // . . . . . // Όμως οι άγγελοί σου, Κύριε, δοξάζουν // το ήρεμο πέρασμα της ημέρας σου>>.

ΣΧΟΛΗ ΙΚΑΡΩΝ – Τατόϊ, 8 Νοεμβρίου 2018, 12 μ.μ. ώρα.

Πώς προσέρχονται οι Veterans στο λίκνο της αεροπορικής τους καριέρας; Ναί,
Με το συναίσθημα, ότι <<Άμμες ποκ’ ήμες άλκιμοι νεανίαι>> (εμείς ήμασταν κάποτε ρωμαλαίοι νέοι).

Με τον στοχασμό, ότι <<Η ζωή το μάκρος τής κλωστής γυρίζει και στ’ αδράχτι το τυλίγει>>.

Με την αναγκαία στωϊκή απάθεια, που ξεθωριάζει τη φρίκη που μπορεί να αισθάνεται κάποιος για το πέρασμα του χρόνου!

Πρόλογος καριέρας, λοιπόν, η Σχολή από το 1931, με πολλές προϋποθέσεις και περισσότερες αβεβαιότητες. Με μεσουρανήματα και συντρίμμια. Με πολύ ιδρώτα, αλλά και με πολύ πόνο. Ναι, πριν δύο ημέρες εγκαινιάσαμε το μνημείο αυτών που δεν ‘‘επέστρεψαν’’. Πεντακόσια και πλέον ονόματα αεροπόρων στις μαρμάρινες πλάκες, με την επιγραφή, ‘‘Υψώθηκαν Πέφτοντας’’! Κ’ ένα δάκρυ . . . Αιωνία η μνήμη αυτών!
Ποιος καλός δαίμων, άραγε, οδήγησε, τότε, μέχρις εδώ τα βήματά μας; Προσβλέπαμε, τότε, ενσυνείδητα, στο απροσδιόριστο ‘‘εύ’’ της ζωής ή απλώς στον βιοπορισμό; Ήταν η ιδέα ή ο ρεαλισμός; Ο ρομαντισμός ή η σκληρή πραγματικότητα; Ανεξιχνίαστο! Γιατί, όπως λέει ο ποιητής, ο άνθρωπος πάσχει αενάως να βρεί τον πραγματικό του εαυτόν. Και οι αποφάσεις του ανθρώπου δεν προσδιορίζονται πάντοτε από ‘‘μια σπίθα θείου φωτός’’.

Ναι, και πάλι στο πλακόστρωτο, μετά από πέντε δεκαετίες, με την ηχώ των χρόνων εκείνων της Σχολής παρούσα, διαυγή και αποκωδικοποιημένη. Και οι συνειρμοί, διακριτοί κρίκοι ατέρμονης αλυσίδας. Ηχεί ακόμα, εκείνο το αβάσταχτο καρδιοχτύπι στα αποκαλυπτήρια της Έκθεσης, τελευταίο μάθημα των εισαγωγικών εξετάσεων, <<Η ελληνική επαρχία το θεμέλιο του εθνικού μας οικοδομήματος>>. Ζώσα πραγματικότητα για μένα. Ερχόμουν από την επαρχία. Λίγο καιρό πριν είχα κρεμάσει τη γκλίτσα! Είχαν αφήσει το γραπτό μου τελευταίο. ‘‘Και τώρα να σηκωθεί ο αρχηγός’’, θα αναφωνήσει ο πρόεδρος της επιτροπής. Λυτρώθηκα όταν άκουσα το όνομά μου. Αύγουστος, 1963. Και, πλέον,. . . ‘‘Οι Ουρανοί είναι δικοί μας’’! (Το αεροπορικό σύνθημα, τότε, Πανεπιστημίου και Αμερικής γωνία).

Ναι, ο ήχος της ελευθερίας, και το θρυλικό Harvard. Η πρώτη πτήση, σε σχηματισμό επιδείξεως τριών τετράδων εκπαιδευτικών αφών, ανήμερα της εορτής της Αεροπορίας, μόλις 40 ημερών Ίκαροι, θα έρθει απροσδόκητα και απρογραμμάτιστα. Και τα στήθη θα φουσκώσουν, λίγο πρώιμα. Άγγελος Κατζιλιεράκης , ο εκπαιδευτής μου εκείνης της πρώτης φοράς. Και μετά από έξι χρόνια, θα κάνω μαζί του και την πρώτη πτήση με TF-104G. Με τελείως, βέβαια, διαφορετικές παραμέτρους. Ημέρα που είναι, Άγγελε, ήσουν ο τέταρτος αρχάγγελος στην πορεία μου την αεροπορική! Έρρωσο!

Ο απόηχος της ανταποδοτικής ‘‘νίλας’’. Η ταχεία κατάκλιση, και οι μηχανικές κινήσεις. Η εμφάνιση, η αισθητική, η έκφραση, και η αυτοεκτίμηση. Η στέρηση εξόδου, και ο εθισμός της καρτερίας. Τα πρώτα σφυρηλατήματα του χαρακτήρα. Κόσμημα η παρουσία μας, αποδεκτοί στην κοινωνία, πολλά τα χτυποκάρδια τρίτων. Στρατηγική, τακτική και μέθοδος, δόγματα και επιχειρησιακές σχεδιάσεις, τα ψιμύθια του αξιωματικού. H σφαλιάρα του solo και την επόμενη ώρα, ανώτερα μαθηματικά. ‘‘Μην πετάτε πέτρες στα τζάμια της Πολιτείας’’, επιμένει ο καθηγητής της Κοινωνιολογίας. Πάσχα ένδον, κάποιοι επεχείρησαν να αντιγράψουν. Το ground effect, οι ακραίες τιμές της θερμοδυναμικής, η φυσιολογία της πτήσεως, πρωτόγνωροι όροι, εντυπωσιάζουν. Πόσα, πράγματι, είχε να μας πεί ο καθηγητής της Φυσικής, όμως, ακριβοθώρητος. Τελετές και παρελάσεις. Κόκκας – Λυμπουσάκης, ιεραρχικά προϊστάμενοι, πρότυπα αξιωματικών! Και το Starfighter για πρώτη φορά στους ελληνικούς ουρανούς, πάνω από τον Άγνωστο Στρατιώτη, με ζαλιστικό θόρυβο και μεθυστική ταχύτητα., σε κατακόρυφη επίδειξη. Και εμείς, Ίκαροι, μπρός από τα τιμώμενα πρόσωπα. Απόλυτος συγχρονισμός. Ηθικό, ακμαιότατο! Παρέλαση, 25ης Μαρτίου 1964.

Κόπωση πνευματική και απροσδιόριστος ιδρώτας. Πολλές οι απαιτήσεις για τη θεωρητική εκπαίδευση και περισσότερες για την εκπαίδευση αέρος. Πολλοί δεν θα ‘‘μπορέσουν’’. Και ο Ψυχίατρος να σε κοιτάζει βαθειά στα μάτια, ‘‘είσαι σίγουρος γι’ αυτό που πάς να κάνεις . . .’’ Στην επίδοση του ξίφους, με βασιλική παρουσία, τελευταία πράξη στο πλακόστρωτο της Σχολής, παρούσα και η μάνα-κουράγιο. Τι να σκεφτόταν! Αύγουστος, 1966. Και αμέσως, αναχώρηση για τους χώρους της αποφασιστικής πράξης, εκεί που ακουμπάει η άμυνα της χώρας, στα πολεμικά αεροδρόμια. Και ‘‘ως αν δαίμων βουληθεί’’. Χωρίς τυραννικούς δισταγμούς και άκαιρες αμφιβολίες.

Δεν βλέπαμε τότε, στο ξεκίνημα, την αεροπορική καριέρα/σταδιοδρομία ως ένα ‘‘κεφάλαιο’’ που μπορούσαμε να το αποκτήσουμε. Απλώς, ήταν μια αφετηρία, με μεγάλες προσδοκίες. Έφτασε, τύχη αγαθή, να ολοκληρωθεί. Και σήμερα, πληρότητα αλλά και δέος για την εθνική προσφορά και το αεροπορικό ίχνος. Νοσταλγία για την εκτέλεση της ‘‘αποστολής’’. Μια αποστολή, με πατριωτική ανιδιοτέλεια, απαύγασμα σύμπνοιας και αγαστής συνεργασίας ιπταμένων, μηχανικών και των άγρυπνων διακόνων του εθνικού συστήματος αεροπορικού ελέγχου. Μια αποστολή με σχεδιασμό και ιεραρχική απόφαση. Μια αποστολή που έπρεπε να γίνει με νού και με διάνοια, με αίσθημα και πάθος, αλλά και με ψήγματα τρέλας. Αγγίζοντας ενίοτε το ατμοσφαιρικό επέκεινα, είδος πραγματικής ελευθερίας. Μια αποστολή, σαν ποιητική τέχνη, με αρμονία, ρυθμό και μέτρο, μέσα στην ευδαιμονισμένη μοναξιά του μαχητικού, που, αλλοίμονο, δεν ταίριαζε σε όλους. Και ένα πεπρωμένο . . . στην άκρη του ορίζοντα.

‘‘Τύχη τα μέγιστα των πραγμάτων παρά λόγον είωθε κρίνειν’’. Ναι, το αίσιμον ήμαρ (ολέθρια ημέρα) δεν είναι το ίδιο σε όλους μας.

Μετά από τρείς δεκαετίες στις εθνικές επάλξεις, τιμώντας και τιμώμενος, και με δυό κλάρες, μόλις στα 49, Μάρτιος του .93, νέα ρότα για τον ιδιωτικό και πρωτογενή τομέα. Ευγνώμoνες προς την Πατρίδα. Και το θείον εγκολπούμενοι, με ταπεινοφροσύνη και ευλάβεια.

Η σημερινή τελετή έκλεισε με υπέρπτηση τριάδος αεροσκαφών F-4 Fantom της 338 Μοίρας (Μοίραρχος, Παναγιώτης Ι. Νούσιας), και ο πραγματικός ‘‘ήχος της ελευθερίας’’ παραμέρισε την ηχώ των χρόνων εκείνων!

Καλή δύναμη στα ε.ε. στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας και Αιέν Υψικρατείν!

Χρόνια Πολλά σε όλους! Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος. 

Γρηγόρης Νούσιας*: Μην μνησικακείτε, ώ Έλληνες!

on Monday, 29 October 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

‘‘Κατά Κτησιφώντος’’, οι μέν . . . ‘‘Περί του Στεφάνου’’, οι δεν!

1184 π.χ. Η Τροία πέφτει, και οι έλληνες επιβιβάζονται στα πλοία για την επιστροφή τους. Η Εκάβη, η δύστυχη πολύτεκνη βασίλισσα, χάνει τα πάντα. Οι γιοί της νεκροί. Κόρες και νύφες της αιχμάλωτες. Και το εγγονάκι της, ο Αστυάναξ, ο γιός του Έκτορα και της Ανδρομάχης, η μόνη της παρηγοριά. Ελπίζει, ότι οι Αχαιοί θα τον λυπηθούν, θα λυπηθούν το νήπιο. Αλλοίμονο, όμως! Ο Οδυσσέας, ή ο Νεοπτόλεμος, ή ο Μενέλαος, θα το πετάξει από τα τείχη και θα της το φέρουν νεκρό πάνω σε μια ασπίδα. Η Εκάβη υψώνοντας τα χέρια στον ουρανό θα ξεσπάσει σε κατάρες:


Καταραμένοι να είστε Αχαιοί / να σφάζεστε μεταξύ σας.
Η έχθρα ανάμεσα σας να' ναι / παντοτινός σύντροφος.
Να χύνετε το αίμα σας /σε αδελφοκτόνες μάχες.
Η διχόνοια να φωλιάζει / πάντα στις φλέβες σας.
Μονιασμένους ποτέ / να μη σας βλέπει ο ήλιος.
Και να έχετε τη μοίρα του Σίσυφου.

Από τότε άσπρη μέρα δεν είδαμε. Ενωμένοι υπό τον Αλέξανδρο φθάσαμε στον Ινδό ποταμό. Διαιρεμένοι οι επίγονοι υποτάσσονται στους Ρωμαίους. Μας ταιριάζει, άραγε, η σύγχρονη ποιητική αποστροφή;

‘‘Καλά να πάθεις Έλληνα, που ζεις μεσ’ τη μιζέρια, γιατί έβγαλες τα μάτια σου με τα δικά σου χέρια.
Καλά να πάθεις Έλληνα, ποτέ μυαλό δε βάνεις, τα σφάλματα που έκανες πάλι θα ξανακάνεις’’!

Ο ποιητής Κακουλίδης λέει, ‘‘Το πρόβλημα δεν είναι πολιτικό, δεν είναι ηθικό. Είναι πρόβλημα φθόνου. Οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν τον Παρθενώνα για να έχουν κάτι να θαυμάζουν. Ο θαυμασμός μετριάζει τον φθόνο’’! Αλλά, ρωτάμε, πόσο κράτησε αυτός ο ‘‘θαυμασμός’’; Πόσους ‘‘Παρθενώνες’’ πρέπει, ή μπορούμε να φτιάξομε; Μάλλον θα αναγκαστούμε να παραδεχθούμε το πεπρωμένο. Το πεπρωμένο μας. Την αέναη πολιτική διχόνοια. Τον αστείρευτο καταγγελτικό πολιτικό λόγο, που δεν επιτρέπει, η Ελλάδα να φθάσει, κάποια φορά, στον ‘‘προορισμό’’ της.

Κρίκοι μίας ατέρμονης αλυσίδας τα περιστατικά. Γέμει η Ιστορία μας. Είναι, μάλλον, η ιστορία μας. Μοιάζει η συμπεριφορά μας, η συμπεριφορά των ταγών του έθνους μας κυρίως, να κατευθύνεται από την ‘‘εξ αποκαλύψεως αλήθεια’’. Έτσι νομίζομε. Έτσι νομίζουν. Αλλά στην ερώτηση, ‘‘και τι εστίν αλήθεια’’, Εκείνος δεν απάντησε. Τα γεγονότα, όταν υφιστάμεθα τις συνέπειές τους, προκαλούν πάντα κοινωνική αγανάκτηση, και συχνά μετατρέπονται σε ‘‘σκάνδαλα’’ και ‘‘εθνικές προδοσίες’’, η επιτήδεια προβολή των οποίων οδηγεί σε πατριωτικές και αντιπατριωτικές συγκρούσεις, και πίσω από τις κουρτίνες να φανταζόμαστε ‘‘εταιρείες συκοφαντών’’, όπως στην αρχαία Αθήνα. Και τίθεται το ερώτημα, μέχρι πού μπορεί και μέχρι πού πρέπει να φθάνει ο έλεγχος. Η δημοσιοποίηση στοιχείων, ρόλων και καταστάσεων, ως ύψιστη δημοκρατική απαίτηση, τίθεται άνευ όρων; Και το κρατικό μυστικό; Και η κρατική ασφάλεια; Και οι εθνικοί στόχοι; Δεν χρειάζονται παραδείγματα για διασάφηση. Ο διαχρονικός ιστορικός συνειρμός, αρκεί. Αλλά, μήπως η ρήση του Άνταμς, πρώην προέδρου των ΗΠΑ, ότι,

‘‘η πολιτική είναι η συστηματική οργάνωση και εκδήλωση της εμπάθειας’’,

αποτελεί τον κανόνα, κυρίως για την ελληνική πραγματικότητα, από αρχαιοτάτων χρόνων;

Η σφοδρή πολιτική αντιδικία, μεταξύ του Αισχίνη και του Δημοσθένη, για να επιλέξομε το θέμα μας, τη στιγμή μάλιστα που ο Αλέξανδρος νικούσε τον Πέρση στα Γαυγάμηλα, ίσως έχει αυτά τα χαρακτηριστικά. Και η πόλις-κράτος, η Αθήνα, να χάνει όσο κύρος και όση πολιτική δύναμη της έχει απομείνει. Ναι, το κύρος της Χώρας. Ύψιστο αγαθό. Αυτό αποτρέπει εθνικές συμφορές. Αυτό ξεκλειδώνει εθνικές λύσεις. Πόσο δύσκολα, όμως, αποκτάται! Η εθνική ομοψυχία είναι η ύψιστη προϋπόθεση. Απαιτείται βεβαίως η πλήρωση και πολλών άλλων. Και πόσο γρήγορα καταβαραθρώνεται! Ο εθνικός διχασμός, έστω και σε λανθάνουσα κατάσταση, από μόνος του αρκεί. Και αυτός ο νόμος περί ευθύνης (απαλλαγής) υπουργών . . . θα διαμαρτυρηθεί κάποιος! Ναι, Νέμεσις και Δικαιοσύνη, για κάθε καταχρηστική συμπεριφορά και κάθε εθνική εκτροπή.

‘‘Εν τη δικαιοσύνη συλλήβδην πάσα αρετή εστί’’.

Και αυτή η πολιτική οίησις, θα προσθέσομε, που κατά τον Ηράκλειτο σημαίνει ‘‘προκοπής εγκοπήν’’, ανάσχεση δηλαδή της προόδου; Οι περισσότεροι, λέει ο Καστοριάδης, συμπεριφέρονται σαν να διαθέτουν μια δική τους ξεχωριστή ευφυΐα, ενώ ‘‘ο λόγος ξυνός (κοινός) εστί’’. Δες τε δηλώσεις του προσφάτως απελθόντος κ. ΥΠΕΞ. Προκάλεσαν ήδη άλλη μία διπλωματική (προς το παρόν) ήττα. Λέμε ναι, στην κριτική της εκάστοτε εξουσίας και των θεσμών του κράτους.

Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις είναι το ζητούμενο από εποχής θεμελιώσεως της δημοκρατίας. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις είναι το εργαλείο. Επιλέγομε την ‘‘Γραφή Παρανόμων’’. Ήταν θεσμός του Αθηναϊκού δημοσίου δικαίου, για την τήρηση της νομιμότητας. Οποιοσδήποτε πολίτης, ο βουλόμενος, μπορούσε να ασκήσει εγγράφως δημόσια ποινική κατηγορία, εν είδει εισαγγελέως, με την οποία επεδίωκε την κατάργηση αντικανονικού νόμου ή ψηφίσματος. Εγκαλούμενος ήταν όποιος είχε εισηγηθεί κάτι το αντικανονικό, ακόμη και όποιος είχε αγορεύσει υπέρ αυτού. Η συνέχεια εδίδετο στην Ηλιαία, το ανώτατο λαϊκό δικαστήριο των πέντε χιλιάδων πολιτών/δικαστών. Η ‘‘Γραφή Παρανόμων’’ ήταν, ίσως, η κορυφαία έκφραση της άμεσης δημοκρατίας, της ισονομίας και της ισηγορίας. Χρησιμοποιήθηκε, βέβαια, καθ΄ υπερβολήν. Στη φαρέτρα της εμπάθειας είχε προστεθεί ένα ακόμη φαρμακερό βέλος.

Ξεκινάμε από μια κοινή πολιτική αφετηρία των δύο ανδρών. Το 346 π.χ. η Αθήνα και ο Φίλιππος προχώρησαν στη σύναψη της γνωστής ως ‘‘Φιλοκράτειας ειρήνης’’. Στις συνομιλίες που προηγήθηκαν στην Πέλλα (λίγο πιο κάτω από τις Πρέσπες . . .) συμμετείχαν ως πρεσβευτές της Αθήνας ο Αισχίνης και ο Δημοσθένης, και βέβαια ο Φιλοκράτης κ.ά. Ένας από τους όρους έλεγε, ότι τα δύο συμβαλλόμενα μέρη θα διατηρούσαν τα εδάφη που θα κατείχαν (συνήθης τακτική) τη στιγμή της υπογραφής των όρκων της ειρήνης. Συνέβη όμως οι υπογραφές να τεθούν με μεγάλη καθυστέρηση, με συνέπεια η Αθήνα να χάσει πολλές κτήσεις στη Μακεδονία ( όχι, οι σκοπιανοί δεν είχαν πάρει μέρος . . . ) και ο Φίλιππος, ευρισκόμενος συνεχώς σε κατακτητικές εκστρατείες, να ξεχυθεί προς νότον και να περάσει με το στρατό του και αυτές τις Θερμοπύλες.

Άρχισαν οι κατηγορίες. Κατηγορήθηκαν αρχικά οι φερόμενοι ως φιλομακεδόνες, Αισχίνης και Φιλοκράτης, ότι αυτοί μεθόδευσαν την καθυστέρηση για να δώσουν επιχειρησιακό χρόνο στον Φίλιππο. Και βέβαια έγινε λόγος για χρηματισμό. Οι ίδιοι όμως αντέστρεψαν την κατάσταση και ενοχοποίησαν τον Δημοσθένη, κατηγορώντας τον, μεταξύ άλλων, ότι παρέκαμψε την πρόταση του Αισχίνη για σύγκληση συνεδρίου των ελληνικών πόλεων για να αποφασίσει τη σύναψη ή μη της Φιλοκράτειας ειρήνης. Τα προζύμια πιάστηκαν!

Στην ιστορία αυτή, που προφανώς είναι πολύ μεγάλη, και μπορεί να έχει πολλές αναγνώσεις, για να εξορκίσομε την όποια πτυχή αυθεντίας, μπλέξανε και τα λεγόμενα ‘‘θεωρικά’’. Στην Αθήνα υπήρχαν ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού, προορισμένα υποχρεωτικά για την αγορά εισιτηρίων (δεν νομίζω να ήταν ψηφοθηρικό το μέτρο . . . ) και δωρεάν διανομή τους στους φτωχούς, για να μπορούν όλοι ανεξαιρέτως να παρακολουθούν τα θεατρικά έργα. Το αντίτιμο, ειρήσθω εν παρόδω, ήταν δύο οβολοί, (εν δυοίν οβολοίν εθεώρουν αν), και η αξία του οβολού ήταν το 1/6 της δραχμής. Η λέξη είναι ομόρριζη του οβελός (ο+βέλος), οβελίσκος, μικρή σούβλα. Έξι τέτοιες σιδερένιες βεργούλες, που μπορούσε να χωρέσει η παλάμη του ανθρώπου, αποτελούσαν τη δραχμή, από το ρήμα δράττομαι. Ξεφύγαμε . . . Ο Δημοσθένης, λοιπόν, είχε προτείνει, σε καιρούς οικονομικής δυσπραγίας, αν και προβλέπονταν βαρύτατες ποινές για όποιον εισηγείτο άλλη χρήση, να χρησιμοποιηθούν τα ‘‘θεωρικά’’, ονομάζοντάς τα ‘‘στρατιωτικά’’, για τις ανάγκες των εκστρατειών της Αθήνας. Και προφανώς είχε πολιτικά μπλεξίματα.

Οι Μακεδόνες, λοιπόν, ενισχυμένοι από την Φιλοκράτεια ειρήνη, βγαίνουν στο προσκήνιο, με έναν χαρισματικό και πανίσχυρο βασιλιά, που θα επιβληθεί με χρήματα και όπλα σε όλη σχεδόν την Ελλάδα. Η Αθήνα χάνει έδαφος, χάνει τα πρωτεία, καταβαραθρώνεται το κύρος της. Οι ‘‘Φιλιππικοί’’ και οι ‘‘Ολυνθιακοί’’ του Δημοσθένη κατά του Φιλίππου, λόγοι ‘‘όζειν ελλυχνίων’’, λόγω της ολονύκτιας επεξεργασίας, όπως έχει γραφτεί, (το σύγχρονο πορτατίφ δεν ρυπαίνει . . .), θα μείνουν στην ιστορία ως αριστουργήματα ρητορικής, χωρίς όμως να μπορέσει να πείσει τις αρχές της πόλης του να λάβουν εγκαίρως μέτρα για την ανάσχεση της επεκτατικής πολιτικής του αντιπάλου τους. Τελευταία πράξη του δράματος η μάχη της Χερώνειας, το 338 π.χ. που σήμανε το τέλος μιάς ολόκληρης εποχής, εκεί όπου θα έκλεινε ο κύκλος του κλασσικού ελληνισμού. Ο Δημοσθένης θλίβεται για τις εξελίξεις, αλλά δεν αποθαρρύνεται. Αμέσως μετά τη μάχη θα προσφέρει και πάλι τις υπηρεσίες του, διαθέτοντας και την περιουσία του, για την οχύρωση της πόλεως, φοβούμενος κατάληψη της Αθήνας από τον ορκισμένο εχθρό του, τον Φίλιππο. Μάλιστα ο δήμος θα ορίσει τον ίδιον ως έναν από τους επιμελητές για την επισκευή, για τρίτη φορά, των μακρών τειχών. Εδώ είμαστε!

‘‘Κτησιφών δε ήν ο την γνώμην ειπών ως δεί στεφανώσαι τον Δημοσθένην, εν μεν καιρώ τοις Διονυσίοις, εν δε τόπω τω του Διονύσου θεάτρω, εν δε θεαταίς πάσι τοις Έλλησιν, ανειπείν τον κήρυκα ότι στεφανοί Δημοσθένην η πόλις, αρετής συμπάσης ένεκα και ευνοίας της προς εαυτήν . . .’’! Είμαστε στο 337 π.χ.

Και ο πολιτικός του αντίπαλος, Αισχίνης, θα αρπάξει την ευκαιρία. Δεν μπορούσε να ανεχθεί αυτή την τιμητική διάκριση προς τον αντίπαλό του, και έθεσε υπό αμφισβήτηση το σχετικό ψήφισμα, με την ‘‘Γραφή Παρανόμων’’, το 336 π.χ. Η δίκη θα γίνει, με καθυστέρηση έξι ετών, το 330 π.χ. (διαχρονικές οι καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης . . . ), σε μια περίοδο που οι Αθηναίοι είναι σφόδρα επηρεασμένοι από τις νίκες του Αλέξανδρου. Ο Αισχίνης, λοιπόν, προσέρχεται και εκφωνεί τον ‘‘Κατά Κτησιφώντα Λόγο’’. Για πρώτη φορά, ο ίδιος είχε ανέβη στο βήμα το 348 π.χ. για να υποστηρίξει την πρόταση να σταλούν πρέσβεις με σκοπό να συνασπίσουν τους Αρκάδες και άλλους Πελοποννησίους εναντίον του Φιλίππου. Είναι βέβαιο, ότι, μετά τις πρεσβείες που έστειλαν οι Αθηναίοι στον Φίλιππο, ο Αισχίνης, που συμμετείχε σ’ αυτές, άλλαξε πολιτική. Από αντίπαλός του έγινε ένθερμος υποστηρικτής του. Αν το συμφέρον της πατρίδος του ήταν το κίνητρο ή αν δωροδοκήθηκε, θα παραμείνει άλυτο ιστορικό πολιτικό πρόβλημα.

Οι νόμοι απαγορεύουν να στεφανωθεί κάποιος πριν λογοδοτήσει για τη διαχείριση του δημόσιου έργου και της δημόσιας περιουσίας που του είχαν ανατεθεί. Δεν επιτρέπουν οι νόμοι να στεφανώνονται οι πολίτες, παρά μόνον στο Βουλευτήριο ή στην Πνύκα, και όχι στο Θέατρο του Διονύσου. Και ότι όσα γράφει ο εισηγητής του ψηφίσματος, για τον βίο και την πολιτεία του Δημοσθένη, είναι ψέματα. Με αυτές περίπου τις αιτιάσεις, ο Αισχίνης ζήτησε να ακυρωθεί το ψήφισμα του στεφανώματος και να τιμωρηθεί ο Κτησιφών που το εισηγήθηκε. Επί πλέον επιτίθεται στον Δημοσθένη, τον οποίον κατηγορεί, ότι για όλα τα ατυχήματα που βρήκαν την πόλη, υπαίτιος είναι αυτός. Οι αναφορές του σε πολιτικές μηχανορραφίες και δωροδοκίες από αντιπάλους και εχθρούς της Αθήνας περισσεύουν. ‘‘Τα ιερά και τα παιδιά και τους τάφους κατέστρεψε η δωροδοκία του Δημοσθένη και τα χρήματα του βασιλιά των Περσών’’. ‘‘Κανένας, ούτε πόλις ούτε πολίτης, που χρησιμοποίησε τον Δημοσθένη ως σύμβουλο δεν έμεινε αζημίωτος’’. ‘‘Ο δημοκρατικός άνδρας πρέπει να είναι ελεύθερος (όχι δούλος) για να μην αντιπαθεί τους νόμους που στηρίζουν τη δημοκρατία. Να είναι μυαλωμένος και μετρημένος στην καθημερινή του ζωή, για να μην δωροδοκείται εις βάρος του δήμου. Να είναι στοχαστικός και ικανός ρήτορας. Και να είναι γενναιόψυχος, για να μην εγκαταλείπει τον λαό στις κρίσιμες περιστάσεις’’. Είναι μερικές από τις ρητορικές παραδοχές του Αισχίνη, κατά την αγόρευσή του. Και για να την διανθίσει περισσότερο, θα αναφερθεί, μεταξύ πολλών άλλων, και σε εκείνους που είχαν αποκαταστήσει το δημοκρατικό πολίτευμα, οι οποίοι, ύστερα από μεγάλα κακά που έγιναν τον καιρό των Τριάκοντα (με επικεφαλής τον προπέτη Κριτία το 404), όπως είπε, έσωσαν την πόλη (οκτώ μήνες αργότερα με επικεφαλής τον Θρασύβουλο) και εκήρυξαν, λόγω της ψυχικής τους καλλιέργειας, την ωραιότερη φράση:

<<Μην μνησικακείτε, ώ Αθηναίοι>>.

Καταλήγοντας, ο Αισχίνης, δεν θα διστάσει να υπαινιχθεί, ότι, στην περίπτωση του Δημοσθένη, υβρίζονται οι νεκροί και οι ζωντανοί απογοητεύονται γιατί βλέπουν ότι το βραβείο της ανδρείας είναι ο θάνατος. Τέτοιες ακρότητες!

Και ο Δημοσθένης θα ανταπαντήσει με τον ‘‘Περί του Στεφάνου’’ λόγον. ‘‘Ακούεις, Αισχίνη, μηδέν αμαρτείν έστι θεών και πάντα κατορθούν εν βιοτή, μοίραν δ’ ού τι φυγείν έπορεν’’, θα διατρανώσει περί το μέσον της αγόρευσής του (το να μην σφάλεις και τα κατορθώματα στη ζωή είναι θέλημα των θεών, το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον). Τονίζει εξ αρχής την απεριόριστη εμπιστοσύνη του προς τους δικαστές. Διατυπώνει τη βεβαιότητα, ότι θα περιφρουρήσουν το κύρος τους, και η πόλη θα φανεί ότι έχει σοβαρούς θεσμούς. Εκφράζει απέχθεια προς τον Αισχίνη και διατυπώνει την πεποίθηση, ότι οι δικαστές ‘‘μη τον αντίδικον σύμβουλον ποιήσασθαι’’. Ζητά την ‘‘παρ’ υμών ευνοίας και φιλανθρωπίας’’ (ζητά δικαιοσύνη) και επίσης ζητά ‘‘μηδέ φωνήν ανάσχησθε’’, να αρνηθούν δηλαδή οι δικαστές να ακούσουν τη φωνή του, τη δική του φωνή, αν έχουν πεισθεί, έστω και κατά το ελάχιστο, από τις ψευδολογίες του Αισχίνη. Και θα τους καλέσει να κρίνουν τη συμπεριφορά του στη δημόσια ζωή. Θα μιλήσει για αναίδεια του κατηγόρου του, για την ωμή παραχάραξη της αλήθειας, σχετικά με τα όσα έγιναν κατά τη σύναψη της Φιλοκράτειας ειρήνης. Περιγραφικότατος σε όσα έλαβαν χώρα στη Μακεδονική πρωτεύουσα, αποκαλύπτει τις μεθοδεύσεις, κατά τη γνώμη του, των αργυρώνητων από τον Φίλιππο πρεσβευτών να καθυστερήσουν τη συνάντηση μαζί του, καθότι αρνήθηκαν να μεταβούν στη Θράκη, όπου εκείνος αφαιρούσε από τους Αθηναίους συμμαχικές πόλεις, για να πάρουν τους όρκους του. Ζήτησε τα επιτίμια της προδοσίας του Αισχίνη για ‘‘όσα πεπόνθασιν οι Έλληνες απάντων ούτος αίτιος ών’’. Επιλογικά, ο Δημοσθένης ζητά από τους δικαστές να μην αναγνωρίσουν κανένα ελαφρυντικό για τον Αισχίνη και τους ομοϊδεάτες του, και ‘‘αυτούς καθ’ εαυτούς εξώλεις και προώλεις εν γή και θάλαττη ποιήσατε’’ (εξαφανίστε τους από ξηρά και θάλασσα). Ήταν η τελευταία βολή του Δημοσθένη πριν από την ετυμηγορία των δικαστών.

Οι δικαστές της Ηλιαίας εδικαίωσαν τον Δημοσθένη. Ο Αισχίνης δεν τους έπεισε. Τον καταδίκασαν σε ‘‘μερική ατιμία’’ και στα δικαστικά έξοδα. Ο ίδιος επέλεξε να αυτοεξοριστεί στη Ρόδο. Εκεί, ένας μαθητής του θα τον ρωτήσει, πώς και δεν κατάφερε να νικήσει τον αντίπαλό του με έναν τέτοιον λόγο, τον Κατά Κτησιφώντος. Για να πάρει την απάντηση, ‘‘τί δέ, ει αυτού του θηρίου ηκούατε’’! (τι θα λέγατε αν ακούγατε αυτό το θηρίο). Παραδοχή της ρητορικής ανωτερότητας του αντιπάλου του.

Και ο Δημοσθένης, ο φωτισμένος πολιτικός της παρακμιακής Αθήνας του 4ου π.χ. αιώνα; Θα έχει και αυτός άδοξο τέλος. Ο ίδιος δεν θα αρκεστεί στην αντιπαλότητα και το μίσος που είχε δείξει προς τον Φίλιππο. Θα κηρύξει στη συνέχεια ανένδοτο και κατά του Αλέξανδρου, που κατατροπώνει τον καιρό αυτόν τον πέρση βασιλιά. Και η Αθήνα στο περιθώριο των εξελίξεων. Άσημη και αδύναμη, πλέον. Τι κάνει η πολιτική εμπάθεια! Αλλοίμονο, όμως. Το όνομά του, λίγα χρόνια μετά, θα συνδεθεί με τον Άρπαλο, τον ταμία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος το 325 π.χ. καταχράστηκε το ταμείο του στρατηλάτη και ζήτησε άσυλο στην Αθήνα. Αλλά όταν ο Αντίπατρος, αντιβασιλέας/τοποτηρητής τότε στη Μακεδονία, όσο έλλειπε ο Αλέξανδρος, ζήτησε να τον παραδώσουν, αυτός, ο Άρπαλος, δραπέτευσε, αλλά τα χρήματα που είχε καταχραστεί βρέθηκαν λιγότερα από αυτά που είχαν αρχικά δηλωθεί. Και ο Δημοσθένης βρέθηκε, μεταξύ άλλων Αθηναίων, κατηγορούμενος για δωροληψία, για να δραπετεύσει ο Άρπαλος. Ο Δημοσθένης, λοιπόν, οδηγήθηκε σε δίκη, καταδικάστηκε, φυλακίστηκε, δραπέτευσε, αυτοεξορίστηκε, ήπιε το δηλητήριο. ‘‘Το φυλάξαι τ’ αγαθά χαλεπώτερον του κτήσασθαι’’, δικό του είναι. Έχει η ζωή γυρίσματα!

Αντί επιλόγου. Αν η Αθήνα (λέμε, αν) είχε συνασπιστεί με τον Φίλιππο και κατόπιν με τον Αλέξανδρο, αναγνωρίζοντας την ανωτερότητά τους, μάλλον η Ελλάδα δεν θα είχε γνωρίσει Ρωμαϊκή κατάκτηση. Στα χρόνια του Αισχίνη και του Δημοσθένη, στα χρόνια του άκρατου αντιΜακεδονισμού, στους καιρούς της αχαλίνωτης πολιτικής και προσωπικής εμπάθειας, η γενικευμένη παρακμή είχε διαπεράσει στο αίμα των πολιτών της Αθήνας. Η πόλις-κράτος δεν θα ξανασυνέλθει. Ας ψαχτούμε! Μέρα που είναι, η επέτειος του ΟΧΙ και η ανάμνηση της ομοψυχίας του .40, ερεθίσματα για αυτοκριτική, πριν η παρακμή της Χώρας πάρει άλλες διαστάσεις. Χρόνια Πολλά!

28 Οκτωβρίου 2018 Γρηγόριος Δημ. Νούσιας – Αεροπόρος

Υ.Γ. Φωτό, Γ. Καρούζος - Η ποίηση είναι . . . οίηση! 

Δημήτρης Κ. Μπάκας: ΤΟ ΒΕΛΤΙΟΔΟΞΕΙΝ ΩΣ ΑΡΕΤΗ

on Thursday, 27 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Προοίμιο

Το ευρύτερο κοινωνικό κλίμα στη τωρινή πραγματικότητα είναι ξεχειλισμένο από απογοήτευση και απαισιοδοξία. Οι λόγοι είναι «γνωστοί» σε όλους μας! Ή μάλλον έτσι πιστεύουμε. Ίσως δεν έχουμε διαγνώσει την αληθινή πραγματικότητα και βρισκόμαστε σε αυταπάτη. Κυνηγάμε να λύσουμε το οικονομικό μας πρόβλημα και να εξασφαλίσουμε την ευπραγία μας, αλλά απομακρυνθήκαμε από την ευπραξία μας.


Χάσαμε την ανθρωπιά μας και μεταβληθήκαμε σε εργαλεία παραγωγής –κατανάλωσης, όπως τα προϊόντα της τεχνολογικής και εμπορικής ανάπτυξης.

Ο Άνθρωπος, ως πρόσωπο, από ύπατος σκοπός της ζωής μας υποβιβάσθηκε σε μέσον για επίτευξη μιας ασαφούς ανάπτυξης, που μεθερμηνεύεται σε παραγωγή πλούτου.

Συνέπεια να αναδυθεί, αντί της ευδαιμονίας και ολβιότητας, μια προσωρινή απόλαυση ζωής, ενός μικρού μέρους της ανθρωπότητας, ενώ το μείζον μέρος είναι απογοητευμένο και απαισιόδοξο.

 

PDF

 

Γεωργία-Χριστίνα Τσαούση, Αναλύτρια ΕΛΙΣΜΕ: “Ο ρεαλισμός της Πολιτιστικής Διπλωματίας”

on Sunday, 16 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Η σημαντική των λέξεων

Η λέξη διπλωματία εμπίπτει στο σύνολο των προσώπων και των υπηρεσιών που ασχολούνται με τις διεθνείς σχέσεις ενός κράτους. Είναι η επιστήμη, η τεχνική που αντιπροσωπεύεται επίσημα, μέσα σε συγκεκριμένα θεσμικά πλαίσια, σε κυβερνήσεις άλλων κρατών αλλά και σε διεθνείς οργανισμούς. Αποτελεί την ικανότητα και την ικανότητα στην διαχείριση των εξωτερικών σχέσεων ενός κράτους. Στα αγγλικά η όρος αποδίδεται με την «πολιτιστική διπλωματία». Ετυμολογικά, εάν εξεταστεί ο όρος διπλωματική, προέκυψε από τη λέξη διπλόω-διπλώ, από την οποία προέκυψε το ουσιαστικό δίπλωμα με τη σημασία του διπλωμένου εγγράφου, καθώς αυτοί που αντιπροσώπευαν το κράτος τους σε άλλο κράτος, έδωσαν στην αλλοδαπή κρατική αρχή ένα έγγραφο διπλωμένο, είναι ασφαλισμένο το περιεχόμενό του και να βεβαιώνεται η γνησιότητά του με την επίθεση του σφραγίδα.


Ο εννοιολογικός προσδιορισμός της κουλτούρας είναι πολύ πιο πολύπλοκος καθώς επιδέχεται πολλές ερμηνείες και ορισμοί. Συνθετικά θα μπορούσαμε να δώσουμε έναν ορισμό για την πολιτισμό, που είναι το σύνολο των αξιών, των δεξιοτήτων, των δεξιοτήτων, των γνώσεων και των εμπειριών που δημιουργήθηκαν στην ιστορική εξέλιξη από ένα κοινωνικό σύνολο και φέρουν υπεραττομικό και διαχρονικό χαρακτήρα και γεννιούνται από γενιά σε γενιά. Πολιτιστική διπλωματία ονομάζουμε την μεθοδική χρήση στοιχείων της κουλτούρας ενός κράτους κατά την άσκηση της διαχείρισης των εξωτερικών διεθνών σχέσεών του. Είναι η διεύρυνση, στο διεθνή χώρο, του αριθμού των ατόμων που γνωρίζουν και χρησιμοποιούν τη γλώσσα ενός λαού, των πολιτιστικών του επιτευγμάτων, της ιστορίας και των πολιτιστικών μνημείων. Αναμφισβήτητα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ πολιτιστικής και βαρβαρότητας.
Ο πολιτισμός ως αξιολογικός προσδιορισμός επιβάλλει να επιμείνουμε στην καταγεγραμμένη σύνδεση της λέξης με την ελληνική πόλη και την πολιτική.


Παράγοντες που επηρεάζουν την διαμόρφωση Πολιτισμού
Ο Ιπποκράτης αναφέρεται στην ατμόσφαιρα και το πώς επηρεάζει την ιδιοσυγκρασία του ανθρώπου, τις μορφές διακυβέρνησης και τον τρόπο ζωής. Πιστεύουμε ότι όσοι ζουν σε ευρωπαϊκό χώρο και με ευνοϊκό κλίμα είναι θραυσμένοι, δυναμικοί και κινητοί, ενώ όσοι ζουν στην Ασία είναι χαλαροί και βραδείς.
Κάνοντας μια γενική παρατήρηση θα λέγαμε ότι οι αξιόλογες πολιτικές αναπτύσσονται κατά κανόνα σε μέτρια κλίματα και πλησίον υδάτινων πόρων, έχοντας ως επίκεντρο μεγάλα αστικά κέντρα (λόγος: αρχαίος ελληνικός πολιτισμός - Μεσοποταμία - Αίγυπτος - Κίνα). Η γειτνίαση με τις επιθετικές λαοί, αντίθετα, αναστέλλει την πολιτιστική πρόοδο. Ο Γάλλος ιστορικός Fernand Braudel παρατήρησε ότι «η σταθερότητα του γεωγραφικού χώρου, στην οποία είναι εγκατεστημένη μια κουλτούρα, καθώς και των ορίων αυτής (γεωπολιτισμική ενότητα), δεν σημαίνει στεγανότητα. Τα πολιτισμικά αγαθά ταξιδεύουν προς όλες τις κατευθύνσεις, από το ένα γεωγραφικό χώρο στο άλλο.
Σαφώς υπήρξαν επιστήμονες, οι οποίοι δεν συμφωνούν με τη μορφολογική ισχύ του γεωγραφικού παράγοντα, όπως ο Γερμανός φιλόσοφος GF Wilhelm Hegel (1770-1831), λέγοντας χαρακτηριστικά: << Μη μου μιλάτε για γεωγραφικούς παράγοντες. Εκεί που ζούσαν οι Έλληνες, ζουν σήμερα οι Τούρκοι. Και μόνο το παράδειγμα αυτό αρκεί ως απάντηση ... >>. Κοινή διαπίστωση, ωστόσο, αποτελεί η άποψη ότι από την εποχή που το φυσικό περιβάλλον διωκόταν στο αβλαβές περιβάλλον, η ισχύς του γεωγραφικού παράγοντα στην διαμόρφωση του πολιτισμού άρχισε να περιορίζεται.
Δεν πρέπει να εξαιρούνται οι βιολογικοί και δημογραφικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση της δυναμικής και της κουλτούρας μιας κοινωνικής ομάδας, καθώς και στην σωματική διαμόρφωση, τη φυσική αντοχή και την προσαρμοστικότητα στο φυσικό περιβάλλον. Ο Πλάτων στην «ουτοπιστική» Πολιτεία καθορίζει τον αριθμό των «πολιτών» της για να διασφαλίσει έτσι την ομαλή λειτουργία της. Και ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του δήλωσε ότι «ο πρώτος στόχος του πολιτικού πρέπει να είναι ο πληθυσμός, δηλαδή να γνωρίζει ποιος θα πρέπει να είναι ο αριθμός και η ιδιότητα του κράτους ... η έκταση του πληθυσμού ενός κράτους είναι εκείνη που ανταποκρίνεται στα όρια της ζωής ... >>.
Σαφώς υπάρχουν και άλλες περιοχές, οι οποίες συνέβαλαν στην ανάπτυξη ευνοϊκών προϋποθέσεων για την πνευματική κουλτούρα, όπως η οικονομία, η ιστορία με τις διάφορες πολιτικο-κοινωνικές συνθήκες που έγιναν, η γλώσσα, η παιδεία, οι θρησκευτικές δοξασίες, η επιστήμη και η τεχνολογία. Αναντίρρητα η εθνική ταυτότητα ενός λαού δεν συμπίπτει οπωσδήποτε με την πολιτιστική ταυτότητα. Η εθνική ταυτότητα συγκροτείται μέσω της κοινής γλώσσας, της κοινής ή της κυριότερης θρησκείας, των κοινών ιστορικών μνημών, των συλλογικών παραδόσεων, των κοινών ηθών και εθίμων. Τα χαρακτηριστικά της εθνικής ταυτότητας μπορούν να εκφράσουν την ιδιαιτερότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς, μπορούν όμως να συντηρηθούν ως απομεινάρια ενός πολιτιστικού παρελθόντος για τη συντήρηση της συλλογικής μνήμης και της κοινωνικής συνοχής ενός λαού. Ο πολιτισμός είναι κάτι που προηγείται των λαογραφικών και καλλιτεχνικών μνημών, είναι ο κοινός τρόπος ζωής. Αυτό που διαφοροποιεί κατά καιρούς τον συλλογικό τρόπο της ζωής έγκειται στην κατανόηση των αναγκών και τα κριτήρια προκύπτουν από το νόημα που δίνουμε στο γεγονός της ύπαρξής μας, στη δεδομένη πραγματικότητα του κόσμου, στο γίγνεσθαι της Ιστορίας. Δεν καθορίζεται από αφηρημένες θεωρητικές << αξίες >> ο πολιτισμός αλλά από την ιεράρχηση των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών.

Είναι, αραγε, η πολιτιστική διπλωματία μια ρεαλιστική και αποτελεσματική πρακτική με σκοπό την άσκηση εξωτερικής πολιτικής στις διεθνείς σχέσεις;


Η περίπτωση της Πολιτιστικής Διπλωματίας
Η πολιτιστική διπλωματία με μια ειδική διάσταση της δημόσιας διπλωματίας δεν είναι κάτι καινοτόμο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Η σύγχρονη εποχή έχει ταυτιστεί με την προβολή των πολιτιστικών επιτευγμάτων των μεγάλων δυνάμεων ιδιαίτερα σε δύο περιπτώσεις. Η πρώτη είναι κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας με την πολιτισμική διείσδυση των αποικιακών δυνάμεων, όπως είχαν κάνει η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία, στα εδάφη που βρίσκονταν υπό την εποπτεία τους. Η δεύτερη είναι κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όπου η κουλτούρα, με την ευρύτερη έννοια, αναγνωρίστηκε με συγκεκριμένες ιδεολογικές κατευθύνσεις και έγινε μέσον επηρεασμού των στρατηγικών επιλογών των κρατών. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου μπορούμε να πούμε πως έδωσαν μια νέα διάσταση στην έννοια της πολιτισμικής διπλωματίας,
Η άσκηση δικαιολογημένης εμπλοκής μέσα από την οδό της κουλτούρας απαντά μέσα από την πολιτιστική διπλωματία, η οποία επιδιώκει δύο βασικά πράγματα. Το πρώτο είναι η προβολή ή / και βελτίωση της εικόνας μιας χώρας είτε μέσω της προβολής των πολιτιστικών επιτευγμάτων του παρελθόντος είτε μέσω προβολής και προώθησης της καλλιτεχνικής και πολιτισμικής δημιουργικότητας και της έκφρασης που υποδηλώνει την εξέλιξη της πολιτιστικής εξέλιξης στην σύγχρονη εποχή. Ο δεύτερος στόχος είναι η προώθηση ειδικών στόχων, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εξωτερικής πολιτιστικής στρατηγικής. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στην σύναψη εκπαιδευτικών / εμπορικών συμφωνιών με τη διατήρηση δεσμών με τις κοινότητες του εξωτερικού, με την επίλυση διακρατικών διαφορών που μπορεί να προκύψουν τόσο σε σχέση με τις παρεχόμενες πολιτιστικές υπηρεσίες,

Και για τις δύο περιπτώσεις η πολιτιστική διπλωματία αποτελεί πτυχή της δημόσιας διπλωματίας ενός κράτους και στοχεύει στη δημιουργία θετικής εικόνας του κράτους στο διεθνές σύστημα, όχι μόνο σε επίπεδο κυβερνήσεων αλλά και σε επίπεδο κοινωνιών. Ο άξονας εξυπηρετεί στην εδραίωση ενός κλίματος εμπιστοσύνης με απώτερο στόχο την αλληλοκατανόηση και την αποφυγή πολιτικών κρίσεων και συγκρούσεων και, αφετέρου, τη δημιουργία θετικών κατευθύνσεων σε επίπεδο κοινωνίας για κάθε χώρα. Όταν η συνθήκη είναι θετικά διακείμενη απέναντι στο κράτος τότε είναι σε θέση να ασκεί και να επηρεάζει την προσανατολισμό των κυβερνητικών αποφάσεων, επηρεάζοντας σημαντικά την επίτευξη των πολιτικών και οικονομικών στόχων του εν λόγω κράτους.
Στην περίπτωση της ελληνικής πολιτιστικής διπλωματίας εμφανίζεται μια πολυπλοκότητα καθώς η άσκηση της πολιτικής παρουσιάζει ένα σχήμα αρκετά περίπλοκο. Αυτό οφείλεται στο ότι μια σημαντική πτυχή της πολιτιστικής ύλης, που αφορά τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από έναν μόνο φορέα. Η προώθηση, λοιπόν, της πολιτιστικής ανάπτυξης και της κληρονομιάς, όπως και η πολιτιστική δημιουργία, ανήκει στην ανάληψη κοινών αρμοδιοτήτων κρατικών φορέων και φορέων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και ιδιωτικών φορέων (πολιτιστικών συλλόγων, ιδρυμάτων, χορηγών κ.λπ.). Στη συνέχεια αναλαμβάνουν οι κρατικοί φορείς, οι ιδιωτικοί φορείς, ΜΚΟ, που συμβάλλουν στη χάραξη και άσκηση της εξωτερικής πολιτιστικής πολιτικής και διπλωματίας.

Η εξωτερική πολιτιστική πολιτική της Ελλάδας στηρίζεται στα ακόλουθα τέσσερα στοιχεία:
⦁ Λόγω της γεωπολιτικής της θέσης, η χώρα μας μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος επικοινωνίας και προσέγγισης μεταξύ της ΕΕ, των χωρών της Βαλκανικής, της Παρευξείνιας Χώρας και της Μεσογείου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιολόγηση των κοινών ιστορικών, θρησκευτικών και πολιτιστικών καταβολών μεταξύ των λαών της Βαλκανικής Χερσονήσου.
⦁ Στο πλαίσιο της Ε.Ε., παράλληλα με την παραβίαση της πολιτισμικής πολυμορφίας, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η θέση του ελληνισμού και της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς στη συγκρότηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
⦁ Η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει πολλά στο διαθρησκειακό διάλογο μεταξύ χριστιανισμού και Ισλάμ. Η παράδοση του Βυζαντίου και της Ορθοδόξου μπορεί να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στη διαλόγου μεταξύ των λαών της ευρύτερης περιοχής μας.
Η ελληνική διπορσία αποτελεί σημαντική δύναμη για την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας μας και είναι αναγκαία η διαμόρφωση μιας νέας σχέσης μεταξύ εθνικού κέντρου και εξωδημικής Ελλάδας, η οποία να λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις κοινωνικές, γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες του δεύτερου.

Απαραίτητη είναι η βασική γνώση της ιστορίας και των κυριότερων πολιτιστικών επιτευγμάτων της χώρας του διπλωμάτη αλλά και των αντίστοιχων επιτευγμάτων της χώρας όπου είναι διαπιστευμένο. Δεν θα πρέπει να δοθεί η εντύπωση ότι η πολιτιστική μας δραστηριότητα υποκινείται από πολιτικά-κομματικά κίνητρα. Ούτε πρέπει να εμφανίζονται ως οι μοναδικοί κληρονόμοι του κλασσικού ελληνικού πολιτισμού, που σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία ολόκληρης της πολιτισμένης ανθρωπότητας. Θεωρείται λάθος η αποξίωση ξένων πολιτισμών για προβολή μόνο του δικού μας. Είναι λοιπόν γνωστό ότι υπάρχουν γειτονικές προς την Ελλάδα χώρες, οι οποίες τείνουν να οικειοποιήσουν τις πολιτιστικές αξίες και τα επιτεύγματα του ελληνικού πνεύματος, όπως οι Τούρκοι παρουσιάζουν ως «τουρκικά» τα ελληνικά μνημεία της Μικράς Ασίας, όπου βρισκόταν το λίκνο της Ιωνίας,
Ο χρέος του Ελληνα διπλωμάτη είναι να διατηρήσει τις ισορροπίες ανάμεσα σε δυτικές επιρροές και ανατολικές καταβολές, ανάμεσα σε εκδηλώσεις παγκοσμιοποίησης αλλά και σε τοπικές παραδόσεις. Εάν τυχαίνει και διαψεύδεται αυτή η ισορροπία τότε θα ακολουθήσει η ανοδική πορεία στις κοινωνικές αναταραχές και θα εμφανισθεί η πολιτιστική αποδυνάμωση. Η κυρίαρχη φροντίδα πρέπει να αποτελέσει η πολιτιστική προβολή της σύγχρονης Ελλάδας του 20ου και 21ου αιώνα και οι δυνατότητες συμβολής των ελληνικών γραμμάτων, επιστημών και τεχνών στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

“An ambassador,
should be trained theologian,
well versed in Aristotle and Plato,
and able at moment's notice
to solve the most abstruse problems
in correct dialectical form;

he should also be expert in mathematics,
architecture, music, physics,
and civil and canon law.

He should speak and write Latin fluently
and must also be proficient
in Greek, Spanish, French, German, and Turkish.

While being a trained classical scholar,
a historian, a geographer,
and an expert in military science,
he must also have a cultured taste for poetry.

And above all he must be of excellent family,
rich and endowed with fine physical presence”.

Venetian Diplomat Ottavianno Maggi, 1596.

ΠΗΓΕΣ :

⦁ Χρήστος Γιανναράς, Πολιτιστική Διπλωματία, Εκδόσεις Ικαρός.
⦁ Γεώργιος Ι. Χριστογιάννης, Ελληνική Πολιτιστική Διπλωματία, Β 'Έκδοση, Εκδόσεις Έλλην.
⦁ Παρασκευή Νάσκου-Περράκη - Νίκος Ζάικος, Διπλωματικό και Ομοσπονδιακό Δίκαιο, Κοινοβουλευτική, πολιτιστική, οικονομική και επιχειρηματική διπλωματία, Μ τη συμβολή των: Δ. Αναγνώστοπουλου, Μ. Σαρηγιαννίδη, Α. Ζερβάκη, Μ. Μποζούδη, Εκδόσεις Σάκκουλα.
⦁ Νικόλαος Βασιλειάδης - Σοφία Μπουτσκιούκη, Πολιτιστική Διπλωματία Εθνικές και Διεθνείς διαστάσεις, www.kallipos.gr

Δημήτρης Νατσιός: Κωστής Παλαμάς: Σχολείο ίσον δάσκαλος 

on Saturday, 15 September 2018. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

«Γεννήθηκα το 1887 στον Πειραιά∙ οι γονείς μου κατάγονταν από τη Χίο. Η μητέρα του αείμνηστου Πορφύρα και η δικιά μου ήταν αδελφάδες, το γένος Συριώτη. Τις εγκύκλιες σπουδές τις πέρασα στον Πειραιά. Κι όποιος ξέρεις τι σημασία έχει για τον νέο η παρουσία στην κριτική τούτη ηλικία ενός προσώπου σαν τον λαμπρόν εκείνο παιδαγωγό, που θύμιζε αρχαίον Έλληνα, τον αείμνηστο Ιάκωβο Δραγάτση, νιώθει γιατί οι μαθητές του φυλάγουν σ’ όλη τους τη ζωή, μέσα στην καρδιά τους, τη μνήμη της μορφής του». (Δ. Πικιώνη «Κείμενα», εκδ. «Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας», σελ. 23).

Ξεκίνησα να διαβάζω κάποια αυτοβιογραφικά σημειώματα του Δ. Πικιώνη, του μεγάλου Έλληνα. Κοντοστάθηκα, «φιλοσόφησα» λίγο την τελευταία πρόταση του προοιμίου του. Κράτησε στα φυλλοκάρδια του, ολοζωής, την μνήμη της μορφής του δασκάλου του. Μεγάλη κουβέντα.

Πόσες φορές σε βιογραφίες σπουδαίων, «πάνυ ακριβών» ανθρώπων, δεν διαβάζουμε παρόμοιες φράσεις. «Ευτύχησε να μαθητεύσει κοντά στον…». «Ο μεγάλος Δάσκαλος του Γένους… τον ενέπνευσε την αγάπη για τα γράμματα». Όσο κρατούσε η Παιδεία σ’ αυτόν τον τόπο, σχολείο και παίδευση σήμαινε δάσκαλος. Τα πάντα δορυφορούσαν τον δάσκαλο. «Καλών των διδασκάλων καλοί και οι μαθηταί», απροσπέλαστος ο λόγος του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.

Χαρακτηριστικό το ακόλουθο παράδειγμα, που δείχνει το πόσο σημαντικό και ουσιαστικό θεωρούσαν οι Ρωμιοί (Βυζαντινοί) πρόγονοί μας το αξίωμα του δασκάλου. Στα χρόνια του λόγιου αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842 μ.Χ.) διδάσκει στην Κωνσταντινούπολη ο περίφημος Λέων ο μαθηματικός ή φιλόσοφος. (Ο οποίος μετέβη από την Πόλη στην Άνδρο για πληρέστερη μόρφωση, όπου δίδασκε κάποιος ονομαστός για τη σοφία του διδάσκαλος). Η φήμη του Λέοντος είχε εξαπλωθεί «επί πτερύγων ανέμων», είχε φτάσει ως το χαλιφάτο της Βαγδάτης. Ο Χαλίφης Μαμούν τον ζήτησε επίσημα από τον αυτοκράτορα τον Λέοντα, έστω και ως μετακλητό, προσφέροντας ένα τεράστιο ποσό. Ο Θεόφιλος αποβλέποντας στο γόητρο της αυτοκρατορίας, αλλά και εκτιμώντας την αξία του δασκάλου, αρνήθηκε. Αξίζει να παραθέσουμε αποσπάσματα από τον επιστολικό διάλογο των δυο ηγετών, όπως τον διέσωσε ο «Συνεχιστής Θεοφάνους». Γράφει ο χαλίφης: « Αξιώ το ον έχεις επί φιλοσοφία και ταις άλλαις επιστήμαις περιβόητον άνδρα βραχύν τινά χρόνον εξαποστείλαι…». Απαντά το Θεόφιλος: «….άλογον το οικείον δούναι ετέροις καλόν και την των όντων γνώσιν έκδοτον ποιήσαι τοις έθνεσι, δι’ ης το των Ρωμαίων γένος θαυμάζεται τε και τιμάται παρά πάσι». Με λίγα λόγια , είναι ανοησία να ξεπουλήσεις στα έθνη, αυτό για το οποίο θαυμάζεται το γένος σου, δηλαδή, ο έξοχος διάκονος της όντως Παιδείας. (Από το βιβλίο του Γ. Τσαμπή «Η Παιδεία στο Βυζάντιο», εκδ. Γρηγόρη, σελ. 54).

Το παραπάνω, νομίζω, εξηγεί και το χιλιόχρονο της ενδόξου αυτοκρατορίας μας. «Κάλλιο γνώση, παρά γρόσι», όπως έλεγαν και οι εν αιχμαλωσία πρόγονοί μας. Και είναι γεγονός αναντίρρητο πως φτάσαμε στην αγιασμένη Επανάσταση γιατί «η ψυχή του Γένους αγρυπνούσε. Φτωχοί παπάδες και δάσκαλοι, που ετρέφοντο με λίγο ψωμί, είχαν το σθένος εις το βάθος της ψυχής των, σθένος ποιητών. Καταλάβαιναν την ευθύνην που τους εβάρυνε να συνεχίσουν την ελληνικήν παράδοσιν∙ διηγούντο εις τα ελληνόπουλα ποια ήταν άλλοτε η πατρίδα τους και τους εδίδασκαν δύο ονόματα: Ελλάς και ελευθερία». (Του ακαδημαϊκού Σ. Μενάρδου, που περιέχεται στο βιβλίο του αρχιμ. Ιω. Αλεξίου, «Η Παιδεία στην Τουρκοκρατία», σελ. 181).

Εξαιρετικές είναι και οι προϋποθέσεις που θέτει ο Ιω. Καποδίστριας, για να αναλάβει κάποιος καθήκοντα δασκάλου: «Εν γένει πρέπει να στοχάζονται (οι δάσκαλοι) ότι η κυβέρνηση και οι πολίται εμπιστεύονται εις αυτούς τα παιδία των δια να μάθωσιν όχι μόνον γράμματα, αλλά και το πώς να γίνωσιν άνδρες, ωφέλιμοι εις την κοινωνίαν. Όθεν οι διδάσκαλοι σωφρόνως και τιμίως διάγοντες και με ημερότητα και φιλοστοργίαν προς τους νέους προσφερόμενοι, χρέος έχουν να μαθητεύωσιν αυτούς και με τους λόγους και με το παράδειγμα της ίδιας των διαγωγής, εις τα προς τον Θεόν, προς εαυτούς και προς τον πλησίον καθήκοντα, εις την δικαιοσύνην και χριστιανικήν ευσέβειαν, εις την ευταξίαν και φιλαλήθειαν, εις την φιλοπονίαν, εις την αγάπην του πλησίον, εις παν ό,τι εν ενί λόγω, είναι πρόσφορον να τους καταστήση ήμερους και τιμίους ανθρώπους, ιδίως προς ένα έκαστον και ενάρετους και χρηστούς πολίτας κοινώς προς την πολιτείαν». (Ιω. Τσάγκα, , «Η Ορθόδοξη Χριστιανική Αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Ιω. Καποδίστρια», εκδ. «Κυριακίδη», σελ. 151).

Παρένθεση: Ακόμη θυμάμαι τις βαθυστόχαστες τιποτολογίες, στο πρόγραμμά της για το «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Πρώτα ο μαθητής», της απίθανης εκείνης κ. Διαμαντοπούλου. Κουτσουλιές που σήμερα υλοποιούνται. Διαβάζω: Προηγούνται μεταξύ άλλων, τα ψηφιακά «ζαρζαβατικά» ( διαδραστικός πίνακας, ηλεκτρονικό βιβλίο, προσωπικός Η/Υ) και κατόπιν ακολουθεί ο δάσκαλος, για τον οποίο γράφει: «Το Νέο Σχολείο δίνει έμφαση στην συνάρθρωση, τη συνέργεια και τον συντονισμό μεταξύ των βαθμίδων της εκπαίδευσης. Ισχυροποιείται ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην διαδικασία αναβάθμισης του σχολείου, με πρωτοβουλίες αυτενέργειας και κίνητρα καινοτομίας, με τις γνώσεις που χρειάζεται για να ανταποκριθεί στην υψηλή αποστολή του και με αντίστοιχο υψηλό κύρος, θέση στην κοινωνία και αμοιβή».

Έξοχο κείμενο, ιστορικό. Πώς το λέει, «υψηλή αμοιβή»; Υλοποιήθηκε διά της μειώσεώς της. Με τέτοιες, λοιπόν, υψηλόφρονες ονειροφαντασίες θα φτάσουμε, όχι σε χρηστούς και ενάρετους πολίτες, αλλά στο “ανοικτό στην κοινωνία και δημόσιο, ψηφιακό σχολείο”. Το ποιος όμως θα είναι ο ρόλος του «ισχυροποιημένου» εκπαιδευτικού στο «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», τον διαβάζω στο βιβλίο «Νεοελληνική γλώσσα», Α΄ Γυμνασίου, (τετράδιο εργασιών), σελ. 71. Ιδού το «σχολείο του μέλλοντος». «Ουσιαστικά το σχολείο του μέλλοντος θα είναι μια μορφωτική υπηρεσία, όπου το κάθε παιδί θα μαθαίνει μόνο του από τον υπολογιστή, υποβοηθούμενο από ένα υποβαθμισμένο βοηθό μάθησης, (σ.σ. όπως λέμε οικιακή βοηθός), επιφορτισμένο κυρίως με τεχνικής φύσεως προβλήματα. Τα παιδιά που έχουν υπολογιστή στο σπίτι θα μπορούν να παρακολουθούν αποκεί (σ.σ. έτσι, μια λέξη, «αποκεί»), χωρίς να είναι απαραίτητη η καθημερινή παρουσία στο σχολείο, αφού έτσι κι αλλιώς οι ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων του θα είναι online σε 24ωρη βάση. Οι εκπαιδευτικοί, βέβαια, λένε…», ποιος νοιάζεται τι λένε οι εκπαιδευτικοί; Καταλάβαμε…

Την Τρίτη τα σχολεία ανοίγουν. Δόξα τω Θεώ, θα αρχίσουμε με τις αγιαστικές ευχές της Εκκλησίας μας. Κάποιοι είμαστε υπερήφανοι, γιατί είμαστε Έλληνες δάσκαλοι και Χριστιανοί Ορθόδοξοι, γιατί τιμιότερα δεν υπάρχουν στην Οικουμένη. «Απ’ έξω μαυροφόρα απελπισιά», αλλά μες στην τάξη Κρυφό Σχολειό. Κάνουμε τον σταυρό μας και “τρέλα κολοκοτρωναίικη”, συνάδελφοι. Και κανείς να μην φοβάται τους μυρμηγκολέοντες, “πρόσκαιροι εισί”.
(Παραθέτω τρία κείμενα της ρωμαίικης… τρέλας. Αν δεν υπήρχε αυτή, ακόμη θα προσκυνούσαμε τους Μωχαμετάνους.
«Ο κόσμος μας έλεγε τρελούς. Εμείς αν δεν είμεθα τρελοί, δὲν εκάναμε την Επανάσταση», μας ορμηνεύει ο Γέρος του Μοριά.
«Νοικοκυριοὶ καὶ φρόνιμοι
Δεν ζουν στον Ψηλορείτη
Οι κουζουλοὶ την κάνανε
Αθάνατη την Κρήτη»,
διαλαλεί και η κρητικὴ λεβεντομαντινάδα.
Μονολογούσε, περίλυπος και καταντροπιασμένος, Νικόλαος Ιβανώφ, αρχιστράτηγος των Βουλγάρων στην μάχη του Κιλκίς, μετὰ την συντριβή του απὸ τους αθάνατους Κιλκισιομάχους: «Όλα τα είχα προβλέψει, τα είχα σκεφτεί όλα, εκτὸς απὸ την τρέλα των Ελλήνων». Aπό την ευλογημένη εκείνη τρέλα, που απελευθέρωνε το έθνος, φτάσαμε σήμερα στους προδότες, που παραδίδουν αμαχητί τα αιματοβαμμένα διάσελα της Μακεδονίας).
Εμπρός, λοιπόν. με την ευχή της Παναγίας μας…

Νατσιός Δημήτρης, δάσκαλος-Κιλκίς

<<  1 [23 4 5 6  >>