Blog

Λόγος μνημοσύνης

Στρατηγός Γρίβας:

Ένας στρατιώτης αφοσιωμένος στην ιδέα ενός εθνικού μεγαλείου

 Ενδοξότατε Στρατηγέ, μας έφυγες την 27 Ιανουαρίου 1974 χωρίς να έχει εκπληρωθεί το όνειρό σου.

Ένα όνειρο που τότε ήθελε και εξακολουθεί και σήμερα να θέλει την Ελλάδα, όπως την ονειρεύονται εκείνοι οι Έλληνες που προσβλέπουν σε μία ακτινοβολούσα μεγαλοσύνη και μία πατρίδα ακμαία, ισχυρή και σεβαστή. Μία πατρίδα υπολογισίμου γεωπολιτικής επιρροής, επιβλητικής οικονομικής ευρωστίας, τρομακτικής στρατιωτικής ισχύος, ανεγνωρισμένης πολιτισμικής εμβελείας και ενός αδιαμφισβητήτου ιστορικού αποτυπώματος με πρωτεύοντα ρόλο και διαρκή πολιτική παρουσία στην παγκόσμια κοινότητα. Όλες αυτές οι ανεκτιμήτου αξίας ιδέες περί μιας καταξιωμένης ενδοξότητος πατρίδας έχουν έκτοτε υιοθετηθεί, με ειλικρίνεια και με πάθος από τους μεταγενεστέρους του στρατηγού Γρίβα Έλληνες. Τους Έλληνες αυτούς τους εμποτισμένος με το αθάνατον πνεύμα, οι οποίοι και θεωρούν το επιτελεσθέν έργο του αξίου τέκνου της πατρίδος, ότι συνιστά μία εθνική παρακαταθήκη αρετών και, ότι οι πραγματικοί Έλληνες επιμένουν, ότι ο ελληνισμός δεν πρέπει να σβήσει. Δεν πρέπει να καταστραφεί, δεν πρέπει να αφανιστεί. Όχι μόνον στις ημέρες μας αλλά και στους αιώνες που θα ακολουθήσουν.

Είναι βαρειά τούτη η κληρονομιά. Θέλει πίστη στα έργα εκείνων των ανθρώπων που ύψωσαν τα λάβαρα της ελευθερίας. Θέλει ψυχικό, ηθικό και εθνικό σθένος για να αναληφθεί το ιερό καθήκον της στηρίξεως της ιδέας της πατρίδος. Η πατρίδα μας σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά χρειάζεται πρότυπα Ελληνοσύνης. Χρειάζεται Διγενήδες.

Συ στρατηγέ Γρίβα-Διγενή όλες αυτές τις αξίες και τις αρετές τις ακολούθησες κατά γράμμα. Όταν, στα πρώτα χρόνια της μαθητείας σου, εδιδάχθης την ιερότητα και την υψίστη σημασία της εννοίας της πατρίδας, τότε ετέθη και το θεμέλιο της εθνικής σου συνειδήσεως. Αυτό το ψυχικό εφόδιο απετέλεσε και την κανονιστική πυξίδα στην πορεία της ζωής σου.

Η τυπική ροή της φύσεως ενός ανθρωπίνου χαρακτήρος είναι αυτή που αντιλαμβάνεται την υπηρέτηση της υπερτάτης ιδέας της πατρίδος σαν προσδιορισμόν ενός συμμετρικού και πρέποντος σκοπού. Επίσης σημαίνει και την προσαρμογή του σε εκείνο το περιβάλλον, που αυτός θεωρεί ότι ευδοκιμεί το  ελληνικό φρόνημα, η εθνική συνείδηση, το πατριωτικό ήθος, η ελληνική ψυχή. Ένα τέτοιο περιβάλλον μεταξύ άλλων είναι η Σχολή Ευελπίδων. Είναι ένας ευαγής θεσμός εθνικής σημασίας. Εσύ πίστεψες στην ανωτερότητα του θεσμού αυτού. Και την επέλεξες. Και  έγινες λειτουργός και κοινωνός των Ελληνικών ηθικών βεβαιοτήτων.

Στρατηγέ Γρίβα, οι σημερινοί άνθρωποι -ως περιτράνως βεβαιώνεται- έχουν εγκαταλείψει κάθε ενδιαφέρον πάνω σε σχετικές με τις αρχές και τους τρόπους διεισδύσεως του νου στο βάθος των εθνικών θεμάτων. Προέχει η καθημερινότητά τους. Και αυτοί είναι οι πιο πολλοί. Παρά ταύτα υπάρχουν και Έλληνες που πιστεύουν σε εκείνες τις εθνικές βεβαιότητες, όπως τότε στα χρόνια τα δικά σου.

Συ Στρατηγέ στα μάτια αυτών των Ελλήνων είσαι ευλογημένος. Είσαι ο φορέας, είσαι ο καλλιεργητής και ο εκφραστής υπερτέρων ιδεών. Είσαι ένας λειτουργός, ένας εθνικός υπηρέτης χωρίς σκέψεις για ιδιωφέλεια, αυτό δηλαδή το εκφυλιστικό χαρακτηριστικό της σημερινής εποχής που διακρίνει τους όσους προβεβλημένους κινούνται με γνώμονα ένα προσωπικό επιδιωκόμενο της μορφής follow the money.

Είσαι ο δάσκαλος των όσων έχουν αποβάλλει την ύλη από τις έγνοιές τους  και έχουν επικεντρώσει την συνείδησή τους σε ένα στοργικό εναγκαλισμό όλων των αξιών που κοσμούν τις ενάρετες προσωπικότητες.

Συ Στρατηγέ μας διδάσκεις τι σημαίνει εθνικός προσανατολισμός, τι καθήκον, τι συνέχιση της Ελληνικής ενδοξότητος. Μας ξεκαθαρίζεις το τι ακριβώς είναι η δομική παλιγγενεσία όπου εμείς οφείλουμε να την μεταφράσουμε με σημερινούς όρους σαν μία εκ βάθρων ανασυγκρότηση μιας εν αποσυνθέσει πατρίδος. Και λέμε, ότι είσαι ο δάσκαλος, διότι δια του παραδείγματός σου μας έδωσες να καταλάβουμε τι σημαίνει να εκτελείς επιτυχώς όλες σου τις τελεσφόρες αποστολές, είτε ως μαχητής εν πολέμω, είτε ως αγωνιστής εθνικής αντιστάσεως, είτε και ως επαναστάτης υπέρ του ιερού σκοπού της απολυτρώσεως από τα δεινά μιας πλαγίας δουλείας επιβαλλομένης από άλλες κατ’επίφασιν πολιτισμένες χώρες.

Δεν υπάρχει κάτι παραπάνω που να σε ξεπερνάει και που σε κάνει να ζηλέψεις από τους ήρωες του 1821, από τους ήρωες του 1940, διότι κι εσύ συμπεριέχεσαι ισότιμα μέσα στην χορεία των ηρώων. Είσαι ανάμεσά τους. Είσαι στο Πάνθεον των αξίων της Πατρίδος τέκνων. Και ας διευκρινισθεί και τούτο το πικρό. Το Πάνθεον των αξίων Ελλήνων δεν θα το συναντήσουμε χειροπιαστό με φυσικές διαστάσεις, όπως υπάρχει σε πολλές άλλες χώρες. Εκεί δηλαδή όπου εκείνες οι άλλες πατρίδες καταξιώνουν τους ήρωές των με αναπαραστάσεις, με οστεοθήκες, με μνημονικά ίχνη και διαχρονικά σύμβολα, εκφράζοντας την εθνική τους ευγνωμοσύνη. Ωστόσο και παρά την θεσμική ημετέρα ηθική ένδεια, αυτό το Πάνθεον υπό μορφήν ηθικού αποτυπώματος μιας υπερβατικής τάξεως είναι εγκατεστημένο μέσα σε κάθε ανυπόκριτη, κάθε ακεραία ελληνική ψυχή.

Στρατηγέ Γρίβα, η ιστορία σε έχει κατατάξει στην κατηγορία των επιφανών Ελλήνων. Και όλοι γνωρίζουμε, ότι η ιστορία διδάσκει. Κι εμείς οι απλοί πολίτες σε έχουμε καταχωρήσει στην συνείδησή μας σαν τον δοκιμασμένο, τον πρωτοπόρο, τον σεβαστό και τον διδάσκοντα πρόγονο. Και ίσως κάποιος νέος την ηλικία Έλλην μας ρωτήσει τί το ιδιαίτερο προσδιορίζει ένα τέτοιο πρόγονο σαν τιμημένον και σεβαστόν δάσκαλο.

Τι διδάσκει ένας καταξιωμένος δάσκαλος; Μα ο δάσκαλος είναι φορέας ηθικών ιδεών. Και το πρακτικόν αποτέλεσμα είναι, ότι οι άνθρωποι συγκρατούν το παράδειγμα, όχι την θεωρία. Και συ δάσκαλε Διγενή ήσουν φορεύς αρετής, εντιμότητος, ακεραιότητος, αξιοπρεπείας, ευσυνειδησίας, ορθότητος και καλοσύνης προς τους συνεργάτες σου. Σου αναγνωρίζουμε την εντιμότητά σου στον λόγο και στην ευθύνη απέναντι στην αλήθεια. Συ δεν έκανες κηρύγματα ηθικής⸱ συ την ηθική την ενσάρκωνες, την προσωποποιούσες, την απέδιδες, την υλοποιούσες. Ήσουν ο εθνικός μας παιδαγωγός με ιστορική συνείδηση με γλωσσική των Ελλήνων ταυτότητα, με αίσθηση της ανάγκης της εθνικής συνεχείας και ευθύνη απέναντι σ’αυτή. Εμείς οι μαθητές σου μάθαμε, ότι η πατρίδα δεν είναι πολιτικό σύνθημα που εκτοξεύεται από προεκλογικά μπαλκόνια. Είναι χρέος καλλιεργείας συνειδήσεως και αυτοκριτικής. Συ δάσκαλε εκτός των άλλων ήσουν και σύμβουλος συμπεριφοράς προς τους καλοπροαιρέτους ενσαρκωτές εθνικού φρονήματος και επί πλέον διετέλεσες διαφωτιστής πάνω σε διεθνή και επιχώρια ζητήματα. Αυτά τα καταλαβαίνουν οι όσοι Έλληνες έχουν την ικανότητα να διαβλέπουν πράγματα με την κριτική τους σκέψη. Και αυτοί οι δυνάμενοι να σκεφθούν μπορούν και διακρίνουν την πληροφορία από την προπαγάνδα. Αυτοί δηλαδή σκέπτονται προλαβαίνοντας μία κατάπτωσή τους του τύπου οπαδού και αθύρματος στα δόλια χέρια των καπάτσων.

Δάσκαλέ μας Στρατηγέ, η γνώση δεν τελειώνει ποτέ. Και συ με την δράση σου και το παράδειγμά σου μας έδωσες να καταλάβουμε, ότι ό,τι έχει σχέση με την πορεία της πατρίδος πρέπει να εκληφθεί σαν ερώτημα υπαρξιακό. Η συνέχεια της υπάρξεως της πατρίδος είναι ερώτημα που χρειάζεται να μας απασχολεί όλους ανεξαιρέτως. Κυπρίους και Ελλαδίτες. Εμείς οι όλοι μέσω των διδαχών των προγενεστέρων οφείλουμε να κατανοήσουμε το μέγεθος της ευθύνης μας απέναντι στην πατρίδα. Και όταν στην ζωή μας συναντούμε τον αξιόλογον δάσκαλον οφείλουμε να μην τον εκλάβουμε σαν έναν απλό θεσμικό κόμβο που συνδέει κράτος, οικογένεια και άτομο. Αυτή η σχέση δεν πρέπει να είναι τυπική. Είναι σχέση απολύτου ηθικού δεσμού με τον φορέα εθνικής ιδεολογίας, με τις κυρίαρχες αξίες, με τις εθνικές αφηγήσεις, με τις υπέρ της πατρίδος δράσεις. Κάπως έτσι ορίζεται η επιτυχία και η προσδοκητή πορεία μέσα στην ιστορία.

Προ ημερών παρακολούθησα μία μεταχρονισμένη εκπομπή από ένα περιφερειακό τηλεοπτικό κανάλι της εκκλησίας των Πατρών. Ήταν μία εκδήλωση στο Πολεμικόν Μουσείον Αθηνών με θέμα τα 50 χρόνια τουρκικής κατοχής στην Κύπρο. Μεταξύ των άλλων μία χορωδία εφήβων παρουσίασε τρία άσματα τα οποία απεδώθησαν επιτυχώς με όρους μουσικής. Κάποιοι στίχοι των ασμάτων αυτών είναι εντυπωσιακοί. Δηλαδή σε ένα άσμα ηκούετο η επωδός «όλοι μαζί προσμένουμε για να’ρθει η λευτεριά…» και σε άλλο άσμα «…καρτερούμε μέρα-νύκτα να φυσήξει ένας αέρας…». Παρετήρησα στο κοινό εκτεταμένη συγκίνηση. Πρόσωπα δακρυσμένα. Πόνος σιωπηλός, ανομολόγητος. Έκφραση που μαρτυρούσε προσμονή ενός εξ ουρανού αγγέλου με θείες εντολές να φέρει στο νησί την λευτεριά.

Η αλήθεια όμως δεν αναζητείται στον ουρανό. Τα εξ ουρανού είναι μία ευλαβική προσέγγιση πίστεως που σώζει τους ευσεβείς. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με την από μέρους των μοχθηρών ανθρώπων αποθέωση του κατά Θουκυδίδη δικαίου του ισχυρού. Η λύση εναπόκειται στην φυσική, όχι στην μεταφυσική. Γράφεις στα απομνημονεύματά σου Στρατηγέ Γρίβα «…το να πυροβολείς τους εχθρούς σου στον δρόμο μπορεί να ήταν χωρίς προηγούμενο, αλλά επεδίωκα αποτελέσματα όχι προηγούμενα. Πώς κέρδισε τις νίκες του ο Ναπολέων; Χτύπησε τους εχθρούς του στα πλευρά ή στα μετόπισθεν. Και ό,τι είναι σωστό σε μεγάλη κλίμακα δεν είναι λάθος όταν η κλίμακα περιορίζεται και οι πιθανότητες εναντίον σου είναι εκατό προς μία».

Αυτά με τις τότε συνθήκες. Οι σημερινοί οφείλουν να κάνουν αναγωγές με γνώμονα την εθνική ισχύ. Το καταλαβαίνουμε με δυσαρέσκεια στις πραγματικές διαστάσεις του ζητήματός μας. Αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα απέναντι σε μία δογματική και αμεταμέλητο στάση των ισχυρών των οποίων η βούλησή συνωνυμεί με αναθεωρητισμό, με διεκδικητικότητα και με ηγεμονισμό. Σήμερα τα δεδομένα υπαγορεύουν άλλες προσεγγίσεις. Η νίκη δεν προκύπτει μόνο από στρατιωτική υπεροχή, αλλά από σύνθεση πολιτικής βουλήσεως, στρατηγικής ορθότητας, κοινωνικής συνοχής και διεθνούς πλαισίου.

Σύ Στρατηγέ Γρίβα ήξερες πολύ καλά τι είναι Γεωστρατηγική και τι Γεωπολιτική που να αποκρίνονται στο ποίες μπορεί να είναι οι εκφάνσεις γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής από πλευράς εκμεταλλεύσεως επιτυχιών. Ήξερες με την δράση σου την ενίσχυση του διεθνούς κύρους και της νομιμοποιήσεως του αγώνος σου. Καταλάβαινες την αύξηση της διαπραγματευτικής σου ισχύος στους διεθνείς οργανισμούς. Επέβαλες την δική σου εθνική ατζέντα. Εδραίωσες τον στρατηγικόν έλεγχον των περιοχών του εθνικού μας ενδιαφέροντος. Απέτρεψες τους αντιπάλους να ενεργήσουν αποτελεσματικά μέσω επιδείξεως της δικής σου ισχύος. Προέβαλες τις επιτυχίες σου σαν πρότυπο δόγματος ή τακτικής. Καλλιέργησες την εθνική συνοχή και την νομιμοποίησες στο εσωτερικό. Επέτυχες την διεθνή προβολή με ένα δοξαστικό αφήγημα ισχύος και επιτυχίας. Κατόρθωσες να επηρεάσεις την κοινή γνώμη σε τρίτες χώρες που έβλεπαν το Κυπριακό με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας. Ακόμη και διεθνοδικαϊκά κατοχύρωσες τα κεκτημένα μέσω διεθνούς δικαίου.

Όλοι καταλαβαίνουμε, ότι η γεωστρατηγική και γεωπολιτική εκμετάλλευση επιτυχιών στοχεύει στη μετατροπή μιας επιτυχίας σε διαρκές πλεονέκτημα ισχύος, όχι μόνο άμεσο αλλά και μακροπρόθεσμο, σε πολλαπλά επίπεδα (στρατιωτικό, πολιτικό, οικονομικό, θεσμικό).

Αλλά Στρατηγέ, συ δεν ήξερες από πολιτική. Όπως δεν ξέρουν όλοι οι στρατιωτικοί. Και τούτο, διότι οι στρατιωτικοί διδάσκονται στον στρατό, τι σημαίνει ευθύνη, τι καθήκον, τι εντιμότης, τι συνέπεια. Συνεπώς οι στρατιωτικοί δεν κάνουν γι’ αυτήν την δουλειά.

Ο πολιτικός έχει άλλα γνωρίσματα. Ένας καλός πολιτικός συνδυάζει ήθος, γνώση, αποτελεσματικότητα και ανθρωπιστική ευαισθησία, ώστε η εξουσία να λειτουργεί ως υπηρεσία προς τον πολίτη και όχι ως αυτοσκοπός. Πρέπει να λειτουργεί προς όφελος της χώρας του και όχι υπέρ της ιδέας των επομένων εκλογών. Αναρωτιέμαι για το τι μπορούμε να πούμε για τον Καποδίστρια, αυτό το πρότυπο πολιτικού.

Αλλά ας επανέλθουμε στην εκδήλωση που προανέφερα. Το τέλος της μνημονεύσεως της μαύρης επετείου το έκλεισε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Σεβασμιότατος Γεώργιος. Ανεφέρθη στο Κυπριακό ζήτημα, ως έχει τώρα στην πραγματική του διάσταση. Πέραν από κάθε θεωρία. Έδωσε στο κοινό την εικόνα του γεωπολιτικά απλήστου Τούρκου, ο οποίος σχεδιάζει ακόμη και κατάληψη ολοκλήρου της νήσου. Μ’αυτή του την πραγματολογική τοποθέτηση θέτει το ερώτημα προς πάσαν κατεύθυνσιν και κυρίως προς την αυτοακκιζομένη με τον τίτλο «μητέρα πατρίδα» πλην ούσα ανεύθυνη, ναρκισσευομένη και αοριστολογούσα όπως π.χ. όταν λέει «…η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συναινεί». Αν αυτό δεν είναι αποφυγή εθνικής ευθύνης τότε τι είναι; Από τον Πλάτωνα έως τον Μαξ Βέμπερ, η πολιτική θεωρείται χώρος βαριάς ευθύνης, όπου η εξουσία χωρίς λογοδοσία οδηγεί σε παρακμή.

Συ Στρατηγέ Γρίβα από κει που είσαι μας βλέπεις και δακρύζεις. Η ελευθερία ουδαμού καταγράφεται, ότι απετέλεσε δώρον της ιστορίας. Ήταν τίμημα βαρύ. Ήταν αιματηρό. Υπήρξαν θυσίες μέσω αγώνων μακρών και ακαταβλήτων. Μέσα στον αγώνα αυτόν υπήρξαν ψυχές που δεν υπελόγισαν το οποιοδήποτε κόστος. Στάθηκαν όρθιες. Επέλεξαν την τιμήν αντί της υποταγής. Από την ποτισμένη με αίμα γη φύτρωσε η ελευθερία. Στέριωσε με την αληγή μνήμη και σφραγίστηκε με την εθνική αξιοπρέπεια. Και παραδόθηκε στις επερχόμενες γενεές σαν ιερά παρακαταθήκη. Εδώ σ’αυτό το καθαγιασμένο περιβάλλον σε συναντούμε σήμερα Στρατηγέ Γρίβα. Και εμείς οι σημερινοί διερωτώμεθα μήπως είναι μία καλή ευκαιρία να ανανεώσουμε έναν όρκο που υπόσχεται απόκτηση ή διαφύλαξιν εθνικής ακεραιότητος; Ελευθερίας;

Συ τότε κατόρθωσες να επιτύχεις ένα γεωπολιτικό αποτέλεσμα όταν άλλαξες το status της αγγλοκρατουμένης Κύπρου. Όταν οι Άγγλοι παρεδέχθησαν, ότι πλέον είναι καιρός να ληφθεί σοβαρώς υπ’όψιν αυτός ο Έλλην κόσμος αυτού του νησιού. Ήταν τότε που ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος σε συνεχάρη Στρατηγέ λέγοντας: « Η ΕΟΚΑ έχει συνεισφέρει στον Κυπριακόν αγώνα απείρως περισσότερα από όσα προσέφεραν  75 χρόνια χαρτοπολέμου. Το όνομα του Διγενή είναι ένα αίνιγμα στους Βρεταννούς. Αλλ’είναι και ένας θρύλος. Έχει περάσει στις σελίδες της ιστορίας του απελευθερωτικού αγώνος».

Αναλογιζόμεθα σήμερα 52 χρόνια μετά αν έχουμε τον ίδιο χαρτοπόλεμο που μας μνημόνευσε ο Μακάριος.

Μήπως χρειάζεται να αχνοφωτισθεί κάποια προσπάθεια  με ορίζοντα υποσχετικόν;

Ως τότε πρέπει εμείς οι ευγνώμονες προς τον αγωνιστή Γρίβα Διγενή να τηρούμε μία ηθική υποχρέωση που είναι μετάφραση της ρήσεως: «Να θυμάσαι, να τιμάς, να σέβεσαι».