Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

5/10/2016. Προβληματισμοί σχετικά με την διδασκαλία των θρησκευτικών

on Wednesday, 05 October 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Χρήστος Ζιώγας, Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Συνεργάτης του ΕΛΙΣΜΕ

5/10/2016. Προβληματισμοί σχετικά με την διδασκαλία των θρησκευτικών

Τα προβλήματα και στις τρεις βαθμίδες της ελληνικής παιδείας εί­ναι πολύπλευ­ρα, πο­λύ­πλο­κα και χρό­νια. Το σημαντικότερο εξ αυτών συνίσταται στην «χαλαρή» διάθεση της μαθητιώσας νεολαίας, απότοκο του γενικότερου «ξεχαρβαλώματος» της παιδείας, το οποίο καταχρηστικά αναφέρεται ως ανθρωπιστική προσέγγιση, και όχι στην διδασκαλία ή μη των θρησκευτικών.

Για έναν σημαντικό αριθμό ευρωπαίων πολιτών αλλά και εγκατεστημένων σε ευρωπαϊκά κράτη ανθρώπων, το θρησκευτικό τους πιστεύω δεν ασκείται ως ένα αυστηρώς ατομικό άθλημα αποκομμένο από τον δημόσιο χώρο. Στις δυτικές χώρες η απουσία ή η επιλεξιμότητα του μαθήματος των θρησκευτικών, στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δεν επέφερε την πολυπόθητη εκκοσμίκευση, ως ενιαία κοινωνική συμπεριφορά˙ ιδιαιτέρως δε στους μαθητές και μαθήτριες που προέρχονται από μη χριστιανικές χώρες ή οικογένειες.

Το γεγονός ότι για αρκετούς ανθρώπους οι μεταφυσικές αναζητήσεις και η προσέγγιση του επέκεινα δεν αφορούν και δεν επηρεάζουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ζωής τους, δεν σημαίνει πως η εν λόγω κοσμοαντίληψη υιοθετείται καθολικά. Η στρεβλή και εκτός επίσημου μαθησιακού πλαισίου θρησκευτική αναζήτηση, όπως τραυματικά διαπίστωσε η, εμμονική ορισμένες φορές Δύση, είχε δυσάρεστες  πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες! Το ερώτημα που ανακύπτει, ως υπαρκτό πολιτικό πρόβλημα και όχι ως ατομική προτίμηση, συνίσταται στο κατά πόσο είναι προτιμότερο οι νέοι να προσεγγίζουν θεολογικά ζητήματα στο ελεγχόμενο και μαθησιακά επαρκές περιβάλλον των εγκύκλιων σπουδών ενός οργανωμένου κράτους ή να υφίστανται μόνο την διδαχή διαφόρων εξω-θεσμικών φορέων. 

Αναφερόμενοι στα καθ’ ημάς, η αξίωση εξοβελισμού των θρησκευτικών από την παιδεία δεν αποτελεί κάτι το καινοφανές. Υπήρχε και συνεχίζει να εμφανίζεται ως επιδίωξη αντιτιθέμενων πολιτικών και ιδεολογικών χώρων, θεωρώντας ότι δεν προσφέρει κάτι ωφέλιμο στους μαθητές. Την περίοδο όπου η ελληνική κοινωνία αποτελείτο, σχεδόν στο σύνολο της, από πιστούς του ίδιου δόγματος, ίσως η συγκεκριμένη συζήτηση να είχε κάποιο λόγο ύπαρξης. Υπό τις παρούσες, όμως, συνθήκες, όπου στην χώρα μας διαβιούν άνθρωποι διαφορετικών θρησκειών και δογμάτων, η αναγκαιότητα της διδασκαλίας των θρησκευτικών στα σχολεία είναι σημαντικότερη απ’ ό,τι στο παρελθόν. Στην τωρινή συγκυρία η κατάργηση ή η περαιτέρω υποβάθμιση του μαθήματος των θρησκευτικών ενδεχομένως να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα, εν σχέσει με αυ­τά που φι­λο­δο­ξεί να λύσει. Δεν ξέρω τί είναι προτιμητέο και κοινωνικά επωφελές, κάθε αίθουσα σχολείου να γίνει χώρος συνύπαρξης και διαλόγου, έστω για μια ώρα εβδομαδιαίως, μεταξύ νέων διαφορετικών θρησκειών και δογμάτων ή οι θεολογικές τους αναζητήσεις να λαμβάνουν χώρα αυστηρώς εκτός εκπαιδευτικής διαδικασίας;

Η μέχρι τώρα πρακτική στις δυτικές κοινωνίες κατέδειξε πως η ανυπαρξία ή κατ’ επιλογήν ενασχόληση με θεολογικά ζητήματα στις αρχικές βαθμίδες της εκπαίδευσης δεν επέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Για πολλοστή φορά αποδείχθηκε ότι το ιστορικό γίγνεσθαι δεν διαμορφώνεται κατ’ αρέσκειαν συγκεκριμένων ιδεοληψιών και δογματικών πολιτικών πρακτικών. Σήμερα η ποιοτική αναβάθμιση του μαθήματος των θρησκευτικών φαίνεται να είναι περισσότερο αναγκαία ως μέσο ανεκτικότητας, κοινωνικής συνοχής και αποτροπής ακραίων συμπεριφορών. Επιπρόσθετα δεν πρέπει να λησμονούμε ότι μέσω της εκμάθησης των θρησκευτικών διασώζεται η μεταφυσική μας παράδοση, αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της κοσμοθεωρητικής μας συγκρότησης.

Τα προβλήματα και στις τρεις βαθμίδες της ελληνικής παιδείας εί­ναι πολύπλευ­ρα, πο­λύ­πλο­κα και χρό­νια. Το σημαντικότερο εξ αυτών συνίσταται στην «χαλαρή» διάθεση της μαθητιώσας νεολαίας, απότοκο του γενικότερου «ξεχαρβαλώματος» της παιδείας, το οποίο καταχρηστικά αναφέρεται ως ανθρωπιστική προσέγγιση, και όχι στην διδασκαλία ή μη των θρησκευτικών. Η κατάργηση του συγκεκριμένου μαθήματος δεν θα αναβαθμίσει αυθωρεί το προσφερόμενο εκπαιδευτικό έργο, λόγω του ότι στην θέση τους θα διδάσκεται κάποιο άλλο. Ακόμη και σ’ αυτούς που α­πο­ζη­τούν ε­να­γω­νί­ως α­πτές και ά­με­σες ωφέλειες από την μαθησιακή διαδικασία ή ανησυχούν για τυχόν αμφισβήτηση του θύραθεν χαρακτήρα της παιδείας, η κοινωνική πραγματικότητα στην χώρα μας συντείνει περισσότερο προς την αναγκαιότητα διδασκαλίας των θρησκευτικών, παρά στον εξοστρακισμό ή εκφυλισμό τους.

Αναδημοσίευση από Νέα Πολιτική!

30/9/2016. Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ.

on Friday, 30 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Δημήτριος Μπάκας

30/9/2016.  Η ΚΙΒΩΤΟΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ.

     

Προοίμιο 

Η σημερινή , δυτικού τύπου,  Κοινωνία είναι στη γενική έννοια θρυμματισμένη. Κατά περίπτωση μόνον συγκροτούνται «συν-ομαδώσεις». Το συναίσθημα του συνανήκειν δεν είναι εμπεδωμένο σε βασικές κοινές  αξίες. Το εγώ  θεωρείται ως κέντρο του Κόσμου. Κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον, που απορρέει, από την ανάγκη υπαρξιακής αυτοσυντήρησης και  αυτο-επιβεβαίωσης. Λησμονούμε ότι υπάρχουμε, επειδή υπάρχει ο διπλανός μας, ο οποίος έχει τις ίδιες με εμάς απαιτήσεις. Οι παραδοσιακοί δεσμοί μεταξύ των ανθρώπων έχουν  αλλοιωθεί και οι δυνάμεις συνοχής έχουν χαλαρώσει. Ζούμε ουσιαστικά σε μια  κοινωνία που έχει μαζικό χαραχτήρα. Ωστόσο χωρίς, αρμονικά σύνολα ανθρώπων είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν τα τεράστια προβλήματα της ζωή μας γιατί η αντιμετώπισή τους απαιτεί δυνάμεις που ξεπερνούν τις ατομικές μας δυνατότητες. Είμαστε υποχρεωμένοι να δημιουργήσουμε υγιείς σχέσεις με τους διπλανούς μας  με την αφομοίωση κοινών αξιών που εμπεδώνονται με δημιουργικό διάλογο μεταξύ μας.

Εισαγωγή
Για τα καυτά προβλήματα της  πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας συνηθίζεται μια συζήτηση σε μορφή διαλόγου. Φυσικά, δεν μπορεί να απορρίψει κανείς την ωφελιμότητα τέτοιων συζητήσεων, γιατί ακούγονται ποικίλες απόψεις και ο θεατής-ακροατής ενημερώνεται σε μεγαλύτερο εύρος και βάθος. Εντούτοις, ενέχουν ένα μεγάλο μειονέκτημα. Τις περισσότερες, αν όχι πάντοτε, περιπτώσεις ο κάθε συνομιλητής προσπαθεί να προβάλει τις θέσεις- απόψεις του και προπαντός προσπαθεί να κερδίσει τις εντυπώσεις. Συνηθισμένο φαινόμενο τα περίφημα προεκλογικά debates για καθαρά λόγους κομματικού εντυπωσιασμού και στη συνέχεια οι κριτικές : «ποιος κέρδισε;», «ποιος έχασε;». Τελικά, ενώ όντως κάθε τέτοια συζήτηση  παρουσιάζεται ως μια ευκαιρία σχετικής πληροφόρησης  δεν αναπτύσσονται εκείνες οι συνθήκες  για ανάπτυξη διαλογικής  δημιουργικότητας.

Δημιουργικότητα
Βασικότερο πρόβλημα της ζωής είναι η αβεβαιότητα και το μη προβλέψιμο. Οι άνθρωποι το βιώνουμε πολύ έντονα. Οι χαοτικές καταστάσεις ξεπερνούν τη δική μας πρόβλεψη, έλεγχο και χειρισμό. Και όμως από αυτά τα μη ελεγχόμενα πλήρως συστήματα αναφύεται κάτι καινούργιο. Είμαστε αναγκασμένοι να αγκαλιάσουμε και να ζήσουμε με τις αβεβαιότητες και αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργικότητα. Η λογική και γραμμική συλλογιστική έχουν πάντα τη θέση τους αλλά η δημιουργικότητα που αναδύεται από μια ασάφεια μάς δείχνει ότι η πραγματική ζωή χρειάζεται κάτι παραπάνω. Αυτό το γνωρίζουν ανέκαθεν οι δημιουργικοί καλλιτέχνες και οι ποιητές. Χρειάζεται μια αισθητική έννοια για το τι ταιριάζει; πού; τι είναι αρμονικό; ποιο θα αναπτυχθεί; και ποιο θα πεθάνει;
Οφείλουμε και μπορούμε να γίνουμε συνεργάτες με την αβεβαιότητα, είτε ως άτομα είτε ως σύνολα. Πολλοί πιστεύουν πως η δημιουργικότητα είναι ένα «δώρο», που το έχουν λίγοι. Τη θεωρούν  μια απόκλιση από το φυσιολογικό. Αυτό είναι ένας μύθος, όπως και το ότι η δημιουργικότητα ανήκει σε όσους ανήκουν στις καλές τέχνες που παράγουν κάτι καινούργιο. Η δημιουργικότητα βρίσκεται σε κάθε βήμα της ζωής μας γιατί έχει την έννοια της υπέρβασης των όσων γνωρίζουμε, της κατάκτησης και μιας ευρύτερης «αλήθειας» των πραγμάτων. Οι αγκυλωμένες βεβαιότητες σχετικά με τον κόσμο, οδηγεί το μυαλό μας σχεδόν πάντοτε  σε παραμορφώσεις και λανθασμένες αντιλήψεις της πραγματικότητας. Η αλήθεια δεν είναι στατική, δεν είναι μια άποψη αλλά είναι ένα πλέγμα σχέσεων που μας φέρνουν κοντά ή όχι με τα πράγματα και τους άλλους ανθρώπους. 
Οι καλλιτέχνες κατά τη φάση της δημιουργίας τους προσπαθούν να κρατήσουν μια αίσθηση ανοιχτής ροής της πραγματικότητας χρησιμοποιώντας ποιητικές μεταφορές και ασάφειες που παραπέμπουν σε αναζήτηση απαντήσεων, ηθικών διδαγμάτων και βεβαιοτήτων. Κανένα έργο δεν θεωρείται απόλυτα τελειωμένο. Κανένα έργο δεν αξιολογείται το ίδιο από διαφορετικούς επαγγελματικά ανθρώπους, γιατί ο καθένας το βλέπει από τη δική του οπτική γωνία. Και αυτό είναι ακριβώς το έργο τέχνης, η διαφορετικότητα.
Η μεγαλύτερη χρήση της ανθρώπινης δημιουργικής διανόησης δεν γίνεται στην τέχνη, αλλά στις καθημερινές αυθόρμητες πράξεις , με τις οποίες διατηρούμε την κοινωνία μας σε συνοχή. Η δημιουργικότητα πολλές φορές καταλήγει σε κάτι καινούργιο  και μοναδικό. Μια αίσθηση φρεσκάδας φαίνεται να είναι το μόνιμο χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας, καθόσον μπαίνουμε στην πραγματική «τυρβώδη ροή» της ζωής, αντιλαμβανόμαστε ότι  στην ουσία όλα είναι πάντα νέα.

Ανταγωνισμός- συναγωνισμός –ευγενής άμιλλα
Παρατηρούμε τρεις βαθμίδες «συν-εργασίας» των ατόμων που αποβλέπουν σε κάποιο όφελος, αλλά διαφέρουν ποιοτικά, ως προς το σκοπό και τη μέθοδο. Τον ανταγωνισμό με αποτελέσματα πιο εμφανή , αλλά καταστροφικό για τις ανθρώπινες σχέσεις και τον ίδιο τον άνθρωπο, λόγω αντιπαλότητας και μη τήρησης των ορίων ηθικής συμπεριφοράς. Γεμάτη η εποχή μας από τέτοια παραδείγματα ανταγωνισμού κυρίως στον οικονομικό κερδοσκοπικό τομέα. Το κέρδος αποτελεί κορυφαία επιδίωξη, τουλάχιστο, στις μέρες μας!
Ο συναγωνισμός, με αμβλυμμένη συναγωνιστική έννοια, βρίσκεται πιο κοντά στην ευγενή άμιλλα, που συνιστά εξιδανικευμένη έννοια για την οποία ο Αριστοτέλης είπε: «Ένθα γαρ άμιλλα ενταύθα και νίκη εστί». Η όλη συν-εξέλιξη οφείλεται κυρίως σε έναν υγιή συναγωνισμό και στην ευγενή άμιλλα. Οι άνθρωποι χωρίς αντιπαλότητες  έρχονται πιο κοντά, αμιλλώνται για την ατομική βελτίωση, που συμβάλλει και στο γενικό καλό.
Τα άριστα, όμως, επιτεύγματα αναδύονται από ένα πιο λεπτοφυές επίπεδο συνεργασίας, που υπερκαλύπτει και τον συναγωνισμό και την ευγενή άμιλλα. Από τον δημιουργικό  και γόνιμο διάλογο.

Ο διάλογος ως κρίσιμη φάση δημιουργικότητας
Στις ανθρώπινες σχέσεις ο διάλογος  δεν πρέπει να θεωρείται, ως μια απλή ανταλλαγή απόψεων, ούτε μια συζήτηση με την έννοια χτυπημάτων «πέρα δώθε», δίκην παιχνιδιού επιτραπέζιας αντισφαίρισης (πιγκ πονγκ). Ο ουσιαστικός διάλογος συνιστά δημιουργία κατάλληλων συνθηκών ανάδυσης νέων απόψεων, συγκλίσεων και λύσεων. Συνήθως, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι άνθρωποι προσέρχονται με «μη διαπραγματεύσιμες πεποιθήσεις»  (κόκκινες γραμμές) , που δύσκολα μπορεί  να κατανοηθούν ή να ερμηνευτούν ως έχουν. Εντούτοις σε ένα δημιουργικό διάλογο οι απόψεις αυτές μπορεί και πρέπει να κοινοποιηθούν, αλλά να παραμείνουν για λίγο στην άκρη μέχρι να βρεθεί ικανός τρόπος ικανοποίησης  κατά την διαδικασία της διαλογικής δημιουργικότητας.  Όσες περισσότερες και ποικιλότερες απόψεις ακούγονται τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει να αναδυθεί η πιο λυσιτελής απόφανση με την προϋπόθεση  να αναπτυχθεί και κλίμα συναίνεσης , κατανόησης για σύνθεση  και σύγκλιση απόψεων. Το ευτυχέστερο αποτέλεσμα εκδηλώνεται πολλές φορές ξαφνικά, όταν η κοινή ειλικρίνεια επικρατήσει και αναγνωρίσει την πιο αρμοστή λύση. Κάτω από ευνοϊκές συνθήκες η  συν-ομιλία πλημμυρίζει από δημιουργικότητα. Τότε, λέμε, επικρατεί η «δημιουργική ασάφεια».
 Μια φάση κρισιμότητας που δεν πρέπει να ξεπεράσει τα όρια ευπρέπειας και ειλικρίνειας.  Όντως μια τέτοια πολύτιμη φάση αναπτύσσεται σε όλα τα είδη δημιουργίας σε κάθε τέχνη. Και ο  ουσιαστικός διάλογος είναι τέχνη όπως η στρατηγική και  η πολιτική. Πρόκειται για μια ουσιαστική και γόνιμη διαδικασία ανάλυσης, σύγκρισης, επιλογής και σύνθεσης, που καταλήγει σε υλοποιήσιμο αποτέλεσμα. Είναι «κρίση», δηλαδή λήψη απόφασης. Τα θέματα αναλύονται ελεύθερα, σε λεπτότερα στοιχεία που αντιπαρατίθενται και ανασυντίθενται σε νέες απόψεις και συνδυασμούς. Από την αρμονική αυτή σύνθεση αναδύονται νέες προσεγγίσεις  που οδηγούν σε λύσεις που σχεδόν καμία από τις μεμονωμένες απόψεις δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει. Τότε, και μόνον τότε, το κάθε μέρος αναλαμβάνει με καλή διάθεση και ευπρέπεια την αληθή ευθύνη του έναντι της όλης διαδικασίας.
Συνήθως οι συνθήκες  δημιουργικού  διαλόγου αιφνιδιάζουν θετικά, γιατί αναδύονται απροσδόκητες ιδανικές   λύσεις. Οι συνομιλητές θεωρούν τον εαυτό τους νικητή [win win], γιατί έχουν συμβάλει στο αναδυόμενο  κοινό αποτέλεσμα. Δεν έχουμε, τότε, έναν  απλό συμβιβασμό. Ο συμβιβασμός συνήθως είναι χειρότερος από  την ήττα, ακόμη και ως έντιμος, γιατί όλοι αισθάνονται  ότι υπέκυψαν στην ανάγκη και συνήθως χωρίζονται σε νικητές και ηττημένους.
Απόλυτοι  κανόνες  γόνιμου και δημιουργικού διαλόγου δεν μπορούν να καθοριστούν παρά μόνον βασικές αρχές, καθόσον κάθε συζήτηση, ως ζωντανή εξέλιξη, θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στο αντικείμενο που εξετάζεται, αλλά και στις ποιότητες και δυνατότητες των συνομιλητών. Η ομάδα εργασίας για να αποδώσει το θετικότερο αποτέλεσμα οφείλει:
•Να εργάζεται μέσα σε σχετικά ανοιχτό  και ελεύθερο ορίζοντα ενδιαφέροντος(πχ Πατρίδα) και όχι ως  μια κλειστή οστεοποιημένη ομάδα εναντίον άλλων ομάδων.
•Τα μέλη πρέπει να αισθάνονται ελεύθερα στη διατύπωση απόψεων μέσα σε πνεύμα αλληλοκατανόησης , χωρίς εμμονές, εγγράμματα, δοξασίες  και  δογματικές  πεποιθήσεις.
•Η ομάδα εργασίας στον χρόνο επεξεργασίας του συγκεκριμένου θέματος θα πρέπει να συνιστά οντότητα, ήτοι υποκείμενο- πρόσωπο, ώστε να μπορεί να φθάσει σε σημείο συνεξέτασης και επεξεργασίας ταυτόχρονα μεγάλου αριθμού  προτάσεων από τις οποίες θα είναι δυνατόν να αναδυθούν νέες λύσεις.
    Ο δημιουργικός διάλογος αναπτύσσει σχέσεις μεταξύ προσώπων
 Ο βασικός κρίκος συνοχής της Κοινωνίας είναι η σχέση  ισοτιμίας «πρόσωπο» με «πρόσωπο» που εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες αφομοίωσης των κοινών αξιών:
• Η αυθεντικότητα (η ειλικρίνεια και η γνησιότητα). Οι προσωπικές «αλήθειες» συνήθως αποκλίνουν. Κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Η  «αλήθεια» μας περνάει  μέσα από την «αλήθεια» του άλλου και αυτή η κοινή επιθυμία για την αλήθεια επιζητά  μετριοφροσύνη, υποχωρητικότητα και καλή διάθεση. Ο παραγλωσσικός κώδικας επικοινωνίας μας (έκφραση του προσώπου, η τύρβη, η στάση κλπ.) μεταδίδει ένα μεγάλο όγκο ατεκμηρίωτων  πληροφοριών  και  αλλοιώνει ενίοτε   την αλήθεια.
•Η υπευθυνότητα. Το βασικό στοιχείο  της προσωπικότητας και της ηθικής  στάσεως έναντι ενός κοινού σκοπού αποτελεί εγγύηση επιτυχίας.
•Η  καλή διάθεση ( ευγένεια),είναι στοιχείο γόνιμου κλίματος για ομαδική σχέση και αρμονία.
•Η  πίστη στο κοινό αποτέλεσμα της συνεργασίας( αξία της ιερότητας).
Όταν οι  τέσσερις  παραπάνω προϋποθέσεις, που αντανακλούν αντίστοιχα στις θεμελιώδεις  αξίες (αλήθεια, αγαθό,  κάλλος και ιερότητα) συντρέξουν και συντεθούν αρμονικά, τότε η ανθρώπινη ψυχή συγκινείται, «ερωτεύεται», ούτως ειπείν, τον υπέρτερο σκοπό και καθίσταται ευεπίφορη. Φωτίζεται από την αληθινή ειλικρίνεια. Προσανατολίζεται στον αγαθό χαρακτήρα της υπευθυνότητας για επίτευξη  σκοπού. Ευφραίνεται από την ωραιότητα της καλής διάθεσης. Πληρούνται, τότε, οι βασικές προϋποθέσεις του σεβασμού της προσωπικότητας και της προσωπικής ελευθερίας των μελών, οπότε  ξανοίγεται ο ελεύθερος χώρος προσωπικής  ευθύνης και αφομοίωσης κοινών αξιών. Η ηθική συνείδηση, χώρος ριζώματος των αξιών μας, καθίσταται αξιογόνος και αναδύονται νέες αξίες υψηλής  λεπτότητας, όπως  η εμπιστοσύνη, η αλληλεγγύη, η φιλότητα και η αγάπη.

Συμπεράσματα
Σε σύνθετα προβλήματα από μια αρμονική σύνθεση μέσα στο πλαίσιο της «χρυσής σύνθεσης[τομής] και του άριστου μέτρου (μετριοπάθεια)  αναδύονται  οι βέλτιστες  λύσεις από τις οποίες επωφελούνται όλοι. Οι ισορροπίες, όμως, είναι  λεπτές και  αναφύεται το φαινόμενο της  «δύναμης της αδυναμίας. Δηλαδή, ο ασθενέστερος κρίκος έχει μεγαλύτερη επικινδυνότητα θραύσης, άρα οι παραπάνω όροι «δημιουργικής ασάφειας» ( ειλικρίνεια, καλή διάθεση, υπευθυνότητα και πίστη στο όλο) έχουν πολύ λεπτότερα όρια και υφίσταται άμεσος κίνδυνος να εμφιλοχωρήσει ο εκβιασμός.
Στον sui generis, εξαιρετικό διάλογο, τον εσωτερικό  μας διάλογο, ο λόγος, τα συναισθήματα και η βούλησή μας για ηθική ενέργεια πρέπει να βρίσκονται σε έναν  γόνιμο και δημιουργικό διάλογο. 
Όλες οι αξίες πρέπει να θεωρούνται  ταυτόχρονα μέσα στο πλαίσιο της χρυσής αναλογίας (τομής)  και του μέτρου. Είναι επικίνδυνο το να κυριαρχεί σε απόλυτο βαθμό μία αξία και καταστροφικό το να παραβλέπεται τελείως μια άλλη αξία. Στη φύση οι δυνάμεις ανταγωνισμού  εξισορροπούνται από τις δυνάμεις  συνοχής και συνεργασίας που συνιστούν τη ζωογόνο δύναμη της ζωής.
Ο  δημιουργικός διάλογος φέρνει όλα τα όντα της φύσης σε αρμονική σύνθεση, ακόμη και τα αντίθετα, οπότε  αναδύονται νέες δυνάμεις που δεν μπορούν να δώσουν τα επιμέρους στοιχεία. Συνιστά αρετή και απαιτεί δια βίου άσκηση.
Οι διαφορετικές απόψεις  δεν πρέπει να προκαλούν πόλωση και να υπερβαίνουν τα όρια συνοχής, ώστε να είναι δυνατή  η δημιουργική  αυτοοργάνωση της ομάδας.
Ο ισχυρότερος δεσμός προσώπων επιτυγχάνεται με τον  δημιουργικό διάλογο.
Όταν τρεις θεμελιώδεις αξίες (αλήθεια, ωραιότητα και αγαθότητα) , αντίστοιχα ως ειλικρίνεια , καλή διάθεση και υπευθυνότητα συντρέξουν και συντεθούν  αρμονικά δημιουργούν τις υγιείς ανθρώπινες  σχέσεις «πρόσωπο» με  «πρόσωπο». Η λυδία  λίθος για κάθε ανθρώπινης σχέσης, οιασδήποτε ιεραρχικής δομής. Οικογένεια,   κοινωνία και  Πατρίδα.

Επίλογος
Η ΚΙΒΩΤΟΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ έχει συμπεριλάβει στους σκοπούς της , ως κύριο μέλημα την ανάπτυξη ενός διαρκούς,  γόνιμου και  δημιουργικού διαλόγου μεταξύ των μελών της και όχι μόνον, ώστε να διερευνηθούν ποικίλα, ζωτικά και πολύπλοκα θέματα τα οποία δεν επιδέχονται μια συγκεκριμένη και απόλυτη λύση, αλλά προσεγγίζονται μόνον, όταν αναλυθούν, συνεξεταστούν με τους περισσότερους δυνατούς συνδυασμούς και συντεθούν ανάλογα τη σπουδαιότητα με τη γνώμη των πολλών.
 Αυτό θα προγραμματίζεται να γίνεται με ομάδες εργασίας μέχρι και είκοσι ειδικών, διαφόρων ειδικοτήτων, αφού πρώτα έχουν ακουστεί οι γενικές κατευθυντήριες οδηγίες και απόψεις των μελών της Κιβωτού και επακολουθήσουν μια ή περισσότερες συνεδρίες, έως ότου βρεθεί ικανοποιητική σύγκλιση απόψεων και λύσεις ή δυνατόν ομόφωνα αποδεκτές.
Οι συνεδρίες θα διεξάγονται μέσα στο πνεύμα του δημιουργικού διαλόγου που περιγράφεται παραπάνω. Τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται ως αποφάνσεις της Κιβωτού.
 Αυτό εκτιμάται ότι συνιστά  ένα ελάχιστο ουσιαστικό έργο προσφοράς στην Πατρίδα μας ως ένα χρήσιμο συλλογικό, διαλογικό και αντικειμενικό αποτέλεσμα.
Δημήτρης Κ. Μπάκας
Σεπ 2016


30/9/2016. Ο Πλάτων για την Ολιγαρχία

on Friday, 30 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αρης Διαμαντόπουλος, Υπτγος ε.α., Δρ, Ψυχολόγος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

30/9/2016.  Ο Πλάτων για την Ολιγαρχία

Από ενάρετη ή διεφθαρμένη πολιτεία, διαμορφώνονται και ενάρετοι ή διεφθαρμένοι πολίτες και αντιστρόφως από ενάρετους ή διεφθαρμένους πολίτες προκύπτει και ενάρετη ή διεφθαρμένη πολιτεία.1
Αυτά λέει ο Πλάτων κατ’ αντιστροφήν του λόγου του για τους κυβερνώντες την πόλη, όταν αυτοί πλούτιζαν κατά αθέμιτον τρόπο σε βάρος των πολιτών τους, εγκαθιστώντας έτσι την ολιγαρχία. Η αισχροκέρδεια των οποίων έφθανε σε τέτοιο βαθμό, ώστε τα χρήματα που αποκτούσαν παράνομα και κρυφά να τα λατρεύουν και να τα φυλάττουν ως «κόρην οφθαλμού», ενώ παράλληλα δαπανούσαν, ικανοποιώντας τις φιλήδονες επιθυμίες τους, τα χρήματα των άλλων και αυτά του δημοσίου.2
Βέβαια σήμερα δεν έχουμε το φαινόμενο της διακυβέρνησης της Χώρας απ’ ευθείας από τους ολιγάρχες, πλην όμως συμβαίνει να επηρεάζουν σοβαρά την διακυβέρνηση μίας Χώρας μέσω κρυφών και παράνομων χρηματικών συναλλαγών με πρόσωπα που κυβερνούν ή που είναι εντός του Δημοσίου ή και σε άλλους Οργανισμούς.
Εκεί όμως που καθίστανται εμφανέστερη σήμερα ή έστω και κατά έμμεσον τρόπο διακυβέρνηση μίας δημοκρατικής Χώρας από τους ολιγάρχες είναι η χορηγία εκ μέρους αυτών των πολιτικών κομμάτων και προσώπων για τις ανάγκες αυτών προς διεξαγωγή του εκλογικού τους αγώνα και γενικά για τη λειτουργία τους.
Το φαινόμενο αυτό είναι λίαν διαβρωτικό της ορθής λειτουργίας της δημοκρατίας, διότι κατ’ ουσίαν δεν κυβερνά η πολιτική, αλλά τα συμφέροντα της ολιγαρχίας. Έτσι, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, ότι η σημερινή δημοκρατία καθίσταται «αιχμάλωτη» της οικονομικής ολιγαρχίας.
Δυστυχώς όμως το κακό δεν περιορίζεται μόνο στους κυβερνώντες αλλά, όπως μας λέει ο Πλάτων, αυτή η νομιμοφανής σπατάλη των χρημάτων των άλλων, αλλά και του δημοσίου, εκ μέρους αυτών που κατέχουν την εξουσία, μεταδίδεται από τον ένα στον άλλο και μη θέλοντας κανένας να φανεί, ότι υστερεί σε τέτοιες «έξυπνες» ανομίες, φθάνουμε στο σημείο να κάνουν όλοι τα ίδια.
Όσο δε περισσότερο προχωρά η μανία του χρηματισμού μεταξύ των πολιτών , τόσο φθάνει στο σημείο ο λαός να τιμά περισσότερο το χρήμα και λιγότερο την αρετή. Να θεωρούνται πρόσωπα περιοπής οι πλούσιοι της ανομίας και της διαφθοράς και ανυπόληπτοι οι τίμιοι και ενάρετοι άνθρωποι.3
Ανάλογες με αυτές τις περιγραφές που ο Πλάτων καταθέτει για την ολιγαρχία δεν βιώνει σήμερα και ο κάθε πολίτης αυτής της δημοκρατίας; Όταν μάλιστα πληροφορείται, ότι χιλιάδες από αυτούς φοροδιαφεύγουν και έχουν αποκρύψει τα χρήματά τους σε άλλους ξένους χρηματικούς και φορολογικούς παράδεισους;

Παγκοσμιοποίηση της Ολιγαρχίας
Τα δεινά όμως της κοινωνίας και της δημοκρατίας δε σταματούν εδώ, γίνονται ακόμα χειρότερα όταν τα πολιτικά κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία, από αδιαφορία ή από έλλειψη ικανότητας δεν υπολογίζουν καλά τα οικονομικά μίας Χώρας και υποχρεώνονται, «ελαφρά τη καρδία», να δανείζονται προσθέτοντας τεράστιο οικονομικό φορτίο στους πολίτες και των επομένων ακόμη γενεών.
Έτσι το ολιγαρχικό καθεστώς φεύγει των εθνικών ορίων μίας Χώρας, διεθνοποιείται και περιέρχεται στα ισχυρά κερδοσκοπικά και τραπεζικά συστήματα, τα οποία αποδυναμώνουν τις εθνικές κυβερνήσεις και αποσυνθέτουν τις κοινωνίες τους με τα αυστηρά προγράμματα λιτότητας που επιβάλλουν στους λαούς τους προκειμένου να εξοφληθεί το χρέος τους. Με συνέπεια το χρήμα του παγκόσμιου πλούτου να συγκεντρωθεί σε αυτά τα μεγάλα χρεο-πιστωτικά συστήματα, στα οποία πράγματι η ολιγαρχία «ζει και βασιλεύει» σε όλο της το μεγαλείο, με την εξής όμως τραγική εικόνα, όπως προκύπτει από ετήσια έκθεση του ΟΗΕ:
Το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει μόλις το 6% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, που είναι και το πλουσιότερο, κατέχει άνω του 50% του παγκόσμιου πλούτου.4

Τα σημεία των καιρών καθαρά δείχνουν, ότι οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι και δικαιώνονται οι παρατηρήσεις του Πλάτωνος, ο οποίος πάλι παρατηρεί για το κράτος της ολιγαρχίας:
Η πόλη πλέον δεν θα είναι μία και ενωμένη, αλλά θα είναι διαιρεμένη σε δύο πόλεις, την μία θ’ αποτελούν οι φτωχοί και την άλλη οι πλούσιοι, οι οποίοι, αν και θα ζουν στο ίδιο μέρος, η μία τάξη θα επιδιώκει την εξολόθρευση της άλλης, δημιουργώντας συνθήκες επαναστάσεων αυτές οι μεγάλες ανισότητες. Επί πλέον στην πόλη αυτή θα επικρατήσει μεγάλη κακοδαιμονία, διότι εκτός από τους πλούσιους άρχοντες της πόλης (του πλανήτη), όλοι οι άλλοι θα καταντήσουν να είναι ζητιάνοι ή οπλισμένοι κακούργοι, ή αναρχικοί και ένοπλοι ληστές, ένεκα της κακής οργάνωσης και λειτουργίας αυτής της πόλης.
Αυτή η ανεξέλεγκτη απληστία των ολιγαρχικών αρχόντων (των χρηματοπιστωτικών και τραπεζικών συστημάτων σήμερα) από τη μία πλευρά και η εξαθλίωση των φτωχών λαών από την άλλη, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την πτώση της πόλης.5
Αλλά, κατά παρόμοιο τρόπο με τις σκέψεις του Πλάτωνος, διατυπώνει και την περίφημη θεωρία του ο Μαρξ περί εξαθλίωσης του προλεταριάτου, λέγοντας, ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών οδηγεί  στη συγκέντρωση του κεφαλαίου σε λιγότερα χέρια αντιμετωπίζοντας όμως το διαρκώς αυξανόμενο προλεταριάτο, το οποίο προοδευτικά συνειδητοποιεί την δύναμή του, που αναπόφευκτα οδηγεί στην βίαιη επανάσταση, προκειμένου να εξαλείψει την «μπουρζουαζία» και να σταματήσει την ανθρωπότητα στην διαίρεση των τάξεων.6

Η Οικονομική Ηγεμονία
Μήπως λοιπόν αυτή η πρωτοφανής μεγάλη συγκέντρωση του πλούτου στα ελάχιστα χέρια των δανειστών και από την άλλη πλευρά η εξαθλίωση των λαών του πλανήτη έχουν δημιουργήσει συνθήκες σαν αυτές που περιγράφουν ο Πλάτων και ο Μαρξ και τι πρέπει να πράξουν οι πολιτικοί ηγέτες όλων των χωρών της Γης για να μην επαληθευθούν οι θεωρίες τους;
Τέτοιες όμως συνθήκες εξαθλίωσης των λαών γίνονται εκρηκτικότερες όταν παράλληλα συμβαίνουν και γεω-οικονομικοί ανταγωνισμοί μεταξύ των ισχυρών κρατών, προκαλώντας οικονομικούς πολέμους. Διότι ουδέποτε σταμάτησαν και οι λεγόμενοι οικονομικοί πόλεμοι, κατά τους οποίους μία ισχυρή οικονομική Χώρα επιδιώκει να κατακτήσει την ασθενή.7
Δεν αποτελεί υπερβολή εάν επικαλεσθούμε ως ένα τέτοιο παράδειγμα τον ηγεμονικό τρόπο με τον οποίον χειρίζεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης τους αδύνατους εταίρους της η ισχυρή οικονομικά Γερμανία, επιβάλλοντας αυστηρούς όρους λιτότητας, οι οποίοι εξαθλιώνουν τις κοινωνίες των εταίρων της. Πράγματι η Γερμανία διεξάγει οικονομικό πόλεμο έναντι των εταίρων της και ιδιαίτερα οι Έλληνες νοιώθουν αυτόν τον πόλεμο καυτό στο «πετσί» τους.
Δεν είναι άδικος αυτός ο ισχυρισμός για την Γερμανία, όταν έχει διεξαγάγει δύο θερμούς παγκόσμιους πολέμους, αυτός είναι ο σκοπός της και σήμερα, να ηγεμονεύσει οικονομικά της Ευρώπης. Αυτό μαρτυρεί η φωτογραφία της Μεγάλης Αικατερίνης που έχει ανηρτημένη η Καγκελάριος Μέρκελ στο πολιτικό της γραφείο, σύμφωνα με δήλωση ενός από τους βιογράφους της.8
Ίσως αυτή είναι και η συνείδηση από την οποία διακατέχεται ο Γερμανικός λαός, ότι δηλαδή είναι ξεχωριστός από τους άλλους επί των οποίων πρέπει να κυριαρχεί, επενδύοντας αυτήν την ταυτότητά του με τον εθνικό ιδεαλισμό.9
Σε αυτήν την κατάσταση της αθλιότητας και της πτώσης της πόλης μας έχουν φέρει οι Ολιγάρχες, όπως ο Πλάτων λέει, διότι οι πολιτικές ηγεσίες δεν έφεραν νόμους και δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα, ώστε να περιορίσουν τη σπατάλη και να προλάβουν την εξολόθρευση των περιουσιών και των εισοδημάτων των πολιτών.10
Οι πολιτικοί παρέδωσαν την πολιτεία στην αισχροκέρδεια των δανειστών και μόνο απ’ αυτούς εξαρτάται η απελευθέρωση των κοινωνιών.
Είναι καιρός πλέον οι πολιτικοί να κυβερνήσουν σύμφωνα με τους κανόνες της πολιτικής επιστήμης …


Οι μεγάλοι σοφοί πρόγονοί μας Πλάτων και Αριστοτέλης σηματοδοτούν την πολιτική πορεία, αλλά δυστυχώς ακόμη δεν έχουν ακουσθεί, όχι μόνον από τους απογόνους τους, αλλά και από τις πολιτικές ηγεσίες όλης της ανθρωπότητας. Γιατί άραγε;   

Με σεβασμό στην κρίση των αναγνωστών
Άρης Διαμαντόπουλος
Υποστράτηγος ε.α. / Ψυχολόγος / Δρ. Φιλοσοφίας


Σημειώσεις-Σχόλια
1.    Πλάτων. Πολιτικός. Παράγραφοι 275a, 449a, 544a-e, 545b, 545b-e. Eπιμέλεια Ευάγγελος Παπανούτσος. Μετάφραση-Σχόλια Ηλίας Λάγιος. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.
2.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 547d-548d, 549a, 549b, 549c-550b. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
3.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 550c, 550d-551b. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.  
4.    Λεωνίδας Βατικιώτης. Έκρηξη Ανισοτήτων έφερε η Τεχνολογική Επανάσταση. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 18-12-2015.
5.    Πλάτων. Συμπόσιο. Παράγραφος 173d. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης-Β. Δεδούσης. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος. Αθήνα.
-     Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 551c-552e, 553a-d, 554a-555a, 555d-557a, 587c.  
      Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
-    Σπύρος Σουρμελίδης. Η επικίνδυνη Νέα Τάξη που τρομάζει την Ελίτ. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 17-23/6/2016.
6.    Anthony Quinton. Πολιτική Φιλοσοφία. 6ο Κεφάλαιο. 19ος αιώνας. Σελίδα 474. Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Μετάφραση Δέσποινα Ρισσάκη. Εκδόσεις Νεφέλη. Αθήνα 2005.
7.    Pascal Boniface. Οι Πόλεμοι του Αύριο. Οικονομικοί Πόλεμοι. Σελίδες 169-175. Μετάφραση Βίκυ Ιακωβίδη. Εκδόσεις Παπαζήση. Αθήνα 2004.
8.    Άρης Διαμαντόπουλος. Πού πάει την Ευρώπη η Ηγέτις Μέρκελ; Άρθρο 18-11-2012. Εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ».
9.    Κώστας Μελάς. Σε τι, αλήθεια πιστεύει ο Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε; «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 26/8-1/9/2016
-    Περικλής Νεάρχος. Το Χρέος. Πρόσχημα Λεηλασίας. «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» 8-14/7/2016.
10.    Πλάτων. Πολιτεία. Παράγραφοι 555b-557a. Μετάφραση-Σχόλια Κ.Δ. Γεωργούλης. Εκδόσεις Σιδέρης. Αθήνα 1963.
-    Αριστοτέλης. Πολιτικά. Παράγραφοι 1305a/40, 1305b-1306b/20. Μετάφραση-Σχόλια Νικόλαος Παρίτσης. Εκδόσεις Πάπυρος. Αθήνα 1975.
11.    Άρης Διαμαντόπουλος. Ο Πλατωνικός Ηγέτης. Εκδόσεις Δεσμός. Πειραιάς 2012. Από το σύγγραμμα αυτό έχουν ληφθεί τα αποσπάσματα και οι παραπομπές που αναφέρονται στον Πλάτωνα.
12.    Επί πλέον να διευκρινισθεί, ότι τόσο ο Πλάτων όσο και ο συντάκτης της παρούσας εργασίας θεωρούν το πλούτο αγαθό, εφ’ όσον αποβαίνει για το καλό της κοινωνίας. Απεναντίας κατακρίνεται η αισχροκέρδεια και η απληστία του πλούτου σε βάρος της κοινωνίας.
13.    Στην εργασία χρησιμοποιείται, όπως από τον Πλάτωνα, ο όρος Ολιγάρχες και Ολιγαρχία.

25/9/2016. «Εικόνες από την Πινακοθήκη Τρετιακόφ. Η ρωσική ζωγραφική εικόνων μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης»

on Sunday, 25 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Βασιλική Κουντουρόγιαννη, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

25/9/2016.  «Εικόνες από την Πινακοθήκη Τρετιακόφ. Η ρωσική ζωγραφική εικόνων μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης»

Τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016 και ώρα 19:30 εγκαινιάζεται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο από τον Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Αριστείδη Μπαλτά η έκθεση «Εικόνες από την Πινακοθήκη Τρετιακόφ. Η Ρωσική Ζωγραφική εικόνων μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης».
Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του αφιερωματικού έτους «Ρωσία - Ελλάδα 2016» και έρχεται να ενισχύσει τη γνωριμία των επισκεπτών του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου με τη ρωσική θρησκευτική ζωγραφική, σε συνέχεια της συνδεόμενης με τον Andrej Rublev εικόνας της Ανάληψης που φιλοξενείται στο Βυζαντινό Μουσείο, την παρουσίαση της οποίας εγκαινίασε μαζί με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, ο Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας κ. Βλαδίμηρος Πούτιν τον περασμένο Μάιο.

Περισσότερα ΕΔΩ!

21/9/2016. Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΩΣ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΞΙΑ

on Wednesday, 21 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Δημήτριος Μπάκας

21/9/2016.   Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΩΣ  ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΞΙΑ

Εισαγωγή
Στο πλαίσιο της σύγχρονης Δημοκρατίας ο πολίτης αποτελεί το θεμελιώδες υποκείμενο και  καθορίζει τη στάση του, είτε με το όραμα που έχει για μια ιδεατή Πολιτεία είτε με την κοινωνική ένταξή του. Ενεργεί, είτε ατομικά είτε συλλογικά σε δύο θεσμικές διαστάσεις της Δημοκρατίας: Στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος σε επίπεδο κρατικών θεσμών και στο καθημερινό δικαίωμα και αξίωση τού πολίτη να προσδιορίζει τις πολιτικές αποφάσεις συνεχώς μέσω της ελεύθερης έκφρασής του και όχι μόνο κατά την εκλογική διαδικασία. Η παραπάνω διάκριση  είναι δημιούργημα ιστορικό. Στην αρχέγονη μορφή τής άμεσης δημοκρατίας (πόλη- κράτος ) συντρέχει η ταύτιση, άρχοντα και αρχομένου. Ο πολίτης, εδώ, έχει κατοχυρώσει και τους δυο ρόλους ως ο μόνος παράγοντας παραγωγής εξουσίας.
 Η άμεση δημοκρατία κατέστη ανεφάρμοστη για λόγους προφανείς. Στο αμιγές αντιπροσωπευτικό σύστημα που διαδέχθηκε τη μοναρχία η πολιτική λειτουργία του πολίτη συνήθως αρχίζει και τελειώνει με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Το πεδίο συνάντησης και συν-λειτουργίας εξουσίας και κοινωνίας  είναι η εκλογική διαδικασία. Η αυτονόμηση του πεδίου, όπου συντελείται η πολιτική αντιπροσώπευση, έναντι των αντιπροσωπευόμενων  πολιτών, οδήγησε σε εκφυλιστικά φαινόμενα, όπως την επαγγελματικοποίηση της πολιτικής, στις κατ’ επίφαση δημοκρατικές διαδικασίες και την αποστασιοποίηση των πολιτών από το πολιτικό γίγνεσθαι.
Η συμμετοχή στη λειτουργία υγιούς δημοκρατίας συνιστά αρετή και απαιτεί ταπεινοφροσύνη, ανοχή, ενσυναίσθηση, αίσθηση ευθύνης και μέτρου. Οι υπερβολές την καταστρέφουν. Συνιστά η Δημοκρατία την καλύτερη συνθήκη δυναμικής σύνθεσης και ισορροπίας με βάση τη χρυσή αναλογία(τομή). Είναι μια ανάδυση της αρμονίας σχέσεων μεταξύ των πολιτών στη συνύπαρξή τους, διάδρασή τους και παραγωγής συλλογικού έργου. Απαιτεί αναπτυγμένη κοινή πολιτική συνείδηση( συνειδέναι= γνωρίζω από κοινού με τον άλλον) υγιούς συμμετοχικότητας.

Συμμετοχική Δημοκρατία
Η στεγανή διάκριση εξουσίας και της κοινωνίας ανήκει πια στο παρελθόν Με την εξέλιξη της δημοκρατίας αναπτύσσεται μια σχετικά πιο άμεση συμμετοχικότητα του πολίτη που συνιστά κατάκτησή του, που τον προάγει  σε συμπρωταγωνιστή του πολιτικού του γίγνεσθαι. Οι θεσμοί των δημοψηφισμάτων και των κομμάτων οδηγούν προς αυτό το σκοπό. Αναπτύσσεται ένας δημοκρατικός εμπλουτισμός της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας  με μια εξαιρετικά κρίσιμη θεσμικά κατοχυρωμένη, δυνατότητα ατομικής και συλλογικής συμμετοχής του πολίτη. 
Οι ελευθερίες που προστατεύονται από τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν αποτελούν πια μόνον αυτοσκοπό. Δεν συνιστούν μόνον άμυνα του πολίτη απέναντι στην κρατική εξουσία, είναι πια και εργαλείο στα χέρια του πολίτη για άσκηση πολιτικής επιρροής, για τη συμμετοχή του στις παντός είδους πολιτικές διαδικασίες-εκφάνσεις: στην οικονομική, κοινωνική, πνευματική κλπ. ζωή. Τα θεμελιώδη δικαιώματα καθίστανται έπαλξη σύμπραξης του πολίτη στη διαμόρφωση των δημόσιων πραγμάτων. Η άσκησή τους είναι νομιμοποιητική της δημοκρατικής λειτουργίας της Πολιτείας. Το συνταγματικό δικαίωμα καθίσταται και συνταγματικό λειτούργημα.  Ίσως αυτό είναι το ουσιαστικότερο στοιχείο της σύγχρονης Δημοκρατίας.
Έτσι, η Δημοκρατία  άρχισε με τον υπήκοο, πέρασε στον πολίτη-εκλογέα και εξελίχθηκε στον πολιτικό-πολίτη, που διεκδικεί την ενεργό πολιτική του συμμετοχή, δηλαδή έγινε homo politicus. Οιονεί, αναδύεται η νέα μορφή Δημοκρατίας συνεχώς εμπλουτιζόμενη με νέες διαστάσεις και αξιώσεις από τον πολίτη. Η μορφή της συμμετοχικής δημοκρατίας.

Πολιτικός λόγος και πολιτική παιδεία
Στη συμμετοχική δημοκρατία αναφύεται η αδήριτη ανάγκη πολιτικής παιδείας, που είναι μέρος της ολιστικής παιδείας. Όταν μιλάμε για πολιτική παιδεία εννοούμε τον πολιτικό λόγο και τέχνη, ήτοι την πολιτική. Δεν υπάρχει έννοια που να έχει παραποιηθεί και να έχει μειωθεί, ως προς το αρχέγονο νόημά της,  όσο η έννοια της πολιτικής, και μάλιστα τόσο από την επιστήμη, όσο και την πρακτική. Τη χρησιμοποιούν τόσο στην θεωρία της ειρήνης, του πολέμου, των δημοκρατικών καθεστώτων και στη θεωρία των αξιών, αλλά και στη θεωρία  της αγοράς. Η πολιτική με κοινή νοηματική ρίζα την πόλη, πολίτη, πολιτισμό και πολιτεία επιβιώνει και σήμερα και νοηματοδοτεί τη σύλληψη  της λειτουργίας ολόκληρου του πολιτικού φαινομένου. Δημοκρατία σημαίνει πολιτική νομιμοποίηση των πολιτειακών αποφάσεων ως συνολική λειτουργία της κοινωνίας, η πολιτική μετουσιώνει τους θεσμούς από αφηρημένη συνταγματική ρύθμιση σε πραγματικότητα και συναιρεί την ιδέα της δημοκρατίας με την ιστορική της πραγμάτωση σε αδιαίρετη ενότητα.
Και εδώ τίθεται το ερώτημα: υπάρχει δυνατότητα τυποποίησης  ή και εξιδανίκευσης της πολιτικής ως  συστήματος αξιών; Τυποποίηση, δηλαδή μια σχηματική κατάταξη μιας ύλης με βάση γενικά και απόλυτα χαρακτηριστικά, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες της εκάστοτε πραγματικότητας  είναι αδύνατη, γιατί είναι ανύπαρκτη η σαφής έννοια της γενικής βούλησης του λαού. Εξιδανίκευση με μία εκ των προτέρων αναγνώριση της απόλυτης ποιότητας δεν μπορούμε να μιλήσουμε. Απλούστατα, γιατί η σύγχρονη δημοκρατία παρουσιάζει σοβαρές παθογένειες , όπως το φαινόμενο της εμπορίας  των ειδήσεων και ο πολιτικός λόγος δεν είναι αυτός που  πραγματικά είναι, αλλά εκείνος που θέλουν να παρουσιάσουν τα ΜΜΕ. Επίσης, η δια γυμνού οφθαλμού παρατήρηση δεν είναι εφικτή, αλλά φτάνει στον πολίτη-θεατή, όπως την παραποιεί εστιάζοντας ο «μηχανισμός». Επαγωγικά, βρισκόμαστε στο κυρίαρχο φαινόμενο της «ψευδούς αλήθειας», οπότε προκαλείται ένας απόκρυφος χαρακτήρας της δημόσιας και ιδιωτικής πολιτικής.
 Οι φορείς των πολιτικών λειτουργημάτων έχουν διάφορο βαθμό «δημοκρατικής ωριμότητας» με δυσδιάκριτα τα όρια της πολιτικής δεοντολογίας  και  του ιδιωτικού κινήτρου. Ο «πολιτικός συκοφάντης» νομίζει πως βρίσκει τον τρόπο να επιδίδεται στην απόλαυσή του, διεκδικώντας ταυτόχρονα την κοινωνική επιδοκιμασία. Ενώ  η δημοκρατία είναι το κατεξοχήν πολίτευμα, το οποίο προϋποθέτει ανθρώπους , που να υπερνικούν την τάση να κάνουν την πολιτική όργανο ιδιωτικής συμπεριφοράς. Το ιδιωτικό πάθος ως κίνητρο δημόσιας συμπεριφοράς παραμορφώνει τους θεσμούς και οδηγεί στην  κατάχρηση εξουσίας.
 Η γνώση της γνώσης και η σωστή πληροφόρηση, που συνιστούν τα κύρια όπλα άμυνας κατά της απόκρυφης και ιδιωτικής  πολιτικής, είναι δυσχερέστατα. Η διάγνωση της αλήθειας με απόλυτη ορθότητα υπερβαίνει τα γνωστικά όρια του ανθρώπου και κάθε  «αλήθεια» τελεί υπό προθεσμία διάψευσης. Η έγκυρη θεμελιωμένη επιστημονική γνώση κρίνεται βασική προϋπόθεση διαμόρφωσης της ελεύθερης πολιτικής βούλησης. Οι επιστήμονες, όμως, ως άτομα είναι εντεταγμένοι μέσα στην κοινωνία με πολλαπλές συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις και πλουραλισμό και οι ίδιοι είναι μέρος της ενδοκοινωνικής σύγκρουσης. Δεν υπάρχει πιο ανέντιμη ακαδημαϊκή στάση από εκείνη που διεκδικεί απόλυτη πολιτική και κοινωνική ουδετερότητα σε κρίσεις για τα μεγάλα θέματα αξιών της ανθρώπινης συμβίωσης.
 Η ελευθερία του επιστημονικού λόγου κινδυνεύει, όταν η κοινωνική ένταξη του επιστήμονα αποκρύπτεται  περιορίζεται η προστατευτική λειτουργία της διαφάνειας. Ισχύει πάντα το πανάρχαιο ερώτημα, η δημοκρατία πρέπει να κυβερνάται από τους πολλούς δηλαδή την εκκλησία του Δήμου ή από τους σοφούς ή ισχύει εκείνο που ο Αριστοτέλης πίστευε: «εν μέρει άρχειν και άρχεσθαι»;
 Στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κατάσταση τα θέματα  δεν επιλύονται, αλλά κατά κοινή διαπίστωση προσεγγίζονται.  Κάθε απόλυτη γνωμάτευση γίνεται μάλλον από πολιτικό δόλο. Απαιτείται τελικά μια πολιτική και επιστημονική ευθύνη, που εδράζονται στην δημοκρατική συνείδηση των πολιτών και των αρχόντων. Από αυτή τη διαλογική σχέση αναδύεται σε μεγάλο βαθμό η απαιτούμενη αξιοπιστία ως προϋπόθεση δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών. Η ανάδυση εμπιστοσύνης  απαιτεί τόσο  τους επιστήμονες, όσο και τους άρχοντες, όπως και το μείζον μέρος των πολιτών να έχουν διαμορφωμένο ένα κοινό συναίσθημα του συν-ανήκειν σε σύνολο, το οποίο ολοκληρώνεται από εμάς και μάς φροντίζει με τις δυνατότητες που αναδύονται από την αρμονική σύνθεσή και λειτουργία του.
Όλα αυτά είναι θέματα ολιστικής παιδείας ( παιδαγωγίας – ανδραγωγίας). Πράγματι,  όταν μιλάμε για δημοκρατικές κοινωνίες αναφερόμαστε  όχι στη δημοκρατία ως καθεστώς, αλλά κυρίως  στη δημοκρατία ως πολιτισμό  και παιδεία, δηλαδή ως σύνολο παραστάσεων και αξιών που εκφράζει μια αντίληψη για την ύπαρξη της ζωής και του κόσμου. Υπό αυτήν την έννοια, η δημοκρατική παιδεία δεν πρέπει να συγχέεται με την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας ως πολιτικού καθεστώτος.
 Κοινωνίες με δημοκρατική παιδεία είναι εκείνες που οι συλλογικές παραστάσεις τους επικεντρώνονται στην αναγνώριση του ατόμου ως υπέρτατης αξίας. Υπάρχει σαφώς μια σχέση ανάμεσα στην πολιτική εγκαθίδρυση του δημοκρατικού καθεστώτος(λαϊκή κυριαρχία, αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση, κράτος δικαίου) και στην ανάπτυξη της δημοκρατίας ως παιδείας. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχει πολύ μεγάλη απόσταση, ενίοτε ολόκληρους αιώνες, ανάμεσα στην εγκαθίδρυση της δημοκρατίας ως καθεστώτος και στη διάδοση εντός της κοινωνίας των αξιών της δημοκρατικής παιδείας.

Διαπιστώσεις
Tα μεγάλα κοινωνικά θέματα, όπως είναι η Δημοκρατία, δεν επιδέχονται μονοσήμαντες λύσεις, αλλά προσεγγίζονται με διαλογική σχέση πολιτικής και επιστημονικής ευθύνης, από την οποία αναδύεται η δημοκρατική ευθύνη. Η ικανότητα του συμμετέχειν   στη δημοκρατική ζωή της Πατρίδας  συνιστά αρετή, είναι θέμα παιδείας και αγωγής και  ευδοκιμεί, όπου επικρατούν το άριστον μέτρον, η ταπεινότητα ως αντίδοτο της αλαζονείας και η αποφυγή της δουλικότητας.
 Η δημοκρατική συμβίωση έχει από τη φύση της ένα βαθμό εντροπίας (αταξίας), που οφείλεται στο ότι αποδίδεται ένας βαθμός ατομικής ελευθερίας.  Η ενότητα του κοινωνικού σώματος αμφισβητείται διαρκώς, καθόσον στηρίζεται στη συνειδητή πειθαρχία και αυτοπειθαρχία. Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στις εκλογές και στα κόμματα. Απαιτείται και η αέναη δημοκρατική παιδεία.
 Η εξουσία επικεντρώνεται σε  επιμέρους εξουσίες που εξισορροπούνται μεταξύ τους και οι ασκούντες την εξουσία είναι  εντολοδόχοι και όχι ανεξέλεγκτοι.
 Η βασική αρχή της ισότητας της ψήφου δεν συνιστά και απόλυτη ισότητα. Δεν είναι  ένα είδος ισοπεδωτικής ομοιομορφίας και πρέπει να θεωρηθεί ως ισονομία, ισοδυναμία και όχι ταυτοσημία και  κατάργηση της αριστείας.
Οι υπερβολικές υποσχέσεις  και οι φιλόδοξες διακηρύξεις συνήθως γίνονται αρεστές, αλλά  δύσκολα υλοποιούνται  και απογοητεύουν.      

Συμπεράσματα
Η Δημοκρατία συνιστά την πιο λεπτή επινόηση του ανθρώπινου πνεύματος για την κοινωνική ζωή, καθόσον δημιουργεί συνθήκες αποκέντρωσης και διάχυσης της εξουσίας. Είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο που έχει επινοήσει ο άνθρωπος για να αντιμετωπίσει την αφροσύνη και την αλαζονεία που παράγει κάθε υπερβολή.
Συνιστά το κορυφαίο πολίτευμα του άριστου μέτρου, της ταπεινότητας και της συμμετοχικότητας του ατόμου.  Είναι μια εξελικτική διαδικασία πάντα «εν κινήσει» που δεν είναι ολοκληρωμένη ποτέ. Συνιστά  τη ζωτική δύναμη(αρνητική εντροπία) κάθε κοινωνικού συνόλου. Πρέπει καθημερινά να αποδεικνύει ότι είναι «ζωντανή» και πάντα  ενεργή. Ως «ζωντανός» οργανισμός συνιστά μια αέναη διεργασία που μοιάζει με ροή ευθύνης σε ρόλο ενέργειας για την τήρηση της ζωντανής της Πολιτείας. Είναι ένα διαρκές άλγημα και πρόταγμα όλων των μελών της για να αποδώσει άνθη και καρπούς σε πεδία, όπως ήθη, ίσες ευκαιρίες και οι ανώτερες μορφές αλληλεπίδρασης των ανθρώπων, σε πεποιθήσεις και θρησκευτικά πιστεύω, σε κάθε πτυχή του δημόσιου και ιδιωτικού βίου.
Το δημοκρατικό ιδεώδες σημαίνει αυτοκυβέρνηση, ήτοι απαιτεί αυτοοργάνωση, αυτονομία, αυτοδιαχείριση και συν-ευθύνη στα πάντα. Απαιτεί πολίτες σώφρονες, αγαθούς ώστε να δικαιούνται μερίδιο στη διακυβέρνηση της χώρας. Απαιτεί περισσότερα από όσα είναι συχνά διατεθειμένοι να δώσουν οι πολίτες. Δεν σημαίνει μακαριότητα, ηρεμία, ακινησία και πλήρωση. Ποτέ οι δημοκρατικές κατακτήσεις δεν είναι απόλυτα προστατευμένες. Απαιτείται συνεχής ανησυχία και  ακοίμητη εγρήγορση. «Σε ένα κακό δημοκρατικό γίγνεσθαι ακόμη και οι ενάρετοι πολίτες δεν μπορούν να δρουν προς όφελος του συνόλου».
Σήμερα,  η παγκοσμιοποιημένη ποικιλόμορφη  δημοκρατία αντιμετωπίζει συνεχώς και νέους κινδύνους. Η ανθρώπινη προσωπικότητα έχει τεθεί   σε δεύτερη μοίρα έναντι του εμπορικού κέρδους. Η μαζική κουλτούρα έχει κυριαρχήσει της πνευματικής καλλιέργειας. Οι φοβερές ανισότητες σε συνδυασμό με την ακραία ατομοκρατία  ενισχύουν τη βαρβαρότητα. Η  αγωγή με την κάθετη διδασκαλική έννοια έχει χάσει σημαντικό μέρος από την αίγλη της και την ουσία της λόγω της οριζόντιας διάδοσης καταιγισμού πληροφοριών και μιμήσεων μέσω των κάθε είδος ΜΜΕ και διαδικτύου.
Εκτιμάται ως απόλυτα  επιτακτική μια κοπερνίκεια στροφή στην όλη παιδεία, ώστε να καλλιεργηθεί μεταξύ των πολιτών που λειτουργούν ως μέλη δημοκρατικής πολιτείας ένα πνεύμα αδελφοσύνης, όμοιο με εκείνο της μικροκοινωνίας, δηλαδή της Οικογένειας. Μόνον σε πνεύμα αδελφοσύνης  βρίσκουν νόημα και μπορούν να εξισορροπηθούν με  δίκαιο τρόπο οι αγεφύρωτες διασπαστικές τάσεις που προκαλούνται κατά την εφαρμογή της ατομικής ελευθερίας και  ισότητας ( βασικές αξίες της δημοκρατίας) και οι αντικρουόμενες συνιστώσες που ανακύπτουν, όπως η διαφορετικότητα, η ατομικότητα, η ταυτοσημία, η μη συγκρισιμότητα  και τόσα άλλα  ανθρώπινα δικαιώματα και αγαθά.  
Η Δημοκρατία συνιστά αειφόρο αξία!

Επίλογος
Με τις απόψεις και τις θέσεις που διατυπώθηκαν καταλήγουμε αβίαστα  ότι είναι αναγκαία μια διαρκής μέριμνα, φροντίδα και προσπάθεια  εκ μέρους όλων μας για μια πληρέστερη και δια βίου ολιστική παιδεία,  ώστε δια του παραδείγματος, της γνώσης  και της πειθούς να βοηθήσουμε τις νεότερες γενεές στην εμπέδωση του συνανήκειν, την αυτοπραγμάτωσή τους και τη σύμπραξη συμμετοχικής δημοκρατίας όλων των πολιτών.
Δημήτρης Κ. Μπάκας
Σεπ. 2016

9/9/2016. Οσοι μένουν πίσω

on Friday, 09 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Γιώργος Παγουλάτος, Καθηγητής Πανεπιστμίου

9/9/2016. Οσοι μένουν πίσω

Ανήκα στην προτελευταία χρονιά που μπήκε με εξετάσεις στη Σχολή Αναβρύτων. Δύο χρόνια αργότερα, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του 1981 κατάργησε τα πρότυπα κι οι μαθητές έμπαιναν με κλήρο. Το σχολείο παρήκμασε. Επισήμως παρέμενε πρότυπο, καθώς οι καθηγητές επιλέγονταν. Στην πορεία κι αυτό αποδυναμώθηκε, κι η επιλογή των καθηγητών καθοριζόταν κι από άλλα κριτήρια, όπως το κομματικό.
Η κατάργηση των προτύπων ως πόλων αριστείας στο δημόσιο σχολείο άφησε κυρίαρχα τα ιδιωτικά. Πριν από μερικά χρόνια η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ με στήριξη της Ν.Δ. επανέφερε τα πρότυπα και πολύ καλά έκανε. Έμελλε να έρθει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για να τα καταργήσει ξανά. Η πρώτη φορά λάθος, το 1982, είναι απειρία. Η δεύτερη είναι προπέτεια. Για να αντισταθμίσει το κούρεμα της αριστείας στα δημόσια σχολεία, η κυβέρνηση επιβάλλει ένα σωρό ισοπεδωτικούς περιορισμούς που υποβαθμίζουν τα ιδιωτικά. Δύο λάθη δεν κάνουν ένα σωστό.
Δεν θυμάμαι πολλούς πλούσιους συμμαθητές στα Ανάβρυτα. Οι περισσότεροι ανήκαν στα μεσαία και ασθενέστερα εισοδηματικά στρώματα. Το ήθος του σχολείου δεν ευνοούσε την επίδειξη και τον καταναλωτισμό.
Στην τάξη ξεχώριζες αν ήσουν «προβληματισμένος», αν είχες διαβάσει τα πιο «ψαγμένα» βιβλία.
Κοινωνίες χωρίς ελίτ (ή αν προτιμάτε: ηγετικές ομάδες) δεν υπάρχουν. Το θέμα είναι με ποιες διαδικασίες αναδεικνύονται, πώς ελέγχονται δημοκρατικά, σε τι πλαίσιο κανόνων λειτουργούν. Ποιοι ιμάντες ευκαιριών και ανοδικής κινητικότητας επιτρέπουν σε όσους ξεκινούν από χαμηλά να φθάσουν (με αξία, δουλειά, ικανότητες) ψηλότερα. Θα είναι κυρίως κληρονομικές, παρεοκρατικές, κομματικές οι ελίτ; Ή θα είναι αξιοκρατικές;
Μια κοινωνία χωρίς επαρκείς μηχανισμούς ανάδειξης αξιοκρατικών ελίτ το πληρώνει ακριβά στο μέλλον. Πάντα κάποιοι μαθητές και φοιτητές θα ξεχωρίζουν. Το ζήτημα είναι η κρίσιμη μάζα (critical mass): ο επαρκής αριθμός ανθρώπων που μπορούν να τραβήξουν την κοινωνία μπροστά. Εάν οι άξιοι και ικανοί είναι μια μοναχική μειοψηφία, τότε θα αναζητήσουν την τύχη τους μακριά από τη χώρα. Η ύπαρξη αυτής της κρίσιμης μάζας θα διευκολύνει τις συνέργειες μεταξύ πόλων ποιότητας στην εκπαίδευση, την έρευνα, την οικονομία, τη δημόσια ζωή, θα επιτρέψει να οικοδομηθούν θεσμοί με διάρκεια και συνέχεια. Θα κρίνει εάν το μοντέλο επιχειρηματικότητας θα είναι η τεχνολογική καινοτομία κι η έξυπνη νεοφυής επιχείρηση, ή η καφετέρια και το ντιλίβερι. Κι αυτό θα καθορίσει το μελλοντικό επίπεδο ευημερίας της χώρας, εάν οι μισθοί θα είναι 500 ευρώ ή 1.500 ευρώ. Ο υπουργός Παιδείας παρουσίασε μια αξιόλογη πρόταση σπουδών διεθνούς απολυτηρίου (ΙΒ) στο λύκειο, μετατροπή του σε διετούς διάρκειας και του γυμνασίου σε τετρατάξιο. Άριστα. Όμως κάθε αναβάθμιση προϋποθέτει αξιολόγηση. Το υπουργείο Παιδείας ξήλωσε τις διαδικασίες αξιολόγησης προσωπικού και παρέδωσε την εξουσία στα συνδικάτα. Μετά έκανε το ίδιο και στα ιδιωτικά. Το υπουργείο θέλει να στρέψει περισσότερους μαθητές στην τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση, και πολύ σωστά. Η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά εισαγωγής σε ΑΕΙ. Η μαζικότητα οδηγεί στην πληθωριστική υποβάθμιση όλων. Το ποσοστό που κατευθύνεται στην τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση δεν ξεπέρασε ποτέ το 30%, όταν χώρες όπως η Γερμανία κι η Βρετανία έχουν 65%. Όμως η πολιτική του κ. Φίλη πετυχαίνει το αντίθετο: καταργώντας τις εξετάσεις στη μέση εκπαίδευση, καταργεί και τα ενδιάμεσα φίλτρα που κατευθύνουν τους χαμηλότερων επιδόσεων μαθητές προς την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση. Οι τελευταίες πανελλαδικές εξασφάλισαν ΑΕΙ για όλους. Μελλοντικοί μαθητές θα διδάσκονται από απόφοιτους παιδαγωγικής που έχουν εισαχθεί με 8 (στα 20). Αυτό είναι κοροϊδία προς τον φορολογούμενο και τις οικογένειες που νομίζουν ότι τα παιδιά τους θα αποκτήσουν πανεπιστημιακά προσόντα.
Θα έπρεπε να εκπαιδεύουμε φοιτητές από το εξωτερικό αντί να εξάγουμε επιστήμονες πτυχιούχους που σπουδάσαμε με δημόσιο χρήμα, όπως γράφει ο Αποστόλης Δημητρόπουλος. Όταν η μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου (με αρχιτέκτονα τον αείμνηστο Βασίλη Παπάζογλου και στα χνάρια της επιτροπής Βερέμη) προσπάθησε να ενισχύσει τη διεθνοποίηση των ΑΕΙ, αυτός ήταν ο στόχος: να βγάλει τα ΑΕΙ από την εσωστρέφεια και τη μιζέρια των παρατάξεων, να τα υποχρεώσει να αρδεύσουν εμπειρία, να μετρηθούν με τα πρότυπα μιας διεθνοποιημένης κοινότητας όπως είναι η ακαδημαϊκή. Αυτός ήταν ο σκοπός των Συμβουλίων Ιδρύματος, που προσέλκυσαν προσωπικότητες από το Χάρβαρντ, το Πρίνστον, την Οξφόρδη για να συνεισφέρουν την εμπειρία τους. Και τους οποίους η κυβέρνηση, αφού εξευτέλισε, οδήγησε σε μαζική παραίτηση. Και τώρα ακυρώνονται και τα στοιχειώδη, όπως ότι η ιδιότητα του φοιτητή δεν μπορεί να είναι αιώνια, προκειμένου οι παρατάξεις να αντλούν τους τριαντάρηδες φοιτητοπατέρες τους. Ο κ. Φίλης μάς γυρνά πάλι πίσω, στην παθογένεια της ατέρμονης φοίτησης. Επομένως σωστά ο υπουργός Παιδείας διακηρύττει ως στόχο την καλύτερη εκπαίδευση για τους πολλούς, όχι μόνο για τους λίγους. Αποκρύπτει όμως ότι χωρίς άμιλλα και πόλους αριστείας, χωρίς αξιολόγηση, διαφοροποίηση, πολυσχιδία, εξωστρέφεια, διεθνοποίηση, οι λίγοι προνομιούχοι θα συνεχίζουν (ούτως ή άλλως) να προχωρούν. Θα είναι όμως πολύ λιγότεροι και θα κουβαλάνε ακόμα λιγότερους μαζί τους. Η απουσία κρίσιμης μάζας άξιων ανθρώπων θα τους διώχνει μακριά, κι όσοι μένουν πίσω θα βυθίζονται στην κινούμενη άμμο της μετριοκρατίας, της ισοπέδωσης και της παραλυτικής υποβάθμισης.
* Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Οικονομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης.

Αναδημοσίευση από την Καθημερινή.

9/9/2016. ΤΟ ΚΕΛΙ ΤΟΥ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ!!

on Friday, 09 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης, Αντγος ε.α., Μέλος του ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

9/9/2016. ΤΟ ΚΕΛΙ ΤΟΥ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ!!

     Πρόσφατα, στα τέλη Αυγούστου (27/8) μεταδόθηκε από το  Ισραηλινό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 1, ένα  ντοκιμαντέρ διάρκειας 83 λεπτών σχετικά με την  ξεχασμένη για πολλούς και ιδιαίτερα εδώ στην Ελλάδα, υπόθεση του πρώην Πατριάρχη Ιεροσολύμων, Ειρηναίου, ο οποίος καθαιρέθηκε από τον Πατριαρχικό θρόνο το 2005 και από τότε παραμένει έγκλειστος στο  Πατριαρχικό συγκρότημα εντός της παλιάς πόλης της Ιερουσαλήμ, όπου διαμένουν οι Αγιοταφίτες Πατέρες. Το ντοκιμαντέρ, με τίτλο  Το Δωμάτιο (Kελί) του Πατριάρχη "The Patriarch's Room", είναι Ισραηλινο-Καναδικής παραγωγής, συμμετείχε τον Μάιο του 2016 στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ του Τελ Αβίβ DOCAVIV 2016, όπου  βραβεύτηκε για την έρευνα της παραγωγού Danae Elon και απέσπασε εύφημο μνεία από την Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου Ευρώπης και Μεσογείου (FEDEORA). Η παραγωγός,  και δημοσιογράφος Danae Elon, μπήκε στο κελί του και συναντήθηκε με τον «εκθρονισθέντα» (για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελληνορθοδόξου Εκκλησίας)   Πατριάρχη.  Με μαρτυρίες από πρώτο χέρι αποκαλύπτει τι συνέβη στον έκπτωτο Πατριάρχη και καταφέρνει να δώσει μια σπάνια ματιά στα εσωτερικά της Εκκλησίας και της πολιτικής των συμφερόντων που την πλήττουν στην καρδιά της Ιερουσαλήμ. Η σκηνοθεσία και το  σενάριο είναι  της ιδίας της Danae Elon.

ΕΔΩ! η συνέχεια. 

9/9/2016. Πρόταση Κατάργησης του Ν. 3512/2006 'ΠΕΡΙ ΙΣΛΑΜΙΚΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΑΘΗΝΩΝ'

on Friday, 09 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Χρήστος Τσιαχρής, Δικαστικός Λειτουργός του Δικαστικού Σώματος Ενόπλων Δυνάμεων

9/9/2016.  Πρόταση Κατάργησης του Ν. 3512/2006 'ΠΕΡΙ ΙΣΛΑΜΙΚΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΑΘΗΝΩΝ'

Αναδημοσίευση από ' Περιοδικό ΕΝΔΟΧΩΡΑ'.

Αξίζει να κατεβάστε και διαβάστε την πρόταση του κυρίου Χρήστου Τσιαχρή! ΕΔΩ!

7/9/2016. Η ώρα της μεγάλης κρίσης για τον Ελληνισμό

on Wednesday, 07 September 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Σαράντος Καργάκος, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

7/9/2016. Η ώρα της μεγάλης κρίσης για τον Ελληνισμό


Ας ξεκινήσουμε, αγαπητοί, από ένα εξορκισμένο σήμερα «εθνικιστή» ποιητή που κάποτε τολμούσαμε να θεωρούμε πρώτο εθνικό μας ποιητή, τον Διονύσιο Σολωμό: γράφει στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους»:

«Αραπιάς άτι, Γάλλου νούς, βόλι Τουρκιάς, τόπ’ Αγγλου*
πόλεμος μέγας πολεμά, βαρεῖ τό καλυβάκι…»

*τόπ΄ = μπάλα κανονιού. Εννοείτε ασφαλώς ποιο είναι το καλυβάκι στον παρόντα καιρό. Όχι η Ελλάς ή η προέκτασή της η Κύπρος, αλλά σύμπας οΕλληνισμός. Ο Ελληνισμός μετά τις εξάρσεις του στον πόλεμο του ’40-’41, με την αντίστασή του κατά των αρχών Κατοχής, με τον ενωτικό αγώνα της Κύπρου (μια δράκα μαχητές κατά μιας αυτοκρατορίας) αποτελούσε κακό παράδειγμα για τους λοιπούς λαούς. Κακό παράδειγμα υπήρξε και με την Επανάσταση του ’21 που διέλυσε τον ιστό της υποταγής που είχε επιβάλει η Ιερά Συμμαχία. Όταν το 1830 έκλεινε η αυλαία της Ελληνικής Επαναστάσεως άνοιγε η αυλαία των ευρωπαϊκών επαναστάσεων.

Γι’ αυτό ο ανυπότακτος, ο απειθάρχητος, ο μη συμμορφούμενος «τοῖς ξένων ρήμασι» λαός, ο δάσκαλος του απροσκύνητου ήθους έπρεπε να χτυπηθεί στις ρίζες, στις πνευματικές και ιστορικές καταβολές του. Το σχέδιο ετοιμάστηκε την επαύριο του Πολυτεχνείου. Αλλ’ ο λαός αυτός έπρεπε να υποστεί δύο στρατιωτικά πλήγματα για να συνετισθεί. Επτά χρόνια δικτατορίας δεν είχαν «σιδερώσει» το φρόνημά του. Έτσι ήλθαν το 1974 ο Αττίλας και μερικά χρόνια αργότερα η ασχήμια της Ύμιας. Κι έκτοτε άρχισε εν ονόματι ενός πολιτικού ρεαλισμού η χαλιναγώγηση του ελληνικού φρονήματος, η καταπτόηση, η τουρκοφοβία που τελικά -πάντα εν ονόματι του πολιτικού ρεαλισμού- μετεξελίχθηκε σταδιακά σε τουρκολατρία. Έχουμε εδώ μια κλασσική περίπτωση του «Συνδρόμου Στοκχόλμης», όπου το θύμα ερωτεύεται τον βασανιστή του.

Μετά την έκρηξη σε παγκόσμια κλίμακα του Ελληνισμού για το όνομα της Μακεδονίας, μια έκρηξη που κράτησε επί μία τριετία, έπεσαν πάνω μας «λυτοί και δεμένοι» να συμμαζευτούμε, να προσγειωθούμε, να σωφρονισθούμε. Έτσι επροκόψαμε. Σήμερα όχι η Ελλάς, αλλ’ ο Ελληνισμός, είναι παντού ντροπιασμένος. Χάσαμε όλες τις διπλωματικές μάχες, χάσαμε το επιχειρηματικό μας κεφάλαιο, χάσαμε την εργατικότητά μας, το εθνικό και το κοινωνικό μας φιλότιμο. Προτιμάμε πια την αγγλική ως γλώσσα και γραφή και όχι την ξεπερασμένη κι ατιμασμένη Ελληνική, τη μητέρα του ευρωπαϊκού γλωσσικού πολιτισμού.

Κι όλα αυτά πώς και γιατί; Έπρεπε και πρέπει να επιβληθεί το παγκόσμιο ολοκληρωτικό κράτος. Και οι λαοί, όπως γράφει ο Βάρναλης, να έχουν «μια σκέψη δετή που τους την πλάσανε οι δυνατοί». Χρειαζόταν, όμως, ένα κράτος – πειραματόζωο. Και σαν τέτοιο επιλέχτηκε όχι απλώς το ελληνικό κράτος, αλλά σύμπας ο Ελληνισμός. Με τρόπο μεθοδικό έσπασαν τις πνευματικές και ιστορικές μας ρίζες, απογύμνωσαν την ελληνική γλώσσα και γραφή από τις αρχέγονες καταβολές τους, υποβάθμισαν τη σημασία του έθνους σαν τάχα μου φαντασιακή κατασκευή και παρουσίασαν έναν κατ’ όνομα ελληνικό κόσμο περίπου, όπως εμφανίζονται κατ’ όνομα εδώ και 50 χρόνια οι Σκοπιανοί.

Η σύγχρονη οικονομική κρίση είναι απότοκος της πνευματικής και ηθικής. Εξωπετάχθηκαν όλες οι προγονικές αξίες που δημιουργούσαν ανθρώπους αξίας και εν ονόματι ενός δάνειου πλούτου βουτηχτήκαμε στο βούρκο του ανιδανισμού, του αμοραλισμού, του καριερισμού και του πολιτικού οππορτουνισμού. Πολλοί που βιάζονται να ψάλλουν το requiem της Ελλάδος σιγομουρμουρίζουν «η Ελλάς εν τάφω». Όχι! Αν θέλουμε να είμαστε σωστοί πρέπει να πούμε «Η Ελλάς εν βούρκω».

Και στο βούρκο έρριξαν την Ελλάδα όχι μόνον οι ανάξιοι πολιτικοί αλλά και οι ανάξιοι πνευματικοί ταγοί της. Αυτοί που δημιούργησαν μια πνευματική ασφυξία στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα «μίντια» και στην καλοπλασαρισμένη σκουπιδογραφία, έτσι που, όπως λέει στη «Χρονογραφία» του ο Λεόντιος Μαχαιράς, «δέν ξέρουμε ἴντα συντυχαίνουμε». Δεν ξέρουμε τι μας γίνεται, quo vadimus, quid facimus(πού πάμε, τι πράττουμε).

Και στο παρελθόν η Ελλάς έπεσε αλλ’ ουδέποτε ξέπεσε. Γλιστρούσε αλλά δεν παραπατούσε, ούτε παραμιλούσε. Σήμερα μοιάζει με ξεπεσμένο φάντασμα και στο εξωτερικό προβάλλεται σαν χρεοκοπημένος διάβολος. Κι εμείς –πέρα από την οικονομική λεηλασία- ζούμε σε μια Ελλάδα χωρίς ελληνικότητα. Αυτοί που –κακή τή τύχη- πήραν στα χέρια τους το άρμα της παιδείας, το οδήγησαν στην άβυσσο της ασυδοσίας και του μηδενισμού. Λείπει πλέον από τη ζωή μας ο πεπαιδευμένος άνθρωπος. Ο άνθρωπος με τη βαθειά καλλιέργεια, ο μορφωμένος με την πλήρη του όρου έννοια. Έγραφε προ 110 και πλέον ετών ο αοίδιμος Παπαδιαμάντης, που πέρσι τιμήσαμε υποτονικά τα 100 χρόνια από το θάνατό του: «Μορφωμένους θέλουμε• όχι εγγραμμάτους». Εγγραμμάτους, δηλαδή πτυχιούχους και πολυπτυχιούχους έχουμε πολλούς• μορφωμένους δεν έχουμε, δηλαδή ανθρώπους με άρτια μορφή. Έχουμε κλάσματα ανθρώπων που δεν είναι ικανοί να σηκώσουν ούτε το βάρος του παρελθόντος, ούτε τις ευθύνες του παρόντος και πολύ περισσότερο τις ευθύνες του μέλλοντος. Δεν έχουμε τους κατάλληλους πνευματικούς και πολιτικούς πλοηγούς που θα μας κατευθύνουν προς κάποιον ελπιδοφόρο ορίζοντα.

Η Ελλάς σήμερα –και με τον όρο Ελλάς εννοώ σύμπαντα τον Ελληνισμό- μοιάζει με σκεβρωμένη περγαμηνή, μοιάζει με το δέρμα γερασμένου ελέφαντα. Η καταιγίδα χτυπά την πόρτα μας σαν κάποιος που θέλει να μπει βίαια μέσα κι εμείς «δειλοί, άβουλοι και μοιραίοι αντάμα προσμένουμε ίσως κάποιο θαύμα», για να επανέλθω στον Βάρναλη. Η λέξη θαύμα, που ομόρριζό της δεν υπάρχει σε καμιά ευρωπαϊκή γλώσσα, παρότι πιθανώς συγγενεύει με το θεώμαι (=παρατηρώ) και με τη θέα, δεν μας προσφέρει την προσδοκία για θέα ελπίδος. Διότι σήμερα δεν βλέπουμε τίποτε• παρατηρούμε μηδενικά επί μηδενικών, τα οποία δεν προσφέρουν προοπτική μέλλοντος. Συχνά έχω γράψει και πιο συχνά έχω διδάξει πως, αν θαύματα γίνονταν στο παρελθόν, γιατί να μη γίνουν και στο παρόν; Ο λόγος είναι απλός: το θαύμα δεν έρχεται ως μάννα από τον ουρανό. Ο Θεός δεν είναι Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ούτε έχει τη μεγαθυμία του Στρος Καν και της Μέρκελ να μας χορηγεί δόσεις, όπως η Κίρκη το βελανίδι στους χοιρόμορφους συντρόφους του Οδυσσέα. Δεν λέω, με τα επιδόματα, με τα προγράμματα, τις επιδοτήσεις και όλα τα «κολπατζίδικα» συναφή «φάγαμε καλά» κατά την Πάγκαλη ρήση, αλλά έτσι εγίναμε Κίρκειοι χοίροι και τρεφόμαστε με βελανίδι. Πού είναι η παλιά μας αρχοντιά που έκανε τον Κύπριο αγρότη με 10 «τσιρούες» να νιώθει σαν βασιλιάς, όταν σε φιλοξενούσε στο ταπεινό σπιτικό του; Κάποτε ζούσαμε τον πλούτο της φτώχειας, επί μερικά χρόνια ζήσαμε τη φτώχεια του πλούτου και τώρα το παίζουμε «Άσωτοι υιοί». Αλλά δεν υπάρχει κανείς στοργικός και συγχωρητικός πατέρας να σφάξει για μας τον «μόσχο τον σιτευτόν». Θα σφάξει εμάς. Κι εννοώ ότι όπως τεμαχίστηκε η Κύπρος (αρχόντισσα Κερύνεια και πώς να σε ξεχάσω;) σχεδιάζεται να τεμαχισθεί και ο λοιπός ελλαδικός χώρος. Ουσιαστικά η Δυτ. Θράκη ανήκει περισσότερο στην Τουρκία και τυπικά ανήκει στην Ελλάδα. Μέγας αφέντης της περιοχής είναι ο Τούρκος πρόξενος της Κομοτηνής. Το ίδιο ισχύει και για το νομό Φλωρίνης. Οικονομικά έχει αλυσοδεθεί στα Σκόπια.

Ας μη στρουθοκαμηλίζουμε και ας μην παριστάνουμε τους ξεπεσμένους αγγέλους. Μας έλειψε η ηρωική στάση ζωής που διέκρινε στις καλές ώρες της την ελληνική φυλή. Το είχε πει ο Χάιντεγκερ αλλά πράξη το είχαμε κάνει εμείς: για να ζήσει κανείς μια αυθεντική ζωή, αυτό που χρειάζεται είναι η αποφασιστική αντιμετώπιση του θανάτου. Αυτό είναι που δίνει ζωή στη νιότη. Σήμερα ποιος είναι περισσότερο ζωντανός στην Κύπρο από το Γρηγόρη Αυξεντίου; Οι πεθαμένοι ζωντανοί ; Ή μήπως, οι κονιοποιητές της πνευματικής μας παραδόσεως, που έβγαλαν και τον Βασίλη Μιχαηλίδη εθνικιστή ; Όταν διαβάζω αυτά που γράφονται κι εδώ και στο λοιπό ελληνικό χώρο από τις εθνομηδενιστικές πέννες, άθελα μού έρχεται στο νου το περίφημο ποίημα του Έλιοτ «Οι κούφιοι άνθρωποι». Αυτοί μας κυβερνούν και διαβουκολούν τη νεολαία μας. Για να φθάσεις ψηλά, πρέπει να είσαι σήμερα κούφιος πνευματικά και ψυχικά. Και όχι μόνον κούφιος αλλά και κούφος, δηλαδή επηρμένος και κατά προέκταση αλλοπαρμένος που σημαίνει από άλλους παρμένος, για να μην πω πουλημένος.

Τι είναι σήμερα αυτοί που εκπροσωπούν επίσημα τον Ελληνισμό; Ένα όρθιο λείψανο. Αυτό το όρθιο λείψανο έκανε τον Ελληνισμό να μοιάζει με σπασμένο καθρέφτη. Πού είναι ο ψυχικός ιμάντας που μας ένωνε παλιά; Πού είναι η αδελφοσύνη που μας έδενε όταν βγήκαμε στο νησί κρυφά με ψεύτικα ονόματα το 1964 και μετά; Γιατί καλλιεργείται τόσο μίσος στη Β. Ελλάδα εναντίον της Ν. Ελλάδος; Μήπως σχεδιάζεται διαμελισμός; Μήπως η περιβόητη κρίση είναι τεχνητή για να θολώσει ο νους μας και η Ελλάς να διαμελισθεί; Γιατί προπαγανδίζεται επί δεκαετίες η αυτονομία της Κρήτης; Ο λόγος είναι απλός: κάποιοι θέλουν να ρουφήξουν για λογαριασμό τους το μαύρο χυμό που έχει ολόγυρά της.

Συνάντησα πριν από καιρό έναν ευπορήσαντα παλαιό μου μαθητή και νυν πολιτικό που θέλησε να με αντιμετωπίσει με ύφος υπεροπτικό. «Τι είσαι συ, ποιος είμαι εγώ». Τον αποστόμωσα μακρυγιαννικώς: «Συ είσαι ένας όρθιος νεκρός• πάει καιρός που έχεις πεθάνει, αλλά δεν το έχεις μάθει». Εγώ μένω ζωντανός, διότι με τη γραφή και τη διδαχή μου ζω με τους νεκρούς μας. Σήμερα δυστυχώς στην Ελλάδα – κι από τον όρο αυτό δεν εξαιρώ την Κύπρο- ζωντανούς μπορείς να βρεις μόνο στα νεκροταφεία. Οι ζωντανοί σας είναι στα «Φυλακισμένα μνήματα» και στη «Μακεδονίτισσα». Νεκροφιλία ή νεκρολατρία θα πουν τα τσιράκια του εθνομηδενισμού. Όχι, απαντώ. Όπως είπε ο μεγάλος Ιω. Συκουτρής που εδίδαξε κι εδώ, πολιτισμός είναι η συναναστροφή με τους νεκρούς. Η συναναστροφή με το ήθος, το ύφος, το πνεύμα των προγόνων. Αντίθετα, κάποιοι, παρότι δεν τους έχει γίνει νεκροψία, έχουν από καιρό πάρει το δρόμο προς την κόλαση χωμένοι ως το λαιμό στα ψέματα των ισχυρών. Ο τόπος μας δεν θα γίνει ποτέ καθαρός, εφόσον θα κατευθύνεται πολιτικά και πνευματικά από τους γόνους των Νενέκων και των Εφιαλτών.

Διάβασα προ ημερών σε μια μεγαλοφυλλάδα των Αθηνών, που υπηρέτησε δουλικά τόσο τις γερμανικές αρχές Κατοχής όσο και το χουντικό καθεστώς, ότι δεν αξίζει να πεθάνει κανείς για ένα πατριωτικό ιδανικό. Έστειλα μια επιστολή, που φυσικά δεν δημοσιεύτηκε και ο λόγος είναι απλός. Έγραψα: «Το χειρότερο είναι πως τίποτε δεν αξίζει όταν κανείς ζει χωρίς αυτό. Και πως ακόμη πιο αισχρό είναι το να ζει κανείς για το νέο ιδανικό, για την καινούργια μεγάλη ιδέα, την έκτη δόση του δανείου. Εμείς που μέχρι πρόσφατα είμαστε η ψυχή της υφηλίου ζούμε με ξένα ψίχουλα και με δανεική ψυχή».

Μας είπαν ψέματα πολλά, μας είπαν ψέματα αισχρά. Μας είπαν πως μπαίνοντας στην ΕΟΚ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα γίνουμε Ευρωπαίοι. Λες και πριν ήμαστε Ασιάτες και Αφρικανοί. Και τελικά εγίναμε χειρότεροι από αυτούς, όταν μπήκαμε στον ευρωπαϊκό λάκκο των εχιδνών. Διότι δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίτε, μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίμπελς. Δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Σαίξπηρ, μπήκαμε στην Ευρώπη του Χάρντιγκ που έπνιξε σαν τα τσιχλόπουλα τα Κυπριωτόπουλα. Δεν με διακρίνει πάθος κανένα κατά των Ευρωπαίων. Διδακτική μου αρχή ήταν μια φράση του Σαίξπηρ: «Μια καλή πράξη σ’ ένα βρόμικο κόσμο». Αυτό κατά την ταπεινή μου αντίληψη, είναι πηγή ευτυχίας για τη ζωή. Μετρήστε τις καλές πράξεις των Βρεττανών. Την εποχή, όπου ο Σαίξπηρ έγραφε αυτά τα υπέροχα, ο σερ Φίλιπ Σίντνεϋ, που είχε τη φήμη του τελειότερου ιππότη και που συνέθετε σαν άγγελος ποίηση και μουσική μαζί με τον σερ Γουώλτερ Ράλεϋ, μάζευαν κάμποσους Ιρλανδούς σε κάποιο βολικό μέρος και τους κατακρεουργούσαν σαν σφαχτάρια.

Είμαι υποχρεωμένος να τα πω αυτά διότι φοβάμαι τον κακό καιρό. Και δεν το εννοώ κλιματολογικώς. Εδώ που καταντήσαμε, βρισκόμαστε σε συνθήκες πολέμου. Τίθεται πλέον θέμα εθνικής –και όχι μόνον- επιβιώσεως. Μαζί με τις ναρκωτικές ιδέες η νεολαία μας πλήττεται και από τις ναρκωτικές ουσίες. «Μαστουρωμένη» χορεύει ένα νέο χορό του Ζαλόγγου που δεν έχει τίποτε ηρωικό. Ό, τι έχει είναι ταπεινωτικό και εξευτελιστικό. Κάποτε ακούγαμε από τα στόματα των νέων την Ιψενική κραυγή: «Δώσ’ τε μου ένα ζευγάρι, μεταχειρισμένα –έστω- ιδανικά». Τώρα ακούμε: «Δώσ’ τε μου ένα δεκάευρο για να πάρω τη δόση μου». Τα παιδιά, της Ελλάδος παιδιά, που τραγούδησε κάποτε η Βέμπο, αγοράζουν το θάνατό τους. Και μαζί τους πεθαίνει και η έννοια Ελλάς. Την πιο βαθειά πληγή της ζωής μου εισέπραξα, όταν σ’ έναν τοίχο των Εξαρχείων διάβασα ένα γκράφιτι: «Έλληνας δεν γεννιέσαι, ούτε γίνεσαι• καταντάς»!

Δεν λέω, καλές είναι οι προοδευτικές ιδέες, οι τολμηρές και οι καινοτόμες αντιλήψεις, οι νέες θεωρίες αλλά πρέπει τουλάχιστον να μείνεις ζωντανός για να τις εφαρμόσεις. Σήμερα, καθώς περνώ από τα κέντρα όπου προσφέρεται η μεθαδόνη ή από κάποια σημεία –πολύ κεντρικά- των Αθηνών και του Πειραιά, θαρρώ πως βλέπω τον «Χορό των Σκελετών» που ζωγράφισε ο μεσαιωνικός ζωγράφος Macaber, από το όνομα του οποίου βγήκε η λέξη μακάβριος. Δεν θα προσθέσω τίποτε καινούργιο. Το έχω γράψει σε βιβλία μου διδακτικά που εκδόθηκαν προ 35ετίας. Πρόκειται για μια κουβέντα που είχε πει ένας μεγαλέμπορος ναρκωτικών από τη Μασσαλία: «Η πολιτική πρέπει να συνεργασθεί με τη χημεία». Και τώρα συνεργάζονται με θαυμαστή αρμονία, με θαυμαστά αποτελέσματα και – το κυριότερο- με θαυμαστά κέρδη. Έκαναν τη νεολαία ανίκανη ακόμη και για να επαναστατήσει. Αυτά που γίνονται επί μία εξαετία στην Αθήνα δεν είναι επαναστατικές εκρήξεις• είναι προοίμιο ενός νέου εμφυλίου σπαραγμού. Η κρίση, οικονομική και διανοητική – έφερε την ακρισία, έφερε το φθόνο και την κακία, με αποτέλεσμα ο ένας Έλληνας να μισεί τον άλλο- κι όχι πια για λόγους ιδεολογίας. Βρισκόμαστε σε τέλεια σύγχυση. Είμαστε σαν τον ναυαγό τη νύχτα που αντί να κολυμπά προς την ξηρά κατευθύνεται απυξίδωτος προς τα βαθύτερα νερά.

Δεν λέω πως είμαστε αβοήθητοι στον παρόντα καιρό. Δεν έχει περάσει χρόνος πολύς που δύο Γάλλοι καθηγητές του πανεπιστημίου του Μετς, οι Τιερί Φορμέ και Μαρτέν Στεφένς, έγραψαν στην εφημερίδα «Φιγκαρό» τα ακολουθα συγκινητικά: «Μιλάμε διαρκώς για το ελληνικό χρέος. Χωρίς να επισημάνουμε ότι η Ευρώπη είναι αυτή που εδώ και 2.500 χρόνια έχει ένα χρέος προς την Ελλάδα. Ένα χρέος αιώνιο, αφού αφορά τα θεμέλιά της». Αυτό που δεν κατανοούν ίσως οι Γάλλοι καθηγητές είναι πως αυτά τα θεμέλια θέλουν να υπονομεύσουν αυτοί που ξεθεμέλιωσαν πρώτα πνευματικά και μετά οικονομικά με τα κάθε λογής «τσιράκια» τους την Ελλάδα. Δεν πρέπει οι Ευρωπαίοι του αύριο να έχουν ως ηθικό και πνευματικό πρότυπο τον Έλληνα άνθρωπο, αλλά τον κοντινό πρόγονό τους, τον Βάνδαλο άνθρωπο. Κι αυτός ο Βανδαλισμός, ως επαναστατική πράξη, εισάγεται και στην Ελλάδα.

Δεν θα πω ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ταγοί, αφού, χρόνια τώρα ο Ελληνισμός πολιτεύεται σε έγκλιση υποτακτική, δεν είναι απέναντί μας ανεκτικοί. Ούτε θα πω ότι δεν μας προσέφεραν στη συμφορά μας «τσάι και συμπάθεια». Θα πω απλώς ότι οι εκδηλώσεις συμπαθείας των εταίρων μας μοιάζουν με προσευχή χιτλερικού βασανιστή. Θα προσθέσω όμως ότι την αφορμή τη δώσαμε εμείς. Την οικτρή κατάσταση που δημιουργήσαμε την έχει περιγράψει με ενάργεια από το 2ο μ.Χ. αιώνα ο Λουκιανός με το έργο του «Μένιππος ή Νεκυομαν-τεία». Όταν ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος κατέρχεται στον κάτω κόσμο, ερωτάται από κάποιον Φιλωνίδη, τι γίνεται στον επάνω κόσμο. Κι ο Μένιππος με τέσσερις λέξεις εικονογραφεί τους τότε ανθρώπους και τους νυν: «Αρπάζουσιν, επιορκούσι, τοκογλυφούσιν, οβολοστατούσιν».

Μετά τη ζοφερή εικόνα που σας έδωσα, εύλογα κανείς μπορεί να αναρωτηθεί αμλετικά: «Να ζει κανείς ή να μη ζει». Θα απαντήσω: να ζει, αλλά να ζει ελληνικά.

Δηλαδή ηρωικά. Πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στον εαυτό μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στο παρελθόν μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στην ιδέα του έθνους. Η πίστη στο έθνος μας στην κρίσιμη τούτη καμπή είναι ανάγκη ζωής. Όχι, όμως, καπηλεία του έθνους, όπως έγινε συχνά στο παρελθόν. Το έθνος ως προσφορά θυσίας θα φέρει την αυριανή σωτηρία. Όπως έγραψε τότε που μπαίναμε στην ΕΟΚ ένα από τα πιο φωτεινά ελληνικά μυαλά, ο Πάνος Καραβίας, «για να γίνει το έθνος παλμός καρδιάς, ένα με το αίμα της νιότης μας, πρέπει πρώτα η νιότη μας (Σημ. Σ.Ι.Κ. εννοεί τη νεολαία) να πάει συνείδηση, να πεισθεί πως το έθνος και το εγώ είναι, για τον Έλληνα, έννοιες που δένονται η μια με την άλλη, και πως υπηρετώντας το έθνος πλαταίνεις οικουμενικά και πλουτίζεις σε βάθος το εγώ σου, δίνεις ομορφιά στη ζωή σου και γιομίζεις αγάπη για τον άνθρωπο. Κι εμείς οι Έλληνες είχαμε πάντα τόσο δυνατό το αίσθημα του έθνους, που το ταυτίσαμε με τη θρησκεία και τη φυλή μας – πράγμα σπάνιο, σπανιότατο, αν όχι άγνωστο σ’ άλλα έθνη- σε μια τρισυπόστατη φλόγα».

Θεωρώ επιτακτικό, διότι, κατά τον Θουκυδίδη, «οἱ καιροί ου μενετοί», να ξαναγυρίσουμε στον ελληνισμό μας, στις αξίες που μας έθρεψαν αιώνες τώρα επί ζωής.

Η ιστορική μας μοίρα είναι συνυφασμένη με τη γεωγραφική μας θέση, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενους και αρπακτικούς ιμπεριαλισμούς. Κάποτε μας ήθελαν για τη γεωπολιτική μας θέση. Τώρα μας θέλουν διότι στην απέραντη θαλάσσια έκτασή μας υπάρχουν πλήθη θησαυρών. Οι κάθε λογής Αλή Μπαμπάδες με τους 40 κλέφτες τους κτυπούν την πόρτα μας. Ας μην την ανοίξουμε ακούγοντας τη φράση «σουσάμι άνοιξε». Διότι ίσως ανοίξουμε για μια ακόμη φορά τον ασκό του Αιόλου.

Δεν θα πω ότι έλειψε ποτέ η αγάπη για την Ελλάδα. Αλλά οι τωρινοί των μεγάλων δυνάμεων πολιτικοί, καθότι λεπτοστόμαχοι, αγαπούν την Ελλάδα, όπως αγαπά ο καννίβαλος το θύμα του με …σάλτσα! Ας πάψουμε κάποτε να είμαστε, όπως λέει ο Σολωμός, ένας λαός «πάντοτε ευκολόπιστος και πάντα προδομένος». Το 1945 ο φίλος και συμπατριώτης μου ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος είχε γράψει:

«Μή γελαστεῖτε απ’ τόν καημό σας καί σας πάρει ο ύπνος γιατί καινούργια σύννεφα πλακώσαν τήν πατρίδα! Μαύρα στριφτοπλεγμένα σύννεφα κρέμωνται σάν μολύβια πάνω απ’ τά σπίτια μας, πάνω απ’ τούς τάφους των παιδιών μας!

Σε λίγο άρχισε ο «βροτολοιγός», ο «οκρυόεις ἐπιδήμιος πόλεμος», όπως τον λέει ο Όμηρος. Κι έτσι δεν μοιραστήκαμε μαζί τη νίκη, όπως μας είχε υποσχεθεί ασύστολα ψευδόμενος ο Τσώρτσιλ, όταν χρειαζόταν το αίμα μας. Και μετά ήλθαν προστάτες οι Αμερικάνοι που άπλωσαν την προστατευτική τους αιγίδα ως την ακρότατη ελληνική θαλάσσια έπαλξη, τη μεγαλόνησο Κύπρο. Τότε είναι που ο δικός σας σπουδαίος ποιητής, ο Θεοδόσης Πιερίδης, έγραψε, ήταν θυμάμαι το έτος 1956, την «Κυπριακή Συμφωνία».Συχνά το έχω πει: δεν πιστεύω στις αλήθειες των πολιτικών• πιστεύω στις αλήθειες των ποιητών. Οι αλήθειες των πολιτικών είναι φτερά στον άνεμο. Οι αλήθειες των ποιητών είναι τα «ριζιμιά χαράκια» των λαών. Ας ακούσουμε λοιπόν τέσσερις στίχους του Θεοδόση Πιερίδη:

«Στης Μεσόγειος τί θέτε τή γλυκιά γαλανάδα; Ἐμεῖς εἴμαστε Κύπρος, ἐμεῖς εἴμαστε Ἑλλάδα!

Ὅθεν ήρθατε πάτε, φοβεροί Ἀμερικάνοι, η πατρίδα σας εἶναι κάπου αλλού – καί σας φτάνει»!Αμ δεν τους φτάνει! Γι’ αυτό ένα νέο αμερικανικό imperium δημιουργείται στη Μεσόγειο, το Μαγκρέμπ φλέγεται, η Συρία φλέγεται, το Ιράν τελεί υπό απειλή, το Ιράκ ποτίζεται καθημερινά μα αίμα, η Τουρκία αιματορροεί, η Ελλάς φυλλορροεί. Τι χρειάζεται τούτη τη στιγμή ο Ελληνισμός; Έναν εθνικό συναγερμό που νε ενώνει σε μια αμφικτιονία αγάπης και αλληλεγγύης τους Έλληνες όλης της γης. Και τότε όχι μόνο θα βγούμε από τα οικονομικά αδιέξοδα, θα βγούμε και από την ηθική ασφυξία, από την πνευματική υπνηλία. Όχι, ο Ελληνισμός δεν βρίσκεται εν ναρκώσει, όπως λένε μερικοί• βρίσκεται απλώς εν υπνώσει. Καιρός να αφυπνιστούμε, να εργαστούμε και να προμηθευθούμε νερό πολύ, διότι όπως λέγει προφητικά άλλος ποιητής, ο Μιχάλης Κατσαρός, «το μέλλον θα έχει πολλή ξηρασία». Αν όμως είμαστε Προμηθείς και όχι Επιμηθείς, μπορούμε να κάνουμε το μέλλον των παιδιών μας πολύ δροσερό, πολύ φωτεινό.

Αναδημοσίευση από: http://teleytaiaexodos.blogspot.gr/2016/04/blog-post_130.html

12/8/2016. Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης - Ἡ Γλυκοφιλοῦσα

on Friday, 12 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

12/8/2016. Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης - Ἡ Γλυκοφιλοῦσα

Διαβάστε ΕΔΩ! πολλά, ακόμη, επιλεγμένα διηγήματα του Παπαδιαμάντη!

Η Γλυκοφιλούσα

Ἂς εἰσδύῃ μία μόνη ἀκτὶς ἡλίου, ἅμα τῇ ἀνατολῇ, διὰ τοῦ θαμβοῦ φεγγίτου, εἰς τὸν πενιχρὸν θάλαμον, μὲ τοὺς τέσσαρας τοίχους ἀσβεστωμένους λευκούς, μὲ μίαν ψάθαν καὶ ἐπ᾿ αὐτῆς μικρὸν ἀμαυρὸν κιλιμάκι στρωμένα ἐπὶ τοῦ πατώματος, μὲ δύο προσκεφαλάδες ἀκουμβημένας σύῤῥιζα εἰς τοὺς τοίχους, ἔνθεν καὶ ἔνθεν τῆς γωνίας τοῦ πυρός, ὅπου τέσσαρες ξηροὶ δαυλοὶ καὶ δύο μεγάλα ξύλα ὀρθὰ καίουσι καὶ βρέμουσιν ἐπὶ τῆς ἑστίας.
Τοιοῦτος νὰ εἶναι ὁ χειμερινὸς θάλαμος, ἔχων τὰ νῶτα ἐστραμμένα πρὸς βοῤῥᾶν καὶ πρὸς δυσμάς, συνεχόμενος μὲ ἄλλον βορεινὸν θαλαμίσκον, ὅστις νὰ εἶναι συγχρόνως δῶμα καὶ ἡλιακωτὸν καὶ ὑπερῷον. Κατεσκευασμένος μὲ πλίνθους, μὲ ξυλοτοίχους, στεγασμένος μὲ ξύλα καὶ μὲ κεράμους, ἀφάτνωτος, ἀνώροφος, εὐήλιος, ἀθέρμαστος, εὐήνεμος, σχεδὸν ὑπαίθριος, μὲ τὸ μόνον ὑψηλὸν καὶ πλατὺ παράθυρον, τὸ ἀπᾷδον εἰς ὅλον τὸν ῥυθμὸν τοῦ κτηρίου καί, χάριν πολυτελείας, μὲ πηχυαίαν ὕαλον, διὰ ν᾿ ἀπολαύῃ τις ὄρθιος, εἰς τὰ βασίλεια τοῦ Βοῤῥᾶ, τὴν μεγάλην θέαν καὶ τὴν μεγάλην πάλην. Τοιαύτη θὰ ἦτο, χωρὶς νὰ παραβῶ τὴν δεκάτην Ἐντολήν, ἡ μόνη φιλοκτημοσύνη μου καὶ ἡ μόνη μου πλεονεξία.
Ὁ οἰκίσκος νὰ εἶναι κτισμένος ἐπὶ βράχου ὑψηλοῦ, ἐπὶ τοῦ μόνου ὑψηλοῦ βορεινοῦ βράχου, τοῦ προσφιλοῦς εἰς τὰς ἀναμνήσεις μου. Ἐκεῖ ἁπλοῦται ἀτελείωτον τὸ πέλαγος, ἀνὰ τὴν ἀχανῆ ἔκτασιν ἀπὸ ἀκτῆς ἕως ἀκτῆς καὶ ἀπὸ κόλπου ἕως κόλπου, καὶ χαμηλώνει ὁ οὐρανὸς εἰς τὴν μίαν ἄκραν, τὴν ἀπωτέραν, διὰ νὰ περιπτυχθῇ ἐγγύτερον τὴν ἐσχατιὰν τῶν θαλασσῶν, ὁ σάπφειρος φιλῶν τὸν σμάραγδον, τὸ βαθύχλωρον ἀντασπαζόμενον τὸ γλαυκόν. Φυσᾷ ὁ Καικίας, κατερχόμενος ἀπὸ τὰ βουνὰ τῆς Θρᾴκης, καὶ ὁ Βοῤῥᾶς παγερὸς ἀποσπᾶται  μυριοπτέρυγος ἀπὸ τὸν νεφελοσκεπῆ καὶ χιονοστέφανον Ἄθω, καὶ ὁ Ἀργέστης ῥιγηλὸς κατεβαίνει ἀπὸ τὸν γεραρὸν Ὄλυμπον· φρίσσει τὸ κῦμα εἰς τὴν ἐπαφὴν τῆς ψυχρᾶς πνοῆς, φρικιᾷ ὁ πορφυροῦς πόντος ἀπὸ τὴν κραταιὰν αὔραν, ῥυτιδοῦται ἡ θάλασσα ἀπὸ τὴν ἀλλεπάλληλον ῥαγδαίαν ῥιπήν, ἀγριαίνει τὸ πέλαγος, ὠρύεται μανιωδῶς ἡ καταιγίς, ῥήγνυται τὸ κῦμα εἰς τοὺς σκληροὺς αἰχμηροὺς βράχους. Συννεφοῦται ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὰς μαύρας κάπας τῶν θυελλῶν, τὰς σωρευομένας ἐπάνω του, φαεινὸς στῦλος προκύπτει, ἐν ἀκαρεῖ ἐν μέσῳ ἀχανοῦς κυκεῶνος στροβίλων· ἰδού, ἡ ἀκτὶς θὰ διώξῃ τὸ ἔρεβος, ἡ γαλήνη θὰ ἐξώσῃ τὸν τυφῶνα. Ὁ φαεινὸς στῦλος ἦτο σίφων τρομακτικός, σχεδὸν ὑπερφυὲς θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐῤῥίζωσεν ἐν ῥιπῇ ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐκορυφώθη ἕως εἰς τὸν οὐρανόν.
Ὁ σίφων ἐξεῤῥάγη, ῥαγδαῖος ὄμβρος ἔλουσε καταπληκτικῶς τὴν γῆν καὶ τοὺς αἰγιαλούς, ὁ ἄνεμος συνεμαζεύθη εἰς τὰ ἄντρα καὶ τὰς ἀγκάλας, ἡ Σκοτεινὴ Σπηλιὰ ἠχεῖ παρατεταμένως, μυστηριωδῶς, ἀπὸ τὴν κοπεῖσαν κολοβὴν πνοὴν τοῦ ἀνέμου, ἀπὸ ἀπειλὴν νέας μανίας, λυσσωδεστέρας τῆς πρώτης, ἀπὸ τῆς φοβερᾶς ἐν τῇ σιωπῇ συνωμοσίας τῶν στοιχείων. Τὸ Κακόῤῥεμα ἀντηχεῖ διακεκομμένως ἀπὸ τὴν δάνειον  ἰαχὴν τῆς λαίλαπος, ἀπὸ τὴν καταῤῥακτώδη κάθοδον τοῦ χειμάῤῥου. Ἡ Νηρηῒς ἀνῆλθεν ἀπὸ τὸ ὑποβρύχιον ἄντρον της, ἀνέβη εἰς τὸ ἀπάτητον ὕψος τοῦ αἰχμηροῦ βραχώδους προβλῆτος, καὶ ἄτρωτος αὐτὴ ἀπὸ τὸν ὄμβρον καὶ τὸν ἄνεμον, θεωρεῖ μειδιῶσα τὴν πάλην τῶν στοιχείων. Ὁ Τρίτων, κολυμβῶν κάτω εἰς τὴν ῥίζαν τοῦ βράχου, ἀνίσχει τὴν κεφαλὴν ἔξω τοῦ κύματος, καὶ προσβλέπει ἐρωτικῶς τὴν ὑψιβάτιδα καὶ ἀσύλληπτον δι᾿ αὐτὸν ἄσπλαχνον νύμφην.
Ὁ ταῦρος τοῦ Θεοδόση, ὁ μονόκερως, ὁ φιλέρημος καὶ  μελαγχολικός, καταβὰς πρὸ μικροῦ, διὰ νὰ κάμῃ τὸν συνήθη περίπατόν του κάτω εἰς τὸ βαθὺ ῥεῦμα, τὸ κατερχόμενον δι᾿ ἑλιγμῶν καὶ βράχων καὶ καταῤῥακτῶν εἰς τὸν Μικρὸν Γιαλόν,
ἐξέβαλεν ἕνα θρηνώδη μυκηθμόν, εἶτα ἔμεινεν ἐξηπλωμένος, ἀπαθής, ἀκίνητος, δεχόμενος ἐπὶ τῶν νώτων ὅλον τὸν κρύον λουτῆρα τῆς καταιγίδος. Ἐὰν ἔβλεπέ τι, ἔβλεπε τὰς ἀσπρομαύρας καλικατζούνας, μεγάλα θαλάσσια ὄρνεα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῶν ἀνεχόντων μέσῳ τοῦ κύματος σκοπέλων, εἰς ἀπόστασιν ὀργυιῶν τινων ἀπὸ τῆς ξηρᾶς, πολλοὶ ἐξέλαβον μακρόθεν ὡς γυναῖκας ἀνασκουμπωμένας καὶ ἀσπρομαυροβολούσας, αἵτινες ἠσχολοῦντο νὰ βγάλουν πεταλίδας, κύπτουσαι ἐπὶ τῶν βράχων. Ἀλλ᾿ ἦτο ἀδιάφορος καὶ πρὸς τὸ θέαμα τοῦτο, ὡς καὶ πρὸς ὅλα τὰ λοιπά.
* * *
Δύο γίδες τοῦ Στάθη τοῦ Μπόζα εἶχον λείψει τὴν πρωΐαν ἐκείνην ἀπὸ τὸν μικρὸν αἰπόλον. Εἶχαν ἐκπέσει, ἀποπλανηθεῖσαι, καὶ εἶχαν βραχωθῆ κάτω εἰς τὴν στενὴν πετρώδη κόγχην, τὴν σχηματιζομένην κατέμπροσθεν καὶ ὑποκάτω ἀπὸ τὸ ἱερὸν βῆμα τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσης. Ἡ κόγχη ἐκείνη ἦτο καὶ δὲν ἦτο ἐσοχή, ἦτο καὶ δὲν ἦτο σπήλαιον. Σπήλαιον ἀστεγὲς καὶ ἐσοχὴ στεγανή. ᾘωρεῖτο ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, ἔχασκεν ἄνωθεν τοῦ πόντου. Κάτω βράχος, χιλίων ἑκατογχείρων ἀγκάλισμα, κρημνός, μόνον εἰς νυκτερίδας καὶ εἰς γλαῦκας βατός. Εἰς τὴν ῥίζαν τοῦ βράχου τὸ κῦμα, πολλῶν ὀργυιῶν βόλισμα, φωκῶν κολύμβημα καὶ καρχαριῶν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ βάλῃ τις εἰς τὸν νοῦν του, ὅτι ἠδύνατο ἄνθρωπος νὰ καταβῇ εἰς τὴν φοβερὰν ἐκείνην αἰώραν, διὰ νὰ ἀνασύρῃ τὰς ἀποπλανηθεῖσας.
Αἱ δύο βραχωμέναι αἶγες, συνηθισμέναι ν᾿ ἀναῤῥιχῶνται εἰς ὅλους τοὺς κρημνούς, ν᾿ἀναπηδῶσιν ἐπάνω εἰς ὅλα τὰ χαλάσματα, εἰς ὅλους τοὺς ῥέποντας καὶ καταῤῥέοντας τοίχους, δὲν εἶχον ἐννοήσει, ὅτι ἔπεσαν εἰς παγίδα, τὴν ὁποίαν ὁ δαίμων τῆς ἀβύσσου εἶχε στήσει δι᾿ αὐτάς. ᾘσθάνοντο καὶ αὐταί, ὡς ἄλογα κτήνη ὅπου ἦσαν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γλυτώσουν ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου ἦσαν βραχωμέναι.
Ἀφοῦ ἔφαγαν εἰς μίαν ὥραν ὅλην τὴν κάππαριν καὶ ὅλα τὰ κρίταμα καὶ τὰς ἁρμυρήθρας, ὅσαι ἦσαν φυτρωμέναι ἐκεῖ, ἔβλεπαν καλῶς, ὅτι, διὰ νὰ ξαναβοσκήσουν, ἔπρεπε νὰ περιμένουν ἑβδομάδας ἢ μῆνας τινάς, ἕως οὗ ξαναφυτρώσουν πάλιν ἄλλη κάππαρις καὶ ἄλλα κρίταμα. Τοῦτο τὸ ἔπαθαν, διὰ νὰ
ἔχουν τὴν κακὴν συνήθειαν νὰ μὴ ζητοῦν ποτὲ τὴν ἄδειαν τοῦ αἰπόλου, εἰς ὅλας τὰς  κινήσεις των καὶ τὰ σκιρτήματά των. Καὶ διὰ νὰ μάθουν ἄλλην φοράν, ἂν ἐπιθυμοῦσαν ν᾿ ἁρμυρίσουν, νὰ εὑρίσκουν ἄλλον δρόμο, διὰ νὰ καταβαίνουν κάτω εἰς τὴν ἄμμον τοῦ αἰγιαλοῦ. Ἀλλὰ τώρα ἦτο πολὺ ἀμφίβολον ἂν θὰ ἐγλύτωναν, διὰ νὰ  βάλουν γνῶσιν δι᾿ ἄλλοτε.
Ἐπάνω εἰς τὸν βράχον ἦτο κτισμένον τὸ παρεκκλήσιον, μαστιζόμενον ἀπὸ θυέλλας καὶ λαίλαπας, λικνιζόμενον ἀπὸ τὸ ἀειτάραχον καὶ πολύῤῥοιβδον κῦμα, ναναριζόμενον ἀπὸ τὰ ᾄσματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἄνεμος ἔψαλλε δι᾿ αὐτὸ εἰς τοὺς σκληροὺς
βράχους καὶ εἰς τὰ ἠχώδη ἄντρα. Οἱ τέσσαρες τοῖχοι ἵσταντο ἄκομη ἀῤῥαγεῖς,  πετροθεμελιωμένοι, σῴζοντες μικρὸν ἐπίχρισμα, ἀπὸ παλαιοῦ καιροῦ, περὶ τὴν μεσημβρινοδυτικὴν γωνίαν, χορταριασμένοι καὶ μαυροπράσινοι περὶ τὴν βορειοανατολικήν.
Ἡ στέγη, φέρουσα ἀκόμα ὀλίγας κεράμους καὶ πλάκας, ἐστηρίζετο ἐπὶ δοκοῦ μὲ πολλὰς ἀκτῖνας ἐκ σκληρᾶς καστανέας. Ὁλόγυρα εἰς τοὺς τοίχους, ὑψηλά, ἄνω τῶν ὑπερθύρων καὶ ὑπὸ τὰ γεῖσα τῆς στέγης, ὡραῖα μικρὰ πινάκια παλαιῶν χρόνων ἦσαν ἐγκολλημένα, σχηματίζοντα μέγαν σταυρὸν ἐπὶ τῆς χιβάδος τοῦ ἱεροῦ βήματος πρὸς  ἀνατολάς, μετὰ ὑποποδίου εἰς σχῆμα ἀνεστραμμένου Τ ἐκ πέντε ἄλλων πινακίων, καὶ ἄλλους δύο σταυροὺς δεξιόθεν καὶ ἀριστερόθεν, ὕπερθεν τῶν δύο παραθύρων τοῦ χοροῦ, καὶ τέταρτον σταυρὸν ἄνωθεν τῆς φλιᾶς τῆς εἰσόδου, δυσμόθεν.
Τὰ ὡραῖα παλαιὰ πιατάκια ἦσαν ὅλα χρωματιστά, γαλάζια καὶ ὑποπράσινα καὶ κιτρινωπὰ καὶ λευκά, μὲ κλαδάκια καὶ μὲ λούλουδα καὶ μὲ ἀνθρωπάκια καὶ μὲ πουλιά, φιλοκάλως καὶ κομψῶς διατεθειμένα, στίλβοντα εἰς τὸν ἥλιον, χάρμα τῶν ὀφθαλμῶν, κειμήλια ὑψηλὰ κείμενα, στερεὰ βαλμένα εἰς τὰς κόγχας των, ἀφελῆ ἀναθήματα, λείψανα παλαιῶν χρόνων, περισώσματα ἁρπαγῶν καὶ δῃώσεων παντοίων, ὀλιγωτερον, φεῦ! ἀσφαλῆ ἀπὸ τῆς νεωτέρας ἀρχαιολογικῆς καὶ ἀρχαιοκαπηλικῆς μανίας. Καὶ ὁ ἁπλοῦς οὗτος στολισμὸς παρεῖχε μεγάλην χάριν, μεμιγμένην μὲ ἄῤῥητον τρυφερὸν θέλγητρον, εἰς τὸ μικρὸν βραχοφυτευμένον παρεκκλήσιον, ἐμπνέων εἰς τὸν ἐπισκέπτην μεγάλην ἐπιθυμίαν νὰ διασκελίσῃ τὸ κατώφλιον, νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν πενιχρὸν ναΐσκον, νὰ ἀνάψῃ κηρίον, νὰ κάμῃ τὸν σταυρόν του, καὶ ν᾿ ἀσπασθῇ εὐλαβῶς τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσης, τῆς ζωγραφισμένης παρειὰν μὲ παρειὰν μὲ τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπερθέου Βρέφους της.
Καὶ πάλι κίνησα νἀρθῶ, Χριστέ μου, στὴν αὐλή σου, νὰ σκύψω στὰ κατώφλια σου τὰ τρισαγαπημένα, ὁποὺ μὲ πόθο ἀχόρταγο τὸ λαχταρεῖ ἡ ψυχή μου, καί, ἂν δὲν ἦτο ἄλλως πολυάσχολος ἀπὸ τὴν βιωτικὴν τύρβην (ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι τοιοῦτος, εἰς τὴν ἔρημον ἐκείνην ἀκτήν, ἔπρεπε νὰ εἶναι ζωέμπορος, ταξιδεύων διὰ ν᾿ ἀγοράσῃ ἐρίφια), νὰ σταθῇ ν᾿ ἀκούσῃ τὰς Μεγάλας Ὥρας καὶ τὸν Ἑσπερινὸν τῆς παραμονῆς τῶν Χριστουγέννων, ψαλλόμενα ἀπὸ τὸν μπαρμπ᾿ Ἀναγνώστην τὸν Παρθένην, τὸν μόνον βοηθὸν τοῦ παπα-Μπεφάνη, εἰς ὅλας τὰς λειτουργίας, ὅσας
ἐτέλει ἐκεῖνος, τὰς ἡμέρας ταύτας, ἐξ εὐχῆς καὶ ταξίματος, κατὰ προτίμησιν, εἰς τὸ  μικρὸν παρεκκλήσιον.
Ἡ σάρκα μου ἀναγάλλιασε σιμά σου κι ἡ καρδιά μου.
Τὸ χελιδόνι βρῆκε φωλιὰ καὶ τὸ τρυγόνι σκέπη
νὰ βάλουν τὰ πουλάκια τους, τὰ δόλια, νὰ πλαγιάσουν,
τὸν ἱερό σου τὸ βωμό, ἀθάνατε Χριστέ μου.
(ἔμμετρη ἀπόδοση τοῦ πγ´ (83) Ψαλμοῦ)
Καὶ ὁ εὐσεβὴς προσκυνητὴς θὰ εὕρισκε μεγάλην γλύκαν καὶ  παρηγορίαν ἀπὸ τὲς πίκρες τοῦ κόσμου, εἰς τὸ νὰ θεωρῇ μόνον τὴν πενιχρὰν κανδήλαν καίουσαν ἐμπρὸς εἰς τὴν ὡραίαν εἰκόνα, τὴν ζωγραφισμένην ἀπὸ τὸν μακαρίτην Ἀθανάσιον τὸν Κεφαλᾶν, Ἠπειρώτην, ἄνδρα ἀγωνιστήν, εὐπαίδευτον, πολύγλωσσον, ὡρολογοποιὸν καὶ ζωγράφον, ὅστις ὅμως ὅλην τὴν ζωήν του ὑπῆρξε, δημοδιδάσκαλος Γ´ τάξεως, καὶ ἀπέθανεν ὑπερενενηκοντούτης, μὲ τὴν τριακοντάδραχμον σύνταξίν του.
Ἡ ὡραία μικρὰ εἰκών, μὲ τὸ ὠχρὸν πρόσωπον τῆς Παναγίας ἑνούμενον κατὰ παρειὰν μὲ τὸ λευκὸν καὶ ἔνθεον πρόσωπον τοῦ λατρευτοῦ Βρέφους της, εἶχεν ἄφατον γλυκύτητα καὶ ἦτο καλλίστη ἔκφρασις τῆς μητρικῆς στοργῆς, τῆς γεννωμένης ὡς ἐκ πικρᾶς ῥίζης γλυκέος καρποῦ, εὐθὺς μὲ τὰς ὠδῖνας τοῦ τοκετοῦ, καὶ συναυξανομένης μὲ τῆς ἀνατροφῆς τοὺς κόπους καὶ τὰς μερίμνας.
Καὶ ὁ φιλακόλουθος πιστὸς δὲν θὰ ὑστέρει τῆς ἀμοιβῆς διὰ τὴν εὐσεβῆ προσέλευσιν.
Κάλλιο μιὰ μέρα στὴ δική σ᾿ αὐλή, παρὰ χιλιάδες·
στὸν ἤσκιο ἂς εἶμαι τοῦ ναοῦ σὰν παραπεταμένος
καλλίτερα, παρὰ νὰ ζῶ σ᾿ ἁμαρτωλῶν λημέρια.
Δεξιά, ἐπὶ τοῦ τέμπλου, ἦτο ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ Προδρόμου.
Ἀριστερὰ ἡ Παναγία ἡ Γλυκοφιλοῦσα, ἡ προστάτις τῶν μητέρων, καὶ ὁ ἍγιοςΣτυλιανός, ὁ φίλος καὶ φρουρὸς τῶν νηπίων.
Ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ καὶ τοῦ ἀριστεροῦ τοίχου ὑπῆρχον ἀκόμη ὀλίγοι Ἅγιοι, ζωγραφισμένοι ἀπὸ παλαιοῦ καιροῦ. Ἄλλων ἦσαν ἐφθαρμένα τὰ πρόσωπα καὶ τὰ στέρνα, ἄλλων ἀσβεστωμένα τὰ σκέλη καὶ οἱ πόδες, ἀπὸ ἀτελεῖς ἀποπείρας ἐπιχρίσεως ἢ στολισμοῦ, ὑπὸ ἀμαθῶν εὐλαβῶν γυναικῶν. Ἦσαν ὁ Ἅγιος
Ἐλευθέριος, ὁ ἐλευθερωτὴς τῶν ἐγκύων, καὶ ἡ Ἁγία Μαρίνα, ἡ προστάτις τῶν ὠδινουσῶν. Εἶτα ἦσαν ὁ Ἅγιος Γεώργιος καὶ ὁ Ἅγιος Δημήτριος, μὲ τὰ χαντζάρια των, μὲ τὰς ἀσπίδας, τοὺς θώρακάς των καὶ τὴν ἄλλην πανοπλίαν των. Καὶ ἡ Ἁγία
Βάρβαρα καὶ ἡ Ἁγία Κυριακὴ μὲ τοὺς σταυροὺς καὶ μὲ τοὺς κλάδους τῶν φοινίκων εἰς τὰς χεῖρας. Ἦσαν καὶ οἱ Ὅσιοι, μὲ τὰ κουκούλια, μὲ τὰς λευκὰς γενειάδας των, μὲ τὰ κομβοσχοίνια καὶ τοὺς ἐρυθροὺς σταυρούς των, ὁ Ὅσιος Ἀντώνιος καὶ Εὐθύμιος καὶ Σάββας.
Ἦτο ἐκεῖ καὶ ὁ Ὅσιος Ποιμὴν ὁ ἀσκητής, μὲ τὸ λόγιόν του «ὁ Ποιμὴν τέκνα οὐκ ἐγέννησε»· καὶ μὲ τὴν ἀπάντησίν του εἰς τὸν Ἀνθύπατον, προκειμένου περὶ ζωῆς ἢ  θανάτου τοῦ ἀθῴου ἀνεψιοῦ του, «εἰ μὲν εὕρῃς ἔνοχον, κόλασον αὐτόν, εἰ δὲ ἀθῷον, ὡς θέλεις πρᾶξον». Ἦτο καὶ αὐτὸς ἐκεῖ, προστάτης οὐδὲν ἧττον καὶ φρουρὸς τῶν ἀκάκων καὶ τῶν παιδίων. Ἦτο καὶ ὁ Ὅσιος Μωϋσῆς, ὁ Αἰθίοψ, «ἄνθρωπος ὄψιν καὶ θεὸς τὴν καρδίαν». Μωϋσῆς δεύτερος εἶχε χαράξει τὸ σημεῖον τοῦ Σταυροῦ, ὅταν
διεκολύμβησε δὶς καὶ χιαστὶ τὸν Νεῖλον, κρατῶν ἐπὶ τῶν ὀδόντων τὴν μάχαιραν, μὲ σκοπὸν νὰ φονεύσῃ τὸν ἐχθρόν του καὶ μὴ ἐπιτυχὼν αὐτόν, ἐπανέπλευσε, κρατῶν δύο κριοὺς ζωντανούς, διὰ τῶν ῥωμαλέων βραχιόνων του, ὑπεράνω τοῦ ῥεύματος. Καὶ ὁ λῄσταρχος ἔγινεν ἅγιος, καὶ ὑπῆγε νὰ εὕρῃ τὸν ἄλλον παλαιὸν ὁμότεχνόν του, ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον, ὡς λέγει ἡ παράδοσις, εἶχε θηλάσει ποτὲ εἰς τὴν ἔρημον, κατὰ τὴν εἰς Αἴγυπτον φυγήν, ἐν καιρῷ τῆς βρεφοκτονίας, ἡ Παναγία.
Δεξιὰ τῷ εἰσερχομένῳ, καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν θύραν, ἵστατο, παρὰ τὴν γωνίαν τοῦ μεσημβρινοῦ τοίχου, ἡ Ἁγία Ἀναστασία ἡ φαρμακολύτρια, κρατοῦσα μὲ τὴν ἀριστερὰν χεῖρα τὸ μικρόν της ληκύθιον, τὸ περιέχον τὰ λυτήρια ὅλων τῶν μαγγανειῶν καὶ τῶν ἐπῳδῶν καὶ τῶν φίλτρων, ὡς νὰ προσέφερεν αὐτὸ εἰς τὰς εὐσεβεῖς προσκυνητρίας, καὶ νὰ ἔλεγεν: «Ἐλᾶτε· ἐγὼ εἶμαι, ποὺ χαλνῶ τὰ μάγια».
Τὸ παρεκκλήσιον ἑώρταζε, τῇ 26 Gεκεμβρίου, τὴν Σύναξιν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἤτοι τὰ Ἐπιλόχια.
Λεχοῦς ἀμώμου, ἀνδρὸς μὴ γνούσης λέχος.
Κάτωθεν τῆς εἰκόνος, ἐπὶ λευκῆς μεταξοϋφοῦς ποδιᾶς, ἐφαίνοντο ἀνηρτημένα παιδάκια, καὶ μόνον παιδάκια, ἀσημένια, ἐξαιρέσει ἑνὸς μόνου ἀργυροῦ τεμαχίου, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἄλλο σχῆμα, ζῴου, ὁμοίου σχεδὸν μὲ ἄρνα κερασφόρον ἢ μὲ ἔριφον.
Ἐπί τινος ἀφράκτου ἑρμαρίου, εἰς τὸν ἀριστερὸν τοῖχον, ἔβλεπέ τις διάφορα ἀντικείμενα, οἷον στεφάνους ἀνδρογύνων (νεκρῶν ἴσως ἀνδρογύνων) τυλιγμένους ἐντὸς λευκῆς σκέπης, τεμάχια βαπτιστικῶν καὶ κουκουλίων ἀπὸ τὸ βάπτισμα βρεφῶν, ὡς καὶ γυμνά κόκκαλα ἀκόμη, καὶ τρυφερὰ λευκὰ κρανία μικρῶν παιδίων.
Τὰ παιδάκια, τὰ ἀνηρτημένα ἐπὶ τῆς λευκῆς ποδιᾶς, ἦσαν ὁμοιώματα μικρῶν παιδίων, ταχθέντα ἀπὸ τὰς μητέρας, ὅταν τὰ μικρά των ἦσαν ἄῤῥωστα, εἰς τὴν Παναγίαν τὴν Γλυκοφιλοῦσαν, τὴν μητέρα τοῦ θείου Βρέφους, καὶ προσφερθέντα εἰς τὸν ναόν της, μετὰ τὴν ἴασιν τῶν ἀῤῥώστων. Τὸ ὁμοίωμα τοῦ μικροῦ ζῴου ἦτο καὶ αὐτὸ βεβαίως ἀπὸ τάξιμον. Καὶ οἱ στέφανοι τῶν ἀνδρογύνων ἦσαν ἀφελῆ ἀποθέματα καὶ μνημόσυνα ἀτυχῶν συνοικεσίων, γενόμενα ὑπὸ τῆς μητρός, ἥτις ἐπέζησεν, ἔρημη καὶ ἄχαρη, εἰς ἀνάμνησιν θυγατρός, ἥτις ἀπέθανεν ἴσως λεχώ, εὐθὺς μετὰ τὸν πρῶτον τοκετόν, ἀφιερώματα καὶ ταῦτα εἰς τὴν προστάτιδα τῶν λεχῶν, τὴν Παναγίαν τὴν Γλυκοφιλοῦσαν. Καὶ τὰ τεμάχια τῶν βαπτιστικῶν καὶ κουκουλίων ἦσαν καὶ ταῦτα ἐνθύμια παιδίων, ἀποθανόντων εὐθὺς μετὰ τὸ βάπτισμα, καὶ τὰ λευκὰ κόκκαλα καὶ τὰ κρανία τὰ τρυφερὰ ἦσαν ἄσπιλα λείψανα παιδίων, τὰ ὁποῖα εἶχεν εὐδοκήσει νὰ καλέσῃ ἐνωρὶς εἰς τὸν Παράδεισον πλησίον τοῦ Υἱοῦ της, τοῦ εἰπόντος: «Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με, καὶ μὴ κωλύετε αὐτά», ἡ Παναγία ἡ Γλυκοφιλοῦσα.
* * *
Τὰ στέφανα τοῦ γάμου καὶ τὰ βαπτιστικὰ κουκούλια τοῦ μικροῦ παιδιοῦ, τὰ εἶχε φέρει εἰς τὸν ναΐσκον ἡ θειὰ Ἀρετώ, ἡ Χρονιάρα, ἡ ἀφιλοκερδὴς νεωκόρος καὶ πρόθυμος διακοσμήτρια ὅλων τῶν ἐξωκκλησίων. Ἤρχετο τακτικά, δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα , ἀπὸ τὸ καλυβάκι της, τὸ ὁποῖον ἀπεῖχεν ἡμισείας ὥρας δρόμον ἀπὸ τὴν
ἔρημον ἀκτήν, ἤρχετο διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Παναγίαν τὴν Γλυκοφιλοῦσαν, καὶ τοὺς Ἁγίους Ἀποστόλους καὶ τὸν Ἅγιον Νικόλαον, καὶ ὅλα τὰ παρεκκλήσια, τὰ κτισμένα ἐπάνω εἰς τοὺς ἀγρίους μονήρεις βράχους, διὰ ν᾿ ἀνάψῃ τὰ κανδήλια καὶ νὰ προσευχηθῇ εἰς τοὺς Ἁγίους. Ἐκατοικοῦσε μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀνδρός της, τοῦ συχωρεμένου, εἰς τὸν ἐξοχικὸν οἰκίσκον, σιμὰ εἰς τὸ Πυργί, ἐπάνω εἰς τὴν Ἁγίαν Ἑλένην, ἀνάμεσα εἰς τὸ Κακόῤῥεμα, καὶ εἰς τὸ Μεγάλο Ὀρμάνι. Εἶχε τὴν μικρὰν περιοχήν της, μὲ τὸν ἐλαιῶνα, τὴν ἄμπελον, τοὺς μικροὺς κήπους καὶ τὸν ἀγρὸν καὶ ἀπ᾿ ἐκεῖ οἰκονομοῦσε τὸ καθημερινόν της, κι ἐζοῦσεν αὐτὴ καὶ τὰ ἐγγόνια της, υἱοὶ τοῦ μεγάλου υἱοῦ της, ὁ πρῶτος εἰκοσαετής, ὁ δεύτερος δεκαεπταετής, καλλιεργοῦντες τὴν γῆν.
Οἱ γονεῖς των εἶχον ἀποθάνει νέοι, πρὸ δεκαπενταετίας καὶ πλέον. Ἡ μάμμη των αὐτὴ τοὺς ἀνέθρεψεν, αὐτὴ τοὺς εἶχεν ἀναστήσει, αὐτὴν ἐγνώριζαν μητέρα. Ἡ θειὰ Ἀρετὼ ἦτο καλὴ χριστιανή, καὶ δὲν εἶχε κάμει κακὸ εἰς καμμίαν γειτόνισσαν, καὶ ὅμως ὑπέφερε πολλὰς δυστυχίας εἰς τὴν ζωήν της. Ὁ χάρος τὴν εἶχε κατατρέξει, καὶ ἂν δὲν εἶχε καὶ τὰ δύο ἐγγόνια της, θὰ ἦτον ἐρήμη εἰς τὸν κόσμον. Καὶ ὅμως εἰς ὅλα ἔλεγε, Δόξα σοι ὁ Θεός. Εἶχε καὶ μίαν κόρην, τὴν Ἀλεξανδρώ, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑπανδρεύσει πρὸ τριῶν ἐτῶν, νέαν εἴκοσι ἐτῶν, μὲ τὸν Κωνσταντὴ τὸν Ντάναν. Καὶ εἰς αὐτὴν εἶχε δώσει καλὰ μαθήματα καὶ τὴν ἔκαμε νὰ εἶναι ἀπὸ πολλὰς συνομηλίκους της φρονιμωτέρα. Τῆς ἔδιδε συμβουλὰς ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν ἐπέζη ἐκείνη. «Ζήσῃς, χρονίσῃς, θυγατέρα, τῆς ἔλεγε, ποτέ σου νὰ μὴ ζηλέψῃς τὸ ξένο στολίδι, νὰ μὴν πῇς κακὸ γιὰ τὴ γειτόνισσα, νὰ μὴν κοιτάζῃς τί κάνει ἡ πλαγινή σου, νὰ μὴ βάλῃς μαναφούκια, νὰ μὴ ξευχηθῇς, νὰ μὴ βλαστημήσῃς».
Καὶ ἄλλα ἀκόμη τῆς ἔλεγε. Πλήν, ἐκείνη, ἡ πτωχή, δὲν εἶχε τύχην νὰ ζήσῃ, διὰ νὰ βάλῃ εἰς πρᾶξιν ὅλας τὰς καλὰς ταύτας συμβουλάς. Προχθὲς ἀκόμη τὸ παρθενικὸν ἄνθος εἶχεν ἀνοίξει ἐρυθρόν. Χθὲς ἔγινε νύμφη, τὴν ἄλλην ἡμέραν μήτηρ, λεχώ, νεκρά. Καὶ ὅμως ἡ θειὰ Ἀρετὼ δὲν ἦτο στρίγγλα· καὶ ὅμως, ἀφοῦ ἐπὶ δέκα ἔτη τῆς ἔδιδεν εὐχὰς καὶ συμβουλάς, ἀρχίζουσα πάντοτε ἀπὸ τὴν φράσιν αὐτήν, «Ζήσῃς-χρονίσῃς, θυγατέρα», τὴν ἡμέραν καθ᾿ ἣν ἔγινε νύμφη ἐκείνη, ὀργισθεῖσα ἡ μήτηρ ἀπὸ περισσὰς ἴσως ἀπαιτήσεις τοῦ γαμβροῦ ὡς πρὸς τὴν προῖκα, ἀπὸ διφορουμένην ἴσως καὶ παθητικὴν στάσιν τῆς κόρης, τίς οἶδεν ἀπὸ τί, τέλος τῆς εἶπεν εἰς τὸν θυμόν της ἐπάνω, «Νὰ μὴ χρονίσῃς!». Καὶ πράγματι δὲν ἐχρόνισε.
Καὶ ὅμως ἡ γραία δὲν ἦτο κακῆς ψυχῆς· καὶ ὅμως εἶχε καταρασθῆ τὴν κόρην της «νὰ μὴν τὴν εὕρῃ ὁ χρόνος!». Καὶ δὲν τὴν ηὗρεν ὁ χρόνος. Καὶ ἀφοῦ ἀπέθανεν ἐκείνη, δέκα ἡμερῶν λεχώ, ἀπέθανε καὶ τὸ παιδίον, δωδεκαήμερον, ἀφοῦ ἐβαπτίσθη, ἡ θειὰ Ἀρετώ, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν καλῶν γειτονισσῶν εἶχαν ἐπονομάσει ἡ «Χρονίστρα», καὶ ἄλλαι πάλιν τὴν ἔλεγαν ἀπαισίως ἡ «Ἀχρόνιαστη» καὶ πάλιν ἄλλαι τὴν ὠνόμαζον εὐφήμως ἡ «Χρονιάρα», ἔλαβε τὰ στέφανα τοῦ γάμου, ἔκοψε καὶ μέρος ἀπὸ τοὺς «φωτεινοὺς χιτῶνας» καὶ τὰ «κουκούλια ἀγαλλιάσεως» τοῦ μικροῦ, καὶ τὰ ἔφερεν ἀφιέρωμα εἰς τὸν ναΐσκον τῆς Παναγίας. Ἔλαβε καὶ τὴν μεταξωτὴν χρυσοκέντητον νυμφικὴν στολὴν τῆς ἄμοιρης, καὶ τὴν προσέφερεν ὅλην εἰς τὸν παπα-Μπεφάνην, τὸν συνήθη ἱερουργὸν τοῦ παρεκκλησίου.
Καὶ τὸ μὲν κόκκινον ἐκ μεταξωτῆς σκέπης ὑποκάμισον μὲ τὴν τραχηλιὰν καὶ τὰ μανίκια, κεντητὰ ἐκ χρυσοῦ, τὸ ἔκαμε στιχάριον, διὰ νὰ τὸ φορῇ ὁ ἱερεὺς ποδῆρες, ὅταν προσφέρῃ τὰς λογικὰς θυσίας. Τὸ δὲ ποδογύρι τοῦ φουστανίου, ὁλόχρυσον, τρεῖς σπιθαμάς, παρὰ δύο δάκτυλα, πλατύ, μὲ ἁδρὰς ἐκ χρυσοῦ κλάρας καὶ μὲ ἄνθη, τὸ ἔκαμεν ἐπιτραχήλιον, διὰ νὰ τὸ φορῇ ὁ λειτουργὸς τὰς καλὰς ἡμέρας. Τὴν δὲ χρυσῆν ζώνην, μὲ τὰ ἀργυρά, τορνευτὰ καὶ ἀμυγδαλωτὰ τσαπράκια, τὴν ἔκαμε περιζώνιον, διὰ νὰ τὸ ζώνεται ὁ ἱεροφάντης περὶ τὴν ὀσφύν του. Καὶ τὰ χρυσοΰφαντα προμάνικα, τοῦ βαβουκλιοῦ, τὰ ἀναδιπλωμένα περὶ τὰς ὠλένας τῶν νυμφῶν, τὰ ἔκαμεν ἐπιμάνικα, διὰ νὰ συστέλλῃ ὁ θύτης τοὺς καρποὺς τῶν χειρῶν του, ὅταν ἐν φόβῳ ἔμελλε νὰ προσφέρῃ τὰ ἅγια. Καὶ τὸ ὡραῖον πολύπτυχον φόρεμα, τὸ χαρένιο, μὲ τὸ γλυκὺ βυσσινὶ χρῶμα καὶ τὸ ὁποῖον ἔκαμνε νερὰ-νερὰ εἰς τὸ βλέμμα, τὸ ἔκαμε φαιλόνιον, διὰ νὰ σκέπῃ ὁ ἱερεὺς τὰ νῶτα καὶ τὸ στέρνον του, ὅταν ἵσταται ἐνώπιον τοῦ ἱεροῦ θυσιαστηρίου.
Καὶ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀλλαξιὰν τῶν ἱερῶν ἀμφίων,τὴν εἶχε προσφέρει εἰς τὸν παπα-Μπεφάνην, τὸν συχνὸν λειτουργὸν καὶ σχεδὸν ἐφημέριον τοῦ μικροῦ βορεινοῦ παρεκκλησίου. Καὶ δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα ἔπαιρνε τὸ ῥαβδάκι της εἰς τὴν δεξιὰν
χεῖρα καὶ τὸ καλαθάκι της εἰς τὸν ἀγκῶνα τοῦ ἀριστεροῦ βραχίονος καί, ὁδηγοῦσα καὶ μίαν ἀμνάδα καὶ μίαν αἶγα, τὰς ὁποίας ἔβοσκεν ἡ ἰδία, κατήρχετο ἀπὸ τὸ Μεγάλο Ὀρμάνι, καὶ ἔφθανεν εἰς τὴν κρημνώδη θαλασσόπληκτον ἀκτήν, κι ἐπήγαινε ν᾿ ἀνάψῃ τὰ κανδήλια τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσης.
* * *
Εἶχε σιγήσει ὁ φοβερὸς τυφών, καὶ εἶχε κοπάσει ἡ λαῖλαψ, καὶ ἡ θάλασσα ἔβραζεν ἀκόμη μὲ ὑπόκωφον βοήν, δεχομένη τὰ χωματόχροα καὶ θολὰ ῥεύματα τῶν χειμάῤῥων, καὶ ὁ ἄσπιλος πόντος εἶχε μιανθῆ ἀπὸ τῆς γῆς τὰς ὕλας. Ὁ ἥλιος εἶχε φανῆ εἰς μίαν γωνίαν τοῦ οὐρανοῦ, τὰ σύννεφα εἶχαν συμμαζευθῆ εἰς μίαν ἄλλην γωνίαν. Ὁ ταῦρος τοῦ Θεοδόση, ὁ φιλέρημος, μὲ τὸ ἓν κέρατον (εἶχε χάσει τὸ ἄλλο πρὸ ἐτῶν, ὅταν ἦτο νέος ἀκόμη, εἰς μάχην μὲ ἄλλον ταῦρον), ἐξηκολούθει νὰ βλέπῃ τὰς καλικατζούνας, αἵτινες εἶχον κατέλθει πρὸ ὀλίγου, τίς οἶδεν ἀπὸ ποίαν ἀνήλιον σπηλιάν, ἀπὸ τὰ ὕψη τῶν φοβερῶν ἁλιπλήκτων βράχων, καὶ ἔκαμναν ὡς νὰ ἐβουτοῦσαν τὰ ῥάμφη ἐπιπολῆς τοῦ κύματος, καὶ ἐτίναζαν τὰ πτερά, διὰ νὰ στεγνώσουν, καὶ πάλιν ἔκαμναν ὡς διὰ νὰ βουτήξουν. Τέλος ἐβούτηξαν ὅλαι ἐν σώματι, καὶ ἀνελθοῦσαι εἰς τὸ κῦμα, ἤρχισαν νὰ πλέωσι κανονικῶς, ὡς μικρὸς στολίσκος, τελείως ὠργανισμένος, ἡγουμένης μιᾶς, εἶτα δευτέρων ἐρχομένων δύο, καὶ ἀκολουθουσῶν τῶν λοιπῶν, δέκα ἢ δώδεκα, δύο μόνον οὐραγῶν ἑπομένων. Ὁ ταῦρος ἀφῆκε μακρὸν μυκηθμόν, ἐσηκώθη καὶ αὐτός, ἐτίναξε τὰ μέλη, καὶ στραφεὶς ἤρχισε ν᾿ ἀνέρχηται τὸ ῥεῦμα, ἐπιστρέφων εἰς τὴν στάνην τοῦ Θεοδόση, ὡς ἔκαμνε καθημερινῶς, ὅταν δὲν εἶχεν ἐργασίαν.
Αἱ αἶγες τοῦ Στάθη Μπόζα, αἵτινες εἶχον καταυλισθῆ, ἐνόσῳ διήρκει ἡ καταιγίς, ὑποκάτω εἰς τὸ μέγα Κιόσκι, τὸ σῳζόμενον ἀκόμη, τοῦ παλαιοῦ ἐρήμου χωρίου, ὅπου τὸ πάλαι συνήρχοντο ὅλοι οἱ προεστοὶ καὶ ἐβουλεύοντο περὶ τῶν κοινῶν, ἐξῆλθον καὶ αὗται διὰ νὰ βοσκήσωσιν, ἅμα ἡ καταιγὶς ἔπαυσε. Καὶ δύο ἐξ αὐτῶν εἶχον ξεκαμπίσει, καὶ εἶχον ἀπομακρυνθῆ, καὶ κατέβησαν ἀπὸ ἕνα ὑψηλὸν κυρτὸν βράχον, καὶ ἔφθασαν εἰς τὴν μικρὰν κόγχην, κάτωθεν τοῦ ἱεροῦ βήματος τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσης, ὁπόθεν ἀρχίζει ὁ φοβερὸς κάθετος κρημνὸς εἰς τὴν θάλασσαν, διακοσίων ὀργυιῶν ὕψος, κι ἐκεῖ, ἀφοῦ ἐβόσκησαν ὅλα τὰ κρίταμα, ὅσα ηὗραν, ἐβραχώθησαν κι ἔμειναν, μὴ δυνάμεναι πλέον ν᾿ ἀναβῶσιν. Ἐβραχώθησαν καθὼς βραχώνεται ἡ μεγάλη χονδρὴ ἀπετουνιὰ μὲ τὸ μέγα ἄγκιστρον καὶ μὲ τὸ γενναῖον δόλωμα εἰς τὸ θαλάμι, κάτω εἰς τὸν πυθμένα, εἰς τὰ ἀνεξερεύνητα βάθη, ἀνάμεσα εἰς βράχους ῥιζωμένους καὶ εἰς φήκη καὶ ὄστρακα. Καὶ τὸ μὲν δόλωμα τὸ ἔφαγεν ὁ πελώριος ὀρφὸς ἢ ἡ σμέρνα, ἡ παρδαλὴ καὶ μαυρειδερή, ἡ ἀντιπαθὴς καὶ ἄπιαστη, τὸ ἄγκιστρον ἐβραχώθη κάτω εἰς τὸ θαλάμι, καὶ δὲν βγαίνει πλέον, ἡ δὲ ἀπετουνιὰ τραβᾶται καὶ τεντώνεται καὶ κόπτεται καὶ ὁ ψαρὰς μένει μὲ δύο πήχεις σπάγγον εἰς τὴν χεῖρα.
Ὁμοίως καὶ ὁ Στάθης ὁ Μπόζας, ὁ βοσκός, ἔμεινε μὲ τὸ μικρὸν κοπάδι του κολοβὸν καὶ ἀκρωτηριασμένον ἅμα ἔχασε τὰς δύο αἶγας, τὰς ὁποίας ἔβλεπεν, ἱστάμενος ἐπάνω εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ βράχου, κρατῶν τὴν ὑψηλὴν μαγκούραν του, καὶ ὁ ἤσκιος του ἔπιπτε μακρὸς ἐμπρός του, καὶ ἡ κεφαλή του ἐφαίνετο πέραν, εἰς μεγάλην ἐξοχὴν τοῦ βράχου, μόλις διακρινομένη καὶ χανομένη, καθόσον ὁ ἥλιος ἐχαμήλωνεν ὁλονὲν εἰς τὴν δύσιν. Τὰς ἔβλεπε φυλακωμένας εἰς τὴν φοβερὰν πτυχὴν τοῦ κρημνοῦ, παρὰ τρίχα εἰς αὐτὸ τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου, καὶ τὰς ἐκάλει εἰς μάτην, διὰ τῶν καταληπτῶν εἰς ἐκείνας συνθηματικῶν μονοσυλλάβων.
-Ἄι, ἄϊ! ὄϊ! Ψαρή! ὤ, χώ, Στέρφα! Εἰς μάτην· ἡ Ψαρὴ καὶ ἡ Στέρφα εἶχαν καθίσει ἀδρανεῖς, ἀνάλγητοι, ἀναίσθητοι, καὶ οὐδ᾿ ἀπήντων διὰ βελασμοῦ εἰς τὰς προσκλήσεις τοῦ βοσκοῦ.
Καὶ ὁ Στάθης ἔκυπτε καὶ ἔκυπτε πρὸς τὴν ἄβυσσον, ἀφειδῶν τῆς ἰδίας ψυχῆς του, περιφρονῶν τὸν ἴλιγγον, προκαλῶν τὴν σκοτοδίνην, διὰ νὰ τὰς ἴδῃ καλλίτερον. Καὶ τὰ δύο ζωντανὰ πράγματα ἵσταντο καὶ ἐκάθηντο καὶ ἔκαμπτον τὰ γόνατα ἐπὶ τῆς στενῆς προβολῆς τοῦ βράχου, καὶ μόνον ἡ μία, ἡ Ψαρή, ἀπήντησε τέλος διὰ παραπονετικοῦ βελάσματος εἰς τὰς προσκλήσεις τοῦ κυρίου της.
Ἡ ἄλλη, ἡ Στέρφα, οὔτε φωνὴν ἐξέβαλεν, οὔτε κίνημα ἔκαμεν, οὔτε ἐσκεπτετό τι περὶ ὅλης τῆς θέσεως τῶν πραγμάτων.
-Δὲν μὲ μέλει γιὰ τὴν Στέρφα, εἶπε, τέλος, στενάζων ὁ βοσκός. Τὴν Ψαρὴ ἂς ἠμποροῦσα νὰ γλυτώσω!...
Ὁ μπαρμπ᾿-Ἀναγνώστης ὁ Παρθένης, ὅστις εἶχε φθάσει ἀρτίως, κι ἐκάθητο ἐπὶ τῆς πεζούλας, ἔξωθεν τοῦ ναΐσκου τῆς Παναγίας, περιμένων νὰ ἔλθῃ ὁ παπα-Μπεφάνης, διὰ νὰ διαβάσῃ τὸν ἑσπερινὸν -ἦτο δὲ τότε ἡ ἡμέρα τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, τρίτη ἀπὸ τῶν Χριστουγέννων- ἐπρότεινε γνώμην, ὅτι ἔπρεπε νὰ πάρουν λεπτὸν ἀλλὰ γερὸν σχοινί, νὰ κάμουν θηλειάν, τεχνικά, εἰς τὴν ἄκρην καὶ νὰ τὸ ῥίψουν κάτω, διὰ νὰ τραβήξουν τὰς δύο αἶγας. Ἡ θειὰ Ἀρετὼ ἡ Χρονιάρα εἶπε νὰ κατεβάσουν διὰ σχοινίου μεγάλην ὑπερμεγέθη κοφίναν, καὶ νὰ σείουν τὸ σχοινίον τοιούτῳ τρόπῳ,
ὥστε νὰ εἶναι ἐλπὶς νὰ ἔμβῃ τέλος ἡ μία γίδα πρῶτον, εἶτα ἡ ἄλλη μέσα εἰς τὴν κοφίναν, καὶ οὕτω νὰ τὰς ἀνασύρουν, τὴν μίαν μετὰ τὴν ἄλλην. Ἡ θειὰ Ἀρετὼ διηγεῖτο, ὅτι παρόμοιόν τι εἶχε συμβῆ καὶ εἰς τὸν παππούν της πρὸ ἑξῆντα χρόνων, καὶ ὅτι τὸ μέσον τοῦτο ἐπέτυχε τότε.
Ὁ Κωνσταντὴς ὁ Περηφανάκιας, συνάδελφος τοῦ Στάθη, ἐξέφερε γνώμην, ὅτι ἔπρεπε νὰ πάρουν μέγα χονδρὸν ἄγκιστρον ὡσὰν ἁρπάγην, νὰ τὸ δέσουν εἰς τὴν ἄκραν τοῦ σχοινίου, καὶ εἰς τὸ ἄγκιστρον ἐπάνω νὰ περάσουν κλαδιὰ καὶ χόρτα καὶ βλαστάρια, καὶ διὰ τοῦ δολώματος τούτου νὰ ἐφελκύσουν τὰς δύο αἶγας, ὥστε ἐνῶ αὗται θὰ ἐμασοῦσαν τὴν ὀρεκτικὴν τρυφερὰν βοσκήν, τὸ ὀξὺ ἀκονημένον ἄγκιστρον θὰ ἦτο πιθανὸν νὰ χωθῇ μέσα εἰς τὸ κατωσάγονον τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης γίδας, καὶ τότε, αἱματωμένας μέν, ἀλλὰ σωσμένας, θὰ τὰς ἐτραβοῦσαν ἐπάνω.
-Gὲν εἶναι προκοπή, εἶπεν ἀποφασιστικῶς ὁ Στάθης ὁ Μπόζας· ἔλα νὰ μὲ καλουμάρετε κάτω, νὰ ἰδῶ τὶ θὰ κάμω...
Ἡ θειὰ Ἀρετὼ ἤρχισε νὰ κάμνῃ πολλοὺς σταυρούς, ἐξισταμένη διὰ τὸν τολμηρὸν λόγον τοῦ βοσκοῦ.
-Ποῦ νὰ σὲ κατεβάσουν, γυιέ μ᾿, Στάθη μ᾿, ἔλεγε· πῶς νὰ σὲ κατεβάσουν ! Ποῦ θὰ πᾷς; ποῦ θὰ πατήσῃς;
Ὁ μπαρμπ᾿-Ἀναγνώστης ὁ Παρθένης ἐτανύσθη, ἀκουμβῶν εἰς τὸν τοῖχον τῆς ἐκκλησίτσας, εἰς τὸ προσήλιον, καὶ ἀφῆκε παρατεταμένον θορυβῶδες χάσμημα, ἡνωμένον μετὰ στεναγμοῦ.
Ὁ Κωνσταντὴς ὁ Περηφανάκιας ἤρχισεν εὐγλώττως ν᾿ ἀποτρέπῃ τὸν Στάθην τὸν Μπόζαν·
-Δὲ βολεῖ, νὰ σ᾿ πῶ, Στάθ᾿, ἀπ᾿ λέει, οὐ λόους, τάχα, νὰ ποῦμε. Γλέπ᾿ς κεῖ δὰ κάτ᾿εἶν᾿ οἱ γίδις στριμουμένες κι οἱ δυό, τουλόου σ᾿ ποῦ θὰ πατήσῃς νὰ τσ᾿ δέσῃς, νὰ τσ᾿ ἀνεβάσῃς ἀπάν᾿;
Τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἔφθασε καὶ ὁ παπα-Μπεφάνης, μὲ τὴν λευκήν του γενειάδα, μὲ τὸ κοντὸν τρίχινον ῥάσον του, καὶ μὲ τὸ μαῦρον σάλι του περὶ τὸν λαιμόν. Ἔμαθε τὸ συμβάν, ἤκουσε τὸ σχέδιον τοῦ Στάθη, κι ἔσεισε τὴν κεφαλήν·
-Ἀποκοτιά, εἶπε, μεγάλη ἀποκοτιά.
-Ἀποκοτιά, μαθέ, ἐπανέλαβε καὶ ἡ θειὰ τὸ Ἀρετώ.
Συγχρόνως δὲ κατέβη εἰς τὸν νοῦν της μία ἰδέα·
- Ἀμμὴ σὰν τὸ ἀποφασίσῃς, γυιέ μ᾿, κάμε τὸ σταυρό σ᾿, καὶ τάξε τίποτε στὴν Παναγιά, νὰ σὲ φυλάξῃ.
-Ἔταξα ἐγὼ μέσα μου, εἶπεν ὁ Στάθης· ἔταξα νὰ τῆς τὴν πάγω ἀσημένια τὴ μιὰ γίδα, σὰν τὴν γλυτώσω, τὴν Ψαρή. Τὴν Ψαρὴ ἂς γλύτωνα!
Ὁ ἱερεὺς ἔκαμε διφορούμενον νεῦμα.
-Δὲν εἶναι πρέπον, εἶπε, νὰ παρακινοῦμεν τοὺς ἄλλους νὰ τάζουν... Τὸ τάξιμο εἶναι προαιρετικόν... «Ὅση πέφυκεν ἡ προαίρεσις», ποὺ λέει καὶ τὸ τροπάρι... Μὰ ἂς εἶναι... ἂν ἤθελε νὰ κάμῃ καμμιὰ λειτουργία...
Τὴν τελευταίαν φράσιν τὴν εἶπε παραπονετικῶς, μέσα του. Εἶτα ἐπανέλαβε·
-Καὶ τὸ καλλίτερο ποὺ ἔχει νὰ τάξῃ κι αὐτὸς κι᾿ ὅλοι τους εἶναι νὰ μὴν ἀφήνουν τὰ γίδια τους νὰ μβαίνουν μέσα εἰς τὰ ξωκκλήσια καὶ νὰ γεμίζουν βιρβιλιές... Νὰ εἶναι προσεκτικώτεροι καὶ νὰ ἔχουν περισσότερον σέβας... Νὰ μὴν πατοῦν τὰ ξένα κτήματα μὲ τὰ κοπάδια τους καὶ τρώγουν τὶς ἐλιὲς καὶ τὰ θηλιάσματα τῶν χριστιανῶν. Αὐτὰ πρέπει νὰ τάξῃ.
-Τάζω, εἶπε ὁ Στάθης.
-Καλά, νἄχῃς τὴν εὐχή... Τώρα, ἂν σὲ καλουμάρουν, ἔχε θάῤῥος.
-Ἡ εὐχή σ᾿, παπά μ᾿.
* * *
Ἐφαίνετο ἀποφασισμένον, ὅτι ὁ Στάθης θὰ κατεβιβάζετο διὰ σχοινίου εἰς τὸν βράχον, διὰ νὰ ζητήσῃ τὰς δύο χαμένας αἶγας του. Μόνον ὁ Περηφανάκιας ἔλαβε πάλιν τὸνλόγον·
-Νά σ᾿ ὁρίσου, ἀπ᾿ λέει οὐ λόους, παπά μ᾿, νὰ σ᾿ πῶ, Στάθη μ᾿, αὐτό, τὶ λογᾶτε, εἶναι, ἀποὖπε κι ἡ ἁϊωσύνη τ᾿, ἀπ᾿ λέει, κι ἡ θειὰ τ᾿ Ἀρετώ, μιγάλ᾿ ἀπουκουτιά. Ἕνα πάτ᾿μα εἶναι κειδὰ μέσα, ἕν᾿ ἁπλόχερο χοῦμα κι δυὸ δάχτ᾿λα κουτρώνι, ποῦ θὰ πατήσ᾿, πῶς
θὰ πιάσ᾿ τσ᾿ γίδις νὰ τσ᾿ δέσ᾿, ἀπ᾿ λέει οὐ λόους, νὰ σ᾿ ὁρίσου, παπά μ᾿;
-Ἐγὼ δὲν τὸν παρακινῶ νὰ κατέβῃ, εἶπεν ὁ ἱερεύς... Εἰς πράγματα τόσον λεπτά, ὁποὺ ἀποβλέπουν τὴν ζωὴν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ ἀνθρώπου, κανεὶς δὲν πρέπει ν᾿ ἀναγκάζῃ τὸν ἄλλον. Ὁ ἴδιος θὰ δώσῃ λόγον.
-Κὶ λές, παπά μ᾿, σὰν πάθω τίποτα, θὰ πάω κολασμένος; ἠρώτησεν ὁ Στάθης.
-Αὐτὸ ὁ Θεὸς τὸ ξέρει, εἶπεν ὁ ἱερεύς. Ἐσεῖς, οἱ πλιότεροι, εἶσθε ἀλιβάνιστοι. Δὲν ζυγώνετε σ᾿ ἐκκλησία!
-Κάθε κακὸ φεύγει· ἐψιθύρισεν ὁ μπαρμπ᾿-Ἀναγνώστης ὁ Παρθένης, ὅστις εἶχε σηκωθῆ ἀπὸ τὴν πεζούλαν, καὶ ἵστατο, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς βακτηρίας του, ἔξω τῆς θύρας τοῦ ναΐσκου.
-Κανείς σας δὲν ἦρθε νὰ ἐξομολογηθῇ αὐτὲς τὶς ἡμέρες. Ἄχ! οἱ γονεῖς σας δὲν ἦσαν τέτοιοι... Ἄχ! οἱ παλιοί, οἱ παλιοί!
-Οἱ παλιοί, οἱ πρωτινοί, ἦταν ἀνθρῶποι, εἶπεν ἐπιβεβαιωτικῶς ἡ θειὰ τὸ Ἀρετώ.
-Ἐγὼ δὲν εἶμαι καὶ τόσον φευγάτος ἀπ᾿ τὰ θεῖα, παπά, εἶπε παραπονετικῶς ὁ Στάθης.
-Ἐσὺ ἔχεις κάποια μικρὴ διαφορά... Μὰ ἀκόμα, ἀκόμα...
-Ἔχουμε ταμένα, μαζὺ μὲ τὸν Κωνσταντὴ τὸν Ἄγγουρο, νὰ ξανακτίσουμε καὶ τὴν ἐκκλησίτσα τ᾿ Ἅϊ-Παντελεήμονα... Τὴν εἶχε ὀνειρέψει τοῦ Κωνσταντῆ ἡ γυναῖκα.
-Ἄμποτε, ὁ Θεὸς νὰ σᾶς ἀξιώσῃ, εἶπεν ὁ ἱερεύς.
-Μακάρι, ἄξιος ὁ μισθός σας, εἶπε καὶ ἡ θειὰ τὸ Ἀρετώ.
* * *
Ὁ Ἀγκούτσας δὲν ἦτο ἰδιοκτήτης ποιμνίων, οὔτε γεωργός, οὔτε κἂν βοσκός, οὔτε οἰκίαν εἶχεν, οὔτε φαμιλιάν, τίποτε. Ἦτο πλάνης, ἄστεγος. Πότε ἐδούλευε μὲ ἡμεροκάματον σιμὰ εἰς τοὺς κολλήγας, τοὺς καλλιεργητάς, πότε ἔμβαινε παραγυιὸς εἰς τοὺς βοσκοὺς διὰ νὰ φυλάγῃ τὰς αἶγας. Τὸν περισσότερον καιρὸν ἐγύριζεν ἀπὸ μάνδραν εἰς μάνδραν, ἀπὸ καλύβι εἰς καλύβι, ἀπὸ κατάμερον εἰς κατάμερον, χωρὶς ἐργασίαν, καὶ τοῦ ἔδιδαν οἱ ποιμένες ξινόγαλα κι ἔτρωγε. Κἄποτε τοῦ ἔλεγαν·
-Δὲν πᾶς, καημένε Ἀγκούτσα, νὰ βγάλῃς τίποτε πεταλίδες κάτω στὸ γιαλὸ ἢ τίποτε καβουράκια, κάτω στὸ ῥέμα μέσα.
Τοῦτο ἦτο ἀσφαλὲς σημεῖον, ὅτι τὸν ἔδιωχναν. Ὁ Ἀγκούτσας τὸ ἐκατάλαβαινε κι ἔφευγε.
-Καλά ποὺ μοῦ τὸ θύμισες, ἔλεγε.
-Κι ἦτανε μεγάλο πρᾶγμα νὰ τὸ θυμηθῇς;
-Ὄχι· μὰ κάνει ζέστη· τόση ζέστη.
Καὶ θὰ ἦτο μόνον Μάρτιος· πλὴν ὁ Ἀγκούτσας δὲν ἠμποροῦσε νὰ ὑποφέρῃ τὴν ζέστην.
Ἔλεγεν, ὅτι τοῦ κάκου, ἀδύνατον ἦτο νὰ κάμῃ τις δουλειὰ τὸ καλοκαίρι. Καὶ ὅλος ὁ καιρός, ἐκτὸς ὀλίγων ἑβδομάδων, μοιρασμένων σποραδικῶς εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας, ἦτον καλοκαίρι.
Ἔφευγε λοιπὸν ἀπὸ κάθε στάνην, ὁπόθεν τὸν ἔστελλαν νὰ βγάλῃ πεταλίδες. Καὶ δὲν ἐπήγαινε μὲν νὰ βγάλῃ πεταλίδες, ἀλλ᾿ ἐπήγαινεν εἰς ἄλλην στάνην, εἰς ἄλλο κατάμερον.
Τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνέβη ὁ Ἀγκούτσας νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν Στάθην τὸν Μπόζαν. Καὶ ἀφοῦ τὸν ἐνθυμήθη, ἦλθε νὰ τὸν ἐπισκεφθῇ.
Εὗρε δὲ τὴν ὁμάδα τῶν ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἀνθρώπων, ἔξω τῆς θύρας τοῦ ναΐσκου τῆς Παναγίας, ἀκριβῶς καθ᾿ ἣν στιγμὴν ἡ θειὰ τὸ Ἀρετὼ ηὔχετο εἰς τὸν Στάθην νὰ εἶναι ἄξιος ὁ μισθός του.
-Τί τρέχει; ἠρώτησεν ὁ Ἀγκούτσας.
Ὁ Περηφανάκιας, τοῦ ὁποίου ἡ γλῶσσα ἦτο καταληπτὴ εἰς τὸν Ἀγκούτσαν, τοῦ διηγήθη ἐν ὀλίγοις τὰ τρέχοντα.
Ὁ Ἄγκουτσας, μὲ τὸ ἡλιοκαὲς καὶ ῥικνὸν πρόσωπον, μὲ τὰ πυκνὰ ἀκτένιστα μαλλιά, ἔμεινε σύνοφρυς ἐπ᾿ ὀλίγα δευτερόλεπτα, καὶ εἶτα εἶπε·
-Τί μ᾿ δίνεις, Στάθη, νὰ κατιβῶ ἐγὼ νὰ σ᾿ τσ᾿ ἀνεβάσω;
-Θά κατεβῶ ἐγώ, ἀπήντησεν ὁ Στάθης.
-Τουλόου σ᾿, Στάθη, ἔεις γ᾿ναῖκα καὶ πιδιά... Ἄφσε νὰ κατιβῶ ἰγώ, ἀπ᾿ δὲν ἔχου στοὺν ἥλιο μοῖρα.
Ὁ Στάθης ἐσιώπα.
-Νά μ᾿ δώσῃς ἐμένα τὴ μιὰ γίδα, τὴν Ψαρή, κι νὰ μὲ καλουμάρετε κάτ᾿, νὰ κατεβῶ νὰ τσ᾿ ἀνεβάσου.
-Τὴν Ψαρὴ ἐγὼ τὴν ἔταξα στὴν Παναγία, ἀπήντησεν ὁ Στάθης.
Ὁ Ἀγκούτσας ἔδειξεν, ὅτι δὲν ἐνόει.
-Τήν ἔταξα ἀσημένια, ἀπήντησεν ὁ Στάθης. Ἡ Ψαρὴ ἔμενα μ᾿ χρειάζεται.
Ὁ Ἀγκούτσας ἔμεινε ἐπ᾿ ὀλίγας στιγμὰς σύννους.
-Ἂς εἶναι, μ᾿ δίνεις τὴ Στέρφα... Καλὴ εἶναι καὶ ἡ Στέρφα... Ἂ δὲ βρῶ νὰ τὴν πουλήσω νὰ κάμω χαρτσ᾿λήκι, τὴν ξεφαντώνουμε κανένα μεσ᾿μέρι μὲ τὴν παρέα, ἐδῶ.
-Θὰ κατεβῶ ἐγώ, ἀπήντησεν ἰσχυρογνώμων ὁ Στάθης. Ἐλᾶτε, παιδιά, νὰ μὴ χασομεροῦμε.
* * *
Ἔφεραν μακρὸν σχοινίον δέκα ὀργυιῶν. Ἔδεσαν τὴν μίαν ἄκρην εἰς μέγαν κορμὸν πελωρίου σχοίνου, θάλλοντος δίπλα εἰς τὸ παρεκκλήσιον. Ὁ Στάθης ἔλαβε τὴν ἄλλην ἄκρην, ἔκαμε θηλειάν, κι ἐδέθη μοναχός του ὑπὸ τὰς μασχάλας.
Τρεῖς ἄνδρες, ὁ Περηφανάκιας, ὁ ἄλλος βοσκός, ὅστις ἦτο ὁ Ντάνας, ὁ συμπέθερος τῆς θειὰ Ἀρετῶς, καὶ ὁ Ἀγκούτσας, ὅστις δὲν ἐμνησικάκει διὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προσφορᾶς του, κρατοῦντες σφιγκτὰ τὸ σχοινίον, ἐκαλουμάρισαν σιγὰ-σιγὰ τὸν
Στάθη εἰς τὸ ἰλιγγιῶδες κενόν, εἰς τὸν τρομακτικὸν κρημνόν, εἰς τὴν αἰώραν τῆς ἀβύσσου.
Ὁ Στάθης εἶχεν ὠχριάσει κατ᾿ ἀρχάς. Ἔκαμε τρεῖς σταυρούς, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ὄψιν του. Κατέβαινε κάτω, ταλαντευόμενος, προσπαθῶν νὰ ψαύῃ μὲ τὰς χεῖρας καὶ μὲ τοὺς πόδας τὸν βράχον.
Μίαν φορὰν ἐκτύπησε τὸ δεξιὸν πλευρόν, ὄχι πολὺ σφοδρῶς, κατὰ τοῦ βράχου.
-Ἀγάλια-ἀγάλια! μαλακά, παιδιά· ἐκέλευεν ὁ Ἀγκούτσας. Λάσκα, λάσκα· καλούμα!
-Ποῦ ἔμαθες πῶς μιλοῦν οἱ καραβάδες, διαόλ᾿ Ἀγκούτσα; εἶπεν ὁ Περηφανάκιας.
-Σιώπα, μὴ βλαστημᾶς, λάσκα· λάσκα.
Ὁ Στάθης κατέβαινεν εἰς τὸ κενόν, σφίγγων τοὺς ὀδόντας, ἀνοιγοκλείων τὰ ὄμματα, κρατούμενος σφιχτὰ ἀπὸ τὸ σχοινίον. Gὲν ἐφαίνετο νὰ ἐδειλίασε.
-Κοίταξέ τόνε πῶς κατεβαίνει, εἶπεν ὁ Ντάνας, σὰ νύφη καμαρωμένη.
Τέλος ὁ Στάθης ἐπάτησεν ἐπὶ τῆς ἐσοχῆς τοῦ βράχου.
Ἐκάθισε καλῶς, συνεμαζεύθη μὲ τὰ δύο σκέλη περιβάδην, ἐπὶ τῆς Ψαρῆς, ἥτις ἐβέλασεν ἅμα τὸν εἶδεν. Ἔλυσε τὴν θηλειὰν ἀπὸ τὰς μασχάλας του, ἔδεσε καλὰ τὴν Ψαρὴν περὶ τὸ στέρνον, καὶ ὑπὸ τοὺς προσθίους πόδας. Ἔκαμε σημεῖον, καὶ οἱ τρεῖς ἄνδρες ἄνωθεν τοῦ βράχου ἤρχισαν νὰ ἀνασύρωσι σιγὰ-σιγὰ τὴν Ψαρήν.
Μετὰ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας κατῆλθε πάλιν κενὸν τὸ σχοινίον.
Ὁ Στάθης ἔδεσε τὴν Στέρφαν, καὶ οἱ τρεῖς ἄνδρες ἀνέσυραν αὐτήν.
Ἡ Στέρφα τότε μόνον ἐδοκίμασε νὰ ἐκβάλῃ βελασμόν, ὅταν ἤρχισε νὰ ταλαντεύεται εἰς τὸ κενὸν μὲ τὸ σχοινίον.
Ὁ Στάθης ἔμεινε μοναχός του ἐπὶ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας, χωρὶς τὴν Ψαρὴν καὶ χωρὶς τὴν Στέρφαν.
Κατὰ τὰ δέκα ταῦτα λεπτὰ ὑπέφερε φοβερῶς. Ὁ ἴλιγγος ἤρχισε νὰ τὸν καταλαμβάνῃ.Ἔκλειε τὰ ὄμματα διὰ νὰ μὴ ζαλίζεται.
Ἔσφιγγε τὰ δόντια. Ἔλεγε τὸ Πάτερ ἡμῶν, τὸ Θεοτόκε Παρθένε, καὶ δύο ἀκόμη προσευχάς, ὅσας ἤξευρε.
Ὁ ἄνεμος, ὁ σφοδρὸς ἄνεμος τοῦ μεγάλου κενοῦ καὶ τοῦ πελάγους, ἐφύσα μετὰ βοῆς εἰς τὰ ὦτα του. Ἀνέπνεε δυνατά, ἤσθμαινε, καὶ ἡ καρδία του ἔπαλλε σφοδρῶς.
Τέλος ἐφάνη τὸ σχοινίον.
Ὁ Στάθης τὸ ἔδραξε πεταχτά, ἐδέθη σπασμωδικῶς, ἐσφίχθη. Ἐξέχασε νὰ σείσῃ τὸ σχοινίον, διὰ νὰ δώσῃ σημεῖον εἰς τοὺς ἄνδρας.
Πλὴν ἐκεῖνοι ᾐσθάνθησαν τὸ βάρος, καὶ ἤρχισαν νὰ τραβοῦν.
Ὁ Στάθης ἀνέπεμψεν ἔνθερμον, ἐσχάτην προσευχὴν ἀγωνίας, ἐκρατήθη μὲ τρεμούσας χεῖρας ἀπὸ τὸ σχοινίον, καὶ ἀφέθη εἰς τὸ κενόν.
Ἐταλαντεύετο σφοδρῶς. Ὁ ἄνεμος εἶχε δυναμώσει. Ἐκτύπησε, δύο ἢ τρεῖς φοράς, τὴν κεφαλήν, τοὺς ὤμους καὶ τοὺς πόδας εἰς τὸν βράχον.
Ὅταν ἔφθασεν εἰς τὸ ὕψος τοῦ βράχου, εἶχε ξεπιάσει ἤδη τὰς χεῖρας ἀπὸ τὸ σχοινίον.
Ἦτο λιπόθυμος, ἀδρανὲς σῶμα, ὠχρὸς καὶ μόλις ἀναπνέων.
Οἱ ἄνδρες τὸν ἔλυσαν, τὸν ἐπλάγιασαν ὑπὸ τὸν σχοῖνον, τοῦ ἔδωκαν νὰ πίῃ ῥοῦμι, καὶ τὸν ἔβρεξαν μὲ νερό.
Εὐτυχῶς, δὲν ἐβράδυνε νὰ συνέλθῃ.
Ἡ Ψαρὴ ἦτο ἐκεῖ, καὶ τὸν ἐζέσταινε μὲ τὴν πνοήν της.
Ἡ Στέρφα ἵστατο ὀλίγον παραπέρα, καὶ ἐκοίταζεν ἠλιθίως.
Ἡ θειὰ Ἀρετὼ ἐθαύμαζε καὶ ἔλεγεν ἀκόμη·
-Τί ἀποκοτιά! Τί ἀποκοτιά!
Ὁ ἱερεύς, βοηθούμενος ἀπὸ τὸν μπαρμπ᾿-Ἀναγνώστη τὸν Παρθένην, εἶχε ψάλει τὴν μικρὰν παράκλησιν ἐμπρὸς εἰς τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσης.
Ὁ Περηφανάκιας ἔλεγε·
-Νὰ σᾶς ὁρίσου, βρὲ πιδιά, πουτέ μ᾿ δὲν εἴδια τέτοιου πρᾶμα, ἀπ᾿ λέει οὐ λόους.
Κακὴ δ᾿λειά, νὰ σᾶς πῶ, βρὲ πιδιά!
Ὁ Ἀγκούτσας ἐκοίταζε μετὰ πόθου τὴν Στέρφαν.
-Ἄξιζεν, ἄξιζεν, εἶπε μέσα του· θὰ τ᾿νὲ ξεφαντώναμε μιὰ χαρά!
Ὁ Ντάνας εἶπε·
-Κι εἴδιατε πῶς κατέβαινε, σὰν καμαρωμένη νύφη. Κι τώρα ζαλίστηκε τὸ παιδί· δὲν πειράζει, περαστικὰ νἆναι.
* * *
Ὅταν συνῆλθεν, ὁ Στάθης ἔκαμε τὸν σταυρόν του, ἐστράφη πρὸς τοὺς ἄνδρας καὶ εἶπε·
-Τώρα, τὴν Ψαρὴ τὴν ἔταξα ἀσημένια στὴν Παναγία, καὶ θὰ τὴν δώσω... Μά, ὡς τόσο, ἕνα κατσικάκι, ποὺ μοῦ βρίσκεται ἀκόμα ἀπ᾿ τὰ πρῶτα γεννητούρια, ἀξίζετε, θὰ σᾶς τὸ θυσιάσω. Ἐλᾶτε, παιδιά, πᾶμε στὸ μαντρὶ νὰ σᾶς φιλέψω.

 

15/8/1940. Το καταδρομικό Έλλη και η βύθιση του από τους Ιταλούς

on Friday, 12 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

15/8/1940. Το καταδρομικό Έλλη και η βύθιση του από τους Ιταλούς

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, τιμώντας την ιστορία του καταδρομικού Ελλη, ανεβάζει την ιστορία του καταδρομικού και τον ύπουλο τορπιλισμό του από τους Ιταλούς στις 15 Αυγούστου 1940.

Αναδημοσίευση από e-Nautilia

Το καταδρομικό Έλλη ήταν Ελληνικό πολεμικό πλοίο «εύδρομο» κατά την ορολογία του μεσοπολέμου ή «ελαφρύ καταδρομικό» κατά την ορολογία του Β’ Παγκοσμίου πολέμου που έφερε το όνομα εκ της ναυμαχίας της Έλλης που είχε λάβει χώρα στην διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, στην οποία η Ελλάδα ήταν νικήτρια.

Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια!

4/8/2016. 4η Αυγούστου 1936

on Friday, 05 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

4/8/2016. 4η Αυγούστου 1936

4η Αυγούστου 1936

Παρά τη συμπλήρωση των 80 ετών από την ημέρα της εγκαθίδρυσης της δικτατορικής διακυβέρνησης από τον Ιωάννη Μεταξά και τα τραγικά και συνάμα ηρωικά γεγονότα που μεσολάβησαν, η περίοδος αυτή της ιστορίας μας εξακολουθεί να παραμένει αμφιλεγόμενη και οι απόψεις συγκρουσιακές και ενίοτε έντονα πολιτικά υποκινούμενες.
Ο κεφαλλονίτης στρατιωτικός και πολιτικός συμμετείχε ενεργά, από διάφορες θέσεις, σε όλα τα γεγονότα του 20ου αιώνα έως και τον αιφνίδιο θάνατο του το 1941. Φυσιογνωμία ηγετική και αναμφισβήτητα χαρισματική, με όλα τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα που χαρακτηρίζουν τις εξέχουσες προσωπικότητες του ταραγμένου και θεσμικά ασθενούς ελληνικού δημόσιου βίου της εποχής του.
Στα χρόνια της ηρωικής προέλασης του Ελληνισμού (1912-3) υπήρξε βασικό στέλεχος του Γενικού Επιτελείου και δημιουργός πληθώρας νικηφόρων στρατιωτικών σχεδίων. Παράλληλα συνδέθηκε στενά με όλες τις προσωπικότητες εκείνης της περιόδου που αποτέλεσαν εν συνεχεία τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδο του εθνικού διχασμού. Ο Μεταξάς διακρίνονταν για τη μεθοδικότητα του, την οξεία αντίληψη και κρίση του αλλά και την επιμονή του. Οι ικανότητες του αναγνωρίζονταν από  Έλληνες και ξένους αξιωματούχους. Την περίοδο του διχασμού συντάχθηκε υπέρ της ουδετερότητος τασσόμενος στο πλευρό του Βασιλέως Κωνσταντίνου. Η σύγκρουση αυτή ταλάνισε τον Ελληνισμό επί αρκετά χρόνια ενώ αρκετά σημεία της παραμένουν ακόμη και σήμερα αδιευκρίνιστα. Γεγονός είναι ότι με τα δεδομένα της εποχής, οποιαδήποτε απόφαση (υπέρ ή κατά της ουδετερότητος) παρουσίαζε ευκαιρίες και κινδύνους και οι εκατέρωθεν αλληλοκατηγορίες περί «εθνικών προδοσιών» οδήγησαν σε μοιραίες εμφυλιοπολεμικές καταστάσεις. Δυστυχώς εν συνεχεία ο Μεταξάς επαληθεύθηκε για τις προβλέψεις του περί της ατυχούς κατάληξης της Μικρασιατικής εκστρατείας. Ένα ακόμη τραγικό ερώτημα της ιστορίας, εάν ένα έθνος έπρεπε να αναλάβει μια παράτολμη επιχείρηση πέραν των δυνατοτήτων του εκμεταλλευόμενο ένα «παράθυρο ευκαιρίας».
Στα χρόνια του μεσοπολέμου πολιτεύθηκε στην αντιβενιζελική παράταξη συμμετέχοντας στον ταραγμένο πολιτικό βίο, ιδρύοντας και δικό του κόμμα. Όπως και η πλειονότητα των πολιτικών φίλων ή αντιπάλων του και αυτός γνώρισε εξορίες, διώξεις, συμμετείχε σε κυβερνήσεις συνασπισμού αλλά και σε αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος. Πλήθος συγκυριών (που σήμερα ίσως και να αποκαλούντο συνωμοσίες), οδήγησαν τον Ιωάννη Μεταξά διαδοχικά στη θέση του Υπουργού Στρατιωτικών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης (14 Μαρτίου 1936) για να αντικαταστήσει σύντομα τον αιφνιδίως θανόντα Πρωθυπουργό Δεμερτζή (13 Απριλίου 1936). Όλως δε παραδόξως, η κατακερματισμένη και ανίκανη για οποιαδήποτε έργο ή ψήφισμα ελληνική βουλή, διέκοψε τις εργασίες της και ανέθεσε στην κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά να κυβερνάει επί πεντάμηνο με  νομοθετικά διατάγματα (30 Απριλίου 1936).
Η απόφαση αυτή του κοινοβουλίου υπήρξε αποτέλεσμα της εκρηκτικής εξωτερικής που είχε δημιουργηθεί στην Ευρώπη, μιας πρωτοφανούς έξαρσης των εκδηλώσεων του εργατικού κινήματος και της πασιφανούς αδυναμίας των πολιτικών προσωπικοτήτων να βρούνε μια ελάχιστη κοινή προσέγγιση για την επίλυση των προβλημάτων. Ο Ιωάννης Μεταξάς, ως Πρωθυπουργός, επισείοντας και τον κίνδυνο της κομμουνιστικής εξέγερσης, προχώρησε σε σειρά κατασταλτικών μέτρων για την εμπέδωση της τάξεως υπό την πλήρη και σιωπηρή αποδοχή του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου, της βασιλικής αυλής αλλά και της αστικών στρωμάτων που αναζητούσαν περίοδο σταθερότητας και ηρεμίας.
Στις 04 Αυγούστου 1936, παραμονή εικοσιτετράωρης πανελλαδικής απεργίας, ο Ιωάννης Μεταξάς, επικαλούμενος τον κίνδυνο εσωτερικών ταραχών και την ασταθή διεθνή κατάσταση, συγκάλεσε έκτακτο υπουργικό συμβούλιο και ανακοίνωσε την απόφασή του να αναστείλει επ' αόριστον την ισχύ πολλών διατάξεων του Συντάγματος που κατοχύρωναν τις προσωπικές και συλλογικές ελευθερίες και, χωρίς να προκηρύξει εκλογές, να διαλύσει τη Βουλή με τη συγκατάθεση του βασιλιά. Ο τελευταίος εξέδωσε δύο παράνομα διατάγματα με τα οποία καταλύθηκε ο κοινοβουλευτισμός και επιβλήθηκε δικτατορία. Στη περίοδο της τετραετούς δικτατορικής διακυβερνήσεως πολλοί αντίπαλοι του καθεστώτος και κυρίως κομμουνιστές, υπέστησαν απηνείς διώξεις. Αναμφίβολα ο Μεταξάς οργάνωσε μια δικτατορικού τύπου διακυβέρνηση δανειζόμενος και συμβολικά στοιχεία από τα φασιστικά καθεστώτα της εποχής του ευρωπαϊκού μεσοπολέμου με στόχο την δημιουργία του επικαλούμενου «Γ’ Ελληνικού Πολιτισμού (σε συνέχεια των πολιτισμών της Αρχαίας Ελλάδος και του Βυζαντίου). Μέσα από τη δικτατορική διακυβέρνηση πέτυχε την εγκαθίδρυση και λειτουργία θεσμικών οργάνων, την επιβολή τάξης και ασφάλειας, και μια εύθραυστη πλεύση στις εξωτερικές μας σχέσεις και ισορροπίες. Κατανοώντας δε, τις παγκόσμιες ισορροπίες και το ανέφικτο της αποφυγής μιας νέας πολεμικής περιπέτειας του έθνους, προχώρησε στην αμυντική θωράκιση της χώρας λαμβάνοντας υπόψη και το χειρότερο για την εποχή του ενδεχόμενο (ταυτόχρονη επίθεση από Ιταλία και Βουλγαρία). Η ύπαρξη εναλλακτικών σχεδίων και η εντός ορίων πρωτοβουλία που δόθηκε στους επιτόπου διοικητές για να επιλέξουν την τοποθεσία της κύριας αμυντικής προσπάθειας, επικρίθηκε μετά τον πόλεμο μέχρι του σημείου του να του αποδοθούν και ανυπόστατες κατηγορίες περί προσχηματικής απόρριψης του ιταλικού τελεσίγραφου ή και ηττοπάθειας αυτού του ιδίου και του Στρατιωτικού Επιτελείου του.
Η αμυντική όμως προετοιμασία της χώρας και κυρίως η περήφανη απόρριψη του ιταμού φασιστικού τελεσίγραφου τις μεταμεσονύκτιες ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940 θα είναι πάντα χαραγμένες στη μνήμη του ελληνικού λαού και ορθά συνδεδεμένες με το πρόσωπο του τότε κυβερνήτη Ιωάννη Μεταξά. Το έπος του 1940, έθεσε σε δεύτερη μοίρα σφάλματα, εγωισμούς, επιμονές και αντιδημοκρατικές συμπεριφορές του κεφαλλονίτη πολιτικού και στρατηγού.  Σε τελευταία ανάλυση και ο δημιουργός της Μεγάλης Ελλάδος, Ελευθέριος Βενιζέλος, είχε υποπέσει στις ακριβώς ίδιες αντιδημοκρατικές τακτικές με τον παλαιό του υπασπιστή και εν συνεχεία μεγάλο πολιτικό του αντίπαλο. Το έπος του 1940 υπήρξε αποτέλεσμα του φρονήματος και αγωνιστικότητος σύσσωμου του ελληνικού λαού, της μεθοδικής στρατιωτικής προετοιμασίας και της αποφασιστικής στάσης που κράτησε «ο σεβάσμιος και γηραιός» κυβερνήτης τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου.
Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου τελείωσε στις 29 Ιανουαρίου 1941 με το θάνατο του δημιουργού του Ιωάννη Μεταξά. Από μια περίεργη ιδιοτροπία της τύχης, η ιστορία  δεν του έδωσε την ευκαιρία να επαναλάβει τη βεβαία περήφανη άρνηση του και στο ναζιστικό τελεσίγραφο ευτυχώντας όμως να μην δει την αναπόφευκτη κατάρρευση της ελληνικής άμυνας και κυρίως τον εμφύλιο σπαραγμό που ακολούθησε.
Σήμερα μόνο σφοδρά κομματικοποιημένοι μελετητές μπορούν να αμφισβητήσουν το θετικό και αποφασιστικό ρόλο του Ιωάννη Μεταξά στο έπος του 1940. Η ορθότητα των θέσεων του για το κρίσιμο ερώτημα του εθνικού διχασμού ενδεχομένως να μην αποτελέσουν ποτέ σημείο συμφωνίας των ερευνητών. Το ίδιο και η εσωτερική αποτίμηση του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου και της αναμφισβήτητης δικτατορικής διακυβέρνησης του. Η εξέταση όμως πράξεων και παραλείψεων καλό είναι να πραγματοποιείται με γνώμονα τα ισχύοντα δεδομένα και πρότυπα της κάθε εποχής, τα απτά αποτελέσματα σε σχέση με γειτονικά παραπλήσια και ανταγωνιστικά κράτη και όχι με την εκ των υστέρων σύγκριση με άγνωστες και αλλότριες για τη συγκεκριμένη περίοδο καταστάσεις. Ενδεχομένως το καθεστώς της 4ης Αυγούστου να μπορεί να κατηγορηθεί για τη συσσώρευση εσωτερικών αντιπαλοτήτων και αβυσσαλέου μίσους που απελευθερώθηκε την περίοδο της κατοχής και του εμφυλίου που ακολούθησε. Άλλοι μελετητές πάλι ισχυρίζονται ότι οι τραγικές εμφύλιες συγκρούσεις της δεκαετίας του 1940 υπήρξαν το αναπόφευκτο τίμημα της εμπλοκής της Ελλάδος στον αδυσώπητο αγώνα Δύσεως-Κομμουνισμού και των συγκρουσιακών εξελίξεων της μεταλλασσόμενης ελληνικής κοινωνίας.
Η ιστορία με το πέρασμα του χρόνου και παρά τις αποσιωπήσεις και σκόπιμες αλλοιώσεις των νικητών αποκαθιστά σταδιακά την αλήθεια και επαινεί ή στηλιτεύει ανάλογα τους πρωταγωνιστές. Εμείς οι υπόλοιποι χρειάζεται να είμαστε ψύχραιμοι, υπομονετικοί και κριτικοί μπροστά στο έργο του ιστορικού ερευνητή. Κυρίως όμως να αντιληφθούμε ότι ως Βενιζελικοί ή Βασιλικοί, Μεταξικοί ή Αντιμεταξικοί, Μνημονιακοί ή Αντιμνημονιακοί, μας ενώνουν πολύ περισσότερα κοινά στοιχεία παρά μας χωρίζουν. Αν δεν το αντιληφθούμε σύντομα θα συνεχίζουμε να μοιρολογούμε για «χαμένες πατρίδες», να αναπολούμε «χαμένες ευκαιρίες» και να αναζητούμε μάταια «χαρισματικούς ηγέτες».

1/8/2016. Ανατολική Θράκη

on Monday, 01 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Χρήστος Γιανταμίδης, Αντιπλοίαρχος ε.α. ΠΝ, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

1/8/2016. Ανατολική Θράκη

Η πρόβλεψη είναι έργο των Σ ο φ ώ ν,  και ιδιαίτερα των πολιτικών, στρατιωτικών  ή Ταγών του Έθνους.  Είναι προτιμότερο να λαμβάνονται μέτρα για αποφυγή δυσάρεστων για την πατρίδα μας συνεπειών παρά να ακολουθούμε  τα γεγονότα που πολλές φορές επιφέρουν ανεπανόρθωτες για το Έθνος καταστροφές, πρέπει να είμεθα προμηθείς και όχι επιμηθείς.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

1/8/2016, Οι Πομάκοι: Οι Ακρίτες της Ελληνικής Θράκης

on Monday, 01 August 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γραφει ο Χρήστος Γιανταμίδης, Αντιπλοίαρχος ε.α. ΠΝ, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

1/8/2016, Οι Πομάκοι: Οι Ακρίτες της Ελληνικής Θράκης

Τελευταία πολλά γράφονται και ακούγονται σε ανησυχητικό βαθμό για τις μειονότητες της Ελληνικής Θράκης και ειδικότερα για τις προσπάθειες της Άγκυρας, μέσω του προξενείου της στην Κομοτηνή, εκμεταλλευόμενη και την αδράνεια των Ελληνικών Αρχών, να τουρκοποιήσει την μειονότητα των Πομάκων και όχι μόνο, που αριθμούν περί τους 40.000 κατοίκους.

ΕΔΩ! η συνέχεια!

31/7/2016. Επέτειος Αποκατάστασης της Δημοκρατίας.

on Sunday, 31 July 2016. Posted in Παιδεία - Ιστορία - Πολιτισμός - Αθλητισμός - Περιβάλλον

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

31/7/2016. Επέτειος  Αποκατάστασης της Δημοκρατίας.

(25 Ιουλίου 2016)
Παρά τις, σε μεγάλο βαθμό βάσιμες, κατηγορίες που εκτοξεύονται για τα εγγενή μειονεκτήματα της Ελληνικής Δημοκρατίας που εγκαθιδρύθηκε στις 24 Ιουλίου 1974 πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ανταποκρίθηκε καλύτερα από τις προσδοκίες μας εκείνες τις δύσκολες ημέρες και μακροημέρευσε. Δυστυχώς η εγκαθίδρυση της συνδυάστηκε με την τραγωδία της Κύπρου, γεγονός που ενίσχυσε και την αναθεωρητική πολιτική της Άγκυρας έναντι της χώρας μας.
Η νεοπαγής Δημοκρατία μας αναπόφευκτα συνοδεύθηκε και από τις «βρεφικές» αδυναμίες παρόμοιων θεσμών. Αδυναμίες πολλές και πολυπληθείς οι ασελγήσαντες,  εν ονόματι της, σε αρχές, αξίες αλλά και στην ίδια την ύπαρξη της.  Αναμφίβολη και η δική μας ευθύνη, με διαφορετικό ατομικό μερίδιο ευθύνης εκάστου, για τις στρεβλώσεις και για μια σωρεία τραγικών σφαλμάτων σε εθνικούς, πολιτικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς τομείς. Αξιοσημείωτη όμως και η αντοχή της Δημοκρατίας μας σε όλες αυτές τις στρεβλώσεις, ατυχείς επιλογές και κυρίως στην επικράτηση ενός ολέθριου και αποτυχημένου «υποδείγματος» νεοέλληνα πολίτη. Ο επί 42 έτη κοινοβουλευτικός βίος δεν κατέστει δυνατόν να εκριζώσει εγγενή μειονεκτήματα του ελληνικού κράτους (και της φυλής μας) όπως η αναξιοκρατία, η φαυλότητα, ο κομματισμός, η διαφθορά, η γραφειοκρατία και πολλά άλλα που σηματοδοτούν την ιστορική συνέχεια του έθνους μας.
Δεν πρέπει όμως να λησμονούμε ότι παρά τις αστοχίες και ευθύνες μας, αποτελούμε σήμερα , έστω και εν μέσω διασυρμών, μέρος ενός περιορισμένου αριθμού ευνομούμενων και ανεπτυγμένων κρατών με σημαντικότατα περιθώρια βελτίωσης. Η βελτίωση όμως δεν θα επέλθει μέσα από την κατεδάφιση και απαξίωση της Δημοκρατίας αλλά μέσα από την βαθμιαία ενίσχυση της σε όλα τα επίπεδα. Κάθε άλλη λύση αποδεικνύεται επικίνδυνη και συνήθως καταστροφική. Η λύση δεν είναι η απαξίωση της «πολιτικής» αλλά η εμβάθυνση της και ο δικός  μας σημαντικότατος ρόλος, ως πολίτες, είναι να υποχρεώσουμε τους πολιτικούς να σεβαστούν και να υπηρετήσουν την «πολιτική». Ρόλος που για να αναληφθεί από εμάς συνεπάγεται και το δικό μας σεβασμό προς όλες  τις θεμελιώδεις αξίες που συγκροτούν την έννοια της Δημοκρατίας και όχι στη συνεχή επιδίωξη ατομικιστικών ωφελημάτων. Για άλλη μια φορά η λύση ευρίσκεται στην παιδεία μας, την οποία όμως δυστυχώς, συνειδητά και ασυνείδητα, όλοι μας υποβαθμίσαμε τα τελευταία 42 χρόνια. Ο δρόμος είναι μακρύς και δύσκολος και προϋποθέτει καθημερινό αγώνα και θυσίες, πάνω από όλα σε ατομικό επίπεδο. Είμαστε άραγε έτοιμοι;

<<  3 4 5 6 7 [89 10 11 12  >>