Ομιλίες

28/10/2016. ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΛΙΣΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

on Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016. Posted in Ομιλίες

Γράφει ο Βασίλειος Μαρτζούκος, Αντιναύαρχος ε.α. ΠΝ, Επίτιμος Διοικητής Σ.Ν.Δ., Πρόεδρος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

28/10/2016. ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΛΙΣΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

Κυρίες και Κύριοι
Οι εθνικές επέτειοι αποτελούν ημέρες μνήμης. Αποτελούν στιγμές αποδόσεως τιμής και σεβασμού σε προγόνους που έκαναν την υπέρβαση και θυσιάσθηκαν για τα Εθνικά Συμφέροντα και κυρίως για το αύριο των απογόνων τους. Στις εθνικές επετείους προβάλλεται η συνοχή του έθνους αφού η ζώσα γενεά συνδέεται πνευματικά με αυτούς που έφυγαν και αντλεί δυνάμεις, φρόνημα και ηθικό από το παράδειγμά τους, προκειμένου να δράση και αυτή ανάλογα χάριν των δικών της απογόνων. Θα ήθελα να επισημάνω κυρίως προς τους πολιτικούς και τους εκπαιδευτικούς αυτής της χώρας ότι δίχως τις σκέψεις αυτές και κυρίως δίχως τις απορρέουσες πράξεις, οι εθνικές επέτειοι αποτελούν απλώς τυπολατρικές διαδικασίες.  

Βρισκόμαστε εδώ σήμερα, 76 έτη μετά τα ιστορικά γεγονότα του Οκτωβρίου του 1940, για να θυμηθούμε,  πως φθάσαμε στα τότε πολεμικά γεγονότα, για να τιμήσουμε την γενεά αυτή των παπούδων μας, να εμπνευσθούμε και να παραδειγματισθούμε από τα κατορθώματά τους, να μάθουμε από τα λάθη τους, να συγκρίνουμε το τότε με το σήμερα και να χαράξουμε την βέλτιστη πορεία για το μέλλον.

Η Συνθήκη των Βερσαλλιών, μετά την λήξη του Α’ Π.Π., προκάλεσε σε μεγάλο βαθμό τον Β’ Π.Π., αφού οι όροι της υπήρξαν δυσβάστακτοι για τους ηττημένους. Στον επερχόμενο πόλεμο συνέβαλε επίσης η κόπωση, η μακαριότητα και ο ρομαντισμός που διακατείχαν τους νικητές του Α’ Π.Π.. Η ουτοπική δημιουργία της Κ.Τ.Ε. απέτυχε εν τη γενέσει της. Τα πρώτα ανησυχητικά δείγματα όπως η άνοδος του φασισμού στην Ιταλία και του ναζισμού στην Γερμανία, η επεκτατική πολιτική Γερμανίας, Ιταλίας και Ιαπωνίας στην Ευρώπη, την Αφρική και την Άπω Ανατολή, αντιμετωπίσθηκαν παθητικά με όρους κατευνασμού παρά αποτροπής.

 Η ταπεινωμένη Γερμανία βρήκε τον Αρχηγό της στο πρόσωπο του Χίτλερ ο οποίος το 1933, υποσχέθηκε να οδηγήσει τον γερμανικό λαό όχι μόνο στην ανάκτηση της αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας του αλλά και στην παγκόσμια κυριαρχία.

Κατά την δεκαετία του 1930, οι εξελίξεις είναι ραγδαίες. To 1933 o ναζισμός γίνεται καθεστώς στην Γερμανία. Το καλοκαίρι του 1934 δολοφονείται ο Αυστριακός καγκελλάριος Ένγκελμπερτ Ντόλφους από Αυστριακούς ναζί. Τον Μάρτιο του 1935 οι Γερμανοί  επαναφέρουν την υποχρεωτική θητεία που επιτρέπει την αύξηση των Ε.Δ. στις 550.000 άνδρες. Τον Οκτώβριο του 1935, οι Ιταλοί επιτίθενται στην Αβησσυνία και την καταλαμβάνουν σε επτά μήνες. Η κατάληψη της Ρηνανίας από τα γερμανικά στρατεύματα τον Μάρτιο του 1936, έλαβε χώρα δίχως αντίδραση. Την 1η Νοεμβρίου 1936 κηρύσσεται ο άξονας Βερολίνου – Ρώμης. Τον Ιούλιο του 1936 αρχίζει ο αιματηρός εμφύλιος στην Ισπανία, ο οποίος διήρκεσε έως το 1939 με νίκη του στρατηγού Φράνκο ο οποίος έλαβε βοήθεια από την Γερμανία, την Ιταλία και την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Τον Μάρτιο του 1937 τα Γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Αυστρία. Η συμφωνία του Μονάχου τον Σεπτέμβριο του 1938, παραχωρεί στην Γερμανία ολόκληρη την περιφέρεια των Σουδητών της Τσεχοσλοβακίας. Ο Χίτλερ εν τούτοις, καταλαμβάνει ολόκληρη την Τσεχοσλοβακία, έξι μήνες αργότερα. Παράλληλα η Ιαπωνία αποσύρεται από την Κ.Τ.Ε. και συνεχίζει να επεκτείνεται στην χερσαία Άπω Ανατολή. Τον Απρίλιο του 1939 οι Ιταλοί εισβάλουν στην Αλβανία και την καταλαμβάνουν χωρίς αντίσταση. Τον Αύγουστο του 1939, προς μεγάλη έκπληξη όλων των αφελών ιδεολόγων, υπογράφεται σύμφωνο μη επιθέσεως μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της προστάτιδος των προλετάριων του κόσμου Σοβιετικής Ενώσεως. Το σύμφωνο αυτό περιείχε μυστικούς όρους που αφορούσαν τον διαμελισμό της Πολωνίας, της Φινλανδίας και των Βαλτικών κρατών. Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 τα γερμανικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Πολωνία και προσαρτούν το Δάντσιχ. Ο Β’ Π.Π. άρχιζε.

Το καλοκαίρι του 1940, βρήκε τον άξονα να επικρατεί παντού. Τον Ιούνιο 1940, ο Μουσολίνι φοβούμενος την ταχεία λήξη του πολέμου, κηρύσσει τον πόλεμο στην Αγγλία και την καταρρέουσα Γαλλία. Στην Αφρική οι Ιταλοί πίεζαν τους Βρετανούς, η Βρετανική Σομαλία είχε καταληφθεί και στα σύνορα Αβησσυνίας και Αγγλοαιγυπτιακού Σουδάν οι Ιταλοί είχαν σημαντικές επιτυχίες. Οι Η.Π.Α. δεν είχαν αναμιχθεί ακόμη ενώ η Ε.Σ.Σ.Δ. τηρούσε ουδετερότητα ευνοϊκή για την Γερμανία, αφού μεταξύ άλλων, την προμήθευε με πρώτες ύλες.

Ο Μουσολίνι στα πλαίσια των επεκτατικών του βλέψεων, είχε ήδη καταλάβει τα Δωδεκάνησα, είχε διεισδύσει πολιτικά στην Αλβανία, βομβάρδισε την Κέρκυρα ως αντίποινα ενός εγκλήματος που είχαν διαπράξει οι ίδιοι οι Ιταλοί και διεκδικούσε ακόμη και την Σμύρνη.  Μετά την έναρξη του Β’ Π.Π. και παρά τις δηλώσεις περί σεβασμού της ακεραιότητος της Ελλάδος, η Ιταλία προέβη σε σειρά προκλήσεων με αποκορύφωμα την άνανδρη και ιταμή βύθιση του Ευδρόμου «Έλλη», ευρισκομένου στην Τήνο, τον Δεκαπενταύγουστο, για απόδοση τιμών κατά την επέτειο κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η τορπιλλική αυτή επίθεση κατά του «Έλλη» από το ιταλικό Υ/Β «DELFINO», προεκάλεσε την απώλεια οκτώ ανδρών, τον τραυματισμό 26 και την οργή ολόκληρου του ελληνικού λαού.

Κατά την προπολεμική περίοδο η χώρα μας δεν ανέμενε ουσιαστική εξωτερική βοήθεια και παράλληλα προσπαθούσε να οργανωθεί και να ανορθωθεί από τα ερείπια του Α’ Π.Π. και της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Άμεση επίλυση ζητούσαν τα μεγάλα προβλήματα ενσωματώσεως ενάμισι περίπου εκατομμυρίου ομογενών προσφύγων από την Ανατολική Θράκη και την Μ. Ασία, η ανασυγκρότηση των Ενόπλων Δυνάμεων, η βελτίωση της οικονομίας και η ομαλοποίηση της εσωτερικής πολιτικής καταστάσεως.

Κατά την τετραετία 1936 –1940, η κυβέρνηση Μεταξά έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας, διαθέτοντας πιστώσεις ύψους 15.7 δις δραχμών, δηλαδή ποσό υπέρ πενταπλάσιο των διατεθέντων κατά την δωδεκαετία 1923 – 1935, ύψους 3 δις δραχμών. Η περίφημη οχυρωματική «γραμμή Μεταξά», η ολοκλήρωση πλειάδας έργων εκστρατείας σε ολόκληρη την  Μακεδονία, την Ήπειρο και την Θράκη, ο εξοπλισμός των δυνάμεων επιστρατεύσεως, η εξασφάλιση επαρκών αποθεμάτων τροφίμων, υγρών καυσίμων και πυρομαχικών για ολόκληρο το στράτευμα, ο εξοπλισμός με αντιαεροπορικά και αντιαρματικά μέσα, η παραγγελία τεσσάρων Α/Τ στην Αγγλία, καθώς και τεσσάρων ναρκαλιευτικών/ ναρκοθετικών, η οχύρωση ακτών και νήσων, η δημιουργία βάσεων, για τον ανεφοδιασμό της χώρας, η παραλαβή 128 Α/Φ Διώξεως Βομβαρδισμού, Στρατιωτικής και Ναυτικής Συνεργασίας, καθώς και 75 εκπαιδευτικών αποτελεί ολοφάνερο δείγμα γραφής της προσπάθειας αυτής. Σε εράνους στους οποίους προέβη η κυβέρνηση το 1935 και κυρίως το 1937, προς τον σκοπό αυτό, υπήρξε πάνδημη ανταπόκριση του ελληνικού λαού καθώς και της ελληνικής ομογένειας.

Παρά την ομολογουμένως σημαντική προσπάθεια ενισχύσεως των Ε.Δ., κατά την τετραετία 1936 – 1939, ως ήταν φυσικό, οι παραμονές της 28ης 1940 εύρισκαν τις Ιταλικές Ε.Δ. να υπερτερούν σημαντικά  τόσο σε αριθμούς, όσο και σε ποιότητα υλικού. Στα αλβανικά σύνορα 35.000 Έλληνες με 40 πυροβολαρχίες, θα αντιμετώπιζαν 135.000 Ιταλούς, με 135 πυροβολαρχίες, 150 άρματα μάχης, 18 ίλες ιππικού, 6 τάγματα όλμων και ένα τάγμα πολυβόλων. Ο ελληνικός Στόλος συνολικού εκτοπίσματος 14.600 τν. θα αντιπαρατίθετο με τον αντίστοιχο ιταλικό, συνολικού εκτοπίσματος 658.400 τν. Ένα παλαιό ελληνικό Θ/Κ, δέκα Α/Τ και έξι Υ/Β, έναντι 8 ιταλικών Θ/Κ, 8 βαρέων καταδρομικών 26 ελαφρών καταδρομικών, 61 Α/Τ και 119 Υ/Β και όλα καλύτερης τεχνολογίας από τα ελληνικά. Συνολικά 143 ελληνικά αεροσκάφη διώξεως, βομβαρδισμού και παρατηρήσεως, περιορισμένων δυνατοτήτων ετίθεντο απέναντι σε 400  ιταλικά Α/Φ πρώτης γραμμής. Η ιταλική αεροπορία διέθετε μεγάλο αριθμό εκπαιδευμένου προσωπικού για αναπλήρωση απωλειών που διέθετε πολεμική εμπειρία από τις επιχειρήσεις σε Αβησσυνία, Ισπανία και Β. Αφρική. 

Την 15η Σεπτεμβρίου 1940, ο Ιταλός Πρέσβης εκόμισε γραπτή πρόταση πέντε σημείων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνετο και η ανανέωση του Ελληνοϊταλικού συμφώνου φιλίας που είχε υπογραφεί το 1928, μεταξύ Βενιζέλου και Μουσολίνι. Ο Μεταξάς λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις ενδεχόμενες αντιδράσεις Αγγλίας και Γαλλίας, εχειρίσθη το θέμα με διπλωματική δεξιοτεχνία, δεν ανανέωσε το σύμφωνο και τελικώς εξεδόθη συμβιβαστικό κοινό ανακοινωθέν περί αμοιβαίας αποσύρσεως των στρατευμάτων από τα αλβανικά σύνορα κατά 20 χλμ..

Τις πρώτες πρωϊνές ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός Πρέσβης στην Αθήνα Εμμανουέλε Γκράτσι, επισκέπτεται τον Πρωθυπουργό της Ελλάδος Ιωάννη Μεταξά στην οικία του και του επιδίδει τελεσίγραφο με το οποίο του ανακοινώνεται ότι εντός τριών ωρών τα ιταλικά στρατεύματα θα εισβάλουν στο ελληνικό έδαφος, καθιστώντας την χώρα μας υπεύθυνη για τις επιπτώσεις εάν αυτή προέβαλε αντίσταση. Το πρόσχημα ήταν η δήθεν ελληνική παραβίαση της ουδετερότητος την οποία τα ιταλικά στρατεύματα θα διεσφάλιζαν. Ο Κυβερνήτης, απηχώντας πλήρως το λαϊκό αίσθημα, έδωσε αδίστακτα την απάντηση του ΟΧΙ, η οποία ερχόταν σαν συνέχεια της ιστορικής παρακαταθήκης του «Μολών Λαβέ» του Λεωνίδα, του «Ου φεισόμεθα της ζωής ημών» του Κ. Παλαιολόγου και του «Ελευθερία ή Θάνατος» του 1821. Ο πεπειραμένος Πρωθυπουργός με την βαθειά επιτελική του μόρφωση δεν αντέδρασε παρορμητικά ή υπό την πίεση κάποιων παραγόντων. Όπως αναφέρει η «Έκθεση επί της Δράσεως του Βασιλικού Ναυτικού κατά τον Πόλεμο 1940 – 1944», ο Μεταξάς είχε επιλέξει την πλευρά με την οποία θα συμμαχούσε η χώρα μας από το 1936, όταν σε σχετική ερώτηση του τότε Α/ΓΕΝ Αντιναυάρχου Οικονόμου, κατά την διάρκεια εμπιστευτικής συνεδριάσεως του Ανωτάτου Ναυτικού Συμβουλίου, αυτός διευκρίνησε ότι εφ’ όσον η Ελλάς εμπλακεί στην διαφαινομένη σύρραξη μεταξύ του Αγγλικού και Γερμανικού συγκροτήματος, η θέση της είναι στο πλευρό της Αγγλίας. Η ένταξη της Ελλάδος στο ίδιο στρατόπεδο με την εκάστοτε μεγαλυτέρα ναυτική δύναμη της Μεσογείου, αποτελούσε πάγια επιδίωξη της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.

Η είδηση του πολέμου σηματοδότησε την αρχή του θαύματος του 1940. Ο ενθουσιασμός του κόσμου μετετράπη σε πάνδημη μέθη, αν και γνώριζε ότι, δίχως ουσιαστική εξωτερική βοήθεια, θα αναμετρηθεί με μία μεγάλη δύναμη. Η λαϊκή μανία της συμμετοχής στον πόλεμο αυτό, τον οποίο δεν προεκάλεσε η χώρα μας, είχε να κάνει με την τιμή και την αξιοπρέπεια ενός υπερήφανου έθνους. Ο λαός γνώριζε ότι η ειρήνη είναι σημαντικό αγαθό εφ’ όσον όμως δεν παραβιάζεται η ελευθερία και η ακεραιότητα της χώρας. Ο ατομικισμός και η γκρίνια έδωσαν την θέση τους στην υπέρβαση, το φιλότιμο, το πείσμα, την αδελφοσύνη και την λεβεντιά. Πρόθυμα οι άνδρες έτρεξαν στο μέτωπο, πρόθυμα οι ηπειρώτισες ανέβαιναν στα χιονισμένα βουνά, μεταφέροντας στις πλάτες τους πυρομαχικά και εφόδια για τον στρατό, πρόθυμα άλλες γυναίκες προσέφεραν εθελοντική εργασία και με πλήρη συνείδηση των ιστορικών εκείνων στιγμών ανταποκρίθηκε ο κόσμος της διανόησης, ο κόσμος της τέχνης καθώς και τα Μ.Μ.Ε..

Το Γ.Ε.Σ. δεν περιμένει νίκες της 8ης Μεραρχίας και την προτρέπει να σώσει την τιμή των ελληνικών όπλων αλλά ο Μέραρχος Χαρ. Κατσιμήτρος διαβεβαιώνει με αυτοπεποίθηση τον Α/ΓΕΣ, ότι οι Ιταλοί δεν θα περάσουν. Και δεν πέρασαν. Όλες οι απανωτές γενικές επιθέσεις των Ιταλών, μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου, αποτυγχάνουν. Ο Μουσολίνι αναβάλει την απόβαση της Μεραρχίας «Μπάρι» στην Κέρκυρα και την μεταφέρει στην Αλβανία. Ο Συνταγματάρχης Δαβάκης επικεφαλής του αποσπάσματος της Πίνδου, με 2000 άνδρες, καθηλώνει τις 15000 άνδρες επιλέκτων της περίφημης Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια» και την 1η Νοεμβρίου, όταν λαμβάνει τις πρώτες ενισχύσεις, διενεργεί επιτυχή αντεπίθεση, η οποία συνεχίσθηκε παρά τον τραυματισμό του ιδίου και απετέλεσε την πρώτη νίκη κατά του Άξονα επί ευρωπαϊκού εδάφους. Από τις 18 Νοεμβρίου ο ελληνικός στρατός αντεπιτίθεται, εκδιώκει τους ιταλούς από το πάτριο έδαφος, με την ξιφολόγχη και την κραυγή «αέρα» και προελαύνει στην Β. Ήπειρο, απελευθερώνοντας την Κορυτσά, το Πόγραδετς, το Δέλβινο, τους Αγ. Σαράντα, το Αργυρόκαστρο και την Χιμάρα. Τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου ξεκινά η μεγάλη εαρινή ιταλική επίθεση η οποία προετοιμαζόταν από τον Ιανουάριο με πολλές και ξεκούραστες δυνάμεις, η οποία όμως σβήνει άδοξα στις 26 Μαρτίου. Μεταξύ πολλών πράξεων ηρωϊσμού, εκεί γράφεται, με άφθονο αίμα, ο θρύλος του υψώματος 731. Δέκα ημέρες αργότερα ο Χίτλερ θα ανελάμβανε δράση.

Εν τω μεταξύ στις 29 Ιανουαρίου πέθανε ο Ιωάννης Μεταξάς και τον διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος Κορυζής. Η είσοδος των Γερμανών στην Βουλγαρία την 2α Μαρτίου του 1941, ωθεί την Αγγλία να αποστείλει μικρές δυνάμεις ενισχύσεως, με σκοπό την καθυστέρηση της επικείμενης γερμανικής εισβολής. Την 6η Απριλίου 1941 η Γερμανία επιτίθεται ταυτόχρονα σε Γιουγκοσλαβία και Ελλάδα. Έχει προηγηθεί το δεύτερο περήφανο «ΟΧΙ» του νέου Πρωθυπουργού, το ξημέρωμα της ίδιας ημέρας. Επάνω από τα ελληνικά οχυρά 800 γερμανικά Α/Φ σκορπίζουν τον θάνατο, ενώ οι γερμανικές Μεραρχίες, με άρματα μάχης που εφορμούν για να καταλάβουν τα οχυρά καθηλώνονται. Τρία μερόνυκτα πολέμου ήταν αρκετά για να κατανοήσουν οι Γερμανοί, για ποιό λόγο νικήθηκαν οι Ιταλοί στην Αλβανία. Η λύση για τους Γερμανούς δόθηκε από την καταρρέουσα Γιουγκοσλαβία, από όπου η 2α μεραρχία Πάντσερ, πέρασε τα σύνορα και έφθασε στην Θεσσαλονίκη. Είναι γνωστές οι πρωτόγνωρες τιμές που απέδωσαν οι έκπληκτοι και εντυπωσιασμένοι Γερμανοί στους μαχητές των οχυρών οι οποίοι δεν νικήθηκαν αλλά απεχώρησαν. Ενώ το μέτωπο πλέον κατέρρεε, ο Πρωθυπουργός Α. Κορυζής αυτοκτονούσε και στις 27 Απριλίου οι Γερμανοί εισήρχοντο στην Αθήνα.

Η κατάληψη της Κρήτης ήταν επιβεβλημένη για τους Γερμανούς, λόγω της στρατηγικής σημασίας της. Για τον σκοπό αυτό διέθεσαν περί τις 23.000 άνδρες, από την αφρόκρεμα των Ε.Δ., 1370 αεροπλάνα και 70 πλοία, σε μία αεραποβατική επιχείρηση πρωτόγνωρη για τα παγκόσμια χρονικά. Την άμυνα της νήσου είχαν αναλάβει 31.000 Βρετανοί, 11.500 Έλληνες και ο γενναίος πληθυσμός της. Ο οπλισμός και τα εφόδια της νήσου ήταν ανεπαρκή. Οι επιχειρήσεις διήρκεσαν από την 20η έως την 29η Μαϊου και το αποτέλεσμα ήταν μία πύρρεια νίκη των Γερμανών, λόγω των τεραστίων απωλειών τους.

Καθ’ όλη την διάρκεια του πολέμου, ο ελληνικός στόλος κράτησε ανοικτές τις θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας, εξασφαλίζοντας τις μεταφορές. Επιτυγχάνοντας στο δυσχερές αλλά ουσιαστικό αυτό έργο, κατέστη δυνατή η έγκαιρη προώθηση στο μέτωπο ολόκληρου του αναγκαίου αριθμού στρατευμάτων, ζώων, πυρομαχικών και εφοδίων. Τα Α/Τ βομβάρδισαν εχθρικές θέσεις απέναντι της Κέρκυρας και διενήργησαν τρεις επιδρομές στην Αδριατική. Τα Υ/Β μας,  προσέβαλαν επιτυχώς εχθρικά πλοία που μετέφεραν εφόδια στον ιταλικό στρατό στην Αλβανία. 

Με την έναρξη του πολέμου οι Ιταλοί βομβάρδισαν μεγάλα αστικά κέντρα όπως ο Πειραιάς, η Πάτρα, η Θεσσαλονίκη, η Κέρκυρα, η Πρέβεζα κ.λ.π.., καθώς και σημεία στρατηγικού ενδιαφέροντος όπως η διώρυγα της Κορίνθου. Τα αποτελέσματα υπήρξαν πτωχά αλλά σημειώθηκαν μεγάλες απώλειες αμάχων. Η μικρή μας αεροπορία, αντιμετωπίζοντας πληθώρα λειτουργικών και τεχνικών προβλημάτων, ανταπέδωσε με επιτυχείς βομβαρδισμούς των αεροδρομίων της Κορυτσάς, του Αργυροκάστρου και του Αυλώνα, καθώς και με αποτελεσματικές επιθέσεις κατά ιταλικών στρατευμάτων. Αργότερα την προσπάθεια των ελλήνων πιλότων ενίσχυσε και η παρουσία περιορισμένου αριθμού Α/Φ της RAF. Οι αερομαχίες των πιλότων μας είναι αδιάκοπες, εκτελούνται με πείσμα και αυτοθυσία, ορισμένες δε εξ αυτών, όπως η περίπτωση του Υποσμηναγού Μαρίνου Μητραλέξη, φθάνουν στα όρια του θρύλου.

Μετά την κατάληψη της χώρας μας, ο αγώνας δεν σταματά. Οργανώνονται ομάδες αντιστάσεως στο εσωτερικό της χώρας, ενώ Έλληνες του Στρατού Ξηράς και της Πολεμικής Αεροπορίας μάχονται στην Μ. Ανατολή. Η ελληνική σημαία εξακολουθεί να κυματίζει καθ’ όλη την διάρκεια του Β’ Π.Π., στους ιστούς των πλοίων του Στόλου. Με κύρια βάση την Αλεξάνδρεια, τα ελληνικά πολεμικά πλοία δρούν από τον Ινδικό και την Μεσόγειο, μέχρι τον Ατλαντικό, αναλαμβάνοντας αποστολές μαζί με τα συμμαχικά πλοία. Κύρια έργα του Στόλου μας,  οι συνοδείες νηοπομπών, επιδρομικές ενέργειες, υποστήριξη επιχειρήσεων του Σ.Ξ. και επιθετικές περιπολίες Υ/Β. Ελληνικά Πολεμικά Πλοία έδρασαν στην μάχη του Ατλαντικού και έλαβαν μέρος στις αποβάσεις  της Σικελίας, του Άντζιο και της Νορμανδίας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 1943, επί 41 συνολικά πολεμικών συμμαχικών πλοίων στην Μεσόγειο, τα 27 ήταν Αγγλικά, τα 11 ελληνικά και μόνο 3 γαλλικά. Η δράση πλοίων όπως των Α/Τ Β. ΟΛΓΑ, ΑΔΡΙΑΣ, των Υ/Β ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ, ΠΡΩΤΕΥΣ, ΓΛΑΥΚΟΣ, ΤΡΙΤΩΝ, ΝΗΡΕΥΣ και ΚΑΤΣΩΝΗΣ καθώς και πολλών άλλων πλοίων, προκαλεί συγκίνηση και παραδειγματίζει τις επερχόμενες γενεές. Βαριές οι απώλειες και ο φόρος αίματος. Χάθηκαν 14 πολεμικά πλοία, 9 επίτακτα και 706 άνδρες.

Μία παράμετρο ισχύος που ποτέ δεν πρέπει να λησμονούμε απετέλεσε το Εμπορικό Ναυτικό μας του οποίου η συμβολή στον συμμαχικό αγώνα και ιδιαίτερα κατά την μάχη του Ατλαντικού για την εξασφάλιση εφοδίων από Αμερική προς Ευρώπη, υπήρξε τεράστια. Συνολικά εχάθησαν 434 εμπορικά πλοία, δηλαδή το 10% των συνολικών συμμαχικών απωλειών, περί τα 500 μικρά πετρελαιοκίνητα ιστιοφόρα, καθώς και 2350 ναυτικοί μας.

Η Ελλάς είναι η μοναδική χώρα που αναγκάσθηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών δηλ. της Ιταλίας, Αλβανίας, Γερμανίας και Βουλγαρίας. Εν τούτοις αντιστάθηκε επί 219 ημέρες προκαλώντας τον παγκόσμιο θαυμασμό, όταν η Γαλλία αντιστάθηκε 43 ημέρες, η Νορβηγία 61, η Πολωνία 30, το Βέλγιο 18, η Ολλανδία 4, η Γιουγκοσλαβία 3 και δίχως αντίσταση η Τσεχοσλοβακία, το Λουξεμβούργο και η Δανία. Κατά την διάρκεια της αντιστάσεως των 219 ημερών, οι νεκροί Έλληνες των Ε.Δ. ανήλθαν σε 13.676 και οι τραυματίες σε 62.700. Κατά την διάρκεια της τετραπλής κατοχής, οι αριθμοί των εκτελέσεων από τα κατοχικά στρατεύματα έχουν ως εξής:
-    Οι Αλβανοί: 1.165
-    Οι Ιταλοί: 8.000
-    Οι Βούλγαροι: 25.000
-    Οι Γερμανοί: 50.000

Οι συνολικές απώλειες σε ποσοστό επί του πληθυσμού (εκτελέσεις, κακουχίες, μάχες) ανήλθαν για τους Έλληνες στο 10% (750.000), όταν για την Ε.Σ.Σ.Δ. ήταν 2.8%, την Ολλανδία 2.2%, την Γαλλία 2%, την Πολωνία 1.8%, την Γιουγκοσλαβία 1.7% και το Βέλγιο 1.5%.

Για να μην νομισθεί ότι ο εθνικός ενθουσιασμός οδηγεί την κρίση μας σε υπερβολές, υπενθυμίζω ότι με ανάλογους επαίνους αναφέρθηκαν για την χώρα μας διεθνείς προσωπικότητες της εποχής όπως ο Κάρολος Ντε Γκωλ, ο  Στάλιν, ο Τσώρτσιλ, ο Μουσολίνι, ο Χίτλερ, ο Βρετανός Στρατάρχης Σερ Χάρολδ Αλεξάντερ και άλλοι.

Είναι βέβαιο ότι η Ελλάς δεν έλαβε όσα εδικαιούτο αναλόγως της προσφοράς της, με την λήξη του πολέμου. Τα θλιβερά γεγονότα της στάσεως ορισμένων μονάδων στη Μ. Ανατολή και τα επακολουθήσαντα γεγονότα του εμφυλίου πολέμου, απετέλεσαν δικαιολογία για τους συμμάχους ώστε να παραχωρήσουν μόνο τα ελληνικά Δωδεκάνησα, ενώ οι αδελφοί μας στην Κύπρο και την Β. Ήπειρο δεν ενώθησαν με την μητέρα πατρίδα. Το νέο παγκόσμιο σκηνικό διαμορφώθηκε αναλόγως των συμφερόντων των Μ. Δυνάμεων.

Εβδομήντα έξι χρόνια μετά η Ελλάδα βιώνει τις τρέχουσες  απειλές και προκλήσεις, με διακύβευμα τα ζωτικά της συμφέροντα και ίσως την ίδια την επιβίωσή της. Το Διεθνές Σύστημα διανύει μεταβατική και ασταθή περίοδο της οποίας η κατάληξη δεν είναι ακόμη ορατή. Την σύγχυση για το μέλλον επιτείνουν η σε εξέλιξη «παγκοσμιοποίηση», η δημογραφική έκρηξη σε υπανάπτυκτες ή αναπτυσσόμενες χώρες, η μείωση φυσικών πόρων, η εκθετική αύξηση στην ζήτηση ενέργειας από ανερχόμενες μεγάλες δυνάμεις, η ανισομέρεια του παραγομένου πλούτου, η αύξηση των εξοπλισμών και η διασπορά Ο.Μ.Κ., η παγκόσμια οικονομική κρίση, οι περιφερειακές συγκρούσεις, η μαζική μετανάστευση, η τρομοκρατία και η επιτελούμενη καταστροφή του περιβάλλοντος.

Η Ε.Ε., μέλος της οποίας αποτελεί η χώρα μας, παρά το σημαντικό πληθυσμιακό, εμπορικό και τεχνολογικό ειδικό βάρος της, δεν διαδραματίζει ανάλογο ρόλο στα διεθνή δρώμενα, δεδομένου ότι στερείται ουσιαστικά κοινής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, ενώ η ευρωπαϊκή διακρατική αλληλεγγύη είναι υποτυπώδης. Είναι ενδεικτικό ότι μία κρίση στην καρδιά της Ευρώπης, όπως η κρίση στην Ουκρανία έχει ως βασικούς δρώντες τις ΗΠΑ και την Ρωσία. Η   ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης περιορίζει τις στρατηγικές επιλογές της, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, λόγω του γηράσκοντος πληθυσμού της. Οι χιλιάδες εισερχόμενοι ετησίως μετανάστες, και κυρίως οι μουσουλμάνοι, δεν ενσωματώνονται στην Ευρωπαϊκή κοινωνία, δεν υιοθετούν τις αξίες και τον πολιτισμό των χωρών που τους φιλοξενούν και παράλληλα αυξάνονται σε ρυθμούς πολλαπλάσιους από αυτούς των γηγενών ευρωπαίων. Στους κόλπους της ΕΕ εμφανίζονται πλέον φυγόκεντρες τάσεις με αποκορύφωμα το πρόσφατο BREXIT, ενώ παρατηρείται άνοδος των ακροδεξιών πολιτικών κομμάτων και κοινωνικές αντιδράσεις για τους μουσουλμάνους μετανάστες.

Η ευρύτερη περιοχή της χώρας μας είναι από τις πλέον ασταθείς του πλανήτη. Στο ιδιαίτερα ρευστό περιβάλλον των Δυτικών Βαλκανίων, οι Η.Π.Α. προσπαθούν να δημιουργήσουν κράτη δορυφόρους, όπως τα Σκόπια, το Κόσσοβο, η Αλβανία και η Βοσνία, ενώ συμφέροντα στην περιοχή αυτή έχει η Ρωσία (διαμάχη επιρροής με την Δύση στα Βαλκάνια), η Γερμανία, η Τουρκία (νεοθωμανικού τύπου διείσδυση στα Βαλκάνια) και η Ιταλία. Στην ρευστότητα αυτή έχουν προστεθεί και άλλες ασταθείς παράμετροι, όπως οι ενεργειακοί πόροι, ενεργειακοί και οδικοί άξονες, η χρήση διασυνοριακών υδάτων κ.λπ..

Στην ζωτικής σημασίας Μ. Ανατολή, ο σκληρός ανταγωνισμός για επιρροή και επικράτηση μεταξύ Μ. Δυνάμεων, περιφερειακών και τοπικών δυνάμεων, σε συνδυασμό με θρησκευτικές, φυλετικές και πολιτισμικές διαφορές, προκαλούν διαρκείς συγκρούσεις με αποκορύφωμα τον συνεχιζόμενο πολυετή πόλεμο στην Συρία του οποίου οι μεταναστευτικές επιπτώσεις δοκιμάζουν πολλαπλώς την χώρα μας αλλά και την Ευρωπαϊκή συνοχή και ασφάλεια. Η εγκληματική δράση του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή αυτή και οι απεριόριστες επεκτατικές φιλοδοξίες των φανατικών οπαδών του, δημιουργούν επιπρόσθετους κινδύνους εξαπλώσεως του «θεάρεστου» έργου των τζιχαντιστών και στην χώρα μας. 

Η διαχρονικά τεράστια στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου, που συμπεριλαμβάνει το Ιόνιο, τα Δαρδανέλλια, το Αιγαίο, το Σουέζ, την Κύπρο και την Κρήτη, αυξάνεται ακόμη περισσότερο στις μέρες μας για ενεργειακούς και γεωπολιτικούς λόγους. Η ευρύτερη περιοχή της Α. Μεσογείου παραμένει ζώνη ποικιλίας αντιπαραθέσεων, κρίσεων και συγκρούσεων.

Οι εξελίξεις αυτές της ευρύτερης περιοχής επηρεάζουν την χώρα μας που ευρίσκεται μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Ενώ δεν υπάρχει άμεση στρατιωτική απειλή από Βορρά, υπάρχουν φανερές αλλά και υποβόσκουσες αλυτρωτικές βλέψεις, οι οποίες μάλιστα ενθαρρύνονται από εξωτερικές δυνάμεις. Η μόνη στρατιωτική απειλή προέρχεται από την Τουρκία, η οποία υλοποιεί τις δεδομένες επεκτατικές βλέψεις της, εφαρμόζοντας στρατηγική πειθαναγκασμού, μέσω συνδυασμού σειράς πολιτικών και στρατιωτικών ενεργειών. Η Τουρκία πληρεί επ’ ακριβώς τον ορισμό της απειλής, δεδομένου ότι διεκδικεί τμήματα της ελληνικής επικράτειας καθώς και κυριαρχικά μας δικαιώματα με επίσημες επιθετικές πολιτικές δηλώσεις καθώς και με προκλητικές στρατιωτικές ενέργειες. Πέρα από την βούληση, η χώρα αυτή διαθέτει και την προοπτική πραγματοποιήσεως των απειλών της, δεδομένων των στρατιωτικών, οικονομικών, δημογραφικών, και τεχνολογικών δυνατοτήτων της.

Η ανωτέρω περιγραφείσα επικίνδυνη κατάσταση ευρίσκει την οικονομικά ευάλωτη χώρα μας να αντιδρά αντανακλαστικά και να εφαρμόζει κατευναστική πολιτική προς κάθε κατεύθυνση. Στο πλαίσιο αυτό βοηθούμε τους βορείους γείτονές μας, άνευ ανταλλαγμάτων, ενισχύοντας συγχρόνως την αδιαλλαξία και τον αλυτρωτισμό τους. Έχουμε αποσυρθεί οικειοθελώς από την ΝΑ. Μεσόγειο και το κενό καταλαμβάνει η Τουρκία με ότι αυτό συνεπάγεται για το γεωπολιτικό ειδικό μας βάρος, την Κύπρο, την ενέργεια, την εμπορική μας ναυτιλία και την Αποκλειστική Οικονομική μας Ζώνη. Η Θράκη διαβρώνεται ανεξέλεγκτα από την Τουρκία. Το Αιγαίο από φυσικό κέντρο του ελληνισμού, έχει μετατραπεί σε φθίνουσα παραμεθόριο περιοχή, εντός της οποίας έχουμε αποδεχθεί ενυπογράφως την ύπαρξη ζωτικών τουρκικών εθνικών συμφερόντων. Υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι το Κυπριακό τείνει να επιλυθεί κατά τρόπο επιζήμιο για τον ελληνισμό. Η  τουρκική πρόκληση αντιμετωπίζεται με μακροχρόνιο διμερή διάλογο και ανταλλαγή επισκέψεων. Η εφαρμογή Διεθνών Συνθηκών στο Αιγαίο αποτελεί αιτία πολέμου για την Τουρκία, ενώ οι πτήσεις τουρκικών Α/Φ υπεράνω ακόμη και κατοικημένων νήσων, οι διαρκείς και μακροχρόνιες δεσμεύσεις μεγάλων θαλασσίων περιοχών δήθεν για ασκήσεις και οι συχνές διελεύσεις τουρκικών πολεμικών πλοίων σε Κυκλάδες, Εύβοια και Σούνιο, αντιμετωπίζονται με χλιαρά διαβήματα, κατά παγκόσμια πρωτοτυπία. Σε ανταπόδωση της τουρκικής αυτής συμπεριφοράς, η χώρα μας σπεύδει να πείσει τους σκεπτικούς Ευρωπαίους για την σκοπιμότητα εισόδου της Τουρκίας στην Ε.Ε., και συζητά  μαζί της για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης στο Αιγαίο. Η ζοφερή αυτή θέση και στάση της χώρας μας οφείλεται κυρίως στους εξής λόγους:
-    Έλλειψη μακροπρόθεσμης και διακομματικής Εθνικής Στρατηγικής, που έχει οδηγήσει την χώρα σε παλινωδίες και εσφαλμένες επιλογές.
-    Δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας μας, που υποθηκεύει την ευημερία και των επερχομένων γενεών και η οποία δεν χρήζει περαιτέρω αναλύσεως, αφού όλοι μας υφιστάμεθα καθημερινά τις επιπτώσεις της.
-    Απαράδεκτα δραστική (έως και εγκληματική) μείωση της ισχύος των Ε.Δ. της χώρας μας, σε μία συγκυρία κατά την οποία η ήδη στρατιωτικά ισχυρή Τουρκία καθίσταται πολύ ισχυρότερη, επιτυγχάνοντας έτσι σταδιακά και αναίμακτα τους στόχους της, επ’ απειλή πολέμου.
-    Η υφιστάμενη κρίση ηθών, αξιών και προτύπων, συνέπεια των οποίων αποτελεί η εκτεταμένη διαφθορά που διαπερνά ολόκληρο το κοινωνικό φάσμα, με ευθύνη των εκάστοτε κυβερνώντων και με ολέθριες επιπτώσεις σε κάθε τομέα. ΄
-    Η δοκιμαζόμενη κοινωνική συνοχή, λόγω των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσεως, στην οποία προστίθεται το πρόβλημα των λαθρομεταναστών και ιδιαίτερα των μουσουλμάνων. Η διαχρονικά κυβερνητική ολιγωρία στον τομέα αυτό, σε συνδυασμό με το δημογραφικό μας πρόβλημα, καθιστά το εν λόγω θέμα ως το πλέον σημαντικό εθνικό πρόβλημα, αφού απειλεί όχι απλώς ζωτικά εθνικά συμφέροντα αλλά και συμφέροντα επιβιώσεως του έθνους.

Το θαύμα του 1940 δεν ήταν θαύμα, διότι η τότε ηγεσία εφήρμοσε το διαχρονικής αξίας ρητό «Κυβερνάν εστί προβλέπειν». Η τότε παγκόσμια κρίση και οι απειλές κατά της χώρας μας βρήκαν τον ελληνικό λαό με υψηλό φρόνημα, έτοιμο να ανταποκριθεί και να θυσιασθεί. Τότε η ειρήνη, αν και επιθυμητή, δεν ήταν αυτή το ύψιστο αγαθό αλλά το εθνικό συμφέρον. Η κοινή γνώμη προετοιμάζετο συστηματικά από το κράτος, το σχολείο και την οικογένεια και ήταν κοινωνός των απειλών. Οι νέοι εδιδάσκοντο την ιστορία τους δίχως στρογγυλεύματα, τα τότε Μ.Μ.Ε. με αίσθημα ευθύνης, έθεταν το εθνικό συμφέρον υπεράνω της ακροαματικότητος και οι ένοπλες δυνάμεις, παρά και τα τότε οικονομικά προβλήματα, είχαν προετοιμασθεί ποσοτικά και ποιοτικά κατά τον βέλτιστο τρόπο. Όταν δε ήχησε ο παιάν, πρώτοι οι ταγοί του κράτους (πολιτικοί, διανοούμενοι, μεγαλοεπιχειρηματίες, δημοσιογράφοι και οι γόνοι τους), από όπου και εάν ευρίσκοντο έσπευσαν να καταταγούν και να προωθηθούν στο μέτωπο, δεικνύοντας δια του παραδείγματος τον δρόμο της τιμής.   

Κυρίες και Κύριοι
Είναι καιρός οι ηγέτες μας να χαράξουν διακομματικά την βέλτιστη εθνική πορεία, λέγοντας αλήθειες και δίχως να σύρονται  από τις δημοσκοπήσεις και το πολιτικό κόστος. Οι πολιτικοί μας ταγοί θα πρέπει να ομολογήσουν ότι κράτος που χρωστά, που δεν παράγει, δεν ανταγωνίζεται και δεν αναπτύσσεται, δεν μπορεί ταυτόχρονα να είναι εθνικά ανεξάρτητο. Θα πρέπει ακόμη να αντιληφθούν, ότι ο συνδυασμός δημογραφικό – μετανάστευση – Ισλάμ, αποτελεί την σοβαρότερη εθνική απειλή, η οποία χρήζει αμέσου και αποτελεσματικής αντιμετωπίσεως.

Ισχυρή ένδειξη πολιτικής ωριμάνσεως των Ελλήνων συμπολιτών μας, θα αποτελέσει η απόκτηση κοινωνικής αλληλεγγύης και η ικανότητα διακρίσεως μεταξύ ηγετών  που ανοίγουν εθνικούς δρόμους αδιαφορώντας για την δημοφιλία τους και αυτών οι οποίοι υπόσχονται διαρκώς και ψευδώς σε ψηφοφόρους. Η πραγματική Δημοκρατία εφαρμόζει άμεσα και καθολικά τους νόμους, παρέχει ίσες ευκαιρίες και αναδεικνύει την αριστεία η οποία με την σειρά της προστατεύει την Δημοκρατία. Η ισοπέδωση της αριστείας ευνοεί τους ανεπαρκείς οι οποίοι υποσκάπτουν τα θεμέλια της Δημοκρατίας. Η νεολαία μας, παρά το γεγονός ότι μαστίζεται από τα σφάλματα της γενιάς μας, είναι καλύτερη από εμάς και αναμένει να της δοθούν εγχώριες ευκαιρίες προκειμένου να μην δραπετεύει στο εξωτερικό. Πίσω από την λέξη «ανάπτυξη» την οποία πολλοί τελευταία χρησιμοποιούν, δίχως να την αναλύουν, κρύβεται πολλή δουλειά, γνώση, οργάνωση, σχεδίαση, συστηματική εφαρμογή, αξιοκρατία,  ικανότητα προσαρμογής στο διεθνές περιβάλλον και ελεύθερο πνεύμα απαλλαγμένο από ιδεοληψίες.

Οι προκλήσεις, οι ευκαιρίες και οι κίνδυνοι δεν περιμένουν και απαιτούν προετοιμασία, βούληση, πίστη στις ικανότητές μας και ενεργοποίηση του συνόλου του ελληνισμού όπου γης. Πριν είναι αργά θα πρέπει να ενισχύσουμε την εθνική μας ισχύ και ιδιαίτερα τις Ένοπλες Δυνάμεις. Δίχως την σταθερότητα που διασφαλίζουν οι αποτρεπτικές Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, ουδεμία οικονομική, επενδυτική, εμπορική, παραγωγική και πολιτιστική δραστηριότητα δύναται να ευδοκιμήσει. Τέλος, η συστηματική επένδυση σε μία παιδεία που θα παρέχει τεκμηριωμένη γνώση και θα αποδίδει ενσυνείδητους Έλληνες πολίτες, αποτελεί την μόνη ασφαλή μακροπρόθεσμη επένδυση η οποία θα μας επιτρέψει να ανακαλύψουμε ποιοί πραγματικά είμαστε και θα μας οπλίσει με την απαιτουμένη αυτοπεποίθηση και το οφειλόμενο αίσθημα ευθύνης έναντι των απογόνων μας.
Η Ελλάδα μας διαθέτει όλες τις φυσικές, γεωγραφικές, πλουτοπαραγωγικές, ιστορικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις για την μετατροπή της σε χώρα σταθερότητος και ευημερίας. Απομένει το γεγονός αυτό να το πιστέψουν οι Έλληνες πολίτες και οι ηγεσίες τους προκειμένου να το υλοποιήσουν αποτελεσματικά και να δικαιώσουν έτσι την θυσία των ηρώων του 1940, για τις ψυχές των οποίων μία τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε το καλύτερο μνημόσυνο.

Ζήτω η εθνική επέτειος του 1940.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα που σκεπάζει τους νεκρούς του 1940.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΕΝΟΠΛΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ – ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – ΗΓΕΣΙΑ» : Η ηγεσία σε ειρήνη, κρίση και πόλεμο. Σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

on Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς και Ιπποκράτης Δασκαλάκης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΕΝΟΠΛΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ – ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – ΗΓΕΣΙΑ» : Η ηγεσία σε ειρήνη, κρίση και πόλεμο. Σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Έγινε την Τρίτη 24/10/2015 η προγραμματισμένη διάλεξη του θέματος στο πλαίσιο του Σεμιναρίου «ΕΝΟΠΛΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ – ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – ΗΓΕΣΙΑ». Σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. που διοργανώνει το Ινστιτούτο το Φθινόπωρο του 2016.
                           

 Οι Διαλέκτες: Ιπποκράτης Δασκαλάκης  και   Αναστάσιος Μπασαράς

    Σε μια κατάμεστη αίθουσα οι διαλέκτες Ιπποκράτης Δασκαλάκης (Υπτγος ε.α.) και  Αναστάσιος Μπασαράς (Σμχος ε.α.) παρουσίασαν με μεγάλη επιτυχία τα θέματά τους,  περίληψη και γενικές γραμμές ακολουθούν:



ΓΕΝΙΚΑ
Αναπτύχθηκαν οι βασικές αρχές της ηγεσίας (πολιτικής και στρατιωτικής) και του ρόλου που αυτή (ηγεσία) διαδραματίζει στην διακυβέρνηση κρατών και των ΕΔ αυτών. Έγινε, επίσης, αναφορά στο ρόλο της ηγεσίας στη διαμόρφωση της εθνικής ισχύος του κράτους και της εθνικής πολιτικής με έμφαση στην επίτευξη της αναγκαίας εθνικής-κοινωνικής συσπείρωσης προς χάραξη-επίτευξη των εθνικών αντικειμενικών στόχων. Συσχετίστηκαν οι ισορροπίες, τα προβλήματα και η ποιότητα των σχέσεων πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας σε περιόδους ειρήνης κρίσεως και πολέμου, με την εθνική ισχύ. Εδόθησαν σχετικά παραδείγματα από το παρελθόν (από επιλεγμένα κράτη, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδος) και εξετάζεται η διαμόρφωση των σχέσεων αυτών στο μέλλον βάσει της εξελίξεως ορισμένων παραμέτρων (π.χ. διεθνές περιβάλλον, τεχνολογία, νέες μορφές πολέμου, απειλών και προκλήσεων κ.λπ.).
Το αντικείμενο της ηγεσίας σε ειρήνη, κρίση και πόλεμο παρουσιάστηκε από τον Υποστράτηγο (εα) Δασκαλάκη Ιπποκράτη ενώ οι Σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας από το Σμχο (εα) Μπασαρά Αναστάσιο.

Η ηγεσία σε ειρήνη, κρίση και πόλεμο – ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ

Παρουσιάστηκαν, αναλύθηκαν και συζητήθηκαν τα παρακάτω:
1)Ανάλυση της έννοιας της ηγεσίας και των στοιχείων που εμπλέκονται και διαμορφώνουν τις λειτουργίες-χαρακτηριστικά της.
2)Σύγκριση των εννοιών ηγεσίας-διοικήσεως-διευθύνσεως (leadership-command-management).
3)Ρόλος του περιβάλλοντος-συστήματος στη διαμόρφωση της ηγεσίας και μεταξύ τους αλληλοεπίδραση.
4)«Συνταγή» δημιουργίας ηγετών. Ηγέτης γεννιέσαι ή γίνεσαι?
5)Επιδιωκόμενες λειτουργίες της πολιτικής ηγεσίας και κίνδυνοι που ελλοχεύουν.
6)Διαφοροποίηση ηγεσίας-δημαγωγίας.
7)Διαφορές πολιτικής-στρατιωτικής ηγεσίας.
8)Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στρατιωτικής ηγεσίας.
9)Επιδιωκόμενες λειτουργίες της στρατιωτικής ηγεσίας και κίνδυνοι που ελλοχεύουν.
10)Περίοδοι κρίσεως και ο ρόλος της ηγεσίας.
11)Περίοδοι πολέμου και ο ρόλος της ηγεσίας.
12)Παραδείγματα ηγετικών φυσιογνωμιών-αναφορά σε ιστορικά παραδείγματα.
13)Ελληνική πραγματικότητα και η έλλειψη αξιόπιστου συστήματος-περιβάλλοντος-μεθόδου-βούλησης (?) δημιουργίας ηγετών.
14)Διερεύνηση του ρόλου της ηγεσίας στο σημερινό μεταβαλλόμενο περιβάλλον των νέων απειλών και ο ρόλος της τεχνολογίας.
Παρουσιάστηκαν  και εδόθηκαν τα σχετικά κείμενα προς μελέτη.

Σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας (ΣΠΣΗ) - MΠΑΣΑΡΑΣ

Έγινε παρουσίαση, σύνοψη και παράθεση θεμάτων όπως:
-Σχέσεις πολιτικής-στρατιωτικής ηγεσίας γενικά (Ορισμός των ΣΠΣΗ. ΠΣΣ στη σύγχρονη Ελλάδα, Σύγκριση των ΣΠΣΗ στην Τουρκία και Ελλάδα, Επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων στις ΣΠΣΗ στην Ελλάδα)
-Σύγχρονο περιβάλλον και απαιτήσεις (Σημεία τριβών, Παρουσίαση κυρίων χαρακτηριστικών και κριτηρίων αρμονικών ΣΠΣΗ)
-Ιστορικά παραδείγματα (Μια σύνοψη λεγόμενων και συμπερασμάτων μεγάλων ανδρών επί των ΣΠΣΗ)
-Ελληνική πραγματικότητα (Παράθεση θεσμικού πλαισίου, διαπιστώσεις, συμπεράσματα και προτάσεις βελτίωσης ΣΠΣΗ στην Ελλάδα)
      Ενδεικτικά τα ζητήματα και τα ερωτήματα τα οποία εξετάστηκαν ήταν τα ακόλουθα:
1)Πώς ορίζονται οι ΣΠΣΗ σχέσεις;
2)Ανασκόπηση των ΠΣΣ στη σύγχρονη Ελλάδα
3)Σύγκριση των ΣΠΣΗ στην Τουρκία και Ελλάδα
4)Επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων στις ΣΠΣΗ στην Ελλάδα
5)Ποια είναι τα σημεία τριβών μεταξύ της ΠΗ και της ΣΗ
6)Τα κύρια χαρακτηριστικά των αρμονικών ΣΠΣΗ.
7)Ποιά είναι τα κριτήρια ενός καλού δημοκρατικού ελέγχου των ΣΠΣΗ;
8)Πώς είδαν τις ΣΠΣΗ μεγάλες σύγχρονες προσωπικότητες;
9)Γιατί ο Georges Clemenceau εδήλωσε ότι ο πόλεμος είναι άκρως σοβαρό θέμα για να τον εμπιστευθούμε στο Στρατό;
10)Γιατί ο Πλάτων στην πολιτεία του 2400 χρόνια πριν ερώτησε Ποιός τους φύλακες θα φυλάττει;
11)Ποιό είναι το θεσμικό πλαίσιο των ΣΠΣΗ σχέσεων στην Ελλάδα;
12)Διαπιστώσεις και συμπεράσματα επί των ΣΠΣΗ στην Ελλάδα!
13)Προτάσεις βελτίωσης των ΣΠΣΗ στην Ελλάδα!
14)Υπάρχει επαρκής βιβλιογραφία στην Ελλάδα επί των ΣΠΣΗ;
      Στην παρουσίαση, σύνοψη και παράθεση θεμάτων τονίστηκε ότι το Μάιο του 2014, το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών οργάνωσε την ημερίδα " Πολιτικοστρατιωτικές Σχέσεις σε Κρατικό Πλαίσιο. Διδάγματα για την Ελλάδα". Ένα σημαντικό θέμα που έχει επηρεάσει την ιστορία μας και αφορά τόσο την πολιτική (ΠΗ), όσο και την στρατιωτική ηγεσία (ΣΗ). Τα ευνοϊκά σχόλια, η πρωτοπορία της θεματολογίας για τα Ελληνικά δεδομένα, η ποιότητα των εισηγήσεων σε συνδυασμό με την όλη οργάνωση έκαναν την ημερίδα ιδιαίτερα επιτυχή.
Το αντικείμενο των σχέσεων ΠΗ και ΣΗ σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως και πολέμου απασχολεί κάθε ευνομούμενο κράτος. Ωστόσο, στην Ελλάδα, παρά τις πικρές εθνικές εμπειρίες, το αντικείμενο θεωρείται, μάλλον, ως θέμα «ταμπού», με δειλά βήματα βελτίωσης.
      Ακολούθησε ο κορμός της εισήγησης υποστηριζόμενος από παρουσίαση ΡΡΤ.
      Στον επίλογο τονίστηκαν ότι:
Το αντικείμενο των ΣΠΣΗ σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως και πολέμου, λόγω της σημασίας του απασχολεί εκτενώς κάθε ευνομούμενο κράτος.
Παρά την πλούσια αλλά ατυχή εθνική εμπειρία, η Ελλάς θεωρεί το εν λόγω αντικείμενο ως θέμα «ταμπού», με αποτέλεσμα τα βήματα βελτιώσεως στον τομέα αυτό να είναι πενιχρά.
Η πρόθεση του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. είναι να κρατάει ανοικτό το θέμα των ΠΣΣ, να το παρακολουθεί και να το αναδεικνύει έως ότου αφυπνισθούν οι έχοντες την ευθύνη διακυβερνήσεως της χώρας.
      Παρουσιάστηκαν  και εδόθηκαν τα σχετικά κείμενα προς μελέτη.

20/6/2016. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

on Δευτέρα, 20 Ιουνίου 2016. Posted in Ομιλίες

Γράφει ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υποστράτηγος ε.α., Διευθυντής Μελετών, Μέλος ΔΣ ΕΛΙΣΜΕ

20/6/2016. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.) στο πλαίσιο των επιμορφωτικών του δραστηριοτήτων,  διοργάνωσε από 05 Απριλίου, έως και τις 07 Ιουνίου 2016, το Σεμινάριο Διεθνών Εξελίξεων Εθνικού Ενδιαφέροντος. Το σεμινάριο διεξήχθει στο χώρου του Ινστιτούτου (Νίκης 11, 4ος Όροφος, Σύνταγμα), σε δέκα εβδομαδιαίες απογευματινές συναντήσεις διάρκειας 21/2 περίπου ωρών εκάστη. Το σεμινάριο αυτό αποτέλεσε τη δεύτερη ανάλογη προσπάθεια του Ινστιτούτου (η πρώτη το Φθινόπωρο του 2015) και προσέλκυσε 27 συνολικά σπουδαστές.

Αντικειμενικός στόχος του σεμιναρίου ήταν να παρέξει στους παρακολουθούντες βασικές γνώσεις για τις εξελίξεις σε διεθνή θέματα και να παρουσιάσει τις επιπτώσεις τους στην τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα και στα ζητήματα εθνικού ενδιαφέροντος. Συγχρόνως επιδίωκε να καταδείξει το πολύπλοκο του διεθνούς περιβάλλοντος, τους ανταγωνισμούς μεταξύ των κρατών του διεθνούς συστήματος, την έντονη παρουσία μη κρατικών διεθνών δρώντων και συμφερόντων, τη σημασία της ισχύος αλλά και την πολυδιάστατη έννοια της και όλα αυτά μέσα από την ανάλυση των τρεχουσών διεθνών εξελίξεων.

Επιστέγασμα όλων αυτών των στοιχείων και αναλύσεων ήταν να αναδειχθεί και να σχολιαστεί αδέσμευτα, καλοπροαίρετα και με δημιουργική διάθεση η ελληνική προσπάθεια  επίτευξης των εθνικών συμφερόντων και συμπόρευσης στις «συμπληγάδες πέτρες» του διεθνούς γίγνεσθαι.

Εισηγητές στο υπόψη σεμινάριο ήταν διακεκριμένοι αξιωματικοί ε.α. μέλη του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. καθώς και οικονομολόγοι και αναλυτές ασφάλειας με εμπειρία, πανεπιστημιακές σπουδές και συνεργασία με ΑΕΙ. Το σεμινάριο εστιάσθηκε στην υπεύθυνη ενημέρωση κάθε προβληματιζόμενου Έλληνα ανεξάρτητα επαγγελματικής ενασχόλησης. Με την εγγραφή του, ο κάθε σπουδαστής έλαβε CD με τον οδηγό σπουδών που περιελάμβανε τον «οδηγό σπουδών» του σεμιναρίου με περιγραφή και οδηγίες για τη παρακολούθηση, το πρόγραμμα, τα βιογραφικά των διαλεκτών, σύντομη περιγραφή της διδακτέας ύλης και προτεινόμενη βιβλιογραφία για βαθύτερη αναζήτηση και κατανόηση των θεμάτων. Ανάλογο CD με τις παρουσιάσεις των διαλεκτών αλλά και λοιπό υποστηρικτικό υλικό παραδόθηκε σε κάθε σπουδαστή με τη λήξη του σεμιναρίου. Συγχρόνως συγκεντρώθηκαν, από σπουδαστές και διαλέκτες, έντυπα αξιολογήσεως τα οποία βοήθησαν στην εξαγωγή συμπερασμάτων και προτάσεων για βελτίωση των μελλοντικών ανάλογων επιμορφωτικών προσπαθειών του Ινστιτούτου. Εξίσου όμως σημαντική υπήρξε και η όσμωση που δημιουργήθηκε μεταξύ των παρακολουθούντων το σεμινάριο και των στελεχών του Ινστιτούτου. Γνωρίζεται ότι όλοι οι παρακολουθήσαντες το σεμινάριο εγράφησαν για ένα έτος μέλη του ΕΛΙΣΜΕ και προσδοκούμε τη δημιουργική εμπλοκή τους στις δραστηριότητες μας αλλά και την ανανέωση της ιδιότητος του μέλους και την ενεργό προβολή των στόχων και του αγώνα μας.

Τα αντικείμενα που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου (σύντομες περιλήψεις των οποίων έχουν ανά θέμα αναρτηθεί και στην ιστοσελίδα μας όπως και στο facebook) περιελάμβαναν:
1.Άνοδος Κίνας, συσχετισμός ισχύος στην Άπω Ανατολή (Αντιναύαρχος εα Μαρτζούκος Βασίλειος) και γεωπολιτικές εξελίξεις στην Αρκτική (Υποστράτηγος εα Δασκαλάκης Ιπποκράτης) την Τρίτη 05 Απριλίου.
2.Ευρωατλαντικές σχέσεις (Δρ Διεθνών Σχέσεων Ζιώγας Χρήστος) την Πέμπτη 07 Απριλίου.
3.Κρίση Ουκρανίας, σχέσεις Ρωσίας και Δύσεως (Υποστράτηγος εα Δασκαλάκης Ιπποκράτης) την Τρίτη 12 Απριλίου.
4.Τα Βαλκάνια στη σκιά του χθες (Οικονομολόγος Δουδούμης Γιώργος) την Τρίτη 19 Απριλίου.
5.Η ισλαμιστική τρομοκρατία στα πλαίσια του παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος ασφάλειας (Συνταγματάρχης εα Στεργίου Δημήτριος) την Τρίτη 10 Μαΐου.
6.Εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και εμφύλιος πόλεμος στη Συρία (Αντιστράτηγος εα Μπαλτζώης Ιωάννης) την Πέμπτη 12 Μαΐου.
7.Ενέργεια και Ασφάλεια στη Νοτιανατολική Μεσόγειο υπό το πρίσμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων (Αναλυτής Θεμάτων Ασφάλειας Κοψαχείλης Βασίλειος) την  Τρίτη 17 Μαΐου.
8.Δημογραφία και Μετανάστευση οδηγούν στο τέλος την ελληνική ταυτότητα; (Λαυρέντζος Αντώνιος) την Τρίτη 24 Μαΐου.
9.Διεθνείς διαστάσεις και επιπτώσεις του μεταναστευτικού ζητήματος στο γεωπολιτικό σύμπλοκο της Νοτιανατολικής Μεσογείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Μια ολιστική προσέγγιση (Αρχιπλοίαρχος ΛΣ-Δρ Δενιόζος Νικόλαος) την Τρίτη 31 Μαΐου.
10.Κυπριακό: Ιστορικό, εξελίξεις και επιπτώσεις μιας βιαστικής λύσεως (Αντιστράτηγος εα Γκαρτζονίκας Παναγιώτης) την Τρίτη 07 Ιουνίου.

Το σεμινάριο ξεκίνησε με αναφορά στην ανερχόμενη ισχύ της Κίνας  και τις επιπτώσεις όχι μόνο στη διεθνή οικονομία αλλά και στις διεθνείς ισορροπίες. Θα προσπαθήσει η Κίνα να εξαργυρώσει την οικονομική άνοδο και να προσπαθήσει να καταστεί περιφερειακός ηγεμόνας στην Άπω Ανατολή? Μια τέτοια εξέλιξη μάλλον αναπόφευκτα θα τη φέρει σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ στον Ειρηνικό. Παράλληλα και η Ρωσία, παρά τις φιλόδοξες διακηρύξεις περί στενότερης συνεργασίας σε όλους τους τομείς, ανησυχεί για την κινεζική επέκταση και η αχανής και αραιοκατοικημένη Σιβηρία αισθάνεται ήδη την κινεζική πίεση. Η κινέζικη προσεκτική και σταδιακή επέκταση έχει φανεί και στην Ελλάδα με σημαντικές επενδύσεις σε τομέα των θαλασσίων μεταφορών και χρήσης της χώρας μας ως κέντρου διαμετακομιστικού εμπορίου για κινέζικα προϊόντα. Υπάρχουν όμως περιθώρια περαιτέρω αμοιβαίας επωφελούς συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών? Η απάντηση του διαλέκτη ήταν θετική με προϋποθέσεις τη σταθερή ελληνική στάση στην τήρηση των συμφωνηθέντων, τη σκληρή διαπραγμάτευση, την εφαρμογή των κανονισμών και διαδικασιών της ΕΕ αλλά και την εκμετάλλευση κάθε ευκαιρίας για υλοποίηση αμοιβαίων επωφελών προγραμμάτων.

Σχετική με την άνοδο της Κίνας και η σταδιακή χρησιμοποίηση των θαλασσίων οδών της Αρκτικής, που με την άνοδο της θερμοκρασίας και την τήξη των πάγων γίνονται προσιτοί στη θαλάσσια ναυσιπλοΐα γεγονός που θα ενισχύσει το παγκόσμιο εμπόρια. Μία ακόμη πρόκληση για την ποντοπόρο ελληνική ναυτιλία να καλύψει έγκαιρα και τον αφιλόξενο χώρο αυτό με την πρόσκτηση πλοίων ειδικών προδιαγραφών που θα χρησιμοποιούν τις νέες συντομότερες θαλάσσιες διαδρομές. Παράλληλα εντείνεται ο ανταγωνισμός των γειτονικών χωρών για μεγαλύτερο έλεγχο (άρα και κέρδη) της Αρκτικής το υπέδαφος της οποίας είναι πολλά υποσχόμενο σε υδρογονάνθρακες. Εμπόδιο μέχρι σήμερα, τα υψηλά κόστη επένδυσης και εκμετάλλευσης σε αντιδιαστολή  με τις χαμηλές τιμές και μειωμένη ζήτηση των καυσίμων.

Μένουμε στη «Δύση»? Συχνό το φιλοσοφικό ερώτημα που απασχολεί τους Έλληνες. Η απάντηση έχει δοθεί εδώ και πολλά χρόνια και ήταν θετική παρά τις κατά καιρούς επιφυλάξεις, απογοητεύσεις και μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Μέλος και των δύο βασικών ευρωατλαντικών θεσμών (ΝΑΤΟ και ΕΕ) η Ελλάδα και μάλιστα από τα σχετικά παλαιότερα αλλά και του σκληρού πυρήνα της τελευταίας (ΟΝΕ). Έχουμε όμως κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας αυτών των θεσμών, τις διαδικασίες, τις ισορροπίες, τις υποχρεώσεις μας, τα όρια τους και έχουμε εκμεταλλευθεί στο έπακρο τις δυνατότητες που η ένταξη μας παρέχει? Και τελικά σήμερα που βλέπουμε αυτοί οι οργανισμοί να οδηγούνται και πως εμείς πρέπει να αντιδράσουμε. Μια και μιλάμε για αντίδραση και επίτευξη εθνικών στόχων, έχουν τα μικρά κράτη-μέλη δυνατότητα αντίδρασης και χάραξης ανεξάρτητης πορείας ή απλά περιορίζονται να ακολουθούν τα «απόνερα» των μεγάλων δυνάμεων? Σε τελική ανάλυση πως μπορείς να ακολουθήσεις τα «απόνερα» για να προσεγγίσεις ταχύτερο τον προορισμό σου και να μην ανατραπείς από τις «αναταράξεις». Αρκετές προτάσεις, σχόλια και συζήτηση για όλα τα παραπάνω θέματα και με οδηγό πολλάκις το πρόσφατο παρελθόν.

Η κρίση της Ουκρανίας επανήλθε και κορυφώθηκε το 2014 και σήμερα φαίνεται λησμονημένη. Όμως οι συνέπειες της πλήττουν σημαντικά τις σχέσεις Δύσεως-Ρωσίας που παραμένουν σε «παγωμένη» ατμόσφαιρα αλλά και τις εμπορικές συναλλαγές των δύο κόσμων μειούμενες με την Ελλάδα να έχει δεχθεί αρκετές αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Διαδοχικά σφάλματα δυτικών δυνάμεων και της ουκρανικής αντιπολίτευσης έδωσαν την ευκαιρία στη Ρωσία να επέμβει, καταπατώντας κατάφορα τους διεθνείς νόμους και να δημιουργήσει μια de facto κατάσταση σε Κριμαία και Ανατολική Ουκρανία. Η δική μας θέση δεν μπορεί  παρά να είναι υπέρ της διεθνούς νομιμότητος και εφαρμογής του διεθνούς δικαίου και αποφυγής σύγκρουσης στην Ουκρανία.

Παράλληλα πρέπει να αποφευχθεί η κλιμάκωση ή διαιώνιση της κρίσεως μεταξύ Ρωσίας και Δύσεως καθώς είναι για όλους αντιπαραγωγική. Δύσκολη η προσπάθεια ικανοποίησης και των δύο πλευρών με εφαρμογή των εμπορικών κυρώσεων κατά της Μόσχας και παράλληλα ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδος-Ρωσίας. Ασκήσεις ισορροπίας που απαιτούν πολλαπλές ικανότητες, σχεδίαση, πρωτοβουλίες και προσεκτική εκτέλεση με προσοχή της μη υπέρβασης ορισμένων ορίων.

Πιο νότια από την Ουκρανία τα πολύπαθη Βαλκάνια. Χώρος σχετικά ασταθής, πολλά υποσχόμενος, με έντονα τα σημάδια της συνεχώς περιοριζόμενης σχετικά πρόσφατης δυναμικής ελληνικής οικονομικής διείσδυσης. Πεδίο ανταγωνισμού αλλά και τριβών μεταξύ Δύσεως-Ρωσίας-Τουρκίας και Ελλάδος με εθνικισμούς σε έξαρση και προβληματική ιστορία συγκρούσεων. Πάρα την οπισθοχώρηση και τις οικονομικές δυσκολίες η χώρα μας διαθέτει ακόμη δυνατότητες επαναφοράς και διεκδίκησης μεγαλυτέρου μεριδίου συμμετοχής και κερδών. Πολλά όμως θα εξαρτηθούν από την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας αλλά και την εξωστρέφεια που θα δείξουν οι ελληνικές επιχειρήσεις και η επωφελής συνεργασία με ξένα επενδυτικά σχήματα. Η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι διείσδυση δεν επιτυγχάνεται χωρίς κεφάλαια. Τουλάχιστον ας συμμετάσχουμε με τις εμπειρίες, ικανότητες, εγγύτητα, οργάνωση μας σε  πολυεθνικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στα Βαλκάνια. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο χώρος αυτός είναι δικός μας γιατί τον ξέρουμε (αλλά και μας ξέρουν) καλύτερα από άλλους. Ας μη ξεχνάμε και την ήπια ισχύ (soft power), μπορούμε σχετικά εύκολα –και πρέπει- να καταστούμε ο πολιτιστικός επικυρίαρχος της περιοχής.

Μέσα σε ένα βαθύτατο προβληματικό και δοκιμαζόμενο χώρο έχει προστεθεί και η παγκόσμια διάσταση της  ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Καμία περιοχή δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ασφαλής ενώ η ισλαμιστική τρομοκρατία επιδεικνύει μια πρωτοφανή αγριότητα στρεφόμενη κυρίως κατά «μαλακών» στόχων και αθώων. Περίτρανα αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη ασφάλεια. Τα αστυνομικά μέτρα που λαμβάνουν όλες οι χώρες σίγουρα μειώνουν τους κινδύνους εκδηλώσεις τρομοκρατικής ενέργειας αλλά δεν τους μηδενίζουν.

Παράλληλα η επιζήτηση μεγαλύτερης ασφάλειας έχει τις παράπλευρες απώλειες στα ατομικά δικαιώματα και σε ευκολίες της καθημερινής ζωής μας. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η ασφάλεια πάντοτε είχε παράπλευρες απώλειες και κόστος και πρέπει να αποδεχθούμε μια διαρκή ετοιμότητα και επαγρύπνηση παράλληλα με τη διαφύλαξη των καθημερινών ελευθεριών μας. Συχνά προβάλλεται το ορθό επιχείρημα ότι η ειρήνευση των περιοχών αστάθειας αποτελεί τη βέλτιστη λύση. Η προσέγγιση αυτή, θεωρητικά ορθή, συχνά λησμονεί το κόστος μιας τέτοιας προσπάθειας που ενδεχομένως (όπως συνέβη στο παρελθόν) να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Όμως παραμένει μονόδρομος και απαιτεί ορθή σχεδίαση, συντονισμό, αντιμετώπιση των αντικρουόμενων συμφερόντων και προσεκτικό χειρισμό των ντόπιων πληθυσμών.

Και φυσικά όταν μιλάμε για τρομοκρατία το μυαλό μας στρέφεται στο σύνθετο πρόβλημα του εμφυλίου πολέμου της Συρίας αλλά και στο γειτονικό Ιράκ. Γενικότερα η Μέση Ανατολή, η Βόρειος και Υποσαχάρια Αφρική διέρχονται μια περίοδο έντονης κρίσεως που έχει οδηγήσει σε συγκρούσεις, αιματοχυσία, τρομοκρατία, κατάρρευση κρατικών δομών και γιγάντωση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Η ειρήνευση στη Συρία εμφανίζεται ως μια αναγκαιότητα που δύσκολα όμως θα επιτευχθεί εξαιτίας του πλήθους των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων και των πολυδιασπασμένων πρωταγωνιστών της αιματοχυσίας πολλοί από τους οποίας διακρίνονται για την αγριότητα και την εξτρεμιστική ιδεολογική που εκφράζουν και επιθυμούν να επιβάλουν χωρίς διάθεση συμβιβασμού. Φαίνεται αναπόφευκτο ότι το «Ισλαμικό Κράτος» πρέπει να συντριβεί και στα πεδία των μαχών, παράλληλα και με τις άλλες διαστάσεις της σύγκρουσης, ώστε να επιτευχθεί μια σχετική ειρήνευση. Όμως καμία δύναμη δεν φαίνεται ικανή για ένα τέτοιο άθλο και αν μάλιστα εμφανιστεί μια τέτοια δυνατότητα ενδεχομένως οι υπόλοιπες δυνάμεις να συνασπιστούν εναντίον της.  Παρήγορο το γεγονός ότι όπως φαίνεται ΗΠΑ και Ρωσία έχουν βρει τρόπους συνεννόησης και περιορισμένης συνεργασίας για τα θέματα της περιοχής. Η χώρα μας πρέπει να διατηρεί αυξημένα τα μέτρα ασφαλείας ευρισκόμενη σε στενή διεθνή συνεργασία με τα υπόλοιπα κράτη και τηρώντας παράλληλα ένα χαμηλό «προφίλ».

Πολλοί αποδίδουν όλες τις συγκρούσεις στην περιοχή στον ανταγωνισμό για τον έλεγχο των πηγών και οδών ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής. Σημαντικότατος ο ρόλος τους αλλά να μην υποτιμούμε πολύχρονους εθνοτικούς-φυλετικούς και θρησκευτικούς ανταγωνισμούς ακόμη και ατομικές και οικογενειακές επιδιώξεις για διατήρηση ή επιβολή ενός καθεστώτος. Το μείγμα της περιοχής είναι εκ κατασκευής εκρηκτικό και οι υδρογονάνθρακες αυξάνουν ακόμη περισσότερο τους κινδύνους ανάφλεξης και επιτείνουν τους ανταγωνισμούς.

Τελικά η χώρα μας κάθεται πάνω σε μια θάλασσα υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο? Μάλλον δεν έχει αποδειχθεί ακόμη κάτι τέτοιο. Υπάρχουν δυνατότητες εκμετάλλευσης των πιθανολογούμενων και εντοπισμένων κοιτασμάτων αλλά τα προβλήματα με την Τουρκία (κυρίως) και το υψηλά κόστη δεν καθιστούν εύκολη μια τέτοια προοπτική. Απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός και εκτέλεση βήμα προς βήμα αφού έχει εξασφαλιστεί η εμπλοκή σημαντικών εταιρειών άρα και η ανάλογη υποστήριξη των χωρών προέλευσης. Σημαντικός παράγοντας και η διέλευση των αγωγών ενέργειας που συχνά τυγχάνουν υπερβολικής προβολής από τα ΜΜΕ. Πολλά προγράμματα εμφανίζονται στον αέρα, ελάχιστα όμως επιβιώνουν και φθάνουν στην υλοποίηση (αλλά και επικερδή εκμετάλλευση που είναι το επιζητούμενο) καθώς είναι μεγάλος ο ανταγωνισμός και τεράστιες οι επενδύσεις που απαιτούνται. Ενίοτε μικρότερα προγράμματα με πολύπλευρη διεθνή συμμετοχή έχουν καλύτερα αποτελέσματα και καταλήγουν να υλοποιηθούν με ένα μέσο χρόνο διάρκειας 15-30 ετών από την αρχική σύλληψη. Άρα υπομονή, επιμονή, όχι ενθουσιασμός, μεθοδική εργασία, σύμπλευση με ισχυρούς παίκτες, όχι «όλα τα αυγά σε ένα καλάθι». Ας μη ξεχνάμε και τους ευέλικτους «πλωτούς αγωγούς» όπου είμαστε υπερδύναμη. Μπορούμε να τους εντάξουμε σε μικρά ευέλικτα αλληλοσυμπληρούμενα προγράμματα που θα τύχουν της έγκρισης και υποστήριξης της ευρωπαϊκής πολιτικής ενέργειας?

Ενώ όμως η προσοχή είναι στραμμένη στα οικονομικά-στρατηγικά-ενεργειακά ζητήματα συχνά ξεχνάμε το σημαντικότατο ερώτημα της ελληνικής ταυτότητας που ταλανίζεται από μια τεραστίων διαστάσεων δημογραφική μείωση και μια αναγκαστική «εισβολή» προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Συχνό το ερώτημα εάν οι Έλληνες θα καταλήξουν μειοψηφία στη χώρα τους αλλά σίγουρα πιο απειλητική η βεβαιότητα της αδυναμίας επιβίωσης του ασφαλιστικού συστήματος από ένα έθνος ηλικιακά γηρασμένου.

Απογοητευτικά τα νούμερα και απαισιόδοξες οι προοπτικές. Η απογοητευτική βουλγαρική δημογραφική εξέλιξη φαίνεται αναπόφευκτη. Οι συνηθισμένες συστάσεις για αυξανόμενες παροχές αφενός δεν φαίνεται να επιλύουν (με βάση τη διεθνή εμπειρία) το πρόβλημα αλλά αφετέρου είναι αδύνατον να υλοποιηθούν στην παρούσα δημοσιοοικονομική κατάσταση. Τουλάχιστον να αναληφθούν από την πολιτεία κάποια μέτρα, χαμηλού οικονομικού κόστους, για ενίσχυση της τεκνοποίησης και ανατροφής των παιδιών. Παράλληλα όμως φαίνεται αναπόφευκτη η ενίσχυση των παραγωγικών ηλικιών (αλλά και ασφαλιστικών εισφορών) από  την ένταξη (μόνιμη ή προσωρινή) ατόμων από εθνότητες που έχουν αποδείξει ικανότητα και επιθυμία αφομοίωσης στο ελληνικό περιβάλλον. Τελικά χρειάζεται και συγκροτημένη, ακομμάτιστη, μακροπρόθεσμη δημογραφική πολιτική συμβατής με την παρούσα οικονομική κατάσταση και σε συνδυασμό με ο μεταναστευτικό-προσφυγικό πρόβλημα και το ασφαλιστικό μας ζήτημα. Σε καμία όμως περίπτωση δεν πρέπει να τεθούν σε κίνδυνο παράμετροι ασφάλειας που άπτονται με την επιβίωση του ελληνικού έθνους και κράτους και με την πολιτιστική και πολιτειακή μορφή που αποδέχεται και ακολουθεί η πλειοψηφία του λαού μας.

Στενά συνδεδεμένο με το δημογραφικό μας πρόβλημα και οι μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές που δέχεται η χώρα μας άλλα και η υπόλοιπη Ευρώπη από μουσουλμανικές κυρίως χώρες τα τελευταία χρόνια. Μιλάμε πλέον για αριθμούς που δεν μπορεί να αντέξουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και που ενδεχομένως να θέσουν σε κίνδυνο το οικοδόμημα της Ενωμένης Ευρώπης αλλά και της κοινωνικής σταθερότητος των χωρών. Το πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί από καμία χώρα μόνη της και έχει πανευρωπαϊκές και διεθνείς διαστάσεις. Δημιουργείται μάλιστα μια τραγική σύγκρουση μεταξύ των ανθρωπιστικών ιδεών της ευρωπαϊκής κουλτούρας και μιας ενδεχόμενης εκμετάλλευσης τους από ομάδες που δεν τα αποδέχονται ώστε να εξασφαλίσουν τη σταδιακή επικράτηση τους. Μοναδική λύση φαντάζει σήμερα ο περιορισμός των ροών μέσω εξασφάλισης καλύτερων συνθηκών στις χώρες προέλευσης, του ελέγχου της διακίνησης (συμπεριλαμβανομένων των χωρών διέλευσης) και την αποτροπή της ανεξέλεγκτης εισόδου στην Ευρώπη με μια σειρά προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων με διεθνή συνεργασία.

Πολλές και οι ευθύνες των ελληνικών κυβερνήσεων που επί χρόνια αδιαφορούσαν για το μεταναστευτικό πρόβλημα. Η γιγάντωση όμως του προβλήματος το 2015 οφείλεται και στη λανθασμένη ελληνική πολιτική και μηνύματα περί «άνευ όρων εισόδου άρα και εύκολης διέλευσης προς την Ευρώπη» που εξέπεμψε λόγω άγνοιας, ανικανότητας και ιδεοληψιών η ελληνική κυβέρνηση. Για αντιμετώπιση του προβλήματος θα απαιτηθεί στενή συνεργασία με τις ευρωπαϊκές χώρες, υιοθέτηση πολιτικής αποτροπής και συνεχής ανάδειξη του ρόλου της Τουρκίας στον έλεγχο των ροών. Η πολιτική αυτή έχει κόστος καθώς θα πρέπει να προσφέρει στους εισερχόμενους τη διεθνή προστασία και μεταχείριση που οι συνθήκες επιβάλουν και προσωρινή παραμονή σε ελεγχόμενους χώρους και την ταχεία διάκριση και ανάλογο χειρισμό της κάθε περίπτωσης (απόδοση καθεστώτος πρόσφυγα, σύντομη απέλαση).

Τελευταία αφήσαμε για εξέταση, το χιλιοβασανισμένο ελληνικό νησί της Ανατολικής Μεσογείου: την μαρτυρική Κύπρο. Μετά την αποτυχία της επιβολής του σχεδίου Ανάν το 2004, οι προσπάθειες ορισμένων κέντρων του διεθνούς παράγοντα επαναλαμβάνονται για μια λύση. Γεγονός είναι ότι το πρόβλημα διαιωνίζεται και αποτελεί πεδίο τριβών στην Ανατολική Μεσόγειο. Μερικώς ορθή και η άποψη ότι παρελθόντος του χρόνου οι συνθήκες μιας λύσεως καθίστανται σε βάρος του Ελληνισμού. Το καίριο ερώτημα είναι κατά πόσο είναι προτιμητέα μια «κακή» και εκβιαστική λύση από την παρούσα κατάσταση. Δυστυχώς το κατασκεύασμα που προωθούν και οι νέες προτάσεις φαίνεται ότι δεν θα είναι συμβατό με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιθανόν δε αντιβαίνει και βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου. Η Κυπριακή Δημοκρατία ορθώς και ειλικρινώς επιδιώκει την εξεύρεση λύσεως αλλά δεν πρέπει να ενεργεί  υπό το φόβο των εκβιασμών καθόσον η διεθνής κατάσταση σήμερα δεν είναι ιδιαιτέρως ευνοϊκή για την Τουρκία ούτε η Λευκωσία ευρίσκεται απομονωμένη και σε δυσμενή θέση. Αποτελεί χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρώ, έχει  επιτυχώς εξέλθει από την οικονομική κρίση και η αξία της έχει αναβαθμιστεί από τις εξελίξεις (στρατηγικές, ασφαλείας και ενεργειακές) στην περιοχή. Η Ελλάδα, πολλάκις υπεύθυνη για τα προβλήματα της Κύπρου, οφείλει να λάβει ξεκάθαρη θέση προειδοποιώντας τη Λευκωσία για τους κινδύνους που εμπεριέχει μια «κακή» και βιαστική λύση και αναλαμβάνοντας τις ευθύνες που της αναλογούν ως αδελφό κράτος και μη κρυπτόμενη πίσω από διακηρύξεις του τύπου «η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συμπαρατάσσεται». Σίγουρα ο κυπριακός λαός θα αποφασίσει αλλά και ο ελληνικός λαός οφείλει να εκφράσει τις απόψεις του ειλικρινώς και με «αδελφική» διάθεση. Σε τελευταία ανάλυση η ύπαρξη, ασφάλεια, άμυνα και ευημερία του Ελλαδικού χώρου αρχίζει από τον Έβρο, περνάει από τα νησιά του Αιγαίου και καταλήγει στις ακτές του Κύπρου. Οτιδήποτε λιγότερο είναι αποκήρυξη της εθνικής συλλογικής ευθύνης,  επικίνδυνες ιδεοληψίες και συγχύσεις ή εθνική προδοσία.

Μέσα από όλα αυτά τα θέματα έγινε προσπάθεια να ενημερωθεί αντικειμενικά και να προβληματιστούν οι σπουδαστές του σεμιναρίου. Το ΕΛΙΣΜΕ θα συνεχίσει τις προσπάθειες επιμόρφωσης, ενημέρωσης, προειδοποίησης και υποβολής αξιόπιστων προτάσεων για την αντιμετώπιση των πολλαπλών προβλημάτων που απασχολούν τη χώρα μας και πάντα με μοναδικό γνώμονα την προώθηση των εθνικών συμφερόντων μας.



Ολοκλήρωση Σεμιναρίου Στελεχών ΕΔ επί Θεμάτων Στρατιωτικής Επιμελητείας (Military Logistics Seminar)

on Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2016. Posted in Ανακοινώσεις, Ομιλίες

Σύνταξη και επιμέλεια: Θεόδωρος Γιαννιτσόπουλος και Αναστάσιος Μπασαράς

Ολοκλήρωση Σεμιναρίου Στελεχών ΕΔ επί Θεμάτων Στρατιωτικής Επιμελητείας  (Military Logistics Seminar)

 

Σημειώσεις Σεμιναρίου Μόνο στο Ακροατήριο με Κλειδάριθμο ΕΔΩ!

Στις 18 και 19 Μαΐου  2016 πραγματοποιήθηκε, στο αμφιθέατρο της 128 Σμηναρχίας Εκπαίδευσης Τηλεπικοινωνιών-Ηλεκτρονικών (128 ΣΕΤΗ), Σεμινάριο Στελεχών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ),  επί Αντικειμένων Στρατιωτικής Επιμελητείας και Διαχείρισής της (Military Logistics Management Seminar), το οποίο συνδιοργανώθηκε από το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας, το Σύνδεσμο Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (Σ.Α.Σ.Ι.) και το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.), με ομιλητές εν ενεργεία και εν αποστρατεία προσωπικό των ΕΔ.

Το Σεμινάριο παρακολούθησαν στελέχη από τους τρεις Κλάδους των ΕΔ και τις Γενικές Διευθύνσεις του ΥΠΕΘΑ, καθώς και μέλη των Σ.Α.Σ.Ι. και ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

Τα ευνοϊκά σχόλια, η πρωτοπορία της θεματολογίας για τα Ελληνικά δεδομένα, η ποιότητα των εισηγήσεων σε συνδυασμό με την όλη οργάνωση κρίνεται ότι χαρακτηρίζουν το σεμινάριο ως ιδιαίτερα επιτυχές και εξαιρετικό. Αξίζει να αναφερθεί ότι επί ενός πληθυσμού 43 αξιολογησάντων για τα κριτήρια: Οργάνωση-Υποστήριξη, Ενδιαφέρον Θεματολογίας, Ανάπτυξη/Παρουσίαση θεμάτων από ομιλητές και Γενική Εντύπωση η μέση βαθμολογία με τέλειο το 100 ήταν, αντίστοιχα, 95, 94, 91 και 93. 

Υπήρξε μεγάλη συμμετοχή στελεχών της ΠΑ αλλά και των άλλων Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Επισημαίνονται η διήμερη παρουσία του Γενικού Επιθεωρητού του ΓΕΑ Αντιπτεράρχου (Μ) Χριστόφορου Σμυρλή, του Γενικού Διευθυντού της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Κοσμά Βούρη, του Διευθυντού Διευθύνσεως Τ-Η του ΓΕΑ Ταξιάρχου (ΜΗ) Στυλιανού Αμοργιανού, του Προέδρου του Επιστημονικού Συλλόγου Μηχανικών Αεροπορίας (ΕΣΜΑ) Υποπτεράρχου (Μ) Ιωάννη Κούτρα, βετεράνων επιτίμων διευθυντών του Κλάδου Υποστήριξης του ΓΕΑ και του Προέδρου της ΕΑΒ Αντιπτεράρχου (Μ) Ζαχαρία Γκίκα.

Το Σεμινάριο άνοιξε εκ μέρους των συντονιστών, Αντιπτεράρχου(Μ) ε.α. Θεόδωρου Γιαννιτσόπουλου και Σμήναρχου (Μ) ε.α. Αναστάσιου Μπασαρά,  ο Αντιπτέραρχος(Μ) ε.α. Θεόδωρος Γιαννιτσόπουλος, ο οποίος καλωσόρισε όλους τους προσκεκλημένους και συμμετέχοντες στο σεμινάριο, με την ακόλουθη εισαγωγική του προσφώνηση:
«Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμάς, προσωπικά, η εμπιστοσύνη που μας έδειξε η Ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας, να μας επιτρέψει να συμμετάσχουμε ενεργά στην διοργάνωση και υλοποίηση του παρόντος σεμιναρίου, αλλά και των Προέδρων των  φορέων  ΣΑΣΙ  και ΕΛΙΣΜΕ ως συνδιοργανωτές  του με την ΠΑ,  για την εμπιστοσύνη τους να αναθέσουν σε εμάς το ρόλο του συντονιστή, για την ομαλή και επιτυχή υλοποίησή του.
Όπως θα έχετε αντιληφθεί η υλοποίηση του σεμιναρίου αποτελεί συνέργεια Εν Αποστρατεία Στελεχών και  Εν Ενεργεία στελεχών της ΠΑ, προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη όσμωση στο μέγιστο βαθμό, της μακρόχρονης πείρας των παλαιών, με τη σύγχρονη γνώση στο αντικείμενο των Logistics των νέων, διαπιστώνοντας εδώ στην πράξη, από το επίπεδο των εν ενεργεία στελεχών, αυτό που έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι «αμες δε γεσόμεθα πολλώ κάρρονες», Εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροί σας.
Χαιρόμαστε, ιδιαίτερα, που βρίσκεστε σήμερα εδώ για την συμμετοχή σας στο σεμινάριο αυτό, μία τόσο πολυπληθής  παρουσία στελεχών από όλους τους Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα αλλά την ιδιαίτερη αξία που προσδίδουν οι Ηγεσίες και των τριών Κλάδων στο  πιλοτικό αυτό σεμινάριο αλλά και τις υψηλές προσδοκίες που έχουν επενδύσει για την καθοριστική  συμβολή του στην επιχειρησιακή διαθεσιμότητα των οπλικών συστημάτων, με το χαμηλότερο δυνατό κόστος και επιβάρυνση του λειτουργικού τους προϋπολογισμού.
Όλα αυτά που προανέφερα επιβάλλουν να καταβάλουμε όλοι οι συμμετέχοντες στην προετοιμασία, διοργάνωση και υλοποίησή του τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη του σκοπού του.
Επιτρέψτε μου Κύριε Γενικέ Επιθεωρητά να σας διαβεβαιώσω ότι όλοι οι εισηγητές ενστερνίστηκαν με περίσσεια αγάπη και επαγγελματισμό τις εισηγήσεις τους, προκειμένου να εγγυηθούν την πλήρη επίτευξη του σκοπού του σεμιναρίου και κατ’ επέκταση των προσδοκιών της Ηγεσίας όλων των Κλάδων των ΕΔ.»

Στη συνέχεια προσκάλεσε τον Υποδιοικητή της 128 Σμηναρχίας Εκπαίδευσης Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονικών  (ΣΕΤΗ)  Αντισμήναρχο (Μ) Χρήστο Φλέσσα, ως εκπρόσωπο του  κ. Διοικητή της 128 Σμηνάρχου (Μ) Γεώργιου Δελλή, ο οποίος καλωσόρισε και ευχαρίστησε όλους τους προσκεκλημένους για την παρουσία τους, χαιρέτησε την πρωτοβουλία των συνδιοργανωτών, και πέρασε τον λόγο στους συντονιστές, Αντιπτέραρχο(Μ) ε.α. Θεόδωρο Γιαννιτσόπουλο και Σμήναρχο (Μ) ε.α. Αναστάσιο Μπασαρά, οι οποίοι, με τη σειρά τους προσκάλεσαν στο βήμα τον Γενικό Επιθεωρητή του ΓΕΑ , Αντιπτέραρχο (Μ) κ. Χριστόφορο Σμυρλή, ως εκπρόσωπο της Πολεμικής Αεροπορίας και κήρυξε την έναρξη του Σεμιναρίου.
Ακολούθησαν χαιρετισμοί  από τους Προέδρους των φορέων συνδιοργάνωσης Αντιπτέραρχο (Ι) ε.α. κ. Ευάγελο Γεωργούση, Επίτιμο Διοικητή ΔΑΕ και Πρόεδρο του Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (ΣΑΣΙ) και τον Αντιναύαρχο ε.α. κ. Βασίλειο Μαρτζούκο , Επίτιμο Διοικητή ΣΝΔ και Πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).

Ο Αντιπτέραρχος (Μ) Χριστόφορος Σμυρλής, Γενικός Επιθεωρητής ΓΕΑ, κατά τον εισαγωγικό του χαιρετισμό, καλωσόρισε εκ μέρους του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, τους συμμετέχοντες και τους συνδιοργανωτές του σεμιναρίου και ετόνισε ότι ‘στον τομέα της Στρατιωτικής Επιμελητείας έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις και έχει συσσωρευτεί αντίστοιχη γνώση αναφορικά με τον τρόπο που οι Ένοπλες Δυνάμεις κάθε χώρας μπορούν να χειριστούν θέματα όπως τα Οικονομικά της Άμυνας, η Αμυντική Βιομηχανία ή η διαχείριση της Τεχνολογικής Ισχύος. Το σεμινάριο αυτό αποτελεί μια ευκαιρία για να κοινοποιηθεί γνώση, να ακουστούν προτάσεις και να αναδειχθούν προοπτικές’. Ολόκληρος ο χαιρετισμός ΕΔΩ!.

Ο Πρόεδρος του Σ.Α.ΣΙ. Ευάγγελος ΓΕΩΡΓΟΥΣΗΣ, Αντιπτέραρχος (Ι) εα ΠΑ-Επίτιμος Διοικητής ΔΑΕ, κατά τον εισαγωγικό του χαιρετισμό, αφού ευχαρίστησε τους συντελεστές του σεμιναρίου και περιέγραψε επιγραμματικά τις δραστηριότητες του Συνδέσμου και ετόνισε  ότι ‘δεν έχουμε καμία πρόθεση να εμπλακούμε στο έργο της Π.Α., αντίθετα στους Καταστατικούς μας στόχους είναι η συνεργασία με όλους και η ανάδειξη των δυνατοτήτων μας μέσα από κοινές προσπάθειες. Με ενίσχυση της συναδελφικότητας των μελών μας θέλουμε να προσφέρουμε στην Π.Α, στην Πατρίδα και το Έθνος. Οι γνώσεις, οι εμπειρίες πολλών ετών και η συλλογική προσπάθεια, είναι τα μέσα και τα εργαλεία του Συνδέσμου μας σε αυτούς τους βασικούς καταστατικούς σκοπούς και στόχους του. Έτσι στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας, μαζί με το ΕΛΙΣΜΕ κάναμε την πρόταση στο ΓΕΑ για την από κοινού οργάνωση αυτού του Σεμιναρίου’. Ολόκληρος ο χαιρετισμός ΕΔΩ!.

Ο Πρόεδρος του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. Αντιναύαρχος ε.α. Β. Μαρτζούκος ΠΝ, επεσήμανε την χρησιμότητα του σεμιναρίου στην εξοικονόμηση κονδυλίων, στην βέλτιστη επιλογή και διαχείριση υλικών και μέσων, στην διαθεσιμότητα, την ποιότητα και την επιχειρησιακή αξιοποίηση του υλικού, καθώς και στην δημιουργία αναπτυξιακών ευκαιριών και ετόνισε ότι ‘Μία αμυντική βιομηχανική στρατηγική θα πρέπει να βασίζεται σε παραμέτρους όπως η ποιότητα, η διαθεσιμότητα, η υποστήριξη και ο κύκλος ζωής των μέσων, των συστημάτων και του υλικού,  οι ευκαιρίες  που παρουσιάζονται μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων αλλά και μέσω της στρατιωτικής συνεργασίας με τρίτες χώρες, η στρατιωτική επιμελητεία, η έρευνα, η καινοτομία, η εθνική ανάπτυξη μέσω της αμυντικής βιομηχανίας, η συγκράτηση νέων Ελλήνων επιστημόνων και βεβαίως το  τελικό ποσοστό αυτοβοήθειας. Για όλα αυτά δεν χρειάζεται να ανακαλυφθεί εκ νέου η πυρίτιδα, αφού υπάρχει η βασική εθνική υποδομή και τεχνογνωσία, καθώς και κατάλληλα πρότυπα συμμαχικών χωρών. Απαιτείται απλώς η πολιτική ωριμότητα που θα ωθήσει σε εκπόνηση διακομματικής στρατηγικής, τηρουμένης με συνέπεια, συνέχεια και ήθος, ανεξαρτήτως εναλλαγής κυβερνήσεων. Καταλήγοντας, πρότεινε όπως οι Εκπαιδευτικές Σημειώσεις του σεμιναρίου, συνοδευόμενες από περίληψη πολιτικού επιπέδου, υποβληθούν στην πολιτική ηγεσία’. Ολόκληρος ο χαιρετισμός ΕΔΩ!.

Στη συνέχεια οι συντονιστές παρουσίασαν συνοπτικά τους συνδιοργανωτές και την φιλοξενούσα Αεροπορική Βάση: Την Πολεμική Αεροπορία (ΕΔΏ!), τον  Σύνδεσμο Αποφοίτων Σχολής Ικάρων (ΕΔΏ!), το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών   (ΕΔΏ!) και την 128 Σμηναρχία Εκπαίδευσης Τηλεπικοινωνιών-Ηλεκτρονικών (ΕΔΏ!).

Ακολούθως, οι συντονιστές του σεμιναρίου ετόνισαν στην εισαγωγή τους:
Συντονίζουμε σήμερα το Σεμινάριο ‘Στρατιωτική Επιμελητεία - Military Logistics’ που συνδιοργανώνουν η Πολεμική Αεροπορία, ο Σ.Α.Σ.Ι. και το ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ. και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά – γιατί η μητέρα της επιστήμης των σύγχρονων Logistics είναι η Πολεμική Αεροπορία.
Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι γι’ αυτό, συναισθανόμαστε το βάρος της ευθύνης  και  μέσα στον περιορισμένο χρόνο που έχουμε, παρακαλώντας όλους τους εισηγητές να σεβαστούν στο απόλυτο τους χρόνους των εισηγήσεων,  θα συντονίσουμε μια πλειάδα από ενδιαφέροντα θέματα και εισηγήσεις από διακεκριμένους και έγκριτους εισηγητές.
Το σεμινάριο έχει ως στόχο όλοι οι συμμετέχοντες, να καταλάβουν και κατανοήσουν σε βάθος, να εμπεδώσουν, να εφαρμόσουν στην πράξη και να αναπτύξουν περαιτέρω τις βασικές αρχές, τις έννοιες και τα στοιχεία περί Στρατιωτικής Επιμελητείας, που τεκμηριωμένα θα τους παρουσιασθούν, έτσι ώστε να συμβάλουν καθοριστικά στην βελτίωση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας των οπλικών συστημάτων όλων των Κλάδων των ΕΔ με το χαμηλότερο δυνατό κόστος και επιβάρυνση του λειτουργικού τους προϋπολογισμού.
Το σεμινάριο υποστηρίζεται από παρουσιάσεις (PPT) και κατάλληλη βιβλιογραφία και  απευθύνεται σε Στελέχη όλων των Κλάδων των ΕΔ. Περιλαμβάνει, δε, τις ενότητες: (Α) Η Στρατιωτική Επιμελητεία και η Διαχείρισή της (8 περίοδοι) και (Β) Αμυντική Βιομηχανία και Οικονομία  (6 περίοδοι. Το σεμινάριο ήταν σχεδιασμένο για διπλάσιο χρόνο και συμπεριλάμβανε, αφενός περισσότερο χρόνο για τις περισσότερες των εισηγήσεων και αφετέρου την ενότητα της Μηχανικής της Επιμελητείας (Logistics Engineering) καθώς και τις θεματικές των Προμηθειών και Βασικών Οικονομικών για Στελέχη. Στον προγραμματισμό μας είναι μελλοντικά να κάνουμε ένα ολοκληρωμένο σεμινάριο τριάντα ωρών (ή 5 ημερών). Το σημερινό σεμινάριο θα είναι πυξίδα και οδηγός!

Οι Εισηγητές του Σεμιναρίου,  γνωρίζοντας πολύ καλά το έλλειμμα της γνώσης περί της Αμυντικής Οικονομίας και της Επιμελητείας στην Ελληνική πραγματικότητα και έχοντας συγκεντρώσει μια εκτεταμένη βάση πληροφοριών και τεχνογνωσίας -όλα τα χρόνια της δουλειάς των- Στοχεύουν και φιλοδοξούν (1) Οι επιμελητές και τα διοικητικά στελέχη της επιμελητείας και (2) Όλοι  όσοι εργάζονται στον τομέα της επιμελητείας (εφοδιασμός, προμήθειες, συντήρηση, μεταφορές, αποθήκες, τεχνική υποστήριξη, μηχανική, ποιοτικός έλεγχος κλπ) οι οποίοι θα παρακολουθήσουν το Σεμινάριο, να καταλάβουν και κατανοήσουν σε βάθος, να εμπεδώσουν, να εφαρμόσουν στην πράξη και να αναπτύξουν, περαιτέρω, τις βασικές αρχές, τις έννοιες και τα στοιχεία που τεκμηριωμένα θα τους παρουσιαστούν.
Οι Εκπαιδευτικές Σημειώσεις και Παρουσιάσεις του Σεμιναρίου- θα αναρτηθούν στις ιστοσελίδες μας μέχρι τις 15/6/2016- περιλαμβάνουν:
ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΩΝ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΩΝ
ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ, ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ:
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ‘Α’: ΚΕΙΜΕΝΑ και ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ‘Β’: ΣΥΝΤΟΜΑ ΒΣ ΕΙΣΗΓΗΤΩΝ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ‘Γ’: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ
Κλείνοντας, ευχαριστούμε την Ηγεσία της ΠΑ, τον Δκτή της 128ΣΕΤΗ για τη φιλοξενία και συμπαράσταση, και τους προέδρους του ΣΑΣΙ και ΕΛΙΣΜΕ, τόσο για τη συμπαράσταση, βοήθειά τους, όσο και για την επιλογή τους να συντονίσουμε το παρόν Σεμινάριο.
 

Οι Εισηγητές του Σεμιναρίου, κατά σειρά παρουσίασης, συνοπτικά παρουσίασαν παρέσχον ένα κατάλογο χρήσιμης βιβλιογραφίας επί των Logistics, και, απάντησαν σε μια σειρά από ερωτήσεις των συμμετεχόντων στο σεμινάριο:
 
Ο Σμχος ε.α. Αναστάσιος Μπασαράς, στην εισήγησή του ‘Γενικά περί Επιμελητείας‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Ορισμός Συστήματος, Κύκλος Ζωής Συστήματος, Ροή Επιχειρησιακής Λειτουργίας και Επιμελητείας Συστήματος, Ορισμός & Ταξινόμηση της Επιμελητείας, Βασικά Στοιχεία και Δραστηριότητες Επιμελητείας, Κόστος της Επιμελητείας, Το Έργο των Στελεχών της Επιμελητείας, Ηθική & Δεοντολογία των Στελεχών της Επιμελητείας, Νέα έναντι Παραδοσιακής Επιμελητείας, Λειτουργικές Συνιστώσες της Επιμελητείας και Military Logistics.

 

 



2. Ο Αντιπτέραρχος ε.α Αχιλλέας Λέλλας, στην εισήγησή του ‘Απόσυρση Οπλικών Συστημάτων και Αντίστροφη Επιμελητεία (Reverse Logistics) ‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Αντίστροφη Επιμελητεία (Reverse Logistics):Ορισμός, Ιστορικό, Παραδοχές, Διαδικασίες,  Εκποίηση Οπλικών Συστημάτων /Υλικών, Ορισμοί, Νομοθεσία, Διαδικασίες, WWRS, Υλοποίηση.

 


 
 
3. Ο Αντιπτέραρχος ε.α Θεόδωρος Γιαννιτσόπουλος, στην εισήγησή του ‘Συντήρηση και Ανάλυση Υποστηριξιμότητας (Logistics Support Analysis)‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Προσέγγιση Ανάλυσης, Δείκτες  Μέτρησης Απόδοσης, Παραγωγή-Συλλογή-Εγγραφή-Ανάλυση και Αναφορά Δεδομένων, Μέθοδοι Ανάλυσης και Εργαλεία, Προμήθεια και Υποστήριξη Συστημάτων με Βοήθεια Πληροφορικής (CALS).

 


 
4.  Ο Σμήναρχος Θεόδωρος Παπανικολόπουλος, στην εισήγησή του ‘Αρχές Εφοδιασμού και Εφοδιαστικές Αλυσίδες‘, παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Διοικητική Μέριμνα Ε.Δ., Logistics (επιμελητεία), Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας (Supply Chain Management SCM), όρια & σχέσεις μεταξύ  SCM & Logistics, εφοδιασμός, η εφοδιαστική αλυσίδα στις ΕΔ, σύγκριση  SCM σε εμπορικές και military εφαρμογές, σημασία της εφοδιαστικής αλυσίδας, Διακίνηση- Συσκευασία-Αποθήκευση- Μεταφορές, ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ  ΝΑΤΟ ( Σκοπός της Κωδικοποίησης, Βασικοί Στόχοι του ΝCS, Βασικές Αρχές  Συστήματος Κωδικοποίησης, Λειτουργικά  Πλεονεκτήματα, Οικονομικά Πλεονεκτήματα, Αριθμός Ονομαστικού NATO).

 

 
5. Ο Επισμηναγός Σπυρίδων Κίτσιος, στην εισήγησή του ‘Αποθέματα και Διαχείριση‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Η έννοια των Αποθεμάτων και η σημασία τους. Η Ζήτηση, η πρόβλεψή της  και οι Πολιτικές Αποθεμάτων. Έλεγχος των Αποθεμάτων.

 

 

 

 

6. Ο Σμχος ε.α. Αναστάσιος Μπασαράς, στην εισήγησή του ‘Ειδικά Θέματα Διοικητικής Επιμελητείας‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα:: Τεχνικές Παραγωγής Ιδεών, Τεχνικές Ανάλυσης Προβλημάτων, Στατιστικές Τεχνικές, Ανάλυση SWOT, Επιχειρηματικό Σχέδιο, Μελέτη Σκοπιμότητας.

7.  Ο Σμήναρχος Πέτρος Κυριαφίνης, στην εισήγησή του ‘Ποιότητα‘  παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα:  η  εποχή  της  ποιότητας, όροι  &  ορισμοί  ποιότητας,  αρχές  διοίκησης  ποιότητας, κόστος  ποιότητας,  διαχείριση  διακινδύνευσης,  πρότυπα  ποιότητας .
 

 

 

 

 

8. Ο Σμχος ε.α. Αναστάσιος Μπασαράς, στην εισήγησή του ‘Διαχείριση Έργων & Επιμελητεία' παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα:  Διαχείριση Έργων & Επιμελητεία, Γενικά Περί Έργων, Αναλυτική Δομή Εργασιών(WBS), Τεχνική Αξιολόγησης-Επισκόπησης Προγράμματος (PERT), Διαγράμματα  Gantt, Σχεδιασμός Επιμελητείας, Σχέδια Επιμελητείας, Τεχνικές Επισκοπήσεις Σχεδιασμού και Έλεγχοι , Περιγραφή των Τεχνικών Επισκοπήσεων, Εκτίμηση-Έλεγχος Κόστους Επιμελητείας.

Κατά τη δεύτερη ημέρα του Σεμιναρίου συνέχισαν τις εισηγήσεις οι:

     
9. Οι Αντιπτέραρχος ε.α Θεόδωρος Γιαννιτσόπουλος και Σμχος ε.α. Κωνσταντίνος Τατάρογλου, στην εισήγησή τους ‘Ανάλυση Παγκόσμιας και Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανία‘ παρουσίασαν, παρέθεσαν και ανέλυσαν τα θέματα: (α) Ανάλυση Παγκόσμιας Αμυντικής Βιομηχανίας: Παρούσα κατάσταση και τάσεις στο χώρο της παγκόσμιας αμυντικής βιομηχανίας,  τρωτότητες-αδυναμίες των αμυντικών βιομηχανιών στο  διεθνές περιβάλλον, διεθνείς τάσεις αμυντικών βιομηχανιών, ευκαιρίες.
(β) Ανάλυση Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας: Παρούσα κατάσταση στο χώρο της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας - ευρωπαϊκή αμυντική τεχνολογική και βιομηχανική βάση EDTIB, τάσεις ευρωπαϊκών βιομηχανιών,  τρωτότητες- αδυναμίες ευρωπαϊκών βιομηχανιών, ευκαιρίες.

10. Ο Αντιπτέραρχος ε.α Θεόδωρος Γιαννιτσόπουλος, στην εισήγησή του ‘Ανάλυση Εγχώριας Αμυντικής Βιομηχανίας - Όραμα και Στρατηγικοί Στόχοι -Ανάπτυξη πλάνου δράσης‘ παρουσίασε, παράθεσε και ανάλυσε τα θέματα: Παρούσα κατάσταση, απειλές για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, αδυναμίες, ευκαιρίες, δυνατά σημεία, όραμα και στρατηγικοί στόχοι, κρίσιμοι τεχνολογικοί τομείς, ανάπτυξη πλάνου δράσης.
 
11. Οι Σμήναρχος Πέτρος Κυριαφίνης και Αντισμήναρχος Γεώργιος Καντεράκης, στις εισηγήσεις τους ‘Σημασία και Διαχείριση της Τεχνολογικής Ισχύος στην Άμυνα‘ και ‘Συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα Έρευνας για την Άμυνα και την Ασφάλεια - Η Ευρωπαϊκή πραγματικότητα’ παρουσίασαν, παρέθεσαν και ανέλυσαν , αντίστοιχα, τα θέματα: (α) Σημασία και Διαχείριση της Τεχνολογικής Ισχύος στην Άμυνα: μετατροπή  της  γνώσης  σε  ισχύ- δομή  συστήματος, δίκτυο  συστημάτων-δικτυοκεντρικός  πόλεμος- τεχνολογικές  εξελίξεις της  τελευταίας  25ετιας -τεχνολογική  ισχύς μύθοι  &  αλήθειες -επιλογή  τεχνολογίας, κριτήρια  κατά  την  προμήθεια  οπλικών συστημάτων- τεχνολογική  ωριμότητα -η κοιλάδα του θανάτου & ο δείκτης trl- κτήση  τεχνογνωσίας  οπλικών συστημάτων -σχέση  κόστους  &  απόδοσης  - επιλογή  τεχνολογίας για  απόκτηση & ανάπτυξη  - ποιότητα &  ασφάλεια - κλειδί  στην  ενσωμάτωση  νέας  τεχνολογίας - φορείς  ανάπτυξης  τεχνολογίας - τεχνολογική  υποστήριξη  ΕΔ - παροχή  &  αυτονομία - ΕΑΒΣ, εθνική  αμυντική βιομηχανική  στρατηγική  (αρ.3 του ν.3978/11) - αμυντική έρευνα & τεχνολογία - τεχνολογική  ισχύς, χρήσιμα συμπεράσματα
(β) Συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα Έρευνας για την Άμυνα και την Ασφάλεια - Η Ευρωπαϊκή πραγματικότητα: Τρέχοντα χρηματοδοτικά προγράμματα (Έρευνας – Ανάπτυξης κλπ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Πρόσφατες εξελίξεις στη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για την Άμυνα, Διασύνδεση προγραμμάτων Έρευνας και Ανάπτυξης με το ΕΣΠΑ και με λοιπά χρηματοδοτικά πλαίσια,  Δυνατότητα συμμετοχής ΠΑ σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα για την Άμυνα και την Ασφάλεια.

12.  Ο Σμήναρχος Πέτρος Κυριαφίνης, στην εισήγησή του ‘Τα Εργοστάσια της ΠΑ στο Πλαίσιο της Εθνικής Αμυντικής Βιομηχανικής Στρατηγικής‘ παρουσίασε, παρέθεσε και ανέλυσε τα θέματα: ιστορική εξέλιξη Εργοστάσιο  Αεροπλάνων  Φαλήρου  (ΕΑΦ)  1925 – 1938 - ο  τεχνολογικός  παράγοντας - εξελίξεις  της  τελευταίας  25ετιας - ο  τεχνολογικός  παράγοντας - σχέση  τεχνογνωσίας  με  κόστος  &  απόδοση - απαιτήσεις  ποιότητας &  ασφαλείας - διαχείριση  οικονομικών  πόρων - σχέση κόστους & αποτελέσματος - εργοστάσια  Π.Α.  σήμερα: τα  δυνατά  τους  σημεία  - εργοστάσια  Π.Α. ο  ρόλος  τους  στο  οικοδόμημα  της  τεχνικής  υποστήριξης - τεχνική  υποστήριξη  Ε.Δ. - παροχή  &  αυτονομία - στρ. εργοστάσια  - συνεργοί  στο  δίκτυο  της εθνικής  αμυντικής  ισχύος συμπεράσματα - στρατηγικοί  στόχοι  εργοστασίων σύμφωνα  με  τις  επιδιώξεις  της  Εθνικής  Αμυντικής  Βιομηχανικής  Στρατηγικής  (ΕΑΒΣ) (αρ.3 του ν.3978/11) - το  παρόν  του  μέλλοντος  ΚΕΑ, ΕΤΗΜ, ΜΜ-ΕΕ, ΥΠΗΔ 2015 - τα εργοστάσια της Π.Α. στο πλαίσιο της ΕΑΒΣ.

13. Ο Σμχος ε.α. Αναστάσιος Μπασαράς, στην εισήγησή του ‘Ανάλυση Προϋπολογισμού Άμυνας ‘
παρουσίασε, παρέθεσε και ανέλυσε τα θέματα: ολοκληρωμένη εικόνα των αμυντικών δαπανών (ΑΔ)  της χώρας μας και παραλληλισμός/ συσχετισμός με αυτές των μέσων όρων του ΝΑΤΟ και επιλεγμένων χωρών-μελών του, βασικότερες κατευθυντήριες οδηγίες των βέλτιστων πρακτικών του ΝΑΤΟ, ΑΔ του ΥΕΘΑ από το 1950 μέχρι το 2014, κατανομή των ΑΔ του ΥΕΘΑ από το 2004 μέχρι το 2014 ανά Κλάδο και Υπηρεσία, ανά Κατηγορία (Προσωπικό, Υποστήριξη-Λειτουργία, Εξοπλισμοί-Υποδομές), ΑΔ από το 1995 μέχρι το 2014 των ΝΑΤΟ-ΕΛΛΑΔΑΣ-ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΑΔ της ΠΑ, Μέσες Κατά Κεφαλήν ΑΔ του ΝΑΤΟ, και επιλεγμένων Χωρών-μελών του, Προϋπολογισμοί ΥΕΘΑ  2015 και 2016 και βασικότερες Επισημάνσεις και Προτάσεις.
 
14. Ο Αντιπτέραρχος ε.α. Βασίλειος Βρεττός, στην εισήγησή του ‘Ανάλυση: Οικονομικά της Άμυνας και Εθνικός Αμυντικός Σχεδιασμός (ΕΑΣ)’  τόνισε ότι ο στόχος της εισήγησής του είναι να καταδείξει τη σημασία του Εθνικού Αμυντικού σχεδιασμού και το ρόλο που αυτός καλείται να παίξει στην επίτευξη των στόχων της Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και: Παρουσίασε, εν συντομία, το  περιβάλλον βάσει του οποίου καλούνται οι ΕΔ να επιτύχουν τους στόχους της ΠΕΑ και η ανάγκη για συνεχή εξορθολογισμό και προτεραιοποίηση των Αμυντικών δαπανών με σκοπό την μεγιστοποίηση της ευημερίας των πολιτών της κοινωνίας. Ανάφερε, επιγραμματικά, τις προσεγγίσεις-θεωρίες απαίτησης των αμυντικών δαπανών – εξοπλισμών που αναπτύχθηκαν και υφίστανται σήμερα. Επιχείρησε μια ιστορική συνοπτική αναδρομή στην ελληνική πολιτική εξοπλισμών την τελευταία 15ετία ώστε να καταδειχτεί η συνεχής προσπάθεια εξ-ορθολογισμού των αμυντικών δαπανών. Ανάλυσε τον ΕΑΣ ως απόρροια της ΠΕΑ καθώς και το ΣΑΣΠΠ και ΣΠΑΥ και τις διαδικασίες αυτών. Τέλος, επιχείρησε, αντί επιλόγου, μια σύντομη σύνοψη των συμπερασμάτων επί  θεμάτων οικονομικών των Άμυνας (εξοπλιστικών δαπανών) στη χώρα μας και του ΕΑΣ αλλά και της υφιστάμενης νομοθεσίας (ν. 3383/10 & ν. 3978/11).

Κλείνοντας το Σεμινάριο, ο Αντιπτέραρχος (Μ) Χριστόφορος Σμυρλής, Γενικός Επιθεωρητής ΓΕΑ, ετόνισε, μέσα σε μια εξαιρετική ατμόσφαιρα  ότι πέραν κάθε αμφιβολίας, το διήμερο αυτό, πραγματοποιήθηκε ένα εξαιρετικό και χρήσιμο σεμινάριο για όλα τα στελέχη των Ε.Δ. ανεξάρτητα από ειδικότητα και βαθμό και συνεχάρη και ευχαρίστησε όλους τους συνδιοργανωτές του Σεμιναρίου καθώς και τον Διοικητή της 128 ΣΕΤΗ για την άψογη φιλοξενία.

Οι συντονιστές του Σεμιναρίου, Θ. Γιαννιτσόπουλος και Α. Μπασαράς, εμφανώς, συγκινημένοι, αφιέρωσαν την προσπάθεια πραγμάτωσης του Σεμιναρίου στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία ‘γι’ αυτά που μας δίδαξε, όταν θέλεις μπορείς, όταν δεν μπορείς δεν θέλεις και γιατί μας έδωσε αυτά που πραγματικά χρειαζόμαστε’ και εξέφρασαν ένα Μεγάλο Ευχαριστώ στην Ηγεσία της Πολεμικής μας Αεροπορίας και στους Προέδρους του ΣΑΣΙ και ΕΛΙΣΜΕ, και στο Διοικητή και τελευταία όχι έσχατα στο υψηλό ακροατήριο που μας άκουσαν για δύο μέρες! 

Περίγραμμα Σεμιναρίου    Πρόγραμμα Σεμιναρίου   Σημειώσεις Σεμιναρίου  Μόνο με Κλειδάριθμο ΕΔΩ!

14/6/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): Κυπριακό: Ιστορικό - εξελίξεις και οι επιπτώσεις μιας βιαστικής λύσεως

on Τρίτη, 14 Ιουνίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

14/6/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): Κυπριακό: Ιστορικό - εξελίξεις και οι επιπτώσεις μιας βιαστικής λύσεως

Εισηγητής ο Παναγιώτης Γκαρτζονίκας, Αντιστράτηγος ε.α. Μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

1.    Εισαγωγή
2.    Η Κύπρος υπό Βρετανική κατοχή
3.    Ο Απελευθερωτικός Αγώνας
4.    Από τα γεγονότα της Τηλλυρίας στην εισβολή του 1974
5.    Το πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού μετά την εισβολή
6.    Το σχέδιο Ανάν
7.    Το πλαίσιο των σημερινών συζητήσεων
8.    Επιλογές Ελληνικής πλευράς και συνέπειες
9.    Επίλογος

Κατεβάστε ΕΔΩ την ενδιαφέρουσα παρουσίαση!

1/6/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016) -ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΤΗΣ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΙΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ"!

on Τετάρτη, 01 Ιουνίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

1/6/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016) -ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ  ΣΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΤΗΣ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ Ε.Ε. ΜΙΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Εισηγητής: Δρ. ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΙΟΖΟΣ , Ανωτ. Αξιωματικός Λ.Σ. ε.α.
Διδάσκων στο Μ.Π.Σ. «Γεωπολιτική Ανάλυση και Γεωπολιτική Σύνθεση» του ΕΚΠΑ
Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο ΤΝΕΥ Πανεπιστημίου Αιγαίου

1.  Γενικά
Η μετανάστευση αποτελεί, ένα από τα σημαντικότερα και δυναμικότερα φαινόμενα παγκοσμίως, που μάλιστα, εμφανίζεται με ιδιαίτερη ένταση στον ευρωπαϊκό χώρο, ο οποίος δέχεται σήμερα, εξαιρετικές μεταναστευτικές πιέσεις, αφενός εξαιτίας των γεωπολιτικών ανακατατάξεων σε διεθνές επίπεδο, ο πόλεμος στη Συρία η επέκταση του Ισλαμικού κράτους και αφετέρου επειδή το όλο ευρωπαϊκό οικοδόμημα εμφανίζεται ως η «γη των ευκαιριών» για πληθυσμούς χωρών που βιώνουν πολύχρονη οικονομική ύφεση. Ως μετανάστευση ορίζεται κάθε μετακίνηση ανθρώπων από μια περιοχή σε μια άλλη ή από μια χώρα σε μία άλλη. Ο όρος «μετανάστευση» αντιμετωπίζεται με την ευρεία έννοια, που περιγράφει την μετακίνηση ανθρώπων από μία χώρα σε μια άλλη, με σκοπό την εργασία, τη διαμονή ή την αναζήτηση ασύλου. Αντίστοιχα, ο όρος «μεταναστευτική πολιτική» αναφέρεται στις πολιτικές που αναπτύσσονται σε σχέση με το περιεχόμενο της μετανάστευσης, όπως αυτό περιγράφεται παραπάνω.  Ο όρος «μετανάστης» περιγράφει άτομα που μετακινούνται από τη χώρα γεννήσεώς τους σε άλλη χώρα, με σκοπό την εγκατάσταση (συχνά αναφέρονται και ως "μόνιμα εγκατεστημένοι", οι οποίοι συνήθως επιδιώκουν την εργασιακή /επαγγελματική και οικιστική αποκατάσταση, ενώ συχνά τίθεται το ζήτημα της οικογενειακής τους επανένωσης.  Όσον αφορά τον όρο «πρόσφυγας», κυριότερο κείμενο καθορισμού του καθεστώτος του, είναι η Σύμβαση της Γενεύης του 1951 – συγκεκριμένα στο άρθρο 1 – και το Πρωτόκολλο του 1967 (το οποίο διευρύνει, στην ουσία, την γεωγραφική εφαρμογή της προαναφερόμενης Σύμβασης).

ΕΔΩ! η συνέχεια!

25/5/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016):ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΟΔΗΓΟΥΝ ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.

on Τετάρτη, 25 Μαΐου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

25/5/2016.  ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016):ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΟΔΗΓΟΥΝ ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Λαυρέντζος Αναστάσιος – Σύμβουλος Επιχειρήσεων-Συγγραφέας

Η Ελλάδα εκτός από το μείζον οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει – το οποίο της δημιουργεί συνθήκες εσωτερικής ανθρωπιστικής κρίσης και θέτει εν κινδύνω την ύπαρξή της ως κυρίαρχου κράτους και ισότιμου μέλους της ΕΕ – βρίσκεται αντιμέτωπη και μια σειρά σοβαρών προκλήσεων, οι οποίες από μόνες τους θα ήταν αρκετές για να θέσουν την ύπαρξή της σε κίνδυνο. Πέραν των εξωτερικών απειλών (με κυρίαρχη εκείνη της Τουρκίας) υφίσταται μια εσωτερική κατάρρευση στο πολύ θεμελιώδες επίπεδο της ίδιας της πληθυσμιακής της υπόστασης, γεγονός το οποίο αναπόφευκτα θα έχει σοβαρές συνέπειες στη γεωπολιτική της φυσιογνωμία και συμπεριφορά. Πρόκειται για το συνδυασμένο αποτέλεσμα της επερχόμενης δημογραφικής συρρίκνωσης του ελληνικού πληθυσμού και της μεταναστευτικής πλημμυρίδας η οποία ήδη καταφθάνει από τις χώρες της Ασίας και της Αφρικής και θα έχει διάρκεια δεκαετιών, δεδομένου ότι τροφοδοτείται από τις τεράστιες δημογραφικές και οικονομικές ανισότητες που επικρατούν σε πλανητική κλίμακα.

Σημεία προσοχής
1.    Ο ελληνικός πληθυσμός έχει εισέλθει στο τέταρτο στάδιο της διαδικασίας που είναι γνωστή ως δημογραφική μετάβαση, με υπογόνιμους δείκτες οι οποίοι τον εγκλωβίζουν στη λεγόμενη «παγίδα χαμηλής γονιμότητας». Αυτό σημαίνει ότι στο εξής η μείωση του ελληνικού πληθυσμού θα είναι ακατάπαυστη εάν δεν αυξηθεί σημαντικά η γονιμότητά του. Το παράδειγμα για το τί σημαίνει αυτό, μας το δίνει η Βουλγαρία, η οποία μέσα σε 25 χρόνια «έχασε» το 20% του πληθυσμού της και σήμερα είναι μια από τις ταχύτερα συρρικνούμενες δημογραφικά χώρες παγκοσμίως.
2.    Με τα σημερινά δεδομένα, σε ορίζοντα μιας γενεάς (έως το 2050) ο ελληνικός πληθυσμός θα είναι μειωμένος τουλάχιστον κατά δύο (2) εκατομμύρια και σημαντικά γηρασμένος (με το 1/3 των Ελλήνων να έχουν ηλικία άνω των 65 ετών).
3.    Το δημογραφικό έλλειμμα της Ελλάδας είναι τόσο μεγάλο ώστε είναι αδύνατον (α) να καλυφθεί μόνο με ίδιες δυνάμεις (π.χ. με μια εντυπωσιακή αύξηση της γονιμότητας) και (β) να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με μεταναστευτικές εισροές. Η πρώτη επιλογή οδηγεί σε «βουλγαροποίηση», ενώ η δεύτερη οδηγεί σε «λιβανοποίηση» της ελληνικής κοινωνίας. 
4.    Οι μεταναστευτικές ροές από την Ασία και την Αφρική προς την Ευρώπη θα είναι συνεχείς στις επόμενες δεκαετίες, διότι πηγάζουν από κολοσιαίας κλίμακας δημογραφικές και οικονομικές ανισοτήτες και κατά καιρούς θα υποδαυλίζονται από πολιτικές κρίσεις, οι οποίες θα προκύπτουν είτε από την εγγενή αστάθεια πολλών αφροασιατικών χωρών είτε από τις επεμβάσεις των μεγάλων δυνάμεων. 
5.    Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της ιδιότητάς της ως μέλους της ΕΕ θα γίνει μεταιχμιακός χώρος στο πλαίσιο της σοβούσας σύγκρουσης πολιτισμών και θρησκειών που θα χαρακτηρίσει τον 21ο αιώνα.
6.    Στη βάση των παραπάνω κρίσιμων διαπιστώσεων, απαιτείται η εκπόνηση και η εφαρμογή μιας μακρόπνοης πληθυσμιακής στρατηγικής, η οποία σε συνδυασμό με ένα σχέδιο οικονομικής και πολιτικής ανασύνταξης θα μπορέσουν ίσως να αποτρέψουν τις επερχόμενες εξελίξεις.

Βιβλιογραφία
1.    Κοτζαμάνης Β., Η δημογραφική πρόκληση, γεγονότα και διακυβεύματα, Παν/μιακες Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος 2009
2.    Κονδύλης Π., Πλανητική πολιτική μετά τον ψυχρό πόλεμο, Εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1992
3.    Κονδύλης Π., Από τον 20ο στον 21ο αιώνα, Εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1998
4.    Τριανταφύλλου Σ., Πλουραλισμός, πολυπολιτισμικότητα, ενσωμάτωση, αφομοίωση, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2015
5.    Λυγερός Στ. – Μελάς Κ., Μετά τον Ερντογάν τί;, Εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2013
6.    Όψεις μετανάστευσης και μεταναστευτικής πολιτικής στην Ελλάδα σήμερα, Βαρουξή Χ., Σαρρής Ν., Φραγκίσκου Α., Τσιγκάνου Ι., Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, Αθήνα 2009 http://www.ekke.gr/open_books/EKKE_BOOK_10.pdf
7.    Περιοδικό ΑΡΔΗΝ τ. 77, Οκτώβριος-Νοέμβριος 2009, τ. 89, Μάρτιος-Μάιος 2012, τ. 100, Απρίλιος-Ιούνιος 2015


Π2. Επίσημες Διαδικτυακές πηγές:
1.    United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, Population Estimates and Projection Section: World Population Prospects: the 2012 Revision, ιστοσελίδα: http://esa.un.org/wpp/
2.    Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat), http://ec.europa.eu/eurostat
3.    Παγκόσμια Τράπεζα http://www.worldbank.org/ και http://data.worldbank.org/
4.    Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), http://www.statistics.gr/
5.    Βουλγαρική Στατιστική Υπηρεσία (Republic of Bulgaria – National Statistical Institute/ национален статистически институт), http://www.nsi.bg
6.    Αλβανική Στατιστική Υπηρεσία (Republika e Shqipërisë – Instituti I Statistikave), http://www.instat.gov.al/en/Home.aspx
7.    Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία (Turkish Statistical Institute – TurkStat), http://www.turkstat.gov.tr
8.    Ρουμανικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (Institutul National de Statistica – Romania), http://www.insse.ro/cms/en
9.    ΠΓΔΜ-Σκόπια, Κρατικό Γραφείο Στατιστικών (State Statistical Office), http://www.stat.gov.mk/Default_en.aspx
10.    Γερμανία: Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικών (Destatis) – Statistisches Bundesamt, https://www.destatis.de/EN
11.    Max Planck Institute for Demographic Research, http://www.demogr.mpg.de/en/
12.    FRONTEX, http ://www.frontex.europa.eu
13.    CIA World Factbook, Ενότητα στην ιστοσελίδα της CIA η οποία παρέχει πληροφορίες ανά χώρα για θέματα διοίκησης, οικονομίας, δημογραφίας, γεωγραφίας, κ.λπ., https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html
14.    Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (The UN Refugee Agency – UNHCR), http://www.unhcr.org
15.    Demographic Research, http://www.demographic-research.org
16.    Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Υπηρεσία Ασύλου, http://asylo.gov.gr
17.    Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής, http://www.firstreception.gov.gr
18.    Ελληνική Αστυνομία, http://www.astynomia.gr
19.    Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους πρόσφυγες και τους εξόριστους (European Council on Refugees and Exiles – ECRE),  http://www.ecre.org
20.    Eur-Lex, Ιστοσελίδα στην οποία γίνεται σύνοψη της νομοθεσίας της ΕΕ, http://eur-lex.europa.eu/browse/summaries.html
21.    Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμ. Μηχανικών Χωροταξίας και Πολεοδομίας/ Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, http://www.e-demography.gr
22.    Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, http://www.ldsa.gr/
23.    ΟΟΣΑ (δεδομένα), http://data.oecd.org
24.    European Commission Migration and Home Affairs, http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/index_en.htm
25.    Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά, http://www.ektepn.gr
26.    United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, International Migration, http://www.un.org/en/development/desa/population/index.shtml
27.    Γερμανικό Υπουργείο Εσωτερικών (Bundesministerium des Innern) http://www.bmi.bund.de/DE/Home/startseite_node.html

20/5/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

on Παρασκευή, 20 Μαΐου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

20/5/2016.  ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Εισηγητής: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΨΑΧΕΙΛΗΣ - ΔΙΕΘΝΟΛΟΓΟΣ

Γενικά
    Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 υφίσταται μια ιδιαίτερη σχέση που συνδέει τα ενεργειακά ζητήματα με τα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις. Ωστόσο, μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’90, η εξίσωση «ενέργεια – ασφάλεια» στα Ελληνο-Τουρκικά είχε κυρίως διμερή και μονοδιάστατο χαρακτήρα. Από τις αρχές του ’90 και έκτοτε, η εξίσωση «ενέργεια – ασφάλεια» αναβαθμίζεται, διεθνοποιείται και αποκτά πολλές διαστάσεις και επίπεδα ανάλυσης στο πλαίσιο των Ελληνο-Τουρκικών σχέσεων. Ειδικότερα, οι ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν επηρεάσει καθοριστικά το στρατηγικό περιβάλλον και οδηγούν προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις τις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις.

Συνοπτική Παρουσίαση Κυρίων Σημείων
    Η σχέση μεταξύ ενέργειας και ασφάλειας στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις έχει την αφετηρία της στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Εκεί για πρώτη φορά η διενέργεια ερευνών για Υ/Α στο Αιγαίο, συναρτάται με την αμφισβήτηση της Ελληνικής κυριαρχίας στην περιοχή από την πλευρά της Τουρκίας. Ωστόσο, μέχρι και το 1993 η εξίσωση «ενέργεια – ασφάλεια» στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις είχε διμερή και μονοδιάστατο χαρακτήρα.
    Το 1994, η πρόταση κατασκευής του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, φέρνει νέα δεδομένα. Το ζήτημα από διμερές, γίνεται περιφερειακό και διεθνές, με ενδιαφερόμενους, εκτός από την Ελλάδα και την Τουρκία, τη Ρωσία, την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ. Παράλληλα, εκτός από τη συζήτηση περί της σχέσης μεταξύ ενέργειας και ασφάλειας (defence and security), τέθηκαν και ευρύτεροι προβληματισμοί που αφορούσαν την ίδια την ενεργειακή ασφάλεια (energy security, security of supply, diversification, pipeline security, etc.). Μέχρι και τις αρχές του 2000 η περιοχή ενδιαφέροντος είναι το Βόρειο Αιγαίο.
    Το 2001, γίνονται οι πρώτες έρευνες για Υ/Α στο Ισραήλ και στην Αίγυπτο. Τα στοιχεία των ερευνών δείχνουν ύπαρξη σημαντικών κοιτασμάτων αερίου και στην Κύπρο. Η Κυπριακή κυβέρνηση προχωρά σε οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με τα όμορα κράτη εκτός από την Τουρκία, και το 2008 αναθέτει στην Noble Energy δικαιώματα ερευνών στο οικόπεδο 12 (κοίτασμα «Αφροδίτη»).
    Οι ενεργειακές και νομικές εξελίξεις (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο κινητοποιούν αντίστοιχες εξελίξεις και συζητήσεις στην Ελλάδα. Και παράλληλα με τις εξελίξεις αυτές, εντατικοποιείται και η συζήτηση περί ενός νότιου αγωγού Ρωσικού αερίου μέσω Ελλάδας στην Ευρώπη ως ανταγωνιστικό σχέδιο στη συζήτηση για την έλευση ενός αγωγού που θα μεταφέρει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη, σχέδιο που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ.
    Η συσσώρευση τόσο ισχυρών ενεργειακών συμφερόντων και δρώντων (κρατικών και μη κρατικών) στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αναπόδραστα επηρεάζει και τις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις. Ειδικότερα, από το 2008 μέχρι σήμερα, οι ενεργειακές εξελίξεις και οι συσχετισμοί στην περιοχή διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην πορεία των Ελληνο-Τουρκικών σχέσεων.
    Απέναντι στις Τουρκικές αντιδράσεις και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων, η Ελλάδα προχωρά σε μια περιφερειακή συνεργασία των άμεσα ενδιαφερόμενων κρατών με κοινά ενεργειακά και γεωπολιτικά συμφέροντα στην περιοχή. (Τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου και τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ)
    Το διάστημα 2011-13 η Αίγυπτος απομακρύνεται από την ενεργειακή συμμαχία της Ανατολικής Μεσογείου και προσεγγίζει την Τουρκία. Μετά το 2013, η Αίγυπτος επανέρχεται δυναμικότερη στην ενεργειακή συμμαχία αλλά πλέον έχουν μεταβληθεί οι συνθήκες για το Ισραήλ, το οποίο αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με την Τουρκία και να ξαναδεί τα ενεργειακά του συμφέροντα μαζί της.
    Η αδυναμία της Ελλάδας να κεφαλαιοποιήσει διεθνοπολιτικά την διάθεση για συνεργασία των ενεργειακών της «φίλων» στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ουσιαστικά αφαιρεί σημαντικά στοιχεία από τη δυναμική που θα μπορούσε να έχει μια περιφερειακή ενεργειακή συνεργασία και ο αντίκτυπος που θα είχε απέναντι στην εξίσωση των Ελληνο-Τουρκικών σχέσεων.
    Από το 2015 και μετά έχουμε πάλι ένα νέο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο που σαφώς μεταβάλλει τα δεδομένα. Ενώ τα επιχειρηματικά συμφέροντα δείχνουν να εξακολουθούν να υποστηρίζουν τις τριμερείς ενεργειακές συμμαχίες και την προοπτική ενός αγωγού που θα μεταφέρει αέριο από τα ενεργειακά πεδία της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη μέσω Ελλάδας αποκλείοντας την Τουρκία από τους σχεδιασμούς, τα κράτη που συμμετέχουν στις τριμερείς ενεργειακές συμμαχίες προσδοκούν την αναθέρμανση των σχέσεων με την Τουρκία. Η τάση αυτή εξηγείται επαρκώς μέσα από την ανάλυση της ενεργειακής στρατηγικής του Αμερικανικού παράγοντα στην περιοχή.
    Στόχος της εισηγήσεώς μου είναι να παρουσιάσω το όλο πλαίσιο με έμφαση στις τρέχουσες εξελίξεις στα πλαίσια μιας γεωστρατηγικής αναλύσεως περί των ενεργειακών ζητημάτων της Ανατολικής Μεσογείου σε σχέση με τα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις.

Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση
1.    Το ιστορικό πλαίσιο της εξίσωσης «ενέργεια – ασφάλεια» στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις 
2.    Το σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο: Περιφερειακοί δρώντες και συμμαχίες
3.    Ευρύτεροι σχεδιασμοί και διεθνείς δρώντες - Η θέση Ευρώπης, ΗΠΑ, Ρωσίας
4.    Οι ανατροπές του 2015-16: Το νέο σκηνικό – Τα ενεργειακά πεδία ως παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης και όχι ως γεωπολιτικός άξονας.
5.    Γεωστρατηγική ανάλυση: Ποια τα διδάγματα για τη χώρα μας και ποιες οι προοπτικές

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.    Κοψαχείλης Βασίλης (2014), «Περίπλοκες Συμμαχίες στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο: Ευκαιρίες αλλά και στρατηγικά κενά στην προσέγγιση Ελλάδας και Κύπρου με Αίγυπτο και Ισραήλ», Foreign Affairs (The Hellenic Edition), 31: 34-46
2.    Κόλμερ Κωνσταντίνος (2006), Τα Πετρέλαια της Ελλάδος, Αθήνα: Λιβάνης
3.    Blinken Antony, “Remarks on American Foreign and Energy Policy Priorities”, The Atlantic Council, November 20, 2015
4.    Ratner Michael (et.al.) (2013), Europe’s Energy Security, Washington: U.S. Congress
5.    Λιάγγου Χρύσα, «Δυο εναλλακτικές για τη μεταφορά του αερίου», Η Καθημερινή, 7 Φεβρουαρίου 2016
6.    Morningstar Richard, “Remarks at The Economist’s Investment Energy Summit”, The Economist Conference, March 28, 2012
7.    Iseri Emre (2009), “The US Grand Strategy and the Eurasian Heartland in the Twenty-First Century”, Geopolitics, 14:26-46
8.    Geden Oliver, Gratz Jonas (2014), “The EU’s Policy to Secure Gas Supplies”, CSS Analyses in Security Policy, No.159, September
9.    European Commission (2015), A Framework Strategy for a Resilient Energy Union with a Forward-Looking Climate Change Policy, Brussels: Energy Union Package
10.     Inbar Efraim (2014), The New Strategic Equation in the Eastern Mediterranean, Tel-Aviv: Bar-Ilan University Press

15/5/2016. Παρουσίαση Ομιλίας Καθηγητή Ιωάννη Σαλαβράκου

on Κυριακή, 15 Μαΐου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Αναστάσιος Μπασαράς, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ

15/5/2016. Παρουσίαση Ομιλίας Καθηγητή Ιωάννη Σαλαβράκου

Την Πέμπτη 12/5/2016
Σε μιά κατάμεστη αίθουσα του ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.
και με ιδιαίτερη επιτυχία.

Ο Καθηγητής

Ιωάννης-Διονύσιος Σαλαβράκος

Παρουσίασε τη θεματική

"Τα ΟΙκονομικά του Συμβατικού Πολέμου".

Παρουσίαση:    ΕΔΩ!           

14/5/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΣΤΗΝ ΣΥΡΙΑ

on Σάββατο, 14 Μαΐου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

Διαλέκτης: Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης

Γενικά-Περίγραμμα:
    Η προσέγγιση του θέματος θα περιλάβει μια παρουσίαση της εξέλιξης των γεγονότων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής,  με παράλληλη εξέταση των διεθνών εξελίξεων στην ευρύτερη, όπως στην Βόρεια Αφρική, με μνεία την λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» και τις επιπτώσεις της σε ολόκληρο τον Αραβικό κόσμο. Ο παράγων Ισλάμ και οι διαφορές Σουνιτών και Σιιτών είναι από τους σημαντικότερους λόγους και παράγοντες παραγωγής της βίας στην Μέση Ανατολή και στον Αραβικό κόσμο.Ο εμφύλιος πόλεμος στην Συρία, η δημιουργία του ISIS, οι τρομακτικές εξελίξεις όχι μόνο στην Συρία, αλλά και στο Ιράκ, οι άμεσα και οι έμμεσα  εμπλεκόμενοι στην μεγάλη αυτή ανθρωποσφαγή είναι τα θέματα που θα εστιάσουμε ακόμη περισσότερο.  Ακόμη θα προσπαθήσουμε  να διερευνήσουμε και να αναδείξουμε  τα αίτια ,  τις επιδιώξεις και τα σχέδια των εμπλεκομένων πλευρών, όπως οι ΗΠΑ, Σαουδική Αραβία, Τουρκία, καθώς και άλλων  Αραβικών κρατών. Θα αναφερθούμε στην οικονομική διάσταση του θέματος και πως επηρεάζονται οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η χάραξη της εξωτερικής πολιτικής των κρατών. Η εμπλοκή της Ρωσίας και η αλλαγή του σκηνικού στην περιοχή και οι λόγοι που τελικά οδήγησαν στην απόσυρση των στρατιωτικών της δυνάμεων από την Συρία, μετά από περίπου έξη μήνες στρατιωτικής δράσης  είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κεφάλαιο που θα πρέπει να μελετηθεί και να αξιολογηθεί. 

Συνοπτική Παρουσίαση-Κύρια Σημεία:
    Η  Μέση Ανατολή  ανέκαθεν ήταν στο επίκεντρο των εξελίξεων, μια θερμή περιοχή του πλανήτη,  όπου δύο στοιχεία ανέβλυζαν συνεχώς τις τελευταίες δεκαετίες,  χωρίς σταματημό. Το πετρέλαιο και το αίμα. Το δεύτερο βέβαια συνεπεία του πρώτου, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί, αλλά θα λέγαμε ότι χειροτέρεψε , καθόσον νέοι παράγοντες-παίκτες εισήλθαν στο φοβερό αυτό σπιράλ της γεωπολιτικής, των προκλήσεων,  του ψυχολογικού και διπλωματικού πολέμου,  των ανελέητων  πολεμικών συρράξεων.

    Οι ΗΠΑ, η παγκόσμια υπερδύναμη, η αυτοκρατορία σχεδίασε, οργάνωσε, στήριξε και υποστήριξε την λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» με σκοπό την ολοκλήρωση του φαραωνικού σχεδιασμού της για την παγκόσμια κυριαρχία, εξουδετερώνοντας τους μεγάλους αντιπάλους της και εν δυνάμει αμφισβητίες της κυριαρχίας της την Ρωσία και με τελικό ΑΝΣΚ την Κίνα.Συγκεκριμένα  το 2001, ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους όταν αποφάσισε να τοποθετήσει, εκτός των άλλων αραβικών  κρατών και την Συρία στον κατάλογο  των στόχων για καταστροφή, αποσκοπούσε τρεις επιδιώξεις: 

•    Να καταστραφεί ο «άξονας της Αντίστασης» και να ευνοηθεί ο ισραηλινός επεκτατισμός.
•    Να βάλει χέρι στα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, 
•    Να αναδιαμορφώσει την «Ευρύτερη Μέση Ανατολή».

    Τα πολεμικά σχέδια  των ΗΠΑ  απέτυχαν το 2005 και το 2006, λαμβάνοντας τελικά τη μορφή της «Αραβικής Άνοιξης» το 2011: Ένας πόλεμος 4ης γενιάς, που έπρεπε να φέρει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα  και τα  μετριοπαθή ισλαμικά στοιχεία στην εξουσία, κατά το πρότυπο των ισλαμιστών της Τουρκίας του Ερντογάν. Τα αποτελέσματα της λανθασμένης τελικά πολιτικής αυτής είναι φανερά σε όλους μας σήμερα. Η συνεχής και αδυσώπητη προσπάθεια των ΗΠΑ (και των συμμάχων της) για παγκόσμια κυριαρχία και η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων των, για την αδηφάγο βιομηχανία των, είναι η γενεσιουργός αιτία για όλα αυτά τα τραγικά που βιώνουμε από την Μέση Ανατολή και την Βόρεια Ευρώπη, μέχρι την Άπω Ανατολή.

    Σε ένα εκπληκτικό του άρθρο ο πολυσυζητημένος πρώην ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Χένρι Κίσιντζερ, με τίτλο «The world in flames» στις  31 Αυγούστου 2014, περιέγραφε  την δημιουργία των αδελφών μουσουλμάνων και την μετεξέλιξη διαφόρων παραφυάδων των στις σημερινές  τρομοκρατικές οργανώσεις, που όλοι γνωρίζουμε  σήμερα, περισσότερο από τις φρικαλεότητες που διαπράττουν, παρά από την ιδεολογικά και θρησκευτικά πιστεύω των, όπως το ISIS και η Αλ Νούσρα. 

    Ποιος όμως κρύβεται πίσω από το ΙSIS;Σύμφωνα με άκρως απόρρητο έγγραφο της DIA (Defense Intelligence Agency), της Αμερικανικής Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, που διέρρευσε στο διαδίκτυο οι Τζιχαντιστές του ISIS εκπαιδεύτηκαν και εξοπλίστηκαν από τις Αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες προκειμένου να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία. Έτσι είναι δηλαδή πλέον κοινό μυστικό ότι το ISIS αποτελεί δημιούργημα και γεωπολιτικό εργαλείο των Αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που ως στόχο είχε και έχει την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία και την ανάσχεση της επιρροής της Ρωσίας και της Κίνας στη Μέση Ανατολή.  Οι οικονομικοί πόροι του Ισλαμικού κράτους είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κεφάλαιο και θα αναφερθούμε στις πηγές και στα έσοδά του.

    Η εμπλοκή της Ρωσίας στην ανθρωποσφαγή της Συρίας, οι μυστικές συμφωνίας, ο ρόλος της Τουρκίας, η κατάρριψη του Ρωσικού Α/Φ, που άλλαξε τα πάντα στις σχέσεις των δύο κρατών. Το Κουρδικό θέμα και ιδιαίτερα οι Κούρδοι της Συρίας και η δημιουργία ανεξάρτητου Κουρδικού κράτους, που τελικά θα γίνει και γιατί θα γίνει και γιατί το στηρίζουν οι ΗΠΑ, όπως και οι οικονομικοί παράγοντες και αγωγοί υδρογονανθράκων στην περιοχή θα αναλυθούν και θα παρουσιαστούν, ώστε να γίνει αντιληπτό τι παιχνίδι παίζεται στην περιοχή, τι συμφέροντα  υποκρύπτονται και ποιοι οι ενδιαφερόμενοι είναι τα θέματα που θα αναλυθούν ιδιαίτερα. Το προσφυγικό και η εισβολή τζιχαντιστών στην Ευρώπη και ο μεγάλος κίνδυνος που απειλεί όλους μας είναι τα θέματα που θα μας προβληματίσουν και θα αναλυθούν με ιδιαίτερη προσοχή και ευαισθησία.
   
Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση:
•    Μονοπολικός κόσμος.
•    Ισλάμ, Ιδεολογία
•    Σουνίτες – Σιίτες
•    ISIS.Δημιουργία, υποστηρικτές.
•    Τουρκία και Σαουδική Αραβία. Ο ρόλος των στον πόλεμο.
•    Αγωγοί υδρογονανθράκων και η Γεωστρατηγική πολιτική.
•    Η εμπλοκή της Ρωσίας στον πόλεμο της Συρίας.
•    Το Κουρδικό κράτος εφιάλτης της Τουρκίας.
•    Η νέα Μέση Ανατολή και πως θα υλοποιηθεί.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ -ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΡΟΣ ΜΕΛΕΤΗ
•Ιστορία της σύγχρονης Τουρκίας, του Hamit Bozarslan
•Τουρκία η ανεπιθύμητη, του Γεωργίου Δουδούμη
•Ισλάμ, του Αναστασίου , Αρχιεπισκόπου Αλβανίας
•Τουρκικό Πολιτικό Ισλάμ και Ισλαμιστικά Δίκτυα στην Γερμανία, του Κων-νου Γώγου.
•Αρθογραφία ΜΜΕ
•Διαδίκτυο για θέματα Μέσης Ανατολής, Συρία, Τουρκία, Προσφυγικό.

10/5/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): Η ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

on Τετάρτη, 11 Μαΐου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

10/5/2016.  ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): Η ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ-ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ εα
Γενικά
O Samuel Huntington τέλη της δεκαετίας του ’90 μιλούσε για την σύγκρουση των πολιτισμών και τη σφοδρότητα των πολέμων οι οποίοι έλαβαν και λαμβάνουν χώρα στις γραμμές διαχωρισμού αυτών των πολιτισμών. Επεσήμανε δε ότι «ενώ στο macro ή παγκόσμιο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής ή κύρια σύγκρουση των πολιτισμών είναι μεταξύ της Δύσης και των Άλλων (West and the rest), στο micro ή τοπικό επίπεδο είναι μεταξύ του Islam και των Άλλων»(Huntington 1997). Σίγουρα η τρομοκρατία και δη προερχόμενη από οργανώσεις, άτομα ή Οντότητες Κρατικής Εμβέλειας έχοντες το Ισλάμ ώς κυρίαρχη ιδεολογία δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο Immanuel Wallerstein σημειώνει ότι 2 πράγματα κυριαρχούν από τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα : H Παγκοσμιοποίηση και Η Τρομοκρατία(Wallerstein 2004).Ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο αποτελούν κάτι καινούργιο, όμως το εύρος και το βάθος αμφότερων κάνουν την  εξέταση και ανάλυση του δεύτερο ανεξάρτητα από το πρώτο αποσπασματική και μη-έγκυρη.

Συνοπτική Παρουσίαση Κυρίων Σημείων
    Σημείο εκκίνησης για την ανάλυση οφείλει να είναι η περιγραφή των όρων Τρομοκρατία, Εξτρεμισμός, Φονταμενταλισμός και Ριζοστικοποίηση καθώς και οι διαφορές μεταξύ αυτών. Διαφορετικά κριτήρια χρησιμοποιεί η ΕΕ, ο ΟΗΕ, οι ΗΠΑ αλλά και κάθε κράτος ξεχωριστά. Ο πρόεδρος Οbamaπ.χ είναι ιδιαίτερα προσεκτικός και έχει στις δημόσιες ομιλίες του αντικαταστήσει τον όρο «τρομοκρατία» με τον όρο «εξτρεμισμό». Ο όρος «Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας» του προέδρου G.W.Bush, και οιπρόσφατες δηλώσεις  του πρόεδρου Holland ότι η Γαλλία είναι “σε πόλεμο” κατά πόσο είναι δόκιμοι;
    Υπάρχει η άποψη ότι οι ρίζες τους σύγχρονου Ισλαμικού Φονταμενταλισμού βρίσκονται στην δεκαετία του 1950 με την άνοδο (και την ανατροπή) του Mossaddegh στο Ιράν και το φαινόμενο Nasser στην Αίγυπτο καθώς και με τις ανατροπές τις οποίες προκάλεσαν στη Μέση Ανατολή. Η άνοδος του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού στη ΜΑ την εποχή εκείνη μπορεί ίσως να συγκριθεί με την άνοδο του Ευρωπαϊκού Φασισμού την περίοδο του Μεσοπολέμου.  Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ο ρόλος ορισμένων κρατών εντός και εκτός ΜΑ στην έξαρση του φαινομένου.
    Ίσως η αλλαγή εποχής μπορεί να προσδιοριστεί την 11η Σεπτεμβρίου 2001.  Σήμερα οι περισσότερες ευρωπαϊκέςπρωτεύουσες έχουν πλέον την δική τους θλιβερή «9/11» ημερομηνία. Η Ισπανία την 11-Μ (11 Μαρτίου 2004), το Λονδίνο την 7/7 (7 Ιουλίου 2005), το Παρίσι την 13/11 (13 Νοεμβρίου 2015), οι Βρυξέλλες 22/3 (22 Μαρτίου 2016).
    Παγκοσμιοποίησηχρησιμοποιώντας τον ορισμό του Matthew Sparks, δυνατόν να χαρακτηριστεί«η επέκταση, επιτάχυνση και εντατικοποίηση επακόλουθων και σημαντικών διασυνδέσεων (consequential interconnections). Πρόκειται για διασυνδέσεις οι οποίες σημαίνουν ότι αυτό το οποίο «εδώ» επηρεάζει τα πράγματα «εκεί». Στο πλαίσιο αυτό, δυνατόν να εξεταστεί η μορφή της τρομοκρατίας σήμερα καθώς και ο τρόπος με τον οποίο διαδίδονται τα μηνύματα τα οποία επιθυμούν να εκπέμψουν οι διάφορες οργανώσεις..Στο σημείο αυτό έχει ήδη τεθεί το ζήτημα μέχρι πού μπορεί να παραγκωνιστεί η προστασία των προσωπικών δεδομένων προκειμένου να εξασφαλιστεί η δημόσια  ασφάλεια. Πως η πορεία και η εξέλιξη της Παγκοσμιοποίησης μπορεί να επηρεάσει την πορεία και την εξέλιξη  του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού;
    Το Μετά-Αντιμετώπιση : Υπάρχει η αντίληψη ότι οι κύριες αιτίες είναι η ανισότητα και το χαμηλό επίπεδο μόρφωσης. Τα στοιχεία όμως δείχνουν ότι ακόμα και οι βομβιστές αυτοκτονίας, ιδιαίτερα πρόσωπα τα οποία έχουν στρατολογηθεί από την Ευρώπη ανήκουν στη «μικρομεσαία» οικονομική και μορφωτική τάξη (well-fed and well-red). Η έλλειψη ιδανικών, κατευθύνσεων και σημείων αναφοράς (manque de repères) οδηγούν όχι μόνο νέους αλλά και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας να ασπαστούν την ακραία ριζοσπαστική προσέγγιση .
    Το πολιτικο-οικονομικό σύστημα το οποίο έχει συνδεθεί με την παγκοσμιοποίηση είναι ο «νεοφιλελευθερισμός», ή «φιλελεύθερη δημοκρατία» όροι οι οποίο όμως έχουν χρησιμοποιηθεί ως μανδύας για πράγματα τα οποία δεν αντιπροσωπεύουν. Από την άλλη η δημοκρατία δεν μπορεί να θεωρηθεί η «ασημένια σφαίρα» για την αντιμετώπιση του φαινομένου διότι οι δημοκρατικές διαδικασίες δυνατόν να φέρουν στην εξουσία ισλαμικά ριζοσπαστικά κινήματα και πολιτικά κόμματα εγκαθιδρύοντας λαϊκιστικές θεοκρατίες (περίπτωση hamas  στη Δυτική Όχθη και στη λωρίδα της Γάζας τ0 2007 ή -σε μικρότερο βαθμό- το κίνημα των  Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο το 2012-13).
    Η αντιμετώπιση πρέπει να βασίζεται στην εξουδετέρωση των αιτιών και λιγότερο στη θεραπεία των συμπτωμάτων. Η άγνοια και η παραπληροφόρηση είναι καταστροφικοί καταλύτες. Ίσως ο συνδυασμός των  3 εκφάνσεων της ισχύος σύμφωνα με τον Joseph S. Nye (Hard, Economic and Soft) να αποδώσουν καρπούς

Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση
•    Σε ποιο βαθμό τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν άμεσα ή έμμεσα το μήνυμα των εξτρεμιστών.
•    Πως μπορεί να  περιοριστεί ο κίνδυνος δαιμονοποίησης του συνόλου των Μουσουλμάνων
•    Κατά πόσο οι οικονομικοί παράγοντες (ανισότητα, εκμετάλλευση και σπανιότητα φυσικών πόρων κ.α) συντελούν στην έξαρση του φαινομένου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Συγγράμματα
•    Huntington, Samuel P. The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. London: Simon&Schuster UK Ltd, 1997.
•    Joseph S. Nye, Jr. Soft Power: The means to success tn Wold Politics. New York: PublicAffairs.
•    Sparke, Matthew. Introducing Globalization : Ties, tensions and uneven integration . Wiley Blackwell, 2013.
•    Wallerstein, Immanuel. World Systems Analysis: An introduction. Durham: Duke University Press, 2004.

Journal Papers
•    JülideKarakoç (2014) The Failure of Indirect Orientalism: Islamic State, Critique, 42:4, 597-606, DOI: 10.1080/03017605.2014.984500
•    Alta Grobbelaar& Hussein Solomon (2015) The origins, ideology and development of Al-Qaeda in the Islamic Maghreb, Africa Review, 7:2, 149-161, DOI:10.1080/09744053.2015.1030870
•    Haroro J. Ingram (2015) The strategic logic of Islamic State information operations, Australian Journal of International Affairs, 69:6, 729-752, DOI: 10.1080/10357718.2015.1059799
•    PetterNesser (2014) Toward an Increasingly Heterogeneous Threat: A Chronology of Jihadist Terrorism in Europe 2008–2013, Studies in Conflict & Terrorism, 37:5, 440-456, DOI: 10.1080/1057610X.2014.893405
•    Mohammed M. Hafez (2013) KaterinaDalacoura, Islamist Terrorism and Democracy in the Middle East , Peace Review, 25:1, 146-150, DOI: 10.1080/10402659.2013.759789

Internet sites
•    Foreign Terrorist Organizations  http://www.state.gov/j/ct/rls/other/des/123085.htm
•    http://www.lemonde.fr/attaques-a-paris/article/2015/11/17/bush-en-2001-hollande-en-2015-les-discours-de-deux-presidents-face-aux-attentats_4812188_4809495.html
•    Implications of Boko Haram’s Allegiance to the Islamic State
http://www.huffingtonpost.com/daniel-wagner/implications-of-boko-hara_b_6825778.html
•    Terrorism and the Crisis of Sunni Islam
http://www.huffingtonpost.com/soumaya-ghannoushi/terrorism-and-the-crisis-of-sunni-islam_b_8329230.html

20/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ

on Τετάρτη, 20 Απριλίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

20/4/2016.  ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ

Γενικά – Περίγραμμα
Η προσέγγιση του θέματος θα ξεκινήσει με μια ιστορική ανασκόπηση, που θα οδηγήσει στη διαμόρφωση του σημερινού πολιτικού χάρτη των Βαλκανίων υπογραμμίζοντας τα γεγονότα-σταθμούς και τις αντίστοιχες εμπλοκές των Μεγάλων Δυνάμεων.
Η παρουσίαση της σημερινής βαλκανικής πραγματικότητας περιλαμβάνει αναλυτικά για κάθε μια χώρα τα δημογραφικά δεδομένα, τα μακροοικονομικά μεγέθη, τις εξωτερικές οικονομικές σχέσεις και συγκρίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Γίνεται ακόμα αναφορά στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις κάθε μιας χώρας, στις ιδιαιτερότητές τους, στις σχέσεις τους με τον βαλκανικό περίγυρο, αλλά και ευρύτερα στο πλαίσιο των γεωπολιτικών εξελίξεων στην παγκόσμια διπλωματική σκακιέρα. Επισημαίνονται επίσης οι παραμένουσες εστίες τριβής σε ευαίσθητες περιοχές των Βαλκανίων, που ενδέχεται να δημιουργήσουν στο κοντινό μέλλον νέες τοπικές συγκρούσεις.
Πρόσθετα, αναλύεται η ελληνική παρουσία στις πρώην κομμουνιστικές χώρες των Βαλκανίων στη διάρκεια της τελευταίας εικοσιπενταετίας και τα δημιουργηθέντα ερείσματα σε αυτές κυρίως στον εμπορικό τομέα.
Τέλος, θα αξιολογηθούν τα δεδομένα, θα εκτιμηθούν οι πιθανές προοπτικές και θα υπάρξουν συμπεράσματα.

Συνοπτική παρουσίαση – Κύρια σημεία
Τα διεθνώς κακόφημα Βαλκάνια, η πιο φτωχή περιοχή της Ευρώπης, είναι μια γεωπολιτισμική ενότητα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αλλά χωρίς συγκεκριμένα φυσικά σύνορα. Η διαμόρφωση του σημερινού βαλκανικού μωσαϊκού ξεκινά με τη διάλυση των δύο μεγάλων αυτοκρατοριών, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Αυστρο-Ουγγαρίας, που κυριαρχούσαν στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο αλλά και πέραν αυτού. Ιστορικούς σταθμούς για τα Βαλκάνια συνιστούν, αφενός οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913) σε σχέση με τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918) σε σχέση με τη διάλυση της Αυστρο-Ουγγαρίας, με συνέπεια τη δημιουργία οικονομικά ανίσχυρων εθνικών κρατών με κύρια χαρακτηριστικά μειονότητες και αλυτρωτικές βλέψεις.
Ενδιάμεση φάση των εξελίξεων είναι η περίοδος από τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι το 1990, χρονιά που σημαδεύτηκε από την ολοκλήρωση της κατάρρευσης των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατ. Ευρώπη συμπεριλαμβανομένης της Γιουγκοσλαβίας.
Η μετακομμουνιστική περίοδος χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια των τέως κομμουνιστικών βαλκανικών χωρών να συγκροτήσουν δημοκρατικούς θεσμούς Δυτικού τύπου, να υιοθετήσουν φιλελεύθερες οικονομικές αρχές και να ενταχθούν στους Δυτικούς οργανισμούς, που προσφέρουν υποσχέσεις για ασφάλεια (ΝΑΤΟ) και οικονομική ευημερία (Ευρ. Ένωση).
Τα αποτελέσματα κρίνονται πενιχρά και απογοητευτικά, αν κρίνει κανείς από τις επιλογές των κατοίκων των χωρών αυτών, μεγάλο μέρος των οποίων οδηγήθηκε χωρίς να το επιθυμεί στη μετανάστευση σε πλούσιες Δυτικές χώρες, κοντινές και μακρινές. Η μετανάστευση μειώνει μεν την ανεργία, περιορίζει όμως συγχρόνως τις αναπτυξιακές δυνατότητες των χωρών, εφόσον μειώνει το εργατικό δυναμικό τους, στενεύει τις παραγωγικές δυνατότητες, συρρικνώνει την αγορά και γενικά εξασθενεί το οικονομικό δυναμικό των χωρών εξασθενώντας μακροχρονίως και την πληθυσμιακή πυραμίδα τους. Από την άλλη μεριά, αυτοί που έμειναν στις πατρίδες τους ζουν σε αρνητικά μεταλλαγμένες κοινωνίες με κύρια χαρακτηριστικά τη μεγάλη ανεργία, τη βαθιά διαφθορά, τη σκληρή εγκληματικότητα και τη φοβερή έλλειψη θετικών προοπτικών δεδομένης της περιορισμένης ανταγωνιστικότητας των οικονομιών των χωρών τους στον παγκόσμιο οικονομικό στίβο λόγω ανεπαρκούς βιομηχανικής υποδομής, ανυπαρξίας υψηλής τεχνολογίας, έρευνας, ποιοτικής παιδείας και άλλων σημαντικών ποιοτικών πυλώνων. Οι οικονομικές προσδοκίες όλων των βαλκανικών χωρών διαψεύστηκαν και μεγάλα τμήματα των πληθυσμών τους ζουν στη φτώχεια με παράλληλη εμφάνιση νέων βαθύπλουτων ελίτ, που εξουσιάζουν και τις πολιτικές ηγεσίες των χωρών αυτών. Παρ’ όλα αυτά, τα Βαλκάνια, αν και πολύ φτωχά, παραμένουν ένας όχι ευκαταφρόνητος πελάτης των προϊόντων μεγάλων χωρών της Ευρ. Ένωσης. Από ελληνικής πλευράς, πριν δέκα χρόνια το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Ελλάδος ήταν μεγαλύτερο από το σύνολο των ΑΕΠ όλων των τέως κομμουνιστικών χωρών των Βαλκανίων• σήμερα αυτό αποτελεί ένδοξο παρελθόν.
Επίσης, εξετάζεται η περίπτωση της Τουρκίας λόγω της ανταγωνιστικής εμπλοκής της στις οικονομικές εξελίξεις στα Βαλκάνια, οι οποίες είναι ιδιαίτερα στενά συνδεδεμένες με τις πολιτικές εξελίξεις της ευρύτερης ευρωπαϊκής περιοχής δεδομένης της βαρύτητας των Βαλκανίων ως ενεργειακού διαδρόμου, που καλείται να διασφαλίζει την ενεργειακή επάρκεια της Ευρ. Ένωσης.
Η ακαταλληλότητα και με συνέπεια αναποτελεσματικότητα των ηγεσιών των βαλκανικών χωρών, που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των υπό μετάβαση κοινωνιών τους, αναδεικνύει την ανάγκη δημιουργίας διαβαλκανικών θεσμών με σκοπό τη δυναμική προώθηση της ενδοβαλκανικής οικονομικής συνεργασίας και όχι μόνο. Είναι σημαντική η υπογράμμιση στα συμπεράσματα, ότι, αν και τα σημερινά οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά δεδομένα στις διάφορες βαλκανικές χώρες ποικίλουν, υπάρχουν πολλά κοινά αρνητικά, όπως η μαζική ανεργία, η στασιμότητα της παραγωγής, η ποικίλη εξάρτηση από τους δανειστές, η δυσκολία συλλογής των φόρων, η διαφθορά, η γραφειοκρατία και τόσα άλλα, που μπορούν να αποτελέσουν κίνητρα για συντονισμένη αντιμετώπιση σε βαλκανικό επίπεδο. Η ιδέα ενός σχήματος Συμβουλίου Συνεργασίας μας προτρέπει να αντιμετωπίσουμε από κοινού π.χ. το θέμα του χρέους, το θέμα των παραγωγικών επενδύσεων, το θέμα της ενεργειακής επάρκειας, το θέμα της αποτροπής του να χρησιμοποιηθούν οι Βαλκάνιοι σε πεδία μαχών για αλλότρια συμφέροντα και τόσα άλλα συμπεριλαμβανομένης μιας σύγκλισης στην εξωτερική πολιτική, όπως δείχνει η τρέχουσα προσφυγική κρίση και ευρύτερα το μεταναστευτικό ζήτημα σε συνδυασμό με το οξύτατο δημογραφικό πρόβλημα της περιοχής.

Θέματα ενδιαφέροντος προς συζήτηση:
Ιστορικά
Εμπορικά – Οικονομικά – Αναπτυξιακά – Επενδυτικά
Ενεργειακά
Θέματα Μεταφορών – Τουρισμού
Μειονοτικά – Αλυτρωτικά
Δημογραφικά – Μεταναστευτικά
Διαφθοράς & Εγκληματικότητας
Ενδοβαλκανικής Συνεργασίας
Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης
Γεωπολιτικά – Διεθνών Σχέσεων
Διάφορα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΟΣ ΜΕΛΕΤΗ
Αναγνωστόπουλος-Παλαιολόγος Θ.: Ελλάς και Αλβανία στις αρχές του εικοστού αιώνα» (Εκδοτικός οίκος Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 1995).
Καστελλάν Ζ.: Η Ιστορία των Βαλκανίων (Εκδόσεις Γκοβόστη, 1991).
Κατσάνης Χρ.: Από τα Βαλκάνια στην Ευρώπη - Η Βουλγαρία με το βλέμμα ενός γείτονα (Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2009).
Μαραγκουδάκης Μ. (Επιμέλεια): Πόλεμος, διπλωματία και εθνοτικές  συγκρούσεις  στην Ευρώπη του 20ου αιώνα (Εκδοτικός οίκος Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 2005).
Νεγρεπόντη - Δελιβάνη Μ.: Η αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας στην οικονομία των νέων Βαλκανίων (Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, Αθήνα  1994).
Ξυδιάς Β.: Η Βαλκανική Κοινοπολιτεία (Εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 1994).
Παπασωτηρίου Χ.: Τα Βαλκάνια μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου (Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1994).
Σταματόπουλος Κ.: Μάθημα Βαλκανικής Ιστορίας (Εκδόσεις Δόμος,
Αθήνα 1995).
Χασιώτης Λ.: Η Ανατολική Ομοσπονδία (Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2001).

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΟΣ ΜΕΛΕΤΗ
-Δουδούμης Γ. «Ελληνική Στρατηγική για τα Βαλκάνια», 18 Μαρτ. 2014.
-Ζάχος-Παπαζαχαρίου Ε. (Εθνολόγος): «Η Ιστορία των βαλκανικών πληθυσμών». Το κείμενο αυτό εκφωνήθηκε στη γαλλική γλώσσα ως εισήγηση στην εναρκτήρια συνεδρίαση του Διεθνούς Συνεδρίου με θέμα «Αλλαγές στη δεκαετία του 1990 και το δημογραφικό μέλλον των Βαλκανίων». 
-Μέρτζος Ι. Ν.: Κινούμενη άμμος η βαλκανική ενδοχώρα μας. (9.2.2016).
-Μιχαλέτος Ι.: Η επιρροή του δικτύου Ρότσιλντ-Σόρος στα Βαλκάνια και  την Ελλάδα, περιοδικό «Hellenic Nexus», Αύγ. 2014.
-Νιχωρίτης Κ. (Τακτικός Καθ. Τμήμα Βαλκαν. Σλαβ. & Ανατολ. Σπουδών  Παν/μιο Μακεδονίας): Η Πολιτισμική κληρονομιά των δύο λαών ως   παράγοντας προώθησης των Ελληνο-Βουλγαρικών σχέσεων σήμερα.  (Νοέμβριος 2014).

Ιστοσελίδα για καθημερινή ενημέρωση για τις βαλκανικές χώρες
www.balkans.com

14/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΚΡΙΣΗ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΡΩΣΙΑΣ-ΔΥΣΕΩΣ

on Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

14/4/2016.  ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016): ΚΡΙΣΗ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΡΩΣΙΑΣ-ΔΥΣΕΩΣ

ΚΡΙΣΗ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΡΩΣΙΑΣ-ΔΥΣΕΩΣ

ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ-ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ εα-ΔΝΤΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΛΙΣΜΕ

Γενικά
Η κρίση της Ουκρανίας αποτελεί ένα από τα κύρια ζητήματα που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα με ευρύτερες συνέπειες στη γενικότερη ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη και στη συνεργασία Δύσεως-Ρωσίας. Η κρίση κλιμακώθηκε γρήγορα το πρώτο δίμηνο του 2014 καίτοι οι τριβές και οι προβληματισμοί είχαν εμφανιστεί αρκετά χρόνια νωρίτερα. Η κορύφωση της κρίσης επήλθε με τη προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία ενώ σφοδρές συγκρούσεις ακολούθησαν στις ανατολικές επαρχίες της Ουκρανίας. Σύσσωμη η Δύση κατηγόρησε τη Ρωσία για εμπλοκή της στις υποθέσεις της Ουκρανίας και παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και προχώρησε σε οικονομικές κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας. Οι κυρώσεις έπληξαν σοβαρά τη ρωσική οικονομία αλλά δεν κατάφεραν μέχρι τώρα να οδηγήσουν σε μια κοινά αποδεκτή λύση. Οι εξεγερθέντες αυτονομιστές των ρωσόφωνων επαρχιών της Ανατολικής Ουκρανίας έχουν κατορθώσει, με συγκαλυμμένη ρωσική βοήθεια, να πετύχουν τον «de facto» έλεγχο αρκετών περιοχών. Είναι γεγονός ότι η σφοδρότητα των συγκρούσεων του 2014 έχει κοπάσει και οι δύο πλευρές έχουν εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις ενώ έχει επιτευχθεί μια αρχική συμφωνία-πλαίσιο (Minsk Protocol Ι και ΙΙ) για την εξεύρεση λύσεως. Σήμερα (Ιανουάριος 2016), οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη ενώ παράλληλα συνεχίζονται και οι σποραδικές παραβιάσεις της ανακωχής που έχει επιτευχθεί καθώς αμφότερες οι πλευρές επιζητούν να ενδυναμώσουν τις θέσεις τους και ενίοτε ακραία στοιχεία επιλέγουν την κλιμάκωση.

Συνοπτική Παρουσίαση Κυρίων Σημείων
Η κρίση του 2014 –προϋπήρξαν και άλλες 2 τουλάχιστον κρίσεις με τους ίδιους πρωταγωνιστές τα τελευταία 15 χρόνια- υπήρξε αποτέλεσμα της διχαστικής προδιάθεσης της χώρας αλλά και της επιπόλαιας και ανεύθυνης υποστήριξης - παρότρυνσης ορισμένων δυτικών χωρών – οργανώσεων – ατόμων προς την ουκρανική αντιπολίτευση για την ανατροπή της νόμιμα εκλεγμένης αλλά μη επαρκώς νομιμοποιημένης και συνάμα διεφθαρμένης (στα αναμενόμενα επίπεδα των μετασοβιετικών δημοκρατιών) κυβέρνησης. Οι ανεύθυνοι χειρισμοί δυτικών και Ουκρανών, αφού απέτυχαν να εκτιμήσουν τη στρατηγική σημασία της περιοχής για τη Ρωσία και για το ρωσικό γόητρο αλλά και την ετοιμότητα και αποφασιστικότητα της τελευταίας, οδήγησαν την Ουκρανία σε πολιτική αναταραχή και τελικά στην αναπόφευκτη και μάλλον μη αναστρέψιμη και από καιρό επιδιωκόμενη προσάρτηση της Κριμαίας. Η αρχικά θεωρούμενη ως «opportunity window» για την απομάκρυνση της Ουκρανίας από τη ρωσική επιρροή κατέληξε σε ακρωτηριασμό της χώρας και σε εμφύλια αιματηρή σύγκρουση. Η  συνεπακόλουθη οργισμένη αντίδραση των Ουκρανών κατά της ρωσικής προσάρτησης και υποκίνησης οδήγησαν σε μια αναζωπύρωση των εθνοτικών διαφορών με αποτέλεσμα την ανακήρυξη της αυτοδιάθεσης των ρωσόφωνων ανατολικών περιοχών εν μέσω αιματηρών συγκρούσεων. Εντωμεταξύ, η Ευρώπη καθυστερημένα συνειδητοποίησε ότι η Κριμαία είναι σήμερα πολύ πιο μακριά από ότι ήταν το 1854 και ότι η Ρωσία είχε καλύτερα χαρτιά στα χέρια της. Ήταν όμως πολύ αργά γιατί η «αρκούδα» αγνοώντας προκλητικά το διεθνές δίκαιο, είχε ήδη απλώσει τα χέρια της αρπάζοντας την Κριμαία ενώ αυτοί ακόμη συζητούσανε χωρίς μάλιστα να διαθέτουν κάποιο εναλλακτικό σχέδιο. Αναπόφευκτα για άλλη μια φορά οι Ευρωπαίοι εστράφησαν στην υπερατλαντική σύμμαχο και προστάτρια δύναμη (ΗΠΑ).
Η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, παρά τα οποιοδήποτε ρωσικά νομιμοποιητικά επιχειρήματα, αποτέλεσε κατάφωρη παραβίαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου και κυρίως των αρχών των αναφερομένων στην εδαφική ακεραιότητα των χωρών και στο απαραβίαστο των συνόρων, αρχές οι οποίες εξασφαλίζουν μια σταθερή ειρήνη στην Ευρώπη από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ως εκ τούτου η αντίδραση της Δύσεως κατά της Ρωσίας ήταν απολύτως αναγκαία και επιβεβλημένη. Οι αρχικά διστακτικές και περιορισμένες οικονομικές και εμπορικές κυρώσεις σε βάρος διακεκριμένων Ρώσων αξιωματούχων και εταιρειών σταδιακά αυξήθηκαν και επεκτάθηκαν ως απάντηση στη συνεχή κλιμάκωση της βίας στις ανατολικές ρωσόφωνες περιοχές της Ουκρανίας. Αντίστοιχα ρωσικά εμπορικά αντίποινα τέθηκαν σε ισχύ κατά δυτικών χωρών που ζημίωσαν οικονομικά και τη χώρα μας.
Η Ελλάδα είναι αναγκασμένη να υποστηρίζει με σθένος την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου σε όλες τις περιπτώσεις. «Αλά καρτ» εφαρμογή του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτη και εξασθενεί τις θέσεις μας. Η Ρωσία παραβίασε καταφανώς το διεθνές δίκαιο με την προσάρτηση της Κριμαίας και συνεχίζει να εμπλέκεται στα εσωτερικά θέματα της Ουκρανίας υποκινώντας την εξέγερση των ρωσόφωνων πληθυσμών. Η ύπαρξη δικαιολογητικών απόψεων, θέσεων, ερμηνειών, ιστορικών αναφορών, πραγματικών καταστάσεων, παρόμοιων παραβιάσεων της άλλης πλευράς δεν αναιρούν την πραγματικότητα της κατάφωρης παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Σε τελευταία ανάλυση παρόμοια επιχειρήματα παρουσιάζει και η Τουρκία για να δικαιολογήσει την εισβολή στην Κύπρο και εμείς δεν δικαιούμαστε να ενισχύσουμε έμμεσα και πλαγίως αυτές τις θέσεις της. Επιπρόσθετα, κινδυνεύουμε να προσθέσουμε όπλα στη φαρέτρα της για τυχόν μελλοντικές επιδιώξεις της σε βάρος μας.
Η κρίση της Ουκρανίας δυναμίτισε τις σχέσεις Δύσεως-Ρωσίας και δημιούργησε μια τεταμένη κατάσταση στην περιοχή. Η Ρωσία έχει πληγεί σημαντικά από τις κυρώσεις και βρίσκεται διπλωματικά εκτεθειμένη αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση έχοντας δημιουργήσει «de facto» εδαφικά πλεονεκτήματα. Το διακύβευμα του προσανατολισμού της Ουκρανίας θεωρείται ως ζωτικό συμφέρον για τη Ρωσία αλλά σχετικά περιορισμένης σημασίας για τη Δύση. Υπό την προσέγγιση αυτή κατακρίνεται η ανεύθυνη δυτική πολιτική έναντι της Ουκρανίας και επιβάλλεται μια στροφή προς το ρεαλισμό από αμφότερες τις πλευρές. Δεν είναι τυχαίο ότι κορυφαίοι στοχαστές (Kissinger, Brzezinski, Mearsheimer) τοποθετούνται υπέρ μιας μετριοπαθούς δυτικής στάσεως και περιορισμού μιας βιαστικής επέκτασης των δυτικών «συνόρων» προς ανατολάς. Επίσης η συνέχιση των οικονομικών κυρώσεων και πολύ περισσότερο μια κλιμάκωση του οικονομικού πολέμου μάλλον θα είναι επιβλαβής για την παγκόσμια οικονομία. Εκτιμάται ότι παρά την πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, η ρωσική οικονομία μπορεί να χρηματοδοτήσει την οικονομία της με τα συναλλαγματικά αποθέματα που διαθέτει χωρίς σημαντικές επιπτώσεις μέχρι και τα μέσα του 2017. Οι κυρώσεις όμως έχουν πλήξει σημαντικά τη μεταφορά υψηλής τεχνολογίας για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων και τη χρηματοδότηση των ρωσικών εταιρειών. Τα παραπάνω προβλήματα οδήγησαν το Κρεμλίνο να ματαιώσει στις αρχές Ιανουαρίου 2016, δύο σημαντικά ενεργειακά προγράμματα αλλά οι συνέπειες στο ρυθμό παραγωγής αναμένεται να εμφανιστούν το 2020.
Η ανάγκη συνεργασία Δύσεως-Ρωσίας σε αριθμό κρισίμων ζητημάτων (θέματα Μέσης Ανατολής, τρομοκρατία, προσφυγικό-μεταναστευτικό, διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής, οικονομικά θέματα) ενδεχομένως να καθιστά ευκταία μια γενικότερη προσέγγιση, αποκλιμάκωση και εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσεως στην ουκρανική κρίση. Αμφότερες οι άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές (ουκρανική κυβέρνηση, αποσχιστικά στοιχεία) είναι σχετικά αδύναμες και ευάλωτες σε εξωτερικές πιέσεις από Δύση και Μόσχα αντίστοιχα. Το μεγαλύτερο αγκάθι στην προσπάθεια αυτή είναι η προσάρτηση της Κριμαίας, ενέργεια πλήρως αντίθετη με το διεθνές δίκαιο, που νομιμοποίηση της ενδεχομένως να οδηγήσει σε σταδιακή αποδυνάμωση των ήδη διστακτικά παραβιαζόμενων, άρχων της μη επέμβασης και βίαιης μεταβολής των συνόρων. Σε κάθε περίπτωση, οι επιλογές κυμαίνονται μεταξύ της συνέχισης της αντιπαραγωγικής αντιπαράθεσης και μιας συμβιβαστικής λύσης που οδηγεί σε μια ουδέτερη Ουκρανία που δεν θα θεωρείται απειλή από τη Ρωσία (ένεκα της εντάξεως της σε ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση) και θα επιτρέπει στην Δύση να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την Μόσχα. Βέβαια, σε παρόμοιες καταστάσεις, μια ειρηνευτική λύση επιβάλλει εκατέρωθεν υποχωρήσεις κυρίως όμως είναι σε βάρος του πλέον αδυνάμου μέρους, δηλαδή της Ουκρανίας, με παραχώρηση  σημαντικών δικαιωμάτων αυτονομίας στις ανατολικές περιοχές της χώρας (προβλέπονται και από τα Πρωτόκολλα του Μινσκ) και μιας ειδικής τυπικής σχέσεως με την Κριμαία. Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων για εξεύρεση λύσεως, απρόβλεπτες εξελίξεις και πολιτικοί ακροβατισμοί δεν αποκλείεται να οδηγήσουν σε μια μαζική κίνηση προσαρτήσεων ρωσόφωνων επαρχιών (Αμπχαζία, Νότια Οσσετία, Υπερδνειστερία, Ανατολική Ουκρανία) και στην επακόλουθη ολική αντιπαράθεση Δύσεως-Ρωσίας με τελικά χαμένους αμφότερες τις πλευρές.

Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση
1.    Καταμερισμός των ευθυνών των εμπλεκομένων πλευρών.
2.    Η κρίση θα εκτροχιάσει τις σχέσεις Δύσεως-Ρωσίας ή διαβλέπετε κινήσεις προσέγγισης και εξεύρεσης λύσεως?
3.    Είναι δυνατόν η Ρωσία να «επιστρέψει» την Κριμαία στην Ουκρανία?
4.    Είναι βάσιμοι οι φόβοι των βαλτικών χωρών για ανάλογες εναντίον τους ρωσικές ενέργειες?
5.    Διδάγματα για τις νέες μορφές επεμβάσεων (υβριδικές απιλές)?

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.    Η Μεγάλη Σκακιέρα, Zbigniew Brzezinski (εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ-ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ-1998), σελ. 79 και 80.
2.    Όπως παραπάνω: σελ. 88 και 89.
3.    John Mearsheimer, https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault
4.    BBC News, 07 Μαΐου 2000. http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/monitoring/media_reports/739432.stm
5.    Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων, John Mearsheimer, (εκδόσεις ΠΟΙΟΤΗΤΑ-2007), σελ. 25.
6.    John Kennan, Long Telegram, http://nsarchive.gwu.edu/coldwar/documents/episode-1/kennan.htm
7.    Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων, John Mearsheimer, (εκδόσεις ΠΟΙΟΤΗΤΑ-2007), σελ. 771.
8.    Gregory Feifer, «Η Δύση χρειάζεται την ανάσχεση 2.0», Foreign Affairs, 26 Oct 2015, http://www.foreignaffairs.gr/articles/70554/gregory-feifer/mazepse-ton-eayto-soy?page=show
9.    Zbigniew Brzezinski, άρθρο στην Washington Post, «What is to be done? Putin’s aggression in Ukraine needs a response, 03 Μαρτίου 2014. https://www.washingtonpost.com/opinions/zbigniew-brzezinski-after-putins-aggression-in-ukraine-the-west-must-be-ready-to-respond/2014/03/03/25b3f928-a2f5-11e3-84d4-e59b1709222c_story.html
10.    Henry Kissinger, άρθρο στην Washington Post (06 Μαρτίου 2014), «How the Ukraine crisis ends», http://www.henryakissinger.com/articles/wp030614.html
11.    Όπως παραπάνω.
12.    Διεθνές Δίκαιο-Τεύχος Α’, (εκδόσεις ΣΑΚΚΟΥΛΑ-1997), σελ. 48: «Το κράτος είναι κυρίαρχο επειδή υπάγεται στο διεθνές δίκαιο. Αυτό το τελευταίο του εξασφαλίζει εδαφική ακεραιότητα, ισότητα, τήρηση των συμπεφωνημένων, μη επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις και….»
13.    Οι Διεθνείς Σχέσεις ως Αντικείμενο Επιστημονικής Έρευνας, Ήφαιστος, (εκδόσεις ΠΟΙΟΤΗΤΑ-2003), σελ. 124.
14.    Θουκυδίδης: Πελοποννησιακός Πόλεμος, (εκδόσεις ΓΕΣ-1960), κεφάλαιο 5.89
15.    Russia’s Prospects for a Pipeline to Europe Look Bleak, 14 January 2016, Stratfor , https://www.stratfor.com/analysis/russias-prospects-pipeline-europe-look-bleak
16.    Russia faces a difficult choice in Ukraine, Stratfor, 10 November 2015, https://www.stratfor.com/geopolitical-diary/russia-faces-difficult-choice-ukraine
17.    Francis Fukuyama, View: America’s Self-Defeating Hegemony, Daily Times-Site Edition, 25 Οκτωβρίου 2007:“But the fundamental problem remains the lopsided distribution of power in the international system. Any country in the same position as the US, even a democracy, would be tempted to exercise its hegemonic power with less and less restraint.”

9/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016). ΕΥΡΩΑΤΛΑΝΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

on Παρασκευή, 08 Απριλίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

9/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016). ΕΥΡΩΑΤΛΑΝΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Εισηγητής: Χρήστος Ζιώγας: Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων Παντείου Πανεπιστημίου

Γενικά
Η λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου σήμαινε και το τέλος της Ευρώπης ως το κέντρο του διακρατικού συστήματος. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις υπολείπονταν έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης  σε ισχύ, θέση και ρόλο.Η αποκρυστάλλωση του διπολισμού αποτυπώθηκε το 1949 με την ίδρυση της Ατλαντικής Συμμαχίας και την εγκατάλειψη εκ μέρους των ΗΠΑ της πολιτική απομονωτισμού, εξασφαλίζοντας την ενότητα της δυτικής Ευρώπης και την αμυντική της κάλυψη έναντι της σοβιετικής απειλής. Ταυτόχρονα,όμως, δημιουργήθηκε μια ετεροβαρής σχέση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, καταδεικνύοντας με τον πιο εμφατικό τρόπο την αμερικανική κυριαρχία σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Οι νεοπαγείς ευρωατλαντικές σχέσεις είχαν δημιουργήσει το περιβάλλον μέσα στο οποίο έπρεπε να δραστηριοποιηθούν οι ευρωπαϊκές χώρες σε συνάρτηση όμως με την πορεία των  αμερικανοσοβιετικών  σχέσεων. Οι ΗΠΑ απεδέχθησαν τη δημιουργία μίας δυτικοευρωπαϊκής οντότητας εντός όμως της βορειοατλαντικής συμμαχίας, γεγονός που σήμαινε ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις ήταν η εξαρτημένη μεταβλητή των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων.
Η νέα κατανομή ισχύος στην Ευρώπη περιόριζε τις ικανότητες των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Δυτικής Γερμανίας, να χαράξουν και ν’  ασκήσουν τις εθνικές τους στρατηγικές. Πιο συγκεκριμένα: α) τα ευρωπαϊκά κράτη ήταν κατεστραμμένα λόγω των πολεμικών συγκρούσεων, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και σ’ αυτό των ενόπλων δυνάμεων, β) το φαινόμενο της αποαποικιοποίησης τους περιόρισε, έτι περαιτέρω, την επιρροή στο  διεθνές γίγνεσθαι αλλά και πολύτιμους πλουτοπαραγωγικούς πόρους, γ) η εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ δεν αφορούσε μόνο τον αμυντικό τομέα αλλά και το αμερικονοπαγέςδιεθνές οικονομικό σύστημα, στο οποίο εντάχθηκε η Δυτική Ευρώπη και δ)την ανάδειξη των δύο υπερδυνάμεων, που ανέπτυξαν συγκρουσιακές σχέσεις στον πολιτικό, στρατιωτικό και ιδεολογικό τομέα σε πλανητικό επίπεδο και  συσπείρωσαν, σχεδόν, τον υπόλοιπο κόσμο γύρω από τους δύο συνασπισμούς, επιβάλλοντας πολιτικούς και στρατιωτικούς καταναγκασμούς στα μέλη τους.
H Γαλλία πρωτοστάτησε στην υιοθέτηση  επιλογών σ’ ευρωπαϊκό επίπεδο δεν ήταν αντίθετη στην δημιουργία, εντός της δυτικής συμμαχίας, ενός Διευθυντηρίου αποτελούμενο από την ίδια τις ΗΠΑ και τη Βρετανία. Επιζητούσε λοιπόν ισόρροπες σχέσεις εντός της δυτικής συμμαχίας, με τους αγγλοσάξονες, και ήταν και έτοιμη να εγκαθιδρύσει μαζί τους  ένα νέο κονσέρτο δυνάμεων.Το Παρίσι, επομένως, διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στην τελική μορφή των πολιτικών και αμυντικών επιλογών τις πρώτες δεκαετίες μετά το Β΄ΠΠ. Σε θεσμικό επίπεδο επικράτησαν πλήρως οι διακυβερνητικές αντιλήψεις ακόμη και για θεσμούς που είχαν και υπερεθνικά χαρακτηριστικά όπως η ΕΟΚ. Αντιθέτως στους τομείς υψηλής πολιτικής αποκλείστηκαν διαδικασίες υπερεθνικής ολοκλήρωσης.Στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας αν και ήλθε σε αντιπαράθεση με  τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατάφερε να ανατρέψει τον κυρίαρχο ρόλο τους στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.
Αντιθέτως οι Βρετανοί πολιτικοί πίστευαν ότι το μεταπολεμικό κενό ισχύος  στην Ευρώπη έπρεπε να καλυφθεί με την παρουσία των ΗΠΑ, κατάσταση που θα εξασφάλιζε την ασφάλεια της Δυτικής Ευρώπης από τη σοβιετική απειλή, θα επέλυε τα ενδοευρωπαϊκά ζητήματα ασφάλειας και κυρίως αυτό που άπτεται της θέσεως και του ρόλου της Γερμανίας στο μεταπολεμικό σύστημα. Βασική επιδίωξη των ατλαντικών θεσμών, για την οικοδόμηση των οποίων η Βρετανία εργάστηκε συστηματικά,  ήταν η ανάσχεση της ΕΣΣΔ,  ο έλεγχος της Δ Γερμανίας  και γενικά της κατανομής ισχύος στην Ευρώπη. Ακόμη η ανάπτυξή τους θα της εξασφάλιζε, λόγω και της ειδικής σχέσης με τις ΗΠΑ, ενισχυμένο ρόλο σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
Είναι γεγονός αναντίρρητο πως η Γερμανία, μετά το τέλος του πολέμου, βρέθηκε σε δεινήστρατηγικά θέση. Κάνοντας μία σύντομη ανασκόπηση της γερμανικής πολιτικής μέχρι την επανένωσή της μπορούμε να προβούμε σε ορισμένες διαπιστώσεις: Πρώτον η Γερμανία επιδίωξε, μεθοδικά και στο βαθμό που της το επέτρεπαν οι συσχετισμοί ισχύος, αρχικά να επανακτήσει την εθνική της κυριαρχία, μετέπειτα να ενισχύει συνεχώς τη θέση και το ρόλο της στο περιφερειακό σύστημα και όταν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες σ’ ευρωπαϊκό επίπεδο να επανενωθεί. Δεύτερον η συμμετοχή της, στους δυτικούς θεσμούς σκοπό είχε να εκπληρώσει τους εθνικούς της στόχους και να αποτρέψει αντιγερμανικές συσπειρώσεις στην Ευρώπη. Τρίτονκανένα γεγονός δεν καταδεικνύει ότι ήταν πρόθυμη να συμμετάσχει σε υπερεθνικούς θεσμούς για να αφομοιωθεί το γερμανικό έθνος σ’ ένα ευρύτερο πολιτικό σύνολο. Αντιθέτως χρησιμοποίησε εργαλειακά τους δυτικούς θεσμούς για να διευρύνει τους συντελεστές ισχύος της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αποτέλεσαν μαζί με τα έξι ιδρυτικά κράτη συνδιαμορφωτές της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης τη δεκαετία του΄50 και τον σημαντικότερο παράγοντα της μεταπολεμικής σταθερότητας στη Γηραιά Ήπειρο. Ταυτόχρονα η σοβιετική απειλή λειτούργησε συσπειρωτικά ως προς τη συνοχή της δυτικής συμμαχίας κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου στα πλαίσια της οποίας διακρίνονταν ξεκάθαρα ο κυρίαρχος πολιτικοστρατηγικός ρόλος των ΗΠΑ. Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέποντας το κενό ισχύος στον ευρασιατικό χώρο και την αποδυνάμωση τη Ρωσίας, υιοθέτησαν στρατηγική αύξησης της επιρροής τους. Όχημα της αμερικανικής πολιτικής στον ευρασιατικό χώρο αποτέλεσε το ΝΑΤΟ. Μεταψυχροπολεμικά και την υιοθέτηση του νέου του δόγματος, το ΝΑΤΟ μετεξελίχθηκε από αμυντική συμμαχία σε πολιτικό οργανισμό, ο οποίος θα προωθεί τις νεοφιλελεύθερες, αγγλοσαξονικής προελεύσεως, ιδεολογικές αρχές στα πρώην κουμμουνιστικά κράτη της Ανατολικής Ευρώπης.
Εν τέλει οι ατλαντικές επιλογές στον τομέα της άμυνας επικράτησαν των ευρωπαϊκών, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄90, καθορίζοντας εν πολλοις και τα όρια της  κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής . Μια σειρά κρίσεων, όπως ηεπέμβαση στο Ιράκ το 2003, ο πόλεμος Ρωσίας- Γεωργίας το 2008, και ο εμφύλιος στην Ουκρανία το 2014,της μεταψυχροπολεμικής εποχής κατέδειξαν τις διακριτές στρατηγικές επιλογές των κρατών του ατλαντικού χώρου. Οι στρατηγικές αποκλίσεις δεν οδήγησαν σε μια αυτόνομη ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, αλλά αντιθέτως δημιούργησε ένα μεγάλο ρήγμα εντός της ΕΕ, και δυσκολίες εφαρμογής των νατοϊκών πολιτικών
Η αμερικανική υψηλή στρατηγική διαμορφωσε και επιθυμεί την ενοποίηση, μέχρι ενός σημείου, του ευρωπαϊκού χώρου ως μέρος της συνολικής της θέασης για τον κόσμο. Βέβαια η πολιτική ολοκλήρωση της ΕΕ, έστω κι αν φαίνεται απίθανη για ενδοευρωπαϊκούς λόγους, δεν θα αποτελούσε μια θετική προοπτική για τη Ουάσινγκτον που επιδιώκει, ιδιαίτερα στον τομέα της των εξωτερικών σχέσεων και της άμυνας, το όλο εγχείρημα να έχει διακυβερνητικό χαρακτήρα και να είναι ενταγμένο στα πλαίσια της ατλαντικής συμμαχίας. Θέσεις πλήρους σύγκρουσης ή πλήρους χειραγώγησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ δεν αποτελούν αξιόλογες ερμηνευτικές προσέγγισης ούτε του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εν γένει ούτε των διατλαντικών σχέσεων. Η αδυναμία των ευρωπαϊκών κρατών να προχωρήσουν συναινετικά  προς την πολιτική ολοκλήρωση καθησυχάσει τις ΗΠΑ η δε προοπτική χειραφέτησης της Ευρώπης μέσω μίας ηγεμονικής απαίτησης από ένα ή περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ αναβαθμίζει την παρουσία της Αμερικής ως εξόχως απαραίτητη για την ευρωπαϊκή τάξη από τα εν δυνάμει ηγεμονευόμενα κράτη- μέλη.    
Στην παρούσα συγκυρία η Γερμανία αν και ασπάζεται κοινές αξίες με τις ΗΠΑ επιδιώκει ταυτόχρονα να δρομολογήσει στρατηγικές συνεργασίας και με την Ρωσία. Η γερμανική κυβέρνηση προσπαθεί να καταστεί η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών πιο ισόρροπη και αμφίδρομη ενώ φροντίζει παράλληλα για τη διασφάλιση των συμφερόντων τους στην Ανατολική Ευρώπη εμβαθύνοντας, τουλάχιστον μέχρι την πρόσφατη κρίση στην Ουκρανία, τη συνεργασία με τη Ρωσία. Στο οικονομικό πεδίο η Γερμανία επιδίωξε μέσω της νομισματικής ένωσης να δημιουργήσει έναν ενιαίο οικονομικό χώρο αντίστοιχο της οικονομικής της δυναμικής, πολιτική η οποία εντάθηκε με τη διεύρυνση προς Ανατολάς.

Συνοπτική Παρουσίαση Κυρίων Σημείων
Οι αισιόδοξες αντιλήψεις που είχαν δημιουργηθεί μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου για μια φιλελεύθερη διεθνή κοινωνία μάλλον έχουν υποχωρήσει. Η σαφώς πιο ενεργητική πολιτική της Ρωσίας καταδεικνύει την επιθυμία της ν’ ανακτήσει την επιρροή της, πολιτική και οικονομική, στον ευρασιατικό χώρο εμποδίζοντας την περαιτέρω διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ στην περιοχή που θεωρεί περιφέρειά της επιδιώκοντας να επανακτήσει το καθεστώς μιας μεγάλης περιφερειακής δύναμης, γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με τις ευρω-ρωσικές σχέσεις. Η παρούσα κρίση στην Ουκρανία εμπεριέχει περισσότερο το στοιχείο της αντιπαράθεσης παρά της συνεννόησης. Ο ρωσικός παράγοντας, στο βαθμό που αποκτήσει ηγεμονικά χαρακτηριστικά, δεν θα αποτελεί ιστορικά ένα πρωτόγνωρο στοιχείο για τη Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η σοβιετική απειλή λειτούργησε συσπειρωτικά κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η αμερικανική παρουσία στην ευρωπαϊκή ήπειρο και η επανάκαμψη της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως ενεργού δρώντος στην ανατολική Ευρώπη δεν είναι καταστάσεις πρωτόγνωρες για την ΕΕ, υπήρξαν καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και συνετέλεσαν με το δικό τους τρόπο η καθεμία στην πρόοδο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Η αμερικανική παρουσία έλεγχε τους ενδοευρωπαϊκούς συσχετισμούς ισχύος, και έδωσε τη δυνατότητα οικοδόμησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η δε σοβιετική απειλή λειτουργούσε συσπειρωτικά για τα κράτη της δυτικής Ευρώπης. Στην παρούσα φάση αυτό που θα μπορούσε να δημιουργήσει φυγόκεντρες τάσεις στο εσωτερικό της Ένωσης είναι η θεσμοποίηση ιεραρχικών τάσεων με κεντρικό δρώντα στη λήψη αποφάσεων τη Γερμανία.
Εξήντα περίπου έτη μετά τη Συνθήκη της Ρώμης (1957), η οποία ίδρυσε τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, αναμφίβολα έχουν διαφοροποιηθεί οι παράγοντες και τα δεδομένα για μια σειρά ζητημάτων εντός και εκτός Ευρώπης, σίγουρα όμως η εν λόγω αλλαγή των προτεραιοτήτων και επιλογών δεν έχει μεταβληθεί δομικά. Οι ενδοευρωπαϊκές διαφορές, στο βαθμό που δε χειραγωγήθηκαν ούτε σε ατλαντικό, ούτε σ’ ευρωπαϊκό επίπεδο, λειτουργούν ανασχετικά στην προσπάθεια πολιτικής ενοποίησης της Δυτικής Ευρώπης.  Η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προωθήσει την ολοκλήρωση και στον πολιτικό τομέα εκλαμβάνεται από τις ΗΠΑ ως εγγενές χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού χώρου και θετικό για τα συμφέροντά τους γεγονός.Το θεσμικό πλαίσιο που επέφερε η Συνθήκη του Μάαστριχ και οι επακόλουθες αναθεωρητικές συνθήκες έχουν δημιουργήσει ένα πολιτικό μόρφωμα με υπερεθνικά, μεικτά και διακυβερνητικά χαρακτηριστικά που όμως σε καμία περίπτωση δεν έχει επιφέρει την πολιτική ένωση της Κοινότητας. Η πολιτική ολοκλήρωση της Ευρώπης εξακολουθεί να αποτελεί ανεκπλήρωτο στόχο δεκαετίες μετά την εκκίνηση της όλης διαδικασίας.
Αναμφίβολα η συμμετοχή της Γερμανίας στους δυτικούς πολιτικοστρατιωτικούς θεσμούς μεταπολεμικά αποτέλεσε μια επιτυχημένη πολιτική ασφαλείας η οποία διακρίνονταν από συνέπεια και συνέχεια. Η παρουσία των ΗΠΑ στην Δυτική Ευρώπη ήταν καταλυτική στην ευόδωση των γερμανικών επιλογών. Η σημασία που αποδίδει η γερμανική ηγεσία στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο είναι καίρια επιλογή που αποτυπώθηκεστην γερμανική στάση κατά τις αλλεπάλληλες διευρύνσεις της Συμμαχίας προς Ανατολάς. Είκοσι έξι χρόνια  μετά  την  επανένωση,  η  Γερμανία  αποτελεί  την ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης. Η τωρινή οικονομική κρίση της δημιουργεί αυξημένες υποχρεώσεις σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της δύσκολής συγκυρίας έτσι ώστε η όλη διαδικασία να επαληθεύει τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα της Γερμανίας και να μην δημιουργεί παραστάσεις μιας γερμανικής Ευρώπης.
Η προσδοκία, γαλλικής κυρίως εμπνεύσεως, πως η διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θα τιθάσευε τη γερμανική ισχύ θα επαληθευόταν στο βαθμό που θα αφομοιωνόταν το έθνος-κράτος από μία ευρωπαϊκή υπερεθνική πολιτική δομή. Η Δυτική Γερμανία αρχικά, και η επανενωμένη αργότερα, συμμετείχε στο συσσωματικό εγχείρημα όχι για να απολέσει την κρατική της κυριαρχία αλλά μάλλον για την διευρύνει την εθνική τους ισχύ, όπως συνέβη με όλα τα κράτη-μέλη της Ένωσης.
Το Ηνωμένο Βασίλειο από το 1973 που έγινε μέλος της Κοινότητας και μετέπειτα κατέστη ο θεματοφύλακας της ατλαντικής πρωτοκαθεδρίας για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας στα πλαίσια της Κοινότητας όπως αποτυπώνεται και στις θεσμικές ρυθμίσεις της ΚΕΠΠΑ (Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας). Οι διευρύνσεις της Ένωσης κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο όξυναν τη στρατηγική της ετερότητα ενισχύοντας την ατλαντική πτέρυγα της στο εσωτερικό της με τα νέα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν τη δημιουργία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ως μια από τα πιο επιτυχημένες μεταπολεμικές στρατηγικές τους. Τα κράτη της Ένωσης  διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο στη αίσια έκβαση, για τη Δύση, του ψυχρού πολέμου, την ειρηνική μετάβαση στην μεταψυχροπολεμική εποχή και την εμπέδωση της τάξης στην ευρωπαϊκή Ήπειρο μέσω της ενσωμάτωσης στους κόλπους της κρατών που άνηκαν στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης. Δίχως αμφιβολία οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν σημαίνοντα ρόλο στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι όχι μόνο λόγω κατανομής ισχύος αλλά κυρίως διότι η αμερικανική παρουσία στη Ευρώπη αμβλύνει σε μεγάλο βαθμό τις ενδοευρωπαϊκές έριδες και περιορίζει πιθανούς ηγεμονισμούς. Για το σύνολο των κρατών της ανατολικής Ευρώπης η ύπαρξη του υπερατλαντικού συμμάχου αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας ιδιαίτερα στην παρούσα περίσταση όπου η Ρωσική Ομοσπονδία επιθυμεί να διαδραματίσει ένα πιο ενεργό ρόλο. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά κράτη ως το βασικό σύμμαχο στην περιοχή της Ευρασίας για την εξυπηρέτηση των γεωπολιτικών τους επιδιώξεων αλλά και ως συνοδοιπόρους και φορείς μετακένωσης των κοινών φιλοσοφικών και πολιτειακών πεποιθήσεων σε πλανητικό επίπεδο.
Στον οικονομικό τομέα ενυπάρχει εντονότερο και το στοιχείο του ανταγωνισμού το οποίο όμως δεν αρκεί για να ανατρέψει τα βασικές δομές της συμμαχίας. Η προσπάθεια της Γερμανίας να επηρεάζει όλο και εντονότερα τις βασικές επιλογές της ΕΕ αναμφίβολα είναι μια αρνητική προοπτική για τα αμερικανικά συμφέροντα στο βαθμό που μια διαρκώς αυξανόμενη χειραγώγηση του ευρωπαϊκού χώρου από το Βερολίνο θα του επιτρέψει να ασκήσει μια πιο ανεξάρτητη, εν σχέσει με τις στοχεύσεις της ατλαντικής συμμαχίας, εξωτερική πολιτική. Ο γαλλικός παράγοντας εμφανίζεται εξασθενισμένος στην τωρινή συγκυρία κάνοντας ευκολότερες και τις γερμανικές στοχοθεσίες

Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση
1.    Οι διαμορφωτικοί παράγοντες του αμερικανικού έθνους.
2.    Η ένταξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο διεθνές σύστημα
3.    Η δημιουργία του ευρατλαντικού βάθρου ισχύος
4.    Οι σχέσεις ΗΠΑ τις κυριότερες ευρωπαϊκές δυνάμεις
5.    Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και ο αναβαθμισμένος ρόλος της Γερμανίας
6.    Το ζήτημα των στρατηγικών αποκλίσεων εντός του ευρωατλαντικού χώρου
7.    Η ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ως συνιστώσα του ευρατλαντικού χώρου


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.    Barry R. Posen, “Stability and Change in U.S. Grand Strategy,” Orbis, Vol. 51, No. 4, October 2007, pp. 561-567.
2.    CharlesKupchan, Το   τέλος   της   αμερικανικής   εποχής: η εξωτερική  πολιτική  των Ηνωμένων Πολιτειών και η γεωπολιτική του 21ου αιώνα , A. Α. Λιβάνης, Αθήνα,  2007.  
3.    HenryKissinger, Διπλωματία, Α.Α.Λιβάνης, Αθήνα, 1995.
4.    PanagiotisIfestos, Nuclear Strategy and European Security Dilemmas, Gower, Avebury 1988
5.    Robert Kagan, Of Paradise and Power. America and Europe in the New World Order, Alfred A. Knopf, New York, 2004 
6.    Walter Russell, Mead, Special Providence. American Foreign Policy and How it Changed the World, Routledge, New York, 2002
7.    Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος – Παναγιώτης Ήφαιστος, Ευρωατλαντικές Σχέσεις, Ποιότητα, Αθήνα 1999
8.    Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, Η αμερικανική εξωτερική πολιτική μετά τον ψυχρό πόλεμο,  Ποιότητα, Αθήνα, 2000,
9.    ΠαναγιώτηςΉφαιστος, Αμερικανική εξωτερική πολιτική. Από την «ιδεαλιστική αθωότητα» στο «πεπρωμένο του έθνους», Οδυσσέας, Αθήνα 1995
10.    Παναγιώτης Κονδύλης, Από τον 20ο στον 21 Αιώνα, Τομές στην πλανητική πολιτική περί το 2000, Θεμέλιο, Αθήνα 2000,κεφ.4ο.
11.    Παναγιώτης. Ήφαιστος, Διπλωματία και Στρατηγική των Μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων,Εκδ Ποιότητα, Αθήνα 1999i
12.    ΧαράλαμποςΠαπασωτηρίου, Αμερικάνικο πολιτικό σύστημα και εξωτερική πολιτικη 1945-2002, Ποιότητα, Αθήνα 2002

9/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016). Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΚΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

on Παρασκευή, 08 Απριλίου 2016. Posted in Ομιλίες

Επιμέλεια Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Υπτγος ε.α., Δντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ

9/4/2016. ΕΛΙΣΜΕ: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ» (Άνοιξη 2016). Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΚΤΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Εισηγητής: ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ εα- ΔΝΤΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΛΙΣΜΕ

Γενικά
Η Αρκτική είναι η περιοχή γύρω από το Βόρειο Πόλο, στον αντίποδα της Ανταρκτικής. Περιλαμβάνει τα βόρεια τμήματα της Αλάσκας (ΗΠΑ), του Καναδά, της Ρωσίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Γροιλανδίας (Δανία) και όλο το θαλάσσιο χώρο τον αποκαλούμενο Αρκτικό Ωκεανό ή Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό. Η περιοχή της Αρκτικής ορίζεται γεωγραφικά από τον αρκτικό κύκλο, προσδιορίζεται δηλαδή βορειότερα του αρκτικού κύκλου (γεωγραφικό πλάτος 66 μοιρών και 33 λεπτών βόρειο), όριο που αποτελεί και τη διαχωριστική γραμμή του ήλιου του μεσονυκτίου και της πολικής νύκτας. Εναλλακτικά, η αρκτική περιοχή ορίζεται με βάση το κλίμα και την αρκτική ισόθερμη γραμμή των 10 °C (θερμοκρασία περιοχών σταθερά κάτω από τους 10 °C ακόμη και το θερμότερο μήνα του έτους, Ιούλιο). Η ισόθερμη γραμμή αποτελεί και την τελευταία δενδρογραμμή πέραν από την οποία δεν φυτρώνουν δένδρα. Επίσης υφίστανται και τα διοικητικά όρια της αρκτικής περιοχής όπως αυτά καθορίζονται από τις ιδρυτικές συμφωνίες του Συμβουλίου της Αρκτικής (Arctic Council) με συμμετοχή των 8 προαναφερομένων κρατών και 6 κοινοτήτων ιθαγενών λαών (Permanent Participants).
Συνοπτική Παρουσίαση Κυρίων Σημείων
Η γεωστρατηγική σημασία της περιοχής απορρέει όπως και ιστορικά αποδεικνύεται, από τη σημασία της για τον έλεγχο εναλλακτικών θαλασσίων προσβάσεων, τη σχετική γειτνίαση των χερσαίων εδαφών ΗΠΑ και Ρωσίας και του αναμενόμενου ανταγωνισμού για την οικονομική εκμετάλλευση των πόρων της υφαλοκρηπίδος. Ο τρισδιάστατος αυτός ανταγωνισμός πρέπει να εξεταστεί κάτω και από τις ευρύτερες συνέπειες της κλιματολογικής μεταβολής και των αναγκαίων μέτρων που πρέπει να αναληφθούν, με τα κράτη-μέλη του Arctic Council να κατέχουν σημαντικό μέρος της ευθύνης.
Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι η Αρκτική αποτελεί το βόρειο σύνορο της ευρασιατικής ενδοχώρας (Heartland), η κατοχή της οποίας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κυριαρχία επί της Ευρασίας και τελικά αυτού του ίδιου του πλανήτη. Αντίστοιχα σημαντική η αξία της Αρκτικής και  ως αναπόσπαστο μέρος της βορείου περιμέτρου (Rimland) του Spykman, που περιορίζει και ελέγχει την Ευρασία. Δηλαδή, σε αμφότερες τις κλασσικές και αλληλοσυμπληρούμενες προσεγγίσεις, η αξία της Αρκτικής είναι προφανής και η σχετική παραμέληση της υπήρξε αποτέλεσμα μόνο των περιορισμών των διαθέσιμων τότε μέσων.
Σήμερα, οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, της Ρωσίας και δευτερευόντως του Καναδά, Νορβηγίας και Δανίας προσπαθούν –τηρουμένων των αναλογιών- να προβάλλουν την παρουσία και ισχύ τους στην περιοχή. Ειδικά η Ρωσία έχει προχωρήσει σε επενεργοποίηση αριθμού βάσεων που εγκαταλείφτηκαν τη δεκαετία του 1990 και έχει συγκροτήσει διακλαδικές δυνάμεις με αυξημένες επιχειρησιακές δυνατότητες στην αρκτική περιοχή. Η συχνή παρουσία πυρηνικών υποβρυχίων εξοπλισμένων με διηπειρωτικούς πυραύλους υποδουλώνει τη σημασία του Αρκτικού Ωκεανού ως περιοχής εκτόξευσης ενός πρώτου πυρηνικού πλήγματος παρέχοντας αισθητά μικρότερο χρόνο αντίδρασης του αντιπάλου συγκρινόμενο με τις μακρότερες πορείες των ICBM των ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας. Ομοίως η υπέρπτηση άνωθεν του Βορείου Παγωμένου Ωκεανού μειώνει τους χρόνους αντίδρασης της αεράμυνας και οδηγεί συντομότερα στα ζωτικά σημεία των αντιπάλων αυξάνοντας δραματικά την έκταση της προς επιτήρηση περιοχής. Σε τελευταία ανάλυση, η γειτνίαση ΗΠΑ και Ρωσίας εκατέρωθεν του Βορείου Πόλου επιτρέπει την εμπλοκή τους –σε ένα αφιλόξενο και ακατοίκητο περιβάλλον-χωρίς την παραβίαση εδαφών και θαλασσίων ή εναερίων χώρων άλλων δυνάμεων. Παράλληλα αναγνωρίζεται ότι το κόστος εξοπλισμού και διατήρησης ειδικών διακλαδικών μονάδων για αρκτικές επιχειρήσεις είναι δυσβάστακτο. Αναπόφευκτα, οι λοιπές «αρκτικές» χώρες περιορίζονται στην συμβολική παρουσία κυρίως δυνάμεων ακτοφυλακής, αεροπορικής επιτήρησης και έρευνας και διάσωσης με έμφαση στις άμεσα γειτνιάζουσες θαλάσσιες περιοχές.
Αναμφισβήτητα η αναμενόμενη πύκνωση των θαλασσίων δρομολογίων και κυρίως των εργασιών εκμετάλλευσης υποθαλασσίων κοιτασμάτων θα αυξήσει και την παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων και λιμενικών περιπολιών. Ζωτική σημασίας θα είναι η ύπαρξη λιμενικών διευκολύνσεων που θα επιτρέπουν την υποστήριξη όλων αυτών των διακινουμένων σκαφών, εφοδίων και εγκαταστάσεων. Η Ρωσία εδώ και χρόνια έχει επενδύσει στην κατασκευή στόλου παγοθραυστικών σκαφών υποδηλώνοντας το ενδιαφέρον για την περιοχή και προβάλλοντας τις ικανότητες της. Η μείωση της απόστασης μεταξύ Κίνας και Ευρώπης, περίπου κατά το 1/3 της διαδρομής, θα επιφέρει παγκόσμια ενίσχυση του εμπορίου.  Επίσης, τεράστια κέρδη θα αποκομίσουν και οι ναυτιλιακές εταιρείες που έγκαιρα θα δρομολογήσουν πλοία νέας τεχνολογίας εκμεταλλευόμενες τις νέες διαδρομές και συμμορφούμενες με τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς και δεσμεύσεις ασφαλείας που σταδιακά επιβάλλονται για τη χρήση των πολικών δρομολογίων.
Η αναμενόμενη εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων θα απαιτήσει τη δημιουργία τεράστιων υποδομών σε θάλασσα αλλά και την εγγύς ξηρά. Αντίστοιχα θα αναπτυχθούν και νέοι αγωγοί διέλευσης ενέργειας σε ξηρά και θάλασσα περιορίζοντας σε τελική ανάλυση την ενεργειακή εξάρτηση με αμοιβαίο όφελος παραγωγού και καταναλωτή. Μια παρόμοια ενεργειακή εξέλιξη θα επιτρέψει την τροφοδοσία των ενεργειακά διψασμένων χωρών της Ασίας είτε μέσω αγωγών που θα διασχίζουν τη Σιβηρία είτε με τη χρήση πλωτών μέσων που θα χρησιμοποιούν τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή. Ιδιαίτερα κερδισμένες χώρες από μια παρόμοια εξέλιξη προβάλουν η Ρωσία και ο Καναδάς και δευτερευόντως οι ασιατικοί αποδέκτες της ενέργειας. Ευελπιστούμε ότι η οικολογική ευαισθησία της περιοχής και η καθυστέρηση της εκμετάλλευσης θα επιτρέψουν την εφαρμογή αυστηρών περιβαλλοντολογικών περιορισμών και αποτελεσματικότερων μέτρων προστασίας από μια περισσότερο ευαισθητοποιημένη διεθνή κοινωνία.
Αναμφισβήτητη η γεωστρατηγική και οικονομική σημασία της Αρκτικής και αναπόφευκτα τα συνορεύοντα κράτη εποφθαλμιούν τον έλεγχο των θαλασσίων ζωνών συγκοινωνιών και της πλούσιας σε ενεργειακούς πόρους περιοχής. Στην κατεύθυνση αυτή προβαίνουν σε ενίσχυση των θέσεων τους μέσω διεκδικήσεων, διακηρύξεων, απόκτησης ικανοτήτων, δημιουργίας επενδύσεων και προβολής ισχύος, ευελπιστώντας μελλοντικά να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής ενισχύουν την αξία της Αρκτικής και παράλληλα δημιουργούν εστίες τριβών και αντικρουόμενων συμφερόντων. Εκτιμάται όμως ότι ο ενδεχόμενος κίνδυνος μιας σύγκρουσης με επίκεντρο την Αρκτική έχει υπερπροβληθεί. Το μεγαλύτερο μέρος των θαλασσίων περιοχών είναι ήδη οριοθετημένο μεταξύ των παρακτίων κρατών και τα ζητήματα της διεκδικούμενης υφαλοκρηπίδος δρομολογούνται για επίλυση μέσω των διεθνών οργάνων. Σημαντικές διαφορές άλλωστε επιλύθηκαν μέσω διμερών διαπραγματεύσεων στο πρόσφατο παρελθόν. Σε τελευταία ανάλυση, τα κέρδη αλλά και οι απαιτούμενες επενδύσεις για την εκμετάλλευση των ήδη κατοχυρωμένων εδαφών  είναι αμφότερα τεράστια και μια σύγκρουση απλά θα μείωνε αμοιβαία τα μελλοντικά οφέλη. Εκτιμάται ότι οι πέντε άμεσα εμπλεκόμενες χώρες θα επιλέξουν τη μεταξύ τους συνεννόηση παρά τον κίνδυνο εμπλοκής εξωτερικών χωρών ή και άλλων οργάνων (η πρόθεση αυτή φάνηκε καθαρά στη Διακήρυξη της Ilulissat του 2008). Μια μελλοντική απόφαση για την τύχη της διαφιλονικούμενης Lomonosov Ridge μάλλον θα αποτελέσει άλλον ένα δικαστικό συμβιβασμό αντικρουόμενων κρατικών θέσεων και προσπάθεια μερικής ικανοποίησης όλων των μερών. Άλλωστε η μεγιστοποίηση των κερδών των ανταγωνιζομένων κρατών στην περιοχή της Αρκτικής δεν εστιάζεται στην κατοχή μεγαλυτέρων εκτάσεων αλλά στην πρόκληση δημιουργίας τεραστίων υποδομών και αντίστοιχων επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας και αναγκαίων κεφαλαίων για την υπέρβαση των δυσμενών μορφολογικών και  περιβαλλοντολογικών συνθηκών. Η συνεργασία Δύσεως και Ρωσίας στην αρκτική περιοχή είναι επιβεβλημένη και αναπόφευκτη αρκεί να παραμεριστούν επικίνδυνες πολιτικές, εθνικιστικές λαϊκίστικες ακροβασίες και μεταφορά διμερών προβλημάτων από άλλες περιοχές.

Σημεία Ενδιαφέροντος προς Συζήτηση
1.    Είναι ενδεχόμενη η έντονη στρατικοποίηση της Αρκτικής και εάν αυτό συμβεί θα αποσταθεροποιήσει την υπάρχουσα ισορροπία δυνάμεων?
2.    Διαβλέπετε ως πιθανότερη τη σύγκρουση ή συνεργασία των χωρών  του Συμβουλίου της Αρκτικής?
3.     Οι συνέπειες της εμπορικής και ενεργειακής εκμετάλλευσης της Αρκτικής?
4.    Περιβαλλοντολογικοί κίνδυνοι στην Αρκτική?
5.    Ευκαιρία για την ελληνική ναυτιλία?
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
(1)    Χάρτες με τα όρια της Αρκτικής παρουσιάζονται αναλυτικά κατά περίπτωση στην ιστοσελίδα του Arctic Council: http://arctic-council.org/index.php/en/learn-more/map
(2)    Επίσημη ιστοσελίδα του Arctic Council: http://arctic-council.org/index.php/en/
(3)    Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας: http://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf
(4)    Στοιχεία για τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Αρκτική σύμφωνα με το επίσημο όργανο του Arctic Council (Arctic Monitoring Assessment Programme-AMAP): http://www.amap.no/documents/13/arctic-oil-and-gas-2007/80
(5)    Βασικές στρατηγικές των ΗΠΑ, Ρωσίας, Καναδά, Νορβηγίας, Δανίας, Σουηδίας, Φινλανδίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με Αρκτική: http://www.geopoliticsnorth.org/index.php?option=com_content&view=article&id=159&Itemid=69
(6)    US National Strategy for the Arctic Region (White House 2013): https://www.whitehouse.gov/sites/default/files/docs/nat_arctic_strategy.pdf
(7)    Ρωσική διεκδίκηση Lomonosov Ridge: http://www.energia.gr/article.asp?art_id=96816
(8)    Σχετικά με την «Ilulissat Declaration»: https://en.wikipedia.org/wiki/Ilulissat_Declaration
(9)    Changes in the Arctic: Background and Iissues for Congress (21 Decenber 2015): https://www.fas.org/sgp/crs/misc/R41153.pdf
(10)    Russian Approach Towards the Arctic Region: http://cenaa.org/analysis/russian-approach-towards-the-arctic-region/
(11)    Arctic:  Attracting New Military Scrutiny: http://www.defensenews.com/story/defense/2015/11/01/arctic-attracting-new-military-scrutiny/75001476/
(12)    Russia and the Arctic: an End to the Cooperation? http://www.sipri.org/media/newsletter/essay/mar-15-russia-and-the-arctic
(13)    International Requirements for Ships Operating in Polar Seas: http://www.imo.org/en/KnowledgeCentre/papersandarticlesbyimostaff/documents/international%20requirements%20for%20ships%20operating%20in%20polar%20waters%20-%20h.%20deggim.pdf
(14)    Μεταπτυχιακή Εργασία της Κεζεμπόγλου Ρωξάνης (Πανεπιστήμιο Πειραιά) με τίτλο «Η Αρκτική στην Απόψυξη-Το Μεγάλο Παιχνίδι» (Δεκέμβριος 2013): dione.lib.unipi.gr/xmlui/bitstream/handle/unipi/.../Kezempoglou.pdf?

[12 3 4 5  >>