Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

2016-03-18. ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΜΑΤΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ (Υ/Α) ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΕ «ΠΑΓΩΜΕΝΟΥΣ» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

on Monday, 21 March 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Ιωάννης Κολομβάκης, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

2016-03-18. ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΜΑΤΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ (Υ/Α) ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΣΕ «ΠΑΓΩΜΕΝΟΥΣ» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

Η κήρυξη της ΑΟΖ, σε συνδυασμό με τα πολύ πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων (Υ/Α) στην Ελλάδα, έχει ταλαιπωρήσει επί μακρόν, πολλούς και πολύ. Αυτό συμβαίνει γιατί η κήρυξη της ΑΟΖ, είναι ένα τεράστιο γεωστρατηγικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα πρέπει να συνδέεται με την εκμετάλλευση των υπαρχόντων κοιτασμάτων, τα οποία ευρίσκονται σε μη αμφισβητούμενα από κανένα θαλάσσια ή/και χερσαία οικόπεδα και η αξία των οποίων εκτιμάται σε $ 4 τρις!
Κρίνεται σκόπιμο να διευκρινισθεί ότι λέγοντας Υ/Α, εννοούμε είτε Πετρέλαιο, είτε Φυσικό Αέριο (Φ/Α), είτε και τα δύο, με ότι αυτό συνεπάγεται, έννοια που μάλλον πολλοί συγχέουν πολύ και συχνά.

Συνέχεια ΕΔΩ!

2016-03-21. Η ελληνική οικονομία γύρισε πίσω στο 2003

on Monday, 21 March 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Θάνος Τσίρος, Αναδημοσίευση, Επιμέλεια: Αναστάσιος Μπασαράς

2016-03-21. Η ελληνική οικονομία γύρισε πίσω στο 2003

 

Δεκατρία χρόνια πίσω, στο μακρινό πλέον 2003, επέστρεψε η ελληνική οικονομία, μετά το αρνητικό πρόσημο που καταγράφηκε στο ΑΕΠ το 2015 για έβδομη συνεχή χρονιά. Σε όρους κατά κεφαλήν εισοδήματος, από τις περίπου 16.000 ευρώ που εισπράτταμε το 2003, φτάσαμε να έχουμε εισόδημα 21.845 ευρώ το 2008 με την ανάπτυξη να μας φέρνει αύξηση του μέσου εισοδήματος κατά τουλάχιστον 36%. Κι ύστερα ήρθε η ύφεση: το μέσο εισόδημα «επέστρεψε» και πάλι κοντά στις 16.000 ευρώ.
Αυτή η... διαδρομή, από τα χαμηλά της δραχμής –το ευρώ μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή μας το 2002– στα ψηλά του 2008 και πίσω στα χαμηλά του 2016, άφησε… κατάλοιπα: διπλασιασμό του δημοσίου χρέους, υπερδιπλασιασμό του ιδιωτικού χρέους στις τράπεζες και εκτόξευση των επισφαλειών, πολλαπλασιασμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε εφορίες και ασφαλιστικά ταμεία, απώλεια περιουσίας κυρίως από ακίνητα και μετοχές, αλλά και τουλάχιστον 700.000 χαμένες θέσεις εργασίας. Έμειναν ωστόσο η ακρίβεια και η υπερφορολόγηση.
Η «φούσκα» που προκάλεσε η είσοδος της χώρας στην Ευρωζώνη και συντηρήθηκε από τον πακτωλό των δισεκατομμυρίων που έπεσαν στην αγορά –κυρίως μέσω της αύξησης του δημοσίου χρέους και της εκτόξευσης του δανεισμού προς τις τράπεζες– πρακτικά έχει «σκάσει», γεγονός που αποδεικνύεται και από τους επίσημους δείκτες:
1. Ο δείκτης τιμών κατοικιών, που παρακολουθεί η Τράπεζα της Ελλάδος, επέστρεψε το 2015 στα επίπεδα της δραχμής, καθώς διαμορφώθηκε στις 155,1 μονάδες έναντι 157,5 μονάδων που ήταν το 2001. Ο «κύκλος» περιελάμβανε ανατιμήσεις άνω του 65% στο διάστημα 2001-2008 αλλά και υποτιμήσεις της τάξεως του 40% από το 2008 μέχρι το 2015.
2. Οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 111 δισ. ευρώ –περίπου μισό ΑΕΠ– από τότε που μπήκαμε στο ευρώ μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2009. Ολόκληρο αυτό το ποσό εξαφανίστηκε μέσα στην περίοδο των μνημονίων και πλέον τα ελληνικά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις μοιράζονται μόλις 123 δισ. ευρώ, λίγο λιγότερα σε σχέση με αυτά που υπήρχαν «αποθηκευμένα» στις τράπεζες τον Δεκέμβριο του 2001.
3. Οι αξίες που «γεννήθηκαν» και χάθηκαν λόγω των επενδύσεων σε εταιρείες πρακτικά δεν μπορούν να υπολογιστούν. Μοναδικό μετρήσιμο μέγεθος, η χρηματιστηριακή αξία των εισηγμένων εταιρειών στην οποία θα πρέπει να προστεθεί και ο πακτωλός των δισ. που επενδύθηκαν μέσω των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου. Η τρέχουσα χρηματιστηριακή αξία διαμορφώνεται στα 40-45 δισ. ευρώ ανάλογα με τη συνεδρίαση, με την κεφαλαιοποίηση να αντιστοιχεί περίπου στο 22% του ΑΕΠ. Τέτοια αναλογία έχει να καταγραφεί στο ελληνικό Χρηματιστήριο από το 1996. Το 2003 η κεφαλαιοποίηση ήταν 85 δισ. ευρώ στο κλείσιμο της χρονιάς.
Η μετάβαση από τη δραχμή στο ευρώ βρήκε τη Σοφοκλέους με χρηματιστηριακή αξία 97 δισ. ευρώ. Δηλαδή, στα χρόνια του ευρώ οι χρηματιστηριακές αξίες έχουν υποχωρήσει κατά 55-60 δισ. ευρώ ενώ αν προστεθούν και οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που «εξαερώθηκαν» (ειδικά τα τελευταία χρόνια μπήκαν πάνω από 40 δισ. ευρώ μόνο στις τράπεζες), οι συνολικές απώλειες υπερβαίνουν τα 100 δισ. ευρώ.
Τι άφησε πίσω της αυτή η περίοδος «φουσκώματος» και «ξεφουσκώματος» της οικονομίας στα χρόνια του ευρώ;
1. Τεράστιες δανειακές υποχρεώσεις απέναντι στις τράπεζες. Το συνολικό ύψος των δανείων, από τα 74,6 δισ. ευρώ που ήταν τον Δεκέμβριο του 2001 και τα 87 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2002, έφτασαν στο επίπεδο ρεκόρ των 257,4 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010 για να υποχωρήσουν σήμερα στα 203,9 δισ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, με το ίδιο εισόδημα που είχαν και το 2003, οι Ελληνες καλούνται να εξυπηρετήσουν διπλάσια δάνεια ή υποχρεώσεις αυξημένες κατά 100 δισ. ευρώ. Συμπτωματικά, η μεταβολή στα χρέη από το 2003 μέχρι το 2016 –τα 100 δισ. ευρώ– ισούται και με το ύψος των «κόκκινων» δανείων.
2. Πρόσθετες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία ύψους τουλάχιστον 55 δισ. ευρώ. Παραδοσιακά, τα ληξιπρόθεσμα χρέη κινούνταν στο επίπεδο των 25-30 δισ. ευρώ. Σήμερα, έχουν ξεπεράσει και τα 86 δισ. ευρώ. Αν μάλιστα προστεθούν και οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία, τότε το χρέος προσεγγίζει τα 110 δισ. ευρώ.
3. Ένα δημόσιο χρέος το οποίο έχει εκτοξευτεί από τα 168 δισ. ευρώ το 2003 (ή τα 151 δισ. ευρώ το 2001) στα 320 δισ. ευρώ, παρά τα δύο προγράμματα απομείωσης (PSI). Το μόνο που μας έχει σώσει σε επίπεδο κρατικού προϋπολογισμού είναι η πτώση των επιτοκίων και οι περίοδοι χάριτος, με αποτέλεσμα οι τόκοι του 2016 να είναι λιγότεροι (περίπου 6 δισ. ευρώ) συγκριτικά με το 2001-2003 (9-10 δισ. ευρώ) παρά τον διπλασιασμό του χρέους.
4. Έναν «στρατό» ανέργων. Οι απασχολούμενοι το 2002 ήταν 4,353 εκατομμύρια για να μειωθούν στο τέλος του 2015 στα 3,65 εκατομμύρια. Το ποσοστό της ανεργίας έχει υπερδιπλασιαστεί στο διάστημα 2002-2015, καθώς από το 10%-11% έχει εκτοξευτεί στο 24%-25%.
Ελάχιστη αύξηση εσόδων από φόρους
Θα ανέμενε κανείς τουλάχιστον τα φορολογικά έσοδα να έχουν αυξηθεί σε σχέση με το 2003. Κι αυτό, γιατί οι αυξήσεις των φόρων είναι συνήθης τακτική, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, από το πρώτο μνημόνιο και μετά. Ωστόσο, αυτό το οποίο προκύπτει από την ανάλυση των στοιχείων είναι πως τα δηλωθέντα εισοδήματα έχουν μεταβληθεί λίγο. Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, το άθροισμα των φορολογητέων εισοδημάτων φυσικών και νομικών προσώπων ήταν το 2003 γύρω στα 80 δισ. ευρώ ενώ το 2015 δηλώθηκαν στην εφορία περίπου 82 δισ. ευρώ.
Επί αυτών των εισοδημάτων ωστόσο, εφαρμόστηκαν πολύ υψηλότεροι φορολογικοί συντελεστές. Κι όμως, εντυπωσιακή αύξηση στα φορολογικά έσοδα δεν έχει καταγραφεί. Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της γενικής κυβέρνησης. Τα έσοδα από ΦΠΑ σε όλη την περίοδο από το 2002 έως το 2004 κυμαίνονταν περί τα 12-12,5 δισ. ευρώ. Τόσες περίπου –με απόκλιση μερικών εκατοντάδων εκατομμυρίων– ήταν και οι εισπράξεις του 2015, παρά τα πρόσθετα φορολογικά μέτρα της περυσινής χρονιάς.
Με συντελεστές 13% και 23% το 2015 έναντι 8% και 18% το 2003, εισπράξαμε το 2015 από ΦΠΑ 12,9 δισ. ευρώ, μόλις 400 εκατ. ευρώ παραπάνω από το 2003. Οι φόροι στο εισόδημα και στην περιουσία ήταν το 2003 και το 2004 περίπου 14,5 δισ. ευρώ. Είναι ζήτημα αν τα έσοδα από τους αντίστοιχους φόρους του 2015 έφτασαν στα 17 δισ. ευρώ. Μόνο ο ΕΝΦΙΑ που έχει προστεθεί είναι 2,7 δισ. ευρώ «από μόνος του».
Όσον αφορά τις ασφαλιστικές εισφορές, το 2015 οι εισπράξεις των ασφαλιστικών ταμείων ήταν 19 δισ. ευρώ. Με απόκλιση 1-2 δισ. ευρώ, τόσα εισπράτταμε και την περίοδο 2002-2003. Και το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι: Στα κατά καιρούς οικονομικά επιτελεία δεν βλέπουν την παραπάνω πορεία των αριθμών;
Οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες
Η επιστροφή στο... 2003 ισχύει για το μεικτό εισόδημα του Ελληνα όπως αυτό μετριέται σε όρους κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Για το καθαρό εισόδημα, ενδεχομένως να χρειάζεται να γυρίσουμε στα χρόνια της δραχμής, καθώς και οι τιμές παραμένουν πολύ υψηλότερες σε σχέση με τα προ 12ετίας επίπεδα αλλά και οι φόροι υπολογίζονται με δραματικά μεγαλύτερους συντελεστές σε σχέση με τότε.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τιμές είναι τουλάχιστον κατά 25% υψηλότερες σε σχέση με τα προ 12ετίας επίπεδα ενώ οι φορολογικοί συντελεστές έχουν αυξηθεί από 15% έως και 400% σε αρκετές περιπτώσεις. Έτσι, προκύπτει ότι οι 16.000 ευρώ του 2015 έχουν πλέον πολύ μικρότερη αξία σε σχέση με τις 16.000 ευρώ του 2003.
Η σύγκριση των φόρων που πληρώναμε το 2003 με τους φόρους που πληρώνουμε σήμερα είναι αποκαλυπτική:
1. Ο μισθωτός (οικογενειάρχης με δύο παιδιά) και εισόδημα 16.000 ευρώ πλήρωνε το 2003 φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων της τάξεως των 1.530 ευρώ, παρά το γεγονός ότι τότε το αφορολόγητο των μισθωτών ήταν μικρότερο από ό,τι σήμερα (8.400 ευρώ έναντι 9.550 ευρώ). Τότε υπήρχε βέβαια και η έκπτωση φόρου για τα παιδιά (210 ευρώ για δύο παιδιά) οπότε ο μισθωτός κατέληγε να πληρώνει 1.320 ευρώ στην εφορία.

Σήμερα, ο εργαζόμενος των 16.000 ευρώ ετησίως πληρώνει 1.532 ευρώ καθώς έχει αφαιρεθεί έκπτωση για τα παιδιά και έχει προστεθεί η εισφορά αλληλεγγύης. Επίσης, αν υλοποιηθούν τα σχέδια για μείωση του αφορολογήτου, ο φόρος μπορεί να εκτοξευτεί για το 2016 ακόμη και πάνω από τις 2.000 ευρώ. Αύξηση φόρου στην περίοδο 2003-2015: 16% με προοπτική το ποσοστό να ανεβεί ακόμη περισσότερο, στο 50% αν μειωθεί το αφορολόγητο.

2. Για τον ελεύθερο επαγγελματία των 16.000 ευρώ ο φόρος έχει εκτοξευθεί. Το 2003 πλήρωνε 1.370 ευρώ και τώρα καταβάλλει 650 ευρώ τέλος επιτηδεύματος και 4.160 ευρώ φόρο εισοδήματος, δηλαδή συνολικά 4.810 ευρώ. Η ποσοστιαία αύξηση φόρου από το 2003 μέχρι το 2015 φτάνει στο 250%. Η σύγκριση με το 2003 είναι εφιαλτική και στην έμμεση φορολογία.

Ο ΦΠΑ πριν από 12 χρόνια υπολογιζόταν με συντελεστή 18% και όχι 23%. Ο ΦΠΑ στα περισσότερα προϊόντα αυξήθηκε κατά 27%. Υπήρχαν εκατοντάδες προϊόντα και υπηρεσίες (κυρίως τρόφιμα και ήδη πρώτης ανάγκης, στα οποία ο φορολογικός συντελεστής αυξήθηκε από το 8% στο 23%, δηλαδή κατά 187,5%). Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης έχει τετραπλασιαστεί, ενώ πολύ μεγάλες αυξήσεις έχουν γίνει σε τσιγάρα, οινοπνευματώδη, βενζίνες και τέλη κυκλοφορίας.

Σημαντικότατες έμμεσες επιβαρύνσεις, που δεν υπήρχαν προ 12ετίας, πηγάζουν από τον πολλαπλασιασμό (και σε τιμές και σε αριθμό) των τεκμηρίων διαβίωσης. Οσον αφορά το μεγαλύτερο «χτύπημα» που δέχθηκαν τα νοικοκυριά, αυτό δεν ήταν άλλο από τον φόρο στην ακίνητη περιουσία. Το 2003 υπήρχε μόνο ο ΦΜΑΠ για τους έχοντες πολύ μεγάλη ακίνητη περιουσία με αντικειμενική αξία άνω των 400.000 ευρώ (τότε έπαιζε ρόλο και η οικογενειακή κατάσταση προκειμένου να προσδιοριστεί η εξαίρεση από τον ΦΜΑΠ).
Εννοείται ότι οι αντικειμενικές αξίες ήταν πολύ χαμηλότερες καθώς μεσολάβησε η αύξηση του 2005 και του 2007. Αυτός ο φόρος, τον οποίο πλήρωναν 200.000 ιδιοκτήτες, αντικαταστάθηκε από τον ΕΝΦΙΑ τον οποίο πλέον πληρώνουν έξι εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων.
Πληθωρισμός. Παρά τις τάσεις αποπληθωρισμού των τελευταίων τριών ετών (τον Φεβρουάριο συμπληρώθηκαν τρία χρόνια μείωσης του δείκτη τιμών καταναλωτή), οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες σε σχέση με την προ του 2003 εποχή. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε το 2015 στις 105,52 μονάδες όταν το 2001, τελευταίο έτος κατά το οποίο χρησιμοποιούσαμε τη δραχμή, ο ίδιος δείκτης υπολογιζόταν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή στις 78,155 μονάδες και το 2003 στις 83,85 μονάδες.
Δηλαδή, το καλάθι της νοικοκυράς είναι ακριβότερο κατά 25,8% σε σχέση με το 2003, παρά το γεγονός ότι το εισόδημα του 2015 είναι περίπου το ίδιο με αυτό του 2003. Όσον αφορά τη σύγκριση με το τελευταίο έτος της δραχμής, οι τιμές σήμερα είναι υψηλότερες κατά 35%.

Αναδημοσίευση Καθημερινή Κυριακής, 20/3/2016

2017/09/27. Η Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) ως θύμα της εποχής της «μετα-αλήθειας» και της ανόδου του προστατευτισμού: η στρατηγική σημασία της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων

on Wednesday, 27 September 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Δρ. Εβίτα Διονυσίου*

2017/09/27. Η Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) ως θύμα της εποχής της «μετα-αλήθειας» και της ανόδου του προστατευτισμού: η στρατηγική σημασία της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων

Από το 2013, η ΕΕ και οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (Transatlantic Trade and Investment Partnership, εφεξής TTIP). Πρόκειται για μία εμπορική και επενδυτική συμφωνία, που στοχεύει στην ενίσχυση των διατλαντικών εμπορικών και επενδυτικών ροών, σε μία περίοδο εμμένουσας οικονομικής κρίσης.
Η TTIP ανήκει στη λεγόμενη νέα γενιά Συμφωνιών Ελεύθερου Εμπορίου. Δεν περιορίζεται στα συνήθη θέματα μιας κλασικής εμπορικής συμφωνίας (περικοπή/ κατάργηση των δασμών), αλλά καλύπτει και ευρύτερα, μη δασμολογικά ζητήματα (κανονιστικά πρότυπα, δημόσιες συμβάσεις κ.λπ.). Βάσει του περιεχομένου της, η TTIP συνιστά ένα εξαιρετικά φιλόδοξο εγχείρημα.

ΕΔΩ! η συνέχεια του ενδιαφέροντος άρθρου!

21/12/2016. Νησίδες Ελευθερίας και Ανάπτυξης: Πρόταση για τη Λειτουργία Ειδικής Οικονομικής Ζώνης στην Ελλάδα

on Wednesday, 21 December 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Ευστράτιος Σκληρης, Αναστάσιος Μπασαράς

21/12/2016. Νησίδες Ελευθερίας και Ανάπτυξης: Πρόταση για τη Λειτουργία Ειδικής Οικονομικής Ζώνης στην Ελλάδα


Οι πληροφορίες και οι απόψεις που παρουσιάζονται σε αυτή την έκδοση εκφράζουν τους συγγραφείς και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα την άποψη του Ιδρύματος Φρίντριχ Νάουμαν για την Ελευθερία. Η ευθύνη για τις απόψεις που εκφράζονται ανήκει αποκλειστικά στους συγγραφείς.

Η έκδοση έγινε δυνατή με πόρους του Γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Εκδότης
Ίδρυμα Φρίντριχ Νάουμαν για την Ελευθερία
Ευρωπαϊκός και Διατλαντικός Διάλογος
71 Avenue de Cortenbergh
1000 Βρυξέλλες, Βέλγιο

Κατεβάστε ΕΔΩ!

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν απουσιάζουμε

on Wednesday, 22 February 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιαννακόπουλος Παντελής, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ, συγγραφέας

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν  απουσιάζουμε

Και η ζωή συνεχίζεται. Και θα συνεχίζεται η ζωή αυτού του τύπου των ανθρώπων και των άλλων όντων αυτής της Γης, όσο η παραφροσύνη των ηγητόρων των μεγάλων και
 
ισχυρών κρατών θα συγκρατείται, θα τιθασεύεται, θα ελέγχεται από τη λογική του λαού τους, από τη συλλογική ισχύ της δυναμικής που υποκρύπτεται στο μεγαλείο των συμπράξεων, των συμμαχιών, των πάσης φύσεως συμφωνιών των μικρών (ενίοτε και μεγάλων αλλά…) αδύναμων και ανίσχυρων κρατών που θα συναποφασίσουν να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη πορεία τους, χαράσσοντας την ιστορική διαδρομή τους στο χώρο αυτό του σύμπαντος. Γιατί αν οι αλαζόνες κυβερνητικοί πάτρωνες των ευφυών πλην φιλόδοξων εφευρετών των ανυπολόγιστης καταστρεπτικής δυνατότητας βομβών πολλαπλής και πολλαπλασιαστικής  δράσης αφεθούν απολύτως ελεύθεροι στον σχεδιασμό και υλοποίηση των φιλοδοξιών τους, τότε είναι σχεδόν βέβαιον ότι οι
 
ευφυείς εφευρέτες θα υπερακοντίσουν προκειμένου να ανακαλύψουν το όπλο της απόλυτης καταστροφής. Και τότε ο πλανήτης μας θα μετατραπεί σε μία απέραντη έρημο… Όμως, ας συνεχίσουμε την ανάλυσή μας. Έχουμε τόσες πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες να εξετάσουμε σε βάθος και τέτοια πλημμυρίδα γεγονότων να αναψηλαφίσουμε και να επεξεργασθούμε  σε όλο τους το εύρος, ώστε να καθίσταται αναγκαίο, ευθύς αμέσως, να… αναλάβουμε δράση, αφήνοντας σε … χαλαρότερους χρόνους την κατευθυνόμενη (πλην ευπρόσωπη) λογοτεχνία και το κεκαλυμμένο  κουτσομπολιό.

Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια της πολύ ωραίας παρουσίασης.

22/2/2017. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ-ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: LOGISTICS: ΕΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕΙ ΜΕ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

on Wednesday, 22 February 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αλεξάνδρα Τόμπρα, Δημοσιογράφος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

22/2/2017. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ-ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: LOGISTICS: ΕΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕΙ ΜΕ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Ανθεκτικές αποδείχθηκαν οι επιχειρήσεις χερσαίων υπηρεσιών διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics) κατά τη διάρκεια της κρίσης, ανεβάζοντας τη συνεισφορά τους στο ελληνικό ΑΕΠ στο 2,9% το 2016 από 2,5% το 2008 και εμφανίζοντας σημάδια σύγκλισης με τα ευρωπαϊκά δεδομένα (3,4% του ΑΕΠ).

Η νέα μελέτη που συνέταξε η Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας εστιάζει στον εντοπισμό των κινητήριων δυνάμεων που έχουν τεθεί σε λειτουργία - κυρίως από τις επενδύσεις της COSCO και την ανάπτυξη δικτύων από εταιρείες logistics (4PL) - αλλά και των παραγόντων που φρενάρουν την ανάπτυξη του κλάδου (κυρίως εμπόδια θεσμικής φύσης).

Βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι η ισχυρή ανάπτυξη που αναμένεται να έχει ο κλάδος την επόμενη πενταετία.

Η θετική μακροοικονομική εικόνα του κλάδου των χερσαίων logistics επιβεβαιώνεται από την έρευνα πεδίου της ΕΤΕ σε δείγμα 1.200 ΜμΕ. Σύμφωνα με τα ευρήματα αυτής, ο κλάδος αυτός υπερέχει του λοιπού εταιρικού τομέα σε όλους τους κρίσιμους δείκτες (ζήτηση, εξωστρέφεια, απασχόληση), αξιοποιώντας ως βασική κινητήριο δύναμη τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Παράλληλα, η χρηματοοικονομική του εικόνα είναι παρόμοια του ευρωπαϊκού μέσου όρου σε όρους ταχύτητας κυκλοφορίας ενεργητικού, κερδοφορίας και μόχλευσης.

Ωστόσο, αυτή η συνολικά θετική εικόνα κρύβει έντονες ανομοιογένειες τόσο (i) σε επίπεδο μεγεθών επιχειρήσεων όσο και (ii) σε επίπεδο επιμέρους τομέων δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα μεγέθη, οι μεσαίες επιχειρήσεις ξεχωρίζουν έντονα έναντι των μικρών σε όρους βασικών λειτουργικών μεγεθών (όπως πωλήσεις και επενδύσεις) και αριθμοδεικτών (απόδοση ενεργητικού και επίπεδο μόχλευσης).

Όσον αφορά τις επιμέρους δραστηριότητες, βελτίωση παρουσίασε ο τομέας διαχείρισης φορτίων (αποθήκευση, συσκευασία, τιμολόγηση κτλ.) και επιδείνωση ο τομέας μεταφορών.

Συγκεκριμένα, η διαχείριση φορτίων βελτιώθηκε σε όρους όγκου (αυξανόμενος κατά 59% κατά την τελευταία οκταετία), αλλά και σε όρους ποιότητας (με την απόκλιση επιπέδου ανταγωνιστικότητας από τα ευρωπαϊκά δεδομένα να περιορίζεται στο 11% το 2016 από 19% το 2012, βάσει του Logistics Performance Index της World Bank).

Από την άλλη πλευρά, η μεταφορά φορτίων δέχθηκε ισχυρή πίεση από τις μειωμένες εθνικές μεταφορές (κατά 33% την τελευταία οκταετία), η οποία αντισταθμίστηκε μόνο μερικώς από τις ανοδικές διεθνείς μεταφορές (κατά 16%).

Πέρα από τη συσταλτική συγκυρία ζήτησης, οι μεταφορές επιβαρύνονται και από μία ιδιάζουσα διαρθρωτική κατάσταση η οποία έχει αναπτυχθεί ως αποτέλεσμα των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων της Ελλάδας αλλά και του θεσμικού πλαισίου των οδικών μεταφορών. Συγκεκριμένα, το κλειστό μέχρι πρότινος επάγγελμα των ιδιοκτητών φορτηγών ΔΧ οδήγησε στη δημιουργία ενός μεγάλου στόλου παλιών και σχετικά μικρών φορτηγών ΙΧ - με την Ελλάδα να ξεχωρίζει ως η ευρωπαϊκή χώρα με τη χαμηλότερη διείσδυση των εξειδικευμένων επιχειρήσεων logistics στον τομέα της χερσαίας μεταφοράς φορτίων (21% των φορτίων έναντι 70% στην ΕΕ).

Εστιάζοντας στη μελλοντική προοπτική του κλάδου, η δυναμική του διατηρείται σε υψηλές ταχύτητες. Συγκεκριμένα, καθώς ποσοστό άνω του 10% των βιομηχανικών και εμπορικών ΜμΕ δηλώνει πρόθεση ανάθεσης των εργασιών logistics σε εξειδικευμένες εταιρείες (με το ποσοστό να φτάνει το 15% για τις μεσαίες επιχειρήσεις), η ζήτηση για τις υπηρεσίες του κλάδου αναμένεται να αυξηθεί κατά 30%-40% κατά την επόμενη πενταετία.

Επιπλέον, σχεδόν το ½ του τομέα των ΜμΕ εμφανίζει σημαντικό κενό ενημέρωσης όσον αφορά τα οφέλη και τις επιλογές που προσφέρουν οι εξειδικευμένες επιχειρήσεις logistics – το οποίο σε περίπτωση κάλυψής του θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη δυνητική ζήτηση στον κλάδο. Καθώς ο κλάδος αυτός αποτελεί κρίσιμο κρίκο της παραγωγικής και της εξαγωγικής διαδικασίας, η πραγμάτωση της δυναμικής του μπορεί να ενισχύσει την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων–πελατών – γεγονός που διαφάνηκε στο ερωτηματολόγιο μας από τη διαφορά απόδοσης των βιομηχανικών/εμπορικών ΜμΕ που έχουν κάνει ανάθεση των υπηρεσιών logistics σε εξειδικευμένη εταιρεία σε σχέση με αυτές που τις διενεργούν εσωτερικά.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, πέρα από την αυξημένη ζήτηση από τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι χερσαίες υπηρεσίες logistics εκτιμάται ότι θα ευνοηθούν και από μια σειρά εξωγενών παραγόντων. Κατά πρώτον, βάσει της έρευνάς μας, η συμμετοχή σε ευρύτερα δίκτυα 4PL και η αναβαθμισμένη παρουσία της COSCO θα λειτουργήσουν ως επιταχυντές για τον κλάδο κατά την επόμενη πενταετία.

Κατά δεύτερον, η έρευνά μας εμφάνισε το θεσμικό πλαίσιο ως παράμετρο-κλειδί για να απελευθερωθεί η δυνητική ανάπτυξη του κλάδου. Συγκεκριμένα, αν και η συνεισφορά των νομοθετικών αλλαγών των τελευταίων ετών κρίνεται συνολικά θετική, ωστόσο δε θεωρείται επαρκής. Το 40% του τομέα δηλώνει ότι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του κλάδου συνεχίζει να δρα ανασχετικά (με το ποσοστό αυτό να ανέρχεται στο 59% στις μεσαίες επιχειρήσεις), ενώ ως σημαντική ευκαιρία για το μέλλον ξεχωρίζει η περαιτέρω απελευθέρωση των οδικών μεταφορών.

Το βασικό αίτημα είναι η απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα πρέπει να είναι σταθερό και ενιαίο για όλες τις άδειες ΔΧ (παλιές και νέες). Η αναγκαία ανανέωση του στόλου θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω συμμετοχής σε προγράμματα ευρωπαϊκών κονδυλίων με άξονες (i) την παροχή κινήτρων στους επαγγελματίες του κλάδου για εκσυγχρονισμό του ΔΧ στόλου τους και (ii) την παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις για απόσυρση των ΙΧ φορτηγών τους.

Η μελέτη συγκυρίας των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων με θέμα τον κλάδο των χερσαίων υπηρεσιών logistics μπορεί να ανευρεθεί στην ενότητα Κλαδικές Αναλύσεις του E.Spot (online περιοδικό της Εθνικής Τράπεζας) στην ακόλουθη ιστοσελίδα:
https://www.nbg.gr/el/the-group/press-office/e-spot/reports/smes-logistics

Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2017

23/10/2016. 5+1 ιδέες για έξοδο από την ύφεση

on Sunday, 23 October 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

23/10/2016. 5+1 ιδέες για έξοδο από την ύφεση

O Αλέξανδρος Καψύλης, με βάσει δημοσίευμα του «Economist» γράφει για τις οικονομικές θεωρίες από το παρελθόν που μπορεί να είναι χρήσιμες και σήμερα (όπως δημοσιεύτηκε στο tovima.gr).

Brexit, άνοδος της Ακροδεξιάς, ριζοσπαστικοποίηση των πολιτών, κλονισμός της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Απολίτικοι δημεγέρτες, μπουφόνοι που εκφυλίζουν τις ιδέες, συμπεριλαμβανομένης κι εκείνης της Δημοκρατίας, θλιβερές γκροτέσκες φιγούρες που περιφρονούν τον ορθό λόγο και ενσαρκώνουν τη συλλογική αποτυχία όσων όφειλαν να προστατεύσουν τον πολιτισμό και τις αξίες. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, που μπορεί να έχει εν πολλοίς ξεπεραστεί σε ό,τι αφορά τους αριθμούς, αλλά επιμένει σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους, εξελίσσεται τάχιστα σε κοινωνική και πολιτική.

Το βρετανικό περιοδικό «Economist» επιχείρησε να αναζητήσει στη θεωρία τις αιτίες των πολυεπίπεδων αλλαγών που συντελούνται παγκοσμίως. Επιχείρησε μιαν αναζήτηση των ιδεών εκείνων που θα συνέβαλαν στην υπέρβαση της μετεξελιγμένης κρίσης και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων απέναντι στα δικά τους μεγάλα επιτεύγματα, με πρώτο την ιστορικά πρωτοφανή εβδομηκονταετή περίοδο ειρήνης και ευημερίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο «Economist» ξεκαθαρίζει ότι είναι άδικο να καταλογίζει κανείς στους ανθρώπους των ιδεών και της θεωρίας – εν προκειμένω στους οικονομολόγους – ευθύνες επειδή δεν προέβλεψαν την τελευταία κρίση. «Δουλειά των θεωρητικών είναι να εξηγούν πώς λειτουργεί ο κόσμος» γράφει. Αλλωστε υπάρχουν και οι χρηματιστηριακές αγορές, που προέβλεψαν εννέα από τις πέντε τελευταίες οικονομικές κρίσεις, όπως σάρκασε ο νομπελίστας Πολ Σάμιουελσον.

Το περιοδικό, το οποίο απηχεί τις απόψεις του Σίτι και δημοσιεύει όλα τα άρθρα του ανυπόγραφα (φημολογείται ότι οι συνεργάτες του είναι επιφανείς παράγοντες της διεθνούς οικονομικής ζωής, ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Εντι Τζορτζ ήταν ένας εξ αυτών), θεωρεί ότι είναι ώρα να ξανάρθουν στη... μόδα οι οικονομικές ιδέες που έβγαλαν την παγκόσμια οικονομία από τη Μεγάλη Υφεση της δεκαετίας του 1930. Εχει τη σημασία της η πρόταση του συστημικού «Economist», στο μέτρο που δεν εντοπίζει το πρόβλημα στον γιαλό, αλλά στην πορεία των αρμενιστών.

1.
Εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν
Η ασυμμετρία της πληροφόρησης επιβάλλει την αδρή αμοιβή των εργαζομένων
Η πρώτη «μεγάλη ιδέα» έχει να κάνει με την επίδραση της ασύμμετρης πληροφόρησης στην οικονομική ζωή και στην αγορά εργασίας. Πρόκειται για την ανάπτυξη μιας διαπίστωσης που έκανε το 1970 ο νεαρός, τότε, βοηθός καθηγητή στο Μπέρκλεϊ Τζορτζ Ακερλοφ, με μια μελέτη του που είχε τον τίτλο «Η Αγορά των Λεμονιών» και την οποία αρνήθηκαν να δημοσιεύσουν (ως κοινότοπη και παραβιάζουσα ανοικτές θύρες) τρεις μεγάλες εφημερίδες της εποχής. Η θεωρία του Ακερλοφ, όμως, συν τω χρόνω εξελίχθηκε και χάρισε στον αμερικανό οικονομολόγο το βραβείο Νομπέλ το 2001.

«Λεμόνια» ονόμασε ο Ακερλοφ τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα κακής ποιότητας, σε αντίθεση με τα «ροδάκινα», που ονόμασε τα καλής ποιότητας. Ενα «λεμόνι» πωλείται προς 500 δολάρια, ενώ ένα ποιοτικό μεταχειρισμένο μπορεί να πουληθεί 1.000 δολάρια. Αλλά μόνο ο έμπορος γνωρίζει την πραγματική ποιότητα του αυτοκινήτου. Οχι ο πελάτης, που τα βλέπει όλα καλογυαλισμένα και απαστράπτοντα. Για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο να επιστρέψει με ένα σαπάκι σπίτι του, ο αγοραστής δεν είναι διατεθειμένος να ξοδέψει πάνω από 750 δολάρια για οποιοδήποτε αυτοκίνητο. Ο πωλητής θα του πουλούσε ευχαρίστως ένα σαπάκι για 750 δολάρια, όχι όμως και ένα καλό αυτοκίνητο.

Ενας έξυπνος αγοραστής αντιλαμβάνεται ότι τα αυτοκίνητα που δέχεται να του πουλήσει ο πωλητής προς 750 ευρώ είναι όλα σαπάκια. Ετσι, απαιτεί χαμηλότερη τιμή, ει δυνατόν 500 ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι όλα τα καλά μεταχειρισμένα να μένουν απούλητα στη μάντρα αυτοκινήτων. Και το συμπέρασμα ότι η «ασυμμετρία πληροφόρησης» μεταξύ αγοραστή και πωλητή σκοτώνει την αγορά.

Μεταφερόμενες και εφαρμοζόμενες οι παρατηρήσεις αυτές στην αγορά εργασίας - διότι αυτό είναι που «καίει» σήμερα τις δυτικές κοινωνίες, η περιθωριοποίηση της μεσαίας τάξης και η ριζοσπαστικοποίηση των ψηφοφόρων - το ερώτημα που ανακύπτει είναι πώς και ο εργοδότης θα εξασφαλίζει καλύτερης ποιότητας και αποδοτικότητας εργαζομένους και ταυτόχρονα ο εργαζόμενος θα αμείβεται κατά τρόπον που δεν θα περιθωριοποιείται κοινωνικά και δεν θα ριζοσπαστικοποιείται πολιτικά.

Το συμπέρασμα είναι ότι θα πρέπει ο εργοδότης να αμείβει τον εργαζόμενο με μισθό... υψηλότερο από όσο δικαιούται και αποδίδει. Να του δίνει διαρκώς κίνητρα αποδοτικότητας. «Ο απλούστερος τρόπος για να διασφαλίσει ένας εργοδότης ότι ένας υπάλληλός του δουλεύει σκληρά είναι να του δώσει μέρος ή και το σύνολο των κερδών που αποκομίζει» αναφέρεται χαρακτηριστικά! «Και η υπεραξία;» θα αναρωτιόταν εμβρόντητος ο αναγνώστης του «Economist» - αν μάλιστα συμβαίνει να είναι και εργοδότης. Ε, όλο και κάτι θα μείνει για τον κατέχοντα τα μέσα παραγωγής.

Μαστίγιο και καρότο
Ο επίσης νομπελίστας οικονομολόγος Γιόζεφ Στίγκλιτςζαπό κοινού με τον καθηγητή του Μπέρκλεϊ και οικονομικό σύμβουλο του προέδρου Ομπάμα, Καρλ Σαπίρο, σημειώνουν ότι στην αγορά εργασίας οι αμοιβές λειτουργούν σαν το καρότο και η ανεργία σαν το μαστίγιο. Ομως, «σε έναν κόσμο ασύμμετρης πληροφόρησης η καλή συμπεριφορά του εργαζομένου εξασφαλίζεται όταν μπορεί να χτίζει ένα πλεόνασμα υψηλότερο από εκείνο που μπορεί να βρει σε μια άλλη δουλειά». Ετσι, ο εργοδότης δεν κινδυνεύει να χάσει πελάτες λόγω κάμψης της ποιότητας του προϊόντος του. Εξάλλου «σε αγορές με ατελή πληροφόρηση η τιμή δεν μπορεί να είναι ίση με το περιθώριο κόστους». Ολα είναι ζήτημα εντυπώσεων και όχι εμπιστοσύνης, διότι υπάρχει δυσπιστία ως προς την ορθότητα της πληροφόρησης. Ενα ακριβό εστιατόριο σε ακριβή γειτονιά δίνει την εντύπωση στους πελάτες ότι έχει και ποιοτικό φαγητό.

Εδώ θα πρέπει να σημειωθούν δύο πράγματα: πρώτον ότι ο Ακερλοφ είναι σύζυγος της προέδρου της Fed Τζάνετ Γέλεν, η οποία έχει ιδιαίτερη ευαισθησία σε θέματα απασχόλησης - είχε εξ αρχής εξαρτήσει την επόμενη αύξηση των χαμηλών επιτοκίων των ΗΠΑ με την πτώση της ανεργίας. Η επονομαζόμενη «κόκκινη τραπεζίτισσα» και ο σύζυγός της είναι άλλωστε θαυμαστές των ιδεών του Τζέιμς Τόμπιν, του κεϊνσιανιστή νομπελίστα (το 1981) οικονομολόγου που επινόησε τον φόρο επί των χρηματιστηριακών συναλλαγών ως μέσο χρηματοδότησης του κράτους πρόνοιας.

Η δεύτερη σημείωση αφορά τους εφετινούς νομπελίστες Οικονομίας Ολιβερ Χαρτ και Μπενγκτ Χόλστρομ, οι οποίοι τιμήθηκαν για το έργο τους στη «θεωρία των συμβολαίων». Για τη θεωρία που μελετά πώς οι οικονομικοί παράγοντες συνάπτουν συμβατικές συμφωνίες σε ένα περιβάλλον ασύμμετρης πληροφόρησης. Πρόκειται για ένα ζήτημα απολύτως συναφές με τη θεωρία που εξέλιξαν οι Ακερλοφ,  Στίγκλιτζ και Σαπίρο, οι οποίες, όπως και η τιμηθείσα εφέτος θεωρία των συμβολαίων, εμπνέονται από τη «θεωρία της κοινωνικής επιλογής» και τη «θεωρία της γενικής ισορροπίας» του επίσης νεοκλασικιστή και κεϊνσιανιστή αμερικανού νομπελίστα (το 1972) Κένεθ Αροου.

2.
Η ανάπτυξη φέρνει ύφεση και αντιστρόφως
Η θεωρία των οικονομικών κύκλων και η αυταπάτη της «αειφόρου ανάπτυξης»
Η δεύτερη μεγάλη οικονομική ιδέα που εκόντες - άκοντες ξαναθυμηθήκαμε τα χρόνια της κρίσης έχει να κάνει με τη θεωρία των οικονομικών κύκλων και ανήκει σε έναν αμερικανό επιστήμονα που παρέμεινε για δεκαετίες ξεχασμένος, επειδή στα χρόνια της οικονομικής ευωχίας αυτός προειδοποιούσε για καταστροφές. Πρόκειται για τον «κασσανδρικό» Χάιμαν Μίνσκι, ο οποίος υποστήριξε ότι η οικονομική ανάπτυξη «τρέφει» την ύφεση. Οτι η περιβόητη «αειφόρος ανάπτυξη» είναι ένας μύθος, καθώς αργά ή γρήγορα η φούσκα θα σκάσει. Και εδώ αξίζει να θυμηθούμε ότι οι αρχαίοι Ελληνες, παρότι δεν πίστευαν στις καταστροφολογίες της Κασσάνδρας (ο άνθρωπος ανέκαθεν απωθούσε τις δυσάρεστες σκέψεις από το μυαλό του), πάντοτε προσέτρεχαν σε αυτήν για να τη συμβουλευτούν.

Λιγότερο σοφοί κατά τα φαινόμενα, οι σύγχρονοι Ελληνες και ξένοι άρχισαν να αναδιφούν στα γραπτά του Μίνσκι μετά την καταστροφή του 2008. Και σήμερα μιλούν για τη «στιγμή του Μίνσκι», την οποία ο ίδιος ευτύχησε να... μην ζήσει, αφού πρόλαβε και πέθανε το 1996, την εποχή ακριβώς που οι ολετήρες Μπιλ Κλίντον και Αλαν Γκρίνσπαν έκοβαν το καπίστρι του παγκοσμιοποιημένου χρηματοοικονομικού καπιταλισμού και τον άφηναν να καλπάσει ανεμπόδιστα προς την καταστροφή μας - όχι αναγκαστικά προς την καταστροφή του, διότι το παρόν αφιέρωμα αυτό ακριβώς δείχνει, την προσπάθεια επιβίωσής του.

«Εχοντας περάσει τα νιάτα του την περίοδο της Μεγάλης Υφεσης, ο Μίνσκι δεν μπορούσε να βγάλει από τον νου του την καταστροφή. Ετσι, αναζήτησε τις αιτίες των οικονομικών κρίσεων και διατύπωσε την υπόθεση της χρηματοοικονομικής αστάθειας, ότι η ευημερία σπέρνει τον σπόρο της επόμενης κρίσης» γράφει ο «Economist». Κι αναρωτιέται κανείς αν η μοίρα των σημερινών νέων, επιστημόνων και μη, είναι να παγιδευτούν στην πικρόχολη δίνη του οικονομικού πεσιμισμού - τι θα απογίνει το αμερικανικό όνειρο;

Καταστραφήκαμε, ε και;

Ο Μίνσκι ερεύνησε την έννοια της επένδυσης και διέκρινε τρία είδη χρηματοδότησης, χαμηλού, μέτριου και υψηλού κινδύνου. Η χρηματοδότηση υψηλού ρίσκου δεν προϋποθέτει την κατοχή κεφαλαίου ούτε απαιτεί αξιόπιστες εγγυήσεις, αλλά βασίζεται στα μελλοντικά κέρδη της επένδυσης. Το συμπέρασμα του Μίνσκι είναι ότι, συν τω χρόνω και ιδιαιτέρως αν η οικονομία βρίσκεται σε αναπτυξιακή τροχιά, ο πειρασμός ανάληψης επενδυτικού ρίσκου και συσσώρευσης χρεών είναι ακαταμάχητος. «Οταν η ανάπτυξη μοιάζει σίγουρη, γιατί να μη δανειστείς περισσότερο;» αναρωτιέται ο «Economist». Γιατί, δηλαδή, να μην πάρεις ένα διακοποδάνειο, ένα εορτοδάνειο και μια Καγιέν με 70.000 ευρώ δίχως προκαταβολή (και δίχως τεκμήριο);

Ο Μίνσκι μελέτησε τις συνέπειες της υψηλής μόχλευσης της οικονομίας. Αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των αυτορρυθμιζόμενων αγορών και υποστήριξε ότι οι άνθρωποι ενεργούν ανορθολογικά, λαμβάνουν λανθασμένες οικονομικές αποφάσεις, αγνοούν τους συστημικούς κινδύνους και ρέπουν προς την αυταπάτη. Οι ιδέες του υπήρξαν επί δεκαετίες στα αζήτητα, πρόσφατα ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν διακήρυξε επιχαίροντας ότι «όλοι είμαστε Μινσκιστές τώρα», αλλά ο κυνικός «Economist» φροντίζει να «γειώσει» τον αριστερόστροφο νομπελίστα με... μινσκιστικό τρόπο, προβλέποντας ότι «οι μνήμες του 2008 θα ξεθωριάσουν, οι επιχειρήσεις θα αρχίσουν και πάλι να μεγεθύνονται, οι τράπεζες να τις χρηματοδοτούν και οι εποπτικές αρχές να χάνουν τον έλεγχο», για να καταλήξει στην πρόβλεψη ότι ο Χάιμαν Μίνσκι θα περάσει και πάλι στη λήθη και την καταφρόνια. «Οσο απομακρυνόμαστε από την τελευταία κρίση τόσο λιγότερο θέλουμε να ακούμε για την επόμενη που έρχεται» γράφει ο «Economist». Οι ψυχίατροι το περιγράφουν αυτό ως «επανάληψη τραύματος».

3.
Εχει και χαμένους η παγκοσμιοποίηση
Η απελευθέρωση του εμπορίου απαιτεί προστασία των εργαζομένων
Η τρίτη μεγάλη οικονομική ιδέα έχει να κάνει με τη σχέση δασμών και μισθών, όπως σημειώνει το βρετανικό περιοδικό. Η ιδέα ανήκει στον αμερικανό οικονομολόγο Βόλφγκανγκ Στόλπερ, που την επεξεργάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, σε συνεργασία με τον συνάδελφό του στο Χάρβαρντ, μετέπειτα διάσημο και νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Σάμιουελσον. Από την εμπειρία του  εργαζόμενος σε ένα κλωστοϋφαντουργείο στη Νιγηρία, το οποίο έπρεπε να ευεργετείται με δασμολόγηση των εισαγόμενων ανταγωνιστικών προϊόντων με 90% για να αντεπεξέρχεται, ο Στόλπερ απέδειξε επιστημονικά κάτι το κοινότοπο, με την έννοια ότι εύκολα το αντιλαμβάνονται οι μη ειδικοί, όχι όμως και οι οικονομολόγοι: ότι το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ χωρών με εξειδικευμένο και ακριβό εργατικό δυναμικό και χωρών με φθηνά εργατικά χέρια αποβαίνει εις βάρος των εργαζομένων στην πλούσια και ανεπτυγμένη χώρα.

«Οι αφρικανοί εργαζόμενοι είναι οι πιο κακοπληρωμένοι στον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα και οι πιο ακριβοί» απεφάνθη ο Στόλπερ. Δεν είναι ανταγωνιστικοί. Σε συνεργασία με τον Σάμιουελσον ο Στόλπερ διαπίστωσε ότι υπάρχει ένα «ψήγμα άβολης αλήθειας» που παραβλέπουν οι παραδοσιακοί οικονομολόγοι, στηριζόμενοι στις θεωρίες των αρχών του 19ου αιώνα του Ντέιβιντ Ρικάρντο, που συμπέραιναν ότι η απελευθέρωση του εμπορίου είναι αμοιβαίως επωφελής για όλες τις χώρες και τους εργαζομένους, πλούσιους και φτωχούς.

Οι Στόλπερ - Σάμιουελσον απέδειξαν ότι χώρες όπως οι ΗΠΑ, με οικονομίες εντάσεως κεφαλαίου και καλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, βγαίνουν ζημιωμένες από τον διεθνή ανταγωνισμό αν δεν λάβουν μέτρα προστασίας των εργαζομένων. Για την ακρίβεια, το ελεύθερο και αδασμολόγητο εμπόριο ευνοεί τις ΗΠΑ ως εθνική οικονομία και τους κεφαλαιούχους της, αλλά όχι τους αμερικανούς εργαζομένους, διότι ροκανίζει την αγοραστική τους δύναμη.

Η κρατούσα άποψη υποστηρίζει ότι ακόμα κι αν οι μισθοί των πλούσιων εργαζομένων πέσουν λόγω του ανταγωνισμού με τους χαμηλότερα αμειβόμενους εργαζομένους σε φτωχές χώρες, η πτώση των τιμών των προϊόντων θα εξισορροπήσει την απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης. «Μακροπρόθεσμα η εργατική τάξη δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από το διεθνές εμπόριο, διότι οι εργαζόμενοι θα μετακινούνταν από τους φθίνοντες βιομηχανικούς κλάδους στους ανθούντες και ανερχόμενους» αποφαινόταν το 1936 ο αυστριακός οικονομολόγος Γκότφριντ Χάμπερλερ. Στο ίδιο μήκος κύματος η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ έχει επανειλημμένως τονίσει ότι οι σύγχρονοι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κινητικότητα. Και για να μεταπηδούν από κλάδο σε κλάδο των επιχειρήσεων και για να μετακινούνται από χώρα σε χώρα προκειμένου να βρουν δουλειά.

Ο Στόλπερ αμφισβήτησε αυτά τα αξιώματα. Σκέφτηκε ότι σε μια μικρή οικονομία που παράγει, για παράδειγμα, ρολόγια και σιτάρι, ένας εξειδικευμένος ρολογάς για να είναι ανταγωνιστικός η εταιρεία του πρέπει να ευνοείται από έναν δασμό 10%. Αν ο δασμός καταργηθεί, η τιμή των ρολογιών που παράγει θα μειωθεί κατά 10%. Η εταιρεία για να αντεπεξέλθει θα πρέπει να κάνει απολύσεις και να κλείσει μονάδες παραγωγής. Οταν κατακαθήσει ο κουρνιαχτός, θα υπέθετε κανείς ότι οι μισθοί και τα ενοίκια θα μειώνονταν κατά 10%. Αυτό όμως δεν θα συμβεί, διότι μια ωρολογοποιία είναι μια επιχείρηση εντάσεως εργασίας, άρα οι μισθοί θα μειωθούν περισσότερο από όσο τα ενοίκια. Από την άλλη πλευρά, οι τιμές των σιτηρών δεν πρόκειται να μειωθούν (θα τις στηρίξουν οι παραγωγοί σιτηρών). Εν τέλει το παράδοξο που θα συμβεί θα είναι να μειωθούν δυσανάλογα (πάνω από 10%) οι μισθοί στην ωρολογοποιία, και τα ενοίκια και η αξία της γης να... αυξηθούν, έστω και ελάχιστα.

Το κινεζικό σοκ, αναφέρει ο «Economist» επικαλούμενος έρευνα του ΜΙΤ, έδειξε ότι δεν βρέθηκε υπό πίεση η βιομηχανική εργασία στις ΗΠΑ, αλλά ολόκληρο το αμερικανικό εργατικό δυναμικό, ακόμα και αυτό με υψηλή εκπαίδευση και εξειδίκευση. Χάρη στην παγκοσμιοποίηση, τα αγαθά διασχίζουν εύκολα τα εθνικά σύνορα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τους εργαζομένους. Και εν τέλει η απελευθέρωση του εμπορίου ίσως αποβεί εις βάρος των αμερικανών εργαζομένων.

4.
«Ξαναγίναμε όλοι κεϊνσιανιστές τώρα»...
Οι δημόσιες επενδύσεις επιστρέφουν στη μόδα, οι αρετές της λιτότητας ξεθωριάζουν
Ανακληθείσα εξ... αποστρατείας στην ενεργό δράση είναι και η τέταρτη μεγάλη ιδέα που μνημονεύει ο «Economist». Είναι η ιδέα της τόνωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας και εξόδου από την ύφεση μέσω των δημοσίων επενδύσεων. Και για τη λειτουργία των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών - των «εργαλείων» εκείνων δηλαδή που δείχνουν πόσο επηρεάζεται το ΑΕΠ από την αυξομείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Το ζήτημα των πολλαπλασιαστών, που στην Ελλάδα ήλθε με τραγικό τρόπο στο προσκήνιο όταν το ΔΝΤ παραδέχθηκε ότι τους είχε υποτιμήσει, αποτελεί κομβικό στοιχείο της μακροοικονομικής ανάλυσης του Τζον Μέιναρντ Κέινς.

Πρόκειται για τον διάσημο βρετανό οικονομολόγο που συνεισέφερε τα μάλα για την υπέρβαση της Μεγάλης Υφεσης του 1930 και για τη μεταπολεμική οικονομική ευημερία της Δύσης. Οι ιδέες του, όμως, ξεπεράστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις θεωρίες του οικονομικού φιλελευθερισμού που εφάρμοσαν πρώτοι ο Ρόναλντ Ρίγκαν στις ΗΠΑ και η Μάργκαρετ Θάτσερ στη Βρετανία. Και... «επανήλθαν στη μόδα μετά την πρόσφατη παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση», όπως γράφει ο «Economist». Λες και δεν υπάρχει εξελικτική διαδικασία στην οικονομική επιστήμη και πρακτική. Λες και ο κόσμος έχει μνήμη χρυσόψαρου.

«Στο απόγειο της κρίσης του ευρώ οι αποδόσεις των ομολόγων ορισμένων χωρών της Νότιας Ευρώπης εκτινάχθηκαν στα ύψη και η χρεοκοπία καραδοκούσε. Τότε η Ευρωτράπεζα και οι πλουσιότεροι εταίροι των χωρών αυτών αποφάσισαν να διασώσουν τις χώρες αυτές. Και τις διέσωσαν, υπό την αίρεση όμως ότι θα εξυγιάνουν τα δημοσιονομικά τους και θα περιορίσουν τα χρέη τους. Γι' αυτό και τους επέβαλαν μέτρα λιτότητας. Κάποιοι οικονομολόγοι θεώρησαν ως αναγκαίο κακό τα μέτρα αυτά. Αλλοι τα θεώρησαν αντιπαραγωγικά και καταστρεπτικά της ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι θα κάνουν τους φτωχούς φτωχότερους και περισσότερο χρεωμένους από πριν» γράφει το βρετανικό περιοδικό.

Η παραδοχή από το ΔΝΤ το 2013 ότι υποεκτίμησε τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές (η χώρα στην οποία σημειώθηκε το λαθάκι δεν αναφέρεται στην ανάλυση του περιοδικού), «έφερε ξανά στη μόδα» τη θεωρία του Κέινς. Η ιδέα του πολλαπλασιαστή προέκυψε τα χρόνια της Μεγάλης Υφεσης. Τη δεκαετία του 1920 ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος είχε εκτινάξει στα ύψη τις τιμές στη Βρετανία, ενώ είχε πλήξει την ισοτιμία της στερλίνας. Προτεραιότητα της κυβέρνησης του Λονδίνου ήταν να αποκαταστήσει την αξία της στερλίνας στα προπολεμικά επίπεδα. Η σφιχτή νομισματική πολιτική που ακολούθησε για τον σκοπό αυτόν η Τράπεζα της Αγγλίας βύθισε τη βρετανική οικονομία στον αποπληθωρισμό και την ύφεση και τους Βρετανούς στην ανεργία και τη φτώχεια.

Ρηξικέλευθη μελέτη
Κάποιοι πρότειναν στην κυβέρνηση να κάνει δημόσιες επενδύσεις για να δώσει δουλειά σε ανέργους και να αυξήσει την αγοραστική δύναμή τους. Η κυβέρνηση του Λονδίνου απέκλεισε τη χρηματοδότηση επενδύσεων με δημόσιο δανεισμό θεωρώντας ότι θα εξασθενούσε τη στερλίνα και θα ευνοούσε κάποιους κλάδους, την οδοποιία φέρ' ειπείν, έναντι άλλων. Το 1931 ο βαρόνος Καν, ένας βρετανός οικονομολόγος, δημοσίευσε μια ρηξικέλευθη μελέτη όπου υποστήριζε ότι η αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, πέρα από την άμεση τόνωση της αγοραστικής δύναμης σε όσους προσλαμβάνονταν, θα είχαν και έμμεσες ευεργετικές επιπτώσεις.

Αυτό επειδή οι νεοπροσληφθέντες εργάτες της οδοποιίας αν αύξαναν τις δαπάνες τους θα τόνωναν τη ζήτηση για διάφορα προϊόντα που για να παραχθούν θα έπρεπε να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας σε άλλους παραγωγικούς κλάδους. Στα επενδεδυμένα κεφάλαια για δημόσια έργα λειτουργούν πολλαπλασιαστές ανάπτυξης δηλαδή. Ο Κέινς στο μνημιώδες έργο του «Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος» εξελίσσει, αναλύει και θεωρητικοποιεί την ιδέα του βαρόνου Καν και κυρίως εξηγεί πώς λειτουργούν οι πολλαπλασιαστές.
Τη δεκαετία του 1960 η μακροοικονομική θεωρία του Κέινς ήταν κυρίαρχη. «Είμαστε όλοι κεϊνσιανιστές τώρα» είχε διακηρύξει το 1965 σε άρθρο του στο περιοδικό «TIME» ο Μίλτον Φρίντμαν. Πρόκειται για τον οικονομολόγο που συνέδεσε τους ανοδικούς και καθοδικούς κύκλους της οικονομίας με την προσφορά χρήματος, καταργώντας την κυριαρχία των ιδεών του Κέινς. Ο Φρίντμαν αποκήρυξε τους πολλαπλασιαστές του Κέινς. Δεν χρειάζονταν, αντέτεινε, για να κρατούν την οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Αρκεί να υπάρχει σταθερή προσφορά χρήματος, υποστήριξε εισαγάγοντας στις ζωές των ανθρώπων τη μονεταριστική αντίληψη περί οικονομικής διακυβέρνησης.

Πάμε σαν άλλοτε
Η περιβόητη Σχολή του Σικάγου ανέλαβε να θεωρητικοποιήσει τις ιδέες του οικονομικού φιλελευθερισμού, οι Ρίγκαν - Θάτσερ ανέλαβαν να τις εφαρμόσουν και να τις μετατρέψουν σε νέα οικονομική ορθοδοξία. Οι μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες της Δύσης κατελήφθησαν από πληθωρισμοφοβία - διαρκής είναι η ταλαιπωρία της ΕΚΤ από αυτή λόγω των φαντασμάτων της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης που εξακολουθούν να κατατρέχουν τη γερμανική Καγκελαρία. «Αλλά τα μηδενικά επιτόκια δεν αρκούν για να τονώσουν την ανάπτυξη, όπως στην Ιαπωνία που από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 πασχίζει να βγει από το τέλμα της ύφεσης και του αποπληθωρισμού. Κάποιες κυβερνήσεις εφάρμοσαν πακέτα δημοσίων επενδύσεων για να ξεπεράσουν την κρίση του 2008. Και τα κατάφεραν αρκετά καλά, όπως η κυβέρνηση Ομπάμα που δαπάνησε 800 δισ. δολάρια για τον σκοπό αυτό» γράφει ο «Economist».

Ετσι, «ενώ αρκετοί πολιτικοί παραμένουν προσκολλημένοι στην ιδέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν τώρα ότι μια από τις σπουδαιότερες αιτίες των αποτυχημένων προσπαθειών ανάκαμψης κάποιων οικονομιών από την κρίση είναι οι ανεπαρκείς δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Υποστηρίζουν ότι η οικονομική λιτότητα αναστέλλει τις προοπτικές ανάκαμψης των οικονομιών και εκτινάσσει το δημόσιο χρέος σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα που θα έφθανε αν εφαρμόζονταν ενθουσιωδώς πολιτικές οικονομικής επέκτασης για την τόνωση της ανάπτυξης». Συστημένη η αφιέρωση του «Economist» στους ιδεοληπτικούς μιας ξεπερασμένης μόδας.

5.
Οι άνθρωποι μαθαίνουν, οι τράπεζες όχι
Η ισορροπία και τα παίγνια μη μηδενικού αθροίσματος
Το 1948 ο Τζον Νας έφθασε σε ηλικία 19 ετών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον για να κάνει το διδακτορικό του έχοντας τη λακωνικότερη συστατική επιστολή στον χαρτοφύλακά του: «πρόκειται για μαθηματική διάνοια». Δεν απογοήτευσε εκείνους που τον επέλεξαν. Σε μόλις 14 μήνες υποστήριξε την εργασία του έχοντας βάλει τα θεμέλια της θεωρίας που του χάρισε το βραβείο Νομπέλ Οικονομίας το 1994. Η ιδέα του περιγράφει ένα σταθερό αποτέλεσμα που αποφέρουν οι αποφάσεις και οι ενέργειες ιδιωτών ή θεσμών βάσει των όσων πιστεύουν ότι θα πράξουν άλλοι ιδιώτες ή θεσμοί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που περιγράφει την περίφημη «ισορροπία του Νας» είναι η προβληματική των δύο φυλακισμένων μαφιόζων που κάθονται στα ξεχωριστά κελιά τους και σκέπτονται την εξής πρόταση που τους έχει κάνει ο εισαγγελέας: Αν ομολογήσουν τα εγκλήματά τους, θα καταδικαστούν σε 10 χρόνια φυλακή έκαστος. Αν ομολογήσει μόνο ο ένας, θα απελευθερωθεί, ενώ ο άλλος θα καταδικαστεί σε ισόβια δεσμά. Αν κρατήσουν κι οι δύο το στόμα τους κλειστό, θα καταδικαστούν σε φυλάκιση μόλις ενός έτους λόγω έλλειψης ικανών ενοχοποιητικών στοιχείων.

Υπάρχει μόνο μία λύση στο πρόβλημα των δύο μαφιόζων: να ομολογήσουν αμφότεροι. Μόνο έτσι ο καθένας θα ήταν σίγουρος ότι το ενδεχόμενο «κελάηδημα» του άλλου δεν θα τον έστελνε ισόβια. Αν, βέβαια, μπορούσαν να έλθουν σε επαφή, θα συμφωνούσαν να μη μιλήσουν για να «φάνε» μόνο έναν χρόνο ο καθένας. Αλλά και πάλι δεν θα ήταν σίγουρος ο ένας για την υπόσχεση του άλλου. Ομοιος ομοίω αεί πελάζει, αλλά δεν σημαίνει ότι τον εμπιστεύεται κιόλας.

Το παράδειγμα θέλει να δείξει ότι οι άνθρωποι σκέφτονται το δικό τους συμφέρον και όχι το συμφέρον των άλλων. Ενεργούν προς ίδιον όφελος, ακόμα κι αν είναι καταστροφικό για τους άλλους. «Αν επιτρεπόταν το κυνήγι όλους τους μήνες του χρόνου, τα πουλιά θα εξαφανίζονταν από τα δέντρα. Και όταν οι τιμές των ακινήτων καλπάζουν, οι τράπεζες τείνουν να αυξάνουν τις χορηγήσεις στεγαστικών δανείων, κι ας γνωρίζουν ότι τροφοδοτούν έτσι τη φούσκα των ακινήτων» γράφει ο «Economist».

Χρησιμοποιώντας εκλεπτυσμένους μαθηματικούς τύπους, ο Τζον Νας εξήγησε γιατί η διάνοιξη ενός νέου δρόμου μπορεί να μπλοκάρει την οδική κυκλοφορία και να δημιουργήσει κομφούζιο - μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2008, άλλωστε, έδειξε ότι αν έκλειναν επτά οδικές αρτηρίες στο Λονδίνο και δώδεκα στη Νέα Υόρκη, θα βελτιωνόταν αισθητά το κυκλοφοριακό πρόβλημα στις δύο πόλεις. Ο ουγγρικής συνεργάτης του Νας, Τζον Χαρσάνι, άλλωστε, με τον οποίο μοιράστηκε το Νομπέλ, έδειξε ότι στην πραγματική ζωή ουδείς γνωρίζει με σιγουριά τι θέλει πραγματικά ο διπλανός του.

Σε πειράματα που έγιναν για να διαπιστωθεί τι θα έπρατταν οι μαφιόζοι του παραδείγματος, μόνο το 50% των συμμετασχόντων απάντησε ορθολογικά, ότι δηλαδή θα ομολογούσε για να αποκλείσει τα ισόβια. Ποιο το νόημα, λοιπόν, να δίνει κανείς οικονομικά ή άλλα κίνητρα όταν ο κόσμος δεν ξέρει το πραγματικό συμφέρον του; Οι εμπειρικές έρευνες έδειξαν, όμως, και κάτι άλλο: ότι οι «παίκτες» εκπαιδεύονται. Στον δέκατο γύρο του πειράματος για τη συμπεριφορά των κρατουμένων μαφιόζων μόνο το 10% όσων συμμετέχουν αρνείται να ομολογήσει. «Οι άνθρωποι γίνονται πιο σοφοί, μαθαίνουν από τα λάθη τους» γράφει ο «Economist». Φευ, δύσκολα θα υποστήριζε κανείς κάτι ανάλογο και για τις τράπεζες...

6.
Ενα νόμισμα που δεν ταιριάζει σε όλες τις χώρες
Γιατί είναι αδιέξοδη η πολιτική πλεονασμάτων του Βερολίνου
Η τελευταία αλλά όχι έσχατη μεγάλη οικονομική ιδέα του «Economist» ξεκίνησε επίσης από τον Τζον Μέιναρντ Κέινς (με το βιβλίο του «Πραγματεία περί Χρήματος») και αφορά ένα κρίσιμο τρίλημμα που αντιμετωπίζουν τα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων σε συνεργασία με τις Κεντρικές Τράπεζες. Τι να φροντίσουν; Τη νομισματική τους σταθερότητα μέσω του καθορισμού σταθερών επιτοκίων, την αυτονομία τους σε ό,τι αφορά την άσκηση νομισματικής πολιτικής ή την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων; Οπως απέδειξαν ο Κέινς και οι επίγονοί του, οι χώρες μπορούν να εξασφαλίσουν μόνο δύο από τους τρεις αυτούς στόχους. Και τους τρεις μαζί δεν γίνεται. Στο κάτω-κάτω, όπως αναφέρει το περιοδικό, θα πρέπει οι κυβερνώντες να έχουν κατά νου και την οικουμενική ηθική εντολή «μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θα ήθελες εκείνοι να κάνουν σε σένα». Σύμφωνα με το τρίλημμα, μια χώρα που επιζητεί μια σταθερή ισοτιμία για το νόμισμά της και ταυτόχρονα θέλει να διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο των επιτοκίων (να μην επηρεάζονται δηλαδή από εξωτερικούς παράγοντες), δεν μπορεί να επιτρέπει την ελεύθερη ροή κεφαλαίων στα σύνορά της. Αν η χώρα κρατά τα επιτόκια του νομίσματός της σταθερά και ταυτόχρονα επιθυμεί την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων, δεν μπορεί να διαθέτει και ανεξάρτητη νομισματική πολιτική. Και μια χώρα που επιλέγει την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων και τη νομισματική αυτονομία της, πρέπει να αφήσει ελεύθερη και τη διαμόρφωση των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Στην πράξη εκεί όπου η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων είναι μη επιθυμητή ή ακόμα και μάταιη - σχεδόν παντού στον κόσμο δηλαδή - το τρίλημμα μετατρέπεται για τους κυβερνώντες σε δίλημμα: να διατηρήσουν την ελεύθερη διακύμανση της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματός τους και να ελέγχουν τη νομισματική πολιτική (να καθορίζουν αυτοί τα επιτόκια του εθνικού νομίσματος δηλαδή) ή να συνδέσουν τη διακύμανση της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος με ένα άλλο νόμισμα και να εκχωρήσουν το δικαίωμα άσκησης ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής;
Γερμανική Ευρώπη

Οι πλούσιες χώρες της Δύσης κατά κανόνα επιλέγουν την πρώτη εκδοχή. Οι χώρες που μετέχουν στη ζώνη του ευρώ, ωστόσο, επέλεξαν τη δεύτερη. Και μάλιστα πριν από τη λογιστική κυκλοφορία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος το 1999. Ο «Economist» θυμίζει την πρόσδεση του ολλανδικού φιορινιού με το γερμανικό μάρκο, «το νόμισμα της μεγάλης περιφερειακής δύναμης», όπως χαρακτηριστικά γράφει. Ο ολλανδός κεντρικός τραπεζίτης Βιμ Ντούιζενμπεργκ είχε λάβει το προσωνύμιο «Ο Κύριος Δεκαπέντε Λεπτά» χάρη στην ταχύτητα με την οποία συνέδεσε το φιορίνι με το μάρκο και με την πολιτική της Μπούντεσμπανκ.

«Η νομισματική δουλοπαροικία έγινε εύκολα ανεκτή στην Ολλανδία επειδή έχει πολύ στενές εμπορικές σχέσεις με τη Γερμανία και οι επιχειρήσεις της έχουν πολύ μεγάλη συνάφεια με τις γερμανικές» σημειώνει ο «Economist». Και συνεχίζει: «Δεν συμβαίνει το ίδιο με χώρες με μικρότερη συνάφεια με τον γερμανικό επιχειρηματικό κύκλο, όπως είναι η Ισπανία και η Ελλάδα. Το κόστος της απώλειας της νομισματικής ανεξαρτησίας για τις χώρες αυτές ήταν πολύ μεγαλύτερο: τα επιτόκια ήταν γι' αυτές πολύ χαμηλά τα χρόνια της μεγάλης ανάπτυξης και όταν ήρθε η κρίση, δεν είχαν την επιλογή της υποτίμησης του νομίσματός τους».

Το αποτέλεσμα ήταν η συσσώρευση τεράστιων εμπορικών πλεονασμάτων για τη Γερμανία και τεράστιων ελλειμμάτων για τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Ο Κέινς από τη δεκαετία του 1940 (από τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία του Μπρέτον Γουντς που κατήργησε τη σύνδεση των εθνικών νομισμάτων με τον χρυσό συγκεκριμένα) είχε προτείνει τη λύση: τη δημιουργία μιας Τράπεζας Διεθνών Συμψηφισμών (International Clearing Bank) που θα ρύθμιζε τις διεθνείς συναλλαγές και θα απέτρεπε τη δημιουργία υπερβολικών πλεονασμάτων και ελλειμμάτων.

Η INC θα τιμωρούσε τις χώρες που συσσωρεύουν υπερβολικά πλεονάσματα και θα απορροφούσε τους κραδασμούς προσαρμογής των ελλειμματικών οικονομιών, στις οποίες η τράπεζα θα παρείχε δικαιώματα υπεραναλήψεων. Ωστόσο η ιδέα του νομπελίστα οικονομολόγου «απορρίφθηκε από τις ΗΠΑ για τον ίδιο λόγο που αντιστέκεται σε οποιαδήποτε ανάλογη ρύθμιση σήμερα η Γερμανία: ήταν μια χώρα με μεγάλα πλεονάσματα στο εμπορικό της ισοζύγιο» σημειώνει το βρετανικό περιοδικό. Αντί της Τράπεζας Διεθνών Συμψηφισμών, δημιουργήθηκε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Ολόκληρο το άρθρο βρίσκεται στο σύνδεσμο: http://bit.ly/2ejvVdW

23/10/2016. Πέντε κινήσεις για ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας

on Sunday, 23 October 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

23/10/2016. Πέντε κινήσεις για ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας

του Jason Furman*
Ενα μανιφέστο της «νέας αντίληψης» για τη δημοσιονομική πολιτική παρουσιάζει ο σύμβουλος του Ομπάμα. Πως η δημοσιονομική επέκταση θα φέρει επενδύσεις. Λανθασμένη η κριτική στα χαμηλά επιτόκια. Αναγκαία η συντονισμένη δράση των κυβερνήσεων.
 
Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν καταγράψει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για επτά συναπτά έτη. Η αρχική αντίδραση στην παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση, συμπεριλαμβανομένης και της συντονισμένης δημοσιονομικής τόνωσης, βοήθησαν να επαναφέρουν τον κόσμο από την άβυσσο μιας δεύτερης μεγάλης κρίσης. Αλλά πουθενά δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία ανάκαμψης.
Το ποσοστό ανεργίας στην ευρωζώνη βρίσκεται στο 10% και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ιαπωνίας ξεπέρασε το επίπεδο αυτό, αλλά έκτοτε έχει μείνει στάσιμο. Οι ΗΠΑ έχουν καταγράψει μια πιο ισχυρή ανάκαμψη, αλλά έχουν ακόμα πολύ δρόμο για να εξαλείψουν τις αδυναμίες στην αγορά εργασίας.
Πολλές κυβερνήσεις έχουν εγκαταλείψει τις επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές ως ένα εργαλείο για την στήριξη της ανάπτυξης, τοποθετώντας το βάρος στην νομισματική πολιτική. Σε όλο τον κόσμο, οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν δεχθεί σκληρή κριτική για τις προσπάθειες τους, από τους νομοθέτες που συνεχίζουν να εμποδίζουν την παροχή επαρκούς δημοσιονομικής στήριξης.
Ορισμένες από τις ενστάσεις κατά της περαιτέρω δημοσιονομικής επέκτασης βασίζονται στην «παλιά αντίληψη» της δημοσιονομικής πολιτικής που πρέσβευαν αρκετοί ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι τα χρόνια πριν από την κρίση. Η αντίληψη αυτή υποστηρίζει πως η επιλεκτική δημοσιονομική τόνωση είναι πολύ άκαμπτη ή αναποτελεσματική ή ακόμα και αντιπαραγωγική και αντίκεινται στο πιο θεμελιώδες πρόβλημα του μακροπρόθεσμου χρέους. Αλλά η εμπειρία μετά την κρίση του 2008, καθώς και η έρευνα για τις συνέπειες της δημοσιονομικής πολιτικής, εγκαθιδρύουν μια «νέα αντίληψη» που βασίζεται σε πέντε αρχές.
Πρώτον, σε μια εποχή που η συμβατική νομισματική πολιτική είναι αντιμέτωπη με περιορισμούς σε ένα κόσμο χαμηλότερων επιτοκίων, η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να είναι ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό συμπλήρωμα. Τα χαμηλά επιτόκια δεν είναι απλώς ένα υποπροϊόν της κρίσης, αλλά αντίθετα προηγήθηκαν αυτής: τα πραγματικά επιτόκια στα 10ετη κρατικά ομόλογα στις σημαντικές ανεπτυγμένες οικονομίες υποχώρησαν από το 6% περίπου το 1985 στο 2% το 2005.
Ακόμα και αν τα επιτόκια αυξηθούν από τα σημερινά, ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα, πολύ δύσκολα θα επιστρέψουν στα επίπεδα που προβλέπονταν πριν από πέντε ή 10 χρόνια.
Δεύτερον, στις σημερινές συνθήκες η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από ότι ήταν παραδεκτό στο παρελθόν. Η δημοσιονομική επέκταση μπορεί να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις μέσω της ισχυρότερης ανάπτυξης - το οποίο δίνει στις ιδιωτικές εταιρείες ένα κίνητρο να επενδύσουν – και των υψηλότερων προσδοκιών για τον πληθωρισμό, που μειώνει τα πραγματικά επιτόκια και το κόστος του κεφαλαίου.
Τρίτον, οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν μεγαλύτερο περιθώριο από ότι είναι ευρέως αποδεκτό για να επεκτείνουν τη δημοσιονομική πολιτική. Στις σημερινές οικονομικές συνθήκες, οι καλά σχεδιασμένες επενδύσεις μπορούν να αυξήσουν το παραγώμενο προϊόν περισσότερο από ότι αυξάνουν το χρέος – μειώνοντας το λόγο του χρέους προς το ΑΕΠ. Και αν και οι μελλοντικές δαπάνες για τις συντάξεις και την υγεία αποτελούν μια καθολική ανησυχία, σήμερα αυτό ισχύει λιγότερο από ποτέ: οι τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δείχνουν μικρότερες αυξήσεις στις δαπάνες για τις συντάξεις και την υγεία τις επόμενες δεκαετίες για περίπου τα τρίτα τέταρτα των ανεπτυγμένων οικονομίων σε σχέση με τις προβλέψεις που έγιναν πριν από πέντε χρόνια.
Τέταρτον, τα παρατεταμένα χαμηλά επιτόκια και οι οικονομίες που λειτουργούν κάτω από τις δυνατότητες τους δείχνουν πως η δημοσιονομική επέκταση θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη διάρκεια, ειδικά αν οδηγεί σε επενδύσεις σε τομείς όπως οι υποδομές, η έρευνα ή η εκπαίδευση, οι οποίες τονώνουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Τέλος, η δημοσιονομική πολιτική έχει ακόμα μεγαλύτερα οφέλη αν ασκείται με συντονισμένο τρόπο μεταξύ των χωρών, ως αποτέλεσμα των θετικών δευτερογενών συνεπειών μέσω των εμπορικών και κεφαλαιακών συναλλαγών. Οι χώρες που ακολουθούν μόνες τους μια πολιτική δημοσιονομικές επέκτασης απολαμβάνουν μερικά μόνο από τα οφέλη, ενώ μια συντονισμένη πολιτική μπορεί να οδηγήσει σημαντικά υψηλότερα τόσο την εγχώρια όσο και την παγκόσμια ανάπτυξη.
*Ο αρθρογράφος είναι επικεφαλής της Επιτροπής Οικονομικών Συμβούλων του προέδρου των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα.

25/5/2016. IMF REPORT. GREECE: PRELIMINARY DEBT SUSTAINABILITY ANALYSIS-UPDATED ESTIMATES AND FURTHER CONSIDERATIONS

on Wednesday, 25 May 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

25/5/2016. IMF REPORT. GREECE: PRELIMINARY DEBT SUSTAINABILITY ANALYSIS-UPDATED ESTIMATES AND FURTHER CONSIDERATIONS

The Highlights of the Report:

Debt was deemed sustainable, but not with high probability, when the first program was adopted in May 2010.
The much deeper-than-expected recession necessitated significant debt relief  in 2011-12 to maintain the prospect of restoring sustainability.
Serious implementation problems caused a sharp deterioration in sustainability, raising fresh doubts about the realism of policy assumptions, especially from mid–2014.
Developments since last summer suggest that a realignment of critical policy and DSA assumptions can no longer be deferred if the DSA is to remain credible.
Staff believes that the revised program targets remain sufficiently ambitious to warrant continued support from Greece’s European partners.

Download Here the IMF report.

25/9/2016. Summary of Views of a High-Level Advisory Panel The IMF and the Crises in Greece, Ireland, and Portugal

on Sunday, 25 September 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Βασιλική Κουντουρόγιαννη, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

25/9/2016.  Summary of Views of a High-Level Advisory Panel The IMF and the Crises in Greece, Ireland, and Portugal

Full Report
Full Text of the Main Report

Full Report by Sections
Executive Summary
I. Introduction
II. Background: The Evolution of the Euro Area Crisis
III. Two Key Decisions
IV. IMF Performance
V. IMF Governance
VI. Key Findings and Recommendations
VII. Abbreviations and References
Statement by the Managing Director on the IEO Evaluation
Summing Up of the Executive Board Discussion
Appendices

Κατεβάστε ΕΔΩ! για να πάρετε και τους υπερδεσμούς!

27/4/2016. ΓΠΒ: Εκθεση - φωτιά για την κυβέρνηση

on Wednesday, 27 April 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ, Αναδημοσίευση από την Καθημερινή 27/4/2016.

27/4/2016.  ΓΠΒ: Εκθεση - φωτιά για την κυβέρνηση

Σαφές μήνυμα ότι θα πρέπει να κλείσει γρήγορα η αξιολόγηση γιατί το κόστος για την οικονομία είναι μεγάλο, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να προχωρήσει η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του τρίτου Μνημονίου, έστειλε χθες το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής (ΓΠΒ), μέσω της τριμηνιαίας έκθεσής του για την ελληνική οικονομία.

Οπως αναφέρει στην έκθεσή του, για να ανακάμψει η οικονομία θα πρέπει να «εξαλειφθεί η αβεβαιότητα για την κατεύθυνση της πολιτικής στο μέλλον» και ειδικότερα να «αλλάξουν οι κανόνες διακυβέρνησης της χώρας και να γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις». Σύμφωνα με το ΓΠΒ, η μεγάλη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης «έτεινε να παγιώσει την απαισιοδοξία, δημιουργώντας συνθήκες που αποτρέπουν τη βελτίωση των πραγμάτων αμέσως μετά την αξιολόγηση. Ως προς το κόστος της παρατεταμένης διαπραγμάτευσης που μάλλον έχει υποτιμηθεί έναντι του “πολιτικού οφέλους”: Η ύφεση συνεχίζεται και το 2016, πράγμα που προκαλεί και δημοσιονομικά προβλήματα. Είναι κοινός τόπος ότι σε τροχιά ύφεσης του ΑΕΠ, τα φορολογικά έσοδα μειώνονται και επομένως απειλούνται οι στόχοι για πρωτογενές πλεόνασμα».

Στο πλαίσιο αυτό, οι οικονομολόγοι του Γραφείου υποστηρίζουν πως «η κατάληξη ήταν νέα φορολογικά μέτρα που όμως είναι αμφίβολο αν θα αποδώσουν. Η δρομολογημένη νέα συμφωνία με τους θεσμούς προβλέπει νέα φορολογικά μέτρα 5,4 δισ. ευρώ και 3,6 δισ. ευρώ μέτρα υπό αίρεση όπως συζητείται αυτή τη στιγμή, τα οποία θα ασκήσουν πιέσεις στις αναπτυξιακές προοπτικές». Παράλληλα, το ΓΠΒ ασκεί κριτική για την έως τώρα πολιτική που έχει εφαρμοστεί, καθώς αυτή «δεν συμβάδισε με τον στόχο να μειωθεί η ανεργία σε ανεκτά επίπεδα».

Αναφορικά με τις μεταρρυθμίσεις, το ΓΠΒ αναφέρει πως «τις προοπτικές της χώρας επηρεάζουν αρνητικά η αμφισημία και οι αναβολές στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων. Δεν υποτιμούμε τις δυσκολίες εδώ, αλλά πιέζει ο χρόνος όπως μπορούμε να το διαπιστώσουμε στην περίπτωση του ασφαλιστικού: Οσο μετατίθενται οι αναγκαίες τομές, τόσο μεγαλώνει ο λογαριασμός που θα πρέπει να πληρωθεί για να γίνει βιώσιμο και περιορίζονται τα περιθώρια για δίκαιη κατανομή των βαρών της προσαρμογής του, παρά τις δημοσιοποιούμενες καλές προθέσεις».

Επίσης, αναδεικνύει και τις δυσλειτουργίες του κρατικού μηχανισμού και της κυβέρνησης, ενώ καλεί την τελευταία να «χτίσει πάνω σε όση πρόοδο έγινε ώς τώρα» και να μην την «κατεδαφίσει». Οπως αναφέρεται στην έκθεση «ο κρατικός μηχανισμός δεν έδειξε σε κρίσιμα μεταρρυθμιστικά ζητήματα την απαραίτητη συνοχή. Ορισμένες αποφάσεις του κυβερνητικού πυρήνα για εφαρμογή του Μνημονίου δεν τις “ενστερνίζονται” ισχυρά τμήματα του ευρύτερου μηχανισμού της κυβέρνησης, αναδεικνύοντας διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις, προσδοκίες της κοινωνικής βάσης και παραδόσεις. Αυτές οι διαφοροποιήσεις δεν βοηθούν την κυβέρνηση να εκπέμψει ένα μήνυμα σταθερότητας όσον αφορά την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και να άρει τη γενικευμένη δυσπιστία για τις προθέσεις της». Σημειώνεται, δε, πως στο σκέλος των δημοσιονομικών εξελίξεων υπάρχουν «ακαμψίες, ακόμα και για θέματα που έχουν συμφωνηθεί με το Μνημόνιο, όπως η περικοπή των αμυντικών δαπανών», με αποτέλεσμα να περικόπτονται άλλες δαπάνες. Κάτι το οποίο «υποσκάπτει την παραγωγική οικονομία».

Κατά τη γνώμη της επιστημονικής επιτροπής του ΓΠΒ «η παράταση της ύφεσης έκανε επιτακτικότερη την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων εντός του γενικού πλαισίου του τρίτου Μνημονίου. Οι μεταρρυθμίσεις έχουν γίνει υπαρξιακό ζήτημα για τη χώρα».

Κατεβάστε ΕΔΩ! το κείμενο της έκθεσης.

27/9/2017. Ελλάδα, καν’ το όπως η Τοσκάνη

on Wednesday, 27 September 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Κώστας Πάσχος

27/9/2017. Ελλάδα, καν’ το όπως η Τοσκάνη

Είμαι σίγουρος ότι θα αναρωτιέστε για την επιλογή του τίτλου. Τι σχέση μπορεί να έχει η Τοσκάνη με τα ελληνικά δρώμενα; Η σύντομη απάντηση είναι ότι στη χώρα μας δεν χρειάζεται να ανακαλύπτουμε την πυρίτιδα συνεχώς.
Και αναφέρομαι φυσικά στην εκμετάλλευση του πλούτου της αγροτικής παραγωγής και της σύνδεσής της με τον τουρισμό. Αν τα δούμε αυτά τα δύο ως ένα ενιαίο προϊόν προώθησης της χώρας, τότε μια χώρα όπως η Ελλάδα είναι βέβαιο ότι θα πρωτοπορούσε παγκοσμίως. Μπορεί να ακούγεται αυτονόητο, όμως όλοι ξέρουμε ότι δεν είναι. Τι χρειάζεται λοιπόν; Ας αντλήσουμε συμπεράσματα από την Τοσκάνη, η οποία μπορεί να βρίσκεται γεωγραφικά κοντά μας, απέχει όμως έτη φωτός σε αποτελέσματα σε σύγκριση με τη χώρα μας.

Εκεί, η κυβέρνηση είχε -εδώ και αρκετές δεκαετίες- αναγνωρίσει ότι η αγροτική παραγωγή αποτελούσε την ‘ψυχή’ της χώρας. Και για το λόγο αυτό προστάτευσε και οργάνωσε νομικά τον αγροτικό πλούτο με νέες κατευθυντήριες, οδηγίες και κανονισμούς για κάθε περιφέρεια, για κάθε δραστηριότητα, για κάθε προϊόν. Αυτό το πλαίσιο που δημιουργήθηκε από το 1985 και ύστερα, όχι μόνο έγινε σεβαστό από όλους του φορείς που συνδιαμορφώνουν την αγροτική παραγωγή και τη φυσιογνωμία κάθε τόπου, αλλά ενισχύθηκε δυναμικά με τη συμπερίληψη όλο και περισσότερων κριτηρίων και παραγόντων που ξεπερνούν τα στενά εσκαμμένα της αγροτικής παραγωγής. Στο κάδρο ανάδειξης της αγροτικής ταυτότητας ‘μπήκε’ και η μεσαιωνική φυσιογνωμία της περιοχής, τα μοναστήρια, οι πύργοι, οι φάρμες, οι αγροικίες, τα εστιατόρια, οι υπαίθριες αγορές και τα χειροποίητα προϊόντα. Το αποτέλεσμα είναι ότι μετά από 35 χρόνια μια μάλλον περιθωριοποιημένη περιοχής της Ιταλίας αποτελεί πόλο έλξης εκατομμυρίων τουριστών και συμβάλλει ουσιαστικά στην οικονομία της Ιταλίας. Την εμπειρία της Τοσκάνης μιμήθηκαν και οι υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας, οι οποίες προσάρμοσαν τη νομοθεσία στις ιδιαιτερότητες της τοπικής αγροτικής παραγωγής και του πολιτιστικού πλούτου της κάθε περιοχής με πολλαπλασιαστικό όφελος για τη συνολική τουριστική ανάπτυξη ολόκληρης της Ιταλίας.

Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: εμάς τι μας λείπει; Γιατί τα προϊόντα μας δεν έχουν την ίδια παγκόσμια απήχηση με τα προϊόντα της Τοσκάνης; Είναι χειρότερα τα κρασιά μας; Είναι χειρότερο τα λάδι μας; Είναι χειρότερα τα φρούτα και τα λαχανικά μας; Είναι χειρότερα τα χειροποίητα προϊόντα μας; Γιατί η χώρα μας δεν αποτελεί πόλο έλξης ποιοτικού τουρισμού που θα έρθει να ζήσει εμπειρία ανάλογη με αυτή της Τοσκάνης; Είναι πιο πλούσια η ιστορική ταυτότητα της Τοσκάνης από αυτή της Θεσσαλίας, της Ηπείρου ή της Μακεδονίας; Είναι λιγότερο ελκυστικές οι φυσικές ομορφιές ή η ποικιλότητα της φυσιογνωμίας κάθε γωνιάς της Ελλάδας; Είναι λιγότερο ελκυστικός ο θησαυρός της εκκλησιαστικής κληρονομιάς σε κάθε γωνιά της Ελλάδας; Ασφαλώς και όχι. Το γεγονός ότι η Τοσκάνη έχει εξελιχθεί σε μια καταξιωμένη δύναμη στον αγροτουρισμό και αποφασιστικό παράγοντα κίνησης της ιταλικής οικονομίας δεν οφείλεται στην ανωτερότητα των προϊόντων της.

Αυτό που διαφοροποιεί το παράδειγμα της Τοσκάνης από αυτό των περισσοτέρων περιφερειών της Ελλάδας είναι το ζήτημα της συνολικής αποτύπωσης του δυναμισμού τους. Είναι η έλλειψη συγκροτημένης και μακρόπνοης στρατηγικής, για τον αγροτουρισμό μας, τον εκκλησιαστικό τουρισμό μας και συνολικά του ποιοτικού τουρισμού της χώρας μας. Μιας προσέγγισης η οποία δεν αντιμετωπίζει κάθε ένα από τα προϊόντα ως αντικείμενο που τυγχάνει διαφορετικής εκμετάλλευσης, αλλά μιας αντίληψης η οποία συνενώνει τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού αλλά και σε επίπεδο επικοινωνίας το σύνολο των προϊόντων, του φυσικού τοπίου και της ιστορίας τους ως ενός συνολικού τουριστικού προϊόντος.

Αυτό οφείλει να μας προβληματίσει. Πέρα ωστόσο από αυτό οφείλει να μας δώσει το έναυσμα να ξεκινήσουμε επιτέλους μια δυναμική, συνολική και αποτελεσματική διαχείριση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος με τρόπο που να αναδεικνύει τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου αλλά και να ενισχύει το συνολικό μπραντ του τουρισμού και της αγροτικής παραγωγής της χώρας μας.

Θα κάνω μια πρόταση που μπορεί να φαντάζει απλοϊκή. Ας βάλουμε ως στόχο ότι τα πενήντα (50.000.000) εκατομμύρια των τουριστών που θα κατακλύσουν τη χώρα μας τα επόμενα χρόνια πρέπει να παραγγείλουν σε μια τοπική ταβέρνα που θα επισκεφτούν τουλάχιστον μια απλή ελληνική χωριάτικη σαλάτα φτιαγμένη από την τοπική παραγωγή του χώρου που επισκέπτονται. Απλό, θα πείτε. Όχι θα σας πω. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να καταστήσουμε το συγκεκριμένο πιάτο ως ‘ελληνικό’ με πατέντα και με την κατάλληλη επικοινωνιακή καμπάνια διεθνώς. Οι τουρίστες που επισκέπτονται τη χώρα μας, να αναζητούν την ελληνική χωριάτικη σαλάτα, τη φέτα μας, τα κρασιά μας, τα γλυκά του κουταλιού μας και όλα τα χειροποίητα είδη που παράγονται με μεράκι στη χώρα μας. Να αναζητούν να επισκεφτούν τις εκκλησιές μας και τα μοναστήρια μας (Μετέωρα, Άγιο Όρος και πολλά άλλα μοναστήρια), όπως επίσης να περπατήσουν τα χιλιάδες σοκάκια της χώρας μας και να κολυμπήσουν στις χιλιάδες πανέμορφες παραλίες μας.

Πρέπει λοιπόν να σχεδιάσουμε την παραγωγή μας με ανταγωνιστικό τρόπο ανάλογα με την προσδοκία της κατανάλωσης, ώστε να χρησιμοποιούν οι τουρίστες την τοπική παραγωγή και έτσι, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις να μην καταφεύγουν σε εισαγωγή προϊόντων, πολλές φορές δε, χαμηλής ποιότητας. Θα πρέπει να συνεννοηθούμε όλοι μας και μαζί με τους φορείς να συναποφασίσουμε σε τοπικό, περιφερειακό και κεντρικό πολιτικό επίπεδο ότι θα στηρίξουμε με συνέπεια και συνέχεια και με την ίδια έμφαση όλους αυτούς τους στόχους και όχι με εξαιρέσεις και ιδιοτέλειες.

Η Ελλάδα και οι Έλληνες πρέπει να ενωθούμε, πρέπει να γίνουμε μια γροθιά, εάν θέλουμε να δούμε άσπρη μέρα σε αυτή την πατρίδα. Και πρέπει να το κάνουμε αυτό με όλα τα προϊόντα μας και σε όλα τα επίπεδα των παρεχόμενων υπηρεσιών αυτής της χώρας. Ενωμένοι να προχωρήσουμε στην ανάπτυξη.
Τροφή για σκέψη.

Αναδημοσίευση από το Βήμα.

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=902933

29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

on Wednesday, 29 March 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Μιχάλης Διακαντώνης, οικονομολόγος, διεθνολόγος*

29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες (ΑΟΖ) του Ισραήλ και της Κύπρου κατά τα τελευταία έτη, καθώς και η προσδοκία ανακάλυψης ανάλογων πόρων στην ελληνική ΑΟΖ, έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας γόνιμης σύμπραξης των τριών αυτών χωρών στον ενεργειακό τομέα. Οι βασικές εναλλακτικές προτάσεις αξιοποίησης των ενεργειακών κοιτασμάτων αφορούν τις ακόλουθες επιλογές:

Η συνέχεια ΕΔΩ!

6/7/2017. ΥΠΑΡΧΕΙ ΦΩΣ ΣΤΟ ΤΟΥΝΕΛ;

on Thursday, 06 July 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει η Βενετία Λιάκου, Συνεργάτρια του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

6/7/2017.  ΥΠΑΡΧΕΙ ΦΩΣ ΣΤΟ ΤΟΥΝΕΛ;

                     
Κοντεύοντας σχεδόν την μία δεκαετία ‘επιβίωσης’ διαμέσου της οικονομικής κρίσης  στην χώρα μας, όλο και πιο συχνά διαβάζουμε εκθέσεις της κυβέρνησης ή διεθνών οικονομολόγων που μιλούν για την μελλοντική οικονομική ανάπτυξη της χώρας.  Στην πλειοψηφία τους οι εκθέσεις αυτές αναφέρουν μια μακρόπνοη αλλά εφικτή οικονομική ανάπτυξη, απ’ την οποία το πιθανότερο είναι πως θα επωφεληθούν τα παιδιά μας ή ακόμη και τα παιδιά των παιδιών μας.

Η απάντηση για το αν μπορεί η χώρα να μπεί σε τροχιά ανάπτυξης δεν μπορεί να δοθεί από την διάκριση αισιόδοξων και απαισιόδοξων μελετητών, αλλά σε ρεαλιστικές, μη πολιτικοποιημένες και κυρίως αριθμητικές απαντήσεις.    

Αρχικά είναι ενδεικτικό ότι από το 2009 έως και σήμερα (2017) η οικονομία της Ελλάδας γύρισε σε αρνητικό πρόσημο κάτι που είχε να συμβεί από το 1993. Από το 2010 δεχόμαστε συστηματική επικουρία από το ΔΝΤ η οποία πέρα από μικρές αναλαμπές ανάπτυξης ( ελάχιστα ποσοστά αύξησης του πλεονάσματος ) είναι κοινώς αποδεκτό ότι έπληξε όλες τις καίριες παραγωγές της χώρας ( εμπόριο, εξαγωγές, βιομηχανία, ναυτιλία ), αύξησε ραγδαία τα ποσοστά ανεργίας  και συρρίκνωσε επικίνδυνα τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης.

Χιλιάδες λουκέτα σε μικρομεσαίες, ( ή και μεγαλύτερες ) επιχειρήσεις ετησίως, απολύσεις,  μειώσεις μισθών και συντάξεων είναι λίγοι μόνο απ’ τους όρους που συνιστούν την οικονομία της χώρας. Είναι δυνατόν, λοιπόν μια χώρα στην οποία εκλείπουν οι αναπτυξιακές πολιτικές, οι επενδύσεις , οι νέες θέσεις εργασίας να μιλάμε για ανάκαμψη ;

Αρχικά, η απάντηση μπορεί να δοθεί και μόνο απ την βασικότερη θεωρία που ανέπτυξε ο Κέινς σχετικά με την απουσία ή έστω την αποδυνάμωση της μεσαίας τάξης. Χαρακτηριστικά, σε μια κοινωνία που δεν συναντάται η μεσαία τάξη( σε οικονομικό επίπεδο), καθώς είναι αυτή που πλήττεται περισσότερο από την μείωση μισθών και την κατακόρυφη αύξηση της φορολογίας είναι αδύνατο να αναφερόμαστε σε οποιαδήποτε μορφής ανάπτυξη.

Εάν παρατηρήσουμε τις περιστάσεις και τις λεπτομέρειες προσεκτικά, θα δούμε πως τα οικονομικά μέσα της ελληνικής οικονομίας που διαλύεται δεν συγκεντρώνονται στα χέρια κάποιας ολιγαρχίας που γεννιέται, αλλά απλώς αλλάζουν τον ιδιοκτήτη τους προς τα δυτικά, στον τεράστιο πολιτικό και οικονομικό σχηματισμό που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η χώρα χρωστά πλέον 450 δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία κανένας υγιώς σκεπτόμενος νους δεν φαντάζεται πως θα μπορέσει ποτέ θα ξεπληρώσει. Απόψεις που ακούγονται από διάφορους Έλληνες να σωθεί η χώρα με την υποτιθέμενη επιστροφή στη δραχμή είναι επιεικώς αξιολύπητες. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί για δύο λόγους. Πρώτον, η ΕΕ δεν θα το επιτρέψει γιατί το γεγονός αυτό θα σημάνει το τέλος του ευρωπαϊκού νομίσματος. Δεύτερον, η εισαγωγή της δραχμής θα «ξεκλειδώσει» αυτόματα τον υπερπληθωρισμό, καθώς η κυβέρνηση της χώρας θα ξεκινήσει να τυπώνει χρήμα άμεσα για να μπορεί να πληρώνει. Ένα χρόνο αργότερα η δραχμή θα στοιχίζει όσο και το δολάριο της Ζιμπάμπουε. Οι δανειστές θα αναμένουν πληρωμές σε ευρώ και όχι σ’ ένα νόμισμα που στοιχίζει λιγότερο από ταπετσαρία τοίχων.

Η άλλη πλευρά των σημερινών κοινωνικών κραδασμών είναι το γεγονός ότι 700 – 800.000 δημόσιοι υπάλληλοι προσπαθούν να ταυτιστούν με τη μεσαία τάξη, ενώ δεν ανήκουν εκεί. Αυτοί είναι μια τεχνητή μεσαία τάξη που απλά πρέπει να εξαφανιστεί, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο μέρος της γιατί αποτελεί μια από τις αιτίες αυτής της κρίσης. Η πραγματική μεσαία τάξη της Ελλάδας έχει δική της επιχείρηση και εργάζεται. Έχει ξενοδοχεία, εστιατόρια, εργοστάσια. Το ουρλιαχτό που ακούγεται στην Αθήνα είναι ο θρήνος μιας περιττής τάξης που υποφέρει, καθώς στερείται τα προνόμια και μια αξιοπρεπώς ποιοτική ζωή.

ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ ΟΜΩΣ ΤΗΝ ΧΩΡΑ;
Η χώρα θα περάσει μερικά στάδια που θα διαρκέσουν, σχεδόν δύο δεκαετίες. Όλοι μας γνωρίζουμε πως η μετάβαση χωρίζεται σε δυο περιόδους: Η πρώτη δεκαετία χαρακτηρίζεται από κάθετη πτώση του πληθωρισμού και η δεύτερη από άνοδο των μακροοικονομικών επιδόσεων της χώρας. Ένα από τα συμπτώματα της μετάβασης είναι το επίπεδο της ανεργίας. Το φαινόμενο αυτό έχει μεγάλη σημασία για την ευημερία των μαζών, καθώς δεν νοείται ομαλή πολιτική και ορισμός μακροπρόθεσμων στόχων, όταν τα επίπεδα της ανεργίας είναι ψηλά.

Όμως το μοντέλο της καπιταλιστικής πολιτικής που διαλύεται αυτήν τη στιγμή πετά στο δρόμο και καταστρέφει την «μεσαία τάξη», που είναι η ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας και στηρίζει τις κοινωνικές δομές. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που τώρα πλημμυρίζουν τους δρόμους στην απεγνωσμένη προσπάθειά τους να σωθούν, καθώς πλέον στην Ελλάδα διαγράφονται με σαφή τρόπο δύο τάξεις: των πλούσιων και των φτωχών.

Οι απεγνωσμένες προσπάθειες συγχώνευσης των ελληνικών τραπεζών, όπως και η υποτιθέμενη προσέλκυση ξένων επενδύσεων που παρατηρούμε, αποτελούν μαρτυρίες για το πόσο ανίσχυρο είναι το ελληνικό κράτος.

Άλλο ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει να παραμελούμε είναι η αύξηση της εγκληματικότητας. Οι συνοικίες των πλουσίων στην Αθήνα έχουν πολιορκηθεί από Ρώσους, Αλβανούς και Βούλγαρους μαφιόζους που αναδιανέμουν την «αγορά» μεταξύ τους, ενώ στο κέντρο εγκαθίστανται οι ακροδεξιοί της Χρυσής Αυγής οι οποίοι σκοτώνουν στο ξύλο κάθε αλλοδαπό. Γεγονότα που αποδεικνύουν το πόσο η Ελλάδα έχει χάσει τον έλεγχο του ίδιου του κράτους.

Η Ελλάδα εξαιτίας των παραπάνω γεγονότων χάνει την κυριαρχία της υπό την οικονομική πίεση. Η κυβέρνηση στην Αθήνα σιγά σιγά αποχωρίζεται τους μοχλούς διοίκησης της πολιτικής και της οικονομίας. Οι δανειστές θέλουν ευρώ τα οποία η Ελλάδα δεν έχει για να επιστρέψει. Αυτό σημαίνει πως όλο και μεγαλύτεροι τομείς της οικονομίας θα τίθενται υπό την άμεση εξάρτηση ξένων παραγόντων. Από την άλλη, η αποσταθεροποίηση της κοινωνίας είναι πλέον γεγονός. Είναι νομοτελιακό πως η αποδυναμωμένη εξουσία και οικονομία οδηγούν στο φαινόμενο που είναι γνωστό παγκοσμίως ως mutrization.

Αν η ίδια η ελληνική κοινωνία  δεν γεννήσει αυτό το τέρας, αυτό μπορεί να εισαχθεί από έξω. Το έδαφος γι’ αυτό είναι ήδη έτοιμο. Η μεσαία τάξη που αφανίζεται, η διαστρωμάτωση της κοινωνίας σε πλούσιους και φτωχούς και οι περιορισμένοι πόροι θα επιφέρουν τεράστια διαφθορά και η αυταπάτη των Ελλήνων πολιτών  θα τους ωθήσει προς ένα διόλου αξιοζήλευτο μέλλον. 

7/1/2017. Η ακτινογραφία του Προϋπολογισμού (ή πού πάνε τα λεφτά μας)

on Saturday, 07 January 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιώργος Στρατόπουλος, Δρ. - Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

7/1/2017. Η ακτινογραφία του Προϋπολογισμού (ή πού πάνε τα λεφτά μας)

Γράφει ο Δρ Γιώργος Στρατόπουλος 1 Ιανουαριου 2017,

«Πώς κατανέμουμε πόρους, βάρη και δαπάνες;» Αυτή η συζήτηση θα έπρεπε να προηγείται κάθε άλλης για τον Προϋπολογισμό, αλλά δεν γίνεται καν. Εδώ επιχειρείται μια περιήγηση στον παράδοξο κόσμο του Προϋπολογισμού του ελληνικού κράτους. Για να καταλάβουμε γιατί μας συμβαίνουν όλα...

Ο Προϋπολογισμός περιγράφει δυο βασικές λειτουργίες του κράτους: από πού αντλεί έσοδα (πώς, ποιους και πόσο φορολογεί) και πώς τα κατανέμει, για να ικανοποιήσει τις ανάγκες της κοινωνίας και του κράτους.

Ο τρόπος που κατανέμονται τα διαθέσιμα κεφάλαια, πολλά ή λίγα, δείχνει πώς ιεραρχεί κάθε κυβέρνηση τις ανάγκες της κοινωνίας και του κράτους που διοικεί.

ΕΔΩ! η συνέχεια της εξαιρετικής ανάλυσης του Δρ Στρατόπουλου.

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα: http://www.protagon.gr

<<  1 2 3 [45 6  >>