Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», η ενίσχυση της Αποτροπής και η Τουρκία.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», η ενίσχυση της Αποτροπής και η Τουρκία.
Του Ιωάννη Μπαλτζώη*
Όπως αναφέρει ο Όμηρος στην Ιλιάδα, ο Αχιλλέας, χρησιμοποίησε κατά τον Τρωικό πόλεμο, μια πανίσχυρη ασπίδα που του σφυρηλάτησε ειδικά ο θεός Ήφαιστος, η οποία αποτελούνταν από πέντε διαφορετικά επίπεδα για μεγαλύτερη αντοχή και ασφάλεια. Έτσι λοιπόν και ο η «Ασπίδα του Αχιλλέα», με υψηλά επίπεδα ασφαλείας, από σχεδιασμός γίνεται πλέον πραγματικότητα με την υπογραφή συμφωνία Ελλάδος – Ισραήλ την 31η Αυγούστου 2026.
Η Ασπίδα του Αχιλλέα.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», είναι ένα νέο νέο πολυεπίπεδο πλέγμα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drones προστασίας και εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη αλλαγή της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής και ταυτόχρονα στην αναδιάταξη των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για την δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου αισθητήρων, κέντρων διοίκησης και όπλων, το οποίο θα μπορεί να ανιχνεύει, να επεξεργάζεται, να αξιολογεί την απειλή και να επιλέγει το καταλληλότερο μέσο αντιμετώπισης της. Η καρδιά της νέας αρχιτεκτονικής θα αποτελείται :
- Από το πυραυλικό σύστημα SPYDER της Rafael, για μικρότερο βεληνεκές (έως 40 ΚΜ) για αντιμετώπιση Α/Φ, Ε/Π, UAV κλπ.
- Για μεσαίες αποστάσεις (έως 150 ΚΜ) το σύστημα BARAK MX της IAI, με δημιουργία ζωνών αεράμυνας γύρω από κρίσιμες υποδομές.
- Για μεγαλύτερα βεληνεκή (έως 300 ΚΜ) το DAVID’s SLING Rafael , για αναχαίτιση πιο απαιτητικών στόχων, όπως βαλλιστικών πυραύλων, ακόμη και εξωατμοσφαιρικά.
- Ραντάρ πολλαπλής αποστολής
- Νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου
- Συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως το Drone Dome
- Διασύνδεση με ήδη υπάρχουσες ελληνικές δυνατότητες.
Ο στόχος είναι προστασία από βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise, αεροσκάφη, drones και άλλες εναέριες απειλές, όπως • ηλεκτρονικός πόλεμος, κυβερνοεπιθέσεις, κορεσμός της αεράμυνας και υβριδικές επιχειρήσεις. Τα νέα συστήματα δεν θα λειτουργούν απομονωμένα, αλλά στην Ασπίδα του Αχιλλέα, θα ενσωματωθούν και το υφιστάμενο αντιαεροπορικό σύστημα, όπως το PATRIOT, S-300 κλπ, καθώς και οι διάφορες πλατφόρμες οπλικών συστημάτων, τα αεροσκάφη F-16 Viper, Rafale, F-35, οι Φρεγάτες FDI BELHARA, BERGAMINI, DRONES ΚΛΠ. Έτσι το πιο σημαντικό πλέον είναι ότι η Ελλάδα μεταβαίνει από τη λογική «έχω ισχυρή Πολεμική Αεροπορία» στη λογική «δημιουργώ ολοκληρωμένο σύστημα άρνησης πρόσβασης και προστασίας του εθνικού χώρου».
Η ενόχληση της Τουρκίας.
Όμως αυτοί οι εξοπλισμοί γιατί ενοχλούν τόσο την Τουρκία; Θα έλεγα ότι υπάρχουν οι εξής λόγοι:
Α. Περιορίζει το πλεονέκτημα της τουρκικής πυραυλικής/μη επανδρωμένης ισχύος, αφού η Τουρκία έχει επενδύσει πολύ στα UAV, στα UCAV, στους πυραύλους και γενικότερα στην ικανότητα προσβολής στόχων από απόσταση. Η «Ασπίδα» επιχειρεί να δημιουργήσει ακριβώς το αντίθετο: «Μπορείς να έχεις πυραύλους και drones, αλλά δεν σημαίνει ότι θα περάσουν.»
Β.. Η Ελλάδα αποκτά ισχυρότερη «στρατηγική ανθεκτικότητα». Η ελληνική πλευρά θέλει και θα μπορεί να απορροφήσει την τουρκική επιθετικότητα, χωρίς να καταρρεύσει η επιχειρησιακή της ικανότητα. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνει σημαντικά την αποτροπή μέσω άρνησης (deterrence by denial). Του λες: «Ακόμη κι αν επιτεθείς, να μην είσαι βέβαιος ότι θα πετύχεις τους στόχους σου», κάτι εξαιρετικά σημαντικό στη στρατηγική σκέψη.
Γ. Και εδώ μπαίνει το Ισραήλ, η βαθύτερη διάσταση της συμφωνίας, όπου το Ισραήλ δεν είναι απλώς ένας προμηθευτής όπλων, αλλά μια χώρα με τεράστια επιχειρησιακή εμπειρία στην πολυεπίπεδη αεράμυνα και τα συστήματά του έχουν χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες. Άρα η Ελλάδα αγοράζει, όχι μόνο hardware αλλά και τεχνολογία + τεχνογνωσία + δικτύωση + επιχειρησιακή φιλοσοφία, καθόσον η συμφωνία περιλαμβάνει και μεταφορά τεχνολογίας/τεχνογνωσίας προς την ελληνική αμυντική βιομηχανία, στρατηγικά πολύ σημαντικό.
Το μεγάλο τουρκικό πρόβλημα όμως είναι άλλο. Η Άγκυρα θα προτιμούσε πιθανότατα η Ελλάδα να αντιμετωπίζει κάθε πρόβλημα μόνη της και διμερώς. Όμως η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει ένα ευρύτερο πλέγμα συμμαχικών σχέσεων: Ελλάδα – Ισραήλ – Κύπρος – Αίγυπτος – Γαλλία – ΗΠΑ, με διαφορετικό βαθμό συνεργασίας σε κάθε περίπτωση. Και αυτό μειώνει την τουρκική δυνατότητα να αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως ένα απομονωμένο περιφερειακό κράτος. Ακόμη, εάν ξέρεις ότι μπορείς να προστατεύσεις καλύτερα τις αεροπορικές βάσεις, τα λιμάνια, τα κέντρα διοίκησης και τις υποδομές σου, τότε έχεις και μεγαλύτερη ελευθερία να χρησιμοποιήσεις τις επιθετικές σου δυνάμεις.
Επίλογος.
Η Τουρκία εκτιμάται ότι δεν φοβάται ότι η Ελλάδα θα της επιτεθεί με την «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία είναι καθαρά αμυντικό όπλο. Αυτό που την ενοχλεί περισσότερο είναι ότι η Ελλάδα γίνεται δυσκολότερος στόχος, για την υλοποίηση των αναθεωρητικών της βλέψεων κατά της Ελλάδος, ενώ ταυτόχρονα αποκτά στενότερη στρατηγική σχέση με ένα Ισραήλ , που διαθέτει τεράστια τεχνολογική, στρατιωτική και αμερικανική στρατηγική βαρύτητα. Το Ισραήλ που είναι ένα κράτος που έχει αποδείξει, ότι μπορεί να επιβιώνει σε δύσκολο περιβάλλον και να μην διστάζει να κάνει χρήση της στρατιωτικής του ισχύος αν απειληθεί. Και έχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα στην Συρία και αλλού. Και επομένως η Άγκυρα βλέπει να μειώνεται σταδιακά η δυνατότητα να ασκήσει πίεση στην Ελλάδα μέσω της απλής στρατιωτικής υπεροχής ή της απειλής χρήσης της. Αυτό εκτιμάται ότι είναι ο πυρήνας της τουρκικής ενόχλησης. Είναι η αλλαγή της εξίσωσης αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο. Και αυτή η αλλαγή είναι πολύ πιο σημαντική από τα ίδια τα €3,6 δισ.
*Ο Ιωάννης Μπαλτζώης είναι αντγος (ε.α.), με M.Sc. στην Γεωπολιτική από το ΕΚΠΑ, πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ