Οι Σχέσεις Ελλάδος - Αλβανίας

Νέο βιβλίο του ΕΛΙΣΜΕ

Υπό εκτύπωση

Ομιλία Α. Δρίβα & Π.Σταμπολή: Οι Ψυχολογικες Επιχειρήσεις της Τουρκίας - Τρόποι Αντιμετώπισης

 Πατήστε επάνω στην εικόνα για να δηλώσετε συμμετοχή

Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

16/10/2016, Ο αριθμός 348 δισ. και η οικονομία

on Sunday, 16 October 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ - Γράφει ο Wolfgang Münchau

16/10/2016, Ο αριθμός 348 δισ. και η οικονομία

Γράφει ο Αντώνης Δαλίπης*
Ολη η κακοδαιμονία της ελληνικής οικονομίας διατυπωμένη σε ένα και μόνο αριθμό.
Μέσα στα τελευταία 15 χρόνια το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο έφθασε στο ιλιγγιώδες ύψος των 348 δισ. ευρώ.
Είναι ο αριθμός-κλειδί και η «ιατρική γνωμάτευση» από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων για την αρρώστια που ταλανίζει την ελληνική οικονομία.
Κανένα άλλο στοιχείο δεν αποκαλύπτει τόσο έντονα και τόσο ανάγλυφα το μέγα πρόβλημα της χώρας και τη γενεσιουργό αιτία για όλα τα δεινά.
Αυτό και μόνο το στοιχείο δείχνει γιατί το δημόσιο χρέος έφθασε στα δυσθεώρητα ύψη και έφερε έως τώρα τρία Μνημόνια, αυτό δείχνει και εξηγεί γιατί υπάρχει αυτή η ακρίβεια στην αγορά και ερμηνεύει τη μεγάλη ανεργία που απειλεί την κοινωνική συνοχή.
Δεν χρειάζονται βαθιές γνώσεις οικονομίας για να αντιληφθεί κανείς ότι το εμπορικό ισοζύγιο είναι ο «καθρέφτης» μιας οικονομίας.
Το έλλειμμα δείχνει ότι η χώρα δεν είναι πλέον ανταγωνιστική και γι' αυτό εισάγει αγαθά υπερβολικά μεγαλύτερης αξίας, από αυτή που αντιπροσωπεύουν τα εξαγόμενα προϊόντα.
Δεν μπορεί να παράξει προϊόντα για να αντικαταστήσει ή να υποκαταστήσει παρόμοια εισαγόμενα και κυρίως αδυνατεί να παράξει αγαθά ποιότητας που όχι μόνο θα εκτοπίσουν τα ξένα από την εγχώρια αγορά, αλλά θα μπορούν να διεισδύσουν με αξιώσεις και στις ξένες αγορές.
Και μόνο το γεγονός ότι στα 15 τελευταία χρόνια εισήχθηκαν δημητριακά αξίας 6,5 δισ., φρούτα και λαχανικά 6,3 δισ., γαλακτοκομικά 11 δισ., κρέατα 15,2 δισ. και ρούχα 18 δισ., δείχνει ότι η ελληνική οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική και για βασικά αγαθά είναι εξαρτώμενη από το εξωτερικό.
Εάν σ' αυτά τα προϊόντα προστεθούν και είδη που αδυνατεί να παράξει η χώρα, όπως αυτοκίνητα (που στη 15ετία δαπανήθηκαν 37,5 δισ.) ή φάρμακα (35 δισ.), τότε εξηγείται γιατί η χώρα δανείζεται κάθε χρόνο όλο και πιο πολλά.
Έτσι ακριβώς έφθασε το δημόσιο χρέος στα 348 δισ. ευρώ και η ανεργία παραμένει στο σύνολο του πληθυσμού σταθερά κοντά στο 25%, με την ανεργία των νέων να ξεπερνά το 50%.
Κι αν αυτό το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα δεν το εξισορροπούσε εν μέρει το θετικό ισοζύγιο στον τουρισμό και η μεταφορά πόρων από τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε η αντιμετώπιση και «θεραπεία» του θα απαιτούσαν υπερδιπλάσιους πόρους που όλοι τους φυσικά θα είχαν προέλθει από δανεικά.
Σε μια τέτοια περίπτωση φυσικά το δημόσιο χρέος θα απεικονίζονταν με πολλαπλάσια δισεκατομμύρια, γεγονός που θα σηματοδοτούσε τη χρεοκοπία της χώρας.
Αλλά αυτό δεν μπορεί να προσφέρει καμία παρηγοριά. Απλώς η δεινή εικόνα της οικονομίας δεν γίνεται ακόμη πιο τραγική.
Άλλωστε, το μεγαλο εμπορικό έλλειμμα χτυπά εδώ και χρόνια την καμπάνα. Και κάποιος επιτέλους πρέπει να την ακούσει. Με δανεικά δεν μπορούμε οιονεί να καλύπτουμε ως χώρα όλες τις ανάγκες. Χρειάζεται μια γενική αναδιάρθρωση της οικονομίας.

*Ο Αντώνης Δαλίπης γράφει στο «ΕΘΝΟΣ» για τον αριθμό μέσω του οποίου διατυπώνεται όλη η κακοδαιμονία της ελληνικής οικονομίας (όπως αναδημοσιεύτηκε στο imerisia.gr).

8/10/2016. Εκατό χιλιάδες άνθρωποι

on Saturday, 08 October 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Αρίστος Δοξιάδης* . Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

8/10/2016. Εκατό χιλιάδες άνθρωποι

* Ο Αρίστος Δοξιάδης είναι εταίρος στην εταιρεία Επιχειρηματικών Συμμετοχών Openfund.

Εκατό χιλιάδες άνθρωποι, το 2% του εργατικού δυναμικού της Ελλάδας, είναι αρκετοί για να αλλάξουν τη τροχιά της οικονομίας και της κοινωνίας. Είναι αυτοί που μπορούν να δημιουργήσουν νέες και πιο παραγωγικές επιχειρήσεις, να βελτιώσουν αυτές που υπάρχουν, να αλλάξουν το κλίμα στα πανεπιστήμια, να φέρουν καλές κοινωνικές υπηρεσίες πιο κοντά στους φτωχούς. Εκατό χιλιάδες μπορούν να ξαναβάλουν ένδεκα εκατομμύρια πολίτες στον χάρτη του ανεπτυγμένου κόσμου.
Δεν είναι νεοφιλελεύθερη ούτε ελιτίστικη η άποψη αυτή. Δεν πρόκειται για κεφαλαιοκράτες, ούτε αποκλειστικά για γόνους μεγαλοαστών. Μπορεί να είναι αγρότες, βιοτέχνες, σχεδιαστές, δάσκαλοι. Είναι όμως ηγέτες στην οικονομία της γνώσης, σε ομάδες παραγωγών, σε υπηρεσίες υγείας, είναι όσοι μπορούν να οργανώσουν την «ενδογενή ανάπτυξη» που επιδιώκει κι ένα τμήμα της Αριστεράς.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Endeavor, χρειάζονται δέκα χιλιάδες νέες επιχειρήσεις στα επόμενα χρόνια που θα δοκιμάσουν και θα πετύχουν σε κλάδους υψηλής παραγωγικότητας, μαζί με τις τρεις χιλιάδες δυναμικές εταιρείες που ήδη υπάρχουν, για να βρουν καλές δουλειές οι περισσότεροι νέοι, και να περιοριστεί σε χαμηλά επίπεδα η ανεργία. Μαζί με αυτούς που θα δοκιμάσουν και θα αποτύχουν στους ίδιους κλάδους, χρειαζόμαστε συνολικά περίπου πενήντα χιλιάδες επίδοξους και φιλόδοξους νέους επιχειρηματίες που θα ξεκινήσουν και θα επιμείνουν μέσα στις δυσκολίες. Δίπλα τους, άλλους τόσους επιστήμονες, μηχανικούς και στελέχη που θα ρισκάρουν καριέρες, αλλά και δημόσιους λειτουργούς που θα κινήσουν, σε μερικά κομβικά σημεία, το δυσκίνητο κράτος.
Πώς θα κινητοποιηθούν; Οι άνθρωποι μετέχουν στην οικονομική ζωή με ολόκληρη την προσωπικότητά τους. Με τη λογική, αλλά και με το θυμικό, τις αξίες και την κοσμοθεωρία τους. Για να κρίνει αν αξίζει να προσλάβει άλλους πέντε υπαλλήλους, ο μικρο-εργοδότης θα λογαριάσει έσοδα και έξοδα, αλλά στο τέλος θα ζυγίσει την ελπίδα και τον φόβο, την προοπτική του νέου και την ηρεμία της αδράνειας. Ο υπάλληλος θα προσφέρει περισσότερα ή λιγότερα στην εταιρεία όχι μόνον επειδή λογαριάζει να πάρει μεγαλύτερη ή μικρότερη αμοιβή, αλλά και επειδή θέλει ή δεν θέλει να ανήκει σε αυτό το περιβάλλον, επειδή χαίρεται ή βαριέται τους συναδέλφους του, σέβεται ή περιφρονεί τους πελάτες. Οταν επικρατεί μεγάλη αβεβαιότητα, η στενά οικονομική λογική παίζει ακόμα μικρότερο ρόλο στις αποφάσεις. Η διαίσθηση, η ψυχική αντοχή και η κούραση, η όρεξη για περιπέτεια και η ανασφάλεια μας οδηγούν.
Γι’ αυτό στα σπουδαία κείμενα της οικονομικής ιστορίας, που καταπιάνονται με εποχές μεγάλων αλλαγών, διαβάζουμε για το ήθος, την κοσμοθεωρία, τις ελπίδες και τους φόβους των κοινωνικών ομάδων, και όχι μόνο για τα μεγέθη, την τεχνολογία και τους ρυθμιστικούς νόμους. Το πνεύμα της εποχής είναι μέρος της αφήγησης όσο και τα υλικά δεδομένα. Ο καλός ιστορικός το εντοπίζει και το περιγράφει. Οπως εντοπίζει και περιγράφει τις ομάδες που σχηματίστηκαν, απέκτησαν αίσθηση του κοινού συμφέροντος και έδρασαν συντονισμένα.
Σήμερα λείπει ακόμα από την κοινωνία μας το πνεύμα της εποχής, που θα επιτρέψει σε εκατό χιλιάδες ανθρώπους να δράσουν ώστε να αλλάξουν τη χώρα. Τα μνημόνια, όσο και όπως εφαρμόστηκαν, τους έλυσαν τα χέρια σε μερικά πεδία, αλλά τους φόρτωσαν πολλά βαρίδια: λιγότερη γραφειοκρατία και νομοθετικοί περιορισμοί, αλλά πολύ περισσότεροι φόροι και μεγαλύτεροι κίνδυνοι από την επιχειρηματική αποτυχία. Καμία σχεδόν μέριμνα για χρηματοδότηση, εστιασμένη σε παραγωγικές επιχειρήσεις ή σε αποτελεσματικές κοινωνικές υπηρεσίες. Μεταρρυθμίσεις χωρίς ιεράρχηση, σε μια αόριστη κατεύθυνση απελευθέρωσης, αλλά που δεν υπηρετούν ένα σχέδιο για συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων. Οι ομάδες-στόχος θα έπρεπε να ήταν: οι μικροεπιχειρηματίες που θέλουν να αναλάβουν ρίσκο για να μεγαλώσουν την εταιρεία τους και τα εκπαιδευμένα στελέχη, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, που συμβάλλουν πραγματικά στους σκοπούς του οργανισμού και θέλουν να αμείβονται με αναγνώριση ή/και χρήμα γι’ αυτό. Χωρίς αβάσταχτο «φόρο στην καριέρα» και χωρίς συντεχνιακές τρικλοποδιές.
Η ελπίδα και ο φόβος πηγάζουν και από άλλα βιώματα, πέρα από την οικονομία. Από τον λόγο των πολιτικών, τη συμπεριφορά της Δικαιοσύνης, την αίσθηση ότι επικρατούν οι σώφρονες ή οι έξαλλοι στη δημόσια ζωή. Η τωρινή κυβέρνηση έχει κάνει μεγάλη ζημιά σε αυτό το πεδίο. Το περυσινό δημοψήφισμα έδιωξε από τη χώρα πολλούς που, ενώ είχαν δουλειές και σκέφτονταν να τις επεκτείνουν, είπαν «δεν μπορώ να ζω σε μια χώρα που μπορεί να ξεκόψει από την Ευρώπη μέσα σε μία νύχτα». Ο ενδεχόμενος κυκεώνας της απλής αναλογικής, η διαρκής επίθεση σε ό,τι αξίζει μέσα στα πανεπιστήμια, ο πρωθυπουργός που ακόμη δηλώνει περήφανος για τις καταλήψεις, το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» για τον αριθμό των καναλιών, η απροκάλυπτη χρήση των διωκτικών αρχών για πολιτικούς σκοπούς: όλα υπονομεύουν την αίσθηση της κανονικότητας, την ασφάλεια του κράτους δικαίου και το δικαίωμα στην επιλογή και στην προκοπή.
Ακόμα υπάρχουν οι άνθρωποι που μπορούν να τραβήξουν όλη την κοινωνία έξω από το τέλμα. Θα το κάνουν όταν οι πολιτικοί πάψουν να τους υπονομεύουν και να τους απειλούν και όταν οι υπόλοιποι αναγνωρίσουμε ότι τους χρειαζόμαστε.

Αναδημοσίευση από ΑΠΕ-ΜΠΕ (http://bit.ly/2dsgKhN)

http://bit.ly/2cPvw39

25/9/2016. Summary of Views of a High-Level Advisory Panel The IMF and the Crises in Greece, Ireland, and Portugal

on Sunday, 25 September 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Βασιλική Κουντουρόγιαννη, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

25/9/2016.  Summary of Views of a High-Level Advisory Panel The IMF and the Crises in Greece, Ireland, and Portugal

Full Report
Full Text of the Main Report

Full Report by Sections
Executive Summary
I. Introduction
II. Background: The Evolution of the Euro Area Crisis
III. Two Key Decisions
IV. IMF Performance
V. IMF Governance
VI. Key Findings and Recommendations
VII. Abbreviations and References
Statement by the Managing Director on the IEO Evaluation
Summing Up of the Executive Board Discussion
Appendices

Κατεβάστε ΕΔΩ! για να πάρετε και τους υπερδεσμούς!

05/09/2016. Ενας χρόνος τρίτο μνημόνιο, οι αλήθειες και οι μύθοι

on Monday, 05 September 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Του Θάνου Τσίρου, Συντάκτη Καθημερινής

05/09/2016. Ενας χρόνος τρίτο μνημόνιο, οι αλήθειες και οι μύθοι

Το ΑΕΠ εξακολουθεί να βυθίζεται σε ολοένα και χαμηλότερα επίπεδα και οι φόροι –ειδικά οι έμμεσοι– έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο αναλογικά με το ΑΕΠ της χώρας από τότε που ξεκίνησε η περιπέτεια των μνημονίων. Τα περιουσιακά στοιχεία των Ελλήνων –μετοχές, ακίνητα, καταθέσεις– βυθίζονται, ενώ οι μισθοί του ιδιωτικού τομέα –πότε διά της μερικής απασχόλησης και πότε μέσω των ατομικών συμβάσεων– εξακολουθούν να υποχωρούν. Η παιδική φτώχεια κινείται κοντά στα ιστορικά υψηλά, ενώ η στατιστική υπηρεσία καταγράφει νέο ρεκόρ στα άτομα με υλικές στερήσεις.

Στο μεταξύ, το… έλλειμμα στο ισοζύγιο γεννήσεων - θανάτων πλησιάζει στα 30.000 άτομα (μεγαλύτερο των τελευταίων δεκαετιών), ενώ οι ποιοτικές έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σοβαρή επιδείνωση και στους δείκτες που αποτυπώνουν την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού: οι 14 στους 100 δεν κάλυψαν το 2015 βασικές ανάγκες για εξετάσεις ή θεραπείες, όταν το αντίστοιχο ποσοστό το 2014 ήταν 12,7% και το 2009 μόλις 4,1%.

Τι συμβαίνει;

Για τους πολίτες η κατάσταση αυτό τον έναν χρόνο του 3ου μνημονίου βαίνει επιδεινούμενη, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα σε δεκάδες δείκτες και στατιστικές. Η σημερινή κυβέρνηση επικαλείται συχνά τις τάσεις αποκλιμάκωσης της ανεργίας για να ενισχύσει την άποψη ότι «κάτι αλλάζει στην οικονομία». Πράγματι ο αριθμός των ανέργων έχει μειωθεί περίπου κατά 80.000 άτομα από τις αρχές του 2015 μέχρι τώρα. Αυτό, όμως, σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στις χιλιάδες επιδοτούμενες θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί μέσω των προγραμμάτων του ΟΑΕΔ, στην «επέλαση της μερικής απασχόλησης (έχουν δημιουργηθεί τουλάχιστον 50.000 θέσεις μερικής απασχόλησης μέσα στο 2015), αλλά και στον… φόβο των εργοδοτών για το πρόστιμο των 10.500 ευρώ.

Η καταγραφή δεκάδων δεικτών οδηγεί στα ακόλουθα ευρήματα:
•Το ΑΕΠ της χώρας, στην ιδανική περίπτωση που η φετινή χρονιά θα κλείσει με ύφεση της τάξεως του 0,3%, θα διαμορφωθεί στα 175 δισ. ευρώ. Δηλαδή, θα έχουν χαθεί επιπλέον δύο δισ. ευρώ συγκριτικά με το 2014, και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι η οικονομία θα γυρίσει σε ανάπτυξη ήδη από το 3ο τρίμηνο της φετινής χρονιάς. Σωρευτικά, από το 2009 θα έχουν χαθεί στο τέλος του έτους 62,4 δισ. ευρώ.

•Το χρέος θα ανέλθει στο τέλος του 2016 πάνω από τα 320 δισ. ευρώ και θα αντιστοιχεί σε πάνω από 180% του ΑΕΠ. Θα είναι 50 δισ. ευρώ μεγαλύτερο (σε απόλυτους αριθμούς) συγκριτικά με το 2009. Το 3ο μνημόνιο φέρνει αύξηση του χρέους σε απόλυτους αριθμούς λόγω των κεφαλαίων που δόθηκαν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών αλλά και λόγω του περιορισμού των δημοσιονομικών επιδόσεων ειδικά για το 2015 και το 2016 (τα πλεονάσματα της τάξεως του 0,5% δεν επαρκούν για να πληρωθούν οι τόκοι του χρέους, με αποτέλεσμα αυτό να αυξάνει σε απόλυτους αριθμούς).

•Το 2015 η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αυξήσει τα έσοδα από τον ΦΠΑ παρά την αύξηση των συντελεστών, κάτι που ευελπιστεί να κάνει φέτος με τις νέες αυξήσεις (ΦΠΑ 24%). Σε κάθε περίπτωση, αυτό που κατάφερε είναι να εκτοξεύσει την «άδικη» έμμεση φορολογία στα υψηλότερα επίπεδα της μνημονιακής περιόδου, αναλογικά πάντοτε με το ΑΕΠ της χώρας. Οι έμμεσοι φόροι –εφόσον επιτευχθεί ο εισπρακτικός στόχος της φετινής χρονιάς– θα αντιστοιχούν στο 14,12% του ΑΕΠ, από 13,39% το 2014 και 11,9% το 2009. Σε απόλυτους αριθμούς, το Δημόσιο εισπράττει λιγότερα από το 2009. Ωστόσο, η πτώση –λόγω της συνεχούς αύξησης των συντελεστών– είναι μικρότερη συγκριτικά με τη βύθιση του ΑΕΠ.

•Στα βασικά περιουσιακά στοιχεία η απαξίωση συνεχίζεται. Από το 2014 μέχρι σήμερα, η κεφαλαιοποίηση του Χρηματιστηρίου έχει συρρικνωθεί κατά 13-14 δισ. ευρώ και αναλογεί στο 22% του ΑΕΠ. Επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ χάθηκαν 37,5 δισ. ευρώ καταθέσεων ενώ σωρευτικά από τις αρχές των μνημονίων έχουν χαθεί 114 δισ. ευρώ. Ο δείκτης της αξίας των ακινήτων έχει υποχωρήσει κατά επιπλέον 6,7% το τελευταίο 18μηνο, με τα ακίνητα να έχουν υποτιμηθεί κατά 40% από το 2009.

•Επιπλέον 17 δισ. ευρώ προστέθηκαν από τις αρχές του 2015 μέχρι τώρα στο καλάθι των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς το Δημόσιο, στο οποίο έχουν συσσωρευτεί ήδη 90 δισ. ευρώ (από 35 δισ. ευρώ το 2009). Και η κυβέρνηση, με τη σειρά της, φούσκωσε τα χρέη του Δημοσίου προς τους ιδιώτες στα 5,77 δισ. ευρώ από 3 δισ. ευρώ που ήταν στις αρχές του 2015. Ο δείκτης των «κόκκινων» δανείων εκτοξεύτηκε στο 45,1% (από 39,9% το 2014 και μόλις 7,7% το 2009) με το απόθεμα των «κόκκινων» δανείων να έχει ξεπεράσει πλέον τα 108 δισ. ευρώ.

•Η βελτίωση των δεικτών της ανεργίας μεταφράζεται πρακτικά στη δημιουργία 80.000 θέσεων εργασίας. Αυτός είναι ο αριθμός αύξησης της απασχόλησης και αντίστοιχα μείωσης του αριθμού των ανέργων. Στην άλλη όψη της στατιστικής, υπάρχει η έκρηξη της μερικής απασχόλησης και η συνεπακόλουθη μείωση του μέσου μισθού στον ιδιωτικό τομέα. Τα στοιχεία του ΙΚΑ δείχνουν ότι από τον Δεκέμβριο του 2014 μέχρι τον Νοέμβριο του 2015, ο αριθμός των μερικώς απασχολουμένων είχε αυξηθεί από τα 468.021 άτομα στα 519.359 άτομα. Καθένας από αυτούς αμείβεται με 401,94 ευρώ μεικτά ή 337 ευρώ καθαρά. Ο μέσος μισθός του ιδιωτικού τομέα υποχώρησε για πρώτη φορά επί των μνημονιακών ημερών κάτω από τα 1.000 ευρώ για να διαμορφωθεί τον περασμένο Νοέμβριο στα 974,48 ευρώ μεικτά. Μετά τις κρατήσεις, ο μέσος μισθός ανέρχεται πλέον στα 792 ευρώ, ενώ για το 2016 υπάρχει περαιτέρω πτώση στα 775 ευρώ λόγω μείωσης του αφορολογήτου και αύξησης των ασφαλιστικών εισφορών.

•Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η στατιστική της υγείας του πληθυσμού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό των Ελλήνων που δηλώνουν ότι η κατάσταση της υγείας τους είναι «πολύ καλή» έχει μειωθεί από το 51,3% το 2009 στο 44,3% το 2015, με την τάση να είναι πτωτική. Αυξάνεται, από την άλλη, το ποσοστό αυτών που δηλώνουν ότι έχουν πολύ μεγάλους ή μεγάλους περιορισμούς δραστηριοτήτων λόγω της κατάστασης της υγείας τους (11,2% και 13,6% αντίστοιχα). Οι γεννήσεις έχουν περιοριστεί από 117.933 το 2009 στις 92.984 το 2015, ενώ, αντίθετα, οι θάνατοι έχουν αυξηθεί από τους 108.316 στους 121.785 το 2015. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ληξιαρχείου, το 2015 καταγράφεται η μεγαλύτερη αρνητική απόκλιση γεννήσεων - θανάτων των τελευταίων 10ετιών.
Αναδημοσίευση από την Καθημερινή της Κυριακής 14/8/2016

9/7/2016. Η ΔΑΜΟΚΛΕΙΟΣ ΣΠΑΘΗ ΕΝΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΟΦΤΗ

on Saturday, 09 July 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Ευάγγελος Γριβάκος, Αντιστράτηγος ε.α – Νομικός, Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

9/7/2016.  Η ΔΑΜΟΚΛΕΙΟΣ ΣΠΑΘΗ ΕΝΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΟΦΤΗ

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με την υπ΄αριθ. 2001/85 Οδηγία, καθόρισε για τα κράτη-μέλη της το πλαίσιο ενός μηχανισμού προβλεπόμενου από το αναθεωρημένο «Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης», με σκοπό την διόρθωση των  αποκλίσεων που τυχόν θα  προκύπτουν από την εκτέλεση  του προϋπολογισμού τους. Η  Οδηγία εισήχθη στην Ελλάδα με τον ν.4270/2014 και ενσωματώθηκε  στην εθνική νομοθεσία.
   Σύμφωνα με το κείμενο της Οδηγίας, όταν ο μηχανισμός ενεργοποιηθεί από την ΕΕ, επιβάλλει στα κράτη ένα «Σχέδιο Διορθωτικών Ενεργειών», κατά κανόνα περικοπής κρατικών δαπανών, που κατατίθεται προς ψήφιση στη Βουλή και περιλαμβάνει επικαιροποίησητου «Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής(ΜΠΔΣ)» και της κατάρτισης  «Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού».O εν λόγω μηχανισμός τίθεται σε λειτουργία εκ των υστέρων, (δηλαδή αφού παρουσιασθούν οι μειωτικές αποκλίσεις στον κρατικό προϋπολογισμό συγκεκριμένου κράτους της ΕΕ) και προβλέπει ότι, οι παρεμβάσεις που θα γίνουν μέσω αυτού στις  περικοπές των δαπανών ή/και τις αυξήσεις εσόδων προς εξάλειψη των    αποκλίσεων, θα πρέπει να είναι εξειδικευμένες και πάντοτε με τήρηση της αντίστοιχης εθνικής νομοθεσίας. Στην ουσία, πρόκειται περί ενός ωφέλιμου για το κράτος επί του οποίου επιβάλλεται κόφτη, υπό την έννοια ότι το  προστατεύει από περαιτέρω οικονομικούς - ίσως και ηθικούς-εκτροχιασμούς, ικανούς να το  οδηγήσουν σε «μνημονιακούς γκρεμούς».
    Τα όργανα της ελληνικής  κυβερνητικής ενημέρωσης, ματαίως αποπειράθηκαν πρόσφατα να πείσουν τον Ελληνικό Λαό ότι ο ανωτέρω  ήπιος κόφτης ταυτίζεται  με  εκείνο τον σκληρό και ανελέητο που η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε κατά το Eurogroup της 9ης Μαḯου2016, ως μέρος των ενεργειών που έπρεπε να υλοποιηθούν για την ολοκλήρωση της ήδη περατωθείσας πρώτης αξιολόγησης. Διότι, αν πράγματι ίσχυε μια τέτοια ταύτιση, τότε δεν θα χρειάζονταν ξεχωριστή  νομοθέτηση του επιβληθέντος στην Ελλάδα κόφτη, καθόσον, απλούστατα, θα ίσχυε και γι΄αυτόν ο ν. 4274/2014.
   Ο κόφτης της 9ης Μαḯου έχει κάποια  γνωρίσματα, ιδιαίτερα αυστηρά για την εφαρμογή του στην Χώρα μας. Είναι, καταρχήν, στοχευμένος, υπό την έννοια ότι  οι δανειστές μας, πεπεισμένοι ότι το πρόσφατο  πακέτο των  μέτρων ύψους 5,4 δις (3% του ΑΕΠ) που επέβαλαν στην κυβέρνηση να ψηφίσει σε βάρος του Ελληνικού Λαού δεν είναι ικανό να καλύψει τις συνολικές οικονομικές  απαιτήσεις τους μέχρι το τέλος του 2018 που λήγει το τρίτο Μνημόνιο, έθεσαν αυτόν σε εφαρμογή ως «θεσμό» για να καλύψουν  ένα πρόσθετο και εκ των προτέρων καθορισμένο από τους ίδιους δημοσιονομικό κενό, αντιστοιχούν στο 2% του ΑΕΠ (3,5 δις ευρώ), με «εργαλεία» τα συγκαλυμμένα μέτρα περικοπής  μισθών και συντάξεων, την αύξηση των  αμέσων και εμμέσων  φόρων και την  μείωση των επιχορηγήσεων σε ΟΤΑ, ασφαλιστικούς οργανισμούς κλπ, καταργουμένων των τυπικών διατάξεων που προβλέπουν τις διαδικασίες εφαρμογής όλων των ανωτέρω κατηγοριών περικοπών. Πέραν τούτων ο κόφτης ενέχει και το στοιχείο της διαρκούς ισχύος, αφού δεν αφορά μόνο την κάλυψη του προαναφερθέντος δημοσιονομικού κενού των 3,5 δισ. ευρώ, αλλά επεκτείνεται διαχρονικά σε διορθώσεις αποκλίσεων για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων του ΜΠΔΣ, δηλαδή και επέκεινα του 2018, αν, φυσικά, απαιτηθεί.
Αναφορικά με την διαδικασία λειτουργίας του κόφτη, οι διατάξεις προβλέπουν ότι, με βάση τα στοιχεία που  θα δίνει η ΕΛΣΤΑΤ την 30η εκάστου μηνός Απριλίου για το προηγούμενο  έτος, ο Έλληνας υπουργός των Οικονομικών θα συντάσσει Έκθεση, κοινοποιούμενη στη Βουλή  και δημοσιευόμενη σε ΦΕΚ,  στην οποία θα αναφέρει τις τυχόν  αποκλίσεις που καταγράφηκαν σχετικά με την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Στη συνέχεια, μέχρι την 31η Μαḯου, θα πρέπει να έχει εκδοθεί Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ) με το οποίο θα καθορίζονται τα μέτρα που  θα (είναι απαραίτητο να) λάβει η κυβέρνηση προκειμένου να καλυφθούν  τα  εν λόγω δημοσιονομικά κενά. Σε περίπτωση που δεν εκδοθεί το  ΠΔ, τότε, αυτομάτως και χωρίς καμία παρέμβαση από την Βουλή (!!!), θα ενεργοποιούνται τα μέτρα που έχουν προσυμφωνηθεί και θα περικόπτονται ισόποσες κρατικές δαπάνες (κόφτης), με άμεση επέμβαση  στους προσχεδιασμένους κωδικούς εσόδων. Από τις περικοπές εξαιρούνται συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών για την υγεία, τα κοινωνικά και προνοιακά επιδόματα, τα προγράμματα δημοσίων επενδύσεων, τις  δημόσιες συμβάσεις κλπ. Αριθμητικά, αν η απόκλιση είναι 0,26% έως 0,75% του ΑΕΠ, τότε ενεργοποιούνται μέτρα της τάξεως των 900 εκατομμυρίων ευρώ και αν είναι από 0,76% έως 1%  του ΑΕΠ, της τάξεως του 1,8 δις ευρώ. Όταν η απόκλιση  είναι από 1,26% έως 1,75% του ΑΕΠ, τα μέτρα είναι 2,7 δις. ευρώ, ενώ όταν είναι από 1,76%  έως 2,25% του ΑΕΠ, τότε τα μέτρα θα φθάσουν τα 3,6 δισ. ευρώ. Πάντως, η κυβέρνηση έχει την δυνατότητα, προτού δημιουργηθούν και καταγραφούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα εκάστου έτους, να παρεμβαίνει έγκαιρα προς αποφυγή σχηματισμού τους με προληπτικά μέτρα, όπως το προσχέδιο του κρατικού  προϋπολογισμού το φθινόπωρο κλπ. Οίκοθεν νοείται ότι τα μέτρα αυτά θα επιβαρύνουν τον ‘Ελληνα φορολογούμενο.  Όλα αυτά  σημαίνουν  ότι, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις,  όσο θα ισχύουν τα Μνημόνια θα ισχύει αυτεπάγγελτα και  ο κόφτης, με τους ‘Ελληνες να  διάγουν συνεχώς υπό την  «δαμόκλειο σπάθη» η οποία, ανά πάσα στιγμή, θα απειλεί τα εισοδήματά τους με περαιτέρω συρρίκνωση, στην περίπτωση αποτυχίας εξασφάλισης πρωτογενούς  πλεονάσματοςπροκαθορισμένου ύψους.
   Η υποχρεωτική νομοθέτηση του κόφτη προκλήθηκε από τους εταίρους-δανειστές μας και το ΔΝΤ εξαιτίας της  ανευθυνότητας και διεθνούς αναξιοπιστίας που έχουν επιδείξει οι εκάστοτε κυβερνήσεις της κρίσης και ιδιαίτερα  η σημερινή, στη διαχείριση των δημοσιονομικών θεμάτων. Τα πράγματα, εν τούτοις, θα μπορούσαν να είναι  διαφορετικά, αν το μείγμα δημοσιονομικής προσαρμογής  της  κυβέρνησης ήταν διαφορετικό και,  αντί της αύξησης των φόρων και των εισφορών, κατάρτιζε μια δημοσιονομική πολιτική  βασισμένη  πρωτίστως στην ρεαλιστική  συγκράτηση των δαπανών – ώστε οι πόροι να κατευθύνονται εκεί που θα ήταν περισσότερο  αποτελεσματικοί – και στην πραγματοποίηση  των διαρθρωτικών αλλαγών που θα καθιστούσαν  την Οικονομία μας ανταγωνιστικότερη. Και εάν  μέσα σε αυτό το ευνοϊκό κλίμα ερχόταν συμπληρωματικά ένας άλλος κόφτης, πολύ πιο ήπιος και παρόμοιος του περιγραφόμενου στον ν. 4274/2014, τότε η Χώρα μας θα είχε βάσιμες ελπίδες εξόδου από την κρίση και επανόδου στις διεθνείς αγορές, με συμφέροντες όρους δανεισμού. Τώρα, όμως, τα οποιαδήποτε μέτρα που προσπαθεί να επιβάλλει η κυβέρνηση χάνονται στην περιδίνηση της ύφεσης και φοροδιαφυγής, οπισθοδρομούν την ανάπτυξη, πολλαπλασιάζουν τα αντικίνητρα για επενδύσεις και απωθούν τους νέους  στο εξωτερικό προς εξεύρεση εργασίας. Υπό αυτές, δε, τις συνθήκες θα πρέπει να θεωρείται βέβαιον ότι η ενεργοποίηση του κόφτη σύντομα θα καταστεί αναγκαία και υποχρεωτική. Πρόσθετα, έγκριτοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι εφαρμογή  του κόφτη θα ενεργοποιήσει μέτρα τα οποία θα προκαλέσουν επιστροφή στην ύφεση και περιορισμούς στους ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ, παράλληλα, θα παρουσιασθούν κίνδυνοι ακύρωσης οικονομικών ενεργειών, όπως  αγορές καταναλωτικών προϊόντων και εφαρμογή επενδυτικών σχεδίων. Η ίδια η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, προ της 9ης Μαḯου 2015, είχε δηλώσει προς τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης ότι: « Με βάση τις επιδόσεις του παρελθόντος, τέτοια adhocμέτρα (σημ. συντ. δηλ. ο κόφτης) δεν είναι πολύ αξιόπιστα διότι ενισχύουν την αβεβαιότητα και δεν υποστηρίζουν υποκειμενικές ισορροπίες».
    Με την υπογραφή των Μνημονίων και ιδιαίτερα του τελευταίου, την θεσμοθέτηση του αυτόματου κόφτη και την  δημιουργία τουυπερταμείου αποκρατικοποιήσεων, η Χώρας μας, έχοντας  απωλέσει την αποκλειστική ικανότητα αυτοδιάθεσης και αυτοπεριορισμού, μπορεί να μην  έχει καταστεί, ακόμη, κράτος-προτεκτοράτο με την έννοια του Διεθνούς Δικαίου, πλην, όμως, θεσμικά  έπαυσε πλέον  να θεωρείται ισότιμο μέλος της Ε.Ε. και ουσιαστικά  έχει περιπέσει σε ένα ειδικό καθεστώς κηδεμονίας και  περιορισμένης κυριαρχίας, το οποίο, ασφαλώς, διαφέρει κατά πολύ από τις απαιτήσεις για αυτοπεριορισμό και περιορισμένη εκχώρηση της κυριαρχίας που νόμιμα έχει η Ε.Ε. από τα κράτη-μέλη της προς διασφάλιση των κοινών συμφερόντων τους. Η Ελλάδα του σήμερα δεν είναι τίποτε περισσότερο από μία κρατική οντότητα με περιορισμένη ικανότητα προς δικαιοπραξία, αντίστοιχη με την προβλεπόμενη από τον Αστικό Κώδικα για τα φυσικά πρόσωπα που έχουν τεθεί υπό μερική δικαστική συμπαράσταση.
   Εν τούτοις, το ρητορικό ερώτημα που αναφύεται είναι, μέχρι  πότε μπορεί να επιβιώσει ένα κράτος όπως η Ελλάς,  στο οποίο η αναποτελεσματικότητα και η διαφθορά έχουν οδηγήσει τους πολίτες του σε οικονομικό μαρασμό και ηθική, κοινωνική και πολιτισμική παρακμή. Δεδομένης της σημερινής νοσηρής κατάστασης, η απάντηση είναι η εξής απλή και μοναδική: Μέχρις ότου ο Έλληνας, τινάσσοντας τα άδεια θυλάκια των ενδυμάτων του, αναφωνήσει όπως ο  Μένιππος προς τον Χάρωνα : «Ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος». Όμως τότε δεν θα αρκεστεί σε αυτό, αλλά θα κάνει την Επανάστασή του κατά των οιωνδήποτε υπαιτίων της εγκληματικής διαχείρισης της Χώρας. Μια Επανάσταση διαφορετική από τις μέχρι σήμερα γνωστές, που θα αφήσει, για μια ακόμη φορά, έκπληκτο τον κόσμο ολόκληρο, «σπάζοντας τα τζάμια της Πολιτείας» (όπως συνήθιζαν να λέγουν  οι παλαιότεροι  μαρξιστές), με ό,τι αυτό θα μπορούσε  να σημαίνει.    

8/7/2016. Brexit εναντίον Grexit

on Friday, 08 July 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

του Lubos Pastor, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς

8/7/2016. Brexit εναντίον Grexit

Πριν από λίγες ημέρες, η Βρετανία ψήφισε να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι περισσότεροι σχολιαστές αναμένουν από την βρετανική κυβέρνηση να σεβαστεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Αφού ο πρωθυπουργός David Cameron αποχωρήσει το φθινόπωρο, η νέα κυβέρνηση αναμένεται να ξεκινήσει τη διαδικασία της εξόδου με την ενεργοποίηση του άρθρου 50 της συνθήκης της Λισαβόνας.
 
Ωστόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν είναι νομικά δεσμευτικό. Κατ’ αρχήν, η νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να καθυστερήσει το άρθρο 50 επ αόριστον. Στην πραγματικότητα, πριν από ένα χρόνο άλλη μία ευρωπαϊκή κυβέρνηση, η ελληνική, επέλεξε να αγνοήσει το αποτέλεσμα ενός άλλου σεισμικού δημοψηφίσματος. Τι συνέβη στην Ελλάδα;
 
Το ελληνικό δημοψήφισμα
Την άνοιξη του 2015, η Ελλάδα διαπραγματεύτηκε με τους πιστωτές της για μια πιθανή διάσωση χωρίς την οποία η Ελλάδα πιθανώς θα οδηγούνταν έξω από την ευρωζώνη. Στις 25 Ιουνίου, οι πιστωτές παρουσίασαν ένα τελεσίγραφο στον Έλληνα πρωθυπουργό Τσίπρα, προσφέροντας κεφάλαια διάσωσης με αντάλλαγμα μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Ο Τσίπρας απέρριψε την πρόταση και ανακοίνωσε την διεξαγωγή δημοψηφίσματος για τη διάσωση στις 5 Ιουλίου. Κατά τη διάρκεια της σύντομης περιόδου πριν την ημέρα της ψηφοφορίας, ο Τσίπρας υποστήριξε το "όχι”. Ήταν επιτυχής -στο δημοψήφισμα, το 61% των Ελλήνων ψηφοφόρων απέρριψε την πρόταση διάσωσης. Ωστόσο λίγες ημέρες αργότερα, στις 13 Ιουλίου, ο Τσίπρας δέχθηκε ένα νέο πακέτο διάσωσης του οποίου οι όροι ήταν ακόμη πιο σκληροί από τους όρους που είχε απορρίψει πριν από δύο εβδομάδες περίπου.
 
Αυτές οι εξελίξεις φαίνεται δύσκολο να γίνουν κατανοητές από την αρχή. Γιατί ο Τσίπρας ανακοίνωσε δημοψήφισμα και στη συνέχεια, αφού το κέρδισε, απέρριψε το αποτέλεσμά του; Γιατί κατέληξε να αποδεχθεί πιο αυστηρούς όρους διάσωσης; Οι περισσότεροι σχολιαστές επικαλούνται κάποιον συνδυασμό παραλογισμού και πολιτικής στάσης. Σύμφωνα με τον Phulippon (2015), "οι εκλογές του 2015 ωστόσο και οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν, δεν είχαν τίποτα να κάνουν με την οικονομία. Ήταν καθαρά πολιτικό θέατρο και από τις δύο πλευρές.
 
Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να είναι σωστό. Αλλά ο κύριος στόχος αυτού του άρθρου είναι να προτείνει μια απλή οικονομική εξήγηση αυτών των εξελίξεων.
 
Μια ορθολογική ιστορία
Σε αυτή την εξήγηση, και οι δύο πλευρές των διαπραγματεύσεων -η ελληνική κυβέρνηση και οι πιστωτές- είναι απολύτως λογικές, αλλά καμία από τις δύο δεν ξέρει ποιο θα είναι το κόστος του Grexit για την Ευρώπη. Οι πληροφορίες σχετικά με το κόστος του Grexit είναι συμμετρικές, σε ό,τι αφορά πως και οι δύο πλευρές είναι εξίσου καλά πληροφορημένες, αλλά αυτό είναι ατελές, διότι καμία πλευρά δεν γνωρίζει ακριβώς πόσο θα πληγεί η Ευρώπη εάν η Ελλάδα αποχωρήσει από την ευρωζώνη. Αυτή η υπόθεση φαίνεται λογική από τη στιγμή που δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο μιας χώρας να εγκαταλείπει την ευρωζώνη.
 
Το άγνωστο κόστος του Grexit καθορίζει την διαπραγματευτική δύναμη στις διαπραγματεύσεις για την διάσωση. Και οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι εάν το κόστος του Grexit για την Ευρώπη είναι είναι υψηλό, τότε η διαπραγματευτική ισχύς των Ελλήνων είναι εξίσου υψηλή. Αλλά εάν το κόστος του Grexit είναι χαμηλό, το ίδιο είναι και η διαπραγματευτική ισχύ των Ελλήνων.
 
Μια πιθανή πηγή πρόσθετων λεπτομερειών για το κόστος του Grexit, είναι οι χρηματοπιστωτικές αγορές. ΟΙ τιμές της αγοράς συγκεντρώνουν πληροφορίες από πολλούς καλλιεργημένους συμμετέχοντες. Ως εκ τούτου, οι αγορές είναι πιθανό να ξέρουν περισσότερα για το κόστος του Grexit από οποιαδήποτε άλλη πλευρά στις διαπραγματεύσεις διάσωσης. Αλλά για να μάθουμε τι σκέφτονται οι αγορές, πρέπει πρώτα να τις ρωτήσουμε.
 
Το πείραμα του δημοψηφίσματος
Επομένως, τι συνέβη; Η φορτωμένη με λιτότητα πρόταση που προτάθηκε από τους πιστωτές στις 25 Ιουνίου, ήταν μη αποδεκτή για τον Τσίπρα λόγω πολιτικών αιτιών. Εάν δεχόταν την συμφωνία, πιθανότατα θα έχανε τις επόμενες εκλογές διότι είχε ταχθεί στην πλατφόρμα κατά της λιτότητας.
 
Για να βελτιώσει το αποτέλεσμα, ο Τσίπρας αποφάσισε να διεξάγει ένα πείραμα. Ζητώντας δημοψήφισμα για τη διάσωση, αυξάνεται η πιθανότητα για Grexit. Για να αυξήσει περαιτέρω την πιθανότητα του Grexit, εκστρατεύει υπέρ του "όχι”. Σκοπός του πειράματος είναι να εκμαιεύσει πληροφορίες για το πραγματικό κόστος του Grexit παρατηρώντας την αντίδραση των αγορών. Από τη στιγμή που οι αγορές ξέρουν περισσότερα για το κόστος του Grexit από οποιαδήποτε άλλη πλευρά, η ανταπόκριση της αγοράς στην αύξηση της πιθανότητας του Grexit θα πρέπει να παρέχει μια επιπλέον ένδειξη για το κόστος αυτό. Ο Τσίπρας ελπίζει ότι οι αγορές θα πέσουν σαν πέτρα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το κόστος είναι υψηλό.
 
Αυτό συνέβη στην Ελλάδα πριν από τέσσερα χρόνια σε παρόμοιες περιστάσεις. Στις 27 Οκτωβρίου 2011, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ανακοίνωσαν μια συμφωνία διάσωσης που μείωνε το χρέος της Ελλάδας στη μέση. Αλλά στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ο Έλληνας πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωσε την πρόθεσή του να διεξάγει δημοψήφισμα για την διάσωση. Μετά από την ανακοίνωσή του, οι ευρωπαϊκές μετοχές υποχώρησαν περί το 5%, προφανώς ως απάντηση στην αυξημένη πιθανότητα Grexit. Το δημοψήφισμα το 2011 δεν έλαβε χώρα ποτέ, διότι άλλοι πολιτικοί σταμάτησαν γρήγορα την πρωτοβουλία Παπανδρέου (που κατέληξε σε ανάκαμψη των τιμών των μετοχών). Αλλά το γεγονός πως οι μετοχές υποχώρησαν κατακόρυφα μετά από την αρχική ανακοίνωση, πρέπει να αντικατοπτρίζει την αντίληψη της αγοράς για το υψηλό κόστος του Grexit το 2011.
 
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Τσίπρας ήλπιζε για ένα παρόμοιο αποτέλεσμα. Εάν οι αγορές είχαν καταρρεύσει ως αντίδραση στο δημοψήφισμά του, η διαπραγματευτική του ισχύ θα είχε ενισχυθεί, και θα μπορούσε ίσως να είναι σε θέση να διαπραγματευτεί μια καλύτερη συμφωνία για την Ελλάδα.
 
Ένα αποτυχημένο στοίχημα
Δυστυχώς για τον Τσίπρα, αυτό δεν συνέβη. Το ευρώ μετά βίας κουνήθηκε και η αντίδραση των χρηματιστηρίων ήταν πιο ήπια από ό,τι το 2011. Μετά το αρνητικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια υποχώρησαν μόλις 1,2%. Η μετριοπαθής απάντηση της αγοράς σήμαινε ότι το κόστος του Grexit είχε μειωθεί μεταξύ του 2011 και του 2015, ίσως λόγω της εισαγωγής νέων προγραμμάτων στην ευρωζώνη όπως το ΟΜΤ της ΕΚΤ και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Η υποτονική αντίδραση της αγοράς αποδυνάμωσε το χέρι του Τσίπρα. Όταν επέστρεψε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μια νέα, σκληρότερη πρόταση τον περίμενε διότι οι πιστωτές είχαν αντιληφθεί από την αντίδραση της αγοράς ότι η διαπραγματευτική δύναμη του Τσίπρα έχει αποδυναμωθεί.
 
Η παραπάνω ιστορία μπορεί να εξηγήσει από κοινού γιατί ο Τσίπρας προκήρυξε το δημοψήφισμα, γιατί τάχθηκε υπέρ του ¨όχι”, γιατί αγνόησε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος παρότι ήταν στην πλευρά που νίκησε και γιατί κατέληξε με μια χειρότερη συμφωνία από αυτή που απέρριψε στο δημοψήφισμα. Ασφαλώς, μπορεί να ειπωθούν άλλες ιστορίες για αυτά τα γεγονότα, και δεν ισχυρίζομαι ότι η δική μου είναι η καλύτερη. Το λεκτικό μου μοντέλο είναι φειδωλό αλλά ασφαλώς όχι ακριβώς αλήθεια. Η αλήθεια είναι πάντα πιο περίπλοκη από οποιοδήποτε οικονομικό μοντέλο.
 
Το κόστος του Brexit
Τώρα ας πάμε από το Grexit στο Brexit. Μπορούμε να μάθουμε τίποτα για το κόστος του Brexit από την αντίδραση της αγοράς στην απόφαση για Brexit;
 
Η αντίδραση ήταν ισχυρή και άμεση. Η στερλίνα έχασε περί το 10% έναντι του δολαρίου και οι μετοχές υποχώρησαν κατακόρυφα. Αλλά μια εβδομάδα μετά το δημοψήφισμα, όπως και ο χρόνος στον οποίο γράφεται αυτό το άρθρο- οι μετοχές έχουν ανακάμψει κάπως. Στην πραγματικότητα, ο FTSE 100 δείκτης των μεγαλύτερων βρετανικών επιχειρήσεων είναι ήδη 3% υψηλότερα από το προ δημοψηφίσματος επίπεδο. ΟΙ ευρωπαϊκές μετοχές είναι ακόμη χαμηλότερα 4%. Μπορούμε ως εκ τούτου να καταλήξουμε ότι το Brexit είναι ένα non-event για την Βρετανία αλλά ένα πλήγμα για την υπόλοιπη Ευρώπη;

Όχι ακριβώς. Πρώτα από όλα, πολλές από τις εταιρείες του FTSE 100 είναι πολυεθνικές, έτοιμες να επωφεληθούν από την φθηνότερη στερλίνα. Ο πιο εγχωρίως προσανατολισμένος FTSE 250, ο οποίος περιλαμβάνει τις 101 από τις 350 μεγαλύτερες εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, διαμορφώνεται ακόμη χαμηλότερα, περισσότερο από 5% (αφού κατέγραφε απώλειες 13% νωρίτερα στην εβδομάδα). Δεύτερο, και πιο σημαντικό, κοιτώντας τις ποσοστιαίες αλλαγές στα επίπεδα του δείκτη, φαίνεται ότι αγνοείται η πτώση 10% της στερλίνας. Σε όρους δολαρίου, οι βρετανικές μετοχές έχουν υποχωρήσει σημαντικά, περισσότερο από τις ευρωπαϊκές μετοχές.

Η αντίδραση της αγοράς υποδηλώνει πως το κόστος του Brexit είναι σημαντικό τόσο για την Βρετανία όσο και για την υπόλοιπη Ευρώπη. Παρόλα αυτά, υποδηλώνει ακόμη ότι η κυβέρνηση θα σεβαστεί το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Εάν οι αγορές καταρρεύσουν, που σημαίνει ένα γιγαντιαίο κόστος του Brexit, θα μπορούσε να είναι στα χαρτιά ένα δεύτερο δημοψήφισμα για το Brexit. Αλλά η πτώση που έχει παρατηρηθεί δεν ισοδυναμεί με κατάρρευση, καθιστώντας την επανάληψη του δημοψηφίσματος απίθανη.

Ευρύτερες επιπτώσεις
Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι πολιτικές αποφάσεις ασκούν σημαντική επίδραση στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων. Χρειαζόμαστε νέα οικονομική θεωρία για να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε αυτές τις επιδράσεις. Δουλεύοντας με συναδέλφους συγγραφείς, έχω ήδη σημειώσει μεγάλη πρόοδο. Στην δουλειά μας, οι πολιτικές ειδήσεις κινούν τις τιμές των assets και η πολιτική αβεβαιότητα υπαγορεύει ένα ασφάλιστρο κινδύνου του οποίου το μέγεθος είναι μεγαλύτερο σε ασθενέστερες οικονομικές συνθήκες. Σχεδιάζουμε να κάνουμε περισσότερη δουλειά σε αυτό τον τομέα.

Αναδημοσίευση από Capital.gr
*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο VoxEU.org, ένα policy portal που ιδρύθηκε από το Center for Economic Policy Research (CEPR)

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.voxeu.org/article/brexit-versus-grexit-why-you-might-call-referendum-and-then-reject-its-outcome

8/7/2016. ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΣ ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

on Friday, 08 July 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει η Βασιλική Κουντουρόγιαννη, Δημοσιογράφος, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

8/7/2016. ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΣ ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Η εκρηκτική άνοδος του αργύρου μόνο ένα πράγμα μπορεί να σημαίνει. Ότι η κρίση βαθαίνει σε τέτοιο σημείο όπου κράτη όπως η Ιταλία που βρίσκεται στην 8η θέση της παγκόσμιας κατάταξης με την μεγαλύτερη οικονομία σε ένα πλανήτη· καθότι τα εναπομείναντα ορυκτά μέταλλα προσελκύουν το έντονο ενδιαφέρον όχι μόνο των ισχυρότερων παικτών· θα βρεθούν μπροστά σε ένα πολεμικό πεδίο αποκάλυψης. Εξού και Αρμαγεδδών = που σημαίνει «Όρος της Μεγιδδώ» ή «Όρος Σύναξης Στρατευμάτων».

Οι λιγοστοί ισχυροί - ανθεκτικοί παίκτες δεν πανικοβλήθηκαν αλλά αγόρασαν ασήμι αντί για χρυσό, εφόσον “προφητικά” είχαν προβλέψει πως η υποτίμηση της ουγγιάς αρχικά στα τέλη Μαρτίου θα ήταν μόλις στα 17.81$ και σήμερα φτάνει στα εξωπραγματικά επίπεδα των 20.30$. Μια αύξηση της τάξης του 30 % μέσα στο έτος!  Και γιατί επενδύουν σε μέταλλα; Μα γιατί το χρηματοπιστωτικό τραπεζικό σύστημα καταρρέει και μαζί του οι μεγαλύτερες Ευρωπαϊκές Τράπεζες.  Όπως η Deutsche Bank που προσπαθεί μέσω του Διευθύνοντα Συμβούλου της να διαψεύσει τις φήμες πως ολισθαίνει με σταθερή πορεία προς την πτώχευση, έχοντας πλέον στο “ενεργητικό” της ζημιές ύψους 6 δις για το 2015. Όπως και η  Lehman Brothers στην Αμερική το 2008. Τι το ιδιαίτερο έχουν τα μέταλλα; Μα φυσικά γιατί τα ευγενή  μέταλλα (χρυσός, άργυρος, πλατίνα και παλλάδιο) έχουν ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία τα καθιστούν ως τα πλέον ασφαλή επενδυτικά προϊόντα, τόσο σήμερα όσο και ανά τους αιώνες. Και ποια είναι αυτά;
Είναι πραγματικό χρήμα που σημαίνει: Ένα οικονομικό αγαθό κοινώς αποδεκτό ως μέσο με το οποίο κάποιος μπορεί να αγοράζει και να πουλά άλλα αγαθά και υπηρεσίες (μέσο πληρωμής). Λειτουργούν δε ως μέτρο της αξίας των όποιων αγαθών -  υπηρεσιών (ποσοτικοποίηση της αγοραστικής δύναμης) αλλά και ως διατηρήσιμο αποθεματικό πλούτου, που μπορεί δηλαδή να αποθηκευθεί και να ανακτηθεί αργότερα έχοντας την αναμενόμενη αξία του.
Είναι άφθαρτα, καθώς τα χαρτονομίσματα καίγονται, βρέχονται και παραχαράκτες τα αντιγράφουν ενώ τα πολύτιμα μέταλλα δεν καταστρέφονται από μια φωτιά και δεν μπορεί κάποιος να παραχαράξει 1 κιλό χρυσό που ακόμη κι αν τον διαλύσει, ακόμη κι αν τον παραμορφώσει...  θα έχει πάλι 1 κιλό χρυσό.
Είναι φορητά. Δηλαδή μια πολύ συμπυκνωμένη μορφή πλούτου, με πολύ μεγάλη αξία σε σχέση με τον όγκο και το βάρος τους. Για παράδειγμα μία πλάκα χρυσού ενός κιλού έχει μικρότερο όγκο από μία δεσμίδα με 100 χαρτονομίσματα των 500 EUR σήμερα, παρά το ότι έχει περίπου την ίδια αξία με αυτά.
Οι μεγάλοι επενδυτές και όλα τα κράτη επενδύουν σε πολύτιμα μέταλλα συστηματικά κι αυτό γιατί οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο εμπιστεύονται τα πολύτιμα μέταλλα, ως αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο που διατηρεί την αξία του, για όλους τους παραπάνω λόγους. Είναι μία πάγια τακτική, που ακολουθείται εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Ειδικοί στη διαχείριση του οικογενειακού πλούτου, συνιστούν τη μακροπρόθεσμη τοποθέτηση χρημάτων στα πολύτιμα μέταλλα σε ποσοστό 10 – 25% επί του συνολικού πλούτου και σε μεγαλύτερα ποσοστά σε περιόδους μεγάλης κρίσης.
Οι επενδύσεις σε πολύτιμα μέταλλα παρέχουν ανεξαρτησία και ασφάλεια. Η αξία των πολυτίμων μετάλλων είναι κατ' αρχήν ανεξάρτητη της φερεγγυότητας των κρατών, της σταθερότητας των επίσημων εθνικών νομισμάτων, του χρηματοπιστωτικού συστήματος και πάσης φύσεως αρχής ή οργανισμού ή έννοιας συνδεδεμένης με αυτά. Εν κατακλείδι τα πολύτιμα μέταλλα, όπως και τα άλλα υλικά αγαθά έχουν εγγενή αξία. Στην εγγενή αξία των πραγμάτων βασίζεται και ο αντιπραγματισμός.

Λόγω της εγγενούς αυτής αξίας τους και της άφθαρτης φύσης τους μόνο ο χρυσός και ο άργυρος χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται ακόμα μέχρι σήμερα-στην εποχή του ψηφιακού χρήματος- ως μέσα πληρωμής. Τι δηλώνει αυτό πρακτικά; Έστω πως ένα κράτος ανακοινώνει στάση πληρωμών ή υποτιμά το νόμισμά του ή μια τράπεζα καταρρέει. Τα πολύτιμα μέταλλα που έχει συγκεντρώσει κάποιος στην κατοχή του δεν επηρεάζονται άμεσα από ένα τέτοιας φύσεως γεγονός, ανεξάρτητα από το μέγεθος και τη σοβαρότητα του. Μία πλάκα χρυσού του ενός κιλού, δεν θα πάψει να είναι μία πλάκα χρυσού του ενός κιλού. Ακόμα και στην περίπτωση των χρυσών ή αργυρών νομισμάτων, τα οποία φέρουν ως επί το πλείστον ονομαστική αξία, άσχετα με την αξία αυτή και το αντίκρισμα της τη δεδομένη χρονική περίοδο, το νόμισμα δεν θα πάψει ποτέ να αποτελείται από το μέταλλο που κατασκευάστηκε και να έχει αξία εν τέλει αντίστοιχη της τρέχουσας αξίας του μετάλλου αυτού. Το ίδιο το κράτος επίσης ή μια τράπεζα μπορεί να ξεχρεώσει με εγγενή μέταλλα σε περιόδους κρίσεως.
Είναι η πιο συντηρητική μέθοδος επένδυσης. Είναι προτιμότερο να ανταλλάξετε τα χρήματά σας με μπάρες ή νομίσματα από πολύτιμα μέταλλα γιατί παρά τις όποιες βραχυπρόθεσμες μεταβολές στην αξία τους, που οφείλονται σε οικονομικό-πολιτικούς λόγους, τα πολύτιμα μέταλλα διατηρούν πάντα την εγγενή αξία τους. Επιπλέον, η επένδυση σε πολύτιμα μέταλλα (φυσικής παράδοσης) θεωρείται μία από τις πλέον συντηρητικές επενδύσεις και αυτό γιατί δεν υπάρχει απολύτως καμία μόχλευση, πχ. χρηματιστηριακή φούσκα.

Έτσι μέσα στο μάτι του κυκλώνα που φέρει την επωνυμία “Brexit” με την βρετανική λίρα να κατρακυλά , η επίσης αποδυνάμωση του δολαρίου, ωθούν τη FED να αυξήσει ίσως τα επιτόκια, με μεγάλο νικητή το ασήμι που υπέρ νικά το χρυσό. Η αναλογία χρυσού-ασημιού κάποια στιγμή έπεσε στο 67,95 – 1.  Το χαμηλότερο ποσοστιαίο δείγμα από τον Αύγουστο του 2014. Ποιοι είναι αυτοί οι παράγοντες που ανακόπτουν την εν' μέρει ανοδική πορεία των  χρηματοπιστωτικών αγορών; Τα αποθεματικά ευγενή μέταλλα στο φλοιό της γης. Η αναλογία στην εξόρυξη είναι 11 (ασήμι) προς 1 (χρυσός). Αλλά οι λόγοι που κάνουν πιο “πολύτιμο” τον άργυρο, είναι η πολλαπλή χρήση του σε διαφορετικές βιομηχανικές εφαρμογές και φυσικά τα αποθέματα από ασήμι που εξαφανίζονται.

Το ευεργετικό αυτό επενδυτικό καταφύγιο θα είναι ο στρατηγικής σημασίας “παίχτης” στη διογκούμενη κρίση των τραπεζικών κολοσσών της Ε.Ε που προσπαθούν να μη πτωχεύσουν. Παρακάτω αναφέρονται οι Ευρωπαϊκές Τράπεζες που έχουν χάσει το 1/5 της αγοραστικής τους αξίας.
Barclays
Royal Bank of Scotland
Lloyds Ομάδα Banking
Πιστωτική Suisse
BNP Paribas
Societe Generale
UniCredit
Intesa SanPaolo
Banca Monte dei Paschi di Siena
Banco Santander
CaixaBank



Μήλον της Έριδος ο πρωθυπουργός της Ιταλίας  Ματεό Ρέντσι που καλείτε την αμέσως επόμενη μέρα μετά την αποχώρηση της Βρετανίας να σώσει τις τράπεζες της χώρας του ζητώντας βοήθεια από τους εταίρους. Τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια και τα κόκκινα δάνεια της Monte dei Paschi di Siena που πρέπει να μειωθούν στο 30% είναι ο καθρέφτης του ευρύτερου τραπεζικού συστήματος. Η Ε.Ε. Θα πρέπει, όπως έπραξε και με την Ελλάδα, το ίδιο να πράξει και με την Ιταλία. Αλλιώς αν αφήσει η Ε.Ε. να καταρρεύσουν ταυτόχρονα οι τραπεζικοί κολοσσοί UniCredit, τη Monte dei Paschi di Siena, τότε παραβιάζει τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι αυτή εκπροσωπεί.

Η Ε.Ε. μπορεί να απεγκλωβίσει την Ιταλία και τους πολίτες της με δύο τρόπους.
Με τη μείωση του Ιταλικού χρέους.
Να δοθεί κρατική ενίσχυση που θα ενισχύσει τη ρευστότητα και τις επενδύσεις.

Άραγε τι θα συμβεί αν φύγει η Ιταλία από την Ε.Ε;  Καθότι δε συμφέρει κανέναν μια ακόμη έξοδος.
Ο Michael Hewson, επικεφαλής  - αναλυτής της αγοράς σε CMC Markets στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε: “Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τις κρατικές ενισχύσεις, η ΕΕ πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια για να βοηθήσει τις τράπεζες. Με τη διαδικασία bail-in που δεν περιλαμβάνει τη χρήση χρημάτων των φορολογουμένων”.
Που σημαίνει; Ασήμι VS χρυσός.

Γιατί το Brexit δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Αμερικάνοι επενδυτές όπως του ομίλου επενδύσεων RUSSELL ο οποίος διαπραγματεύεται 3000 μετοχικά κεφάλαια στις ΗΠΑ, η GOOGLE, η MICROSOFT (MSMT) και η παγκόσμια τράπεζα JP MORGAN CHASE (JPM), έχουν υποστεί ζημιά συνολικού ύψους 1.300 δισεκατομμύρια δολάρια!
  
Οι ευγενείς παγκόσμιοι επενδυτές έχουν ζημιές στο ενεργητικό τους αυτή τη στιγμή τρισεκατομμυρίων και ζητούν ασφάλεια. Θα την βρουν μόνο αν... εξασφαλίσουν ευγενή μέταλλα...

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΟΥΝΤΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ

25/5/2016. IMF REPORT. GREECE: PRELIMINARY DEBT SUSTAINABILITY ANALYSIS-UPDATED ESTIMATES AND FURTHER CONSIDERATIONS

on Wednesday, 25 May 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

25/5/2016. IMF REPORT. GREECE: PRELIMINARY DEBT SUSTAINABILITY ANALYSIS-UPDATED ESTIMATES AND FURTHER CONSIDERATIONS

The Highlights of the Report:

Debt was deemed sustainable, but not with high probability, when the first program was adopted in May 2010.
The much deeper-than-expected recession necessitated significant debt relief  in 2011-12 to maintain the prospect of restoring sustainability.
Serious implementation problems caused a sharp deterioration in sustainability, raising fresh doubts about the realism of policy assumptions, especially from mid–2014.
Developments since last summer suggest that a realignment of critical policy and DSA assumptions can no longer be deferred if the DSA is to remain credible.
Staff believes that the revised program targets remain sufficiently ambitious to warrant continued support from Greece’s European partners.

Download Here the IMF report.

15/5/2016. Τα Φώκλαντ δείχνουν το δρόμο για την ΑΟΖ στο Καστελόριζο

on Sunday, 15 May 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γιώργος Ξ. Πρωτόπαπας, Επιμέλεια Χρύσανθος Χατζηγεωργίου, Ταξχος ε.α. ΠΑ, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

15/5/2016. Τα Φώκλαντ δείχνουν το δρόμο για την ΑΟΖ στο Καστελόριζο

Εισαγωγή
Μια πολιτική για μια κατά κράτος επικράτηση των ελληνικών εθνικών συμφερόντων, με σημείο «κλειδί» το Καστελόριζο, έναντι των προκλητικών τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο επιβάλλει η κρίση Αργεντινής – Βρετανίας για τα αμφισβητούμενα νησιά Φώκλαντ. Κοινός παρανομαστής των δύο περιπτώσεων θεωρείται η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που δίνει αποκλειστικά δικαιώματα εκμετάλλευσης ενεργειακών αποθεμάτων, ναυτιλίας και αλιείας στη χώρα που ανήκουν τα νησιά.
Η κυβέρνηση της Αθήνας έχει μια μοναδική ευκαιρία, με αφορμή τις θέσεις της Βρετανίας για τα Φώκλαντ και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982, να ασκήσει μια αποτελεσματική εξωτερική πολιτική και να προχωρήσει στη δημιουργία μιας ΑΟΖ του Καστελόριζου, φέρνοντας την Άγκυρα προ τετελεσμένου γεγονότος και αναγκάζοντας τα κράτη- μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) να στηρίξουν τις ελληνικές θέσεις. Η Βρετανία, κράτος- μέλος της ΕΕ, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα κάνει καμία υποχώρηση πάνω στην κυριαρχία των Φώκλαντ, διότι διακυβεύονται τεράστια γεωπολιτικά συμφέροντα που αφορούν τα ενεργειακά αποθέματα τους, αλλά και διότι, έχοντας δικαίωμα πάνω στα ύδατα που περικυκλώνουν τα νησιά, μπορεί να αξιώσει μεγαλύτερη εδαφική κυριαρχία στην Ανταρκτική, μια ήπειρο που διαθέτει τεράστιο ορυκτό πλούτο.
To γεγονός ότι, αφού η ΕΕ έχει αποδεχτεί την ΑΟΖ και όπου βάση της προαναφερθείσης Σύμβασης UNCLOS, πολλά παράκτια κράτη-μέλη της έχουν υιοθετήσει ΑΟΖ των 200 ν.μ. αυτή η κατάσταση πραγμάτων είναι ιδανική για τη δημιουργία μιας ΑΟΖ περιλαμβανομένου και του Καστελόριζου. Η Τουρκία, από την πλευρά της, δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, διότι έχει μπροστά από τις ακτές της νησιά που δεν ανήκουν στη δικαιοδοσία της. Η Βρετανία, αν δεν υπερασπίσει την ελληνική ΑΟΖ, τότε θα είναι σαν να ακυρώνει τις εδαφικές της διεκδικήσεις στα Φώκλαντ. Ωστόσο η κυβέρνηση της Αθήνας επιμένει στην παραπομπή του θέματος για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, αγνοώντας ηθελημένα ή μη, ότι η έννοια της υφαλοκρηπίδας έχει υπερκεραστεί από την ΑΟΖ.

Αναδημοσίευση από VIA DIPLOMACY.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

27/4/2016. ΓΠΒ: Εκθεση - φωτιά για την κυβέρνηση

on Wednesday, 27 April 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ, Αναδημοσίευση από την Καθημερινή 27/4/2016.

27/4/2016.  ΓΠΒ: Εκθεση - φωτιά για την κυβέρνηση

Σαφές μήνυμα ότι θα πρέπει να κλείσει γρήγορα η αξιολόγηση γιατί το κόστος για την οικονομία είναι μεγάλο, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να προχωρήσει η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του τρίτου Μνημονίου, έστειλε χθες το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής (ΓΠΒ), μέσω της τριμηνιαίας έκθεσής του για την ελληνική οικονομία.

Οπως αναφέρει στην έκθεσή του, για να ανακάμψει η οικονομία θα πρέπει να «εξαλειφθεί η αβεβαιότητα για την κατεύθυνση της πολιτικής στο μέλλον» και ειδικότερα να «αλλάξουν οι κανόνες διακυβέρνησης της χώρας και να γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις». Σύμφωνα με το ΓΠΒ, η μεγάλη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης «έτεινε να παγιώσει την απαισιοδοξία, δημιουργώντας συνθήκες που αποτρέπουν τη βελτίωση των πραγμάτων αμέσως μετά την αξιολόγηση. Ως προς το κόστος της παρατεταμένης διαπραγμάτευσης που μάλλον έχει υποτιμηθεί έναντι του “πολιτικού οφέλους”: Η ύφεση συνεχίζεται και το 2016, πράγμα που προκαλεί και δημοσιονομικά προβλήματα. Είναι κοινός τόπος ότι σε τροχιά ύφεσης του ΑΕΠ, τα φορολογικά έσοδα μειώνονται και επομένως απειλούνται οι στόχοι για πρωτογενές πλεόνασμα».

Στο πλαίσιο αυτό, οι οικονομολόγοι του Γραφείου υποστηρίζουν πως «η κατάληξη ήταν νέα φορολογικά μέτρα που όμως είναι αμφίβολο αν θα αποδώσουν. Η δρομολογημένη νέα συμφωνία με τους θεσμούς προβλέπει νέα φορολογικά μέτρα 5,4 δισ. ευρώ και 3,6 δισ. ευρώ μέτρα υπό αίρεση όπως συζητείται αυτή τη στιγμή, τα οποία θα ασκήσουν πιέσεις στις αναπτυξιακές προοπτικές». Παράλληλα, το ΓΠΒ ασκεί κριτική για την έως τώρα πολιτική που έχει εφαρμοστεί, καθώς αυτή «δεν συμβάδισε με τον στόχο να μειωθεί η ανεργία σε ανεκτά επίπεδα».

Αναφορικά με τις μεταρρυθμίσεις, το ΓΠΒ αναφέρει πως «τις προοπτικές της χώρας επηρεάζουν αρνητικά η αμφισημία και οι αναβολές στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων. Δεν υποτιμούμε τις δυσκολίες εδώ, αλλά πιέζει ο χρόνος όπως μπορούμε να το διαπιστώσουμε στην περίπτωση του ασφαλιστικού: Οσο μετατίθενται οι αναγκαίες τομές, τόσο μεγαλώνει ο λογαριασμός που θα πρέπει να πληρωθεί για να γίνει βιώσιμο και περιορίζονται τα περιθώρια για δίκαιη κατανομή των βαρών της προσαρμογής του, παρά τις δημοσιοποιούμενες καλές προθέσεις».

Επίσης, αναδεικνύει και τις δυσλειτουργίες του κρατικού μηχανισμού και της κυβέρνησης, ενώ καλεί την τελευταία να «χτίσει πάνω σε όση πρόοδο έγινε ώς τώρα» και να μην την «κατεδαφίσει». Οπως αναφέρεται στην έκθεση «ο κρατικός μηχανισμός δεν έδειξε σε κρίσιμα μεταρρυθμιστικά ζητήματα την απαραίτητη συνοχή. Ορισμένες αποφάσεις του κυβερνητικού πυρήνα για εφαρμογή του Μνημονίου δεν τις “ενστερνίζονται” ισχυρά τμήματα του ευρύτερου μηχανισμού της κυβέρνησης, αναδεικνύοντας διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις, προσδοκίες της κοινωνικής βάσης και παραδόσεις. Αυτές οι διαφοροποιήσεις δεν βοηθούν την κυβέρνηση να εκπέμψει ένα μήνυμα σταθερότητας όσον αφορά την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και να άρει τη γενικευμένη δυσπιστία για τις προθέσεις της». Σημειώνεται, δε, πως στο σκέλος των δημοσιονομικών εξελίξεων υπάρχουν «ακαμψίες, ακόμα και για θέματα που έχουν συμφωνηθεί με το Μνημόνιο, όπως η περικοπή των αμυντικών δαπανών», με αποτέλεσμα να περικόπτονται άλλες δαπάνες. Κάτι το οποίο «υποσκάπτει την παραγωγική οικονομία».

Κατά τη γνώμη της επιστημονικής επιτροπής του ΓΠΒ «η παράταση της ύφεσης έκανε επιτακτικότερη την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων εντός του γενικού πλαισίου του τρίτου Μνημονίου. Οι μεταρρυθμίσεις έχουν γίνει υπαρξιακό ζήτημα για τη χώρα».

Κατεβάστε ΕΔΩ! το κείμενο της έκθεσης.

11/4/2016. Εκτός λογικής οι φόροι στα υψηλά εισοδήματα

on Monday, 11 April 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Θάνος Τσίρος, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

11/4/2016. Εκτός λογικής οι φόροι στα υψηλά εισοδήματα

Αναδημοσίευση από την Καθημερινή της Κυριακής, 10/4/2016

«Δεν δαγκώνεις ποτέ το χέρι που σε ταΐζει», λέει η παροιμία, αλλά η κυβέρνηση δεν φαίνεται να την ασπάζεται. Με τη στοχοποίηση των φορολογουμένων που δηλώνουν τα υψηλότερα εισοδήματα –αυτών δηλαδή που σηκώνουν και τα περισσότερα φορολογικά βάρη σε όλα τα επίπεδα– και την επιβολή δυσβάστακτων φόρων, το οικονομικό επιτελείο ρισκάρει το να προκαλέσει τσουνάμι μείωσης των δηλωθέντων εισοδημάτων με δύο τρόπους:
• είτε μέσα από την οδό της φοροδιαφυγής
• είτε μέσω της φυγής στελεχών και υψηλόμισθων υπαλλήλων σε άλλες χώρες του εξωτερικού.
Το κυβερνητικό… κόλλημα με την αύξηση των φόρων οδηγεί πλέον σε εξωφρενικά ευρήματα: ένας εργαζόμενος που σήμερα αμείβεται με 2.500 ευρώ καθαρά μηνιαίως –αυτός χαρακτηρίζεται από το οικονομικό επιτελείο «πλούσιος» ακόμη και αν με τον μισθό του πρέπει να αναθρέψει παιδιά ή να εξυπηρετήσει στεγαστικό δάνειο– θα κοστίσει για ολόκληρο το 2016 στον εργοδότη του 77.823 ευρώ. Από αυτά όμως, τα 52.438 ευρώ ή το 67% του συνολικού ποσού θα καταλήξει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στο ταμείο του Δημοσίου.
Αρκεί να περιοριστεί ο αριθμός αυτών των στελεχών κατά 20.000 άτομα –συνολικά στην Ελλάδα έχουν απομείνει περίπου 50.000 άτομα που εμφανίζουν αποδοχές άνω των 50.000 ευρώ– ώστε το Δημόσιο να απολέσει έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές της τάξεως του ενός δισ. ευρώ τον χρόνο. Και αυτό θα ισοδυναμεί με πολύ μεγάλη ζημία, για πολλούς λόγους.
Το παράδειγμα
Ένα και μόνο παράδειγμα εκπροσώπου της μεσαίας τάξης είναι αρκετό για να φανεί σε ποια επίπεδα φορολόγησης φτάνει η χώρα μετά και το υπό κατάθεση νέο πακέτο μέτρων το οποίο θα φέρει νέες αυξήσεις άμεσων και έμμεσων φόρων αλλά και ασφαλιστικών εισφορών.
Με μεικτές αποδοχές της τάξεως των 61.520 ευρώ τον χρόνο, ο φορολογούμενος με τα δύο παιδιά πλήρωνε μέχρι τώρα ασφαλιστικές εισφορές της τάξεως των 9.536 ευρώ τον χρόνο στο ΙΚΑ. Οι εισφορές αυτές είναι πιθανό να αυξηθούν κατά περίπου 300 ευρώ τον χρόνο αν περάσει η ελληνική θέση για αύξηση του συντελεστή κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.
Αύξηση προγραμματίζεται και για τις εργοδοτικές εισφορές, κάτι που αν προχωρήσει, θα ανεβάσει το συνολικό εργοδοτικό κόστος του συγκεκριμένου εργαζομένου από τις 77.208 ευρώ που είναι σήμερα στις 77.823 ευρώ. Πόσα θα παίρνει καθαρά στην τσέπη του ο εργαζόμενος για τον οποίο η επιχείρησή του καταβάλλει 77.823 ευρώ;
Ο φόρος εισοδήματος διαμορφώνεται σήμερα στις 15.004 ευρώ και σχεδιάζεται να αυξηθεί στις 16.255 ευρώ με τη νέα φορολογική κλίμακα.
• Κατόπιν παρέμβασης των θεσμών, σχεδιάζεται να δοθεί για πρώτη φορά φορολογική έκπτωση 1.680 ευρώ, κάτι που δεν ίσχυε μέχρι τώρα.
• Από το φορολογητέο εισόδημα θα πρέπει να αφαιρεθεί και η εισφορά αλληλεγγύης η οποία θα διαμορφωθεί με τα νέα δεδομένα στις 2.202 ευρώ από 2.067 ευρώ που ήταν μέχρι τώρα.
Αφαιρώντας φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, το καθαρό ετήσιο εισόδημα που απομένει περιορίζεται στις 33.220 ευρώ από 34.913 ευρώ που ήταν το 2015. Δηλαδή, ο εργαζόμενος, για τον οποίο ο εργοδότης θα πληρώσει 77.823 ευρώ το 2016, θα καταλήξει να ζει με 2.373 ευρώ τον μήνα από 2.494 ευρώ που ήταν ο αντίστοιχος μισθός του 2015.
Τα έξοδα
Αυτές τις 2.373 ευρώ ο εργαζόμενος τις χρησιμοποιεί για να συντηρήσει σπίτι και οικογένεια.
Πληρώνει ένα στεγαστικό δάνειο για το οποίο πλέον δεν έχει καμία φορολογική απαλλαγή (αντιθέτως το στεγαστικό είναι και τεκμήριο διαβίωσης) ενώ πληρώνει για το υποθηκευμένο σπίτι 600 ευρώ σε ΕΝΦΙΑ.
Για το αυτοκίνητο, ακόμη και αν διανύει 15.000 χιλιόμετρα τον χρόνο, είναι υποχρεωμένος να αφήνει στο κρατικό ταμείο πάνω από 1.750 ευρώ, ακόμη και αν μιλάμε για ένα Ι.Χ. μεσαίου κυβισμού. Πώς προκύπτει αυτό το ποσό;
1. Τα τέλη κυκλοφορίας από μόνα τους διαμορφώνονται στα 250 ευρώ.
2. Η ασφάλεια –εκτιμάται γύρω στα 380 ευρώ ετησίως– επιβαρύνεται από πέρυσι με αυξημένους ειδικούς φόρους, που σημαίνει ότι από μόνη της φέρνει φορολογικά βάρη της τάξεως των 54 ευρώ.
3. Στις βενζίνες, όπου προωθείται η αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης ακόμη και στα 70 λεπτά ανά λίτρο, ο φορολογικός συντελεστής έχει φτάσει στα 70 ευρώ. Eτσι, τα περίπου 1.500 λίτρα, που απαιτούνται για να διανυθεί η απόσταση των 15.000 χιλιομέτρων, κοστίζουν 2.020 ευρώ, εκ των οποίων τα 1.452 ευρώ είναι φόροι (ειδικός φόρος κατανάλωσης και ΦΠΑ).
Φόρος στην ομιλία
Με δύο κινητά στην οικογένεια και συνολικό λογαριασμό 40 ευρώ, ο φορολογούμενος φτάνει να πληρώνει 660 ευρώ τον χρόνο στην εταιρεία κινητής τηλεφωνίας, εκ των οποίων τα 181 ευρώ είναι και πάλι φόροι. Και στα κινητά αναμένεται νέα φορολογική επιβάρυνση. Να έχει την κακή συνήθεια ο φορολογούμενος να καπνίζει και ένα πακέτο τσιγάρα ημερησίως; Από τα 1.460 ευρώ που κοστίζουν, τα 1.168 ευρώ πηγαίνουν απευθείας στο κρατικό ταμείο.
Ο αυξημένος ΦΠΑ
Ο φορολογούμενος έχει δαπανήσει ήδη ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός του χωρίς να προμηθευτεί τρόφιμα, χωρίς να πληρώσει λογαριασμούς, χωρίς να αγοράσει ρούχα κ.λπ.
Αν λοιπόν ληφθεί υπόψη ότι το υπόλοιπο εισόδημα θα καταναλωθεί, ο ΦΠΑ που θα βαρύνει τις συναλλαγές –με δεδομένο ότι τα περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες κατατάσσονται πλέον στο 23%– θα φτάσει στις 4.130 ευρώ (με την παραδοχή ότι το 30% της κατανάλωσης θα διοχετευθεί σε προϊόντα και υπηρεσίες που φορολογούνται με 13% ΦΠΑ και το υπόλοιπο 70% σε προϊόντα του 23%).
Εκτόξευση έμμεσης φορολογίας, εισφορών
Ο τελικός λογαριασμός για τον μέσο φορολογούμενο του παραδείγματος που αναφέραμε, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, έχει ως εξής:
Για εργοδοτικές εισφορές, ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένου και φόρους εισοδήματος (συμπεριλαμβανομένης και της εισφοράς αλληλεγγύης) οι συνολικές κρατήσεις διαμορφώνεται στα 44.602. Από τις συναλλαγές, προκύπτουν επιπρόσθετοι φόροι ύψους 7.835 ευρώ, κάτι που ανεβάζει τον τελικό λογαριασμό των φόρων στα 52.438 ευρώ ή στο 67,38% του ετήσιου εισοδήματος.
Πολλές χώρες επιβάλλουν υψηλούς φορολογικούς συντελεστές είτε στο εισόδημα είτε στις αγορές προϊόντων στο πλαίσιο άσκησης της δημοσιονομικής τους πολιτικής. Το ελληνικό φαινόμενο όμως να επιβάλλονται εξαιρετικά υψηλοί συντελεστές παντού, είναι πρωτόγνωρο.
Ο φόρος εισοδήματος στα επίπεδα των 50.000 ευρώ θα διαμορφωθεί το 2016 στο 32%, ενώ για ακόμη υψηλότερα εισοδήματα θα ξεπεράσει το 45%.
Οι ασφαλιστικές εισφορές από το 41% που είναι σήμερα για εργοδότη και εργαζόμενο, προτείνεται να αυξηθούν ακόμη περισσότερο κατά τουλάχιστον μία μονάδα. Είναι ούτως ή άλλως από τις υψηλότερες στην Ευρώπη.
Στο κινητό τηλέφωνο, ο φόρος μετά και τη νέα αύξηση θα ξεπεράσει το 40%, ενώ στη βενζίνη, στα 100 ευρώ τα 71 θα είναι φόροι.
Στα τσιγάρα ο φορολογικός συντελεστής θα αναρριχηθεί πάνω από το επίπεδο του 80%, ενώ στον ΕΝΦΙΑ ο ετήσιος συντελεστής μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τη μία ποσοστιαία μονάδα επί της πραγματικής αξίας του ακινήτου (η οποία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή σε σχέση με την αντικειμενική).
Ο ΦΠΑ είναι ούτως ή άλλως ο 3ος υψηλότερος στην Ευρώπη, ενώ είναι προφανές ότι ο φόρος στη συνδρομητική τηλεόραση θα αποτελέσει μια ακόμη ελληνική πατέντα.
Οι πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν ότι οι εταιρείες του κλάδου είναι διατεθειμένες, σε πρώτη φάση τουλάχιστον, να απορροφήσουν τις αυξήσεις, αν τελικώς υιοθετηθούν από την κυβέρνηση, μέσω της συμφωνίας.
Γεγονός αποτελεί, πάντως, ότι και στο παρελθόν και άλλοι κλάδοι έδωσαν τέτοιου είδους «υποσχέσεις», χωρίς να τις υιοθετήσουν όλοι, στο τέλος της ημέρας.
Θα φανεί τώρα τι θα γίνει και στην προκειμένη περίπτωση, αν και το ζητούμενο στην πραγματικότητα δεν είναι –μόνο– αυτό, προφανώς...

2016-03-21. Η ελληνική οικονομία γύρισε πίσω στο 2003

on Monday, 21 March 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Θάνος Τσίρος, Αναδημοσίευση, Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς

2016-03-21. Η ελληνική οικονομία γύρισε πίσω στο 2003

 

Δεκατρία χρόνια πίσω, στο μακρινό πλέον 2003, επέστρεψε η ελληνική οικονομία, μετά το αρνητικό πρόσημο που καταγράφηκε στο ΑΕΠ το 2015 για έβδομη συνεχή χρονιά. Σε όρους κατά κεφαλήν εισοδήματος, από τις περίπου 16.000 ευρώ που εισπράτταμε το 2003, φτάσαμε να έχουμε εισόδημα 21.845 ευρώ το 2008 με την ανάπτυξη να μας φέρνει αύξηση του μέσου εισοδήματος κατά τουλάχιστον 36%. Κι ύστερα ήρθε η ύφεση: το μέσο εισόδημα «επέστρεψε» και πάλι κοντά στις 16.000 ευρώ.
Αυτή η... διαδρομή, από τα χαμηλά της δραχμής –το ευρώ μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή μας το 2002– στα ψηλά του 2008 και πίσω στα χαμηλά του 2016, άφησε… κατάλοιπα: διπλασιασμό του δημοσίου χρέους, υπερδιπλασιασμό του ιδιωτικού χρέους στις τράπεζες και εκτόξευση των επισφαλειών, πολλαπλασιασμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε εφορίες και ασφαλιστικά ταμεία, απώλεια περιουσίας κυρίως από ακίνητα και μετοχές, αλλά και τουλάχιστον 700.000 χαμένες θέσεις εργασίας. Έμειναν ωστόσο η ακρίβεια και η υπερφορολόγηση.
Η «φούσκα» που προκάλεσε η είσοδος της χώρας στην Ευρωζώνη και συντηρήθηκε από τον πακτωλό των δισεκατομμυρίων που έπεσαν στην αγορά –κυρίως μέσω της αύξησης του δημοσίου χρέους και της εκτόξευσης του δανεισμού προς τις τράπεζες– πρακτικά έχει «σκάσει», γεγονός που αποδεικνύεται και από τους επίσημους δείκτες:
1. Ο δείκτης τιμών κατοικιών, που παρακολουθεί η Τράπεζα της Ελλάδος, επέστρεψε το 2015 στα επίπεδα της δραχμής, καθώς διαμορφώθηκε στις 155,1 μονάδες έναντι 157,5 μονάδων που ήταν το 2001. Ο «κύκλος» περιελάμβανε ανατιμήσεις άνω του 65% στο διάστημα 2001-2008 αλλά και υποτιμήσεις της τάξεως του 40% από το 2008 μέχρι το 2015.
2. Οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 111 δισ. ευρώ –περίπου μισό ΑΕΠ– από τότε που μπήκαμε στο ευρώ μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2009. Ολόκληρο αυτό το ποσό εξαφανίστηκε μέσα στην περίοδο των μνημονίων και πλέον τα ελληνικά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις μοιράζονται μόλις 123 δισ. ευρώ, λίγο λιγότερα σε σχέση με αυτά που υπήρχαν «αποθηκευμένα» στις τράπεζες τον Δεκέμβριο του 2001.
3. Οι αξίες που «γεννήθηκαν» και χάθηκαν λόγω των επενδύσεων σε εταιρείες πρακτικά δεν μπορούν να υπολογιστούν. Μοναδικό μετρήσιμο μέγεθος, η χρηματιστηριακή αξία των εισηγμένων εταιρειών στην οποία θα πρέπει να προστεθεί και ο πακτωλός των δισ. που επενδύθηκαν μέσω των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου. Η τρέχουσα χρηματιστηριακή αξία διαμορφώνεται στα 40-45 δισ. ευρώ ανάλογα με τη συνεδρίαση, με την κεφαλαιοποίηση να αντιστοιχεί περίπου στο 22% του ΑΕΠ. Τέτοια αναλογία έχει να καταγραφεί στο ελληνικό Χρηματιστήριο από το 1996. Το 2003 η κεφαλαιοποίηση ήταν 85 δισ. ευρώ στο κλείσιμο της χρονιάς.
Η μετάβαση από τη δραχμή στο ευρώ βρήκε τη Σοφοκλέους με χρηματιστηριακή αξία 97 δισ. ευρώ. Δηλαδή, στα χρόνια του ευρώ οι χρηματιστηριακές αξίες έχουν υποχωρήσει κατά 55-60 δισ. ευρώ ενώ αν προστεθούν και οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που «εξαερώθηκαν» (ειδικά τα τελευταία χρόνια μπήκαν πάνω από 40 δισ. ευρώ μόνο στις τράπεζες), οι συνολικές απώλειες υπερβαίνουν τα 100 δισ. ευρώ.
Τι άφησε πίσω της αυτή η περίοδος «φουσκώματος» και «ξεφουσκώματος» της οικονομίας στα χρόνια του ευρώ;
1. Τεράστιες δανειακές υποχρεώσεις απέναντι στις τράπεζες. Το συνολικό ύψος των δανείων, από τα 74,6 δισ. ευρώ που ήταν τον Δεκέμβριο του 2001 και τα 87 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2002, έφτασαν στο επίπεδο ρεκόρ των 257,4 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010 για να υποχωρήσουν σήμερα στα 203,9 δισ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, με το ίδιο εισόδημα που είχαν και το 2003, οι Ελληνες καλούνται να εξυπηρετήσουν διπλάσια δάνεια ή υποχρεώσεις αυξημένες κατά 100 δισ. ευρώ. Συμπτωματικά, η μεταβολή στα χρέη από το 2003 μέχρι το 2016 –τα 100 δισ. ευρώ– ισούται και με το ύψος των «κόκκινων» δανείων.
2. Πρόσθετες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία ύψους τουλάχιστον 55 δισ. ευρώ. Παραδοσιακά, τα ληξιπρόθεσμα χρέη κινούνταν στο επίπεδο των 25-30 δισ. ευρώ. Σήμερα, έχουν ξεπεράσει και τα 86 δισ. ευρώ. Αν μάλιστα προστεθούν και οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία, τότε το χρέος προσεγγίζει τα 110 δισ. ευρώ.
3. Ένα δημόσιο χρέος το οποίο έχει εκτοξευτεί από τα 168 δισ. ευρώ το 2003 (ή τα 151 δισ. ευρώ το 2001) στα 320 δισ. ευρώ, παρά τα δύο προγράμματα απομείωσης (PSI). Το μόνο που μας έχει σώσει σε επίπεδο κρατικού προϋπολογισμού είναι η πτώση των επιτοκίων και οι περίοδοι χάριτος, με αποτέλεσμα οι τόκοι του 2016 να είναι λιγότεροι (περίπου 6 δισ. ευρώ) συγκριτικά με το 2001-2003 (9-10 δισ. ευρώ) παρά τον διπλασιασμό του χρέους.
4. Έναν «στρατό» ανέργων. Οι απασχολούμενοι το 2002 ήταν 4,353 εκατομμύρια για να μειωθούν στο τέλος του 2015 στα 3,65 εκατομμύρια. Το ποσοστό της ανεργίας έχει υπερδιπλασιαστεί στο διάστημα 2002-2015, καθώς από το 10%-11% έχει εκτοξευτεί στο 24%-25%.
Ελάχιστη αύξηση εσόδων από φόρους
Θα ανέμενε κανείς τουλάχιστον τα φορολογικά έσοδα να έχουν αυξηθεί σε σχέση με το 2003. Κι αυτό, γιατί οι αυξήσεις των φόρων είναι συνήθης τακτική, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, από το πρώτο μνημόνιο και μετά. Ωστόσο, αυτό το οποίο προκύπτει από την ανάλυση των στοιχείων είναι πως τα δηλωθέντα εισοδήματα έχουν μεταβληθεί λίγο. Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, το άθροισμα των φορολογητέων εισοδημάτων φυσικών και νομικών προσώπων ήταν το 2003 γύρω στα 80 δισ. ευρώ ενώ το 2015 δηλώθηκαν στην εφορία περίπου 82 δισ. ευρώ.
Επί αυτών των εισοδημάτων ωστόσο, εφαρμόστηκαν πολύ υψηλότεροι φορολογικοί συντελεστές. Κι όμως, εντυπωσιακή αύξηση στα φορολογικά έσοδα δεν έχει καταγραφεί. Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της γενικής κυβέρνησης. Τα έσοδα από ΦΠΑ σε όλη την περίοδο από το 2002 έως το 2004 κυμαίνονταν περί τα 12-12,5 δισ. ευρώ. Τόσες περίπου –με απόκλιση μερικών εκατοντάδων εκατομμυρίων– ήταν και οι εισπράξεις του 2015, παρά τα πρόσθετα φορολογικά μέτρα της περυσινής χρονιάς.
Με συντελεστές 13% και 23% το 2015 έναντι 8% και 18% το 2003, εισπράξαμε το 2015 από ΦΠΑ 12,9 δισ. ευρώ, μόλις 400 εκατ. ευρώ παραπάνω από το 2003. Οι φόροι στο εισόδημα και στην περιουσία ήταν το 2003 και το 2004 περίπου 14,5 δισ. ευρώ. Είναι ζήτημα αν τα έσοδα από τους αντίστοιχους φόρους του 2015 έφτασαν στα 17 δισ. ευρώ. Μόνο ο ΕΝΦΙΑ που έχει προστεθεί είναι 2,7 δισ. ευρώ «από μόνος του».
Όσον αφορά τις ασφαλιστικές εισφορές, το 2015 οι εισπράξεις των ασφαλιστικών ταμείων ήταν 19 δισ. ευρώ. Με απόκλιση 1-2 δισ. ευρώ, τόσα εισπράτταμε και την περίοδο 2002-2003. Και το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι: Στα κατά καιρούς οικονομικά επιτελεία δεν βλέπουν την παραπάνω πορεία των αριθμών;
Οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες
Η επιστροφή στο... 2003 ισχύει για το μεικτό εισόδημα του Ελληνα όπως αυτό μετριέται σε όρους κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Για το καθαρό εισόδημα, ενδεχομένως να χρειάζεται να γυρίσουμε στα χρόνια της δραχμής, καθώς και οι τιμές παραμένουν πολύ υψηλότερες σε σχέση με τα προ 12ετίας επίπεδα αλλά και οι φόροι υπολογίζονται με δραματικά μεγαλύτερους συντελεστές σε σχέση με τότε.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τιμές είναι τουλάχιστον κατά 25% υψηλότερες σε σχέση με τα προ 12ετίας επίπεδα ενώ οι φορολογικοί συντελεστές έχουν αυξηθεί από 15% έως και 400% σε αρκετές περιπτώσεις. Έτσι, προκύπτει ότι οι 16.000 ευρώ του 2015 έχουν πλέον πολύ μικρότερη αξία σε σχέση με τις 16.000 ευρώ του 2003.
Η σύγκριση των φόρων που πληρώναμε το 2003 με τους φόρους που πληρώνουμε σήμερα είναι αποκαλυπτική:
1. Ο μισθωτός (οικογενειάρχης με δύο παιδιά) και εισόδημα 16.000 ευρώ πλήρωνε το 2003 φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων της τάξεως των 1.530 ευρώ, παρά το γεγονός ότι τότε το αφορολόγητο των μισθωτών ήταν μικρότερο από ό,τι σήμερα (8.400 ευρώ έναντι 9.550 ευρώ). Τότε υπήρχε βέβαια και η έκπτωση φόρου για τα παιδιά (210 ευρώ για δύο παιδιά) οπότε ο μισθωτός κατέληγε να πληρώνει 1.320 ευρώ στην εφορία.

Σήμερα, ο εργαζόμενος των 16.000 ευρώ ετησίως πληρώνει 1.532 ευρώ καθώς έχει αφαιρεθεί έκπτωση για τα παιδιά και έχει προστεθεί η εισφορά αλληλεγγύης. Επίσης, αν υλοποιηθούν τα σχέδια για μείωση του αφορολογήτου, ο φόρος μπορεί να εκτοξευτεί για το 2016 ακόμη και πάνω από τις 2.000 ευρώ. Αύξηση φόρου στην περίοδο 2003-2015: 16% με προοπτική το ποσοστό να ανεβεί ακόμη περισσότερο, στο 50% αν μειωθεί το αφορολόγητο.

2. Για τον ελεύθερο επαγγελματία των 16.000 ευρώ ο φόρος έχει εκτοξευθεί. Το 2003 πλήρωνε 1.370 ευρώ και τώρα καταβάλλει 650 ευρώ τέλος επιτηδεύματος και 4.160 ευρώ φόρο εισοδήματος, δηλαδή συνολικά 4.810 ευρώ. Η ποσοστιαία αύξηση φόρου από το 2003 μέχρι το 2015 φτάνει στο 250%. Η σύγκριση με το 2003 είναι εφιαλτική και στην έμμεση φορολογία.

Ο ΦΠΑ πριν από 12 χρόνια υπολογιζόταν με συντελεστή 18% και όχι 23%. Ο ΦΠΑ στα περισσότερα προϊόντα αυξήθηκε κατά 27%. Υπήρχαν εκατοντάδες προϊόντα και υπηρεσίες (κυρίως τρόφιμα και ήδη πρώτης ανάγκης, στα οποία ο φορολογικός συντελεστής αυξήθηκε από το 8% στο 23%, δηλαδή κατά 187,5%). Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης έχει τετραπλασιαστεί, ενώ πολύ μεγάλες αυξήσεις έχουν γίνει σε τσιγάρα, οινοπνευματώδη, βενζίνες και τέλη κυκλοφορίας.

Σημαντικότατες έμμεσες επιβαρύνσεις, που δεν υπήρχαν προ 12ετίας, πηγάζουν από τον πολλαπλασιασμό (και σε τιμές και σε αριθμό) των τεκμηρίων διαβίωσης. Οσον αφορά το μεγαλύτερο «χτύπημα» που δέχθηκαν τα νοικοκυριά, αυτό δεν ήταν άλλο από τον φόρο στην ακίνητη περιουσία. Το 2003 υπήρχε μόνο ο ΦΜΑΠ για τους έχοντες πολύ μεγάλη ακίνητη περιουσία με αντικειμενική αξία άνω των 400.000 ευρώ (τότε έπαιζε ρόλο και η οικογενειακή κατάσταση προκειμένου να προσδιοριστεί η εξαίρεση από τον ΦΜΑΠ).
Εννοείται ότι οι αντικειμενικές αξίες ήταν πολύ χαμηλότερες καθώς μεσολάβησε η αύξηση του 2005 και του 2007. Αυτός ο φόρος, τον οποίο πλήρωναν 200.000 ιδιοκτήτες, αντικαταστάθηκε από τον ΕΝΦΙΑ τον οποίο πλέον πληρώνουν έξι εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων.
Πληθωρισμός. Παρά τις τάσεις αποπληθωρισμού των τελευταίων τριών ετών (τον Φεβρουάριο συμπληρώθηκαν τρία χρόνια μείωσης του δείκτη τιμών καταναλωτή), οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες σε σχέση με την προ του 2003 εποχή. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε το 2015 στις 105,52 μονάδες όταν το 2001, τελευταίο έτος κατά το οποίο χρησιμοποιούσαμε τη δραχμή, ο ίδιος δείκτης υπολογιζόταν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή στις 78,155 μονάδες και το 2003 στις 83,85 μονάδες.
Δηλαδή, το καλάθι της νοικοκυράς είναι ακριβότερο κατά 25,8% σε σχέση με το 2003, παρά το γεγονός ότι το εισόδημα του 2015 είναι περίπου το ίδιο με αυτό του 2003. Όσον αφορά τη σύγκριση με το τελευταίο έτος της δραχμής, οι τιμές σήμερα είναι υψηλότερες κατά 35%.

Αναδημοσίευση Καθημερινή Κυριακής, 20/3/2016

2016-03-18. ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΜΑΤΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ (Υ/Α) ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΕ «ΠΑΓΩΜΕΝΟΥΣ» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

on Monday, 21 March 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Ιωάννης Κολομβάκης, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

2016-03-18. ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΜΑΤΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ (Υ/Α) ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΕ «ΠΑΓΩΜΕΝΟΥΣ» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

Η κήρυξη της ΑΟΖ, σε συνδυασμό με τα πολύ πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων (Υ/Α) στην Ελλάδα, έχει ταλαιπωρήσει επί μακρόν, πολλούς και πολύ. Αυτό συμβαίνει γιατί η κήρυξη της ΑΟΖ, είναι ένα τεράστιο γεωστρατηγικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα πρέπει να συνδέεται με την εκμετάλλευση των υπαρχόντων κοιτασμάτων, τα οποία ευρίσκονται σε μη αμφισβητούμενα από κανένα θαλάσσια ή/και χερσαία οικόπεδα και η αξία των οποίων εκτιμάται σε $ 4 τρις!
Κρίνεται σκόπιμο να διευκρινισθεί ότι λέγοντας Υ/Α, εννοούμε είτε Πετρέλαιο, είτε Φυσικό Αέριο (Φ/Α), είτε και τα δύο, με ότι αυτό συνεπάγεται, έννοια που μάλλον πολλοί συγχέουν πολύ και συχνά.

Συνέχεια ΕΔΩ!

2016-02-29. Γιατί η υποτίμηση είναι λάθος φάρμακο για την ελληνική οικονομία

on Monday, 29 February 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ, Δημοσιογράφος

2016-02-29.   Γιατί η υποτίμηση είναι λάθος φάρμακο για την ελληνική οικονομία

Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σε μια εκδήλωση στο Αμβούργο, πρόσφατα, αναφέρθηκε στην πρόταση που είχε κάνει στον πρώην υπουργό Οικονομικών Ευάγγελο Βενιζέλο, το 2011, για προσωρινή έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ. Το σκεπτικό του κ. Σόιμπλε, και όχι μόνο, είναι ότι η έξοδος από το ευρώ θα επιτρέψει στη χώρα να υποτιμήσει το νόμισμά της. Η υποτίμηση θα πλήξει άπαξ την ελληνική οικονομία, αποφεύγοντας την «ατελείωτη διαδικασία» των σκληρών μέτρων.

Πίσω από αυτό το λογικοφανές επιχείρημα κρύβεται η εξής πικρή αλήθεια: οι υποτιμήσεις των νομισμάτων βοηθούν μια οικονομία να επιστρέψει στην ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης, αλλά με προϋποθέσεις, τις οποίες, δυστυχώς, η Ελλάδα δεν έχει. Κι αν θέλει να τις αποκτήσει, ο δημοσιονομικός «πόνος» θα είναι ο ίδιος, ή και χειρότερος, με αυτόν των μνημονίων. Η διαφορά είναι τώρα ότι η οικονομία είναι μέλος ενός ισχυρού και διεθνοποιημένου νομίσματος. Ενώ με τη δραχμή οι Ελληνες θα έπρεπε να πληρώσουν και κάτι παραπάνω με τη μορφή μέτρων λιτότητας για να κερδίσουν σε βάθος χρόνου την αξιοπιστία του νέου νομίσματος.

Ομως από τη συνεχή επαναφορά του θέματος της δραχμής επί πέντε τουλάχιστον χρόνια φαίνεται ότι τα θεωρητικά επιχειρήματα δεν φαίνονται αρκετά πειστικά.
Ας δούμε, λοιπόν, τι λένε οι αριθμοί και τι έχει δείξει η σκληρή πραγματικότητα σε τρεις περιπτώσεις: Ελλάδα, Βρετανία και Ινδονησία. Στη Βρετανία η υποτίμηση της δεκαετίας του 1990 πέτυχε διότι ως οικονομία ήταν εξαγωγική. Στην Ινδονησία, την ίδια δεκαετία, η υποτίμηση μετατράπηκε σε βαθιά ύφεση 14% και σε υψηλό πληθωρισμό. Διότι δεν κατάφερε να αυξήσει τις εξαγωγές της.

Ας μείνουμε στην Ελλάδα. Η αναδρομή στη δραχμή τα τελευταία 50-60 χρόνια καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:
Πρώτον, από το 1954 μέχρι το 1973, όταν η δραχμή είχε σταθεροποιηθεί στις 30 δραχμές προς 1 δολάριο, είχε επιτευχθεί μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης γύρω στο 17%.

Δεύτερον, από το 1974 ξεκινά σταδιακή διολίσθηση της δραχμής, η οποία κορυφώνεται τη δεκαετία του 1980 και διαρκεί για τουλάχιστον 15 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα, η δραχμή υποτιμήθηκε κατά 70%, ενώ ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης ήταν γύρω στο μηδέν! Επίσης, παρά τη σωρρευτική υποτίμηση κατά 70% από το 1980 μέχρι το 1990 και παρά τις δύο επίσημες υποτιμήσεις κατά 15% το 1983 και επιπλέον 15% το 1985, οι καθαρές εξαγωγές μειώθηκαν και το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου αυξήθηκε. Δηλαδή, η ανταγωνιστικότητα υποχώρησε. Την ίδια περίοδο ο πληθωρισμός έφτανε μέχρι τα επίπεδα του 25% και τα επιτόκια στο 35%, παγώνοντας ουσιαστικά κάθε οικονομική δραστηριότητα.

Τρίτον, η υποτίμηση του 1983 κατά 15% συνοδεύθηκε με ύφεση 1,1% εκείνη τη χρονιά.

Τέταρτον, η υποτίμηση του 1985 κατά 15% επέφερε ανάπτυξη 2,5% εκείνη τη χρονιά και μόλις 0,5% το 1986, για να επιστρέψει η ύφεση (-2,3%) το 1987.

Κάπως έτσι χάθηκε η δεκαετία του 1980-1990 με δύο υποτιμήσεις και με μηδενική ανάπτυξη. Ετσι χρειάστηκαν και τότε προγράμματα σταθεροποίησης (λιτότητας), τα οποία εισηγήθηκε ο τότε υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κώστας Σημίτης. Απαραίτητα για τη σταθεροποίηση της οικονομίας, ύστερα από τις επίσημες υποτιμήσεις το 1983 και το 1985.

Πέμπτον, από το 1998 και καθώς η χώρα προετοιμάζεται για το ευρώ η συμπεριφορά της οικονομίας αλλάζει. Η υποτίμηση του 1998 κατά 12,6% δεν έφερε ύφεση. Ούτε η ανατίμηση της δραχμής κατά 3,5% το 2000 (ενόψει ευρώ) έφερε ύφεση. Αντίθετα, η σύνδεση της δραχμής με το «ισχυρό» ευρώ έφερε τουλάχιστον για μία δεκαετία ανάπτυξη με ετήσιους ρυθμούς γύρω στο 3,5% και πληθωρισμό κάτω από το 3%.
Η σκληρή πραγματικότητα, λοιπόν, και η οικονομική θεωρία λέει ότι η υποτίμηση ενός νομίσματος μπορεί να βοηθήσει εφόσον η χώρα δεν εισάγει περισσότερα απ’ ό,τι εξάγει και κυρίως δεν εισάγει πολλές πρώτες ύλες ή ενδιάμεσα προς επεξεργασία υλικά. Εάν μία χώρα έχει αυτά τα χαρακτηριστικά και αποφασίσει υποτίμηση, τότε θα βυθιστεί... στην ύφεση και θα «ψηθεί» από τον πληθωρισμό.

Αυτό συμβαίνει διότι δίνεται λάθος φάρμακο σε λάθος ασθένεια. Η υποτίμηση ενός νομίσματος έχει στόχο να κάνει τις εξαγωγές πιο φθηνές. Η αύξηση των εξαγωγών θα οδηγήσει σε ενίσχυση της παραγωγής και αυτή με τη σειρά της σε αύξηση της απασχόλησης. Ολη αυτή η αλυσίδα οδηγεί σε αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, μέσω επενδύσεων, υψηλότερης κατανάλωσης και εισοδημάτων.
Τι μπορεί να πάει στραβά σε αυτή την αλυσίδα; Εάν μια χώρα «δεν παράγει» και εισάγει περισσότερα απ’ ό,τι εξάγει, τότε η υποτίμηση κάνει τις εισαγωγές ακριβότερες. Αν, για παράδειγμα, μια κλωστοϋφαντουργία εισάγει ίνες και χρώματα για να εξάγει έτοιμες κλωστές, η υποτίμηση δεν θα την κάνει πιο ανταγωνιστική. Θα την κλείσει. Οι ίνες και τα χρώματα θα γίνουν πανάκριβα.

Σε μία χώρα, λοιπόν, με αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο, που εισάγει πολλές πρώτες ύλες, η υποτίμηση αυξάνει το κόστος παραγωγής και δημιουργεί πληθωρισμό. Η αύξηση του κόστους παραγωγής «εξαφανίζει» μέρος της ανταγωνιστικότητας που εξασφαλίστηκε από την υποτίμηση. Εάν τώρα ο πληθωρισμός περάσει στους μισθούς, τότε όλο το κέρδος από την υποτίμηση χάθηκε. Διότι, τελικά, τίποτα δεν έγινε φθηνότερο.

Μονόδρομος τα σκληρά μέτρα λιτότητας

Για να πετύχει μία υποτίμηση σε μία χώρα όπως η δική μας, θα έπρεπε:

Πρώτον, να μην υπάρξουν μισθολογικές αυξήσεις. Ισως χρειαστούν και ονομαστικές μειώσεις. Επομένως, το ποσοστό του πληθωρισμού θα ήταν στην καλύτερη περίπτωση η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων.

Δεύτερον, αλλαγή του οικονομικού μοντέλου, δηλαδή η χώρα από εισαγωγική να γίνει εξαγωγική. Κάτι που δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη, και σε όλη τη διαδρομή θα υπήρχαν λουκέτα και πολλές αλλαγές στα εργασιακά (απελευθέρωση αγορών, υπηρεσιών, κ.λπ.).

Τρίτον, επειδή ο δανεισμός θα γινόταν ακριβότερος, ο προϋπολογισμός θα έπρεπε να είναι όσο το δυνατόν πιο ισοσκελισμένος. Δηλαδή όχι ελλείμματα. Επομένως, αυξήσεις φόρων και περικοπές δαπανών θα ήταν επιβεβλημένες. Διότι η δραχμή και η υποτίμηση μπορεί να λύνει υπό κάποιες συνθήκες το θέμα της ανταγωνιστικότητας (και της ανάπτυξης), όχι όμως το πρόβλημα της χρηματοδότησης. Μάλιστα, αν «κόψεις» νέο χρήμα, τότε αυτό θα γίνει πληθωρισμός και αυτομάτως το ποσοστό του θα πρέπει να μετατραπεί σε... περικοπές μισθών και συντάξεων. Αλλιώς, αν γίνουν αυξήσεις, τότε θα πρέπει να «ξανακοπεί» νέο χρήμα, να αυξηθεί πάλι ο πληθωρισμός και για να καταστεί πιο φθηνή η οικονομία θα πρέπει να γίνει νέα υποτίμηση... Δηλαδή φαύλος κύκλος, ο οποίος θα κλείσει είτε με χρεοκοπία είτε με σκληρά μέτρα λιτότητας.

Με άλλα λόγια θα χρειάζονταν μέτρα μνημονίου και αυστηρή εφαρμογή τους, χωρίς τα... λεφτά του μνημονίου. Εξάλλου και τώρα «εσωτερική υποτίμηση» γίνεται, δηλαδή εντός ευρώ.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από την Καθημερινή της Κυριακής, 28/2/2016

2016-01-12. Greece: Toward a Workable Program, By Poul M. Thomsen (Ελλάδα: Πρός ένα Εφικτό Πρόγραμμα.)

on Friday, 12 February 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

2016-01-12. Greece: Toward a Workable Program, By Poul M. Thomsen (Ελλάδα: Πρός ένα Εφικτό Πρόγραμμα.)

Διαβάστε το άρθρο του Poul M. Thomsen (11/2/2016), χωρίς σχόλια και κριτική. Μπορείτε να καταλάβετε τί μας περιμένει, χωρίς εξηγήσεις και εκτιμήσεις 'ειδικών'!!!

Having successfully pulled Greece from the brink last summer and subsequently stabilized the economy, the government of Alexis Tsipras is now discussing with its European partners and the IMF a comprehensive multi-year program that can secure a lasting recovery and make debt sustainable. While discussions continue, there have been some misperceptions about the International Monetary Fund’s views and role in the process. I thought it would be useful to clarify issues.
Εχοντας τραβήξει την Ελλάδα με επιτυχία από το χείλος του γκρεμού πέρυσι το καλοκαίρι, και ακόλουθα αφού σταθεροποίησε την οικονομία, η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα τώρα συζητά με τους ευρωπαίους εταίρους της και με το ΔΝΤ ένα περιεκτικό πολυετές πρόγραμμα που μπορεί να εξασφαλίσει μια διαρκή ανάκαμψη και να καταστήσει βιώσιμο το χρέος. Ενώ οι συζητήσεις συνεχίζονται, υπήρξαν ορισμένες παρανοήσεις σχετικά με τις απόψεις και τον ρόλο του ΔΝΤ στην όλη διαδικασία. Θεώρησα, λοιπόν, χρήσιμο να αποσαφηνίσω τα θέματα αυτά.

It is argued that the IMF has made its participation dependent on socially draconian reforms, especially of the pension system. This is not the case. Ultimately a program must add up: the combination of reforms plus debt relief must give us and the international community reasonable assurances that by the end of Greece’s next program, after almost a decade of dependence on European and IMF assistance, Greece will finally be able to stand on its own. This implies an inverse trade-off between ambition of reforms and strength of debt relief—we can certainly support a program with less ambitious reforms, but this will inevitably involve more debt relief.
Υπάρχουν ισχυρισμοί ότι το ΔΝΤ έχει συνδέσει τη συμμετοχή του με δρακόντειες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στο Ασφαλιστικό. Αυτό δεν αντανακλά την πραγματικότητα. Σε τελική ανάλυση, τα νούμερα ενός προγράμματος πρέπει να βγαίνουν: ο συνδυασμός των μεταρρυθμίσεων συν την ελάφρυνση του χρέους πρέπει να δίνουν σε εμάς και στη διεθνή κοινότητα εύλογες διασφαλίσεις ότι στο τέλος του επόμενου ελληνικού προγράμματος, σχεδόν μετά μια δεκαετία εξάρτησης από τη βοήθεια της Ευρώπης και του ΔΝΤ, η Ελλάδα θα μπορέσει τελικά να σταθεί στα πόδια της. Αυτό προϋποθέτει μια αντίστροφη εξισορρόπηση της φιλοδοξίας των μεταρρυθμίσεων και του ύψους της ελάφρυνσης του χρέους. Μπορούμε σίγουρα να υποστηρίξουμε ένα πρόγραμμα με λιγότερο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις, όμως αυτό αναπόφευκτα θα ενείχε μια μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους.

This said, no amount of pension reforms will make Greece’s debt sustainable without debt relief, and no amount of debt relief will make Greece’s pension system sustainable without pension reforms. Both need to come about. There is no doubt that both Greece and its European partners will face politically difficult decisions in the coming months to arrive at a program that is viable—one that adds up.
Με αυτό κατά νου, όσες μεταρρυθμίσεις και να γίνουν, δεν θα μπορέσουν να καταστήσουν το ελληνικό χρέος βιώσιμο χωρίς την ελάφρυνσή του και, από την άλλη μεριά, όσες ελαφρύνσεις του χρέους και να γίνουν δεν θα μπορέσουν να καταστήσουν βιώσιμο το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, χωρίς ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να γίνουν και τα δύο. Αναμφίβολα, η Ελλάδα και οι ευρωπαίοι εταίροι της θα πρέπει να πάρουν δύσκολες πολιτικές αποφάσεις στους επόμενους μήνες, ώστε να καταλήξουν σε ένα πρόγραμμα που είναι βιώσιμο – ένα πρόγραμμα με νούμερα που βγαίνουν.

Such difficult decisions cannot be “kicked down the road” through unrealistic assumptions. While there is much scope for increasing productivity through reforms, the past six years have shown that the scope and pace of reforms acceptable to the Greek society is not commensurate with an early improvement of productivity and sustained high growth. Thus, assuming that Greece can simply grow out of its debt problem without debt relief—by rapidly transitioning from the lowest to the highest productivity growth within the euro zone—is not credible. Similarly, the very limited success in combating Greece’s notorious tax evasion—to make the well-off pay their fair share—means that pension reforms cannot be avoided by simply assuming higher tax collections in the future.
Τέτοιες δύσκολες αποφάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται επιδερμικά κάνοντας μη ρεαλιστικές υποθέσεις. Αν και υπάρχει μεγάλο περιθώριο για την αύξηση της παραγωγικότητας με μεταρρυθμίσεις, η τελευταία εξαετία έδειξε ότι το εύρος και ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων που μπορεί να αποδεχτεί η ελληνική κοινωνία δεν συνάδει με την πρώιμη βελτίωση της παραγωγικότητας και με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ετσι, λοιπόν, οι υποθέσεις ότι η Ελλάδα μπορεί απλά να ξεπεράσει το πρόβλημα του χρέους της χωρίς την ελάφρυνσή του -με μια γρήγορη μετάβαση από τη χαμηλότερη στην υψηλότερη αύξηση της παραγωγικότητας, μέσα στην Ευρωζώνη- δεν είναι αξιόπιστες. Ομοίως, η κατά πολύ περιορισμένη επιτυχία στην καταπολέμηση της περιβόητης φοροδιαφυγής στην Ελλάδα – για να πληρώσουν οι ευκατάστατοι το δίκαιο μερίδιό τους- σημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις στο Ασφαλιστικό δεν μπορούν να αποφευχθούν κάνοντας απλά υποθέσεις ότι θα γίνουν υψηλότερες εισπράξεις φόρων στο μέλλον.

Why the focus on pension reforms? Despite the pension reforms of 2010 and 2012, Greece’s pension system remains unaffordably generous. For instance, the standard pensions in nominal Euro terms are broadly similar in Greece and Germany, even though Germany—measured by the average wage—is twice as rich as Greece. Add to this that Greeks still retire much earlier than Germans and that Germany is much better at collecting social security contributions. The result is that the Greek budget needs to transfer some 10 percent of GDP to cover the gaping hole in the pension system, compared to a European average of some 2½ percent. Clearly, this is unsustainable.
Γιατί τόση μεγάλη επικέντρωση στις ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις; Παρά τις ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις του 2010 και του 2012, το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα παραμένει σε -οικονομικά- απλησίαστα και γενναιόδωρα επίπεδα. Για παράδειγμα, οι τυπικές συντάξεις σε ονομαστικούς όρους Ευρώ, είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιες στην Ελλάδα και στη Γερμανία, αν και η Γερμανία -με μέτρο τον μέσο μισθό- είναι δύο φορές πιο πλούσια από την Ελλάδα. Πρέπει επίσης να προσθέσουμε ότι οι Ελληνες εξακολουθούν να συνταξιοδοτούνται πολύ πιο νωρίς από τους Γερμανούς, και ότι η Γερμανία είναι πιο αποτελεσματική στην είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ελληνικός προϋπολογισμός χρειάζεται να μεταφέρει περίπου το 10% του ΑΕΠ για να καλύψει το μεγάλο κενό στο ασφαλιστικό σύστημα, σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που είναι 2½ τοις εκατό. Σαφώς, αυτό δεν είναι βιώσιμο.

But can’t Greece protect pensioners by cutting somewhere else or increasing tax rates? There is some scope for those measures, but it is very limited. Most other spending has already been cut to the bone in an effort to protect pensions and social payments, while the failure to broaden the base and improve compliance has already caused too much reliance on high tax rates. To reach its ambitious medium-term target for the primary surplus of 3½ percent of GDP, Greece will need to take measures in the order of some 4-5 percent of GDP. We cannot see how Greece can do so without major savings on pensions.
Δεν μπορεί όμως η Ελλάδα να προστατέψει τους συνταξιούχους κάνοντας περικοπές αλλού ή αυξάνοντας τους φορολογικούς συντελεστές; Υπάρχει κάποιο περιθώριο για τα μέτρα αυτά, όμως είναι πολύ περιορισμένο. Το μεγαλύτερο μέρος των άλλων δαπανών έχει ήδη κοπεί δραστικά στην προσπάθεια να προστατευτούν οι συντάξεις και οι κοινωνικές παροχές, ενώ η δυστοκία στη διεύρυνση της βάσης και στη βελτίωση της συμμόρφωσης έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη εξάρτηση από υψηλούς φορολογικούς συντελεστές. Για να πετύχει τον φιλόδοξο μεσοπρόθεσμο στόχο της για πρωτογενές πλεόνασμα 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ, η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει μέτρα της τάξης περίπου του 4-5 τοις εκατό τού ΑΕΠ. Δεν μπορούμε να δούμε πώς μπορεί να το πετύχει αυτό η Ελλάδα χωρίς σημαντικές εξοικονομήσεις στις συντάξεις.

Pension reforms will of course be socially challenging for the Greek people, which have seen exceptional hardship in recent years. In fact, social pressures have already forced reversals of course—under both the previous and the current government—and Greece is unfortunately much further away from its medium-term goals than it was in mid-2014, before a major fiscal relaxation erased what proved to be only a temporary primary surplus. In this regard, the government is right to point out that pensions in Greece have a broader social function. But using pensions in this way is not a durable solution. What is needed—and what the IMF has argued for—is a modern social safety net that is sustainable over the medium term.
Βέβαια, οι μεταρρυθμίσεις στο Ασφαλιστικό θα είναι κοινωνικά δύσκολες για τον ελληνικό λαό, ο οποίος έχει αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες τα τελευταία χρόνια. Στην πράξη, οι κοινωνικές πιέσεις έχουν ήδη εξαναγκάσει, τόσο τις προηγούμενες, όσο και την τωρινή κυβέρνηση να κάνουν αναστροφές στην πορεία. Δυστυχώς, η Ελλάδα έχει απομακρυνθεί περισσότερο από την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων της συγκριτικά με τα μέσα του 2014, πριν από την εξάλειψη ενός πρωτογενούς πλεονάσματος που αποδείχθηκε προσωρινό, από μια σημαντική δημοσιονομική χαλάρωση. Από την άποψη αυτή, η κυβέρνηση έχει δίκιο να επισημαίνει ότι οι συντάξεις στην Ελλάδα έχουν μια ευρύτερη κοινωνική λειτουργία. Ομως, η χρήση των συντάξεων με τον τρόπο αυτό δεν αποτελεί βιώσιμη λύση. Αυτό που χρειάζεται -και που είναι κάτι που το ΔΝΤ υποστηρίζει- είναι ένα σύγχρονο κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας που είναι μεσοπρόθεσμα βιώσιμο.

Could a primary surplus target well below 3½ percent of GDP make the necessary pension reform less demanding? Perhaps, but that would necessitate more debt relief. This is understandably controversial among Greece’s European partners, in part because several of them are required to run similarly high surpluses to preserve debt sustainability, and in part because some of the countries that would be in effect paying for debt relief to Greece are poorer than Greece, paying much less generous pensions to their own people. With the euro zone still far from being a political union, a compromise will need to reflect such political constraints. The IMF is willing to work with the combination of reforms and debt relief on which Greece and its European partners can agree. But again, it needs to add up.
Θα μπορούσε ένας στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα πολύ χαμηλότερος από το 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ να κάνει την απαραίτητη ασφαλιστική μεταρρύθμιση λιγότερο απαιτητική; Αυτό εύλογα αποτελεί ένα επίμαχο θέμα ανάμεσα στους ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας, κατά ένα μέρος γιατί αρκετοί εταίροι είναι αναγκασμένοι να έχουν παρόμοια υψηλά πλεονάσματα για να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους τους, και κατά ένα άλλο μέρος γιατί ορισμένες από τις χώρες που στην πραγματικότητα θα κληθούν να πληρώσουν την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους είναι πιο φτωχές από την Ελλάδα και πληρώνουν λιγότερο γενναιόδωρες συντάξεις στους δικούς τους λαούς. Με την Ευρωζώνη να βρίσκεται ακόμη μακριά από την επίτευξη μιας πολιτικής ένωσης, ένας συμβιβασμός θα πρέπει να αντανακλά αυτούς τους πολιτικούς περιορισμούς. Το ΔΝΤ είναι διατεθειμένο να εργαστεί με το συνδυασμό μεταρρυθμίσεων και ελάφρυνσης του χρέους που μπορεί να συμφωνηθεί μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρωπαίων εταίρων της. Ομως, και πάλι τα νούμερα πρέπει να βγαίνουν.

The IMF does not want Greece to implement draconian fiscal adjustment in an already severely depressed economy. In fact, we have time and again been the ones arguing for a fiscal adjustment path that is more supportive of recovery in the near term and more realistic in the medium term. We have yet to see a credible plan for how Greece will reach the very ambitious medium-term surplus target that is key to the government’s plans for restoring debt sustainability. This emphasis on credibility is crucial for generating the investor confidence that is critical to Greece’s revival. A plan built on over-optimistic assumptions will soon cause Grexit fears to resurface once again and stifle the investment climate.
Το ΔΝΤ δεν θέλει να εφαρμόσει η Ελλάδα μια δρακόντεια δημοσιονομική προσαρμογή σε μια οικονομία που ήδη βρίσκεται σε σοβαρή ύφεση. Στην πράξη έχουμε επανειλημμένα υποστηρίξει μια πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής που στηρίζει περισσότερο μια πιο βραχυπρόθεσμη ανάκαμψη η οποία μεσοπρόθεσμα είναι πιο ρεαλιστική. Ακόμη δεν έχουμε δει ένα αξιόπιστο σχέδιο για τον τρόπο που η Ελλάδα θα πετύχει τον πολύ φιλόδοξο μεσοπρόθεσμο στόχο του πλεονάσματος, που είναι το κλειδί στα τα σχέδια της κυβέρνησης για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του χρέους. Αυτή η έμφαση στην αξιοπιστία έχει καίρια σημασία για τη δημιουργία εμπιστοσύνης στους επενδυτές, που είναι ζωτική για την αναζωογόνηση της Ελλάδας. Ενα σχέδιο που είναι βασισμένο σε υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές σύντομα θα προκαλέσει την επανεμφάνιση φόβων για την έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και θα καταπνίξει το επενδυτικό κλίμα.

The overriding objective of the IMF’s engagement with Greece is to help the country put itself back on a path of sustainable growth that benefits the Greek people. The IMF will support the Greek authorities and their European partners in developing a program of reforms and debt relief that adds up. There are difficult choices to be made, but it is important to make them so that Greece’s efforts over the last six years are not wasted.
Ο απώτερος στόχος της συνεργασίας του ΔΝΤ με την Ελλάδα είναι να βοηθήσει τη χώρα να ξαναμπεί στον δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης, που θα ωφελήσει τον ελληνικό λαό. Το ΔΝΤ θα υποστηρίξει τις ελληνικές Αρχές και τους ευρωπαίους εταίρους τους στην κατάρτιση ενός προγράμματος μεταρρυθμίσεων και ελάφρυνσης του χρέους στο οποίο τα νούμερα θα βγαίνουν. Υπάρχουν δύσκολες επιλογές που πρέπει να γίνουν, όμως είναι σημαντικό να γίνουν για να μη χαθούν οι προσπάθειες που έκανε η Ελλάδα τα τελευταία έξι χρόνια».

<<  1 2 [34 5 6 7  >>