Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

18/5/2017. ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

on Πέμπτη, 18 Μαΐου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Βασίλειος Μαρτζούκος, Αντιναύαρχος ε.α. ΠΝ, Επίτιμος Διοικητής Σ.Ν.Δ., Πρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

18/5/2017.  ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Σε όλη την διάρκεια της επτάχρονης περιόδου των μνημονίων οι Κυβερνήσεις αναφέρονται γενικόλογα στην περίφημη «ανάπτυξη» της χώρας δίχως να επεξηγούν την σχετική στρατηγική (βασικοί αναπτυξιακοί πυλώνες, τρόπος υλοποιήσεως ανά περιοχή, χωροταξική κατανομή, χρονοδιαγράμματα, νομικό πλαίσιο, κοστολόγηση, χρηματοδότηση, επενδύσεις, θέσεις εργασίας, παραμεθόριες περιοχές κ.λπ.), γεγονός που δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό για την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των εκάστοτε εμπλεκομένων.

Σε μια προσπάθεια συμβολής στην εθνική ανάπτυξη, το παρόν άρθρο ισχυρίζεται ότι ο βασικός αναπτυξιακός πυλώνας, πέριξ του οποίου  θα πρέπει να κτισθεί το όλο αναπτυξιακό εθνικό οικοδόμημα, θα πρέπει να είναι η θαλάσσια ισχύς, βάσει της γεωγραφίας, της Ιστορίας, της παραδόσεως και του πολιτισμού μας.

Η Θαλάσσια Ισχύς είναι η εκδήλωση της εθνικής ισχύος ενός κράτους στο υγρό στοιχείο και περιλαμβάνει το πολεμικό και εμπορικό ναυτικό, τις υπάρχουσες υποδομές θαλάσσιας δραστηριοποιήσεως καθώς και εκμεταλλεύσεως των θαλασσίων και υποθαλασσίων πλουτοπαραγωγικών πόρων, την δυνατότητα ελέγχου θαλασσίων κομβικών σημείων, καθώς  και την ναυτική παράδοση και ενασχόληση του πληθυσμού.

Με την θαλάσσια ισχύ το έθνος αντλεί δυνάμεις τόσο από την εσωτερική του συγκρότηση, όσο και από τις συμμαχίες καθώς και από τις περιοχές ασκήσεως ελέγχου ή επιρροής. Ταυτόχρονα η θαλάσσια ισχύς συνδέεται με την οικονομική δύναμη και με τις έννοιες αστική τάξη, κίνηση και διαρκής ροή περιβάλλοντος, εμπόριο, ανθρωποκεντρική και ορθολογική θεώρηση των πραγμάτων, παιδεία, επιστήμες, τέχνες και δημοκρατία.

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
«Μέγα το της θαλάσσης κράτος» είναι το συμπέρασμα του Ιστορικού Θουκυδίδου. «Εκείνος που εξουσιάζει την θάλασσα, εξουσιάζει το εμπόριο και εκείνος που είναι άρχων του εμπορίου του κόσμου, είναι άρχων του πλούτου του κόσμου», αποφαίνεται οSirWalterRaleigh (1552-1618). Ο ναύαρχος Alfred Thayer Mahan (1840-1914), θεωρεί ότι  «Κυριαρχία των θαλασσών μέσω ναυτικού εμπορίου και ναυτικής ηγεμονίας μέσω της ναυτικής ισχύος σημαίνει ηγεμονική επιρροή στον κόσμο». Ο Nicholas Rodger θεωρεί ότι «Τα Ναυτικά χρειάζονται συναίνεση επειδή απαιτούν το μέγιστον της εμπλοκής των ναυτιλλομένων, των ιδιοκτητών των σκαφών, των εμπόρων, των πιστωτών και των επενδυτών». Συναφώς, ο Harding εξηγεί ότι «Η θαλάσσια ισχύς της Μ. Βρετανίας δεν οφείλεται απλώς στο ναυτικό ή στον πολεμικό στόλο αλλά στην αποτελεσματική ενσωμάτωση της διοικήσεώς της, του πολιτικού της συστήματος, του στρατού της, των αποικιών της και της εμποροναυτικής οικονομίας της στην κατεύθυνση των σκοπών του κράτους(…).Η φράση του Προέδρου της Γαλλίας F. Mitterrand, ότι «κάθε κράτος κάνει την πολιτική της Γεωγραφίας του», είναι διαχρονικής σημασίας.

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Η Θαλάσσια στρατηγική αφορά στις κατάλληλες αποφάσεις της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας (πολιτικές, διπλωματικές, οικονομικές, κοινωνικές και στρατιωτικές), οι οποίες επηρεάζουν την κατάσταση, την ανάπτυξη και τον τρόπο χρήσεως του συνόλου των συντελεστών της θαλασσίας ισχύος, προκειμένου να επιτευχθούν οι συναφείς Εθνικοί Σκοποί.

Η Θαλάσσια στρατηγική θα πρέπει να προβλέπει την ανάπτυξη, την λειτουργία και τον τρόπο χρήσεως σειράς παραμέτρων θαλασσίας ισχύος όπως οι εξής:
•Άμυνα και αστυνόμευση θαλασσίου περιβάλλοντος (ΠΝ, ΛΣ, υποδομές, μέσα ISR κ.λπ.).
•Εμπορικό ναυτικό, εφοπλισμός, ναυτιλία.
•Λιμενικές υποδομές και εγκαταστάσεις.
•Προστασία και ανάπτυξη ναυπηγοεπισκευαστικών ζωνών.
•Συντήρηση και επαύξηση ναυτικής παραδόσεως και πνεύματος κοινωνίας.
•Κατανομή σχετικών οικονομικών πόρων για θαλάσσια ανάπτυξη.
•Θαλάσσιος τουρισμός, αναψυχή και αθλητισμός.
•Διαχείριση και εκπαίδευση ανθρωπίνου δυναμικού ναυτικών επαγγελμάτων
•Θαλάσσια οικολογία.
•Συντονισμός διαχειρίσεως θαλασσίων δραστηριοτήτων
•Προστασία αλιείας και βιομηχανίας αλιευμάτων
•Διαπραγματεύσεις διεθνών εμπορικών συμφωνιών
•Σχεδιασμός και πολιτική αντιμετωπίσεως μέτρων, μποϋκοτάζ, διεθνών περιορισμών εμπορικής ναυτιλίας
•Υποστήριξη έρευνας σε θαλάσσιους τομείς
•Υποστήριξη υδρογραφικών, χαρτογραφικών υπηρεσιών και υπηρεσιών ναυτιλιακών βοηθημάτων
•Βελτιστοποίηση ναυτικών και ναυτιλιακών επικοινωνιών
•Εκμετάλλευση θαλασσίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και ορυκτών

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η θάλασσα καλύπτει περίπου το 70% της γήινης επιφάνειας και περίπου το 80% του παγκοσμίου πληθυσμού διαμένει σε αποστάσεις έως 100 ν.μ. από τις ακτές (με αυξητικές τάσεις) και περισσότερες από τα ¾ των κρατών μελών του ΟΗΕ έχουν ακτές. Αυτό σημαίνει ότι ένα συντριπτικό ποσοστό της πολιτικής και οικονομικής παγκοσμίου δραστηριότητος λαμβάνει χώρα σε ένα στενό διάδρομο ξηράς και θαλάσσης πλάτους περί τα 300 ν.μ. (200 ν.μ. της ΑΟΖ και 100 η χερσαία παράκτια ζώνη), ο οποίος ονομάζεται παράκτια περιοχή και ορίζεται ως ο χώρος (θαλάσσιος, χερσαίος και εναέριος) ο  οποίος υπόκειται κατά κυρίαρχο τρόπο σε εμπλοκή και επιρροή από την θάλασσα.

Η διαρκώς αυξανομένη ενεργειακή εξάρτηση και η θαλάσσια διακίνηση υδρογονανθράκων σε ποσοστό άνω του 90%, αυξάνει την στρατηγική σημασία των θαλασσίων οδών επικοινωνίας και ιδιαίτερα των υποχρεωτικών περιοχών διελεύσεως (π.χ. στενά Μάλακκα, Ορμούζ, Ταϊβάν, Σουέζ, Αιγαίο, Βόσπορος, Γιβραλτάρ κ.λπ.) και συγχρόνως ενισχύει την τάση των ναυτικών εξοπλισμών.

Το θαλάσσιο περιβάλλον συνήθως αναλύεται και εξετάζεται σε έξι κύριες διαστάσεις που είναι η φυσική, η οικονομική, η διπλωματική, η πολιτική, η νομική και η στρατιωτική.Αν και στις παράκτιες περιοχές κάθε στρατιωτική επιχείρηση έχει διακλαδικό χαρακτήρα, το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ) κατέχει δεσπόζουσα θέση στο υγρό στοιχείο αφού διαθέτει μοναδικά χαρακτηριστικά και δυνατότητες όπως την πρόσβαση, την κινητικότητα, την μεταφορική ικανότητα, την παραμονή σε επίμαχες περιοχές, την πολυχρηστικότητα, την αντοχή και ανθεκτικότητα, καθώς και το στρατηγικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Η χρήση των ΠΝ δυνατόν να είναι στρατιωτικής, αστυνομικής και διπλωματικής φύσεως, ενώ οι εκάστοτε αποστολές ενός ΠΝ είναι δυνατόν να ενταχθούν σε τρεις βασικούς ρόλους: Πολεμικές επιχειρήσεις – θαλάσσια ασφάλεια – διεθνή εμπλοκή.

ΕΘΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Προκειμένου να μην μετατραπεί η οικονομική σε γεωπολιτική κρίση, η χώρα θα πρέπει να παραμείνει στην ΕΕ (η χώρα μας ευνοείται από την πολιτική εμβάθυνση και αυτονόμηση της Ε.Ε., με την Τουρκία εκτός αυτής) και στο ΝΑΤΟ, να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από τα γεωστρατηγικά της πλεονεκτήματα και ταυτόχρονα να εξετάσει την πολυεπίπεδη αμοιβαία αύξηση της συνεργασίας της, με επιλεγμένες χώρες όπως π.χ. η Ρωσία, η Κίνα, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Η ΕΕ θα πρέπει να πεισθεί ότι η αξιοποίηση της δεσπόζουσας γεωστρατηγικής θέσεως του Ελληνισμού στην περιοχή αυτή, ωφελεί στρατηγικά και ενεργειακά την Ένωση.

Έναντι της αδιαμφισβήτητης τουρκικής απειλής, η οποία πρόκειται να διογκωθεί κατά τα επόμενα λίγα έτη, η χώρα μας θα πρέπει να επιλέξει είτε να υπηρετήσει υπαρξιακά και ζωτικά της Εθνικά Συμφέροντα, με όρους ουσιαστικής αποτροπής, είτε να αφεθεί στην φθίνουσα πορεία της εθνικής της ισχύος και να αποδεχθεί έναν ενδεχόμενο ρόλο  δορυφόρου της Τουρκίας με ότι αυτό συνεπάγεται. 

Στο πλαίσιο αυτό η χώρα μας θα πρέπει να επισπεύσει τις απαιτούμενες ενέργειες για την αξιοποίηση των ενεργειακών μας πόρων και να επενδύσει στην αυτοβοήθεια (ΕΔ, ΣΑ, αμυντική βιομηχανία, υψηλή τεχνολογία) καθ’ όσον είναι αυτή που συμβάλλει καθοριστικά στην αποτροπή. Παράλληλα η Ελλάδα χρειάζεται ανόρθωση του αξιακού της συστήματος και των ορθών προτύπων με συστηματική και υγιή αναμόρφωση της παιδείας καθώς και με επένδυση στον πολιτισμό (π.χ. μετατροπή της σε διεθνές κέντρο ανθρωπιστικών σπουδών). Ταυτόχρονα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν κατά προτεραιότητα και με δραστικές ενέργειες τα θέματα της υπογεννητικότητος, της μεταναστεύσεως και του Ισλάμ στην χώρα μας.

Η χώρα μας κατέχει προνομιακή θέση στο κέντρο της Α. Μεσογείου η οποία αποτελεί ζωτική γεωστρατηγική και γεωοικονομική περιοχή και αποτελεί την πλησιέστερη πύλη εισόδου προς την Δύση, για εμπορεύματα από την Άπω Ανατολή. Ο συνδυασμός της μεγάλης μας ακτογραμμής (10η παγκοσμίως), της άμεσης προσβάσεως σε θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών παγκοσμίου σημασίας, των χιλιάδων νήσων, των φυσικών λιμένων, της ναυτοσύνης σημαντικού μέρους του πληθυσμού, των υποθαλασσίων ενεργειακών κοιτασμάτων, των φημισμένων τουριστικά ακτών και θαλασσών και της ιστορίας με τον πολιτισμικό μνημειακό θησαυρό της, καθιστούν την Ελλάδα μοναδική για σχεδίαση, ανάπτυξη και εφαρμογή θαλασσίας αναπτυξιακής στρατηγικής, με βάσιμες προσδοκίες μεγάλης οικονομικής αναπτύξεως.

Κύριες αιτίες της μη αξιοποιήσεως, μέχρι στιγμής, των εν λόγω πλεονεκτημάτων στον απαιτούμενο βαθμό είναι το μη σταθερό φορολογικό σύστημα, η υψηλή φορολογία, η εχθρική σχετική νομοθεσία, ο κρατισμός, η γραφειοκρατία, η έλλειψη υποδομών (π.χ. λιμενικές εγκαταστάσεις, μαρίνες, μεταφορικές υποδομές από λιμένες κ.λπ.), οι ιδεοληψίες ανεπαρκών πολιτικών, η αντιπαραγωγική αντίληψη λειτουργίας του συνδικαλιστικού συστήματος και η έλλειψη διακομματικής Εθνικής Στρατηγικής, που χρεώνεται στο σύνολο του πολιτικού μας συστήματος.

Η θεραπεία όλων αυτών των στρεβλώσεων θα ήταν δυνατόν να προσφέρει τα ακόλουθα ζωτικά πλεονεκτήματα (πολλά εξ αυτών περιγράφονται σε σχετική έκθεση του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος):
-Μετεξέλιξη Ελλάδος σε οικονομικό κέντρο της Α. Μεσογείου, με προσφορά ολοκληρωμένων οικονομικών και εμπορικών υπηρεσιών που θα προσελκύσουν μεγάλες ξένες εταιρείες και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία.
-Προτιμώμενο προορισμό αναψυχής και θαλασσίου τουρισμού κυρίως της ΕΕ, με προσέλκυση ανθρώπων και σκαφών αναψυχής από όλο τον κόσμο. Η εξέλιξη αυτή θα προκαλέσει σημαντική αύξηση των θέσεων εργασίας (π.χ. η προσέλκυση 1000 σκαφών άνω των 25 μέτρων δημιουργεί 20000 θέσεις).
-Κύρια αφετηρία (home porting hub) κρουαζιερόπλοιων της Α. Μεσογείου.
-Διεθνές κέντρο ποιοτικού τουρισμού και τους 12 μήνες του έτους.
-Διαμετακομιστικό κέντρο Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης και Α. Μεσογείου.
-Βελτίωση και ενίσχυση των παραμέτρων που σχετίζονται με την ποντοπόρο ναυτιλία και την ακτοπλοϊα, με σκοπό η σημερινή δημιουργία 300.000 άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας, καθώς και οι εισροές  € 13 – 19 δις ετησίως, να αυξηθούν εκθετικά.
-Ομαλή λειτουργία ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης με στρατηγικά, οικονομικά και κοινωνικά θετικά αποτελέσματα.
-Στρατηγική ανάπτυξη αλιείας και ιχθυοκαλλιέργειας.
-Εκμετάλλευση υποθαλασσίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
Το ανωτέρω θαλάσσιο αναπτυξιακό μοντέλο πέραν των προφανών οικονομικών, και κοινωνικών θετικών επιπτώσεων, πρόκειται να ενισχύσει τους ακόλουθους τομείς στρατηγικού επιπέδου:
-Συγκράτηση και αύξηση του πληθυσμού των ελληνικών νήσων, με προοπτικές σημαντικής οικονομικής  αναπτύξεως αυτών.
-Defacto αντιμετώπιση τουρκικών διεκδικήσεων λόγω διαρκούς παρουσίας του διεθνούς παράγοντα και συμφερόντων του στις ελληνικές θάλασσες.  
-Αύξηση ποσοστού πληθυσμού εμπλεκομένου σε άμεσα ή έμμεσα με θαλάσσια επαγγέλματα, με ανάλογη απόκτηση εμπειρίας και τεχνογνωσίας.
-Συγκράτηση νέων Ελλήνων υψηλού μορφωτικού επιπέδου στην χώρα.

Στο πλαίσιο της θαλάσσιας στρατηγικής η χώρα μας χρειάζεται ενίσχυση της διακλαδικότητος των ΕΔ και ισχυρές αποτρεπτικές αεροναυτικές δυνάμεις, με διαρκή παρουσία σε ολόκληρη την θαλάσσια περιοχή εθνικού ενδιαφέροντος (Αιγαίο, Ιόνιο, Κρητικό, ΝΑ Μεσόγειος). Αποδεικνύεται ότι η έλλειψη αξιόπιστης στρατιωτικής παρουσίας σε περιοχές εθνικού ενδιαφέροντος, εκπέμπει εσφαλμένα πολιτικά μηνύματα και προκαλεί την πλήρωση του κενού αυτού από στρατιωτικές δυνάμεις άλλων ενδιαφερομένων χωρών, με αποτέλεσμα την σταδιακή ανατροπή του κρατούντος statusquo και δημιουργία defacto νέων πολιτικών δεδομένων.

Ο όρος «Ελλάδα» παραπέμπει συνειρμικά σε θάλασσα και χιλιάδες νησιά.Μία χώρα σε μοναδική κομβική θέση, με σπάνιες ομορφιές, ορυκτό πλούτο και μία υπεραξία παγκοσμίως γνωστή που την καθιστά πόλο έλξεως και οφείλεται στον πολιτισμό των αρχαίων της προγόνων. Οι αναπτυξιακές  προϋποθέσεις υπάρχουν αλλά αποτελεί ζητούμενοη πολιτική ωριμότητα και κρίση των Ελλήνων συμπολιτών ώστε να εκλέγουν κατάλληλες και εμπνευσμένες ηγεσίες με αποκλειστικό κριτήριο την ικανότητα και αποτελεσματικότητα εκπληρώσεως των Εθνικών Συμφερόντων.
Μαϊος 2017
                           
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Γρίβας Κ. «Ελληνική Αμυντική Στρατηγική για τον 21ο Αιώνα», σελ. 81 – 95
2.Δεμέστιχας Γ. (Αντιναύαρχος ε.α.) «Ελληνική Εθνική Στρατηγική», σελ. 189 – 203
3.Ministry of Defence «Joint Doctrine Publication 0-10 British Maritime Doctrine», JDP 0-10, August 2011
4.Vego M. N. «Naval Strategy and Operations in Narrow Seas», US Naval War College, Newport, Rhode Island, FRANK CASS, London – Portland, OR, 2003
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
1.Ηλιόπουλος Η. «Η Γεωγραφική Σημασία της Ναυτικής Γεωγραφίας για την Ναυτική Ισχύ και Στρατηγική», Πέμπτη, 17 Μαρτίου 2011
2.Azhar Ahmad «Maritime Power and Strategy» NDU Journal 2014
3.Barett T. Vice Admiral, RAN «Maritime Power in the 21st Century, Speech to the Royal College of Defence Studies», London, 02 July 2015
4.Holmes J. & Yoshihara T.,  «The Meaning of Sea Power», December 10, 2011
5.Kelly T. «Maritime Security, Sea Power and Trade», US Naval War College, Newport, Rhode Island, March 25, 2014
6.Weitz R. Maritime Power and Grand Strategy, Conference on American Grand Strategy and Maritime Power, 08 – 16 - 2011


29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

on Τετάρτη, 29 Μαρτίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Μιχάλης Διακαντώνης, οικονομολόγος, διεθνολόγος*

29/3/2017. Αγωγός EastMed: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες (ΑΟΖ) του Ισραήλ και της Κύπρου κατά τα τελευταία έτη, καθώς και η προσδοκία ανακάλυψης ανάλογων πόρων στην ελληνική ΑΟΖ, έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας γόνιμης σύμπραξης των τριών αυτών χωρών στον ενεργειακό τομέα. Οι βασικές εναλλακτικές προτάσεις αξιοποίησης των ενεργειακών κοιτασμάτων αφορούν τις ακόλουθες επιλογές:

Η συνέχεια ΕΔΩ!

22/2/2017. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ-ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: LOGISTICS: ΕΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕΙ ΜΕ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

on Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αλεξάνδρα Τόμπρα, Δημοσιογράφος, Μέλος ΕΛΙΣΜΕ

22/2/2017. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ-ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: LOGISTICS: ΕΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΜΕ ΥΨΗΛΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΚΛΕΙΔΩΣΕΙ ΜΕ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Ανθεκτικές αποδείχθηκαν οι επιχειρήσεις χερσαίων υπηρεσιών διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics) κατά τη διάρκεια της κρίσης, ανεβάζοντας τη συνεισφορά τους στο ελληνικό ΑΕΠ στο 2,9% το 2016 από 2,5% το 2008 και εμφανίζοντας σημάδια σύγκλισης με τα ευρωπαϊκά δεδομένα (3,4% του ΑΕΠ).

Η νέα μελέτη που συνέταξε η Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας εστιάζει στον εντοπισμό των κινητήριων δυνάμεων που έχουν τεθεί σε λειτουργία - κυρίως από τις επενδύσεις της COSCO και την ανάπτυξη δικτύων από εταιρείες logistics (4PL) - αλλά και των παραγόντων που φρενάρουν την ανάπτυξη του κλάδου (κυρίως εμπόδια θεσμικής φύσης).

Βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι η ισχυρή ανάπτυξη που αναμένεται να έχει ο κλάδος την επόμενη πενταετία.

Η θετική μακροοικονομική εικόνα του κλάδου των χερσαίων logistics επιβεβαιώνεται από την έρευνα πεδίου της ΕΤΕ σε δείγμα 1.200 ΜμΕ. Σύμφωνα με τα ευρήματα αυτής, ο κλάδος αυτός υπερέχει του λοιπού εταιρικού τομέα σε όλους τους κρίσιμους δείκτες (ζήτηση, εξωστρέφεια, απασχόληση), αξιοποιώντας ως βασική κινητήριο δύναμη τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Παράλληλα, η χρηματοοικονομική του εικόνα είναι παρόμοια του ευρωπαϊκού μέσου όρου σε όρους ταχύτητας κυκλοφορίας ενεργητικού, κερδοφορίας και μόχλευσης.

Ωστόσο, αυτή η συνολικά θετική εικόνα κρύβει έντονες ανομοιογένειες τόσο (i) σε επίπεδο μεγεθών επιχειρήσεων όσο και (ii) σε επίπεδο επιμέρους τομέων δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα μεγέθη, οι μεσαίες επιχειρήσεις ξεχωρίζουν έντονα έναντι των μικρών σε όρους βασικών λειτουργικών μεγεθών (όπως πωλήσεις και επενδύσεις) και αριθμοδεικτών (απόδοση ενεργητικού και επίπεδο μόχλευσης).

Όσον αφορά τις επιμέρους δραστηριότητες, βελτίωση παρουσίασε ο τομέας διαχείρισης φορτίων (αποθήκευση, συσκευασία, τιμολόγηση κτλ.) και επιδείνωση ο τομέας μεταφορών.

Συγκεκριμένα, η διαχείριση φορτίων βελτιώθηκε σε όρους όγκου (αυξανόμενος κατά 59% κατά την τελευταία οκταετία), αλλά και σε όρους ποιότητας (με την απόκλιση επιπέδου ανταγωνιστικότητας από τα ευρωπαϊκά δεδομένα να περιορίζεται στο 11% το 2016 από 19% το 2012, βάσει του Logistics Performance Index της World Bank).

Από την άλλη πλευρά, η μεταφορά φορτίων δέχθηκε ισχυρή πίεση από τις μειωμένες εθνικές μεταφορές (κατά 33% την τελευταία οκταετία), η οποία αντισταθμίστηκε μόνο μερικώς από τις ανοδικές διεθνείς μεταφορές (κατά 16%).

Πέρα από τη συσταλτική συγκυρία ζήτησης, οι μεταφορές επιβαρύνονται και από μία ιδιάζουσα διαρθρωτική κατάσταση η οποία έχει αναπτυχθεί ως αποτέλεσμα των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων της Ελλάδας αλλά και του θεσμικού πλαισίου των οδικών μεταφορών. Συγκεκριμένα, το κλειστό μέχρι πρότινος επάγγελμα των ιδιοκτητών φορτηγών ΔΧ οδήγησε στη δημιουργία ενός μεγάλου στόλου παλιών και σχετικά μικρών φορτηγών ΙΧ - με την Ελλάδα να ξεχωρίζει ως η ευρωπαϊκή χώρα με τη χαμηλότερη διείσδυση των εξειδικευμένων επιχειρήσεων logistics στον τομέα της χερσαίας μεταφοράς φορτίων (21% των φορτίων έναντι 70% στην ΕΕ).

Εστιάζοντας στη μελλοντική προοπτική του κλάδου, η δυναμική του διατηρείται σε υψηλές ταχύτητες. Συγκεκριμένα, καθώς ποσοστό άνω του 10% των βιομηχανικών και εμπορικών ΜμΕ δηλώνει πρόθεση ανάθεσης των εργασιών logistics σε εξειδικευμένες εταιρείες (με το ποσοστό να φτάνει το 15% για τις μεσαίες επιχειρήσεις), η ζήτηση για τις υπηρεσίες του κλάδου αναμένεται να αυξηθεί κατά 30%-40% κατά την επόμενη πενταετία.

Επιπλέον, σχεδόν το ½ του τομέα των ΜμΕ εμφανίζει σημαντικό κενό ενημέρωσης όσον αφορά τα οφέλη και τις επιλογές που προσφέρουν οι εξειδικευμένες επιχειρήσεις logistics – το οποίο σε περίπτωση κάλυψής του θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη δυνητική ζήτηση στον κλάδο. Καθώς ο κλάδος αυτός αποτελεί κρίσιμο κρίκο της παραγωγικής και της εξαγωγικής διαδικασίας, η πραγμάτωση της δυναμικής του μπορεί να ενισχύσει την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων–πελατών – γεγονός που διαφάνηκε στο ερωτηματολόγιο μας από τη διαφορά απόδοσης των βιομηχανικών/εμπορικών ΜμΕ που έχουν κάνει ανάθεση των υπηρεσιών logistics σε εξειδικευμένη εταιρεία σε σχέση με αυτές που τις διενεργούν εσωτερικά.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, πέρα από την αυξημένη ζήτηση από τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι χερσαίες υπηρεσίες logistics εκτιμάται ότι θα ευνοηθούν και από μια σειρά εξωγενών παραγόντων. Κατά πρώτον, βάσει της έρευνάς μας, η συμμετοχή σε ευρύτερα δίκτυα 4PL και η αναβαθμισμένη παρουσία της COSCO θα λειτουργήσουν ως επιταχυντές για τον κλάδο κατά την επόμενη πενταετία.

Κατά δεύτερον, η έρευνά μας εμφάνισε το θεσμικό πλαίσιο ως παράμετρο-κλειδί για να απελευθερωθεί η δυνητική ανάπτυξη του κλάδου. Συγκεκριμένα, αν και η συνεισφορά των νομοθετικών αλλαγών των τελευταίων ετών κρίνεται συνολικά θετική, ωστόσο δε θεωρείται επαρκής. Το 40% του τομέα δηλώνει ότι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του κλάδου συνεχίζει να δρα ανασχετικά (με το ποσοστό αυτό να ανέρχεται στο 59% στις μεσαίες επιχειρήσεις), ενώ ως σημαντική ευκαιρία για το μέλλον ξεχωρίζει η περαιτέρω απελευθέρωση των οδικών μεταφορών.

Το βασικό αίτημα είναι η απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα πρέπει να είναι σταθερό και ενιαίο για όλες τις άδειες ΔΧ (παλιές και νέες). Η αναγκαία ανανέωση του στόλου θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω συμμετοχής σε προγράμματα ευρωπαϊκών κονδυλίων με άξονες (i) την παροχή κινήτρων στους επαγγελματίες του κλάδου για εκσυγχρονισμό του ΔΧ στόλου τους και (ii) την παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις για απόσυρση των ΙΧ φορτηγών τους.

Η μελέτη συγκυρίας των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων με θέμα τον κλάδο των χερσαίων υπηρεσιών logistics μπορεί να ανευρεθεί στην ενότητα Κλαδικές Αναλύσεις του E.Spot (online περιοδικό της Εθνικής Τράπεζας) στην ακόλουθη ιστοσελίδα:
https://www.nbg.gr/el/the-group/press-office/e-spot/reports/smes-logistics

Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2017

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν απουσιάζουμε

on Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιαννακόπουλος Παντελής, Ταξχος ε.α., Μέλος ΕΛΙΣΜΕ, συγγραφέας

21/2/2017. Συμφωνίες μαμούθ διεθνώς για την σχεδίαση και λειτουργία αγωγών φυσικού αερίου και εμείς -τι κριμα- και πάλιν  απουσιάζουμε

Και η ζωή συνεχίζεται. Και θα συνεχίζεται η ζωή αυτού του τύπου των ανθρώπων και των άλλων όντων αυτής της Γης, όσο η παραφροσύνη των ηγητόρων των μεγάλων και
 
ισχυρών κρατών θα συγκρατείται, θα τιθασεύεται, θα ελέγχεται από τη λογική του λαού τους, από τη συλλογική ισχύ της δυναμικής που υποκρύπτεται στο μεγαλείο των συμπράξεων, των συμμαχιών, των πάσης φύσεως συμφωνιών των μικρών (ενίοτε και μεγάλων αλλά…) αδύναμων και ανίσχυρων κρατών που θα συναποφασίσουν να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη πορεία τους, χαράσσοντας την ιστορική διαδρομή τους στο χώρο αυτό του σύμπαντος. Γιατί αν οι αλαζόνες κυβερνητικοί πάτρωνες των ευφυών πλην φιλόδοξων εφευρετών των ανυπολόγιστης καταστρεπτικής δυνατότητας βομβών πολλαπλής και πολλαπλασιαστικής  δράσης αφεθούν απολύτως ελεύθεροι στον σχεδιασμό και υλοποίηση των φιλοδοξιών τους, τότε είναι σχεδόν βέβαιον ότι οι
 
ευφυείς εφευρέτες θα υπερακοντίσουν προκειμένου να ανακαλύψουν το όπλο της απόλυτης καταστροφής. Και τότε ο πλανήτης μας θα μετατραπεί σε μία απέραντη έρημο… Όμως, ας συνεχίσουμε την ανάλυσή μας. Έχουμε τόσες πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες να εξετάσουμε σε βάθος και τέτοια πλημμυρίδα γεγονότων να αναψηλαφίσουμε και να επεξεργασθούμε  σε όλο τους το εύρος, ώστε να καθίσταται αναγκαίο, ευθύς αμέσως, να… αναλάβουμε δράση, αφήνοντας σε … χαλαρότερους χρόνους την κατευθυνόμενη (πλην ευπρόσωπη) λογοτεχνία και το κεκαλυμμένο  κουτσομπολιό.

Διαβάστε ΕΔΩ! τη συνέχεια της πολύ ωραίας παρουσίασης.

18/2/2017. Επένδυση 25,000,000 € από την ελληνική εταιρεία APELLA στην Αγχίαλο. SA

on Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

18/2/2017. Επένδυση 25,000,000 € από την ελληνική εταιρεία APELLA στην Αγχίαλο. SA

Ενα Μεγαλο Μπραβο στην APELLA μια μικρή οικογενειακή αεροπορική εταιρια, βασισμένη στον επαγγελματισμο του προσωπικού της και στο όραμα και νοικοκυροσυνη των ιδιοκτητων της Να Επενδύει και να Ανοίγει θέσεις εργασιας στην Περιφέρεια, όταν άλλοι έχουν κοκκινίσει τα δάνεια ή παίρνουν το δρόμο για τον Κορυδαλλο. Ενα Μεγάλο Μπραβο!

Μια από τις ιδιαίτερα δραστήριες ελληνικές εταιρείες στον χώρο της παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών συντήρησης αεροσκαφών, η APELLA, που παρέχει υπηρεσίες αεροπορικής υποστήριξης, συντήρησης, και εργοστασιακών επισκευών-επιθεωρήσεων υποστηρίζοντας ένα ευρύ φάσμα πελατών στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια, τόσο στον πολιτικό όσο και στον στρατιωτικό κλάδο, εγκαθίσταται στη Νέα Αγχίαλο.
Ο μεγαλομέτοχος της εταιρείας κ. Νίκος Κοντογιάννης μίλησε αποκλειστικά στη «Θ» για την επένδυση ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ που θα δημιουργηθεί δίπλα στο αεροδρόμιο της Αγχιάλου.
 Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας έδωσε την άδεια για την απευθείας σύνδεση του οικοπέδου των 45 στρεμμάτων που απέκτησε η APELLA, από ιδιώτες, με το αεροδρόμιο της Νέας Αγχιάλου και οι εργασίες δημιουργίας του υπόστεγου συντήρησης και επισκευής των αεροσκαφών εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του χρόνου. Ο κ. Κοντογιάννης έχει ως στόχο τη δημιουργία 200 θέσεων εργασίας, ενώ μετά από συνάντηση που είχε με τον περιφερειάρχη κ. Αγοραστό, έγινε γνωστό ότι θα αναπτυχθεί και νέος δρόμος σύνδεσης με το αεροδρόμιο για να διευκολυνθεί η επένδυση. Τον δρόμο θα κατασκευάσει η εταιρεία.
Η Apella είναι εξειδικευμένος φορέας αεροπορικών δομικών επισκευών, μηχανουργικών εργασιών, συγκολλήσεων, βαφών, και μη Καταστροφικών Ελέγχων (Non-Destructive Testing / NDT) καθώς επίσης και συντήρησης τροχών, φρένων, μπαταριών, πεπιεσμένων φιαλών, και γεννητριών αεροσκαφών.


Οι εγκαταστάσεις στα Σπάτα περιλαμβάνουν γραμμές υποδοχών, προώθησης, ελέγχου, και αποθήκευσης των εισερχομένων μονάδων προς επισκευή αλλά και των απαραίτητων υλικών για ένα μεγάλο φάσμα αεροσκαφών συμπεριλαμβανομένων των Boeing, Airbus, Bombardier, και Embraer.
Η εταιρεία έχει έδρα στα Σπάτα και πρόκειται για τη μοναδική στην Ελλάδα που έχει εξελιχθεί σε εξουσιοδοτημένο επισκευαστικό κέντρο με ικανότητα να παρέχει υποστήριξη στους πελάτες της με εξειδικευμένο φάσμα υπηρεσιών συντήρησης, χρησιμοποιώντας υλικά πολλαπλών κατασκευαστών πρωτότυπου εξοπλισμού.
Η APELLA έχει να επιδείξει μια αξιοζήλευτη πορεία 25 ετών με πετυχημένα προγράμματα συνεργασίας με διεθνείς αερομεταφορείς και αεροπορικές δυνάμεις, όπως σημείωσε ο ιδιοκτήτης της.
Εξυπηρετεί τακτικά τη συντήρηση 100 αεροσκαφών διαφόρων πελατών ανά τον κόσμο με την εποχιακή ζήτηση να φτάνει μέχρι και τα 200 αεροσκάφη.

16/1/2017. Alea Jacta Est - Ο κύβος ερρίφθη - Η Γερμανία αγνοεί τις ελληνικές ιδιαιτερότητες

on Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Δημήτρης Α. Ζακοντίνος, Οικονομολόγος, Μέλος & π. Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

16/1/2017. Alea Jacta Est - Ο κύβος ερρίφθη - Η Γερμανία αγνοεί τις ελληνικές ιδιαιτερότητες

Ανεξάρτητα αν οι Δημοσιονομικοί συντελεστές που εφάρμοσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο βοήθησαν να προκληθεί στην Ελλάδα αυτή η πρωτόγνωρη και μακροβιότερη  οικονομική ύφεση σε χώρα της Ε.Ε. και όχι μόνο, με συνέπεια να μειωθεί το ΑΕΠ της σε ποσοστό πάνω από 25%, να αυξηθεί  το έλλειμμα στο 77%  και να εκτιναχθεί η ανεργία στο 25%,  το Ταμείο  τοποθετούμενο απέναντι στην διαμορφωθείσα  κατάσταση και χαρακτηρίζοντας το  Ελληνικό χρέος  «μη βιώσιμο» έχει ζητήσει από τους πιστωτές, ουσιαστικά από τα άλλα δύο μέλη της ΤΡΟΙΚΑ (ΕΚΤ & Ε.Ε.) την μείωσή της ονομαστικής του αξίας (κοινώς κούρεμα).

Επικαλούμενο  δε το καταστατικό του, που απαγορεύει να συμμετέχει σε χρηματοδότηση χωρών με  «μη βιώσιμο χρέος» πολύ δε περισσότερο να μειώνει την απαίτησή του έχει κάνει γνωστό  ότι στην περίπτωση που δεν επανέλθει σε βιώσιμο μέγεθος το Ελληνικό χρέος, είναι υποχρεωμένο να αποχωρήσει από το πρόγραμμα.
Όπως γίνεται αντιληπτό η ζητούμενη μείωση του χρέους  μοιραίως θα πρέπει να επιβαρύνει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τα κράτη – μέλη (κ-μ) της Ευρωζώνης.

Aξιολογώντας σε ρεαλιστική βάση  την πρόταση του Ταμείου,  αντιλαμβανόμεθα ότι στο σημείο αυτό αρχίζει το πρόβλημα,  διότι η ζητούμενη μείωση της ονομαστικής αξίας του χρέους «κούρεμα» είναι αδύνατον να υλοποιηθεί καθόσον.
α. Η ΕΚΤ που κατέχει Ελληνικά ομόλογα και σαν Τράπεζα  ναι μεν θεωρητικά θα μπορούσε  να διαγράψει μέρος των απαιτήσεων της ωστόσο δε, σε μια τέτοια περίπτωση θα  δημιουργούσε κακό προηγούμενο διότι κατέχει παράλληλα ομόλογα, Γαλλικά, Ιταλικά Ισπανικά, Πορτογαλικά κλπ πράγμα που ενδεχομένως να προκαλούσε την επιθυμία στους εκδότες των ομολόγων για ανάλογη μεταχείριση και  σε μια τέτοια εξέλιξη η αξιοπιστία του ΕΥΡΩ θα είχε πληγεί θανάσιμα.
β. Όσον αφορά την προοπτική αποδοχής  μείωσης των απαιτήσεών τους εκ μέρους κ-μ της ευρωζώνης  που συμμετέχουν στον δανεισμό της Ελλάδας αυτό Πολιτικά είναι ανεφάρμοστο, όταν πολλά από τα κράτη βρίσκονται τα ίδια  σε πρόγραμμα διάσωσης και έχουν δανειστεί για να συμμετάσχουν στο Ελληνικό πρόγραμμα. 

Η συνέχεια  δίνει την σκυτάλη στον  W. Schaeuble  ο οποίος  πέραν της βαθειάς αντιπάθειας που τρέφει για μέρος της Ελληνικής  Οικονομικοπολιτικής ΕΛΙΤ την οποία θεωρεί  γενικά ανεύθυνη αλλά και υπεύθυνη για την σημερινή κατάσταση, στην προοπτική αποχώρησης του ΔΝΤ από το πρόγραμμα, διατύπωσε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα  “ suddeutsche zeitung”  ότι η Ευρωζώνη έχει τα κατάλληλα «εργαλεία» να στηρίξει την Ελλάδα χωρίς την συμμετοχή του Ταμείου με το οποίο άλλωστε υπάρχουν και δομικές διαφωνίες.

Το  πρόγραμμα  σύμφωνα με την δήλωσή του θα συνεχισθεί και θα υλοποιείται από τον ESM  ( Eυρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης) που με βάση τους Ευρωπαϊκούς κανόνες και συμφωνίες, τον σχεδιασμό και την παρακολούθηση των προγραμμάτων του έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέπει να εφαρμόζονται αισθητά καλύτερα οι δεσμεύσεις και μόνο στην  περίπτωση  που αυτό δεν  θα γίνει σεβαστό από όλους, τότε το πρόγραμμα τερματίζεται και θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι λίγες ημέρες πριν σε μία μοναδικής συγκυρίας εκδήλωση, που αφορούσε το συνέδριο της Αμερικανικής Ένωσης Οικονομολόγων που έλαβε χώρα στο Σικάγο, η παραπάνω θέση του κου W. Schaeuble  σχεδόν ταυτίζεται  με την άποψη του Γερμανού λέκτορα  του “University of York”  κου Matthias Morys  ο οποίος παρουσία του Έλληνα  αναπλ. Υπουργού Οικονομικών παρουσίασε μελέτη  με θέμα  “Το πρόβλημα της Ελλάδος με τις νομισματικές ενώσεις. Παρελθόν – Παρόν” που καταλήγει  ότι “ η παραχώρηση μόνο της νομισματικής Πολιτικής δεν μπορεί να είναι επαρκής για να εξασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη παραμονή σε μια νομισματική ένωση και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο, εάν η Νομισματική και η Δημοσιονομική Πολιτική ανατεθούν στο εξωτερικό.”
Η συγκεκριμένη μελέτη παρουσιάσθηκε  και σε σεμινάριο στις 4.1.2017 στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Όπως γίνεται αντιληπτό οι εξελίξεις που σχεδιάζονται θα έχουν την σφραγίδα της Γερμανικής Κυβέρνησης  που ουδόλως  λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής Οικονομίας και Κοινωνίας και προδικάζοντας  το αποτέλεσμα το πρόβλημα θα γίνει πολύ μεγαλύτερο, καθόσον  θα εξακολουθήσει  να αγνοείται το  Αξίωμα της Οικονομικής επιστήμης  ότι καμία Δημοσιονομική Πολιτική δεν μπορεί να είναι επιτυχής αν δεν  έχει  Εθνικό  χαρακτήρα και που  δεν   λαμβάνει υπόψη  τις ιδιαίτερες συνθήκες εκεί  όπου  εφαρμόζεται  άλλως “εκδικείται” τις Κυβερνήσεις που εφαρμόζουν κάτι διαφορετικό.

Τέλος  μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι στη χώρα μας  δυστυχώς, η ιστορική πείρα έχει επιβεβαιώσει πολλάκις το συγκεκριμένο Αξίωμα. 

Δημήτρης Α. Ζακοντίνος
Οικονομολόγος
Μέλος & π. Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ
www.bankingnews.gr

7/1/2017. Η ακτινογραφία του Προϋπολογισμού (ή πού πάνε τα λεφτά μας)

on Σάββατο, 07 Ιανουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιώργος Στρατόπουλος, Δρ. - Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

7/1/2017. Η ακτινογραφία του Προϋπολογισμού (ή πού πάνε τα λεφτά μας)

Γράφει ο Δρ Γιώργος Στρατόπουλος 1 Ιανουαριου 2017,

«Πώς κατανέμουμε πόρους, βάρη και δαπάνες;» Αυτή η συζήτηση θα έπρεπε να προηγείται κάθε άλλης για τον Προϋπολογισμό, αλλά δεν γίνεται καν. Εδώ επιχειρείται μια περιήγηση στον παράδοξο κόσμο του Προϋπολογισμού του ελληνικού κράτους. Για να καταλάβουμε γιατί μας συμβαίνουν όλα...

Ο Προϋπολογισμός περιγράφει δυο βασικές λειτουργίες του κράτους: από πού αντλεί έσοδα (πώς, ποιους και πόσο φορολογεί) και πώς τα κατανέμει, για να ικανοποιήσει τις ανάγκες της κοινωνίας και του κράτους.

Ο τρόπος που κατανέμονται τα διαθέσιμα κεφάλαια, πολλά ή λίγα, δείχνει πώς ιεραρχεί κάθε κυβέρνηση τις ανάγκες της κοινωνίας και του κράτους που διοικεί.

ΕΔΩ! η συνέχεια της εξαιρετικής ανάλυσης του Δρ Στρατόπουλου.

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα: http://www.protagon.gr

7/1/2017. Η ανατομία του δημόσιου χρέους

on Σάββατο, 07 Ιανουαρίου 2017. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Γιώργος Στρατόπουλος, Δρ. Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

7/1/2017. Η ανατομία του δημόσιου χρέους


Πώς θα ελαττωθεί το ελληνικό χρέος όταν τα συνθήματα για μονομερείς διαγραφές αποδεικνύονται... αυταπάτες και η ονοµαστική του μείωση έχει αποκλεισθεί από την Ευρώπη; Ακολουθεί αναλυτικός οδηγός για το τι συνέβη - ειδικά τα τελευταία χρόνια - αλλά και τι μπορεί να συμβεί στο εξής.

Γράφει ο Γιώργος Στρατόπουλος 23 Μαϊου 2016,
Στην παρουσίαση που ακολουθεί επιχειρείται μια αναδρομή στην εξέλιξη και τη δυναμική του χρέους στα χρόνια του ευρώ. Απαντώνται ψύχραιμα και ειλικρινά, ερωτήματα όπως:
•    Γιατί η διόγκωση του χρέους δεν εμφανίστηκε ως πρόβλημα πριν από το 2008;
•    Γιατί το χρέος διογκώθηκε, ενώ η χώρα εφάρμοζε σκληρή λιτότητα;
•    Γιατί το χρέος παρέμεινε υψηλό παρά το σημαντικό κούρεμα του 2012;
•    Πόσο ευθύνεται η δημοσιονομική σπατάλη στην έλευση της κρίσης;
Η κατανόηση των λαθών μας είναι η προϋπόθεση για να μην τα επαναλάβουμε.

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα: http://www.protagon.gr/

ΕΔΩ! η συνέχεια της εξαιρετικής μελέτης.

21/12/2016. Νησίδες Ελευθερίας και Ανάπτυξης: Πρόταση για τη Λειτουργία Ειδικής Οικονομικής Ζώνης στην Ελλάδα

on Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Ευστράτιος Σκληρης, Αναστάσιος Μπασαράς

21/12/2016. Νησίδες Ελευθερίας και Ανάπτυξης: Πρόταση για τη Λειτουργία Ειδικής Οικονομικής Ζώνης στην Ελλάδα


Οι πληροφορίες και οι απόψεις που παρουσιάζονται σε αυτή την έκδοση εκφράζουν τους συγγραφείς και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα την άποψη του Ιδρύματος Φρίντριχ Νάουμαν για την Ελευθερία. Η ευθύνη για τις απόψεις που εκφράζονται ανήκει αποκλειστικά στους συγγραφείς.

Η έκδοση έγινε δυνατή με πόρους του Γερμανικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Εκδότης
Ίδρυμα Φρίντριχ Νάουμαν για την Ελευθερία
Ευρωπαϊκός και Διατλαντικός Διάλογος
71 Avenue de Cortenbergh
1000 Βρυξέλλες, Βέλγιο

Κατεβάστε ΕΔΩ!

12/11/2016. Αποψη: Νέα επιχειρηματικά πρότυπα

on Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

12/11/2016. Αποψη: Νέα επιχειρηματικά πρότυπα

Ανδρέας Δρυμιώτης*

Θα ξεκινήσω με δύο ερωτήματα: 1. Ποια επιχείρηση, η οποία δεν διαθέτει ούτε ένα δωμάτιο δικό της, φιλοξενεί τους περισσότερους επισκέπτες στον κόσμο; 2. Ποια επιχείρηση, η οποία δεν διαθέτει ούτε ένα όχημα δικό της, μετακινεί τους περισσότερους επιβάτες στον κόσμο;
Η πρώτη επιχείρηση είναι η Airbnb και η δεύτερη η Uber. Και οι δύο αντιπροσωπεύουν επάξια μια νέα μορφή επιχειρηματικού προτύπου (business model). Είναι χαρακτηριστικό ότι οι επιχειρήσεις Airbnb και Uber δημιουργήθηκαν από καθημερινές ανάγκες που όλοι μας έχουμε βιώσει, αλλά ποτέ δεν σκεφτήκαμε να τις εκμεταλλευτούμε επιχειρηματικά και εκπροσωπούν επάξια την «οικονομία του διαμερισμού» ή «συνεργατικής οικονομίας» (Sharing Economy), η οποία θα παίξει σημαντικό ρόλο στο παρόν και στο μέλλον.
Ελάτε να δούμε πώς ξεκίνησαν αυτές οι επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν φέρει αναστάτωση σε πολλές χώρες. Η Uber δημιουργήθηκε όταν δυο φίλοι, ο Travis Kalanick και ο Garrett Camp, βρέθηκαν μια χιονισμένη νύχτα του 2008 σε μια συνοικία του Παρισίου και δεν έβρισκαν ταξί. Τότε σκέφτηκαν ότι με ένα έξυπνο κινητό τηλέφωνο θα μπορούσαν να «παντρέψουν» τη ζήτηση με την προσφορά. Δηλαδή να ζητήσεις από κάποιον να σε πάει από το σημείο Α στο σημείο Β, αλλά αυτός ο κάποιος να μην είναι υποχρεωτικά επαγγελματίας ταξιτζής, αλλά ένας οποιοσδήποτε που θα βρίσκεται στην περιοχή του σημείου Α. Τόσο απλά.
Σήμερα, 8 χρόνια μετά τη χιονισμένη νύχτα, η Uber δραστηριοποιείται σε 509 χώρες και έχει εγγεγραμμένους (οδηγούς και πελάτες) στο σύστημά της περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους! Εκτιμάται ότι η αξία της Uber είναι σήμερα περίπου 70 δισεκατομμύρια δολάρια! Αξίζει να σημειωθεί ότι δραστηριοποιείται και στην Ελλάδα αλλά κάτω από ειδικές ρυθμίσεις και για τον λόγο αυτό είναι πολύ περιορισμένη η παρουσία της.
Οι υπέρμαχοι της Uber ισχυρίζονται ότι η λύση αυτή έχει πάρα πολλά πλεονεκτήματα για όλους. Περιορίζει την κίνηση. Μάλιστα με το UberPOOL, όπου συγκεντρώνει τη ζήτηση και την ικανοποιεί με ένα όχημα (κάτι σαν την πολλαπλή μίσθωση των ταξί, ή τα πειρατικά της δεκαετίας του ’60) περιορίζει σημαντικά τις μετακινήσεις και τη ρύπανση. Ακόμα, βοηθά στην καταπολέμηση της ανεργίας και είναι ασφαλέστερη τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους επιβάτες. Αυτό το τελευταίο δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά αλλά έτσι είναι, για έναν πολύ απλό λόγο: Τόσο οι οδηγοί όσο και οι επιβάτες είναι καταγεγραμμένοι (registered) στο σύστημα. Επίσης κάθε διαδρομή καταγράφεται στα ηλεκτρονικά αρχεία και για τον λόγο αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά σε οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.
Η ιστορία της Airbnb είναι παρόμοια. Δυο φίλοι, ο Brian Chesky και ο Joe Gebbia, το 2008, ένα χρόνο μετά τη μετακόμισή τους στο San Fransisco, διαπίστωσαν ότι υπήρχε μεγάλο πρόβλημα στην εξεύρεση καταλυμάτων όταν στην πόλη διοργανώνονταν μεγάλα συνέδρια. Σκέφτηκαν να δημιουργήσουν ένα σύστημα (μια πλατφόρμα) όπου να παντρεύουν τη ζήτηση με την προσφορά για καταλύματα και πρόγευμα. Εξ ου και το bnb που σημαίνει bed and breakfast. Στην προσφορά μπορούσε κάποιος να διαθέσει ένα ή περισσότερα δωμάτια του σπιτιού του ή και ολόκληρο το σπίτι του για προσωρινή ενοικίαση διάρκειας μερικών ημερών ή και εβδομάδων. Η εξέλιξη αυτής της δραστηριότητας υπήρξε ραγδαία. Σήμερα, η Airbnb έχει καταγεγραμμένα περίπου 2 εκατομμύρια καταλύματα (listings), και περίπου 60 εκατομμύρια πελάτες σε περισσότερες από 191 χώρες. Η αξία της Airbnb εκτιμάται ότι είναι γύρω στα 30 δισεκατομμύρια δολάρια.
Γύρω από τις δύο εταιρείες έχει αναπτυχθεί έντονη αντιπαράθεση με τους υποστηρικτές και τους αντιτιθέμενους. Πάντως, προσωπικά είμαι υπέρ των επιχειρήσεων αυτών, για έναν πολύ απλό λόγο. Οταν μέσα σε ελάχιστα χρόνια έχουν τόσο μεγάλη αποδοχή από το κοινό, σημαίνει ότι πράγματι λύνουν προβλήματα και ικανοποιούν ανάγκες. Η Uber με ένα δισεκατομμύριο χρήστες (πελάτες και οδηγούς), σε 509 χώρες και η Airbnb με ένα εκατομμύριο καταλύματα και 50 εκατομμύρια πελάτες, έχουν ξεπεράσει προ πολλού την κρίσιμη μάζα και δεν υπάρχει δρόμος επιστροφής. Και κάτι ακόμα. Οταν μια επιχειρηματική δραστηριότητα καθιερώνεται σαν ρήμα σε μια γλώσσα είναι πολύ ισχυρό σήμα επιτυχίας. Οπως λέμε «γκουγκλάρω» που σημαίνει αναζητώ στο Google, έτσι ήδη έχει καθιερωθεί να λένε σήμερα «let’ s Uber». Οποιος αντιστέκεται στην εξάπλωσή τους είναι απολύτως βέβαιο ότι θα αποτύχει. Επίσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί συμπτωματικό ότι και οι δύο επιχειρήσεις ξεκίνησαν το έτος 2008, όταν ουσιαστικά άρχισε η Παγκόσμια Οικονομική Κρίση. Οι εταιρείες εξασφαλίζουν ένα πρόσθετο εισόδημα από καθημερινές δραστηριότητες ή ανεκμετάλλευτους πόρους. Για παράδειγμα, στο Λονδίνο η πυκνότητα χρήσης της Uber είναι ευθέως ανάλογη με το ύψος της ανεργίας στις διάφορες γειτονιές.
Οσοι είχατε την υπομονή να φτάσετε μέχρι το σημείο αυτό, θα διερωτάστε πού θέλω να καταλήξω. Λοιπόν, αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο θα έπρεπε να είναι το όνειρο κάθε υπουργού Οικονομικών σε όλες τις χώρες και ειδικότερα στην Ελλάδα! Εξηγούμαι. Τόσο η Uber όσο και η Airbnb, αλλά και άλλες επιχειρήσεις που έχουν παρόμοια δραστηριότητα, είναι «κλειστά συστήματα». Δηλαδή, πάροχοι και πελάτες είναι όλοι καταγεγραμμένοι (registered) και επίσης όλες οι χρηματικές δοσοληψίες γίνονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας. Δηλαδή έχουμε ένα κλειστό σύστημα όπου είναι δυνατόν να γνωρίζουμε όλους τους εμπλεκόμενους, το οποίο λειτουργεί χωρίς μετρητά και όλες οι χρηματικές συναλλαγές καταγράφονται. Επιπλέον, η ρύθμιση για τη λειτουργία τους θα μπορούσε να επιβάλει την υποχρεωτική καταγραφή του ΑΦΜ για όσους εισπράττουν χρήματα. Να γιατί θα έπρεπε να είναι το όνειρο του υπουργού Οικονομικών κάθε χώρας!
Ενα παράδειγμα θα σας πείσει. Εστω ότι ένας Αμερικάνος που θέλει να κάνει διακοπές στην Ελλάδα βρίσκει το εξοχικό της αρεσκείας του μέσω της Airbnb, στη συμφωνημένη τιμή. Για να ισχύει η συμφωνία ο Αμερικάνος πρέπει να καταβάλει το ποσό στον λογαριασμό της Airbnb και όχι του μισθωτή. Η Airbnb με τη σειρά της θα παρακρατήσει την προμήθειά της από τη μεσολάβηση και τα υπόλοιπα θα τα καταθέσει στον λογαριασμό του μισθωτή μετά την παρέλευση 24 ωρών από την κατάθεση. Στο σημείο αυτό βρίσκεται και η ευκαιρία της εφορίας. Μπορεί να υποχρεώσει την Airbnb να παρακρατά και τυχόν φόρους (ΦΠΑ ή φόρο εισοδήματος) και η Airbnb να τα αποδίδει στην εφορία χωρίς καμία άλλη ενέργεια του μισθωτή. Αυτή είναι η απλούστερη μορφή φορολογίας που προϋποθέτει μόνο ότι το μίσθωμα φορολογείται με ένα flat rate ανεξάρτητα από τα λοιπά εισοδήματα του μισθωτή. Εχει δύο τεράστια πλεονεκτήματα: εξασφαλίζει εισπραξιμότητα 100% και πρακτικά μηδενικό κόστος είσπραξής του, κάτι που αγνοούμε στη χώρα μας! Αυτό το απλό σύστημα εφαρμόζεται από το 2015 στην πόλη Jersey City του New Jersey, όπου ο φόρος είναι μόνο 6%, παρακρατείται από τον μισθωτή και αποδίδεται από την Airbnb. Απλά και καθαρά!
Στην Εσθονία, η οποία ήταν η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που «αγκάλιασε» πλήρως την Uber και στην οποία οι κάτοικοί της ζούνε στην ψηφιακή εποχή, όπου το 99% των δημοσίων υπηρεσιών γίνεται ηλεκτρονικά, η Uber αποστέλλει ηλεκτρονικά τα έσοδα των οδηγών Uber στην εφορία και ενσωματώνονται στη φορολογική δήλωση του οδηγού, όπως γίνεται σήμερα με τη μισθοδοσία και τις συντάξεις στην Ελλάδα. Επειδή στην Εσθονία η φορολογία είναι ένα flat rate 20%, η εισπραξιμότητα είναι πολύ υψηλή.
Και στην Ελλάδα τι γίνεται; Ως συνήθως, πάμε να ανακαλύψουμε (ξανά) τη γραφομηχανή τώρα που έχει υποκατασταθεί από τον προσωπικό υπολογιστή. Αντί η κυβέρνηση να αντιγράψει ένα μοντέλο φορολόγησης όσο πιο απλό γίνεται, «μελετά» το θέμα για να φέρει νομοσχέδιο για τον τουρισμό στο τέλος του χρόνου. Για την Uber, που θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά τους ανέργους, ζητάμε οι οδηγοί να κάνουν έναρξη εργασιών στην εφορία, να εγγραφούν στον ΟΑΕΕ και άλλες γραφειοκρατικές διαδικασίες! Ετσι ξεχωρίζουμε από όλο τον υπόλοιπο κόσμο!
* Ο κ. Ανδρέας Δρυμιώτης είναι Σύμβουλος Επιχειρήσεων.

23/10/2016. 5+1 ιδέες για έξοδο από την ύφεση

on Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

23/10/2016. 5+1 ιδέες για έξοδο από την ύφεση

O Αλέξανδρος Καψύλης, με βάσει δημοσίευμα του «Economist» γράφει για τις οικονομικές θεωρίες από το παρελθόν που μπορεί να είναι χρήσιμες και σήμερα (όπως δημοσιεύτηκε στο tovima.gr).

Brexit, άνοδος της Ακροδεξιάς, ριζοσπαστικοποίηση των πολιτών, κλονισμός της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Απολίτικοι δημεγέρτες, μπουφόνοι που εκφυλίζουν τις ιδέες, συμπεριλαμβανομένης κι εκείνης της Δημοκρατίας, θλιβερές γκροτέσκες φιγούρες που περιφρονούν τον ορθό λόγο και ενσαρκώνουν τη συλλογική αποτυχία όσων όφειλαν να προστατεύσουν τον πολιτισμό και τις αξίες. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, που μπορεί να έχει εν πολλοίς ξεπεραστεί σε ό,τι αφορά τους αριθμούς, αλλά επιμένει σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους, εξελίσσεται τάχιστα σε κοινωνική και πολιτική.

Το βρετανικό περιοδικό «Economist» επιχείρησε να αναζητήσει στη θεωρία τις αιτίες των πολυεπίπεδων αλλαγών που συντελούνται παγκοσμίως. Επιχείρησε μιαν αναζήτηση των ιδεών εκείνων που θα συνέβαλαν στην υπέρβαση της μετεξελιγμένης κρίσης και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων απέναντι στα δικά τους μεγάλα επιτεύγματα, με πρώτο την ιστορικά πρωτοφανή εβδομηκονταετή περίοδο ειρήνης και ευημερίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο «Economist» ξεκαθαρίζει ότι είναι άδικο να καταλογίζει κανείς στους ανθρώπους των ιδεών και της θεωρίας – εν προκειμένω στους οικονομολόγους – ευθύνες επειδή δεν προέβλεψαν την τελευταία κρίση. «Δουλειά των θεωρητικών είναι να εξηγούν πώς λειτουργεί ο κόσμος» γράφει. Αλλωστε υπάρχουν και οι χρηματιστηριακές αγορές, που προέβλεψαν εννέα από τις πέντε τελευταίες οικονομικές κρίσεις, όπως σάρκασε ο νομπελίστας Πολ Σάμιουελσον.

Το περιοδικό, το οποίο απηχεί τις απόψεις του Σίτι και δημοσιεύει όλα τα άρθρα του ανυπόγραφα (φημολογείται ότι οι συνεργάτες του είναι επιφανείς παράγοντες της διεθνούς οικονομικής ζωής, ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Εντι Τζορτζ ήταν ένας εξ αυτών), θεωρεί ότι είναι ώρα να ξανάρθουν στη... μόδα οι οικονομικές ιδέες που έβγαλαν την παγκόσμια οικονομία από τη Μεγάλη Υφεση της δεκαετίας του 1930. Εχει τη σημασία της η πρόταση του συστημικού «Economist», στο μέτρο που δεν εντοπίζει το πρόβλημα στον γιαλό, αλλά στην πορεία των αρμενιστών.

1.
Εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν
Η ασυμμετρία της πληροφόρησης επιβάλλει την αδρή αμοιβή των εργαζομένων
Η πρώτη «μεγάλη ιδέα» έχει να κάνει με την επίδραση της ασύμμετρης πληροφόρησης στην οικονομική ζωή και στην αγορά εργασίας. Πρόκειται για την ανάπτυξη μιας διαπίστωσης που έκανε το 1970 ο νεαρός, τότε, βοηθός καθηγητή στο Μπέρκλεϊ Τζορτζ Ακερλοφ, με μια μελέτη του που είχε τον τίτλο «Η Αγορά των Λεμονιών» και την οποία αρνήθηκαν να δημοσιεύσουν (ως κοινότοπη και παραβιάζουσα ανοικτές θύρες) τρεις μεγάλες εφημερίδες της εποχής. Η θεωρία του Ακερλοφ, όμως, συν τω χρόνω εξελίχθηκε και χάρισε στον αμερικανό οικονομολόγο το βραβείο Νομπέλ το 2001.

«Λεμόνια» ονόμασε ο Ακερλοφ τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα κακής ποιότητας, σε αντίθεση με τα «ροδάκινα», που ονόμασε τα καλής ποιότητας. Ενα «λεμόνι» πωλείται προς 500 δολάρια, ενώ ένα ποιοτικό μεταχειρισμένο μπορεί να πουληθεί 1.000 δολάρια. Αλλά μόνο ο έμπορος γνωρίζει την πραγματική ποιότητα του αυτοκινήτου. Οχι ο πελάτης, που τα βλέπει όλα καλογυαλισμένα και απαστράπτοντα. Για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο να επιστρέψει με ένα σαπάκι σπίτι του, ο αγοραστής δεν είναι διατεθειμένος να ξοδέψει πάνω από 750 δολάρια για οποιοδήποτε αυτοκίνητο. Ο πωλητής θα του πουλούσε ευχαρίστως ένα σαπάκι για 750 δολάρια, όχι όμως και ένα καλό αυτοκίνητο.

Ενας έξυπνος αγοραστής αντιλαμβάνεται ότι τα αυτοκίνητα που δέχεται να του πουλήσει ο πωλητής προς 750 ευρώ είναι όλα σαπάκια. Ετσι, απαιτεί χαμηλότερη τιμή, ει δυνατόν 500 ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι όλα τα καλά μεταχειρισμένα να μένουν απούλητα στη μάντρα αυτοκινήτων. Και το συμπέρασμα ότι η «ασυμμετρία πληροφόρησης» μεταξύ αγοραστή και πωλητή σκοτώνει την αγορά.

Μεταφερόμενες και εφαρμοζόμενες οι παρατηρήσεις αυτές στην αγορά εργασίας - διότι αυτό είναι που «καίει» σήμερα τις δυτικές κοινωνίες, η περιθωριοποίηση της μεσαίας τάξης και η ριζοσπαστικοποίηση των ψηφοφόρων - το ερώτημα που ανακύπτει είναι πώς και ο εργοδότης θα εξασφαλίζει καλύτερης ποιότητας και αποδοτικότητας εργαζομένους και ταυτόχρονα ο εργαζόμενος θα αμείβεται κατά τρόπον που δεν θα περιθωριοποιείται κοινωνικά και δεν θα ριζοσπαστικοποιείται πολιτικά.

Το συμπέρασμα είναι ότι θα πρέπει ο εργοδότης να αμείβει τον εργαζόμενο με μισθό... υψηλότερο από όσο δικαιούται και αποδίδει. Να του δίνει διαρκώς κίνητρα αποδοτικότητας. «Ο απλούστερος τρόπος για να διασφαλίσει ένας εργοδότης ότι ένας υπάλληλός του δουλεύει σκληρά είναι να του δώσει μέρος ή και το σύνολο των κερδών που αποκομίζει» αναφέρεται χαρακτηριστικά! «Και η υπεραξία;» θα αναρωτιόταν εμβρόντητος ο αναγνώστης του «Economist» - αν μάλιστα συμβαίνει να είναι και εργοδότης. Ε, όλο και κάτι θα μείνει για τον κατέχοντα τα μέσα παραγωγής.

Μαστίγιο και καρότο
Ο επίσης νομπελίστας οικονομολόγος Γιόζεφ Στίγκλιτςζαπό κοινού με τον καθηγητή του Μπέρκλεϊ και οικονομικό σύμβουλο του προέδρου Ομπάμα, Καρλ Σαπίρο, σημειώνουν ότι στην αγορά εργασίας οι αμοιβές λειτουργούν σαν το καρότο και η ανεργία σαν το μαστίγιο. Ομως, «σε έναν κόσμο ασύμμετρης πληροφόρησης η καλή συμπεριφορά του εργαζομένου εξασφαλίζεται όταν μπορεί να χτίζει ένα πλεόνασμα υψηλότερο από εκείνο που μπορεί να βρει σε μια άλλη δουλειά». Ετσι, ο εργοδότης δεν κινδυνεύει να χάσει πελάτες λόγω κάμψης της ποιότητας του προϊόντος του. Εξάλλου «σε αγορές με ατελή πληροφόρηση η τιμή δεν μπορεί να είναι ίση με το περιθώριο κόστους». Ολα είναι ζήτημα εντυπώσεων και όχι εμπιστοσύνης, διότι υπάρχει δυσπιστία ως προς την ορθότητα της πληροφόρησης. Ενα ακριβό εστιατόριο σε ακριβή γειτονιά δίνει την εντύπωση στους πελάτες ότι έχει και ποιοτικό φαγητό.

Εδώ θα πρέπει να σημειωθούν δύο πράγματα: πρώτον ότι ο Ακερλοφ είναι σύζυγος της προέδρου της Fed Τζάνετ Γέλεν, η οποία έχει ιδιαίτερη ευαισθησία σε θέματα απασχόλησης - είχε εξ αρχής εξαρτήσει την επόμενη αύξηση των χαμηλών επιτοκίων των ΗΠΑ με την πτώση της ανεργίας. Η επονομαζόμενη «κόκκινη τραπεζίτισσα» και ο σύζυγός της είναι άλλωστε θαυμαστές των ιδεών του Τζέιμς Τόμπιν, του κεϊνσιανιστή νομπελίστα (το 1981) οικονομολόγου που επινόησε τον φόρο επί των χρηματιστηριακών συναλλαγών ως μέσο χρηματοδότησης του κράτους πρόνοιας.

Η δεύτερη σημείωση αφορά τους εφετινούς νομπελίστες Οικονομίας Ολιβερ Χαρτ και Μπενγκτ Χόλστρομ, οι οποίοι τιμήθηκαν για το έργο τους στη «θεωρία των συμβολαίων». Για τη θεωρία που μελετά πώς οι οικονομικοί παράγοντες συνάπτουν συμβατικές συμφωνίες σε ένα περιβάλλον ασύμμετρης πληροφόρησης. Πρόκειται για ένα ζήτημα απολύτως συναφές με τη θεωρία που εξέλιξαν οι Ακερλοφ,  Στίγκλιτζ και Σαπίρο, οι οποίες, όπως και η τιμηθείσα εφέτος θεωρία των συμβολαίων, εμπνέονται από τη «θεωρία της κοινωνικής επιλογής» και τη «θεωρία της γενικής ισορροπίας» του επίσης νεοκλασικιστή και κεϊνσιανιστή αμερικανού νομπελίστα (το 1972) Κένεθ Αροου.

2.
Η ανάπτυξη φέρνει ύφεση και αντιστρόφως
Η θεωρία των οικονομικών κύκλων και η αυταπάτη της «αειφόρου ανάπτυξης»
Η δεύτερη μεγάλη οικονομική ιδέα που εκόντες - άκοντες ξαναθυμηθήκαμε τα χρόνια της κρίσης έχει να κάνει με τη θεωρία των οικονομικών κύκλων και ανήκει σε έναν αμερικανό επιστήμονα που παρέμεινε για δεκαετίες ξεχασμένος, επειδή στα χρόνια της οικονομικής ευωχίας αυτός προειδοποιούσε για καταστροφές. Πρόκειται για τον «κασσανδρικό» Χάιμαν Μίνσκι, ο οποίος υποστήριξε ότι η οικονομική ανάπτυξη «τρέφει» την ύφεση. Οτι η περιβόητη «αειφόρος ανάπτυξη» είναι ένας μύθος, καθώς αργά ή γρήγορα η φούσκα θα σκάσει. Και εδώ αξίζει να θυμηθούμε ότι οι αρχαίοι Ελληνες, παρότι δεν πίστευαν στις καταστροφολογίες της Κασσάνδρας (ο άνθρωπος ανέκαθεν απωθούσε τις δυσάρεστες σκέψεις από το μυαλό του), πάντοτε προσέτρεχαν σε αυτήν για να τη συμβουλευτούν.

Λιγότερο σοφοί κατά τα φαινόμενα, οι σύγχρονοι Ελληνες και ξένοι άρχισαν να αναδιφούν στα γραπτά του Μίνσκι μετά την καταστροφή του 2008. Και σήμερα μιλούν για τη «στιγμή του Μίνσκι», την οποία ο ίδιος ευτύχησε να... μην ζήσει, αφού πρόλαβε και πέθανε το 1996, την εποχή ακριβώς που οι ολετήρες Μπιλ Κλίντον και Αλαν Γκρίνσπαν έκοβαν το καπίστρι του παγκοσμιοποιημένου χρηματοοικονομικού καπιταλισμού και τον άφηναν να καλπάσει ανεμπόδιστα προς την καταστροφή μας - όχι αναγκαστικά προς την καταστροφή του, διότι το παρόν αφιέρωμα αυτό ακριβώς δείχνει, την προσπάθεια επιβίωσής του.

«Εχοντας περάσει τα νιάτα του την περίοδο της Μεγάλης Υφεσης, ο Μίνσκι δεν μπορούσε να βγάλει από τον νου του την καταστροφή. Ετσι, αναζήτησε τις αιτίες των οικονομικών κρίσεων και διατύπωσε την υπόθεση της χρηματοοικονομικής αστάθειας, ότι η ευημερία σπέρνει τον σπόρο της επόμενης κρίσης» γράφει ο «Economist». Κι αναρωτιέται κανείς αν η μοίρα των σημερινών νέων, επιστημόνων και μη, είναι να παγιδευτούν στην πικρόχολη δίνη του οικονομικού πεσιμισμού - τι θα απογίνει το αμερικανικό όνειρο;

Καταστραφήκαμε, ε και;

Ο Μίνσκι ερεύνησε την έννοια της επένδυσης και διέκρινε τρία είδη χρηματοδότησης, χαμηλού, μέτριου και υψηλού κινδύνου. Η χρηματοδότηση υψηλού ρίσκου δεν προϋποθέτει την κατοχή κεφαλαίου ούτε απαιτεί αξιόπιστες εγγυήσεις, αλλά βασίζεται στα μελλοντικά κέρδη της επένδυσης. Το συμπέρασμα του Μίνσκι είναι ότι, συν τω χρόνω και ιδιαιτέρως αν η οικονομία βρίσκεται σε αναπτυξιακή τροχιά, ο πειρασμός ανάληψης επενδυτικού ρίσκου και συσσώρευσης χρεών είναι ακαταμάχητος. «Οταν η ανάπτυξη μοιάζει σίγουρη, γιατί να μη δανειστείς περισσότερο;» αναρωτιέται ο «Economist». Γιατί, δηλαδή, να μην πάρεις ένα διακοποδάνειο, ένα εορτοδάνειο και μια Καγιέν με 70.000 ευρώ δίχως προκαταβολή (και δίχως τεκμήριο);

Ο Μίνσκι μελέτησε τις συνέπειες της υψηλής μόχλευσης της οικονομίας. Αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των αυτορρυθμιζόμενων αγορών και υποστήριξε ότι οι άνθρωποι ενεργούν ανορθολογικά, λαμβάνουν λανθασμένες οικονομικές αποφάσεις, αγνοούν τους συστημικούς κινδύνους και ρέπουν προς την αυταπάτη. Οι ιδέες του υπήρξαν επί δεκαετίες στα αζήτητα, πρόσφατα ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν διακήρυξε επιχαίροντας ότι «όλοι είμαστε Μινσκιστές τώρα», αλλά ο κυνικός «Economist» φροντίζει να «γειώσει» τον αριστερόστροφο νομπελίστα με... μινσκιστικό τρόπο, προβλέποντας ότι «οι μνήμες του 2008 θα ξεθωριάσουν, οι επιχειρήσεις θα αρχίσουν και πάλι να μεγεθύνονται, οι τράπεζες να τις χρηματοδοτούν και οι εποπτικές αρχές να χάνουν τον έλεγχο», για να καταλήξει στην πρόβλεψη ότι ο Χάιμαν Μίνσκι θα περάσει και πάλι στη λήθη και την καταφρόνια. «Οσο απομακρυνόμαστε από την τελευταία κρίση τόσο λιγότερο θέλουμε να ακούμε για την επόμενη που έρχεται» γράφει ο «Economist». Οι ψυχίατροι το περιγράφουν αυτό ως «επανάληψη τραύματος».

3.
Εχει και χαμένους η παγκοσμιοποίηση
Η απελευθέρωση του εμπορίου απαιτεί προστασία των εργαζομένων
Η τρίτη μεγάλη οικονομική ιδέα έχει να κάνει με τη σχέση δασμών και μισθών, όπως σημειώνει το βρετανικό περιοδικό. Η ιδέα ανήκει στον αμερικανό οικονομολόγο Βόλφγκανγκ Στόλπερ, που την επεξεργάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, σε συνεργασία με τον συνάδελφό του στο Χάρβαρντ, μετέπειτα διάσημο και νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Σάμιουελσον. Από την εμπειρία του  εργαζόμενος σε ένα κλωστοϋφαντουργείο στη Νιγηρία, το οποίο έπρεπε να ευεργετείται με δασμολόγηση των εισαγόμενων ανταγωνιστικών προϊόντων με 90% για να αντεπεξέρχεται, ο Στόλπερ απέδειξε επιστημονικά κάτι το κοινότοπο, με την έννοια ότι εύκολα το αντιλαμβάνονται οι μη ειδικοί, όχι όμως και οι οικονομολόγοι: ότι το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ χωρών με εξειδικευμένο και ακριβό εργατικό δυναμικό και χωρών με φθηνά εργατικά χέρια αποβαίνει εις βάρος των εργαζομένων στην πλούσια και ανεπτυγμένη χώρα.

«Οι αφρικανοί εργαζόμενοι είναι οι πιο κακοπληρωμένοι στον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα και οι πιο ακριβοί» απεφάνθη ο Στόλπερ. Δεν είναι ανταγωνιστικοί. Σε συνεργασία με τον Σάμιουελσον ο Στόλπερ διαπίστωσε ότι υπάρχει ένα «ψήγμα άβολης αλήθειας» που παραβλέπουν οι παραδοσιακοί οικονομολόγοι, στηριζόμενοι στις θεωρίες των αρχών του 19ου αιώνα του Ντέιβιντ Ρικάρντο, που συμπέραιναν ότι η απελευθέρωση του εμπορίου είναι αμοιβαίως επωφελής για όλες τις χώρες και τους εργαζομένους, πλούσιους και φτωχούς.

Οι Στόλπερ - Σάμιουελσον απέδειξαν ότι χώρες όπως οι ΗΠΑ, με οικονομίες εντάσεως κεφαλαίου και καλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, βγαίνουν ζημιωμένες από τον διεθνή ανταγωνισμό αν δεν λάβουν μέτρα προστασίας των εργαζομένων. Για την ακρίβεια, το ελεύθερο και αδασμολόγητο εμπόριο ευνοεί τις ΗΠΑ ως εθνική οικονομία και τους κεφαλαιούχους της, αλλά όχι τους αμερικανούς εργαζομένους, διότι ροκανίζει την αγοραστική τους δύναμη.

Η κρατούσα άποψη υποστηρίζει ότι ακόμα κι αν οι μισθοί των πλούσιων εργαζομένων πέσουν λόγω του ανταγωνισμού με τους χαμηλότερα αμειβόμενους εργαζομένους σε φτωχές χώρες, η πτώση των τιμών των προϊόντων θα εξισορροπήσει την απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης. «Μακροπρόθεσμα η εργατική τάξη δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από το διεθνές εμπόριο, διότι οι εργαζόμενοι θα μετακινούνταν από τους φθίνοντες βιομηχανικούς κλάδους στους ανθούντες και ανερχόμενους» αποφαινόταν το 1936 ο αυστριακός οικονομολόγος Γκότφριντ Χάμπερλερ. Στο ίδιο μήκος κύματος η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ έχει επανειλημμένως τονίσει ότι οι σύγχρονοι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κινητικότητα. Και για να μεταπηδούν από κλάδο σε κλάδο των επιχειρήσεων και για να μετακινούνται από χώρα σε χώρα προκειμένου να βρουν δουλειά.

Ο Στόλπερ αμφισβήτησε αυτά τα αξιώματα. Σκέφτηκε ότι σε μια μικρή οικονομία που παράγει, για παράδειγμα, ρολόγια και σιτάρι, ένας εξειδικευμένος ρολογάς για να είναι ανταγωνιστικός η εταιρεία του πρέπει να ευνοείται από έναν δασμό 10%. Αν ο δασμός καταργηθεί, η τιμή των ρολογιών που παράγει θα μειωθεί κατά 10%. Η εταιρεία για να αντεπεξέλθει θα πρέπει να κάνει απολύσεις και να κλείσει μονάδες παραγωγής. Οταν κατακαθήσει ο κουρνιαχτός, θα υπέθετε κανείς ότι οι μισθοί και τα ενοίκια θα μειώνονταν κατά 10%. Αυτό όμως δεν θα συμβεί, διότι μια ωρολογοποιία είναι μια επιχείρηση εντάσεως εργασίας, άρα οι μισθοί θα μειωθούν περισσότερο από όσο τα ενοίκια. Από την άλλη πλευρά, οι τιμές των σιτηρών δεν πρόκειται να μειωθούν (θα τις στηρίξουν οι παραγωγοί σιτηρών). Εν τέλει το παράδοξο που θα συμβεί θα είναι να μειωθούν δυσανάλογα (πάνω από 10%) οι μισθοί στην ωρολογοποιία, και τα ενοίκια και η αξία της γης να... αυξηθούν, έστω και ελάχιστα.

Το κινεζικό σοκ, αναφέρει ο «Economist» επικαλούμενος έρευνα του ΜΙΤ, έδειξε ότι δεν βρέθηκε υπό πίεση η βιομηχανική εργασία στις ΗΠΑ, αλλά ολόκληρο το αμερικανικό εργατικό δυναμικό, ακόμα και αυτό με υψηλή εκπαίδευση και εξειδίκευση. Χάρη στην παγκοσμιοποίηση, τα αγαθά διασχίζουν εύκολα τα εθνικά σύνορα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τους εργαζομένους. Και εν τέλει η απελευθέρωση του εμπορίου ίσως αποβεί εις βάρος των αμερικανών εργαζομένων.

4.
«Ξαναγίναμε όλοι κεϊνσιανιστές τώρα»...
Οι δημόσιες επενδύσεις επιστρέφουν στη μόδα, οι αρετές της λιτότητας ξεθωριάζουν
Ανακληθείσα εξ... αποστρατείας στην ενεργό δράση είναι και η τέταρτη μεγάλη ιδέα που μνημονεύει ο «Economist». Είναι η ιδέα της τόνωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας και εξόδου από την ύφεση μέσω των δημοσίων επενδύσεων. Και για τη λειτουργία των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών - των «εργαλείων» εκείνων δηλαδή που δείχνουν πόσο επηρεάζεται το ΑΕΠ από την αυξομείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Το ζήτημα των πολλαπλασιαστών, που στην Ελλάδα ήλθε με τραγικό τρόπο στο προσκήνιο όταν το ΔΝΤ παραδέχθηκε ότι τους είχε υποτιμήσει, αποτελεί κομβικό στοιχείο της μακροοικονομικής ανάλυσης του Τζον Μέιναρντ Κέινς.

Πρόκειται για τον διάσημο βρετανό οικονομολόγο που συνεισέφερε τα μάλα για την υπέρβαση της Μεγάλης Υφεσης του 1930 και για τη μεταπολεμική οικονομική ευημερία της Δύσης. Οι ιδέες του, όμως, ξεπεράστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις θεωρίες του οικονομικού φιλελευθερισμού που εφάρμοσαν πρώτοι ο Ρόναλντ Ρίγκαν στις ΗΠΑ και η Μάργκαρετ Θάτσερ στη Βρετανία. Και... «επανήλθαν στη μόδα μετά την πρόσφατη παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση», όπως γράφει ο «Economist». Λες και δεν υπάρχει εξελικτική διαδικασία στην οικονομική επιστήμη και πρακτική. Λες και ο κόσμος έχει μνήμη χρυσόψαρου.

«Στο απόγειο της κρίσης του ευρώ οι αποδόσεις των ομολόγων ορισμένων χωρών της Νότιας Ευρώπης εκτινάχθηκαν στα ύψη και η χρεοκοπία καραδοκούσε. Τότε η Ευρωτράπεζα και οι πλουσιότεροι εταίροι των χωρών αυτών αποφάσισαν να διασώσουν τις χώρες αυτές. Και τις διέσωσαν, υπό την αίρεση όμως ότι θα εξυγιάνουν τα δημοσιονομικά τους και θα περιορίσουν τα χρέη τους. Γι' αυτό και τους επέβαλαν μέτρα λιτότητας. Κάποιοι οικονομολόγοι θεώρησαν ως αναγκαίο κακό τα μέτρα αυτά. Αλλοι τα θεώρησαν αντιπαραγωγικά και καταστρεπτικά της ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι θα κάνουν τους φτωχούς φτωχότερους και περισσότερο χρεωμένους από πριν» γράφει το βρετανικό περιοδικό.

Η παραδοχή από το ΔΝΤ το 2013 ότι υποεκτίμησε τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές (η χώρα στην οποία σημειώθηκε το λαθάκι δεν αναφέρεται στην ανάλυση του περιοδικού), «έφερε ξανά στη μόδα» τη θεωρία του Κέινς. Η ιδέα του πολλαπλασιαστή προέκυψε τα χρόνια της Μεγάλης Υφεσης. Τη δεκαετία του 1920 ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος είχε εκτινάξει στα ύψη τις τιμές στη Βρετανία, ενώ είχε πλήξει την ισοτιμία της στερλίνας. Προτεραιότητα της κυβέρνησης του Λονδίνου ήταν να αποκαταστήσει την αξία της στερλίνας στα προπολεμικά επίπεδα. Η σφιχτή νομισματική πολιτική που ακολούθησε για τον σκοπό αυτόν η Τράπεζα της Αγγλίας βύθισε τη βρετανική οικονομία στον αποπληθωρισμό και την ύφεση και τους Βρετανούς στην ανεργία και τη φτώχεια.

Ρηξικέλευθη μελέτη
Κάποιοι πρότειναν στην κυβέρνηση να κάνει δημόσιες επενδύσεις για να δώσει δουλειά σε ανέργους και να αυξήσει την αγοραστική δύναμή τους. Η κυβέρνηση του Λονδίνου απέκλεισε τη χρηματοδότηση επενδύσεων με δημόσιο δανεισμό θεωρώντας ότι θα εξασθενούσε τη στερλίνα και θα ευνοούσε κάποιους κλάδους, την οδοποιία φέρ' ειπείν, έναντι άλλων. Το 1931 ο βαρόνος Καν, ένας βρετανός οικονομολόγος, δημοσίευσε μια ρηξικέλευθη μελέτη όπου υποστήριζε ότι η αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, πέρα από την άμεση τόνωση της αγοραστικής δύναμης σε όσους προσλαμβάνονταν, θα είχαν και έμμεσες ευεργετικές επιπτώσεις.

Αυτό επειδή οι νεοπροσληφθέντες εργάτες της οδοποιίας αν αύξαναν τις δαπάνες τους θα τόνωναν τη ζήτηση για διάφορα προϊόντα που για να παραχθούν θα έπρεπε να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας σε άλλους παραγωγικούς κλάδους. Στα επενδεδυμένα κεφάλαια για δημόσια έργα λειτουργούν πολλαπλασιαστές ανάπτυξης δηλαδή. Ο Κέινς στο μνημιώδες έργο του «Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος» εξελίσσει, αναλύει και θεωρητικοποιεί την ιδέα του βαρόνου Καν και κυρίως εξηγεί πώς λειτουργούν οι πολλαπλασιαστές.
Τη δεκαετία του 1960 η μακροοικονομική θεωρία του Κέινς ήταν κυρίαρχη. «Είμαστε όλοι κεϊνσιανιστές τώρα» είχε διακηρύξει το 1965 σε άρθρο του στο περιοδικό «TIME» ο Μίλτον Φρίντμαν. Πρόκειται για τον οικονομολόγο που συνέδεσε τους ανοδικούς και καθοδικούς κύκλους της οικονομίας με την προσφορά χρήματος, καταργώντας την κυριαρχία των ιδεών του Κέινς. Ο Φρίντμαν αποκήρυξε τους πολλαπλασιαστές του Κέινς. Δεν χρειάζονταν, αντέτεινε, για να κρατούν την οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Αρκεί να υπάρχει σταθερή προσφορά χρήματος, υποστήριξε εισαγάγοντας στις ζωές των ανθρώπων τη μονεταριστική αντίληψη περί οικονομικής διακυβέρνησης.

Πάμε σαν άλλοτε
Η περιβόητη Σχολή του Σικάγου ανέλαβε να θεωρητικοποιήσει τις ιδέες του οικονομικού φιλελευθερισμού, οι Ρίγκαν - Θάτσερ ανέλαβαν να τις εφαρμόσουν και να τις μετατρέψουν σε νέα οικονομική ορθοδοξία. Οι μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες της Δύσης κατελήφθησαν από πληθωρισμοφοβία - διαρκής είναι η ταλαιπωρία της ΕΚΤ από αυτή λόγω των φαντασμάτων της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης που εξακολουθούν να κατατρέχουν τη γερμανική Καγκελαρία. «Αλλά τα μηδενικά επιτόκια δεν αρκούν για να τονώσουν την ανάπτυξη, όπως στην Ιαπωνία που από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 πασχίζει να βγει από το τέλμα της ύφεσης και του αποπληθωρισμού. Κάποιες κυβερνήσεις εφάρμοσαν πακέτα δημοσίων επενδύσεων για να ξεπεράσουν την κρίση του 2008. Και τα κατάφεραν αρκετά καλά, όπως η κυβέρνηση Ομπάμα που δαπάνησε 800 δισ. δολάρια για τον σκοπό αυτό» γράφει ο «Economist».

Ετσι, «ενώ αρκετοί πολιτικοί παραμένουν προσκολλημένοι στην ιδέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν τώρα ότι μια από τις σπουδαιότερες αιτίες των αποτυχημένων προσπαθειών ανάκαμψης κάποιων οικονομιών από την κρίση είναι οι ανεπαρκείς δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Υποστηρίζουν ότι η οικονομική λιτότητα αναστέλλει τις προοπτικές ανάκαμψης των οικονομιών και εκτινάσσει το δημόσιο χρέος σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα που θα έφθανε αν εφαρμόζονταν ενθουσιωδώς πολιτικές οικονομικής επέκτασης για την τόνωση της ανάπτυξης». Συστημένη η αφιέρωση του «Economist» στους ιδεοληπτικούς μιας ξεπερασμένης μόδας.

5.
Οι άνθρωποι μαθαίνουν, οι τράπεζες όχι
Η ισορροπία και τα παίγνια μη μηδενικού αθροίσματος
Το 1948 ο Τζον Νας έφθασε σε ηλικία 19 ετών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον για να κάνει το διδακτορικό του έχοντας τη λακωνικότερη συστατική επιστολή στον χαρτοφύλακά του: «πρόκειται για μαθηματική διάνοια». Δεν απογοήτευσε εκείνους που τον επέλεξαν. Σε μόλις 14 μήνες υποστήριξε την εργασία του έχοντας βάλει τα θεμέλια της θεωρίας που του χάρισε το βραβείο Νομπέλ Οικονομίας το 1994. Η ιδέα του περιγράφει ένα σταθερό αποτέλεσμα που αποφέρουν οι αποφάσεις και οι ενέργειες ιδιωτών ή θεσμών βάσει των όσων πιστεύουν ότι θα πράξουν άλλοι ιδιώτες ή θεσμοί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που περιγράφει την περίφημη «ισορροπία του Νας» είναι η προβληματική των δύο φυλακισμένων μαφιόζων που κάθονται στα ξεχωριστά κελιά τους και σκέπτονται την εξής πρόταση που τους έχει κάνει ο εισαγγελέας: Αν ομολογήσουν τα εγκλήματά τους, θα καταδικαστούν σε 10 χρόνια φυλακή έκαστος. Αν ομολογήσει μόνο ο ένας, θα απελευθερωθεί, ενώ ο άλλος θα καταδικαστεί σε ισόβια δεσμά. Αν κρατήσουν κι οι δύο το στόμα τους κλειστό, θα καταδικαστούν σε φυλάκιση μόλις ενός έτους λόγω έλλειψης ικανών ενοχοποιητικών στοιχείων.

Υπάρχει μόνο μία λύση στο πρόβλημα των δύο μαφιόζων: να ομολογήσουν αμφότεροι. Μόνο έτσι ο καθένας θα ήταν σίγουρος ότι το ενδεχόμενο «κελάηδημα» του άλλου δεν θα τον έστελνε ισόβια. Αν, βέβαια, μπορούσαν να έλθουν σε επαφή, θα συμφωνούσαν να μη μιλήσουν για να «φάνε» μόνο έναν χρόνο ο καθένας. Αλλά και πάλι δεν θα ήταν σίγουρος ο ένας για την υπόσχεση του άλλου. Ομοιος ομοίω αεί πελάζει, αλλά δεν σημαίνει ότι τον εμπιστεύεται κιόλας.

Το παράδειγμα θέλει να δείξει ότι οι άνθρωποι σκέφτονται το δικό τους συμφέρον και όχι το συμφέρον των άλλων. Ενεργούν προς ίδιον όφελος, ακόμα κι αν είναι καταστροφικό για τους άλλους. «Αν επιτρεπόταν το κυνήγι όλους τους μήνες του χρόνου, τα πουλιά θα εξαφανίζονταν από τα δέντρα. Και όταν οι τιμές των ακινήτων καλπάζουν, οι τράπεζες τείνουν να αυξάνουν τις χορηγήσεις στεγαστικών δανείων, κι ας γνωρίζουν ότι τροφοδοτούν έτσι τη φούσκα των ακινήτων» γράφει ο «Economist».

Χρησιμοποιώντας εκλεπτυσμένους μαθηματικούς τύπους, ο Τζον Νας εξήγησε γιατί η διάνοιξη ενός νέου δρόμου μπορεί να μπλοκάρει την οδική κυκλοφορία και να δημιουργήσει κομφούζιο - μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2008, άλλωστε, έδειξε ότι αν έκλειναν επτά οδικές αρτηρίες στο Λονδίνο και δώδεκα στη Νέα Υόρκη, θα βελτιωνόταν αισθητά το κυκλοφοριακό πρόβλημα στις δύο πόλεις. Ο ουγγρικής συνεργάτης του Νας, Τζον Χαρσάνι, άλλωστε, με τον οποίο μοιράστηκε το Νομπέλ, έδειξε ότι στην πραγματική ζωή ουδείς γνωρίζει με σιγουριά τι θέλει πραγματικά ο διπλανός του.

Σε πειράματα που έγιναν για να διαπιστωθεί τι θα έπρατταν οι μαφιόζοι του παραδείγματος, μόνο το 50% των συμμετασχόντων απάντησε ορθολογικά, ότι δηλαδή θα ομολογούσε για να αποκλείσει τα ισόβια. Ποιο το νόημα, λοιπόν, να δίνει κανείς οικονομικά ή άλλα κίνητρα όταν ο κόσμος δεν ξέρει το πραγματικό συμφέρον του; Οι εμπειρικές έρευνες έδειξαν, όμως, και κάτι άλλο: ότι οι «παίκτες» εκπαιδεύονται. Στον δέκατο γύρο του πειράματος για τη συμπεριφορά των κρατουμένων μαφιόζων μόνο το 10% όσων συμμετέχουν αρνείται να ομολογήσει. «Οι άνθρωποι γίνονται πιο σοφοί, μαθαίνουν από τα λάθη τους» γράφει ο «Economist». Φευ, δύσκολα θα υποστήριζε κανείς κάτι ανάλογο και για τις τράπεζες...

6.
Ενα νόμισμα που δεν ταιριάζει σε όλες τις χώρες
Γιατί είναι αδιέξοδη η πολιτική πλεονασμάτων του Βερολίνου
Η τελευταία αλλά όχι έσχατη μεγάλη οικονομική ιδέα του «Economist» ξεκίνησε επίσης από τον Τζον Μέιναρντ Κέινς (με το βιβλίο του «Πραγματεία περί Χρήματος») και αφορά ένα κρίσιμο τρίλημμα που αντιμετωπίζουν τα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων σε συνεργασία με τις Κεντρικές Τράπεζες. Τι να φροντίσουν; Τη νομισματική τους σταθερότητα μέσω του καθορισμού σταθερών επιτοκίων, την αυτονομία τους σε ό,τι αφορά την άσκηση νομισματικής πολιτικής ή την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων; Οπως απέδειξαν ο Κέινς και οι επίγονοί του, οι χώρες μπορούν να εξασφαλίσουν μόνο δύο από τους τρεις αυτούς στόχους. Και τους τρεις μαζί δεν γίνεται. Στο κάτω-κάτω, όπως αναφέρει το περιοδικό, θα πρέπει οι κυβερνώντες να έχουν κατά νου και την οικουμενική ηθική εντολή «μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θα ήθελες εκείνοι να κάνουν σε σένα». Σύμφωνα με το τρίλημμα, μια χώρα που επιζητεί μια σταθερή ισοτιμία για το νόμισμά της και ταυτόχρονα θέλει να διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο των επιτοκίων (να μην επηρεάζονται δηλαδή από εξωτερικούς παράγοντες), δεν μπορεί να επιτρέπει την ελεύθερη ροή κεφαλαίων στα σύνορά της. Αν η χώρα κρατά τα επιτόκια του νομίσματός της σταθερά και ταυτόχρονα επιθυμεί την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων, δεν μπορεί να διαθέτει και ανεξάρτητη νομισματική πολιτική. Και μια χώρα που επιλέγει την ελεύθερη ροή των κεφαλαίων και τη νομισματική αυτονομία της, πρέπει να αφήσει ελεύθερη και τη διαμόρφωση των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Στην πράξη εκεί όπου η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων είναι μη επιθυμητή ή ακόμα και μάταιη - σχεδόν παντού στον κόσμο δηλαδή - το τρίλημμα μετατρέπεται για τους κυβερνώντες σε δίλημμα: να διατηρήσουν την ελεύθερη διακύμανση της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματός τους και να ελέγχουν τη νομισματική πολιτική (να καθορίζουν αυτοί τα επιτόκια του εθνικού νομίσματος δηλαδή) ή να συνδέσουν τη διακύμανση της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος με ένα άλλο νόμισμα και να εκχωρήσουν το δικαίωμα άσκησης ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής;
Γερμανική Ευρώπη

Οι πλούσιες χώρες της Δύσης κατά κανόνα επιλέγουν την πρώτη εκδοχή. Οι χώρες που μετέχουν στη ζώνη του ευρώ, ωστόσο, επέλεξαν τη δεύτερη. Και μάλιστα πριν από τη λογιστική κυκλοφορία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος το 1999. Ο «Economist» θυμίζει την πρόσδεση του ολλανδικού φιορινιού με το γερμανικό μάρκο, «το νόμισμα της μεγάλης περιφερειακής δύναμης», όπως χαρακτηριστικά γράφει. Ο ολλανδός κεντρικός τραπεζίτης Βιμ Ντούιζενμπεργκ είχε λάβει το προσωνύμιο «Ο Κύριος Δεκαπέντε Λεπτά» χάρη στην ταχύτητα με την οποία συνέδεσε το φιορίνι με το μάρκο και με την πολιτική της Μπούντεσμπανκ.

«Η νομισματική δουλοπαροικία έγινε εύκολα ανεκτή στην Ολλανδία επειδή έχει πολύ στενές εμπορικές σχέσεις με τη Γερμανία και οι επιχειρήσεις της έχουν πολύ μεγάλη συνάφεια με τις γερμανικές» σημειώνει ο «Economist». Και συνεχίζει: «Δεν συμβαίνει το ίδιο με χώρες με μικρότερη συνάφεια με τον γερμανικό επιχειρηματικό κύκλο, όπως είναι η Ισπανία και η Ελλάδα. Το κόστος της απώλειας της νομισματικής ανεξαρτησίας για τις χώρες αυτές ήταν πολύ μεγαλύτερο: τα επιτόκια ήταν γι' αυτές πολύ χαμηλά τα χρόνια της μεγάλης ανάπτυξης και όταν ήρθε η κρίση, δεν είχαν την επιλογή της υποτίμησης του νομίσματός τους».

Το αποτέλεσμα ήταν η συσσώρευση τεράστιων εμπορικών πλεονασμάτων για τη Γερμανία και τεράστιων ελλειμμάτων για τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Ο Κέινς από τη δεκαετία του 1940 (από τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία του Μπρέτον Γουντς που κατήργησε τη σύνδεση των εθνικών νομισμάτων με τον χρυσό συγκεκριμένα) είχε προτείνει τη λύση: τη δημιουργία μιας Τράπεζας Διεθνών Συμψηφισμών (International Clearing Bank) που θα ρύθμιζε τις διεθνείς συναλλαγές και θα απέτρεπε τη δημιουργία υπερβολικών πλεονασμάτων και ελλειμμάτων.

Η INC θα τιμωρούσε τις χώρες που συσσωρεύουν υπερβολικά πλεονάσματα και θα απορροφούσε τους κραδασμούς προσαρμογής των ελλειμματικών οικονομιών, στις οποίες η τράπεζα θα παρείχε δικαιώματα υπεραναλήψεων. Ωστόσο η ιδέα του νομπελίστα οικονομολόγου «απορρίφθηκε από τις ΗΠΑ για τον ίδιο λόγο που αντιστέκεται σε οποιαδήποτε ανάλογη ρύθμιση σήμερα η Γερμανία: ήταν μια χώρα με μεγάλα πλεονάσματα στο εμπορικό της ισοζύγιο» σημειώνει το βρετανικό περιοδικό. Αντί της Τράπεζας Διεθνών Συμψηφισμών, δημιουργήθηκε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Ολόκληρο το άρθρο βρίσκεται στο σύνδεσμο: http://bit.ly/2ejvVdW

23/10/2016. Πέντε κινήσεις για ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας

on Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

23/10/2016. Πέντε κινήσεις για ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας

του Jason Furman*
Ενα μανιφέστο της «νέας αντίληψης» για τη δημοσιονομική πολιτική παρουσιάζει ο σύμβουλος του Ομπάμα. Πως η δημοσιονομική επέκταση θα φέρει επενδύσεις. Λανθασμένη η κριτική στα χαμηλά επιτόκια. Αναγκαία η συντονισμένη δράση των κυβερνήσεων.
 
Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν καταγράψει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για επτά συναπτά έτη. Η αρχική αντίδραση στην παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση, συμπεριλαμβανομένης και της συντονισμένης δημοσιονομικής τόνωσης, βοήθησαν να επαναφέρουν τον κόσμο από την άβυσσο μιας δεύτερης μεγάλης κρίσης. Αλλά πουθενά δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία ανάκαμψης.
Το ποσοστό ανεργίας στην ευρωζώνη βρίσκεται στο 10% και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ιαπωνίας ξεπέρασε το επίπεδο αυτό, αλλά έκτοτε έχει μείνει στάσιμο. Οι ΗΠΑ έχουν καταγράψει μια πιο ισχυρή ανάκαμψη, αλλά έχουν ακόμα πολύ δρόμο για να εξαλείψουν τις αδυναμίες στην αγορά εργασίας.
Πολλές κυβερνήσεις έχουν εγκαταλείψει τις επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές ως ένα εργαλείο για την στήριξη της ανάπτυξης, τοποθετώντας το βάρος στην νομισματική πολιτική. Σε όλο τον κόσμο, οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν δεχθεί σκληρή κριτική για τις προσπάθειες τους, από τους νομοθέτες που συνεχίζουν να εμποδίζουν την παροχή επαρκούς δημοσιονομικής στήριξης.
Ορισμένες από τις ενστάσεις κατά της περαιτέρω δημοσιονομικής επέκτασης βασίζονται στην «παλιά αντίληψη» της δημοσιονομικής πολιτικής που πρέσβευαν αρκετοί ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι τα χρόνια πριν από την κρίση. Η αντίληψη αυτή υποστηρίζει πως η επιλεκτική δημοσιονομική τόνωση είναι πολύ άκαμπτη ή αναποτελεσματική ή ακόμα και αντιπαραγωγική και αντίκεινται στο πιο θεμελιώδες πρόβλημα του μακροπρόθεσμου χρέους. Αλλά η εμπειρία μετά την κρίση του 2008, καθώς και η έρευνα για τις συνέπειες της δημοσιονομικής πολιτικής, εγκαθιδρύουν μια «νέα αντίληψη» που βασίζεται σε πέντε αρχές.
Πρώτον, σε μια εποχή που η συμβατική νομισματική πολιτική είναι αντιμέτωπη με περιορισμούς σε ένα κόσμο χαμηλότερων επιτοκίων, η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να είναι ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό συμπλήρωμα. Τα χαμηλά επιτόκια δεν είναι απλώς ένα υποπροϊόν της κρίσης, αλλά αντίθετα προηγήθηκαν αυτής: τα πραγματικά επιτόκια στα 10ετη κρατικά ομόλογα στις σημαντικές ανεπτυγμένες οικονομίες υποχώρησαν από το 6% περίπου το 1985 στο 2% το 2005.
Ακόμα και αν τα επιτόκια αυξηθούν από τα σημερινά, ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα, πολύ δύσκολα θα επιστρέψουν στα επίπεδα που προβλέπονταν πριν από πέντε ή 10 χρόνια.
Δεύτερον, στις σημερινές συνθήκες η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από ότι ήταν παραδεκτό στο παρελθόν. Η δημοσιονομική επέκταση μπορεί να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις μέσω της ισχυρότερης ανάπτυξης - το οποίο δίνει στις ιδιωτικές εταιρείες ένα κίνητρο να επενδύσουν – και των υψηλότερων προσδοκιών για τον πληθωρισμό, που μειώνει τα πραγματικά επιτόκια και το κόστος του κεφαλαίου.
Τρίτον, οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν μεγαλύτερο περιθώριο από ότι είναι ευρέως αποδεκτό για να επεκτείνουν τη δημοσιονομική πολιτική. Στις σημερινές οικονομικές συνθήκες, οι καλά σχεδιασμένες επενδύσεις μπορούν να αυξήσουν το παραγώμενο προϊόν περισσότερο από ότι αυξάνουν το χρέος – μειώνοντας το λόγο του χρέους προς το ΑΕΠ. Και αν και οι μελλοντικές δαπάνες για τις συντάξεις και την υγεία αποτελούν μια καθολική ανησυχία, σήμερα αυτό ισχύει λιγότερο από ποτέ: οι τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δείχνουν μικρότερες αυξήσεις στις δαπάνες για τις συντάξεις και την υγεία τις επόμενες δεκαετίες για περίπου τα τρίτα τέταρτα των ανεπτυγμένων οικονομίων σε σχέση με τις προβλέψεις που έγιναν πριν από πέντε χρόνια.
Τέταρτον, τα παρατεταμένα χαμηλά επιτόκια και οι οικονομίες που λειτουργούν κάτω από τις δυνατότητες τους δείχνουν πως η δημοσιονομική επέκταση θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη διάρκεια, ειδικά αν οδηγεί σε επενδύσεις σε τομείς όπως οι υποδομές, η έρευνα ή η εκπαίδευση, οι οποίες τονώνουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Τέλος, η δημοσιονομική πολιτική έχει ακόμα μεγαλύτερα οφέλη αν ασκείται με συντονισμένο τρόπο μεταξύ των χωρών, ως αποτέλεσμα των θετικών δευτερογενών συνεπειών μέσω των εμπορικών και κεφαλαιακών συναλλαγών. Οι χώρες που ακολουθούν μόνες τους μια πολιτική δημοσιονομικές επέκτασης απολαμβάνουν μερικά μόνο από τα οφέλη, ενώ μια συντονισμένη πολιτική μπορεί να οδηγήσει σημαντικά υψηλότερα τόσο την εγχώρια όσο και την παγκόσμια ανάπτυξη.
*Ο αρθρογράφος είναι επικεφαλής της Επιτροπής Οικονομικών Συμβούλων του προέδρου των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα.

19/10/2016. «O Αλέξης ξέχασε την ΑΟΖ στο Κάιρο: Η Ελλάδα, η Κύπρος και το φοβικό σύνδρομο της Αιγύπτου.»

on Τετάρτη, 19 Οκτωβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης, Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

19/10/2016. «O Αλέξης ξέχασε την ΑΟΖ στο Κάιρο: Η Ελλάδα, η Κύπρος και το φοβικό σύνδρομο της Αιγύπτου.»

Ήταν μια αναπάντεχη «ισπανική υποχώρηση». Περιμέναμε όλοι με ανυπομονησία την τέταρτη Τριμερή Διάσκεψη ανάμεσα στην Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο και αισθανθήκαμε μεγάλη απογοήτευση και ντροπή για τα αποτελέσματά της. Φοβούνται την Τουρκία και δεν τολμούν να οριοθετήσουν τις ΑΟΖ τους.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

19/10/2016. Το τέλος της γερμανικής ηθικής και η ελληνική οικονομική κρίση

on Τετάρτη, 19 Οκτωβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Γράφει ο Μιχάλης Διακαντώνης, οικονομολόγος, διεθνολόγος

19/10/2016. Το τέλος της γερμανικής ηθικής και η ελληνική οικονομική κρίση

Η γερμανική στάση σε σχέση με το οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας και την άρνηση διαγραφής του χρέους της, επενδύει το μεγαλύτερο μέρος της ρητορικής της τόσο στην ανάδειξη των ιδιαίτερων εγγενών αδυναμιών που εμφανίζει η ελληνική οικονομία, όσο και σε μια προτεσταντικού χαρακτήρα ηθική προσέγγιση που επιβάλλει την τιμωρία του δανειζόμενου λόγω της ανεύθυνης συμπεριφοράς που αυτός επέδειξε στο παρελθόν. Χωρίς να αμφισβητεί κανείς την ύπαρξη δομικών οικονομικών προβλημάτων στην περίπτωση της Ελλάδας, η υπενθύμιση των συστημικών παραμέτρων της ευρω-κρίσης, των οικονομικών πρακτικών που ακολουθούν στις μέρες μας οι γερμανικοί εταιρικοί κολοσσοί αλλά και της ιδιαίτερης εύνοιας με την οποία αντιμετωπίστηκαν στο παρελθόν τα γερμανικά χρέη, δεν μπορούν να απουσιάζουν από έναν ειλικρινή διάλογο για την τύχη του ελληνικού προβλήματος.

ΕΔΩ! η συνέχεια.

16/10/2016, Ο αριθμός 348 δισ. και η οικονομία

on Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2016. Posted in Εθνική Οικονομία - Ανάπτυξη - Ενέργεια

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ - Γράφει ο Wolfgang Münchau

16/10/2016, Ο αριθμός 348 δισ. και η οικονομία

Γράφει ο Αντώνης Δαλίπης*
Ολη η κακοδαιμονία της ελληνικής οικονομίας διατυπωμένη σε ένα και μόνο αριθμό.
Μέσα στα τελευταία 15 χρόνια το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο έφθασε στο ιλιγγιώδες ύψος των 348 δισ. ευρώ.
Είναι ο αριθμός-κλειδί και η «ιατρική γνωμάτευση» από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων για την αρρώστια που ταλανίζει την ελληνική οικονομία.
Κανένα άλλο στοιχείο δεν αποκαλύπτει τόσο έντονα και τόσο ανάγλυφα το μέγα πρόβλημα της χώρας και τη γενεσιουργό αιτία για όλα τα δεινά.
Αυτό και μόνο το στοιχείο δείχνει γιατί το δημόσιο χρέος έφθασε στα δυσθεώρητα ύψη και έφερε έως τώρα τρία Μνημόνια, αυτό δείχνει και εξηγεί γιατί υπάρχει αυτή η ακρίβεια στην αγορά και ερμηνεύει τη μεγάλη ανεργία που απειλεί την κοινωνική συνοχή.
Δεν χρειάζονται βαθιές γνώσεις οικονομίας για να αντιληφθεί κανείς ότι το εμπορικό ισοζύγιο είναι ο «καθρέφτης» μιας οικονομίας.
Το έλλειμμα δείχνει ότι η χώρα δεν είναι πλέον ανταγωνιστική και γι' αυτό εισάγει αγαθά υπερβολικά μεγαλύτερης αξίας, από αυτή που αντιπροσωπεύουν τα εξαγόμενα προϊόντα.
Δεν μπορεί να παράξει προϊόντα για να αντικαταστήσει ή να υποκαταστήσει παρόμοια εισαγόμενα και κυρίως αδυνατεί να παράξει αγαθά ποιότητας που όχι μόνο θα εκτοπίσουν τα ξένα από την εγχώρια αγορά, αλλά θα μπορούν να διεισδύσουν με αξιώσεις και στις ξένες αγορές.
Και μόνο το γεγονός ότι στα 15 τελευταία χρόνια εισήχθηκαν δημητριακά αξίας 6,5 δισ., φρούτα και λαχανικά 6,3 δισ., γαλακτοκομικά 11 δισ., κρέατα 15,2 δισ. και ρούχα 18 δισ., δείχνει ότι η ελληνική οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική και για βασικά αγαθά είναι εξαρτώμενη από το εξωτερικό.
Εάν σ' αυτά τα προϊόντα προστεθούν και είδη που αδυνατεί να παράξει η χώρα, όπως αυτοκίνητα (που στη 15ετία δαπανήθηκαν 37,5 δισ.) ή φάρμακα (35 δισ.), τότε εξηγείται γιατί η χώρα δανείζεται κάθε χρόνο όλο και πιο πολλά.
Έτσι ακριβώς έφθασε το δημόσιο χρέος στα 348 δισ. ευρώ και η ανεργία παραμένει στο σύνολο του πληθυσμού σταθερά κοντά στο 25%, με την ανεργία των νέων να ξεπερνά το 50%.
Κι αν αυτό το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα δεν το εξισορροπούσε εν μέρει το θετικό ισοζύγιο στον τουρισμό και η μεταφορά πόρων από τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε η αντιμετώπιση και «θεραπεία» του θα απαιτούσαν υπερδιπλάσιους πόρους που όλοι τους φυσικά θα είχαν προέλθει από δανεικά.
Σε μια τέτοια περίπτωση φυσικά το δημόσιο χρέος θα απεικονίζονταν με πολλαπλάσια δισεκατομμύρια, γεγονός που θα σηματοδοτούσε τη χρεοκοπία της χώρας.
Αλλά αυτό δεν μπορεί να προσφέρει καμία παρηγοριά. Απλώς η δεινή εικόνα της οικονομίας δεν γίνεται ακόμη πιο τραγική.
Άλλωστε, το μεγαλο εμπορικό έλλειμμα χτυπά εδώ και χρόνια την καμπάνα. Και κάποιος επιτέλους πρέπει να την ακούσει. Με δανεικά δεν μπορούμε οιονεί να καλύπτουμε ως χώρα όλες τις ανάγκες. Χρειάζεται μια γενική αναδιάρθρωση της οικονομίας.

*Ο Αντώνης Δαλίπης γράφει στο «ΕΘΝΟΣ» για τον αριθμό μέσω του οποίου διατυπώνεται όλη η κακοδαιμονία της ελληνικής οικονομίας (όπως αναδημοσιεύτηκε στο imerisia.gr).

<<  1 [23 4 5 6  >>